TEMEL HABERLEŞME TEORİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEMEL HABERLEŞME TEORİSİ"

Transkript

1 T. FIRAT ÜNİVERSİTESİ ÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TEEL HABERLEŞE TEORİSİ HAZIRLAYAN: enk ÖZÇALIŞKAN ÖDEV SORULUSU : Yrd.Doç.Dr. Hasan H. BALIK LİSANS TEZİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÜHENDİSLİĞİ ANABİLİ DALI ELAZIĞ,

2 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ HABERLEŞE SİSTELERİ KONUŞA : KODLAA : GÜRÜLTÜ : BOZULA : HABERLEŞE UZAKTAN HABERLEŞE DİZAYN KABULLERİ UZAKLIK GÜÇ ALİYET BANT GENİŞLİĞİ HIZ GÜVENİLİRLİK UYGUNLUK DOĞRULUK/ KALİTE SİNYALLER VE ODÜLASYON GİRİŞ BASEBAND SİNYAL TÜRLERİ BASEBAND VE BAND GENİŞLİĞİ TERİNOLOJİLERİ BASEBAND BAND GENİŞLİĞİ EVRİİ TELEFON (ANALOG) TELEGRAF (DİJİTAL) TELEVİZYON (ANALOG) ODÜLASYONA DUYULAN İHTİYAÇ ODÜLASYON TİPLERİNİN SINIFLANDIRILASI ODÜLASYON KULLANANIN AVANTAJLARI GENEL ANALOG ODÜLASYON GENEL DİJİTAL ODÜLASYON ÖZET SONUÇ GENLİK ODÜLASYONU TEORİSİ GİRİŞ GENLİK ODÜLASYON SINIFLARI TA GENLİK ODÜLASYONU TAŞIYIISI BASTIRILIŞ ÇİFT YAN BAND ODÜLASYONU (DSBS) TEK YAN BAND ODÜLASYONU ÖZET SONUÇ 41 2

3 KISALTALAR VSD: Sürekli Değişken Kaymalı Delta( ) odülasyonu W: Sürekli Dalga DA: Dijital-Analog onverter (Dönüştürücü) D/A: Dijital-Analog onverter (Dönüştürücü) DP: Delta Pulse Kod odülasyonu DSBS: Taşıyıcısı Bastırılmış Çift Yan Bant DSBW: Çift Yan Bantlı Taşıyıcı d.s.p.: Dijital Sinyal İşleme FD: Frekans Bölmeli Çoklama (ultiplexing) FDA: Frekans Bölmeli Çoklu Erişim FET: Alan Etkili Transistör F: Frekans odülasyonu f.m.: Frekans odüle Edilmiş (Sinyal) FSK: Frekans Kaydırmalı Anahtarlama f.s.k.: Frekans Kaydırmalı Anahtarlama (HFYF) de r.f ye HF: Yüksek Frekans (Radyo Yayın Bandı) HP: Yüksek Geçiren (Filtre) i.c.: Entegre Devre i.f.: Orta Frekans ISI: Uluslararası Sembol Girişim (Frekansı) ITU: Uluslar arası Haberleşme Birliği LF: Alçak Frekans (Radyo Yayın Bandı) LP: Alçak Geçiren (Filtre) LPF: Alçak Geçiren (Filtre) L-R: Sağ-Sol (Stereo) LSB: Alt Yan Bant -..: Seviyeli Sinyal (Örneğin -QA) -ary: Seviye (Sinyal) -level: Çok Seviyeli (Sinyal) -PA: Çok Seviyeli Faz ve Genlik odülasyonu -PSK: Çok Seviyeli Faz Kaydırmalı Anahtarlama -QA: Çok Seviyeli Quadrature Genlik odülasyonu 3

4 OOK: On-Off (Aç-Kapa) Anahtarlama NBP: Dar Bant Faz odülasyonu NF: Nyquist Frekansı NIA: Yakın Ani Sıkıştırılmış Audio Çoklama NRZ: Sıfır Dönüşsüz NTS: Ulusal Televizyon Standartları Komitesi PAL: Alternatif Faz Hattı PA: Faz ve Genlik odülasyonu PA: Darbe Genlik odülasyonu PA: Darbe Analog odülasyonu P: Darbe Kod odülasyonu PDH: Plesiochronous Dijital Hiyerarşisi PD: Darbe Genlik odülasyonu PISO: Paralel Giriş-Seri Çıkış PLL: Faz Kilitlemeli Döngü P: Faz odülasyonu P: Darbe odülasyonu P: Faz odüleli PP: Darbe Konum odülasyonu PSK: Faz Kaydırmalı Anahtarlama P/S: Paralel Giriş-Seri Çıkış PT: Darbe Zaman odülasyonu PW: Darbe Genlik odülasyonu QA: Karesel (Quadrature)Genlik odülasyonu QPSK: Karesel Faz Kaydırmalı Anahtarlama r.f.: Radyo Frekansı RTTY: Radyo Teletype Rx: Alıcı SDH: Senkron Dijital Hiyerarşi S/H: Örnekleme ve Tutma SSB: Tek Yan band SSBS: Tek Yan band Bastırılmış Taşıyıcı TD: Zaman Bölmeli Çoğullama SIPO: Seri Giriş- Paralel Çıkış 4

5 S/N: Sinyal/Gürültü (Güç) Oranı (S/N) Q : Quantizasyon Sinyal/Gürültü (Güç) Oranı S/P: Seri Giriş- Paralel Çıkış TDA: Zaman Bölmeli Çoklu Erişim TF: (Gerilim) Transfer Fonksiyonu Tx: Verici UHF: Ultra Yüksek Frekans (Tv Yayın Bandı) URSI: Uluslar Arası Radyo Bilim Örgütü USB: Üst Yan band VO: Gerilim Kontrollü Osilatör VFT: Ses Frekanslı VHF: Çok Yüksek Frekans (Radyo Yayın Bandı) VSB: Artık Yan band VTF: Gerilim Transfer Fonksiyonu WBF: Geniş band Frekans odülasyonu WBP: Geniş band Faz odülasyonu WD: Dalga Boyu Bölmeli : Delta odülasyonu P: Delta Darbe Kod odülasyonu 9-QPRS: 9 Seviyeli Karesel (Quadrature) Kısmi evap 16-QA: 16 Seviyeli Karesel (Quadrature) Genlik odülasyonu 64-QA: 64 Seviyeli Karesel (Quadrature) Genlik odülasyonu 5

6 1. GİRİŞ 1.1. HABERLEŞE SİSTELERİ İnsanları hayvanlardan ayıran en önemli özellik birbiriyle yüksek seviyede kompleks ve hızlı olarak iletişim kurmalarıdır. David Attenborough Life on earth tv serisinin son programına insan zorlamacı haberleşmeci adını vermiştir ve bu elbette bir abartmadır. Hayvanlarda haberleşme, davranışlarının önemli bir bölümüdür. Bu olmadan düşmanlarına ve rakiplerine karşı uyarılamazlardı, sürüler gruplaşamazlardı, çiftleşmeler meydana gelemezdi. Bununla beraber çoğu iletişim türü içgüdüsel seviyededir (örneğin kuş sesleri), gelişmiş memelilerin ses sinyallerinin sınırlı bir kısmı, bile bu kategoriye girer. Zıt şekilde insanın hayatta kalması ve üstünlüğü bireyselliği tanımasına dayanır ve avlanırken birlikte çalışması; kompleks fikirlerini ve hareketlerini tartışmadan hedeflenen konuya geçelim. Bu metotlar insanları konuşmayı ve sürekli hafızayı mümkün kılan büyük kullanışlı beyni harekete geçirdiklerinde mümkün hale gelir. Bu tekniklerin hepsinin haberleşme sistemlerinin kullanışlı olmaları için sahip olmaları gereken 3 temel kısmı vardır. Bu kısımlar şekil 1-1 de gösterilmiştir KONUŞA : Bu insanların kullandığı en basit haberleşme sistemidir, anlaşılması en kolay üç parçadan oluşur. Verici kısmı vardır-konuşan insan düşüncelerini verici gibi çalışan kas hareketlerine dönüştürür ( ses telleri ve ses sistemi ), iletim ortamında basınç değişimlerine dönüştürür. Bu basınç değişimleri hareketi ardından elektriksel sinyallere ve sonunda düşüncelere dönüştürüldüğü alıcı kısma ulaşmak için, yol alırlar. Bu nedenle dinleyici konuşmacının mesajının bir kopyasını beynine yerleştirmiştir ve bilgi taşınmıştır. VERİİ UÇ İLETİ ORTAI ALII UÇ Şekil 1-1 Haberleşme sisteminin temel birimleri 6

