Teknoloji Kimin Umurunda?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Teknoloji Kimin Umurunda?"

Transkript

1 Altı Üstü Tasarım dan Teknoloji Kimin Umurunda? Eşim Jennifer ve kızlarım Jayda ve Aliya ya Mehmet Doğan Editör: Mehmet Çömlekçi ALFA

2 3 4 S Başlamadan Önce anırım benim için bu kitabı yazmanın en zor kısmı, bu başlığın altında okuyacaklarınızı kaleme (klavyeye) almak oldu. Nereden başlamalı? 2004 yılının Aralık ayında, yazdığım yazıları yayınlamaya başladığım web sitem Altı Üstü Tasarım, bu kitabı oluşturmamın ana sebebi. Altı Üstü Tasarım blog unda başlayan, şekillenen, sık sık değişen ve zamanla olgunlaşan fikirleri, yazıları, iki kapak arasına sıkıştırmak istedim. Bu kitap, bir yıl gibi bir zaman içinde, birbirinden bağımsız yazılmış 100 ü aşkın yazıdan oluştuğundan, kitap içindeki yazılar ve fikirler, birbirinden bağımsız gibi durabilir. Bu nedenle, kitabı okumak istemeyecek kişilere ve okuyup ta anlamayanlara fikir verecek, bütünlüğü sağlayacak kısa bir kitap özeti vermek istiyorum: kullanıcı deneyimi çok önemli. Bu özetin uzun şeklini, kitabın devamında okumak isteyenler: umarım, bu kitaptan alacaklarınız, çıkaracaklarınız, en azından benim bu kitap için harcadığım emeğe eşit olur. Blog içinde olgunlaşıp, bu kitap içine dahil olmuş fikirlerde, tek krediyi benim almam doğru olmaz. Altı Üstü Tasarım ın açıldığı ilk günden beri, yorumlarıyla, katkılarıyla, destekleriyle beni yalnız bırakmayan birçok kişide, bu kitabın şekillenmesinde rol oynadı. Aşağıda ismini okuyacağınız herkese teşekkürü bir borç bilirim: A. Selim Tuncer Abacus Abdurrahman Pala Ahmet Aygün Ahmet Selvi Ahmet Uludağ Ahmet Usal Ahmet Usta Ahmet Yıldırım Alemşah Öztürk Ali Ayen Ali Demir Ali Galip Ali Kuru Ali Osman Ali Sanci Alper Akcan Altan Özer Arda Çetin Arda Kutsal Aslı Apaydın Aslı Arbel Atakan E. Atilla Adem Atilla Karaman Aydın Sinan Aydın Uzun Ayfer Yiğit Ayhan Külekçi Aykut Çalışkan Aykut Demirci Aykut Yılmazer Aytaç Korkusuz Azade Erdem Azer Koçulu Bahadır Canberk Barış Erkol Batu Bülbül Batur Orkun Baturalp Torun Berk Aydın Berkay Altuğ Berker Peksağ Bilal Öz Bora Çeber Bounce Burak Adem Bülent D. Dönertaş Bülent İnce Bülent Zorlu Bünyamin Ayar Can Turanlı Can Uğur Cem Başpınar Cem Gencer Cem Okterşan Cem Ozben Cemil Çiçek Cengizhan (E.Z.) Ceyhan Molla Ceyhun Aksan Çiğdem Odabaş Çağrı Balcı Çağrı Doğan Denisutku Deniz Oktar Devrim Demirel Direnç Demirbaş Doğukan Bora Savaş Ekim Kaya Ekrem Soylu Elif Baktır Eloy Emin Şenyer Emrah Serdaroğlu Emrah Türüdü Emre Çamaşuvi Emre Murat Tatar Enes Fatih Ersin Engin Albayrak Ensar Güler Erdem Dündar Erdoğan Aktaş Eren Emre Kanal Ergün Özyurt Erhan Kızılırmak Erkan Zambak Ertan Arpacı Esat Dumlupınar Eşref Atak Eylül Ataklı Faruk Büker Faruk Furkan Faruk Yener Fatih Bayhan Fatih Ergüven Fatih Özbek Fatih Sever Fatih Taşkıran Fatma Öztürk Ferruh Mavituna Fethi Sipahi Tan Fevzi Coşkun Fırat Göker Freelancer Gaye Ör Gökay Akay Gökhan Demir Gökhan Bayaç Gökhan Çancılar Gülfem Çetin Günay Akın Güney Can Gökoğlu H.B. Paksoy H.Hüseyin Emiroğlu Hakan Tahtalı Halil Bayrakçı Halil Sertelli Halit Kalaycı Hamza Tosunlar Hasan Cansız Hasan Çelik Hasan Güler Hasan Hüseyin Der Hasan Özgür Hasan Yılmaz Hayrettin Demirel Hikmet Gümüş Hüseyin Tüfekçilerli İsmail Kaya İbrahim Şahin İlker Ender İlker Ergen İskorpitx İsmail Kırbaş İzgi Keskin Jarusalem Jet-Ali Junkie Kadir Doğan Kamil Hınık Kayıhan Turgutoğlu Kemal Çifçi Kenan Bulutoğlu Kenan Ceylan Kenan Eliz Kenan Günseli Kenan Şahin Kuen Levent Bali Levent Evmek M. Ömer Gölgeli M. Selim Naiboğlu M. Serdar Kuzuloğlu Mahmut Balcı Mehmet Aslan Mehmet Çelik Mehmet Kazak Mehmet N. Tuncel Mehmet Saygın Mehmet Subaşı Mehmet Yılmaz Mehmet Yücel Mert Derman Mert Maviş Mert Ulaş Mesut Çelik Metin Aksu Metin Etik Murat Buyurgan Murat Kesin Murat Kgirgin Murat Koçuk Murat Soyöz Murat Şentürk Murat Tatar Murat Yıldırım Mustafa Arel Mustafa Arslan Mustafa Artuç Muzaffer Ulukaya Nahnu Bey Naslıname (Naslı06) Necdet Şen Bahadır Cevizci Barış Evrim Demiröz Barış Uğur Barış Urhan

3 5 6 Neslihan Uzuner Neyran (Şen) Nihal Yavuzkan Nivthum Erlevent Niyazi Şahin Nur Karlıca Iverson Nur Tekin Nurullah Akar Nusret Kurar Oguz (Ogo) Oguz Karaesmen Ogün Genco Oğuz Aşa Okan Dağıstan Okan Gürvardar Olcay Sert Olcayto Cengiz Olgun Aygüneş Omer Demirhüyük Onur Kotra Onur Öztaşkıran Onur Yüksel Orhan Yiğit Osman Arslan Osman Çalışkan Osman Köroğlu Osman Yüksel Ozan Çağlargil Ömer Balyalı Ömer Ekinci Ömer Şahin Önder Delikanlı Özge Aksen Özgür Alaz Özgür Altay Özgür Coşar Ramazan Kocakaya Raşit Erkan Refik Çağlayan Reha Başoğul Rıza Kuşcan Saide Devletşah Safiye Ata Salih Çalışkan Alhanlıoğlu Özcan Salih Sönmez Samet Doğan Sarper Sılaoğlu Savaş Özay Sedat Kadanalı Sefer Kılıç Selim Bas Selim Yörük Serdar Güler Serdar Kaya Serdar Öner Serkan Ertürk Seval Özbalcı Sevim Öcal Silvain Feza Savaş Suleyman Ve Ben Süleyman Genç Süleyman Sönmez Sümeyye Karasan Şahin Rusanoğlu Taci Tırsak Taner Arslan Tansel Güçlü Tevfik Bülent Öngün Tevfik Üret Tuğba Ergün Tuğrul Akın Tuncer Baykas Tuncer Ülfer Tunç Akman Turgut Uzer Uğurcan Erdem yakın bir yerde şubeniz olsaydı tam olacaktı); bana ilham kaynağı olduğu için Jeffrey Veen e (fikirlerini benimle paylaştığın hatta bu kitapta kullanmama izin verdiğin için teşekkürler); blog umu sırf onu etkilemek için başlatmama sebep olan Levent Kızıltan a (kim kimi daha çok etkiliyor orası tam açık değil); benimle her zaman gurur duyduğu ve bu kitabın ilk kopyasını herkesten önce satın alma sözü verdiği için kardeşim Erdem Tekin e (ben de seninle gurur duyuyorum); desteklerini hiçbir zaman eksik etmeyen babam Faruk Doğan, annem Aysel Doğan ve kardeşlerim Beyza ve Hakan a (sizler bir tanesiniz); benim onlara ayırmamam gereken zamanı, onlardan çalıp, kitaba harcamama izin verdikleri için eşim Jennifer, dünya tatlısı kızlarım Jayda ve Aliya ya, teşekkür ederim (bu kitap sizin için yazıldı ve size adandı. Sizi çok seviyorum). 20 Mart 2006 Fredericton, NB, Kanada Mehmet Doğan Uğur Bostancı Uğur Özen Umut Akyol Umut Işık Ümit Kurt Ümit Renk Ünsal Korkmaz Vehbi Öz Vehbi Öztürk Veli Tekeli Veysel Kara Veysel Özdemir Vildan Özfenerci Yılmaz Uğurlu Yusuf Çetin Yusuf Kayaoğlu Yusuf Yıldırım Zafer Karkaç Zehra Doruk Zehra Tike Zeynep Özata Zubeyr Dereli Ayrıca, bu kitabın yazımında yardımlarını eksik etmeyen iş arkadaşlarım Shawn McGinn ve John Webster a (you are a spoiled spoiled man); delice bir karar verip, kitabı yayınlayacaklarını söyleyen Alfa Yayıncılığa ve Mehmet Çömlekçi ye (umarım pişman olmazsınız); öğle tatillerinde, fırsat bulup kitabı yazdığım zamanlarda ofisime gelip nasıl gidiyor kitap işi abi? diye sorup, kafamı karıştıran hemşerim Fırat Güder e (umarım Cambridge Üniversitesinde hayatının zamanını yaşarsın. Seninle gurur duyuyorum); XL kahve bardaklarını ve en lezzetli kahveyi icat edip, beni bütün gece ayakta tutan Tim Horton s şirketine (bir de kampus içinde,

