ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ"

Transkript

1 Hizmet İçi Eğitim Yayınları ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Denetçi Yardımcılarına Verilen Ders Notları İbrahim ÜNSAL Uzman Denetçi TEMMUZ 2002 ANKARA

2 ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Denetçi Yardımcılarına Verilen Kurs Notlan İbrahim Unsal Uzman Denetçi TEMMUZ 2002 ANKARA

3 Hizmet İçi Eğitim Yayınları: 12 Özgün Adı: Araştırma Teknikleri Hazırlayan: İbrahim Unsal Uzman Denetçi Hizmet İçi Eğitim Yayınlarından Çıkan Kitaplar Tek Düzen Muhasebe Sistemi ve Dönem Sonu Muhasebe Uygulamaları Prof.Dr. Remzi Örten Performans Denetimi - Temel Kavramlar, Yöntemler, Teknikler ve Yaklaşımlar Uzman Denetçi Fikret Gülen Yatırım Harcamaları Denetimi/Hizmet İçi Eğitim Notları (17-27Nisan 1999) Sayıştay Denetçi Yardımcılarının Hizmet İçi Eğitimleri için hazırlanıp bastırılmıştır. Risk Denetimi - Temel Kavramlar ve Yaklaşımlar Uzman Denetçi Levent Karabeyli Temel Bilgisayar Denetimi için Ön Bilgi/ Çeviri/Bilgisayar Mühendisi Gökhan Yazıcı Baskı ve Cilt Birinci Basım : Yayın İşleri Müdürlüğü : Temmuz 2002 Bilgisayar Kurs Notları/ Bilgisayar Destekli Denetim Grubu Genel Olarak Kurslar ve Organizasyonu/ Çeviri/Bilgisayar Mühendisi Gökhan Yazıcı Bilişim Teknolojisine Yönelik Performans Denetimi/Çevir i/ar aştırma Görevlisi Firdevs Karahan Bilgisayar Destekli Denetim Teknikleri/Çeviri/Araştırma Görevim Emine Yarar Organizasyon ve Yönetim/Çeviri/Araştırma Görevlisi Firdevs Karahan T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI Balgat'ANKARA Tlf Fx www. sayistay.gov.tr Memur Suçları SoruşturmaUsulleri ve Sayıştay/Denetçi Yardımcılarına VerilenKurs Notları/4. Daire Üyesi Mehmet Aydoğdu

4 ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ İÇİNDEKİLER 1 BİRİNCİ BÖLÜM 4 I- GİRİŞ 4 II- BİLİM NEDİR? 6 1-BİLİMSEL BİLGİNİN ÖZELLİKLERİ 9 2-BİLİM NE GİBİ VARSAYIMLARA DAYANIR BİLİMSEL YÖNTEM VE ÖNEMİ 10 III- DENETİM TEMELLİ İNCELEME VE ARAŞTIRMALARIN BİLİMSEL KRİTERLERE UYGUN OLMASI 14 IV- DENETİMİN ULUSLAR ARASI HALE GELMESİ VE SAYIŞTAYLAR 16 V- BİLİMSEL ARAŞTIRMA 18 1-BİLİMSEL ARAŞTIRMANIN BAZI KAVRAMLARI BİLİMSEL ARAŞTIRMA TÜRLERİ 2 i 3-BİLİMSEL ARAŞTIRMANIN DOĞRULUĞUNU ETKİLEYEN ETMENLER 21 4-BİLİMSEL ARAŞTIRMA SÜRESİNCE KONU, PROBLEM AMAÇ AŞAMALARI İLE ARALARINDAKİ İLİŞKİ VE ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ BİR ARAŞTIRMA TASARIMINDA BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER ARAŞTIRMA SÜRECİ ARAŞTIRMA METNİNİN BİÇİMSEL ÖZELLİKLERİ 33 VI- YARGI RAPORLARİ VE DIŞA DÖNÜK RAPORLAR AYIRIMININ DENETİMDE YÖNTEM SORUNU İLE İLİŞKİSİ 35 VII-YARGI RAPORLARI DIŞINDAKİ SAYIŞTAY RAPORLARINA BİR ÖRNEK: DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELERLE İLGİLİ OLARAK 87'NCİ MADDE HÜKÜMLERİNE GÖRE HAZIRLANACAK DEĞERLENDİRME RAPORLARININ INTOSAI DENETİM STANDARTLARI BAKIŞ AÇISINDAN ÖZELLİKLERİ DÖNER SERMAYELİ KURUM VE TEŞEBBÜSLERE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORLARININ HAZIRLANMASI DEĞERLENDİRME RAPORU HAKKINDA GENEL BİLGİLER; DEĞERLENDİRME RAPORUNUN ÖZELLİKLERİ DEĞERLENDİRME RAPORUN STANDARTLARI DEĞERLENDİRME RAPORUNA ESAS OLACAK DENETİM SURECİ PLANLAMA İŞLETME İLE İLGİLİ TEMEL BIGILERTN TOPLANMASI ANALİTİK İNCELEME PROSEDÜRLERİ ANALİTİK İNCELEME PROSEDÜRLERİNİN KAPSAMI VE YÖNTEMİ ANALİTİK İNCELEME PROSEDÜRLERİNİN TÜRLERİ ANALİTİKPROSEDÜRLERİN UYGULANMASINDA DİKKAT EDİLECEK KONULAR ANALİTİK İNCELEME PROSEDÜRLERİNDE KULLANILACAK TEKNİKLER TREND ANALİZİ RASYOANALİZİ TAHMİNE DAYALI ANALİZİ DENETİM PROGRAMININ HAZIRLANMASI HESAPLARIN PLANLAMA FORMU ALAN ÇALIŞMASI AŞAMASI 52

5 DENETİM KANITININ TOPLANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ RAPORLAMA, RAPORLAMA SONRASI DEĞERLENDİRME RAPORU FORMATI 57 VIII- İSTATİSTİK BİLİM İLİŞKİSİ VE İSTATİSTİĞİN ARAŞTIRMA TEKNİKLERİNDEKİ YERİ İLE DENETİMDE KULLANILAN KİMİ İSTATİSTİK TEKNİKLERİ 57 IX- İSTATİSTİĞİN DEVLET YÖNETİMİ AÇISINDAN ÖNEMİ 58 X- İSTATİSTİK TEKNİĞİ 58 XI- YÜKSEK DENETİM KURUMLARINDA KULLANILAN İSTATİSTİK YÖNTEMLERİ 59 XII- TÜRK SAYIŞTAYINCA YAPILAN DENETİMDE MATEMATİKSEL İSTATİSTİK TEKNİKLERİNİN NASIL KULLANILABİLECEĞİ DENEMESİ 60 İKİNCİ BÖLÜM ; REGRESYON VE KORELASYON DEĞİŞKENLER ARASI İLİŞKİLERİN SINIFLANDIRILMASI 66 2-UYGUN MODEL SEÇİMİ SERPİLME DİYAGRAMI 68 4-DOĞRUSAL DENKLEMİN ÖZELLİKLERİNİN TEKRAR GÖZDEN GEÇİRİLMESİ 69 5-REGRESYON DOĞRUSUNUN ÇİZİMİ 71 6-REGRESYON DOĞRUSUNUN BULUNMASI 74 7-EN KÜÇÜK KARELER METODU 75 8-DENKLEM DOĞRUSUNUN ÇİZİMİ 82 9-DETERMİNASYON KATSAYISI KORELASYON ANALİZİ İŞLETME HESAPLARINDA REGRESYON ANALİZİNİN KULLANILMASI İŞLETMENİN MALİYET HESAPLARI VE MALİYETLERDE YAPISAL BÖLÜMLEME MALİYETLERİN YAPISAL ÇÖZÜMLENMESİ REGRESYON DENKLEMLERİNİN İŞLETMENİN MALİYET BİLGİLERİNİN YAPISAL ÇÖZÜMLEME YÖNTEMİ OLARAK KULLANILMASI REGRESYON YÖNTEMİ İSTATİSTİKSEL SONUÇLARIN KONTROLÜ DAĞITIM GİDERLERİNİN İSTATİSTİKSEL KONTROLÜ 115 2

6 EK: SAYIŞTAY KANUNU'NUN 87'NCİ MADDESİNE GÖRE HAZIRLANACAK DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELER İLE İLGİLİ RAPORLARDA MEVZUATIN ÖNGÖRDÜĞÜ HUSUSLARI HAKKINDA KAPSAMLI BİLGİ NOTU 119 I-GİRİŞ: 119 II-AÇIKLAMA : SAYILI YASANIN 3162 SAYILI YASA İLE DEĞİŞİK 87'İNCİ MADDESİ SAYILI YASANIN 87'NCİ MADDESİNİN GEREKÇESİ DÖNER SERMAYELERİN KURULUŞ GAYESİ 'NCİ MADDE KAPSAMINA GİREN KURUMLARIN BİLANÇOLARI GEÇMİŞDE YAZILMIŞ SAYIŞTAY RAPORLARI DÖNER SERMAYELERLE İLGİLİ SAYIŞTAY RAPORLARININ VE YARGI RAPORLARININ GENEL NİTELİKLERİ İNCELEME SARF BELGELERİNİ KAPSAYACAK MI? 'NCİ MADDE RAPORU YAZILIRKEN RAPOR KAPSAMINA GİREN DÖNER SERMAYE HESAPLARININ YARGILANMA SONUCU BEKLENECEK Mİ? MEVZUAT HÜKÜMLERİNE GÖRE SAYIŞTAY RAPORLARINA ESAS OLACAK İNCELEME VE DEĞERLEMENİN GENEL ESASLARI DENETİM TEKNİKLERİ VE KURUMUMUZDAKİ UYGULAMALAR MALİ TABLOLAR VE MALİ TABLOLAR ANALİZİ 132 MALİ TABLOLAR İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER MALİ TABLOLAR ANALİZİNE DÖNER SERMAYELER MUHASEBE TALİMATNAME VE YÖNETMELİĞİNİN GETİRDİĞİ OLANAKLAR MALİ TABLOLARDAN ELDE EDİLEBİLECEK BİLGİLERDEN HANGİLERİ 134 SAYIŞTAY RAPORLARINDA KULLANILABİLİR? MALİ TABLOLARIN İNCELENMESİ VE ANALİZİNE ESAS OLAN 135 MEVZUAT MALİ TABLOLAR ANALİZİNİN TEMELİNİ OLUŞTURAN İLKELER MALİ TABLOLAR ANALİZİNİN ÖN ŞARTI OLARAK YAPILACAK İNCELEMEDE NELERE DİKKAT EDİLECEK MALİ TABLOLAR ANALİZİNİN BAŞARI KOŞULLARI MALİ TABLOLARIN ANALİZ TEKNİKLERİ GELENEKSEL ANALİZ TEKNİKLERİ MODERN ANALİZ TEKNİKLERİ 142 III-SONUÇ: 142 3