7 NOİE KANAL BİLGİ ÜRETİİ ENODER Tx Rx DEODER BİLGİ KAYDEDİİ Şekil 1-2 Haberleşme sistemlerinin bölümleri Haberleşme sistemlerinin diğer bazı durumları örneklerle gösterilmiştir. Bunlar aşağıdadır; KODLAA : bu ufak Konuşmacının mesajı alıcının anlayabileceği bir dilde taşınmıştır. Eğer o örneğin swalli dilinde olsaydı çok azımız mesajı anlayabilirdik ve bundan dolayı az bir bilgi alına bilirdi. orse kodu basit bir mühendislik örneğidir GÜRÜLTÜ : Orijinal mesaja eklenen, istenmeyen rasgele sinyaller dinleyicinin mesajı anlamasında probleme neden olabilir. Bir partide kalabalık bir odada bir uçtan bir uca konuşmayı deneyin anlayacaksınız. Gürültü sistemin her üç kısmında meydana gelebilir. Bu partide iletim kanalında oluştu, fakat verici tarafından veya alıcı tarafından üretilebilir BOZULA : Burada sinyal değişmiştir fakat hiçbir şey eklenmemiştir. Bu değişim çok büyük olabilir öyle ki alıcı mesajı doğru olarak çeviremez. Büyük boş bir alanda konuşmayı deneyin. Bazı ses frekansları yankılanacaktır. Yankı, zaman gecikmelerini ortaya koyan ve sinyalin ani spektrumunun çok bozulmasına, öyle ki anlaşılmaz hale gelmesine neden olan zayıflama oluşacaktır. Bozulma genelde iletim kanalında meydana gelir, bununla beraber başka yerlerde de oluşabilir. (Yani eğer konuşmacı güçlü bir aksana sahipse) Bunun için haberleşme sistemlerinin daha genel hali şekil 1-2 de gösterilebilir. 7

8 1.2. HABERLEŞE UZAKTAN HABERLEŞE Öncelikle kendimizi insan sesiyle ölçülebilen uzak mesafelerde bilgiyi gönderebileceğimiz haberleşmenin suni metotlarına yoğunlaştıralım. Gürültülü partimizde el işaretleri ve dudak okumak basit düşünerek bize yardımcı olabilir. Ezberlenen ve yazılan mesajların taşıması her zaman işe yaramıştır ve yıllarca bir mesajın taşınabileceği en yüksek hız dört nala giden atın hızıydı. (Paul Revere, Ghent-to-Aix ve Pony Express gibi meşhur hikayelerde olduğu gibi) Hatta gürültüyle mesajların daha hızlı iletildiği bir yol daha vardı. Yüzyıllarca bu metotlar gerçekten çok basitti (yani armadanın yaklaşımı şenlik ateşi haberleşmesiydi). Yerlilerin duman sinyalleri bayraklar gibi bir basamak daha ilerideydi, fakat en gelişmiş teknikler helyoste ve semafordu. Gerçek kelimeler taşınabiliyordu, modern standartlara göre yavaş olduğu halde. Uzun mesafelerde bilginin hızlı olarak gönderilmesi ihtiyacı çok fazlaydı öyle ki devletler önemli yollar üzerinde dağların zirvelerine büyük ağaç semafor kuleleri inşa etti. İyi bilinen bir İngiliz örneği Napolyon savaşları sırasında derüt kuvvetleri komutanlığı Londra dan Partsmount a kadar bir dizi semafor yaptığında oluşmuştur. Onların siteleri hala telgraf tepeleri olarak adlandırılır ve Londra yakınları Puthey ommon da bir tane vardır. 19.yy da elektriksel sinyallere kadar biz sinyalin tipine yakın herhangi bir yere bu yön bilgileriyle ulaşabiliyorduk denilebilir. Bütün bunları mahmuzlayan, tren yollarının gelişimi oldu, bundan önce bir tren aşağı ve yukarı giden ray olarak kullanılıyordu. Onlar bunu yapmayı, terminallerde elektro mekanik göstergelerin değişimiyle bir bakır tel içinde akan akım darbelerinin kullanıldığı telgraf ile yaptılar. İletim gerçekten hızlıydı fakat belirli bir zamanda bir harf yada rakam taşınabiliyordu, hepsi yapılıyordu fakat en kısa mesaj semaforun hızıydı. Elbette uzun mesafeler kat edilebiliyordu ve uygun kodlama olayları hızlandırdı (yani mors). Oysa telefon, 1869 da icat edildi, gerçek hamleyi göstermektedir. Olağan üstü görünüyor olmalıydı. Şimdi millerce ötedeki biriyle en kolay ve hızlı şekilde konuşabiliyorsunuz, eğer telefonlardan birinin yanındaysanız. 8

9 Repeaterlar, dönüştürücüler ve çoğullayıcılar kullanarak, uzun denizaltı kablo bağlantılarında doruğa çıkan, kompleks telefon ağları geliştirilmiştir. Kablosuz haberleşme hamleyi tamamlamıştır. Hepsi 1895 de hertz in rezonans devrelerinde elektrot aralığı kullanarak bazı deneyler yapmasıyla başlamıştır. O en kısa mikrodalga frekansını iletmiştir. Birçok araştırmacı (yani Lange, Popov, Kelvin) haberleşmeyi sağlayabilmek için bu yeni elektromanyetik dalgaların kullanımını geliştirmeye çalışmıştır, fakat başarı İngiliz deniz kuvvetleri tarafından desteklenen denizdeki filosuyla haberleşmeye çalışan arconi nin olmuştur. arconi kablosuz telgraf şirketini kurdu ve tam anlamıyla çok çalışarak, 12 Aralık 1901 de Atlantik okyanusu yakınlarında çok uzun dalga boylarını sinyalleştirebilen devasa bir elektrot vericisi geliştirdi. Bu gelişmelerden sonra iki ana alana ayrıldı - yazılım ve donanım. Donanımdaki temel gelişmeler yükselteçlerin (çok uzun bir zaman için vakum valfları sonra yarı iletkenler) ortaya çıkması, yüksek frekansların kullanımı, anten dizaynın keşfedilmesi (ve propogasyon mekanizmalarının anlaşılması), fiber optik ve kablolar uyduların kullanımıyla gelişmiştir. Yazılımdaki değişmeler modülasyonun ve band genişliği ve gücü azaltmak, mesafe ve hız arttırmak için kodlamanın geliştirilmesiyle meydana gelmiştir DİZAYN KABULLERİ Haberleşme sistemlerinin bölümleri çok basitti. Zorluklar, doğru şartlarda özel görevleri yapmak için pratik sistemler yaparken ortaya çıkar. Bu nedenle bazı kabuller yapılmalıdır; 1) Uzaklık 5) Hız 2) Güç 6) Güvenilebilirlik 3) aliyet 7) Uygunluk 4) Band genişliği 8) Doğruluk/Kalite Bazı detaylı kabuller bu şekilde devam eder UZAKLIK Daha fazla bilgi iletmek zorundadır, zor olan mesajı bozulmamış şekilde almaktır. Kablolu bağlantılar uzun mesafelerde repeaterlara gereksinim duyarlar, ama düşük frekanslarda iyi sonuç verirler. 9