4 8 İçindekiler Malzeme Prototip Tasarımı VI BİLGİNİN TASARIMI I Altı Üstü Tasarım... 9 Cilalı Ekran Devri Herkesin Aklındaki Soru: Nereden Geliyoruz? Bizlerin Fazla Düşünmediği Soru: Neredeyiz? II PROJE TASARIMI Tavus Kuşundan Çıkarılacak Dersler Vasa nın Acıklı Hikayesi Duvara Açılan Projeler III AMAÇ ve HEDEF TASARIMI Sihirli İksir, Altın Kural Kedimin İsmini Değiştirmekten, Kullanıcı Odaklı Tasarıma Tuvalet Kağıdından Web Sitesi Yapmak Müşteri ile Aynı Dili Konuşmak Susmak Kadar Söz Geçirmek de Önemli Ayak İzleri IV POTANSİYEL TASARIMI Web-Vizyonun Sesini Aç Kullanıcıları Anlamanın Sırrı Harika Tasarım Boşluğu Kapatmak Tekerleği Yeniden İcat Etmenin Alemi Yok Web Sitesi Piramidi Saatte 90 km Hızla Okumak Lafına Dikkat Et! Kıllanım Kılavuzu: Resim ile Yazı Arasındaki Dayanılmaz Denge İçerik Yönetimi VII DENEYİM TASARIMI Teknolojik Ülser Kontrol Tahmin Sorun/Çözüm Sosyal Ağ Sonuç Doğru Yoldasın Olasılık Tasarımı VIII BAŞARININ TASARIMI Sanal Ortamda Beş Duyu Bitiriş Rakamı Aşık Yaratmak IX YILMA! TASARLA Devir Maymun Devri Gelecek Geldi! V TASARIMCININ ALET KUTUSU Görüşmeciniz Var Meddahçılığı Tasarımın İçine Sokmak Barikatları Aşmak Aşk mı Tuvalet mi? Kartları Açık Oynamak Katılımcı Amaç

5 10 I Altı Üstü Tasarım T elefon çaldığında, müzik setinde yüksek sesle son günlerin popüler şarkılarından biri çalıyordu. Hakan telefonun ahizesini kaldırır kaldırmaz, telefon, otomatik olarak evde bulunan elektronik cihazlara kablosuz sinyal göndererek yüksek sesle çalışan bütün cihazların seslerini kısmalarını sağladı. Müzik seti de dahil olmak üzere. Hakan ı arayan kız kardeşi Ceyda idi. Ceyda, Hakan a, annelerinin bel ve sırt ağrılarının artması nedeniyle hastanede olduğunu ve doktorun, annelerine haftada en az bir kez fizyoterapi görmesini tavsiye ettiğini anlattı. Ceyda, tüm bunları Hakan a anlatırken, cep telefonundaki Akıllı Cep Ajanı ile de annesi için fizyoterapi hizmeti verebilecek doktorları aramaya başladı. Hakan, Ceyda ya, annelerini fizyoterapiye götürme görevini dönüşümlü olarak üstlenmelerini teklif etti. Bir hafta Hakan, diğer hafta Ceyda gidecekti anneleri ile birlikte fizyoterapiye. Ceyda, Hakan dan kişisel takvimini, ona yollamasını rica etti. Hakan, cep telefonundaki kişisel takvimini Ceyda ya yolladı. Ceyda nın cep ajanı, annesinin evi yakınlarında bulunan birkaç fizyoterapistin isimlerini ekrana getirdi. Ceyda, onun ve Hakan ın kişisel takvimine uygun görünen birkaç doktordan randevu alması için cep ajanına görev verdi. Cep ajanı, doktor randevu listesini, Hakan ve Ceyda nın kişisel takvimleri ile karşılaştırıp, en uygun doktor ismi ve zamanını Ceyda nın cep telefonunun ekranına yansıttı. Ceyda nın cep ajanı bunları gerçekleştirirken Hakan, Ceyda nın ona gönderdiği elektronik doktor reçetesinde bulunan ilaçlara göz atmaya başladı telefonunda. Hakan ın cep ajanı, bu reçeteyi, Hakan ın annesinin sağlık sigortası ile karşılaştırıp, bütün ilaçların sağlık sigortası kapsamında olduğunu belirten mesajı ekrana getirdi. Bu ilaçları bir sanal eczaneden satın alma konusunda komut beklemekteydi. Hakan Evet tuşuna bastı. Cep ajanı, bu ilaçları satan sanal eczanelerin listesini Hakan a sundu. Hakan, listede bulunan sanal eczanelerin birinden, ilaçları

6 11 12 alıp, annesinin sağlık sigorta numarasını girerek, sanal alışverişi gerçekleştirdi. Alışveriş ekranında, bu ilaçların, bu sağlık sigortasının sahibi olan Aliye Tekin in adresine gönderileceğine dair bir mesaj belirdi. Hakan, Ceyda ya bir mesaj çekerek annesinin ilaçlarını aldığını söyledi. Ceyda ise doktor randevusunun yapıldığını ve randevu bilgilerini içeren dosyayı, Hakan ın cep telefonuna gönderdiğini söyledi. Hakan ın cep ajanı, Hakan ın kişisel takvimini, yeni randevu bilgileri ile karşılaştırıp, güncelledi. Hakan ve Ceyda, yalnızca anlamlı Internet ve cep telefonlarındaki cep ajanını kullanarak, annelerinin doktor randevusunu, ilaçlarını ve annelerini doktora götürmeleri gereken günler hakkındaki tüm işlemleri birkaç dakika içinde gerçekleştirdiler. 1 Cilalı Ekran Devri Yukarıda anlattıklarım size gerçekçi gelmiyor değil mi? Eğer bu senaryoyu sekiz sene önce birileri bana anlatsaydı, sanırım o kişiye Yıldız Savaşları türünden dizileri çok fazla seyretmemesi konusunda öğüt verirdim. On sene önce ilk Internet bağlantımı aldığım gün, eğer birileri bana bütün faturalarımı sanal bankacılık yöntemi ile ödeyeceğimi; yazılı iletişimde en çok e-posta kullanacağımı; arama motorlarının benim araştırma yapmak için ilk başvuracağım araç olacağını; evime sebze meyve almak için sanal market kullanacağımı; hayatımı kazanmak için Web sitesi tasarlayacağımı söyleselerdi sanırım bütün bunlara da güler geçerdim. Fakat günümüz teknolojilerinin her geçen gün kendini yenilemesi ve hayatımızın her yönünü etkilemesi, bana, yukarıdaki gibi bir senaryonun bizden çok uzak olmadığını söylüyor. Son on sene içinde birçok şey değişti hayatımda, hayatımızda. En başarılı golfçunun zenci, en uzun boylu basketçinin Çinli, bilginin bir kıtadan diğerine, saniyenin binde biri hızla ulaştığı, Plüto'nun artık bir gezegen olarak kabul görmediği bir çağda; yani her şeyin, hatta "en iyi bilinenin" bile değiştiği bir dönemde yaşıyoruz. Bu hızlı çağda, Internet de, inanılmaz bir hızla gelişti ve gelişmeye devam ediyor. İlk Internet şöhretinin, en başarılı bilgisayar korsanının (hacker) ve ilk SPAM e-posta gönderen kişinin bir Türk olduğu düşünülürse, bu gelişmelerden Türkiye de yeterince payını alıyor. 2 Internet ile yeni yeni tanıştığımız yıllarda, tek istediğimiz daha sağlam, güvenilir ve basit bir işaretleme diline (HTML) sahip olmaktı. Daha sonra daha fazla hız istedik. Daha sonra HTML yazabileceğimiz, rahatlıkla Web siteleri üretebileceğimiz kolay bir yazılım istedik. Daha sonra fazla ziyaretçi, daha güzel Web siteleri, daha fazla hız, daha da fazla ziyaretçi Hemen hepsi gerçekleşti istediklerimizin. Hem de fazlasıyla. Internet kullanıcı sayısı ile birlikte, Internet bağlantı hızları da her geçen gün arttı, artıyor. Dünyanın her bir yanından milyonlarca kişi, dünyanın her bir köşesindeki milyonlarca Web sitesine ve o Web sitelerinin sunduğu bilgiye birkaç tıklama uzaklıkta. Bu heyecanlı dönemin adı Bilgi Çağı ve biz, Web çalışanları yeni yüzyılın bilgi savaşçılarıyız. Yaklaşık on sene önce, Web tasarımı ile uğraşmaya başladığımda, tasarımını yaptığım Web sitelerini ziyaret eden hemen herkes, aynı zamanda Web tasarımı ile uğraşıyordu. O dönemlerde Türkiye de, kendine Web tasarımcısı adı veren kişi sayısı neredeyse bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar azdı. Bizler, tam olarak ne yaptığımızı, ne gibi bir gücün, yeniliğin parçası olduğumuzu iyi bilmiyorduk. Herkes bildiğini ya bir başka sitenin koduna bakarak ya da bu işe onlardan bir iki ay önce başlamış uzman kişilerden öğreniyordu. Halbuki Internet ve Web tasarımı, günümüzde inanılmaz derecede değişti. e-devlet, e-ticaret projelerinin sayısının