7 ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ BİRİNCİ BÖLÜM I- GİRİŞ Dersimiz araştırma teknikleri, bu dersin konulan iki amacı gerçekleştirmek içiı düzenlenmiştir. Birincisi denetim temelli inceleme ve araştırmanın bilimsel kriteriere(ölçüt göre nasıl yürütüleceği; ikincisi de çağdaş denetimde kullanılması zorunlu istatistil tekniklerinin neler olduğu ve bu tekniklerin nasıl kullanılacağıdır. Kurumumuz, denetim faaliyeti yürüttüğü ve yüksek denetim organı statüsünd* olduğuna göre önce çok kısa olarak denetim faaliyeti üzerinde duralım ve denetimi nasi gerçekleştirdiğimize bakalım. Bu aşamada karşımıza "denetim" olgusu çıkıyor. Denetin nedir? Denetimin çeşitli tanımları var. Biz bunlardan Uluslararası Denetim Komitesinir tanımından söz edelim. Buna göre denetim: "Ekonomik faaliyet ve olgularla ilgili olarak, gerçekleşmiş sonuçları önceder belirlenmiş amaçlar ve standartlara göre,tarafsızlıkla analiz etme ve ölçme suretiyle değerlendirerek gelecekteki hataların önlenmesine yardımcı olma, mali yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerlik, güvenirlik ve tutarlılığını sağlama ve ulaşılan sonuçları ilgiliye duyurma sürecidir." Bu tanıma katılır mısınız? Tanımda genel bir denetim tanımından çok,denetimin ekonomik ve finansal yönlerinin önemsendiği bir denetim amacından söz edilmektedir. Bu, durumda amaçlanan denetimde hangi hususların öne çıkması isteniyorsa o hususları içeren çeşitli tanımların yapılabileceği ortaya çıkıyor. Ne kadar denetim tanımı yapılırsa yapılsın denetimin tanımında yer alması gereken er önemli unsur; denetimin bir karşılaştırma olduğudur. Denetimin temel görevi var olanı ortaya koyup olması gerekenle karşılaştırmaktır. Bu durumda karşılaştırma için bir ölçüt bulunması gerekiyor. O halde ölçüt denetimin vazgeçilmez bir unsuru olarak ortaya çıkıyor. Ölçüt neye göre saptanıyor? Ölçüt denetiminin amacına ve denetim anlayışına bağlı, örneğin, klasik denetimde bu yasalardır. İşleyişin bu yasalara bağlı olup olamadığı hata yapılıp yapılmadığı araştırılır. Yasalara uyulursa her şey yolunda gider düşüncesinden hareket edilir. Hukuksal denetim olarak da adlandırılabilecek bu denetimin amacı yasalara uygunluğun belirlenmesidir. Hukuksal denetimde kriterler bellidir. Bunlar: Mevzuat hükümleri, içtihatlar v.s. dir. Çağdaş denetimde ise yasalara uygunlukla beraber işlem ve faaliyetlerin amacına uygun yapılıp yapılmadığına bakılır. Amaç hata aramaktan ziyade eksiklerin giderilmesi için yapıcı önerilerde bulunmaktır. Hukuki denetimden farklı olarak çağdaş denetimde hazır, her olaya uygulanacak ölçüt (kriter) bulunmamaktadır ve çok değişik kaynaklardan 4

8 yararlanılabilmektedir. (Yönetim uygulamaları, meslek kuruluşları tebliği, endüstri başarı standartları,uzman görüşleri,akademik çalışmalar v.s bu kaynaklardan bazılarıdır.) Düşünmeye devam edelim: Çağdaş veya klasik denetim türlerinden biri üzerinde karar kıldık; denetim yapacak kurumu (yada denetçiyi) seçtiğimiz denetim türüne uygun düzenleme ile donattık,yeterli mi? Yani denetim organının istenilen denetimi yapacak yetkide olması ve yönetiminde (konumuza göre devletin) bunu istemesi ile seçilen denetim türünün uygulanması için yeterli olanaklar gerçekleşmiş olur mu?bu soruya denetim organının donanımı tek başına yeterli olamaz şeklinde cevap verebiliriz. Niye yeterli değildir? Çünkü sistem etkileşimi vardır. Mali sistem, mali yapı, mali yönetiminde seçilen denetim türüne uygun anlayışa sahip olması ve hukuki düzenlemelerle donanmış olması gerekir. Anlayışı (yaklaşım) bakış açısı olarak kabul edilip çok önemli olmasına karşın üzerinde durmayarak, hukuki düzenlemelerin de mali yönetimin, mali yapmın,devlet muhasebesinin ve devlet bütçesinin seçilen denetim türüne olanak sağlayacak şekilde düzenlenmesi olduğunu vurgulayalım. Bu arada denetim organı ile ilgili düzenlemeler yapılırken denetim elemanlarının görevlerini yerine getirirken "bağımsız" olmalarını sağlayacak düzenlemelerde unutulmamalıdır. Bu da meselenin başka fakat önemli bir boyutudur. Kısaca bağımsız bir denetim organımız olacak ve bu organın yapı ve sistemi ile mali yönetimin sistemini birbirine uygun hale getireceksiniz. Bu uyum "olmazsa olmaz"koşuludur. Bu durumu yakın tarihimizden örnekleyelim. Bilindiği gibi ülkemizde mali yönetimin temel yasası Muhasebe-i Umumiye Kanunudur yılında yürürlüğe konulan bu yasa, mali yönetim ilkelerinin geçerli olduğu dönemlerde yeterli idi. Çünkü yasalarla her şey düzenlenmişti ve yasalara uyulursa hiçbir sorun çıkmaz anlayışı hakimdi. Zamanla çağdaş denetim sistemine geçilmek istenildi. Bunun için de 1973 yılında program bütçe uygulanmaya konuldu. Fakat, program bütçe paralelinde mali yönetim sisteminde gerekli değişikliklerin yapılmaması, örneğin Genel Muhasebe Kanunu tasarısının yasallaşmaması, devlet muhasebe sisteminde de maliyet muhasebesi ile desteklenmiş tahakkuk esaslı muhasebe sistemine geçilmemesi istenilen hedeflere ulaşılmasını engelledi. Konuyu güncel gelişmelere ait birkaç cümle ile tamalayalım.1990 lı yıllarda yeni bir çağdaşlaşma girişimi başladı, 1995 yılında Dünya Bankası Projesi devreye girdi ve Kamu mali yönetiminin yeniden düzenlenmesi ile ilgili proje hız kazandı. Projenin hayata geçirilme çalışmalarına devam edildiği için sona yaklaşıldığı ümidini de taşımak istiyoruz. Şimdi de asıl konumuza dönelim. Denetimde araştırma ve incelemelerin bilimsel kriterlere uygun olması niçin gerekli? Soruyu biraz açalım; kurumumuzun kuruluş yasasını getirilen ek maddelerle birlikte çağdaş denetim yapma olanağımız ortaya çıktığı ve biraz önce sözünü ettiğimiz mali yönetimin yeniden düzenlenme çalışmalarının da tamamlanmak üzere olması ve de çağdaş denetim bilimsel kriterlere göre denetim yapmayı öngördüğü için mi denetim temelli inceleme ve araştırmalarımızı bilimsel kriterlere göre yapacağız? 5

9 Konuya biraz geniş açıdan yani genel bir bakış açısı ile bakalım. Çağdaş denetim yapılıyor veya klasik denetim yapılıyor. Kamu denetimi (devlet denetimi) veya bağımsız denetimden biri yapılıyor. İlgililer (müşteriler) denetçiden ne bekler? Denetimi yapılan işletme,idare,kurum ve kuruluş hakkında beklentilerine cevap verecek kafaiarımızdaki sorulan çözecek sağlıklı ve nesnel bilgiler bekler. Niçin işletme. İdare, kurum ve kuruluşlara güvenmiyorlar? Çünkü yaşamda güven, güvenirlik ve doğruluk sorunu var. Her an kişi ve kurumlar çeşitli iddialar ileri sürerek bunların doğruluk ve güvenirliliğini savunuyorlar. Bu bildirimi alan kişilerde,kurumlarda güvenirlik sorunuyla karşı karşıya... Örneğin vergi daireleri vergi tahakkukunu çoğu kez beyan usulüne göre gerçekleştiriyor. Vergi mükellefi beyanname doldurarak matraha esas olacak gelir, kazanç veya iradını bildiriyor. Vergi dairesi de bu beyannamedeki bilgilere göre vergiyi tahakkuk ettiriyor. Tüm bu bildirim ve iddiaların uygunluğu ve doğruluğu tartışılabilir. Bu durumda ne yapılmaktadır? Bazı hallerde bildirimi alan kişi ve kurum doğru ve güvenilir olduğunu incelemeye gerek görmeden kabul eder,fakat çoğu kez açıklamalardaki iddiaların geçerliliğini ve uygunluğunu belirmemek için inceleme yapar. Geçerliliği ve doğruluğu kanıtlayacak şekilde yapılacak inceleme, iddialar konusundaki verilecek yargının sıhhatini ve nesnelliğini artıracaktır. Bu aynı zamanda sosyal hukuk devleti olmanın da bir gereğidir. O halde bu inceleme kimin tarafından yapılacaktır? Sorusu gündeme gelir. Açıklanan bilgilerin güvenilir olup olmadığının araştınlmasında başvurulan genel bir yöntem bu bilgilerin bağımsız bir kurum veya kişi tarafından doğrulanmasıdır. Sonuçta bütünlüğü, doğruluğu, tarafsızlığı denetlenmiş doğrulanmış bilgi karar işlemi için güvenilir bir bilgi olarak kabul edilir. Bütün bu anlattıklarımızdan güvenilir bilginin denetlenmiş, doğrulanmış bilgi olduğunu denetim faaliyetinin de bağımsız bir denetim organı ve denetim elemanı tarafından gerçekleştirebileceğini ayrıca sistem etkileşiminde önemini görmüş olduk. Fakat hala bilimsel ölçüt sorununa bir çözüm getiremedik. Ancak şunu biliyoruz, ki olması gerekeni belirleyeceğiz ve olanla karşılaştıracağız bu karşılaştırma için gerekli bilgileri elde etmek içinde bilimsel araştırma yöntemlerinden yararlanacağız. Çünkü bilimsel araştırma yöntemi sistemli bilgilerin nasıl üretileceğini gösterir. Bu nedenle açıklamalarımıza devam etmemiz için önce bilim kavramını sonra da araştırma kavramını ana hatları ile görmemiz gerekiyor. II-BİLİM NEDİR? Bilimin ne olduğu konusunda fikir edinebilmek için kısa,özlü veya uzun yada açık ve kesin bir tanım yapmak yanıltıcı bir çabadır. Bilim tanımı yapanların hedefleri başkalarım bilim konusunda aydınlatmak ve fikir sahibi yapmak değil, aksine dünya ve onu yorumlamanın bir aracı olan bilimsel yaklaşım konusunda nasıl bir tavır aldıklarını ortaya koymak içindir. Bu nedenle de biz bilimi tanımlamak yerine bilimin ne olduğunu açıklamaya çalışalım. Çünkü 6