10 Yer yüzündeki radyo bağlantıları değişik amaçlar için farklı frekanslara ihtiyaç duyarlar. Line-of-signt bağlantılar için mikrodalga, yeryüzünde uzun mesafeli ionosferik haberleşme için UHF, TV için geniş bant genişliğinde UHF, yerel yayınlar için orta dalga ve dahası Uydu bağlantıları kısa ve uzun mesafelerin her ikisinde de kullanılabilir, ama zayıflama ve gürültünün neden olduğu problemlerle birlikte daha uzun yol uzunluğuna sahiptirler GÜÇ Gönderici kısmında daha az güce ihtiyaç varsa verici montajı daha basit ve ucuz olur (fakat Rx daha karmaşık olmaktadır). Diğer kabullerin elverdiği ölçüde, iletilen güç minimumda tutulur. arconi nin mega wattlar düzeyindeki pik gücü ile ilk uydulardaki..wattlar düzeyindeki pik gücünü kıyaslayın. Bu faktörlerden bazıları şunlardır; Yüksek frekanslarda antenlerde yüksek oranda radyasyon gücü oluşması; yayılan gücün ucuz alıcılar tarafından kullanılması için büyük olması gerekebilir ( radyo yayınında olduğu gibi ). Sinyal kodlama, sinyalin doğruluğunu arttırır ve zayıf sinyallerin gürültüden ayrıştırılabilmesini sağlar ( yani boşluk propları ). Yönlü antenler yayılan gücün daha etkin kullanılmasını sağlar ( yani mikrodalga bağlantılarında ). Çoğullama aynı güçte daha fazla bilginin gönderilmesini sağlar ALİYET Bu açıkça istenilen sistem performansını sağlayabilecek şekilde mümkün olduğu kadar düşük tutulmalıdır. Uygulamalarda ekonomiklik neye dayanır? Örneğin, trans Atlantik haberleşmesi için uydu yayının yer montajına milyonlarca pound harcanmasına değebilir ( goonhilly ) fakat türkistan daki uydu yayınlarından eğitim tv sinin direkt yayını için bir çanak anten için 100 çok fazla olabilir. Ordu gereksinimlerinde maliyet hemen hemen konunun dışındadır ( nükleer mermilerin koruma sistemlerinde olduğu gibi ). Halbuki B radyo gibi moss (kütle) ticari sistemlerinde ana faktör haline gelir. Gelişmiş sistemlerdeki yaratıcılığın çoğu aynı şeyi daha ucuza yapmaya doğru kaymaktadır ( örnek; fiber optikler mikrodalgalar ) 10

11 1.3.4.BANT GENİŞLİĞİ İletilen sinyal frekanslarının en azından küçük bir kısmını içermemesi ile hiçbir bilgi elde edilemez ( bant genişliği değişmeyen tek bir taşıyıcı sinyali ile çok az bilgi sahibi olabiliriz, taşıyıcının bu sinyalin üzerinde olması haricinde ). Fakat bant genişliğinin arttırılması gereksiz komplekslik ve artan maliyetleri de beraberinde getirir. Bireysel kanalların daraltılması aynı bağlantı bant genişliği üzerinden daha fazla kanalın aynı anda taşınabilmesi demektir. Bu nedenle önemli olan yeteneklilik bilginin kalitesini kabul edebilir seviyede tutarken kanal bant genişliğini azaltmaya doğru kaymaktadır. Genellikle ikisi arasında bir uzlaşma bulunur. Örneğin, telefon kanalında gereken bant genişliği tek yan bant teknikleri kullanılarak başlangıçta yarıya indirilir ve yapılacak iş için yeterli olan kalmış olur, öyle ki sesler algılanabilir düzeydedir. Sonuç telefonlar için standart olan 4 khz B/W ses frekans kanalıdır. Diğer yandan, gerçek %100 doğruluğun gerektiği yerlerde (birçok veri iletim gereksinimlerinde olduğu gibi) dijital teknikler kullanılmalıdır. Bunlar diğer modülasyon tekniklerinden farklı olarak daha büyük bant genişlikleri gerektirir fakat bu kabul edilebilir çünkü çok daha büyük taşıyıcı frekansları kullanılabilir. Bu şu anda fiber optik iletime kayılmasının tek nedenidir HIZ Gerçek zamanlı iletim çok yaygındır (örneğin; telefonlar, tv). Eğer bilgiyi daha yavaş gönderirseniz, bant genişliğinden tasarruf edersiniz ama daha uzun zaman harcarsınız. Bu kabul edilebilir ve daha ucuzdur (teleprinterlar, facsmile) ve böyle kullanılır. Diğer taraftan bilginin daha hızlı iletimi daha fazla bant genişliği gerektirir fakat daha kısa sürer. Bu gerekli olabilir (yüksek hızlı veri) ve hatta daha ucuz (eğer BT kara hattında kiralanmışsa) ve kullanılmaktadır. Yine modülasyon ve kullanılan encoding yöntemleri sistemden en iyi şekilde yararlanmak için dizayn edilebilir özellikle dijital yöntemler GÜVENİLİRLİK Sinyalinizin bozulmuş olarak alıcıya ulaşması ne kadar önemlidir. Bu sorunun büyük bir kısmı yukarıda incelenmiştir ama burada ayrıca özetlemeye değer. Açıkçası teçhizatın güvenilirliği bir faktördür fakat burada 11

12 kastedilen bu değildir. Çalışan bir sistemde sinyal kaybına neden olan faktörleri kastediyoruz. Bir telefon kanalı, tam doğrulukta çalışmadan kabul edilebilir kaliteye sahip karmaşık olmayan bir sisteme örnektir. Dar bant genişlikleri, düşük frekanslar ve keskin çoğullama kullanılabilir. Dijital veri dalgaları (dijital data streons) açıkça daha fazla doğruluğa ihtiyaç duyarlar ve bunu sağlamak için de daha büyük genişliklere sahip olmak zorundadırlar. Fakat burada bile kodlama tekniklerinin kullanımıyla gelişen çok düşük hata oranları ortaya çıkabilir ( 1 de 10-5 ). Bant genişliği ve doğruluk arasında sürekli bir değiş tokuş olduğu görünmektedir UYGUNLUK Bu teknik olarak en çok kısıtlama getiren kalabalık faktörlerin etrafını çeviren, var olan eski sistemlerle yeni sistemlerin uyumu için ihtiyaçtır. Renkli TV nin ortaya çıkışı iyi bilinen bir örnektir. Hem aynı bant genişliğinin korunması ve de var olan yine B/W setleriyle uyuma sahipti. Şu anda bu yine direkt uydu yayınlarında ortaya çıkmaktadır. Daha eski bir örnek telefon sistemlerinin dijitalleştirilmesiydi. Uygunluğun diğer yönleri çok özellikli ağların ( dijital olmalarıdır ) gelişimi, daha büyük ve kapsamlı entegre devrelerin mümkün olan yerlerde kullanımı ( belki modülasyon yöntemlerinin sabitleyici detayları ) daha kolay üretim ve ucuz tamir ihtiyacı ( modüler dizayn ) ve dahası ile ortaya çıkmıştır DOĞRULUK/ KALİTE Bu kabuller yukarıdaki diğerlerinin çoğunun içinde açıklanmıştır. Genelde alınan bilgi sinyalinin daha doğru olması için orijinal sinyalle karşılaştırılması gerekir, bu da daha kompleks ve pahalı haberleşme sistemleri demektir. Bu nedenle ekonomi yapılabilir; çünkü sinyalin alıcıda gönderilme amacına cevap veren gereksinimlerden daha doğru dönüştürülmesine gerçekten gerek yoktur. Burada doğruluk değişkendir ve kalite terimiyle açıklanması daha iyi olur ve her gün telefon ederken yada radyo dinlerken duyduğumuz şeyin anlaşılabilir fakat mükemmel olmadığını bilerek hesaba kattığımız bir şeydir. İletilen sesin kabul edilebilirliğinin kaliteye bağlı varsayımları farklı amaçlar için farklı olan sistem şartlarında nicel gereksinimlere öncülük etmiştir. 4khz lik standart telefon kanalı band genişliği zaten açıklanmıştı, fakat steam radyosunda, HF haberleşmesi 12

13 sayesinde daha da az, 3KHz olarak ele almak yeterlidir. Diğer taraftan minimum 15khz UHF radyo yayınlarında müziğin kabul edilebilir kalitede yeniden üretimi için gerekli görülmektedir. Tam tersi olarak dijital sinyaller kısmen daha fazla doğruluğa ihtiyaç duyarlar, çünkü tek bir kayıp bit analog sinyalin küçük bir parçasının kaybından daha ciddi soruna neden olur, bu nedenle digital bilgi çok kesin doğruluk gerekmedikçe sıklıkla kullanılmaz. (10 6 da 1 den daha iyi bit hata oranları gerekir.) 13