7 13 14 artması; bağlantı hızlarının artması; bilgisayar fiyatlarının Internet bağlantı ücretlerinin ucuzlaması ile birlikte, artık Türkiye nin küçük bir köyünün kahvehanesindeki bilgisayardan, liseli bir gencin cep telefonundaki Internet tarayıcısına; yurtdışında arama motoru ile bilgi arayan kişinin kişisel bilgisayarından, bir şirket yöneticilerinin, havalimanında e-postasını kontrol ettiği dizüstü bilgisayarına kadar birçok araç, her gün, her saat, her dakika Web sitelerimizin kullanıcıları, ziyaretçileri haline geldi. Bu gelişmeler, daha birçok yeni gelişmelere yön verirken, birçok soruyu da beraberinde getirdi. Sitelerimiz kullanılabilir mi? Web sitelerimiz erişilebilir mi? Sunduğumuz bilgi rahatlıkla görüntülenebiliyor mu? Tasarladığımız menü, kullanıcılarımızın istedikleri bilgilere ulaşmalarına yardımcı oluyor mu? Kullanıcı deneyimini maksimize edebiliyor muyuz? Ziyaretçilerimiz, o kadar rakip şirket Web sitesi içinden bizim sitemizi yeniden ziyaret edecek mi? Bu sorular daha da çoğaltabilir. Fakat kendi kendimize her gün sorduğumuz bu sorulara dikkat ederseniz göreceksiniz ki, bizim kendimize birkaç yıl önce sorduğumuz sorulardan çok farklı. Birkaç yıl önce sorduğumuz soruların hemen hepsi teknoloji ile ilgili iken günümüzde sorduğumuz sorular, ziyaretçi, deneyim ve hizmet ile ilgili. Artık Web sayfalarının ne kadar hızlı yüklendiği umurumuzda değil. Çoğumuz hızlı Internet bağlantıları ile bu sorunları atlattık. Bizim için önemli olan, ziyaretçilerimizin, sunduğumuz bilgilere ne kadar hızlı ulaşabildiği ya da ulaşıp ulaşamadığı! Acaba tasarımımız içinde 16 mı yoksa 256 renk mi kullanmalıyız sorusu şimdi nostaljik bir soru olarak, tozlu raflardaki teknik sorular dosyası içinde yer alırken, bizim için önemli olan, örneğin renk körü olan ziyaretçilerin kullanılan renklerdeki anlamı kavrayıp kavrayamadığı haline geldi. Web sitemiz bir Internet tarayıcısında çalışıyor ama diğerinde hata veriyor telaşı ve kaygısı artık yerini kullanıcıla- rın sitemizde iyi bir sanal deneyim yaşayıp yaşamadığı kaygısı ile yer değiştirdi. Bu yalnızca Internet ve Web sitelerine has bir özellik değil. Hemen her teknolojik ürün ve hizmet, bir takım aşamaları geçerek, olgunluğa ulaşıyor. İlk cep telefonlarını düşünün Türkiye deki. Mesaj göndermek, değişen renkli kılıf satın almak, kablosuz kulaklığa sahip olmak ya da Kurtlar Vadisi nin müziğini, cep telefonumuza zil yapmak önemli değildi o zamanlarda. Önemli olan, telefonun çalışıp, çalışmadığı idi. Önemli olan, şimdiye kadar sahip olmadığımız, hayal bile edemediğimiz bir teknolojiye sahip olmaktı. Daha sonra bu duygular ve düşünceler, yerini, piyasanın genişlemesi, cep telefonlarının gelişmesi ile birlikte teknolojik özelliklere bıraktı: Nerede çeker? EGSM 900 mu yoksa GSM 1800 şebeke mi kullanıyor? Pili kaç saat dayanıyor? HSCSD şebekelerinde veri transferi ne kadar? Kamerası kaç mega-piksel? Zoom var mı? Fakat cep telefonu adını verdiğimiz teknoloji de, içinde bulunduğu sektör olgunlaştıkça, her geçen gün değişiyor. Artık cep telefonumuza teknolojik ürün olarak bakmıyoruz, o şekilde düşünme gereği duymuyoruz. Hayatımızın bir parçası haline gelen bu araç için sorduğumuz sorular da değişti, özelliklerinin anlatımı farklılaştı. Bir zamanlar telefonun teknolojik özelliklerin sıralandığı ürün tanıtımları, satış elemanı sohbetleri, şimdi Kompakt ve şık tasarım, ele rahat oturur, bas-konuş gibi deneyim ve içsel güdülere hitap eden özellikler ile başlar oldu. Yani teknoloji değil, yaşadığımız deneyim önemli hale geldi. Teknolojik özelliklerin çokluğu değil, ürünün bize nasıl duygular hissettirdiği önemli hale geldi. Acaba kaçınız bilgisayarın monitörüne birkaç tane şamar atmak istediniz? Ya da hiç beklemediğiniz bir hata veren VCDoynatıcınıza küfrettiniz? Halbuki bütün bu ürünler, canlı olmamasına rağmen, sanki onlar birer canlıymış gibi seviyor ya da nefret ediyoruz. Arabamıza "güzelim" diyoruz. Cep