10 bilimin konusu dinamiktir süratle değişmektedir. Kapsamım belirlemekte zordur. Fakat, bilim kavramını da açıklamamız gerekir. Bilim kavramının anlamını açıklamak üzere atılacak ilk adım bu kavramın terimsel köküne inmektedir. Bilim (science) sözcüğü, latince bilmek (scire) kökünden türemiş bir terimdir ve " bilinen şey (scientia)" veya bilgi anlamına gelir. Bu bakımdan terimsel kökeninden bakarak bilimi, bir bilgiler kümesi olarak tanımlamak olanaklıdır. Bununla birilikte,söz konusu bilgilerin mantıksal ve olgusal bakımdan birbirleri ile ilgili olduğu ve bir bütün oluşturduğu belirtilmektedir. O halde bilim en genel anlamıyla sistematik bilgiler kümesidir. Ancak bilim bu anlamda ele alındığında kapsamı çok geniş tutulmuş,her türlü bilgiyi içine alacak biçimde tanımlanmış olur. Oysa her bilgi dalı bilim olmadığı gibi, bilim adını taşımakla birlikte bilimselliğe aykın düşen bilgi dalları da vardır. Örneğin teoloji(tanrı bilim) ve astroloji (yıldız bilim) bu tür bilgiler tipik örneklerdir. Her iki bilgi dalı da, "bilim" adını taşımakla birlikte bilimin ayırıcı özelliklerinden yoksundur. Örneğin teknoloji doğa üstü veya deney üstü bir varlık alanıyla ilgili bilgiler kümesidir. Bu bilgilerin konusunu oluşturan kavramlar gözle görülür, elle tutulur bir gerçekliğe sahip değildir. Tersine bu kavramlar, ancak gözlem ve deney dışı yollarla kavranabilecek olayları dile getirir. Öte yandan belli gök cisimlerinin yönettiği ve insanların denetlediği görüşüne sahip olan ve astronomik olaylarda doğa üstü güçlerin varlığını savunun yıldız bilimi de bilim sayılmaz. Bu nedenle, bilimi sadece sistemli bilgiler kümesi olarak tanımlamak yeterli değildir. Başka bir deyimle tanımın kapsamını daraltmak gerekir. Sistemli bilgiler içinde bilimsel olanları ayırabilmek için başvurulacak en önemli ölçüt konusuyla ilgilidir. Yukarıdaki örneklerden de anlaşılacağı gibi bir bilgi dalının bilim olabilmesi için, her şeyden önce konusunun gözlenebilir(ampirik) bir varlık alanı ve nesnel bir gerçekliği bulunmalıdır. Burada ampiriklik, bilginin konusunu oluşturan olayların gözlenebilir olması, nesnellikse, bu gözlemin herkese açık bulunması demektir. Bir bilgi, ancak çeşitli gözlemciler tarafından gözlenebilir bir konuya sahip olması halinde bilimsellik özelliğini kazanır. Herkesçe paylaşılabilir gözlemlere kapalı olay veya nesneleri konu alan bir bilgi dalının bilim olduğundan söz etmek olanaksızdır. Bu nedenle gözlenebilir bir varlık alanından yoksun olan nesnel bir konusu bulunmayan teolojik ve metafizik bilgiler bilim kapsamı dışında tutulmalıdır. Kısaca ilk ölçüte göre bilim, ampirik ve nesnel konusu olan sistematik bilgilerdir. Ancak bu anlamda bile bilim değişik nitelikteki bilgileri içine alacak bir genişliktedir. Başka bir deyimle, konusu gözlenebilir ve nesnel olmakla birlikte bilimsel olmayan bazı bilgiler vardır. Bu nedenle bilimin sınırını çizmek için ikinci bir ölçüte başvurmak gerekir. Bu da 7

11 bilimin amacı ile ilgilidir. Bilim kendine özgü belli bir amaca sahip olmak bakımından da öteki bilgilerden ayrılır. Bilim, birbirine bağlı ve birbirini izleyen üç aşamadan geçerek son amacını gerçekleştirir. Her bilimde bu amaca ulaşmak için izlenen aşamalar şunlardır. a) Gözleme dayanarak konusunu oluşturan olay ve nesneleri (kısaca olguları) kavramak, tanımlamak ve sınıflandırmak üzere çözümleyerek tanıtlamak (ispatlamak), b) Olgular arasında nedensellik ilişkileri kurmak ve bu ilişkileri, gözlem yoluyla sınayıp gerçekleyerek açıklama, c) Çeşitli derecelerde gerçeklenmiş ilişkileri genellikler,yasalar,kurumlar halinde dile getirip bunlardan kalkarak gelecekle ilgili çıkarımlarda bulunmaktır. Kısacası, bilimin son amacı tanıtlama ve açıklamalara dayanarak konusuna giren olayların alacağı biçim ve izleyeceği doğrultu üzerinde önceden çıkarımlar yapmaktır. Bilimi boş bir uğraş yada salt bilgisel bir doyum kaynağı olmaktan çıkaran bu özelliğidir. Başka bir deyimle bilimin pratik yarar ve önemi bu çıkarımcı özelliğinde yatar. Ancak bu çıkarımlar yoluyla bilim insana yaşam ve doğayı denetleme olanağı sunar. Sonuç olarak tanıtlama ve açıklama bilimin gerekli ama yeterli olmayan koşullarıdır. Bir bilgi dalının bilimsel olabilmesi için bilimin son amacını gerçekleştirmesi gerekir. Bu nedenle bilimin ilk iki işlevini yerine getirmekle birlikte çıkarımsal özellik taşımadığı bilim tanımıyla bağdaşmayan disiplinler vardır. Örneğin;geleneksel biçimde yapılınsa tarih ve felsefe de bir tür bilgi dallarıdır. Örneğin, tarih disiplinin konusu nesnel olmakla birlikte yöntem olarak olayları tanıtlamakla yetinip açıklama düzeyine erişemezse bilimsel olamaz. Tarih yöntem olarak geçmiş oların ortak yönlerini değil tersine benzer olaylardan ayrılan özgül ve tikel görüşleri dile getirirse genelliklere ulaşamaz,bilimsel bilgi niteliği kazanamaz. Özetlersek bilimi tanımlamak çok zordur. Bilimin tanımını yaparken sınırları ve özellikleri kesin olarak belirtilmelidir, bu da çok zordur. Biz bu sının iki ölçüt çerçevesinde ele almak istiyoruz: 1-KONU 2-AMAÇ Bilginin konusunu oluşturan olay ve nesnelerin gözlenebilir oluşuyla bu gözlemlerin herkese açık oluşu (nesnellik) bilgiye bilimsellik özelliğini verir.

12 Bilginin bilim olabilmesi için belirli bir amacı olmalıdır. Anlatıldığı gibi bilim amacını üç aşamada gerçekleştirir: Tanımlama, açıklama ve çıkarsama...ancak bilim tanımana giren bilgi tiplerinde de farklılıklar vardır. Bu acıdan bilim kendi içinde, gruplandınlır yada sınıflandırılır. Doğa bilimleri, kültür ve tarih bilimleri. Tarihsel gelişim içinde mantık ve matematik bilimi ortaya çıkmış daha sonra doğa bilimleri kendini göstermiş ve bilimsel etkinlikte yüzyıllarca hakimiyetini korumuştur. 19'uncu yüzyıldan sonra insan bilimlerinin katılması ile doğa bilimleri kavramı genişlemiş pozitif bilimler kavramını oluşturmuştur. 1- BİLİMSEL BİLGİNİN ÖZELLİKLERİ Bilimsel bilginin kendine özgü bir takım özellikleri vardır. Bunlan şöyle sıralayabiliriz: TARAFSIZLIK İLKESİ: Bilimsel bilgi insanlar arasında din, Dil, millet ve ırk ayrımı olmaksızın geçerlidir. Bilimsel bilgi insanlığın ortak malıdır. Onun bilimi benim bilimim ayrımı olamaz. Ayrıca tarafsızlık olguları değer yargılarının ötesinde olduğu gibi algılanmaktadır. Ancak bilimdeki bu tarafsızlık mutlak değil sınırlıdır, DOĞRU ÖLÇÜ : Bilimin gelişme ve olgunluk düzeyi, ölçme (nesnel ve olaylara sayı verme) tekniğidir. Yalnız nicelikler değil niteliklerde sayı ile değerlendirilebilir. Ölçme ve ölçekleme güvenirlik (her ölçmede aynı sonucun alınması) ve geçerlilik (ölçmek istenen gerçekten ölçülmesi) önemli kavramlardır. KANITLAMA NİTELİĞİ : Bilimsel verilerin her şart ve durumda yenilenmesi ve sonuçların gerçekleşmesi gerekir.(suyun yüz derecede kaynaması) GENELLEYİCİ OLMASI : Bilimin bu özelliği olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurmak suretiyle genel kavramlara ulaşmaktır. Örneğin önermeler tüm metaller ısı karşısında genleşir şeklinde değil de ısınan metal genleşir şeklinde ifade olunur. OLMASI GEREKENLE DEĞİLDE OLANLA UĞRAŞMASI : olması gereken olaylar isteklerimize, duygularımıza bağlı kalır ve değer yargılarının konusudur. Bu değerlendirmeler değer sistemine ve inanç sistemine göre değişir.oysa bilim var olanı araştırır. STATİK VE DİNAMİK OLMASI: Bilim sadece statik bir bilgi değildir sınırları daha önce belirttiğimiz gibi devamlı gelişir. Bilim aslında bir bilgi kütlesi buna devamlı eklenen yeni bilgilerdir. Burada şu soru sorulabilir; bilimsel bilginin özellikleri bunlarla sınırlımıdır? Bilimin bütün özelliklerini saymak olası değil ayrıca her bilim adamı bilimin bazı özelliklerini öne - 9

13 çıkarır yanı bilim anlayışına göre değişik özelliklerini vurgulayabilir. Örneğin; bilimin "OLGUSAL", "MANTIKSAL", "ELEŞTİRİCİ", "SEÇİCİ"liği gibi önemli özellikleri de vardır. Ayrıca bu özelliklerinden bazıları "DOĞA BİLİMLERİ"inde bazıları "KÜLTÜR BİLİM"lerinde öne çıkar. 2-BİLİM NE GİBİ VARSAYIMLARA DAYANIR? Bilim dolayısıyla bilimsel yöntem tüm güvenirliğine karşın temelde, kanıtlanmamış yada kanıtlanamayan önemli varsayımlara (kabullere, sayıltılara) dayanır. Bu varsayımlardan bazıları şunlardır: a) Olaylar arasında sistemli neden- sonuç ilişkisi vardır. Nedensiz olay yoktur. Özellikle doğa bilimlerinin dayandığı varsayımdır. b) Olaylar "eşya" gibi incelenebilir. İnsan olayları ve ilişkileri doğruca gözleyebilir.(duyu organları ve yardımcı olacak araçlarla.) c) Tümevarım ve tümdengelim sentezi ile geçerli ve güvenilir bilgi toplanabilir ve bu bilgiler denetlenebilir niteliktedir. Temel varsayımların doğru olup olmadığı günümüzde çok tartışılmaktadır. Ancak bilimin başarılarını inkar etmekte olanaksızdır. Bu da bilimin dayandığı varsayımların büyük ölçüde doğru olduğunun kanıtı sayılabilir. 3- BİLİMSEL YÖNTEM VE ÖNEMİ Bilimin sistemli bilgiler topluluğu olduğunu görmüştük; bilimsellik ise bu bilgilerin nasıl üretileceğinin yolunu gösterir. Bilim yöntemi bilimsel düşünme yöntemi ve bilimsel araştırma yöntemi olarak iki anlamda ele alınabilir. Aslında bilim ve yöntem kavramlarını birbirinden ayrı düşünmekte olanaksızdır. " Bilim bir kurum; bir yöntem; geleneksel bir bilgi birikimi, üretimin devamı ve gelişmesinde önemli bir etken,evrene ve insana dair inanç ve tutumları biçimlendiren en güçlü etki unsurlarından biri olarak ele alınabilir." Kökeninde, «Biri yaşamı güvenilir ve rahat kılma, diğeri dünyayı anlama gibi iki temel ihtiyacıri»yathğı bilimsel düşünme ve bulma çabası, her şeyden önce bir yöntem 10