14 2. SİNYALLER ve ODÜLASYON 2.1. GİRİŞ Bu bölümde dört temel amacımız vardır. 1) İlk olarak ayrıntılı bir şekilde bilgiyi haberleşme sisteminde gönderebilmek için çeşitli baseband sinyaller hakkında bilgi vermek. 2) İkinci olarak baseband sinyalin iletilmesi için ne kadar band genişliği gereksinim duymasıdır. 3) Üçüncü olarak modülasyona neden ihtiyaç olduğundan söz etmek ve basebantların yollanmasını sağlamak için kullanılan modülasyon türlerinin herbirini göstermek ve anlatmak. 4) Dördüncü olarak genel, temel iki grup modülasyon tekniği sınıfına bakacağız BASEBAND SİNYAL TÜRLERİ Burada biz yalnızca sinyalin elektriksel olduktan hemen sonraki durumunu dikkate alacağız. Çoğu kez başlangıçta elektriksel biçimde değildir, ancak gerilime dönüştürmek için bazı formlardaki transducer (dönüştürücü) lar kullanılır ( ör : mikrofon, thermocouple ). Bu elektriksel biçimdeki sinyaller ile orijinal bilgiyi göndermek için baseband sinyal kullanılır. Baseband sinyal bir defa elde edildikten sonra her zaman genel olarak iki sınıfa ayrılır. 1) Analog Sinyaller Zaman içinde elektriksel sinyalin geniş bir alanda sürekli ve değişken olduğu büyüklüklerdir. Çoğu kez elektriksel olmayan orijinal sinyal ile olanın zamanda değişimi aynıdır, ikisine de analogtur denebilir, dolayısıyla adları analog sinyaldir. 2) Dijital Sinyaller Burada elektriksel sinyal her biri sabit genlikli, sürekli olmayan, bir darbeden (digitten) diğerine geçişte aniden değişen darbelerden (digitlerden) oluşur. Bunlar genellikle telepriter daki gibi kodlanmış sinyallerdir. İkili kodlamanın en çok rastlanan türü ve yolu bir çeşit darbeden meydana gelmesidir ama bu darbeler genellikle çok seviyeli digitlerdir. Çoğu kez sinyal başlangıçta analog tur ve dijital e dönüştürülür ( şekil 2-1 ). 14

15 Şekil 2-1 : Sinyal Sınıfları (a) Analog (sürekli) (b) Anolog (ayrık) veya Dijital (binary) (c) Binary nin fonksiyonel gösterimi (d) seviyeli dijital (4-Pam: =4=2 2 ) Bu iki sınıf arasında yalnızca birkaç birbirinden farklı sinyal türü vardır ve bunlar şekil 2-2 de gösterilmiştir. Bazı tür baseband band genişlikleri türleri uygulamaya bağlıdır fakat bazıları hemen hemen tanımlanmıştır. Daha sonra band genişlikleri bazı standart bölümlere ayrılmıştır. 15

16 Sinyal Türü Doğası Sınıfı Band Genişliği Genel odülasyon Türü ors Darbeli Dijital 0-50 Hz ASK/(OOK) Tele-Type Klavyeden Darbeli Dijital Hz FSK/PSK Facsmile Sürekli Kopya Dijital KHz FSK/PSK Telefon Ses Frekansları Analog 0-4 KHz SSB/FD Audio üzik Analog 0-15 KHz F Radyo Yayını A(LF-HF) Analog KHz A Analog 0-15 KHz F F(VHF) Radyo Amatör Analog 0-3 KHz SSB/NBF Radyo B Analog 0-4 KHz NBF Radyo obil Analog 0-3 KHz A/F Haberleşmesi HF Analog 0-3 KHz A P Dijitalleştirilmiş Analog 0-64 KHz PSK Audio Telemetry Data Analog 0-Hz ASK/PSK Televizyon Hareketli Resim Analog 0-6.5Hz VSB Analog 0-5.5Hz VSB Radar Darbeli Dijital 0-GHz ASK Şekil 2-2 : Baseband Sinyal Sınıfları 2.3. BASEBAND ve BAND GENİŞLİĞİ TERİNOLOJİLERİ Baseband terimi genel ve özel anlama sahiptir. Genellikle orijinal sinyalden söz edilirken kullanılır. Özel anlamında, baseband sinyal tarafından işgal edilen frekans bandını ifade eder. Gerçek limitler özel anlamındaki ihtiyaç duyulan band genişliği alanından bağımsızdır. Şekil 2-3 : Band Genişliği, Baseband ve Band Limitleri 16

17 Yalnızca band genişliği teriminden söz ederken frekans limitleri olmadan işgal ettiği alan belirtilir. Bu terim baseband da sadece hangi frekansın kullanıldığına bağlı değildir ( ör; A radyo için bant genişliği 9KHz, tir ). Bu nedenle biz baseband sinyalle özel olarak ilgilendiğimiz taktirde, baseband bant genişliği terimini kullanırız. Şekil 2-3 de bu terimler örneklerle gösterilmiştir. Bu iki birbirinden bağımsız terim sık sık eş anlamlı gibi kullanılırlar fakat aralarında önemli farklar vardır. Örnek olarak ses frekans kanalı 4 KHz band genişliğine sahiptir fakat gerçek bant telefon şebekesinin değişik kısımlarını işgal edebilir, belki çok yüksek kısımda, neredeyse Hz lerdedir. O sadece başlangıç noktası olan baseband tır BASEBAND BAND GENİŞLİĞİ EVRİİ Kar amaçlı haberleşme sistemleri tarafından kullanılan birçok baseband sinyal band genişliği uluslar arası anlaşmalarla belirlenmiş ve tahsis edilmiştir. Bunlar URSI ( Union Radio Scientific International = uluslararası bilimsel radyo birliği ) tarafından belirlenen anlaşmalardır, URSI tümüyle iki komiteden oluşur, ITT ( omite onsultatif International de Telegraphie et Telephonie = uluslararası telgraf ve telefon danışma komitesi ) ve IR ( omite onsultatif International des Radiocommications = uluslararası radyo haberleşmesi danışma komitesi ). Sonuçta band genişliği seçimi sınırlıdır ( karşıdan karşıya kabul edilebilir bilgi göndermek için ne kadar band genişliği gereklidir ). Bu bölümde bazı baseband band genişliklerinin seçimini elde etmeyi ele alacağız TELEFON (ANALOG) Burada band genişliği terimi tartışılabilir, çoğu kez özneldir. İnsanın işitmesi Hz arasında sağlanır, fakat kişisel konuşma yüksek veya alçak octav da olsun eğer orta frekanslarda gönderilirse tam olarak anlaşılır ve ayıt edilebilir. Tam sınırlar ülkeden ülkeye değişmesine rağmen KHz ( UK ) arasındadır fakat filtreleme ve çoklama aletlerinin sağlıklı çalışması için ilave koruma bantları ile birlikte uluslararası anlaşmalarla ( Şekil 2-4) dünyada ses frekans kanalı standardı 0-4 KHz tir. 17

18 Şekil 2-4 : Standart Ses Frekans (Telefon) Kanalı TELEGRAF (DİJİTAL) Burada kriter bir yere kadar kullanıcıya bağlıdır. Operatörler hızlı yaza bilirler fakat sembol oranları sürekli değişir. Bu sorun tampon kuvvetlendiriciler kullanarak bilgi dönüşümü sağlanmasıyla birkaç standart baud oranı ile standardize edilmesiyle çözülür ( ör; 50 veya 100 sembol / saniye ). Biz aşağıda 50 baud dönüşümünü kullanacağız fakat bilgi oranı 66 kelime / dakika olarak belirtilmektedir. Bu durumda T t Şekil 2-5 : En Kötü Durum Bit Akıntısı Şekil 2-6 : En Kötü Duruma Ait Karesel Dalga Spektrumu 18