8 15 16 telefonumuza küfrediyoruz. Dijital fotoğraf makinemizi ne kadar "sevdiğimizden" bahsediyoruz arkadaşlarımıza. Kitabın giriş kısmında anlattığım, Ceyda ile Hakan ın yaşadığı küçük senaryo içinde, gerçekten telefonlarının kaç piksel kameraya sahip olması ne kadar önemli? Sizce onlar için önemli olan, yaşadıkları deneyimin kalitesi, kullanımdaki kolaylık, işlerini kısa zamanda gerçekleştirmek mi yoksa cep ajanının versiyonunun 1.5 oluşu mu? Ya da başka bir deyişle, Hakan ın, annesine ilaç satın alması için cep ajan versiyonunun 1.8 olması gerekiyorsa, Hakan ın yaşadığı deneyim ve hissettikleri duygu aynı mı olacaktı? Internet ve Web siteleri de cep telefonu gibi olgunlaşma sürecinden geçiyor. PHP, ASP, CSS, bant genişliği, HTML değil; tasarım, deneyim, bilgi, kullanılabilirlik ve erişilebilirlik önemli hale geliyor her geçen gün. Aman canım, zaten, teknoloji kimin umurunda! Herkesin Aklındaki Soru: Nereden Geliyoruz? Son yıl içinde ortaya çıkan ve bizlerin kullandığı teknolojik ürünler, daha önceki asırlarda ortaya çıkan teknolojilerden çok farklı bir yapıya sahipler. Son yılların teknolojileri, dışsal bir sorunun çözümü için ortaya çıkmış ürünler değil. Ateş, tren, uçak, giysi, telefon gibi birçok teknolojik buluş, insanlığın dışsal sorunlarını çözmek ile ilgili idi. 3 Yani, bizler yürüyemediğimiz noktaya ulaşabilmek için arabayı; duyamayacağımız mesafeye ulaşmak için telefonu icat ettik, ürettik, kullandık. Fakat son 15 sene içinde bulduğumuz, icat ettiğimiz, kullandığımız teknoloji ve ürettiğimiz teknolojik ürünlerin çoğu içsel sorunlar ve içsel gelişim ile ilgili. Biyokimya daki gelişmeler, nanoteknoloji, bilgi çağındaki yenilikler, İnsan Genomu (Human Genome) projesi ve daha yüzlerce yenilik, buluş, teknolojik ürün, içsel sorunların çözümüne yönelik örnekler. Internet ve bilişim teknolojileri de, bu içsel teknolojilerden biri. Internet ile bilgi alıyor, bilgi veriyor, arkadaşlarımız ile sohbet ediyor, iş buluyor, ürün satın alıyoruz. Internet de diğer içsel teknolojiler gibi, çok hızlı bir şekilde yaşantımızı, hayatımızı değiştirmeye devam ediyor. Dr. Spencer Wells, 18 yaşında iken, yani yaşıtları, lisede hangi üniversiteye gitmeliyim? diye düşünürken, o Harvard Üniversitesinde, doktorası üzerinde çalışıyordu. Bugün, Dr. Wells, herkesin aklından geçen bir sorunun cevabını bulmaya çalışıyor: İnsanlık Nereden Geliyor? İşte bu sorunun cevabını bulmak için, son 20 senedir, dünyanın dört bir köşesinde, yaklaşık erkekten topladığı DNA örneklerini test edip, çıkan sonuçları analiz ediyor. Bulduğu sonuçları 2004 yılında yayınladığı The Journey of Man: Genedic Odyssey kitabında bizlerle paylaştı. Dr. Wells e göre, insanlık tarihi, yıl önce, Afrika da bulunan ve bugün Kenya adını verdiğimiz ülkede başladı. Yani, Dr. Wells e göre hepimiz, Afrika dan geliyoruz. Yani, etrafınızda gördüğünüz her insan, yıl önce yaşamış olan bir Afrikalının DNA sından küçük bir parça taşıyor yıllık insanlık tarihinde, her şey çok yavaş gelişti. Ateşin bulunmasından, ilk medeni şehre geçiş, binlerce yıl zaman aldı. Şu an dünyada 6 milyar insan yaşamakta. Yani 60 bin yılda, 6 milyar. Eh, pek fena sayılmaz! Aferin İnsanoğlu! Tim Berners-Lee, 18 yaşındayken, eğitim gördüğü Oxford Üniversitesinde, yönetim tarafından bilgisayar kullanımı yasaklandı. Çünkü okul yönetimi, Berners-Lee yi, bir arkadaşı ile birlikte hacker lık (bilgisayar korsanlığı) yaparken yakaladı. Aradan 18 yıl geçti ve 13 Kasım 1990 da, dünyanın ilk Web sitesini Internet te yayınladı. Böylece WWW yi icat etmek ile kalmadı, dünyanın ilk Web tasarımcısı da olmuş oldu. Şimdiye kadar gördüğünüz, ziyaret ettiğiniz, sahibi olduğunuz ya da ismini duyduğunuz bütün siteler, yaklaşık 15

9 17 18 yıl önce Berners-Lee tarafından yaratılan o ilk Web siteden türedi. Bugün, ziyaret ettiğiniz her site, dünyanın o ilk Web sitesinden küçük bir parça taşıyor içlerinde. 5 İnsanlığın , Web sitelerinin ise yalnızca 15 yıllık bir tarihi olmasına rağmen, Web sitesi ziyaretçileri nüfus artışının, insanlık nüfus artışına göre 600 kat ve Web sitesi sayısı artışının ise 90 kat daha büyük olması, 15 yılda aşılan mesafenin ne kadar büyük olduğunu bize bir kez daha kanıtlıyor. 6 Bugün milyonlarca Web sitesi, bir milyar kullanıcıya ulaşıyor ve bu oran geçtiğimiz 15 yıl içinde hemen her sene kendini katlayarak devam etti ve ediyor. Bu hızlı gelişmeye, Türkiye de, Mustafa Akgül ün, 12 Nisan 1993'te, Internet e, Orta Doğu Teknik Üniversitesinden 64kbit/saniye ile bağlanmasıyla katıldı. Belki de çok bir kısa zamanda gerçekleşen bu hızlı gelişme, en büyük kayıp oldu Web ve Internet için. Bu hızlı gelişime, bu hızlı teknolojiye adapte olacak zamanı, gerekli bilgiyi ve alt yapıyı oluşturamadık kısa sürede. Internet in hızı, teknolojik gelişme, bu yepyeni platform hepimizin başını döndürdü ve bütün bunlar gerçekleşirken, en önemli noktayı unuttuk: Kullanıcılar, kullanıcılarımız. Bizlerin Fazla Düşünmediği Soru: Neredeyiz? Bizler yeni başlıyoruz. Web, 15 yıllık yepyeni bir teknoloji. Günümüzde en iyi bildiğimiz teknolojiler, yıllar süren deneyim, yapılan yanlışlıklar, bu yanlışlıklardan alınan dersler sonrası olgunlaştı ve günümüze ulaştı. Örneğin, sinema sektörünün ilk başladığı 1800 lu yıllarda, film kamerası sabitti. Aktörler sanki tiyatro sahnesindeymiş gibi sabit kamera önünde rol yapıyorlardı. Kamerayı sabit olmaktan çıkarıp, etrafta gezdirilmesi arasından geçen süre tamı tamına 25 yıl. Peki biz neredeyiz Web sektöründe bu örnek içinde? Acaba Web sektörünün kamerası halen sabit mi? Bu tip örneklere yalnızca sinemacılıkta değil birçok sektörde rastlıyoruz. Örneğin bisikletçilikte. Gino Bartali, 1900 yılların ilk yarısında, zamanının en iyi bisikletçileri arasındaydı. Gino, Tour de France adı verilen bisikletçiliğin en önemli ve en prestijli olayı sayılan yarışmayı, 10 yıl ara ile arka arkaya iki defa kazandı: 1938 ve 1948 de. İki zafer arasında 10 yıl olmasının nedeni ise İkinci Dünya Savaşı nedeniyle Tour de France in yapılmamasıydı. 1948'den önce, bisikletlerde vites yoktu. Bisikletçiler, yokuş yukarı çıkmadan önce, bisikletten iner, arka tekeri çıkarır, ters çevirip, büyük çarkın olduğu yere getirip tekeri zincirle takıp yokuş yukarı çıkardı. Yokuş aşağı ineceklerinde de, yine bisikletten inip, arka tekeri çıkarıp, küçük çarkın olduğu zincire takıp, yarışmaya devam ederlerdi. Gino, 1948 yılındaki yarışta, kimsenin hayallerinde bile olmayan bir şeyi gerçekleştirdi. Bisikletten inmeden bisikletin çarkını değiştirmeyi başardı. Yani bugünki anlamı ile bisiklet vitesini icat etti. Bulduğu bu mekanizma o zamanın teknolojik şartlarına göre inanılmaz bir şeydi. 1948'de herkes, bisikletçilikte daha ileri gidilemeyeceğini, teknik olarak, zirvede olduklarını ve bulunabilecek her şeyin bulunup icat edildiğini söylemeye başladı. O zaman için de, söylenenler doğru idi. Vites değiştiricinin kullanılması ile yarışlardaki hız arttı. Bisikletçiliğe ilginiz var mı bilemiyorum ama eğer bugünkü yarış bisikletlerine bakarsanız göreceksiniz ki 1948'de söylenenlerin tamamen yanlış olduğu ortaya çıktı. O zamandan günümüze birçok şey değişti. Bartali nin 1948 de kullandığı bisikletin tek bir vitesi varken, bugün profesyonellerin kullandığı bisikletlerin onlarca vitesi var; Bugün, Bartali'nin icat edip, kullandığı vitesin yarısı ağırlıkta bisikletler var ve biliyorum ki daha birçok yenilikler gerçekleşecek ilerleyen yıllarda.