14 sorunudur, «İnsanlar kendilerini, dünyayı, etraflarında olup-biten olayları anlamak, bilmek ve kavramak için bir çok düşünce biçimi geliştirmişlerdir.» İnsanlığın zaman ve mekan boyutu içinde geliştirdiği sanat (felsefe)-edebiyat, metafizik, ortakduyu önemli yer tutarlar. Bilimsel yöntemde önce bir düşünce biçimidir, "metot" (yöntem) iatince"methodus" kelimesinden gelen izleme peşinden gitmeyi ifade eder. Günümüzde bir amaca ulaşmak için tutulan düzenli yol,sistem,usul,tarz... veya belli bir düzene göre ve belli ilkelere bağlı kalarak bir şeyi söyleme ve yapma biçimi anlamlarında kullanılmaktadır, (konuşma yöntemi,çalışma yöntemi v.s) Bilimsel düşünce yöntemi; Bacon 'cu tümevarım ile Aristo 'cu tümdengelim yaklaşımlarının bir sentezidir; yeni empirist görüşü temel alır. Buna göte,birey önce kişisel ve çevresindekilerin gözlem ve deneylerinden yararlanarak olayların ve olguların açıklanmasında kullanılabilecek u denemelik genellemelerde" bulunur. Bunlar dikkatli gözlemler sonucu yapılmış kestirilerdir. "Tekil " olaylardan hareket edilerek,bir "genellemeye"ulaşılmıştır. Yani tüme varım yaklaşımı izlenmiştir. Bu genellemelere (Tümevarımda temel önerme ve öncüller vardı.) araştırma dilinde "hipotez " (test edilecek iddia,tahmin) ya da "denence " denir. Varılan her hipotez sınırlı gözlemlere göre doğru sanılan, fakat henüz kuşku duyulan bu nedenle de daha geniş bir çerçevede sınanması verilere uygunluğuna bakılması gereken bir önerme niteliğindedir. Bundan sonra yapılacak iş bu tahminin gerçekten "kabul edilebilir" olup olmadığını anlamaya çalışmaktır. Önce bu genelleme "doğru" kabul edilir ve genelleme doğru ise kanıtları, doğrulayıcılar/yanlışlayıcılar olmalıdır. Hipotezin öngördüğü olaylar da neler gözlenebilmelidir? Gözlene bilir verileri nelerdir? Sorularına cevap aranır. Bu bir bakıma, doğruluğu kabul edilen bir genellemeden (gözlemlerden yada akıldan kaynaklanan bir "doğru"dan )hareket ederek "tekil" olayların alacağı şeklin kararlaştırıldığı bir akıl yürütme bir tümdengelimdir. Test ericiler belirlendikten sonra sıra bunların sınanmasına gelir. Sınama, bu beklentilerin,yapılacak gözlemlerle yanlışlanıp yanlışlanmayacağmın araştırılmasıdır. Gözlemler sonucu ortaya çıkan veriler beklentilere uygunsa,beklentilere aykırı çıkmıyorsa, genellemenin (hipotezin)desteklendiği,değilse desteklenmediği kararına varılır. Bu düşünme stratejisi araştırmaya dönüştüğünde,fiilen uygulandığında,tüm bu süreç ve sonuçların belli kurallar içinde rapor edilmesi ile bilimsel yöntem uygulanmasının bir devresi tamamlanmış olur. Bilimsel yöntemin, tüm bilim alanlarında ve problem durumlarında geçerli olup olmadığı tartışmaları hala devam etmektedir. Bilimsel yöntemin evrenselliğini savunan düşünürler onun genel espirisini dikkate almakta ve insan zihninin bulabildiği en iyi yaklaşımın olduğunu kabul etmektedir. Örneğin John Dewey bilimsel yöntemi bir düşünce stratejisi olarak ele almış ve bunu "Nasıl düşünürüz"("how We think") adlı kitabında işlemiştir. Dewey bu yapıtında yaratıcı düşünme faaliyetinde yada problem çözmede yer alması gerekli gördüğü aşamaları belirtmiştir. Bilimsel yöntemin evrenselliğine karşı çıkanlar bile çeşitli alanlarda da problem çözmenin aslında bir çok ortak yönleri,benzer süreçleri olduğu konusunu kabul 11

15 etmektedirler.(fakat bilimi eleştirmek istedikleri zaman ortak olmayan yönleri öne çıkarmaktadırlar.) Bilimsel yöntemin işlevsel düzeyde ele alınmasıyla (bilimsel araştırma yönteminin gerçekleşme aşamaları göz önüne alınırsa) ortak bazı süreçler konusunda anlaşılabilir. Dewey'in problem çözme işleminde yer almasını öngördüğü anlaşmalar bilimsel yöntemin işleyişinde esas alınmıştır. Bu aşamalar şunlardır. Güçlüğün sezilmesi Problemin tanımlanması (güçlüğün araştırılabilecek bir probleme dönüştürülmesi) Çözümün tahmin ec/zy/raes/fhipotezlerin kurulması ve/veya cevaplandırdığında problem çözümüne katkı getirebileceği umulan soruların sorulması) Gözlenebilir.yz«av/cz/an«('doğrulayıcılar/yanlışlayıcılar) belirlenmesi (hipotezlerin sınanması ya da soruların cevaplandırılması için gerekli olacak, gözlenebilir verilerin neler olduğunun önceden kararlaştırılması.) Deneme ve değerlendirmelerin yapılması (öngörülen sınayıcılara göre gerekli verilerin toplanması ve beklentilerin değerlendirilmesi) Raporlandırma: Bilimin birikimliliği bilimsel yöntemin "açık seçikliği" (böylece denetlenebilirliği gerektiğinde tekrar edilebilirliği)bilimsel çabanın ayrıntıları ile rapor edilmesini gerektirir. Bu altı basamaklı bilimsel yöntem üç basamakta (temel süreçte) özetlenebilir. Bilim bahsinde anlattığımız üzere bunlar tanıtlama,açıklama,çıkarımda bulunmak idi. İlk iki basamak tanıtlama,üçüncü basamak açıklama, son üç basamak da çıkarımda bulunmak üçlüsüne dönüşür. GÜÇLÜĞÜN SEZİLMESİ Burada birey bir güçlükle karşılaşmıştır. Kişi bir problem durumu ile karılaşmıştır. Fakat problemin ne olduğunu bilmemektedir. Olunmadık bir olay karşısındadır. Olayı açıklayamamakta, aydınlatamamaktadır. PROBLEMİN TANIMLANMASI Kişi problem yaratan çevrede bazı gözlemler yapmış, olay hakkında bilgi toplamış; kendini rahatsız eden şeyin, yani problemin ne olduğunu keşfetmiş ve tanımlamıştır. Artık problem açıkça bilinmektedir. ÇÖZÜMÜN TAHMİN EDİLMESİ (HİPOTEZ) Kişi, ilk gözlemlerden olayların incelenmesinden, bilgilerin değerlendirilmesinden yararlanarak problemin çözümü yani sonucun ne olabileceği hakkında tahminde 12

16 bulunmaktadır. Buradaki düşünce de ağırlık tümevarım üzerinedir.seçilmiş bir grup olay, gözlem;yani veri parçalan halindeki ayrı ayrı kanıtlar bir yada birkaç hipotez içinde birleştirilmektedir. GÖZLENEBİLİR SINAYICILARIN BELİRLENMESİ Bu aşama uygulamanın sonuçlarının düşünülüp tartışılmasıdır. Tümevarım yoluyla oluşturulan hipotezlerin.tümdengelim yoluyla beklenen kaçınılmaz durumların kestirilmesi,çıkanlması, saptanması şeklinde işler. Eğer denence doğru ise beklenen bu durumların (doğrulayıcıların) mutlaka var olması oluşması gerekmektedir. Araştırmalarda çoğu kez test edilen hipotezler değil doğrulayıcılardır. DENEME VE DEĞERLENDİRME Burada kişi olaylara olgulara bakarak,kanıt toplayarak hipotezlerin doğru olup olmadığını saptamaya çalışır. Böylece hangi hipotezlerin gözlenen olaylarla uyuştuğu probleme cevap teşkil ettiği hangilerinin deliller tarafından desteklenmediği meydana çıkar. ÖRNEK : A şahsı tatilden dönünce bahçesinin harap edilmiş olduğunu görür. 1,Basamak güçlüğün hissedilmesi zorla karşılaşma. Şahıs düşünmeye başlar güçlüğün ne olduğunu problemi tarif etmeye çalışır. 2.Basamak problemin tanımlanması bahçeyi tahrip edeni bulmak. Olayları açıklamaya nasıl olduğunu anlamaya çalışırken aklına komşu çocuklarının bahçeyi harap etmiş olabilecekleri gelir. 3.Basamak hipotezin saptanması olayın peşinen tahmini açıklaması. Burada şahsın hipotezi mevcut bilgilerin ötesine geçmektedir. O çocukları bahçeye gererken görmemiştir. Öte yandan şahsın aklına sert bir fırtınanın da bahçeyi bu hale getirebileceği gelir. İkinci tahmini bahçeyi fırtınanın bu hale getirdiğidir. 3.Basamak ikinci hipotez. Şimdi şahıs tümden gelem yoluyla birinci hipotez doğru ise bunun doğal sonuçlarını yani doğrulayıcıları düşünmeye başlar.çocuklar yaptı ise kendisi tatilde iken çocukların evde olması gerekirdi. 4.Basamak : Doğrulayıcının belirlenmesi doğrulayıcı test etmek gerçekte birinci hipotezi test etmek için şahıs çocukları sorar anlaşılır ki şahıs tatilde iken çocuklar da kampta imişler. Öyleyse doğrulayıcı ve hipotez gözlemlerle uyuşmamaktadır. 5.Basamak hipotez reddedilir. Şahıs ikinci hipotezin doğrulayıcılarını saptar. Sebep fırtına ise komşuların bahçeleri de ayın zararı görmelidir. Gözlem yapar komşu bahçelerinde zarar gördüğünü görür. Geçmiş gazetelerden de fırtına haberlerini bulur. (5 inci basamak) öyleyse ikinci hipotez doğrudur. Bahçeyi çocuklar değil fırtına tahrip etmiştir. 13