19 Bazı uygun kabuller yapacak olursak, kodlamada ortalama karakter / kelime oranı sayısı 5 olarak ve sembol / karakter oranı sayısı 7,5 olarak kullanılır. Buna göre ayrıntılı kabullerimiz; dakikada 66 kelime kelimedeki karakter (1 boşluk için) = 6 karakterdeki sembol (1,5 başlatmak ve 1 bitirmek için) 5 + 1,5 + 1 = 7,5 dakikadaki kelime sayısı sabittir = 66 dakikadaki karakter = 66 6 dakikadaki sembol = , 5 = 2970 saniyedeki sembol = ,5 60 = 49,5 (50 baud) 1 Bu nedenle sembol uzunluğu = 49, 5 20 msn = T Bu dönüşümde band genişliğinin en kötü halini hesaba katmak gereklidir. Bu en fazla değişimin olduğu sinyaldir ve sembol akıntısı bir kere sıfır ve bir kere bir olarak değişir, bu durum şekil 6.4 bipolar ilerleyen biçimde gösterilmiştir. Şekil 2-5 teki sinyalin karesel pulse voltaj akıntısı periyodu 2T dir ve bu işarete karşılık gelen standart frekans spektrum u şekil 2-6 te gösterilmiştir, spektrumun ana frekansı (f 0 ), 1/2T veya sembol oranın yarısıdır.burada problem karşı tarafta tekrar baseband formunda sinyal elde etmek için çıkışta ne kadar spektruma ihtiyaç duyulduğudur.bu noktada kriter, ihtiyaç duyulan makul karesel biçimde değişen sembollerdir.bu kriter göz önüne alınarak çoğunlukla sadece üç harmoniğin yollanması yeterlidir. Böylece; Band genişliği= 3*f0 = 3/2T = 3/(2*0.2msn) = 75 Hz dir. Fakat gerçekte, haberleşme kanalının sağlıklı çalışması için koruyucu bantlar ve çoklayıcılar nedeniyle band genişliğinin arttırılması gerekir, pratikte standart değer 120 Hz dir. Bu teleprinter kanalı = Hz. (***?***84) 19

20 2.4.3.TELEVİZYON (ANALOG) UK ( United Kingdom ) standardı tv sinyalinde, gönderilecek olan ışık yoğunluğu bilgisi için ne kadar baseband band genişliğine ihtiyaç duyulur. Teleprinter a benzer şekilde muhakeme yapılır.sinyal düzenlenirken, kişisel faktörlere bakılarak karar verilir.daha sonra sembol uzunluğu hesaplanır ve buna göre band genişliği elde edilir.buradaki kişisel faktörler daha karmaşıktır.dört tane faktör vardır: 1. Ayrıntılı resim elde etmek için çerçeve başına 625 satır kullanılması yeterlidir.(usa için 525) 2. Yatay ve düşey olarak çözünürlük aynıdır ve karesel küçük sabit yoğunluktaki alanlardan oluşur ( resim bileşenleri veya pixeller ). 3. Resimde en iyi görünümün sağlanması dikdörtgensel çerçeve kullanılır ve yeterli olan görüş oranı 3:4 tür. 4. Ekrandaki titreşimi önlemek için bilinmesi gereken özellik gözün görme gücünün ağır kaldığı uygun resim yenileme oranı olan saniyede 25 çerçevedir (Japonya ve kuzey Amerika da bu oran 30 dur). Bu üç kriter şekil 6.6 da gösterilmiştir. Hemen ardından band genişliği hesabı yapılır: Her bir satır 625x4/3= 833 pixel içerir. Her bir sahne 625x625x4/3= 520 Kpixel içerir. Her bir sahnenin taranması 1/25=40ms sürer. Her pixelin taranması 40ms/520Kpixel=76,8ns sürer Buna göre pixel uzunluğu(t p )=76,8ns dir. Biz daha önce olduğu gibi en kötü durumu yani pixel yoğunluğu değişim miktarının en çok sıklıkla gerçekleştiği zamanı kabullenelim. Bu kabulün gerçekleştiği zaman bellidir ve siyah-beyaz değişimden oluştuğu şekil 2-7 dan görülmektedir. 20

21 Şekil 2-7 : UK TV Ekranında Ekran Çizgileri ve Pixeller Bu kabul sonucunda ışık yoğunluğu kare dalgadan oluşur ve kare dalga voltaj sinyali 2t p veya 153ns periyodunu sağlamaktadır. Bu nedenle kare dalga f 0 =1/153ns=6.54Hz lik ana frekansa sahiptir.kabul edilebilir pixel yoğunluğu için f 0 ana frekansının yollanması yeterlidir, diğer harmoniklere gereksinim duyulmaz.her ne kadar sadece ana harmoniği göndermemiz yeterli olsa da VSB modülasyonu ve ses sinyali için kanalda daha fazla band genişliğine ihtiyaç vardır.sonuçta gerçek frekans aralığı için ayrılan UK Tv band genişliği= 8.0Hz tir. (USA da 6.5 tir.) Diğer sinyaller için baseband band genişlikleri benzer yollarla kişisel ve teknik kısıtlamalar göz önünde tutularak şekil 6.1 deki gibi hesaplanabilir ODÜLASYONA DUYULAN İHTİYAÇ Genellikle baseband sinyal verici tarafından değiştirilmeden iletilemez.bazı istisnai dahili telefon veya aynı hatta bulunan teletype yazma makineleri gibi basit sistemler olabilir. Fakat çok geniş haberleşme sistemleri için yapısı gereği çok pahalı yada gerçekleştirilmesi imkansızdır.örnek olarak genel telefon sisteminde her bir konuşma için bir tel bağlantısına ihtiyaç duyulacaktı, radyo linki içinde çok büyük ve devasal güçlü antenler gerekecekti bu durumda parazitlerden kaçınmak için engebesiz bir arazide tek bir istasyonun çalıştırması gerekir.çözüm baseband sinyali değiştirerek oldukça uzak mesafelere iletimini mümkün 21

22 kılmak, hızlı, verimli ve ekonomik haberleşme için iki metot kullanılır.iki farklı sınıf altında metotlar oluşmuştur, bu başlıklar; 1) Frekans dönüştürme Baseband sinyalin tümünü daha yüksek frekans bölgesine taşınmasıyla olur. 2) Dijitalleştirme Örnekleme yoluyla baseband sinyal dijital formda binary sayı sistemi kullanarak değiştirilir. Her ikisinde de modülasyon yapılmasına rağmen bant genişliği aralığının baseband frekans bölgesindeki ikinci sinyale modüle olmuş sinyal adı verilir. (?)86 Oxford İngilizce sözlükteki modülasyon tanımı, dalganın genlik veya frekansını değiştirerek farklı frekanslar için düzenlenmesidir. Bu frekans dönüşüm metodu için uygun bir tanımlamadır fakat dijitalleştirilmiş için değildir. Belki biz böyle teknik olmayan bir yaşamı tümüyle tarihin sonuna kadar kabul edebiliriz(?) ODÜLASYON TİPLERİNİN SINIFLANDIRILASI Bu kitapta bütün modülasyon metotlarını tanımlamak için sonraki kısımda iki kategoriden bahsedeceğiz.ilk olarak bizim ihtiyaç duyduğumuz her bir kategorinin tanımı; 1) Frekans dönüştürme Baseband sinyali, düzenli yerleşecek şekilde yüksek frekans bölgesine, yüksek frekanslı taşıyıcı ile taşınır. 2) Örnekleme Baseband dalga biçimi gerilimi, kısa periyotlardan ve düzgün zaman aralıklarından oluşan ancak değeri hakkında karar kodlu ve kodsuz olması sayesinde verilerek sağlanır. Bu sinyal her ne kadar çok değişik formda olursa olsun önemli olan baseband sinyalin doğasıdır. Bu kategorilerden yararlanarak oluşan özel modülasyon tipleri ilişkilendirilirken teknikler kullanılır, şekil 2-8 de gösterilmiştir. Sonuçta örneklenmiş formdaki tüm metotları şimdiden kendilerine ek olarak frekans dönüştürme metotları ve anahtarlama metotlarını ikilik sinyaller olarak anlatacağız. Bütün anlamlı kısaltmalar şekil 2-8 deki gibi sınıflandırılmıştır: 22

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır.