10 19 20 Web de çok farklı değil. Biz bisikletçilik örneği içinde belki de 1930'lardayız. Vitesimiz yok, bisikletimiz ağır. Sinema örneği gibi kameramız halen sabit. Teknolojik olarak birçok baş döndürücü gelişmelerin olduğu 15 yıllık Web sektöründe standartlar ve kurallar daha yeni yeni tartışılmaya başlandı. Uygulanıyor demeye maalesef dilim varmıyor. Biz nereden geldiğimizi iyi biliyoruz. Internet öncesi dönemi, 30 yaşın üzerindeki herkes çok iyi hatırlayacaktır. Internet in, hayatımızı, iş yaşantımızı nasıl değiştirdiğini çok iyi biliyoruz. Web için de, sektörümüz içinde neredeyiz? sorusunun cevabı, buzdağının su üzerinde görünen kısmı olarak verilebilir sanırım. Biz, bir dönme noktasındayız. Dönüşüm, yavaş yavaş gerçekleşiyor fakat daha gideceğimiz çok yol, aşmamız gereken birçok sorun var. Bizler bugün Türkiye de, Web 1.0 versiyonu içinde yaşıyoruz. Birçok ülke Web 2.0 a geçti bile. Web 1.0, teknoloji ile ilgili. Web 1.0, teknolojik detaylar, kaygılar ile ilgili. Web 1.0, olgunlaşma öncesi, teknolojinin gelişiminin oluştuğu bir dönem. Teknolojinin, her şeyin önüne koyulduğu, kullanıcının fazla düşünülmediği bir dönem. Web 2.0 ise, kullanıcıların, ziyaretçilerin bir Web sitesi ya da bir Web uygulaması içindeki olumlu katılımcılığı, Web yazılımcılarının başkalarının sitelerinde ve uygulamalarındaki özgürlüğünün gerçekleştiği bir dönem. Yani kontrolün en az olduğu, sanal deneyimin ön plana çıktığı, ziyaretçinin değer kazandığı bir dönem. Eğer Internet i 6-7 seneden daha fazla kullanıyorsanız Infoseek, Excite gibi, o bir zamanların çok popüler Web portallarını hatırlayacaksınız. O dönemdeki en önemli şey, kullanıcıyı kontrol etmek, onların siteye gelip, olabildiğince zaman geçirip, ayrılmamalarını sağlamaktı. Yani, o dönemdeki başarı ve güç, kullanıcıyı içine çekmek, her isteklerine (!) site içinde cevap vermek ve kontrolü elde tutmak ile ölçülüyordu. Bunun ne kadar yanlış bir model olduğu çok kısa bir zamanda anlaşıldı. Google, İşte size arama kutusu, yazın ve istediğinizi bulun, sitemizden ayrılmanız da çok önemli değil açıkçası. Eğer hizmetimizden ve yaşadığınız sanal deneyimden memnun kaldıysanız, yeniden gelin, dedi Web kullanıcılarına. Internet te, Google un Kendimi Şanslı Hissediyorum arama düğmesi belki de Web 2.0 i başlatan ilk yenilikti. Bu düğme, kontrolün bizim elimizde olduğunu, Google un ikinci sayfasını bile görmeden, başka yerlere gidebileceğimizi hatırlattı bize. Web 2.0, kontrolün bittiği bir dönem. Web 2.0 herhangi bir teknoloji ile ilgili değil. Web 2.0, kullanıcı deneyimi ile ilgili. Bilginin nasıl, ne şekilde kullanıldığı, paylaşımın ve katılımcılığın ne şekilde dünyamızı şekillendirdiği ile ilgili. Web 2.0, deneyim ve hizmetler ile ilgili. Kullanıcıyı ön plana çıkaran hizmetler. Yani statik, bireysel ve kontrolcü bir dönemden; dinamik, katılımcı ve özgür bir döneme. Belki de Web ve Internet içinde değişen, şekillenen ve olgunlaşan, Web 2.0 nin temelini oluşturan en önemli kavram kullanıcı deneyimi ve memnuniyeti. Peki bunu sitemizde nasıl sağlayabiliriz? Kullanıcımızı iyi anlayarak, ihtiyaçlarını iyi tespit ederek ve onların hedeflerine ulaşmalarını kolaylaştırarak. Gelin bu sürece birlikte göz atalım.

11 22 II PROJE TASARIMI B ir Web sitesinin başarısı ne ile ölçülür? Bir şirket Web sitesine harcanan bütçenin, geri dönüşümünün kazançlı olduğu nasıl anlaşılabilir? Bu bütçe, yeni bir tasarım, marka ya da pazarlama için mi yoksa hali hazırda bulunan Web sitesinin bilgi mimarisi ve kullanılabilirliği için mi harcanmalıdır? Birçok bilimsel araştırma gösteriyor ki averajın üzerindeki görsel tasarım elementleri, bir sitenin kullanıcı memnuniyetine çok az etkisinin olmasının yanında neredeyse sıfıra yakın satın alım, al-beni dürtüsü, kalıcılık ve sadakat hissi yaratıyor. 7 Tabi siz eğer bir şirket sahibi ya da şirketin tasarım projesinden sorumlu bir kişi iseniz, bu söylediklerimi bir tasarım şirketinden duymanız maalesef imkansız. Çünkü tasarım şirketleri -doğal olarak, tasarım satarak hayatlarını kazanıyorlar. Bir şirket Web sitesinin saf ve sırf tasarımını değiştirmek ya da ona görsel zenginlik kazandırmak, ne şirketinizin o siteyi açmasındaki amacına ne de bütçenin şirkete kar olarak geri dönüşümüne yararı olacaktır. Bütçenin geri dönüşü, yalnızca tasarımı geliştirme metodu uygulandığında ya düşecek ya da aynı seviyede kalacaktır. Nedensiz, sırf yapılabiliyor mantığı altında, safi tasarıma harcanan bütçe "yara bandı" tedavisinin ötesine gitmemekle birlikte, sorunu inkar etmekten başka hiçbir şey değildir. Hani atalarımızın söylediği altın semerli eşek meselesi. Esas amaç, bütçenin, gerçek sorunların bulunmasında ve çözümünde kullanılması olmalıdır. Madalyonun diğer bir yüzü de var. Yalnızca görsel zenginliğin geliştirilmesi, müşteri memnuniyeti üzerinde büyük bir rol oynamayabilir. Fakat bu durum "görsel fakirlik" için aynı anlama gelmez. Kötü tasarlanmış bir Web sitesinin kullanıcılarda yarattığı duygular, negatif olmanın yanında,

12 23 24 şirketin kredibilitesini ve güvenilirliğini olumsuz etkileyecek sonuçlar da üretir. 8 Kullanıcıların büyük bir yüzdesinin, bir siteyi ziyaret etme amaçlarının, kullanıcı hedeflerini gerçekleştirmek olduğunu düşünürsek, bu hedefi en iyi, en kısa, en kolay gerçekleştirecek ve sanal deneyimi maksimize edebilecek site, diğer rakip sitelerin görünümü ne olursa olsun, kullanıcı memnuniyetini yükseltebilecek, kalıcılığı ve sadakati sağlayabilecek ve en önemlisi, şirketin site için ayırdığı ve harcadığı bütçenin geri dönüşünü karlı bir hale getirebilecektir. Eğer Internet üzerinde başarılı iş yapan Web sitesi örneklerine göz atacak olursak, örneğin Google, Amazon, Ebay, GittiGidiyor, Kariyer.net, Yonja, Ekşi Sözlük v.b. yukarıda söylenenlerin ne kadar doğru olduğunu göreceksiniz. Tavus Kuşundan Çıkarılacak Dersler Janine Benyus adını birçoğunuz duymadınız. Buna birkaç yıl önce ben de dahildim. Ta ki Janine Benyus'un yazdığı Biomimicry kitabını şans eseri okuyana kadar. Şans eseri diyorum çünkü bu kitap, uçak yolculuğu yaptığım bir sırada, dergilerin bulunduğu kısımdan çıkmıştı. Kitabın, uçak şirketi tarafından konulduğunu ve bunun gerçekten hoş bir jest olduğunu düşünüyordum fakat aynı zamanda uçakta, benim dışımda bu kitabı okuyanın olmaması da dikkatimi çekmişti. Demek ki uçak şirketi değil, bireysel bir jestti ya da unutkanlıktı bu. Kitabı unutan her kimse... teşekkürler. Sanırım Biomimicry kitabı, hayatımda, çalışma şeklimi ve düşünce yapımı değiştiren birkaç kitaptan biri haline geldi. Gerçeği söylemek gerekirse, bu kitabın, Web ya da Internet ile en ufak bir ilişkisi bile yok. Janine Benyus, bir Web tasarımcısı değil. Hatta, Janine Benyus'un Biomimicry Web sitesi, bir tasarım faciası. Benim düşünce şeklimi değiştiren kısım, kitabın ana fikri ile ilgili. Mikroptan bakteriye; hayvanlardan bitkilere kadar tüm canlılar, milyonlarca yıldır çeşitli sorunların üstesinden gelmek için, kusursuz işleyen modeller ürettiler. Bu modellerin birçoğu, yine milyonlarca yıllık testlerden, yanılgılardan geçti, olgunlaştı ve günümüze ulaştı. Biomimetri, bu çözüm modellerinin taklit edilme yoluyla, çeşitli ürünler ve sorunlar üzerinde uygulanmasından ibaret bir bilim dalı. Örneğin, tavus kuşları, çiftleşme döneminde veya tehdit ile karşı karşıya kaldıklarında, kuyruklarında bulunan "telek" adlı rengarenk tüylerini açıp, inanılmaz bir renk gösterisi ortaya koyarlar. Fakat işin aslı, tavus kuşunun tüyleri yalnızca kahverengi renk pigmentlerinden oluşur. Yani, tüyleri renkli değildir. Peki nasıl olurda kahverengi tüyler, göz alıcı renkler haline gelir? Tavus kuşunun bu göz alıcı hilesinin sırrı, tüylerinde bulunan keratin proteinin güneş ışığını çeşitli şekillerde kırıp yansıtması ve böylece o kahverengi tüylerin, göz kamaştırıcı renkler almasıdır. İşte, burada biomimetri devreye giriyor. Örneğin, bir Japon bilim adamı, bu bilgiyi, trafik ve okul ikaz levhalarında kullanıyor. Tavus kuşunun sahip olduğu bu yeteneği, levhalara aktaran bilim adamı, yeniden kullanılabilir ve toksik olmayan, tamamen ışığın yansıması ile renk kazanan levhalar üretiyor. Norveçli başka bir bilim adamı ise bu bilgiyi, bilgisayar ekranlarındaki renklerin ışık yoluyla, düşük enerji ile üretilmesi için kullanıyor. Başka bir örnek ise bir tür kertenkele olan Geko lardan. Geko lar, herhangi bir yüzeye kolayca tırmanıp; kaymadan, düşmeden, bu yüzeye asılı kalabiliyorlar. Gekoların ayaklarında, asılı kalmalarını sağlayacak herhangi bir yapışkan ya da vakum yok. Gekolar, vakum ya da yapışkan yerine, düşük seviyede statik elektrik kullanıyorlar. Yani, tırmandıkları yüzeye, düşük seviyede statik elektrik uygulayarak, o yüzeyde düşmeden, kaymadan durmayı başarabiliyorlar. İşte bu bilgiyi, kumaş üreten şirketler alıp, yüzeye