17 Ill- DENETİM TEMELLİ İNCELEME VE ARAŞTIRMALARIN BİLİMSEL KRİTERLERE UYGUN OLMASI: Yukarıda belirtildiği gibi, toplumda karar alma durumunda olanlar, karşılaştıkları çeşitli istek ve iddialar karşısında bir seçim yapmak durumunda kalırlar. Ya bu istek ve iddiaların uygunluğunu ve doğruluğunu tartışmadan kabul edip yerine getirirler veya çoğu kez bu bildirimi alan kişi ve kurumlar bir inceleme yapmak ve yaptırmak suretiyle doğruluk ve güvenirliğinden emin olmak isterler. İnceleme yöntemleri çok çeşitli olsa da genelde en çok kabul görünen yöntem kurum veya işletme dışından bağımsız bir denetçi tarafından konunu ele alınmasıdır ki bu dış denetim olarak adlandırılır. Kurum veya işletme içinden yapılan denetim ise iç denetimdir. Bildirimlerdeki; iddiaların doğruluğunu araştırıp kanıtlayacak bir inceleme açıklanan bilgilerin güvenilir olup olmadığını belirler. Bu nedenle de denetim temelli inceleme ve araştırmaların bilimsel kriterlere uygun olması gerekir. Denetimin amacı, denetlenen kurum veya kuruluşun faaliyetleri hakkında değerlendirme yapmak ve sonuçta bir yargıya ulaşmaktır. Ortaya konacak sonuçların ve değerlendirmelerin inandırıcı ve güvenilir ve saygın olabilmesi için yeterince açık, belirgin ve hepsinden önemlisi objektif olması gerekir. Objektifliği sağlamanın en güvenilir yolu ise önceden bir takım kriterler belirlemek ve bunlara uygun hareket etmektir. Bu kriterler, genel olarak denetim standartlarını oluştururlar. Denetim standartları etkin ve objektif bir denetim faaliyetinin temel niteliklerini belirleyen genel ölçütler dir.yani denetim faaliyetleri yürütülürken hangi yaklaşımlardan ve ilkelerden hareket edileceğini ve de hangi metodojilerin (denetim tekniklerini de içine alan geniş anlamda) kullanılacağını belirler. Denetimin türü ne olursa olsun denetçinin gerçekleştireceği hedefler, uygulayacağı denetim prosedürleri ve teknikleri iş kalitesi ve hazırlayacağı rapor bakımından uyması gereken kurallar bulunmaktadır. Bu kuralların bütünü genel anlamda "Denetim standartları " olarak adlandırılmaktadır. Denetim standartları denetimin güvenirliğini etkileyen asgari koşullardır. Denetimde uygulanacak yöntemlerin ve aşamaların sınırları ile denetimin sonuçlarının belirlenmesini sağladığı kabul edilmektedir. Bir denetim çalışmasının kalitesi bu standartlara uygunluk derecesi ile ölçülmektedir. Denetim standartlarının kökeni muhasebe denetimine ve muhasebe standartlarına dayanır. Muhasebe denetimi kamu hizmeti gören bir özel meslektir. Ticari kuruluşlar hissedarlarına, alacaklılarına, işçi kuruluşlarına, devlet kuruluşlarına, müşterilerine mali tabloları bağımsız denetçi raporları aracılığı ile sunarlar. Bir kuruluşun kendi hakkında başka birinin desteklemeyeceği bir yargı hakkında bulunması hem davacı hem de yargıç gibi hareket etmiş olacağından anlamsızdır. Bağımsız denetçi müşterisinin mali tablolarındaki bilgilerin standartlara uygun olup olmadığına ilişkin görüş bildirir. 14

18 Denetim eski bir geçmişe dayanır. Örneğin; yapılan araştırmalar, Eski Mısır da bilgilere güvenirlilik kazandırabilmek için denetim çalışmalarının yapıldığını göstermektedir. Denetim mesleği biçimsel yapısına Sanayi Devriminden sonra kavuşmuştur. Modem denetim çalışmaları 1900'lü yılların başlarmda,denetçilerin işletme belge ve kayıtlarında olabilecek hata ve hileleri ortaya çıkartma çabaları şeklinde gelişme göstermiştir.ancak 1930'lu yıllardan itibaren belge bazında inceleme yerine,işletmelerin mali tabloları bir bütün olarak incelemeye ve görüş verilmeye başlanmıştır. Bu yaklaşıma "Mali Tablo Denetimi" adı verilmiştir.1930 İardan sonra yeni bir döneme girildi. İstatistik! örneklemeden yararlanılmaya başlanıldı ve iç kontrol sisteminin Önemi ortaya çıktı lerden sonra örnekleme yönteminin başarılı bir biçimde kullanılması için iç kontrol sisteminin incelenmesi ön şart oldu. Bu dönemde denetçilik mesleğini yürütenler de diğer önemli meslek mensupları gibi organize olmaya başlamış ve mesleğin geliştirilmesi için gerekli kurumsal alt yapı hazırlanmıştır.akademik çevrelerde de denetim mesleğine olan ilgi artmış ve mesleğin bilimsel gelişimine bu çevrelerin önemli katkısı sağlanmıştır. Denetimin geliştirilmesinde en büyük katkı, denetim faaliyetlerinin belirli meslek ve bilimsel standartlara dayandırılması amacıyla yapılan çalışmalarla sağlanmıştır. Meslek örgütlerince kabul edilmiş ve denetçilerin her denetimde uymak zorunda oldukları bu standartlara göre "genel kabul görmüş denetim standartları" denilmektedir. Bu standartlar ilk kez, 1974 yılında Amerikan Sertifikalı Serbest Muhasebeciler Kurumu (AICPA) tarafından kabul edilmiş ve bir çok ülke tarafından benimsenmiştir. Uluslararası Muhasebeciler birliği (IFAC) tarafından yayınlanan uluslar arası denetim standartları ile bu standartlar arasında yakın bir benzerlik bulunmaktadır. AICPA tarafından kabul edilen genel kabul görmüş denetim standartları on standarttan oluşmakta ve üç gruba ayrılmaktadır. Bu gruplar şunlardır:, - Genel Standartlar, - Çalışma alanı standartları, - Raporlama Standartları, Genel Standartlar Genel standartlar denetçinin nitelikleri ve çalışmasının kalitesi ile ilgilidir. Bu standartlar denetçinin uzmanlığını, bağımsızlığım ve mesleki davranışını ölçtüğü gibi,çalışma alanına ve raporlamasını da dolaylı olarak etkiler. Genel standartlar şunlardır: -Mesleki eğitim ve yetkinlik -Bağımsızlık -Mesleğin gerektirdiği dikkatin gösterilmesi Görüldüğü üzere denetimin belli kalite olması için denetçinin belli kalitede olması gerekir. Bu kaliteyi sağlamak için de yukarıda sayılan standartlara uyulması gerekir. 15

19 Çalışma alanı standardı Çalışma alam standartları, denetimin çalışması sırasında denetçinin uymak zorunda olduğu kurallardır. Bu standartlar şunlardır. - Denetimin planlama ve gözetim standardı, - İç kontrol sistemi hakkında bilgi edinme standardı, - Yeterli ve güvenilir kanıt toplama standardı. Raporlama standartları Malı tabloların bir çok kullanıcısı için,mesleki denetimin yapılmış olduğunu gösteren tek kanıt denetçinin raporudur. Bu nedenle denetim raporunun mesleki bir görüşle hazırlanması son derece önemlidir. Raporlama standartları, denetçinin raporu hazırlarken ve raporunda görüşünü belirtirken uymak zorunda olduğu kurallardır. Bunlar: -Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri Uygunluk Standardı, -Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerinin Değişmezlik standardı, Örnek: Amortisman ayırma yöntemi değişirse karşılaştırma olanağı olmaz. -Mali Tablolardaki Açıklamaların Yeterliliği Standardı, (Açıklamalar yeterli olmalı-tekdüzen Muhasebe Sistemi tebliğlerine uymalı-aksi halde denetçi yetersiz açıklama olduğunu raporunda bildirir.) -Görüş Bildirme Standardı. IV- DENETİMİN ULUSLARARASI HALE GELMESİ VE SAYIŞTAYLAR II. Dünya savaşı sonrasında oluşan uluslar arası siyasal sistem ve uluslar arası ekonominin özellikleri i uluslar arası denetim kavramını oluşturmuş ve denetim evrensel bir disiplin halini almıştır. Çeşitli ülkelerin ulusal denetim standartlarını oluşturmaları bunun yanında uluslar arası Denetim Standartlarının hemen her ülkece kabul edilmesi ve çağdaş denetim tekniklerinin tüm dünyada yaygınlaşması ile denetim evrenselleşmiş ve de uluslar arası denetim kurumlan arasında işbirliği ihtiyacı ortaya çıkmıştır yılında 34 ülke Sayıştaymın bir araya gelmesi ile kurulan ve bu gün 170 den fazla üyesi bulunan INTOSAI özellikle Sayıştayların amaç ve misyonlarını yerine getirmelerinde deneyim ve bilgi alışverişini sağlama amacına hizmet etmektedir. INTOSAI "karşılıklı tecrübe herkes için yararlıdır " sloganından hareket etmekte ve Sayıştaylar arasında iyi ilişkiler kurulmasını sağlamaktadır. INTOSAI kendi misyon ve araştırmalarına ulaşmak için belirli organlara sahip bulunmaktadır. Bunlardan biri " Yüksek Denetim Kurumları Uluslar arası Kongresi" (INCOSAI) dir. Üç yılda bir, üye ülke Sayıştaylannın ev sahipliğinde toplanan kongre hesap verme sorumluluğunun ilerletilmesi için tüm üye ülkelerin katılması ile deneyimlerin paylaşılması, sorunların tartışılması ve çeşitli öneri ve tavsiyelerde bulunulmasını 16

20 sağlamaktadır. Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası ve diğer uluslar arası ve mesleki kurumlarında kongreye katılımı bu çalışma organının önemini de yansıtmaktadır. Ayrıca kongre INTOSAI 'nin en yetkili organı konumunda olup, yönetim kurulu ve sekreteryanın görevlerini INTOSAI 'nin ilkelerini de belirlemektedir. Türk Sayıştay'ının da üyesi bulunduğu INTOSAI denetimde uyulması gerekli standartları belirlemiş ve 1987 yılında üye ülkelere duyurmuş ve 1991 yılında bazı değişikliklerle yeniden yayımlamıştır. Son yıllarda değişik ülkelerin yüksek denetim kurumları da INTOSAI' nin yayınladığı standartlar ışığında kendi denetim standartlarını geliştirmeye başlamıştır. INTOSAI denetim standartları 4 grupta toplanmaktadır. Temel önermeler, Genel standartlar Çalışma standartları Raporlama standartları -Temel önermeler, standartlarının gelişmesine yardımcı olmak ve denetçilerin özel standartların uygulanmadığı durumlarda görüş oluşturmalarını sağlayacak varsayım ve ilkelerdir. Örneğin: Sayıştaylar kendi yetki ve görevleri ile çelişen kendi dışında oluşan denetim kurallarına uymayabilir. Örnek TÜRMOB standartları. -Genel standartlar,denetçinm ve denetleyen kuruluşun niteliklerini tanımlar. Örneğin: Denetçi ve Sayıştay bağımsız olmalıdır. Denetçi ve Sayıştay istenilen yeterliliğe sahip olmalıdır. Denetçi ve Sayıştay INTOSAI denetim standartlarına uymada gerekli dikkat ve özeni göstermelidir Bağımsızlık Sayıştay'ın yetkisini Anayasa ve yasadan almasıdır. Yeterlilik Sayıştay denetiminde en üstün metodolojileri de uygulamalıdır. Bunlarda bilimsel metodların kullanılmasını gerektirir.(matematiksel ve istatistiksel teknikler.)bu nedenle de, denetimde bilimsel kriterlere uyulacak ifadesi standartlara uyulduğu ve dolayısıyla çağdaş ( bilimsel ) denetim metodolojilerinin de uygulandığını gösterir. Denetim de gerekli özeni göstermede; denetimi planlama, denetim kanıtını belirleme,toplama ve değerlendirme ile raporlamadaki gerekli özen şeklinde ifade edilebilir ki bu da tarafsızlığı ve üstün nitelikte olmayı da içermektedir. Buna göre; -Çalışma standartları, denetçinin takip etmesi gerekli araştırma kurallarını belirler. -denetçi yaptığı araştırmayı planlar, -denetçi yaptığı araştırma kıdemli denetçi tarafından gözden geçirilir, -denetçi denetimin kapsamına iç kontrol sisteminin güvenirliğine göre karar verir, -Uygulanabilir kanun ve düzenlemelere uygunluğu araştırır, -Denetçi demetim kanıtı elde etmelidir. Denetim bulgu,sonuç ve tavsiyeleri kanıta dayanmalıdır. Bunun için de veri ve bilgi elde etme yöntemlerini bilmelidir. -Mali tabloları analiz etmelidir. Bu da denetçiye mali analiz metot ve tekniklerini bilme yükümlülüğü getirmekte dolayısıyla da mali analiz tekniklerini öğrenme zorundadır. -Raporlama standartlarında we, denetim sonucunda denetçinin rapor veya görüş oluşturmasında sağlıklı yargılara ulaşmasına yardımcı olacak bir takım ilkeler konulmuştur. 17