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır. 2 HABERLEŞMENIN AMACI Herhangi bir biçimdeki bilginin zaman ve uzay içinde, KAYNAK adı verilen bir noktadan KULLANICI olarak adlandırılan bir başka noktaya aktarılmasıdır. Haberleşme sistemleri istenilen

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 5 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

DENEY 3. Tek Yan Bant Modülasyonu

DENEY 3. Tek Yan Bant Modülasyonu DENEY 3 Tek Yan Bant Modülasyonu Tek Yan Bant (TYB) Modülasyonu En basit genlik modülasyonu, geniş taşıyıcılı çift yan bant genlik modülasyonudur. Her iki yan bant da bilgiyi içerdiğinden, tek yan bandı

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti MODULASYON Bir bilgi sinyalinin, yayılım ortamında iletilebilmesi için başka bir taşıyıcı sinyal üzerine aktarılması olayına modülasyon adı verilir. Genelde orijinal sinyal taşıyıcının genlik, faz veya

Detaylı

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri Stereo kelimesi, yunanca 'da "üç boyutlu" anlamına gelen bir kelimeden gelmektedir. Modern anlamda stereoda ise üç boyut

Detaylı

BM 403 Veri İletişimi

BM 403 Veri İletişimi BM 403 Veri İletişimi (Data Communications) Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Analog sayısal çevirme İletişim modları 2/36 1 Bilginin iki nokta arasında

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Sinyaller Sinyallerin zaman düzleminde gösterimi Sinyallerin

Detaylı

DENEY 7. Frekans Modülasyonu

DENEY 7. Frekans Modülasyonu DENEY 7 Frekans Modülasyonu Frekans Modülasyonu Frekans ve az odülasyonları açı (t) odülasyonu teknikleri olarak adlandırılırlar. Frekans odülasyonunda, taşıyıcı sinyalin rekansı odüle eden sinyal ile

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 4. Sayısal veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 4. Sayısal veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 4. Sayısal veri iletimi Sayısal sayısal çevirme Bilginin iki nokta arasında iletilmesi için analog veya

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER Analog Sistemler Giriş 9.1 Analog Bağlantılarına Genel Bakış 9. Taşıyıcı Gürültü Oranı (CNR) 9..1 Taşıyıcı Gücü

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. BÖLÜM 6 TÜREV ALICI DEVRE KONU: Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog) Güç Kaynağı: ±12V

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

ASK modülasyonu ve demodülasyonu incelemek. Manchester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini incelemek.

ASK modülasyonu ve demodülasyonu incelemek. Manchester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini incelemek. 1. ASK MODÜLASYONU 1.1 Amaçlar ASK modülasyonu ve demodülasyonu inelemek. Manhester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini inelemek. 1.2 Ön Hazırlık 1. Manhester kodlama tekniğini

Detaylı

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON 1. Amaç Sayısal Modülasyonlu sistemleri tanımak ve sistemlerin nasıl çalıştığını deney ortamında görmektir. Bu Deneyde Genlik Kaydırmalı Anahtarlama (ASK),

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME Alper

ANALOG HABERLEŞME Alper 0 BÖLÜM 1 ANALOG HABERLEŞME GİRİŞ KONULARI 1 Temel Kavramlar 1.1 Haberleşme Anlamlı bir bilginin değiş tokuş edilmesine haberleşme denir. (Exchanging Information). Günümüzde internet haberleşmesinin ve

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM. 3. Kanal ayrımı sağlar. Yani modülasyon sayesinde aynı iletim hattında birden çok bilgi yollama olanağı sağlar.

ANALOG İLETİŞİM. 3. Kanal ayrımı sağlar. Yani modülasyon sayesinde aynı iletim hattında birden çok bilgi yollama olanağı sağlar. ANALOG İLETİŞİM Modülasyon: Çeşitli kaynaklar tarafından üretilen temel bant sinyalleri kanalda doğrudan iletim için uygun değildir. Bu nedenle, gönderileek bilgi işareti, iletim kanalına uygun bir biçime

Detaylı

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC)

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİ LABORATUARI Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) 1. Giriş Analog işaretler analog donanım kullanılarak işlenebilir.

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS TANIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS TANIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS TANIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saat Kredisi AKTS SAYISAL HABERLEŞME (T.SEÇ.V) 131517600

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI BÖLÜM 6 1 Bu bölümde, işaretin kanal boyunca iletimi esnasında görülen toplanır Isıl/termal gürültünün etkilerini ve zayıflamanın (attenuation) etkisini ele alacağız. ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM

Detaylı

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV5

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV5 STEREO FM VERİCİ delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 D7220_RV5 2013 PC üzerinden frekans ve kişisel bilgi kaydı. RS232 ve RDS sistem girişli.stereo-mono seçme özellikli,yüksek performanslı

Detaylı

Elektromanyetik dalgalar kullanılarak yapılan haberleşme ve data iletişimi için frekans planlamasının

Elektromanyetik dalgalar kullanılarak yapılan haberleşme ve data iletişimi için frekans planlamasının 2. FREKANS TAHSİS İŞLEMLERİ 2.1 GENEL FREKANS TAHSİS KRİTERLERİ GENEL FREKANS TAHSİS KRİTERLERİ Elektromanyetik dalgalar kullanılarak yapılan haberleşme ve data iletişimi için frekans planlamasının yapılması

Detaylı

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV4

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV4 STEREO FM VERİCİ delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 D7220_RV4 7-2008-5-2010-2-2011 REV4 PC üzerinden frekans ve kişisel bilgi kaydı. RS232 ve RDS sistem girişli.stereo-mono seçme özellikli,yüksek

Detaylı

1. DARBE MODÜLASYONLARI

1. DARBE MODÜLASYONLARI 1. DARBE MODÜLASYONLARI 1.1 Amaçlar Darbe modülasyonunun temel kavramlarını tanıtmak. Örnekleme teorisini açıklamak. Bilgi iletiminde kullanılan birkaç farklı modülasyon tekniği vardır. Bunlardan bazıları

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaretler: Bilgi taşıyan işlevler Sistemler: İşaretleri işleyerek yeni işaretler

Detaylı

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC nin belki de en önemli örneği çözünürlüğüdür. Çözünürlük dönüştürücü tarafından elde edilen ikili bitlerin sayısıdır. Çünkü ADC devreleri birçok kesikli adımdan birinin

Detaylı

TRT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERĐCĐ ĐŞLETMELERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞI SPEKTRUM ANALĐZÖR TEKNĐK ŞARTNAMESĐ

TRT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERĐCĐ ĐŞLETMELERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞI SPEKTRUM ANALĐZÖR TEKNĐK ŞARTNAMESĐ TRT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERĐCĐ ĐŞLETMELERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞI SPEKTRUM ANALĐZÖR TEKNĐK ŞARTNAMESĐ Sipariş No: VĐD 2010/12 1 SPEKTRUM ANALĐZÖR TEKNĐK ŞARTNAMESĐ 1. GENEL Bu şartnamenin amacı; Đdari Şartname

Detaylı

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Dr. Serkan AKSOY Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Bölümü saksoy@gyte.edu.tr Geniş Spektrumlu Sistemler Geniş Spektrumlu

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME A GRUBU İSİM: NUMARA

ANALOG HABERLEŞME A GRUBU İSİM: NUMARA BÖLÜM 7 ÖRNEK SINAV SORULARI İSİM: NUMARA A GRUBU MERSİN ÜNİVERSİTESİ MMYO ANALOG HABERLEŞME DERSİ FİNAL SINAV SORULARI S-1 Bir GM lu sistemde Vmaxtepe-tepe10 V ve Vmin tepe-tepe6 V ise modülasyon yüzdesi

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME. 5.2 Frekans modülasyonunun avantajları ve dezavantajları

ANALOG HABERLEŞME. 5.2 Frekans modülasyonunun avantajları ve dezavantajları BÖLÜM 5 FREKANS MODÜLASYONU 5-1 Frekans Modülasyon İhtiyacı Yüksek güçlü vericiler yapıldığında sinyal/gürültü oranının iyi olması istenir.genlik modülasyonlu vericilerde yüksek güçlerde sinyal/gürültü

Detaylı

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem 3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem A + B = 2 0 2 1 (Elde) A * B = Sonuç A B = 2 0 2 1 (Borç) A / B = Sonuç 0 + 0 = 0 0 0 * 0 = 0 0 0 = 0 0 0 / 0 = 0 0 + 1 = 1 0 0 * 1 = 0 0 1 = 1 1 0 / 1 = 0 1

Detaylı

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ Prod-el tarafından telsiz pazarı için sunulan ECOS (Extended Communication System- Genişletilmiş Haberleşme Sistemi)