13 25 26 statik elektrik ile tutunabilen, sandalye, koltuk yüzleri üretiyorlar. Böylece, incecik bir kumaşı, sandalyenin üzerine koyuyorsunuz ve sandalyeniz için yepyeni bir yüz elde etmiş oluyorsunuz. Eğer bu kumaş hoşunuza gitmiyorsa, tüm yapmanız gereken, (sandalyeyi değil) eski yüzü çöpe atmak ve yeni bir yüz almak. 9 Bu örneklerin sayısı çoğaltılabilir. Fakat bu örneklerin hemen hepsi, fiziksel ürünlere adapte edilebilecek bilgiler. Çok az örnek, fiziksel olmayan (Web gibi) ürün ve projelere uygulanabilecek türden. Birçoğunuz türev dersi anlatan öğretmene bakan gözler ve aklınızda "Bu benim ne işime yarayacak gerçek hayatta?" sorusuyla bakıyorsunuz sanırım verdiğim bu örneklere. Ben de o şekilde bakmıştım Biomimicry kitabına. Fakat daha sonra düşünmeye başladım: "Acaba ben, yılların oluşturduğu bu deneyimi ve bilgiyi kendi mesleğim içinde nasıl kullanabilirim?" Esasında çok uzaklara bakmamak gerekiyor. Biomimetri, canlıların, en iyi, en başarılı olduğu uzmanlık alanlarını, günümüz ürün ve projelerine uyguluyor. Peki bir Web çalışanı hangi örneklere bakabilir? İşte bu sorunun cevabını biomimetri değil, insanlık tarihi verdi benim için. Tarihte birçok örnek var biz insanların başarılı olduğu. Genelde bu başarılar, hep ödüllendirilmiş. Yani, biz bu başarıların ürünlerini kullanıyoruz hayatımızda. Elektrik, telefon, Internet... Peki ya başarısız denemeler? Kötü sonuçlar üretmiş başarısızlıklar? Neden bunlardan kimse söz etmiyor? Acaba bu başarısızlıklardan ders alabilir miyiz? Bu başarısızlıklar, iş yaşantımızdaki sürece yararlı olabilecek sonuçlar üretmiş olabilir mi? İşte bu düşünce benim Web yaşantımda ki biomimetrim oldu. Örnek mi istiyorsunuz? Birçok örnek var tarihte: Millenium Köprüsü, C5 arabaları, Denver Uluslararası Havalimanı, Challenger uzay mekiği, Zeplin balonları, SA80 tüfekleri... Bütün bu tarihi olaylar, inanılmaz dersleri saklıyor içinde. Maalesef bu derslerden birçoğumuz payımızı alamadık çünkü halen birçok projede, bu hataları tekrar ediyoruz. Hani şu "Eğer tarihten ders alınsaydı..." hikayesi. Vasa nın Acıklı Hikayesi Tarihsel hataların, başarısızlıkla sonuçlanan projelerin içinde beni en çok etkileyen, örneğini en çok verdiğim olay Vasa Savaş Gemisi projesi. 10 İsveç te bir yıl içinde 17 tane "bayrak günü" vardır. Bayrak günleri, tatil değildir fakat eskiden, bayrak günlerinde, işyerinde ya da evinde İsveç bayrağı sallandırmayanlar, cezaya çarptırılıyormuş. Artık böyle bir ceza uygulaması olmamasına rağmen, yine de bayrak günlerinde İsveçliler, bayraklarını evlerinin balkonlarından, işyerlerindeki bayrak direklerinden sallandırıyorlar. İşte bu bayrak günlerinden biri de 6 Kasım. Bu güne "Yüce Gustav Adolf Günü" deniliyor. Gustav Adolf, şimdiye kadar "yüce" unvanına ulaşmış tek kral İsveç tarihinde. Bu kralın yüceliği, kazandığı savaşlardan ve savaşlarda uyguladığı zeki savaş taktiklerinden geliyor. O zamana kadar geleneksel taktikleri yürüten diğer İsveç krallarından farkı, savaş meydanlarına mobiliteyi yani taşınabilirliği getirmesi. Mobiliteyi yalnızca karada görmemiş Adolf. Aynı zamanda denizlerde de üstünlük sağlamak istemiş. Zaten bu nedenle de, İsveç tarihinin en büyük ve en pahalı gemicilik projesini başlatmış 1625 de. Bu projenin adı Vasa. Kral Gustav Adolf, 16 Ocak 1625'de, gemi inşası konusunda ustalıkları ile ünlü Hollandalı gemi mühendisleri Henrik ve Arendt Hybertsson ile, 4 adet gemi yapımı için sözleşme imzalar. Bu sözleşmeye göre, Hybertsson kardeşler, 4 yıl içinde ikisi 33 metre ve diğer ikisi 41 metre olan 4 adet gemiyi Kral Adolf'a teslim edeceklerdi. O dönemde gemiyi inşa eden atölyeler, kendi finansmanını kendi sağlamak zorundaydılar. Para, ürün teslimatı sırasında