21 V- BİLİMSEL ARAŞTIRMA Araştırma, " problemlere güvenilir çözümler aramak amacı ile planlı ve sistemli olarak verilerin toplanması, çözümlenmesi(analizi), yorumlanarak değerlendirilmesi ve rapor edilmesi sürecidir." Yukarıda denetim standartlarının denetim faaliyetlerinin bilimsel araştırma metotlarından yararlanma ilkelerini belirlediğini anlatmıştık. Burada bilimsel araştırmanın nasıl yapıldığını anlatarak standartların dayandığı kavramlara açıklık getirelim. Araştırma, temelde bir arama, öğrenme, bilinmeyeni bilinir yapma, karanlığa ışık tutma, kısaca bir aydınlanma sürecidir; Mevcut durumdan özlenen duruma geçebilmek için gereken kararları almada gerekli olan verileri toplayıp değerlendirmedir. Araştırma ile gerçekleştirilen bu arayış her zaman evrendeki ilk arayış da olmayabilir. Ancak, çoğu araştırmalar bir yeniden aramadır. Bilindiği sanılan pek çok şey eksik ya da yanlış olabilir. Araştırma yüzyıllar boyunca gelişen şekil ve amaç bakımından değişen ve her zaman gerçeği bulmak için uğraş vermedir. İnsanoğlu bilgi sahibi olurken değişik delil kaynaklarından faydalanmış ve ekseriya bu bilginin nasıl meydana geldiğini veya bunun gerçeklere uygun olup olmadığını sormamıştır. İnsanın edindiği bilgiler örf ve adetlerden, çeşitli otoritelerin yetki ile söylediği sözlerle veya kendi sınırlı tecrübeleriyle kazanılmış olabilir. İnsan problemlerini önce sözünü ettiğimiz kaynaklara dayanarak çözmeye çalışır,bunlarla çözemediği hallerde başka yöntemler arar. Araştırma da bu yöntemlerden biridir. Araştırmaları akademik ve akademik olmayan şekillerde bir ayrıma tabi tutmak ve akademik araştırmaları bilimsel araştırma olarak tanımlamak ve bunları saf bilim olarak niteleyip günlük yaşamın dışına çıkarak ilahileştirmek çabalarını doğru bulmuyoruz. Dolayı sı ile hem üniversite içinde hem üniversite dışında bilimsel araştırmalar yapılmaktadır. Büyük şirketlerin araştırma geliştirmeye ayırdıkları paralar ve yaptıkları çalışmalar inkar edilemez. 1-BİLİMSEL ARAŞTIRMANIN BAZI KAVRAMLARI 1.1.KURAM (TEORİ) VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE Grekçe theoria (teori, kuram) terimi, "kuş bakışı seyretme, şeyleri bir arada derli toplu göreme " anlamına gelir. Bu olanağı ise "şeyler" (bilimde olgular) hakkında kavramsal sistem ortaya koymakta bulabiliyoruz. Bilimde kuram oluşturma iki açıdan önem taşır: a) Tutarlı bir mantıksal yapı,bir sistem olarak oluşturulmuş bir kuram, olgular dünyasına bakış açımızı genişletir. Greklerden beri hep özlenen bir şeye, "şeyleri " bir arada derli toplu görme isteğimize yanıt verir; bilme ve anlama kapasitemizi genişletir. b) Bir bilimsel kuramı tanımak, tümüyle bilimsel etkinliği tanımakla eşdeğerdir. Çünkü bir bilimsel kuram tüm bilimsel etkinliklerin bir ürünü ve aynı zamanda doruğudur. 18

22 Kuramda hipotez gibi bir açıklama aracıdır. Hipotez sınırlı bazı gerçeklerle uğraşırken kuram gerçeklerin doğruluklarının kanıtlanmasından sonra yapılan bir genellemedir ve daha geniş ölçüde gerçeklerle uğraşır. Kuramın geniş bir hipotez olduğu söylenebilir. Hipotez belirli bir sorunun (problem) açıklanmasından geçici olarak ileri sürülmüş bir önermedir. Yani hipotez bir takım olguları açıklama vaadi taşır. Doğru görüldüğü halde kesinlikle bilinmeyen bir önermedir. Her zaman için iki olgu arasındaki ilişkileri araştırır. Örneğin; gençliğin davranışları ile toplumun değer yargıları arasındaki ilişki. Eğer bu ilişkiler deney sonucu gerçekleşirse genel yargılara varılır ki bunlar kuram veya kuram olarak, da ifade edilirler. Bilimsel araştırma yapılırken her şeyden önce mantıksal bir takım önermelerden hareket edilir. Hipotezler araştırmacının genel kültürüne ve hayal gücüne bağlıdır. Bilimsel araştırma eldeki mevcut hipoteze göre yürütülür. Hipotez kesin olarak bilinmiyorsa (belli değilse) yapılan çalışma bilimsel araştırma sayılmaz. Kuram, birbiriyle bağlantılı kavramlar, tanımlamalar ve öreriler setidir. Değişkenler arasındaki ilişkileri belirleyerek olguları açıklama ve tahmin amacıyla olgular arasında sistemli görüş sunar. Araştırmacının kuramsal yaklaşımı, İncelediği konuya bakış açısıdır. Bu bakış açısı da onun dünya görüşünden kaynaklanır. Araştırmacının yaklaşım tarzı birbirleriyle mantıksal bakımdan bağlantılı ve birbirlerini destekleyerek bütünlük oluşturan düşüncenin bir dünya görüşüne ulaşmasının sonucu konuya nasıl baktığıdır. Araştırmacı araştırma problemine yaklaşımında, farklı yaklaşım biçimlerinden birini seçecektir. Araştırmacının seçtiği yaklaşım biçimi en genel anlamda bir kuramdır. Yani kuram bilimde(veya bilimin dışında) örneğin bir soruna bakış açısını anlatır. Bu bakış açısı (kuram) soruna yaklaşımın özelliklerini belirler. Araştırmada kuramsal çerçeve sunumuyla araştırma tutarlı bir temele oturtulur. Araştırmacı araştırma alanıyla ilgili kuramsal temeli sunmalıdır. Bu sunumda araştırmanın yaklaşımı kuramsal bir yere oturtulur. Bunu yaparken de özlüce kuramsal yaklaşımlardaki genel yönelim belirtilir ve daha detaylı olarak araştırmanın kuramsal temeli üzerinde durulur. Araştırmada neden bu kuramsal yaklaşımın seçildiği belirtilir. Neden incelememizi bir kuramsal çerçeveye oturtmamız gerekir? Zorunlu mu? Basit demografilerle (yaş,cinsiyet, neyi sevdiği, neyi tercih ettiği gibi) Yapılan incelemelerde kuramın anlamı yoktur. İnceleme, birikmiş bilgilere başvurarak bu bilgilerin toplanış (dizayn) veya yorumlanış biçimlerine (kurama) eğilerek varılan yerden öteye gitmek, birikmişe eklemelerde bulunmak, birikmişi sorgulamak amacıyla yapılmak istenirse o zaman kuram kaçınılmaz olur. 1.2.ARAŞTIRMA MODELİ Araştırma modeline geçmeden önce model kavramını görelim: Model, bir sistemin temsilcisidir. Modeller temsil ettikleri sisteme göre daha yalın olurlar. Model ideal bir ortamın temsilcisi olup, yalnızca önemli görülen değişkenleri içine alacak şekilde, gerçek dununun özetlenmiş halidir. Bir mimarın yapacağı bina için basit bir maket yapması;bir matematikçinin çözeceği bir problem için formüller geliştirmesi birer model geliştirme çabalarıdır. Genel olarak üç tür model vardır. Bunlar: Simgesel: Özellikler sembollerle gösterilir. 19

23 Uygun : Gerçek sistemin küçültülmüş veya büyütülmüş örneğidir. Uçak modeli,köprii modeli gibi. Benzeşim modelleridir: bir özelliğin başka bir özellikle temsil edildiği modellerdir; elektrik akışının su akışına benzetilmesinde olduğu gibi. Araştırma modeli, bir plan ya da süreçtir. Bununla araştırmacı incelemekte olduğu probleme çözüm yollan ve cevap bulmaya çalışır. Araştırma modeli bilgi ve verilerin hangi yöntem ve araçlarla toplanacağının belirlenmesi anlamını taşır. Araştırma modelleri çeşitli esaslara göre sınıflandırılabilir. Biz amaçlanna göre yapılan aynmla ortaya çıkan üç araştırma modelini görelim: a) Bilgi edinmeye veya keşfetmeye yarayan model Araştırılacak problemin tanınması veya keşfedilmesi, problemin saptanması, problemin geçerli değişkinlerinin ve bunlar arasındaki ilişkilerin belirlenmesi, yene alternatif hareket seçeneklerinin ve yere hipotezlerin saptanmasıdır. Araştırmacı belli bir araştırmanın yapılması gereğini doğuran problemi saptayabilmek amacıyla problemi yaratan durumun bir modelini kurmak zorundadır. Kurulan bu model problemle ilgili sabit değişken öğeleri ve bunlar arasındaki ilişkileri sistematik olarak belirleyecektir. b) Tamamlayıcı Model Tamamlayıcı model de amaç eldeki problemle ilgili durumları, değişkenleri ve değişkenler arasındaki ilişkileri tanımlamaktır. Böyle bir tanımlama yapıldıktan sonra bu tanıma dayanılarak ileriye dönük tahminler yapmak olanaklıdır. Bu tür araştırmalar genellikle iki değişken arasındaki ilişkiyi belirler neden sonuç ilişkisi araştırmaz ve neden sonuç ilişkisinden bu anlamda ayrılır. Tanımlayıcı modelin keşif modelden farkı ise tanımlayıcı modelde problemin kesin çizgileri ile ve açıklıkla tanımlanmasının esas olmasıdır. Ancak modeller arasındaki bu ayrımlar kesin değildir geçişler olabilir. Örneğin keşifsel model probleminde tanımlama aşamasında tamamlarsa tanımsal model olur aynı şekilde tanımsal modelde iki olay arasındaki ilişkinin derecesi saptandıktan sonra konu ile ilgili diğer bir araştırma sonuçlarına ve teorik bulgulara dayanarak iki olay arasındaki neden-sonuç modelinin amaçlarına da ulaşmış olur. c) Neden-Sonuç İlişkisini Araştıran Model Eldeki problemle ilgili neden-sonuç ilişkisini saptamayı amaçlayan bir modeldir. İki değişken arasında ilgili olmak ve bunlardan birindeki bir modeldir. İki değişken arasında; ilgili olmak ve bunlardan birindeki değişme diğerindeki değişmeye neden olmalıdır. Herhangi iki değişken arasında neden-sonuç ilişkisi olması için şu üç koşulun bulunması gerekir. Değişkenler arasında yüksek derecede ilişki vardır Neden olarak düşünülene değişken önce, sonuç olarak düşünülen ise sonra değer değiştirmeli İlişkiyi açıklayabilecek başka değişkenler olmamalıdır. 20

Bilim ve Bilimsel Araştırma

Bilim ve Bilimsel Araştırma Bilim ve Bilimsel Araştırma Bilim nedir? Scire / Scientia Olaylar ve nesneleri kavramak, tanımak ve sınıflandırmak üzere çözümleyen, olgular arasındaki nesnellik ilişkilerini kuran, bu ilişkileri deney