Detaylı

MİKRODALGA TEKNİĞİ GİRİŞ

MİKRODALGA TEKNİĞİ GİRİŞ Adnan GÖRÜR Mikrodalga Frekansları 1 / 9 GİRİŞ MİKRODALGA TEKNİĞİ Mikrodalgalar terimi, 1 cm ile 1 m arasında uzunluğa sahip EMD ları tanımlamak için kullanılır. Bu dalga boylarına karşılık gelen frekans

Detaylı

Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim

Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim Bu bölümde, bant sınırlı doğrusal süzgeç olarak modellenen bir kanal üzerinde sayısal iletimi inceleyeceğiz. Bant sınırlı kanallar pratikte çok kez karşımıza

Detaylı

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM 11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM Diyelim ki bir gezideyiz fakat diz üstü bilgisayarımızı evde bıraktık ve elektronik postamıza ulaşmak istiyoruz. Hiç problem değil; sadece mesaj alabilen ve internete bağlanabilen

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER SUNU PLANI Analog sayısal çevirici FIR Filtreler IIR Filtreler Adaptif Filtreler Pan-Tompkins Algoritması Araş. Gör. Berat Doğan 08/04/2015

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM)

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) 9.1 Amaçlar 1. µa741 ile PWM modülatör kurulması. 2. LM555 in çalışma prensiplerinin

Detaylı

Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA)

Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA) Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA) Sayısal işaretlerin örnekleri arasındaki zaman aralığının diğer işaretlerin örneklerinin iletilmesi için değerlendirilmesi sayesinde TDMA gerçeklenir. Çerçeve Çerçeve

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

KURANPORTÖR SİSTEMİ MEHMET ŞENLENMİŞ ELEKTRONİK BAŞ MÜHENDİSİ

KURANPORTÖR SİSTEMİ MEHMET ŞENLENMİŞ ELEKTRONİK BAŞ MÜHENDİSİ MEHMET ŞENLENMİŞ ELEKTRONİK BAŞ MÜHENDİSİ Üretim merkezlerinde üretilen elektrik enerjisini dağıtım merkezlerine oradan da kullanıcılara güvenli bir şekilde ulaştırmak için EİH (Enerji İletim Hattı) ve

Detaylı

SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ

SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ 2.1. Sinyal Üretimi Bu laboratuarda analog sinyaller ve sistemlerin sayısal bir ortamda benzetimini yapacağımız için örneklenmiş sinyaller üzerinde

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Antenler Yayılım modları Bakış doğrultusunda yayılım Bakış

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

Kontrol Đşaretleşmesi

Kontrol Đşaretleşmesi Kontrol Đşaretleşmesi Dinamik değişken yönlendirme, çağrıların kurulması, sonlandırılması gibi ağ fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi için kontrol bilgilerinin anahtarlama noktaları arasında dağıtılması

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Adresi : Hasköy Sanayi Sitesi İdari Bina No:19 Gebze 41400 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 644 76 00 Faks : 0 262 644 58 44 E-Posta : bilgi@emcas.com.tr Website

Detaylı

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA.

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Devre Anahtarlama (circuit switching) Mesaj Anahtarlama (message switching) Paket Anahtarlama

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ HABERLEŞME TEKNİKLERİ Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU ve REZONANS HESAPLARI

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU ve REZONANS HESAPLARI REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU ve REZONANS HESAPLARI Alper Terciyanlı TÜBİTAK-BİLTEN alper.terciyanli@emo.org.tr EMO Ankara Şube Reaktif Güç Kompanzasyonu Eğitimi 16.07.2005 1 Kapsam Genel Kavramlar Reaktif

Detaylı

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR?

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? 1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? Güç hattı haberleşmesi, verinin kurulu olan elektrik hattı şebekesi üzerinden taşınması tekniğidir. Sistem mevcut elektrik kablolarını kullanarak geniş bantlı veri transferi

Detaylı

ANALOG VİDEO TEMELLERİ

ANALOG VİDEO TEMELLERİ ANALOG VİDEO TEMELLERİ Video sinyali; bir görüntünün kamera vasıtası ile elektriksel hale dönüştürülmesiyle oluşan sinyaldir.video sinyali ilk zamanlarda renksiz (siyah/beyaz) olarak iafade edilebilmiş

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 2. Hafta ANALOG VE SAYISAL VERİ HABERLEŞMESİNİN TEMELLERİ 2 Haberleşme Sistemi

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR Elektromanyetik dalga Kablosuz iletişim bilgi taşıyan anlamlı sinyallerin bir frekans kullanılarak uç birimler arasında taşınmasıdır. Bilginin taşınması elektromanyetik

Detaylı

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur.

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Kızılötesi Kızılötesi (IR: Infrared), nispeten daha düşük seviyeli bir enerji olup duvar veya diğer nesnelerden geçemez. Radyo frekanslarıyla değil ışık darbeleriyle çalışır. Bu nedenle veri iletiminin

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ HABERLEŞME TEKNİKLERİ 523EO0083 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR -

DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR - DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR - Doç.Dr. Eşref YALÇINKAYA (. Ders) Bu derste ; Sismograf ve bileşenleri Algılayıcı Sinyal koşullandırma birimi Kayıt sistemi Sismometrenin diferansiyel denklemi

Detaylı

Erdem ÇAKMAK Üst Kurul Uzmanı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu

Erdem ÇAKMAK Üst Kurul Uzmanı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Erdem ÇAKMAK Üst Kurul Uzmanı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu 1 RADYO YAYINCILIĞINDA ULUSLAR ARASI DÜZENLEMELER 1961 Stockholm: 87.5-100 MHz 1979 Cenevre WARC: 87.5 108 MHz 1984 Cenevre: Bölgesel tahsisler

Detaylı

MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ

MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ Dr. Serdar YILMAZ MEÜ Fizik Bölümü Ses dalgalarının özellikleri 2 MATEMATİĞİN GEREKLİLİĞİ Matematik, yaşamı anlatmakta kullanılır. Matematik yoluyla anlatma, yanlış anlama ve algılamayı engeller. Yaşamda

Detaylı

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER Bu bölümde aşağıdaki başlıklar ele alınacaktır. Sonsuz dürtü yanıtlı filtre yapıları: Direkt Şekil-1, Direkt Şekil-II, Kaskad

Detaylı

KLEA Enerji Analizörü

KLEA Enerji Analizörü KLEA Enerji Analizörü Kolay panel montajı sistem bağlantısı Modüler tasarım Soket kablosu gerektirmez Tespit vidası gerektirmez En yeni teknoloji Veri Toplama Platformu Tüm enerji tüketimleri bir KLEA

Detaylı

E-ITN 30 RADYO FREKANSLI ELEKTRONİK ISI PAY ÖLÇER

E-ITN 30 RADYO FREKANSLI ELEKTRONİK ISI PAY ÖLÇER E-ITN 30 RADYO FREKANSLI ELEKTRONİK ISI PAY ÖLÇER Merkezi sistem ile ısınan binalarda ısı giderlerinin tüketime göre paylaştırılması için tasarlanmıştır Çok fonksiyonlu 5 haneli ekran EEPROM mikro işlemci

Detaylı

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ 192.168.1.0 Networkunda çalışan izleme sistemi PC Eth, TCP/IP Cihaz 1, Cihaz 2, Şekil-1 U 200 Şekil-1 deki örnek konfigürasyonda standart

Detaylı

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

Accurax lineer motor ekseni

Accurax lineer motor ekseni ADR RL-EA-AF-@ Accurax lineer motor ekseni Gelişmiş lineer motor ekseni Yüksek etkili demir çekirdekli lineer motorlar ve mıknatıs kanalları standart lineer motor ekseninde 00'ün üzerinde çeşitliliğe sahiptir.