14 27 28 alınıyordu. Yapılan iş, bir kral için bile olsa, finansman bulmak tamamen atölyeye kalmıştı. Hybertsson kardeşler, bu büyük proje için finansman bulmakta zorlandılar. Bu konuda, Gustav Adolf ve üst düzey yetkililerine ulaşmak neredeyse imkansızdı çünkü Gustav, bir savaş meydanından diğerine koşuyordu. Hybertsson kardeşler, finansman işini neredeyse bir yıl sonra tamamlayabildiler yılının Eylül ayında, Kral Adolf, şiddetli bir fırtınada, 10 adet savaş gemisini kaybetmesi sonucu, Hybertsson kardeşler ile temasa geçip, iki küçük (33 metre) geminin ilk etapta tamamlanmasını ve kaybedilen gemilerin yerine geçmesini istedi. Bu, zaten çok dar olan proje bitiş sürecini daha da büyük bir baskı altına soktu. 33 metrelik gemilerden ilkinin inşaatı, 1626 yılının ilk aylarında başladı. İlk yapılan işlem, geminin tabanını oluşturacak 33 metrelik bir ağaç bulup kesmekti. Proje basit ve geleneksel bir gemi projesi idi. O dönemde, savaş gemileri, düz tabanlı, biri açık, diğeri kapalı iki silah güvertesinden oluşuyordu. İşlem, neredeyse günümüzün fabrikasyon üretimi gibiydi. Hemen hemen bütün gemiler birbirinin kopyasıydı ve bu nedenle birçok gemi yapımcısı, plan, çizim gibi araçlara gerek duymuyorlardı. Tek güvendikleri, yılların onlara verdiği "tecrübe" idi. Fakat bu proje herhangi bir proje değildi. Tecrübe, bu işi bitirmek için yetmeyecekti çünkü Kral, projenin başlamasından kısa bir süre sonra gönderdiği mektupta, küçük geminin 33 metre değil 36.5 metre olmasını istemekteydi. O dönemde, bu tip projeler için kesilen ağaçlar, geminin boyuna uygun olarak kesiliyordu. Kral ın bu emri, gemi projesinde çalışanların büyük tepkisine neden oldu. Halbuki, bu istek mektubu, yalnızca gelecekteki sonu gelmeyecek isteklerin ve istek mektuplarının bir işareti idi. Kral, o dönemde Danimarkalıların 2 kapalı, 1 açık silah güverteli çok büyük bir gemi yaptıklarına dair bir dedikodu üzerine Hybertsson kardeşlere yeni bir mektup gönderdi. Bu mektupta, Kral, yapılacak geminin boyunun 42 metreye çıkarılmasını ve ikinci kapalı silah güvertesinin eklenmesini istedi. O döneme kadar, 2 kapalı, 1 açık silah güvertesi duyulmuş ya da yapılmış bir şey değildi. İlk istek olan 36.5 metre doğrultusunda, orijinal boyut olan 33 metrelik tabana eklenen yamaların üzerine, yeni istek 42 metre ile birlikte, 4. yama eklendi. Projede çalışan hiç kimsenin Kral'a "hayır, olmaz" demek gibi bir cesareti yoktu. İstekler bu kadar ile sona ermedi. Kralın gemi uzunluğu ile ilgili isteklerine, gemide bulunacak gülle, top ve küçük silah sayısındaki artışlar da eklendi. Kral, orijinal planda yer alan büyük silahların sayısını iki katına çıkardı. 30 olan sayı, 60'a çıktı. Bu silahların her birinin ağırlığı 1,5 tondu ve bunun üzerine birçok orta ve küçük silah ve ayrıca yine o dönemde yeni bir teknoloji olan kiremit fırın eklenince, geminin ağırlığı, geminin iskeletinin kaldırabileceğinden daha fazla bir hale geldi. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, Kral, geminin dış görünümünün de gösterişli olmasını istedi. İşlemeler, figürler, kabartmalar ve kaplamalar... Zaten çok pahalı bir proje haline gelen Vasa projesi bütçesine, yeni bir yük daha eklenmiş oldu. Bütün bu gelişmeler yaşanırken, hiç beklenmeyen gerçekleşti. Proje müdürü ve baş mimar Henrik Hybertsson, uzun süreli hastalığının sonucunda hayatını kaybetti. Proje için yazılmış ya da çizilmiş hiçbir planın olmaması, birçok fikrin ve özelliğin, Henrik'in beyninin, düşüncelerinin içinde saklı olması, bu beklenmedik ölümle birlikte, projeyi ve proje çalışanlarını kaos içine sürükledi. Temmuz 1628'in başlarında, gemi tamamlandı. Geminin suya indirilmeden önce test edilmesi gerektiği düşünüldü. Bu testleri seyretmeleri için İsveç Ordu Amirali ve ayrıca geminin kaptanı davet edildi. Yapılan test kısa ve çok basitti. Geminin

15 29 30 güvertesine 30 kişi çıkacak; bir uçtan diğer uca, bir kenardan diğer kenara dakika boyunca koşup, zıplayacaklardı. Testler yapıldı fakat sonuç iç karartıcıydı. 30 kişinin çılgınca koşup, zıplamaları sonucu, gemi neredeyse alabora olmak üzereydi ki, Amiral, testlerin durdurulmasını ve geminin bir an önce suya indirilmesini emir verdi. Test sonuçlarından, Kral Adolf'un haberi bile olmadı. 10 Ağustos 1628 günü, İsveç Ordusunun en yeni gemisi Vasa, hayatının ilk seferini yapması için denize indirildi. Yüzlerce kişi, limanda sevinç çığlıkları ile uğurladı gemiyi. Aynı sevinç çığlıkları, gemi güvertesindeki 150 kişiden de geliyordu. Gemi, 1 deniz mili kilometre kadar yol aldı ve hafifçe esen bir rüzgar nedeniyle alabora oldu. Bu, yalnızca, İsveç tarihinin o zamana kadar ki en pahalı savaş gemisinin değil aynı zamanda güvertede bulunan 50 kişinin de son yolculuğu oldu yıllarda yaşanmış bu projenin gelişimi ve uygulanış şekli ile, günlük iş hayatınızda rol aldığınız projeler arasında bir ilişki kurabiliyorsanız, göreceksiniz ki yıllar hatta asırlar önce gerçekleştirilmiş olan projelerdeki hatalar, günümüzdeki projelerde yapılan hatalardan çok farklı değil. Kralın, mühendislere, yeni gemilerin biran önce bitirilip fırtınada kaybettiği gemilerin yerini alması için yaptığı baskı, günümüzdeki projelerde rastladığımız müşteri baskılarından çok farklı mı sizce? Birçok proje, plansız bir şekilde başladığından, proje tanım ve süreç şeması çıkarılmadığından, müşterinin baskıları ile tamamen test edilmeden, fonksiyonlar tamamen işlevsel hale gelmeden teslim edilmek zorunda kalmıyor mu? En önemlisi, şablon kalıpla başlayan projeler, kullanıcıyı iyi tanımamaktan, teknolojinin sınırlarını bilmemekten dolayı, alabora olmuyor mu? Müşterilerin, size verdikleri projelerin ana nedenlerini ve amaçlarını tamamen belirlememesi, rakip şirketin ürünlerindeki değişiklikler, kullanıcı gereksinimindeki değişiklikler ve sırf olsa iyi olur" inancı ile oluşan, asıl proje planında yer almayan yeni istekler, projenin boyutlarını değiştirmekte ve bütün bunlar hem projenin sağlıklı gelişimini hem de projenin başarısını olumsuz yönde etkilemekte. Bütün bunların üstesinden gelebilmek, bir projenin başlangıç aşamasında, iyi planlanması ve projenin inşa aşamasında, orijinal plana sadık kalınması ile sağlanabilir. Vasa projesinin başlangıcı, Hybertsson kardeşler için herhangi, alışagelmiş, geleneksel bir projenin ötesinde değildi. Bu nedenle, plan yapılmadı ve proje karmaşık bir hale gelince, proje planı eksikliğinin yarattığı sorunlar yaşanmaya başladı. Birçok proje, teknolojinin sınırlarını ve seviyesini iyi tespit edemeyen müşteriler ve proje müdürleri yüzünden başarısızlığa uğramakta. Bu tip problemleri önlemenin tek yolu, kullandığımız teknolojinin anlamını kavrayabilmek ve sınırlarını tespit edebilmek, kullanıcıyı tanımak ve proje planına sadık kalmaktır. Birçok tarihi projenin gelişimi, bizim bugün uyguladığımız proje aşamalarından çok farklı değil. Amaç, tarihte yapılan hataların tekrarlanmaması değil mi? Tarihteki başarısız projelerde yapılan hatalar ile günümüz projelerinde yapılan hatalar arasında birçok benzerlik var. Örneğin: Hemen hemen bütün projeler, onaylama sürecinde çıkmaza giriyor, Projenin amaçlarını tahmin etme yolu, bizi bataklığa sürüklüyor, Sonu gelmeyen yeni istekler, projenin bitiş zamanını, hedefini, bütçesini ve başarısını çoğu zaman olumsuz etkiliyor, Proje çalışanları, birbirinden kopuk çalışıyor ve bu kopukluk, projenin sonucunda ortaya çıkan üründe,