Detaylı

AKTİF AKADEMİ EĞİTİM MERKEZİ

AKTİF AKADEMİ EĞİTİM MERKEZİ 2015 / 2. DÖNEM SERBEST MUHASEBESİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVI MUHSEBE DENETİMİ SINAV SORU VE CEVAPLARI 25 TEMMUZ 2015 CUMARTESİ Soru 1: (Not Değeri 30 Puan) Genel kabul görmüş denetim standartlarından; Çalışma

Detaylı

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10. ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Laboratuvara Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.2013) Derslik B301 1 BİLGİ EDİNME İHTİYACI:

Detaylı

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Bilindiği üzere; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile yeni mali yönetim ve kontrol sisteminin gereği

Detaylı

AKTÜERLER DERNEĞİ PROFESYONEL DAVRANIŞ VE ETİK STANDARTLARI

AKTÜERLER DERNEĞİ PROFESYONEL DAVRANIŞ VE ETİK STANDARTLARI AKTÜERLER DERNEĞİ PROFESYONEL DAVRANIŞ VE ETİK STANDARTLARI AKTÜERLER DERNEĞİ PROFESYONEL DAVRANIŞ VE ETİK STANDARTLARI 1. BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar 2. BÖLÜM Genel İlkeler 3. BÖLÜM Üyeler Arası Dayanışma

Detaylı

Araştırma Teknikleri

Araştırma Teknikleri Prof.Dr. Filiz Karaosmanoğlu Yrd.Doç.Dr. Bayram Kılıç Ekim 18, 2010 Yalova Bilimsel Yöntem Modeli Bilimsel yöntemin aşamaları nelerdir? Araştırma Teknikleri 1. Güçlüğün sezilmesi Bu aşamada birey, kendisine

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ PROF. DR. EMRAH CENGİZ Bilim Tanımı, Nitelikleri ve Temel Kavramlar Bilim Tanımı Bilimsel

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI 18 Mart 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 28945 KURUL KARARI Kamu Gözetimi,

Detaylı

NİCEL VE NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ

NİCEL VE NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ NİCEL VE NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TC AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ ÇAY MESLEK YÜKSEKOKULU İŞLETME YÖNETİMİ PROGRAMI YÖNETİM VE ORGANİZASYON BÖLÜMÜ BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ DERSİ NİCEL VE NİTEL ARAŞTIRMA

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

BÖLÜM 5 DENETİM KANITLARI, DENETİM PROSEDÜRLERİ VE ÇALIŞMA KAĞITLARI Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ

BÖLÜM 5 DENETİM KANITLARI, DENETİM PROSEDÜRLERİ VE ÇALIŞMA KAĞITLARI Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ BÖLÜM 5 DENETİM KANITLARI, DENETİM PROSEDÜRLERİ VE ÇALIŞMA KAĞITLARI Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ KANIT KAVRAMI Denetçinin görüşüne etki edebilecek, denetçi tarafından toplanan bilgi ve veri denetim kanıtı olarak

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

PEKİ ŞİMDİ NE OLACAK? BAĞIMSIZ DENETİM YÖNETMELİĞİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME

PEKİ ŞİMDİ NE OLACAK? BAĞIMSIZ DENETİM YÖNETMELİĞİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME PEKİ ŞİMDİ NE OLACAK? BAĞIMSIZ DENETİM YÖNETMELİĞİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRME GİRİŞ Ayşenur ALTINAY 1 Bir ülkenin gelişmesi ve büyümesi, o ülkede yaşayanların oluşturduğu örgütlerin başarısına bağlıdır. Örgütlerin

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal

Detaylı

Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5. Yrd.Doç.Dr.Can Tansel Kaya, Yrd.Doç.Dr. Çağatay Akarçay

Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5. Yrd.Doç.Dr.Can Tansel Kaya, Yrd.Doç.Dr. Çağatay Akarçay DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri BBA 241 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

Muhasebe. İşletme- Muhasebe İlişkisi, Muhasebe ile İlgili Genel Bilgiler. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN

Muhasebe. İşletme- Muhasebe İlişkisi, Muhasebe ile İlgili Genel Bilgiler. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN Muhasebe İşletme- Muhasebe İlişkisi, Muhasebe ile İlgili Genel Bilgiler Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN İŞLETME- MUHASEBE İLİŞKİLERİ Muhasebe bir çok ilgi gurubu tarafından karar sürecinde kullanılan en önemli

Detaylı

Programın Denenmesi. Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır.

Programın Denenmesi. Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır. Programın Denenmesi Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır. Deneme sonuçlarından yararlı bilgiler edinilmesi için program

Detaylı

ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI. 1- Amaç

ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI. 1- Amaç ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI 1- Amaç Alternatif Yatırım Ortaklığı A.Ş., Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili diğer mevzuat kapsamında, tüm pay sahiplerimiz

Detaylı

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder:

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder: 1. AMAÇ VE KAPSAM T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ VE ESER PROJESİ HAZIRLAMA ESASLARI Bu Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esasları nın amacı, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü

Detaylı

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ KONTROL KAVRAMI İşletmenin belirlenen amaçlarına ulaşması için, işletme yöneticilerinin almış olduğu önlemlere, uyguladığı yöntemlere kontrol usul ve yöntemleri

Detaylı

MUHASEBE STANDARTLARININ ÖNEMİ VE FİNANSAL TABLOLAR BELİRLENDİ

MUHASEBE STANDARTLARININ ÖNEMİ VE FİNANSAL TABLOLAR BELİRLENDİ MUHASEBE STANDARTLARININ ÖNEMİ BELİRLENDİ ÖMER CAN DERMAN Kurumsal Finans Yönetmeni 1 Günümüzde gelişmenin, çağdaşlığın alt yapısında genel olarak standartların varlığı ve önemi çok belirgin bir unsurdur.

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal)

Detaylı

TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARININ UYGULAMA KAPSAMININ BELİRLENMESİNE YÖNELİK GÖRÜŞ ALINMASINA İLİŞKİN DUYURU

TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARININ UYGULAMA KAPSAMININ BELİRLENMESİNE YÖNELİK GÖRÜŞ ALINMASINA İLİŞKİN DUYURU TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARININ UYGULAMA KAPSAMININ BELİRLENMESİNE YÖNELİK GÖRÜŞ ALINMASINA İLİŞKİN DUYURU A. Genel Bilgi Bilindiği üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda 1/1/2013 tarihinden itibaren

Detaylı

MUHASEBE DENETİMİVE MALİ ANALİZ

MUHASEBE DENETİMİVE MALİ ANALİZ MUHASEBE DENETİMİVE MALİ ANALİZ İktisadi faaliyet ve olaylarla ilgili iddiaların önceden saptanmışölçütlere uygunluk derecesini araştırmak ve sonuçlarıilgi duyanlara bildirmek amacıyla, tarafsız kanıt

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

DENETİM KURULU KALDIRILAN KOOPERATİFLERDE YENİ DENETİM SİSTEMİ NASIL OLACAK?

DENETİM KURULU KALDIRILAN KOOPERATİFLERDE YENİ DENETİM SİSTEMİ NASIL OLACAK? Yaklaşım Dergisi, Ekim 2014, Sayı:262 DENETİM KURULU KALDIRILAN KOOPERATİFLERDE YENİ DENETİM SİSTEMİ NASIL OLACAK? 1- GİRİŞ Kuruluş amaçları birbirinden farklı değişik türlerde faaliyet gösteren kooperatiflerin

Detaylı

FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ

FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ FEN, EDEBİYAT, FEN - EDEBİYAT, DİL VE TARİH - COĞRAFYA FAKÜLTELERİ ÖĞRETİM PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME VE AKREDİTASYON DERNEĞİ FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ FEDEK FEN, EDEBİYAT, FEN-EDEBİYAT,

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

YÖNETİMİN SORUMLULUĞU PROSEDÜRÜ

YÖNETİMİN SORUMLULUĞU PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ Doküman No: P / 5.1 Revizyon No : 0 Sayfa : 1 / 5 Yayın Tarihi: 19.01.2010 Bu prosedürün amacı, İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Yönetimi nin Kalite Politikası ve hedeflerini oluşturmak, yönetim sistemini

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. İşletme İçin Bilgisayar Uygulamaları BBA 181 Güz 3+0+0 3 6

DERS BİLGİLERİ. İşletme İçin Bilgisayar Uygulamaları BBA 181 Güz 3+0+0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS İşletme İçin Bilgisayar Uygulamaları BBA 181 Güz 3+0+0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI HAKKINDA KARAR

TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI HAKKINDA KARAR TRANSFER FİYATLANDIRMASI YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI HAKKINDA KARAR BİRİNCİ BÖLÜM KAPSAM, AMAÇ ve TANIMLAR Kapsam Madde 1- Bu Karar ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13 üncü maddesinde yer

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

YÖNETMELİK KAMU İDARELERİNCE HAZIRLANACAK FAALİYET RAPORLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

YÖNETMELİK KAMU İDARELERİNCE HAZIRLANACAK FAALİYET RAPORLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Maliye Bakanlığından: YÖNETMELİK KAMU İDARELERİNCE HAZIRLANACAK FAALİYET RAPORLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmelik; genel bütçe

Detaylı

YÖNETMELİK. Maliye Bakanlığından: KAMU İDARELERİNCE HAZIRLANACAK FAALİYET RAPORLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

YÖNETMELİK. Maliye Bakanlığından: KAMU İDARELERİNCE HAZIRLANACAK FAALİYET RAPORLARI HAKKINDA YÖNETMELİK YÖNETMELİK Maliye Bakanlığından: KAMU İDARELERİNCE HAZIRLANACAK FAALİYET RAPORLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmelik; genel bütçe

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 39 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri Muhasebeye Giriş I+II, Maliyet Muhasebesi Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin

Detaylı

TİCARET ŞİRKETLERİNİN GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞINCA DENETLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

TİCARET ŞİRKETLERİNİN GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞINCA DENETLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK SİRKÜLER TARİHİ : 28.08.2012 SİRKÜLER NO : 2012/48 SİRKÜLER TİCARET ŞİRKETLERİNİN GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞINCA DENETLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri İşletme Finansı Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII TÜRKİİYE CUMHURİİYET MERKEZ BANKASII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta:

Detaylı

BAŞARAN NAS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

BAŞARAN NAS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Başaran Nas Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. tarafından 31 Aralık 2011 tarihi itibariyle hazırlanan işbu Kalite Güvence Raporu, T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından

Detaylı

Envanter Bilanço. Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ

Envanter Bilanço. Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ Envanter Bilanço Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ Hesaplar DOĞAL OLARAK ÇİFT tarafli ÇALIŞIR: VARLIK HESABI Hesaba Giriş Hesabın Çıkış Tarafı Tarafı KAYNAK HESABI Hesabın Çıkış Hesaba Giriş Tarafı Tarafı GİDER

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI İÇ DENETİM TANITIM BROŞÜRÜ

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI İÇ DENETİM TANITIM BROŞÜRÜ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI İÇ DENETİM TANITIM BROŞÜRÜ Bu broşür 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri ile uluslararası kabul görmüş standartlara uygun olarak

Detaylı

MURAT EĞİTİM KURUMLARI

MURAT EĞİTİM KURUMLARI 2013 KPSS de Testlerin Kapsamları Değişti ÖSYM tarafından yapılan açıklamaya göre 2013 KPSS de uygulanacak testlerin içeriğinde bir takım değişiklikler yapıldı. Bu değişikler başta Genel Yetenek - Genel

Detaylı

T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA ESASLARI

T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA ESASLARI T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA ESASLARI 1. AMAÇ VE KAPSAM Bu Tez Önerisi Hazırlama Esasları nın amacı, Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Lisansüstü

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

EURO TREND YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş BİLGİLENDİRME POLİTİKASI

EURO TREND YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş BİLGİLENDİRME POLİTİKASI EURO TREND YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş BİLGİLENDİRME POLİTİKASI 1 AMAÇ VE KAPSAM: Euro Trend Yatırım Ortaklığı A.Ş bilgilendirme politikasının amacı Sermaye piyasası Mevzuatı, ilke kararları ve Kurumsal Yönetim

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Doç. Dr. Recep Kara

Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Doç. Dr. Recep Kara Bilimsel Araştırma Yöntemleri Doç. Dr. Recep Kara YÖNTEM BÖLÜMÜ 4. Ders Araştırmanın Modeli Evren ve Örneklem Verilerin Toplanması Verilerin Analiz Edilmesi bölümlerinden oluşur. 1. Araştırmanın Modeli

Detaylı

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde;

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde; Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler.