Detaylı

DelcomRF DRF 12 UR (UART RECEIVER) Ürün Kılavuzu

DelcomRF DRF 12 UR (UART RECEIVER) Ürün Kılavuzu DelcomRF DRF 12 UR (UART RECEIVER) Ürün Kılavuzu DelcomRF FSK RF MODUL Versiyon: 1.0 www.delcomrf.com.tr Genel Özellikler: Dar band FSK Modülasyonlu haberleşme. 434 veya 868MHz bandında Frekans Tahsis

Detaylı

Telefon Ağları Telefon sistemi (Public Switched Telephone Network,PSTN) başlangıçta temel olarak veri iletişiminden çok konuşma sinyalini

Telefon Ağları Telefon sistemi (Public Switched Telephone Network,PSTN) başlangıçta temel olarak veri iletişiminden çok konuşma sinyalini Telefon Ağları Telefon sistemi (Public Switched Telephone Network,PSTN) başlangıçta temel olarak veri iletişiminden çok konuşma sinyalini anlaşılabilecek kalitede iletmek için tasarlanmıştı. Bu amaçla

Detaylı

Y Analog - Dijital Haberleşme Eğitim Seti Analog - Digital Communication Training Set

Y Analog - Dijital Haberleşme Eğitim Seti Analog - Digital Communication Training Set Genel Özellikler General Specifications Analog Dijital Haberleşme Eğitim Seti analog ve dijital haberleşme ile ilgili uygulamaların yapılabilmesi amacıyla tasarlanmış Ana Ünite ve 13 Adet (9 adet standart

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

DY-45 OSİLOSKOP V2.0 KİTİ

DY-45 OSİLOSKOP V2.0 KİTİ DY-45 OSİLOSKOP V2.0 KİTİ Kullanma Kılavuzu 12 Ocak 2012 Amatör elektronikle uğraşanlar için osiloskop pahalı bir test cihazıdır. Bu kitte amatör elektronikçilere hitap edecek basit ama kullanışlı bir

Detaylı

CİHAZ HAKKINDA. KULLANILDIĞI YERLER - Otel - Hastahane - Toplu Konutlar - Okullar - Villalar - Siteler - ĠĢ merkezlerinde - ve AleĢveriĢ Merkezleri

CİHAZ HAKKINDA. KULLANILDIĞI YERLER - Otel - Hastahane - Toplu Konutlar - Okullar - Villalar - Siteler - ĠĢ merkezlerinde - ve AleĢveriĢ Merkezleri CİHAZ HAKKINDA Cok fazla sayıdaki yayının, dağıtım sistemlerine verilmek istenmesi durumunda, frekans spektrumu sınırlaması dolayısıyla yan kanal calışmanın kacınılmaz olduğu acıktır. Bu durumda modulatorlerin

Detaylı

KABLOSUZ SERĐ HABERLEŞME UYGULAMALARI VE RF KONTROL

KABLOSUZ SERĐ HABERLEŞME UYGULAMALARI VE RF KONTROL KABLOSUZ SERĐ HABERLEŞME UYGULAMALARI VE RF KONTROL Kablosuz iletişlim uygulamaları elektroniğin yaygın olarak kullanılan uygulamalarındandır. Bu uygulamalar yardımıyla iki nokta arasında bilginin kablosuz

Detaylı

Doç. Dr. İbrahim Altunbaş 11.01.2007 Araş. Gör. Hacı İlhan TEL 351 ANALOG HABERLEŞME Final Sınavı

Doç. Dr. İbrahim Altunbaş 11.01.2007 Araş. Gör. Hacı İlhan TEL 351 ANALOG HABERLEŞME Final Sınavı Doç. Dr. İbrahim Altunbaş 11.01.2007 Araş. Gör. Hacı İlhan TEL 351 ANALOG HABERLEŞME Final Sınavı 1) a) Aşağıdaki işaretlerin Fourier serisi katsayılarını yazınız. i) cos2π 0 t ii) sin2π 0 t iii) cos2π

Detaylı

DY-45 OSĐLOSKOP KĐTĐ. Kullanma Kılavuzu

DY-45 OSĐLOSKOP KĐTĐ. Kullanma Kılavuzu DY-45 OSĐLOSKOP KĐTĐ Kullanma Kılavuzu 01 Kasım 2010 Amatör elektronikle uğraşanlar için osiloskop pahalı bir test cihazıdır. Bu kitte amatör elektronikçilere hitap edecek basit ama kullanışlı bir yazılım

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları Yumuşak Yolvericiler Vektör kontrollü AKdem dijital yumuşak yol vericisi, 6-tristör kontrollü olup, 3 fazlı sincap kafesli motorlarda yumuşak kalkış ve duruş prosesleri için tasarlanmıştır. Vektör kontrol,

Detaylı

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Gizem Pekküçük, İbrahim Uzar, N. Özlem Ünverdi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi gizem.pekkucuk@gmail.com,

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 9 Ağaç Veri Modeli ve Uygulaması. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 9 Ağaç Veri Modeli ve Uygulaması. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 9 Ağaç Veri Modeli ve Uygulaması Ağaç, verilerin birbirine sanki bir ağaç yapısı oluşturuyormuş gibi sanal olarak bağlanmasıyla elde edilen hiyararşik yapıya sahip

Detaylı

ELEKTROMANYETİK DALGA TEORİSİ DERS - 5

ELEKTROMANYETİK DALGA TEORİSİ DERS - 5 ELEKTROMANYETİK DALGA TEORİSİ DERS - 5 İletim Hatları İLETİM HATLARI İletim hatlarının tarihsel gelişimi iki iletkenli basit hatlarla (ilk telefon hatlarında olduğu gibi) başlamıştır. Mikrodalga enerjisinin

Detaylı

NEDEN MULTISWITCH?...

NEDEN MULTISWITCH?... NEDEN MULTISWITCH?... Binaların çatısında, her daire için özel olarak tahsis edilmiş, bir yada birkaç anten kurmaya elverişli yerler yok... Üstelik bazı siteler, yeriniz olsa bile, görüntü kirliliğine

Detaylı

TELEFON HATLARI ÜZERĐNDE VERĐ HABERLEŞMESĐ

TELEFON HATLARI ÜZERĐNDE VERĐ HABERLEŞMESĐ TELEFON HATLARI ÜZERĐNDE VERĐ HABERLEŞMESĐ Đki bilgisayarın ofis içindeki haberleşmesinde doğrudan bağlantı çözüm olacaktır. Ancak ofis dışındaki yada çok uzak noktalardaki bilgisayarlarla haberleşmede

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

ZM-2H504 İki Faz Step. Motor Sürücüsü. Özet

ZM-2H504 İki Faz Step. Motor Sürücüsü. Özet ZM-2H504 İki Faz Step Motor Sürücüsü Özet ZM-2H504 iki faz, 4,6 ve 8 telli step motorlar için üretilmiştir. Yüksek frekanslı giriş sinyallerini kabul edebilecek şekilde donatılmıştır. Akım kararlılığı,

Detaylı

Trodio Elektronik Dağıtım Sistemi Çözümleri

Trodio Elektronik Dağıtım Sistemi Çözümleri Trodio Elektronik Dağıtım Sistemi Çözümleri Sayfa 1 / 13 İçindekiler Tablosu Projelendirme ve Tasarım... 2 Dağıtım Sistemini etkileyen faktörler... 3 Zayıflama... 3 Dengeleme... 3 İzolasyon... 3 Gürültü...

Detaylı

SORULAR (1-36) SORU -2 Aşağıdakilerden hangisi klavye ve farenin takıldığı portlardan biridir?

SORULAR (1-36) SORU -2 Aşağıdakilerden hangisi klavye ve farenin takıldığı portlardan biridir? SORULAR (-36) SORU - Aşağıdakilerden hangisi sadece giriş donanımıdır? A) Ses kartı B) Klavye C) Yazıcı D) Ekran SORU -2 Aşağıdakilerden hangisi klavye ve farenin takıldığı portlardan biridir? A) Paralel

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

ASCII KODLARI. Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması:

ASCII KODLARI. Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması: ASCII KODLARI Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması: B ir metin bilgisini bilgisayar hafızasında temsil edebilmek için, bilgisayar sistemi, her harf yada sembol için bir sayısal değer atar.

Detaylı

RADYO VE TELEVİZYON ALICI CİHAZLARININ STANDARTLARINA AİT YÖNETMELİK

RADYO VE TELEVİZYON ALICI CİHAZLARININ STANDARTLARINA AİT YÖNETMELİK 2057 RADYO VE TELEVİZYON ALICI CİHAZLARININ STANDARTLARINA AİT YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 16.1.1985, No : 85/8988 Dayandığı Kanunun Tarihi : 11.11.1983, No : 2954 Yayımlandığı R. Gazetenin

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 5 ADC, Analog Sayısal Dönüştürücüler Analog İşaretler Elektronik devrelerin giriş işaretlerinin büyük çoğunluğu analogtur. Günlük yaşantımızda

Detaylı