Detaylı

KARKİM SONDAJ AKIŞKANLARI ENERJİ MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI

KARKİM SONDAJ AKIŞKANLARI ENERJİ MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI KARKİM SONDAJ AKIŞKANLARI ENERJİ MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 1- Amaç BİLGİLENDİRME POLİTİKASI Karkim Sondaj Akışkanları Enerji Mühendislik Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Sermaye Piyasası

Detaylı

SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI DOKTORA PROGRAMI

SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI DOKTORA PROGRAMI SANAT VE TASARIM ANASANAT DALI DOKTORA PROGRAMI YÖK ten 1 Mart 2 de Doktora programımıza olur alınması ile Fakültemizin dikey kuruluşu tamamlanmış olmaktadır. Emeği geçen tüm arkadaşlarıma teşekkür ederim.

Detaylı

MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ

MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ MUHASEBE DENETİMİNİN TANIMI Bir ekonomik birime veyahut döneme ait bilgilerin önceden belirlenmiş ölçütlere olan uygunluk derecesini araştırmak ve bu konuda bir

Detaylı

T.C. ORTA ANADOLU KALKINMA AJANSI İÇ DENETÇİLİĞİ T.C. ORTA ANADOLU KALKINMA AJANSI 2015 YILI İÇ DENETİM PROGRAMI. İÇ DENETÇİ Mustafa KARAKAYA KAYSERİ

T.C. ORTA ANADOLU KALKINMA AJANSI İÇ DENETÇİLİĞİ T.C. ORTA ANADOLU KALKINMA AJANSI 2015 YILI İÇ DENETİM PROGRAMI. İÇ DENETÇİ Mustafa KARAKAYA KAYSERİ T.C. İÇ DENETÇİLİĞİ T.C. İÇ DENETÇİ Mustafa KARAKAYA KAYSERİ DÜZENLEME TARİHİ 31 Aralık 2014 1. GİRİŞ Bu İç Denetim Programı, Kalkınma Ajansları Denetim Yönetmeliğinin 8inci maddesi ile Orta Anadolu Kalkınma

Detaylı

YÖNETMELİK. Işık Üniversitesinden: IŞIK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME, ÇEVRE EĞİTİMİ, KUŞ ARAŞTIRMA VE HALKALAMA UYGULAMA VE

YÖNETMELİK. Işık Üniversitesinden: IŞIK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME, ÇEVRE EĞİTİMİ, KUŞ ARAŞTIRMA VE HALKALAMA UYGULAMA VE 17 Ekim 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28444 Işık Üniversitesinden: YÖNETMELİK IŞIK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE ETKİ DEĞERLENDİRME, ÇEVRE EĞİTİMİ, KUŞ ARAŞTIRMA VE HALKALAMA UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

Detaylı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı 1 / 30 İçerik Amaç / Hedef Önem Kamu Destekleri Temel Kavramlar Değerlendirme ne işe yarar? Yöntem 2 / 30 Amaç / Hedef Amaç Etki değerlendirme konusunda,

Detaylı

ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU

ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU Ortaklığın Ünvanı/ Ortakların Adı : TÜRK TUBORG BİRA VE MALT SANAYİİ A.Ş. Adresi : Kemalpaşa Caddesi No:52 Işıkkent/İZMİR Telefon ve Fax No : Tel : 0232-399 20 00 Fax : 0232-436

Detaylı

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU 2014 ÖNSÖZ Eğitim Bilimleri Enstitüsü 13/11/2010 tarih ve 27758 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2010/1053 Sayılı

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME KURULU YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME KURULU YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME KURULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1: Bu Yönergenin amacı; Kocaeli Üniversitesi'nin eğitim, öğretim

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

10 SORUDA İÇ KONTROL

10 SORUDA İÇ KONTROL T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

(Resmi Gazete Tarihi: 22.09.2013; Resmi Gazete Sayısı: 28773)

(Resmi Gazete Tarihi: 22.09.2013; Resmi Gazete Sayısı: 28773) 22 Eylül 2013 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 28773 YÖNETMELİK (Resmi Gazete Tarihi: 22.09.2013; Resmi Gazete Sayısı: 28773) İpek Üniversitesinden: İPEK ÜNİVERSİTESİ DİL EĞİTİMİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

Pazarlama araştırması

Pazarlama araştırması Pazarlama araştırması Etkin bir pazarlama kararı alabilmek için gerekli olan enformasyonun ve bilginin toplanması ve kullanılmasıdır. Bu sayede, pazarla ilgili risk ve belirsizlik azalacak ve başarı artacaktır.

Detaylı

SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015

SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015 SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015 Sayıştay Denetimi Düzenlilik Denetimi Performans Denetimi Mali denetim Uygunluk denetimi Sayıştay Raporları Sayıştay denetim raporları (Düzenlilik ve Performans denetimi)

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

YÖNETMELİK SAĞLIK BAKANLIĞI SERTĠFĠKALI EĞĠTĠM YÖNETMELĠĞĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK SAĞLIK BAKANLIĞI SERTĠFĠKALI EĞĠTĠM YÖNETMELĠĞĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 21 Ağustos 2010 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27679 Sağlık Bakanlığından: YÖNETMELİK SAĞLIK BAKANLIĞI SERTĠFĠKALI EĞĠTĠM YÖNETMELĠĞĠ Amaç ve kapsam BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE

Detaylı

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1

Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından: Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Yönetmeliği 1 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri MATH 169, BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Bilimsel Yasa Kavramı. Yrd.Doç.Dr. Hasan Said TORTOP Kdz.Ereğli-2014

Bilimsel Yasa Kavramı. Yrd.Doç.Dr. Hasan Said TORTOP Kdz.Ereğli-2014 Bilimsel Yasa Kavramı Yrd.Doç.Dr. Hasan Said TORTOP Kdz.Ereğli-2014 Bilimsel yasa her şeyden önce genellemedir. Ama nasıl bir genelleme? 1.Bekarla evli değildir. 2. Bahçedeki elmalar kırmızıdır 3. Serbest

Detaylı

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Proje Hazırlama Prof. Dr. Hasan Efeoğlu Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Hayat Sürecinde Kısa Orta ve Uzun Vadede planlanan bir yatırım-araştırma-geliştirme organizasyonları veya endüstriyel veya

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK)

GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK) GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK) İÇİNDEKİLER Paragraf Giriş....1-7 İleriye Yönelik Finansal Bilgilere İlişkin Denetçi Tarafından Verilen Güvence...8-9

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ (1902B) BAŞLANGIÇ PROGRAMI PROJESİ BAŞVURU SUNUMU

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ (1902B) BAŞLANGIÇ PROGRAMI PROJESİ BAŞVURU SUNUMU T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ (1902B) BAŞLANGIÇ PROGRAMI PROJESİ BAŞVURU SUNUMU 1. BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ ÖNERİ ÖZETİ VE ANAHTAR KELİMELER: (Projenin literatürdeki yeri, özgün değeri, amacı, yöntem,

Detaylı

RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI Ek-1 RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi, tespit edilen risklerle

Detaylı

TAŞINMAZ KÜLTÜR VARLIKLARININ VE SİT ALANLARININ KORUNMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN GEREKLİ PROJELER VE PLANLAR NELERDİR?

TAŞINMAZ KÜLTÜR VARLIKLARININ VE SİT ALANLARININ KORUNMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN GEREKLİ PROJELER VE PLANLAR NELERDİR? TAŞINMAZ KÜLTÜR VARLIKLARININ VE SİT ALANLARININ KORUNMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN GEREKLİ PROJELER VE PLANLAR NELERDİR? Taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi için iki değişik

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI PAYLAŞIM YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Düzce Üniversitesi çalışanlarının yaptığı

Detaylı

T.C. GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI İÇ KONTROL İZLEME VE YÖNLENDİRME KOMİTESİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI HK YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI İÇ KONTROL İZLEME VE YÖNLENDİRME KOMİTESİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI HK YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Sıra No İÇ KONTROL İZLEME VE YÖNLENDİRME KOMİTESİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI HK YÖNERGE : GMKA/Yönerge/10 Revizyon No : 2 Tarih : 29/08/2013 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 2009 YILINA İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİ RAPORU

AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 2009 YILINA İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİ RAPORU AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 2009 YILINA İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİ RAPORU AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 30 Nisan 2010 Bankacılık Düzenleme

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Amaç İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Madde 1 Bu Yönetmelik, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak

Detaylı

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

PROJE HAZIRLAMA Proje;

PROJE HAZIRLAMA Proje; PROJE HAZIRLAMA PROJE HAZIRLAMA Proje; önceden belirlenmiş bir süre içerisinde değişim yaratmayı hedefleyen, birbiriyle ilişkili amaç ve hedefleri olan, uygulanması sonucunda çeşitli ürünlerin elde edildiği

Detaylı

Sigortacılık Etik İlkeleri

Sigortacılık Etik İlkeleri Sigortacılık Etik İlkeleri ETİK İLKELERİN AMACI Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Sigortacılık Etik İlkelerinin amacı; sigorta ve reasürans şirketlerinin, müşterileri, çalışanları, aracıları,

Detaylı

NESNEYE YÖNELİK ÇÖZÜMLEME SÜRECİ

NESNEYE YÖNELİK ÇÖZÜMLEME SÜRECİ NESNEYE YÖNELİK ÇÖZÜMLEMENİN TEMELLERİ Çözümleme: Bir şeyi anlayabilmek için parçalarına ayırmak. Sistemi anlamaya yönelik çalışmalardan ve üst düzey planlama eylemlerinden oluşur. Uygulama/problem alanının

Detaylı

ÖZEL KURSLAR ÇERÇEVE PROGRAMI

ÖZEL KURSLAR ÇERÇEVE PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ÖZEL KURSLAR ÇERÇEVE PROGRAMI ANKARA 2005 Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 05.05.2005 tarih ve 24 sayılı Kararı GENEL AÇIKLAMALAR Çerçeve

Detaylı

OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME UYGULAMA YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME UYGULAMA YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu Yönergenin amacı; Osmaniye Korkut Ata Üniversitesinin

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ-II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans() Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması 2 Pazarlama Planlaması Planlama Nedir? Plan, bir amaca ulaşmada izlenecek yol ve davranış biçimini gösterir. Planlama ise, bir yöneticinin ileriye bakmasına ve kendine açık olan seçenekleri bulmasına yardım

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR?

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? Sefa ESEN Kurumsal Finansman Yönetmeni 1 Stratejik hedeflere ulaşmada stratejik plan çevriminin performans gözlemleme ve raporlama unsurları kurum tarafından

Detaylı

21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP

Detaylı