16 31 32 son kullanıcı tarafından rahat bir şekilde gözlemlenebiliyor, En üst düzeyde emir ve onay verme yetkisi olan kişiler, projenin yapım sürecine birebir dahil olmadığından, ayakları yere basmayan kararlar verip, gerçekçi olmayan isteklerde bulunabiliyorlar, İlginç ve farklı fikirler peşinde koşmak, çözmeye çalıştığımız orijinal sorundan bizi uzaklaştırıyor. Oluşabilecek bu tip sorunların bazılarını aşmak, müşteri ve kullanıcının ihtiyaçlarını, çözüm bulmaya çalıştıkları sorunları, bulundukları durum ve koşulları, son kullanıcıyı ve onların hedeflerini iyi anlayıp, analiz etmek ile gerçekleşebilir. Duvara Açılan Projeler Vasa nın yapımında, Kral Gustav ın uzaklarda oluşu, yapım sırasında yaşanan zorlukları görmeyişi, belki de Vasa nın sonunu hazırlayan en büyük nedenlerden biriydi. "Basit bir e- ticaret sitesi! Amaç, X ürününü, şirketin Web sitesinden satabilmek. Öyle karmaşık bir şeyler istemiyorum. Basit bir alışveriş sepeti hepsi o kadar," diye başlayan bir projenin, her geçen gün, hafta ve ay karmaşık bir yapıya büründüğünü, ilk konuşulan fonksiyonların yerine, resmi olmayan, plansız, dokümansız, e-posta ve telefon toplantılarında verilen kararlar ile, kompleks bir hale geldiğine şahit oldunuz mu hiç? Eğer cevabınız evet ise, Vasa projesi türünden projeler size pek yabancı değil sanırım. Fakat yalnız değilsiniz! Standish Grubu nun, 365 şirket ve 8000 bilişim projesi içinde yaptığı araştırma sonuçlarına göre, 8000 projeden, yalnızca 1300 ü, zamanında, başlangıç proje planı ve bütçesine sadık kalarak tamamlanırken, geri kalan 6700 proje ya başarısızlıkla sonuçlanmış ya da bütçeyi ve/veya zamanı aşarak bitirilebilmiş. Bunun nedenleri ise; a) Kullanıcının sürece katkısının olmaması, b) proje başlangıç planlarının açık bir şekilde tanımlanmaması, c) sık sık değiştirilen proje planları ve uygulama üzerine eklenen ekstra fonksiyonlar. 11 Proje bütçesinin, planlanan tutarı aşmasının en büyük nedeni, bir projede, son ürün olan uygulama üzerinde kullanıcıya sunulduktan sonra yapılan değişikliklerin ya da düzeltmelerin, tasarım aşamasına oranla 40 ila 100 kat daha pahalı olmasıdır. Halbuki kullanılabilirliği ve kullanıcıyı akılda tutan, daha da iyisi, kullanıcıyı ve karar yetkisine sahip müşteriyi sürece dahil eden projeler, ileride oluşabilecek problemleri yüzde 5 den, yüzde 1 e indirmeyi başarmanın yanında, kullanıcının eğitimi için gerekli olan zamanı da yüzde 25 azaltabiliyor. 12 Acaba kaçınız, tek amacı, basit bir şekilde, şirket haberlerini, şirket Web sitesine aktarmak olan bir sistem projesinin, bir anda, üzerine inşa edilen eklemelerle, e-posta duyuruları gönderebilen, müşteri hesaplarını bünyesinde barındıran, yıllık satış raporları hazırlayıp, İK performans rapor çıktıları alabileceğiniz, içinde kişisel takvim bulunduran, hatta boş zamanlarınızda fal bile bakabileceğiniz devasa bir sisteme dönüştüğüne tanık oldunuz? Öylesine ki, eski haliyle başarılı ve basit bir sistem olabilecekken, en önemlisi belirlenen soruna çözüm olabilecekken, üzerine yamalanan yeni, güçlü ve mutlaka olması gereken! fonksiyonlar ile, her geçen gün kabusa dönüşen bir projede yer aldınız? Tamam, belki biraz abarttım fakat en azından ne demek istediğimi anlayabiliyorsanız, acılarınızı paylaşıyorum. Çünkü günümüzde birçok proje, basit plan ve isteklerle başlayıp, patronun istekleri, rakip şirket baskısı, kullanıcı isteklerinin iyi analiz edilmemesi sonucu, kullanılması imkansız olan devasa bir sisteme dönüşüyor.

17 33 34 Acılarınızı tek ben değil, başkaları da paylaşıyor. Sarah Winchester, sizin yaşadığınız kabusu, 38 yıl boyunca, her gün yaşadı ve çalışanlarına yaşattı. Ortaya çıkan proje ise ünlü Winchester Malikanesi. Eğer yolunuz düşer de, ABD nin Kaliforniya eyaletinde bulunan San Jose şehrini ziyaret ederseniz ve sizi gezdirmeleri için yerel bir turizm acentesi ile anlaşırsanız, bu acentenin yapacağı şehir turu içinde mutlaka Winchester Malikanesi de yer alacaktır. Yılda binlerce turistin gezip gördüğü bu ev, pencereli (52 tanesi gökyüzünü seyretmek için), kapılı, 47 şömineli, 40 merdivenli, 40 yatak odalı, 6 mutfaklı, 3 asansörlü, 160 odalı dev bir yapı. Bu yapının baş mimarı ise, 83 yaşında ölene kadar bu evde oturan ev sahibi, milyoner dul Sarah Winchester. 650 dekarlık bir alana yayılan bu evin yapımı, 1884 yılında başlayıp, Sarah Winchester in öldüğü yıl olan 1922 ye kadar, tamı tamına 38 yıl sürmüş. Yapımında, tam zamanlı 22 usta marangoz, 18 hizmetçi, 12 bahçıvan ve yüzlerce inşaat isçisi çalışmış. Bu evin yapımı, San Jose şehrinde neredeyse bir sektör haline gelmiş, öylesine ki, yeni başlayan demiryolu rayı döşeme planları, bu evin yapımı nedeniyle değiştirilmiş; malzeme ve eşya ulaşımını kolaylaştırmak için, demiryolunun evin yakınlarından geçmesi sağlanmış. Evin yapım masrafları, metrekare-metrekare, Amerika nın askeri beynini içinde toplayan Pentagon binasından bile daha pahalıya mal olmuş. Bir ev yapımı süreci kabaca, müşterinin ev yapım isteği ve düşüncelerindeki planlar ile başlar, daha sonra mimar bu kaba planları alıp, profesyonel plan haline getirir, bütçe kararlaştırılır, müteahhit bulunur ve mimarın planları, belirlenen bütçe ve zaman içerisinde, işçilerin yardımı ve müteahhidin kontrolü altında gerçekleştirilir. Winchester Malikanesinin yapımı ise bu işleyiş biçimini takip etmemiş. Müteahhit, mimar ve müşteri görevleri tek bir isimde toplanmış, ev sahibi Sarah Winchester. Marangozlar, her sabah, Sarah Winchester ile bir araya gelip, onun kağıda ya da mutfak örtüsüne çizdiği taslaklara bakıp ya da tamamen aklında bulunan, kağıda dökülmemiş planları dinleyip, işe başlarlarmış. Hiç kimse bir sonraki hamleyi ya da projenin tam olarak nerede biteceğini çok iyi bilmiyormuş. Eğer, Sarah Winchester in planları, yapım aşamasında herhangi bir sorun ile karşılaşırsa, o zamana kadar yapılmış olan kısım terk edilip, yeni bir plan ile işe, evin başka bir kısmında devam ediliyormuş. İnşaat yapımında çalışanların ellerinde olması gereken plan ve proje detaylarının eksikliği, inşaatın nereye gittiğini ve ne zaman biteceğini kimsenin bilememesi, projeyi tam anlamıyla takip eden ve anlayan bir otoritenin eksikliği nedeniyle, evin içinde birçok ilginç "özellik" (yazılım dili ile "bug", hata ya da "dokümansız fonksiyon") görmek mümkün. Hiçbir yere ulaşmayan merdivenler, labirenti andıran koridorlar, yalnızca bitmemiş odalardan ulaşılabilen bitmiş odalar, çatıya uzanmayan yarım şömine bacaları, düz duvara açılan kapılar, bahçeye açılan ve merdiveni olmayan kapılar, güneş ışığını, gökkuşağına çeviren, 12 bin dolarlık süslemeli pencerenin, güneş almayan kuzeye bakan cepheye yerleştirilmesi, aynı görevi gören odalar (6 mutfak gibi), bu ilginç özelliklerden yalnızca bir kaçı. 13 Satın alındığında 8 odalık çiftlik evi, bittiğinde birçok bölümü kullanılmaz olan 160 odalık devasa bir yapı haline gelmiş bu basit tasarım ve inşaat projesi. Harcanan paraya, yaratıcılığa, enerjiye ve zamana rağmen... Bütün bunlar size bir şeyleri hatırlatıyor mu? Gerçekçi plan ve dokümanlardan eksik olarak başlayan projeler! Gelecek düşünülmeden oluşturulmuş ürünler ve bu ürünler üzerindeki yapılan genişletici" eklemeler! Projeye tam anlamıyla hakim olmayan, olamayan proje müdürleri! Projenin tam olarak nereye gittiğini bilmeyen çalışanlar! Ne istediğini tam olarak

18 35 bilmeyen müşteriler! Teknolojinin olasılıklarını anlamayan ve olsa iyi olur" ile proje başlatan müşteriler, müdürler, şirket sahipleri! Mantığa aykırı istekleri sorgulamayan, hayır demeyi bilmeyen, evetçi" proje müdürleri! Herhangi bir gereksinimi" karşılamayan, belirli bir sorunun çözümü olmayan fonksiyonlar! Bir amacı olmayan ürün yenilikleri! Gerçek ve gerekli fonksiyonların işlevi yerine duvar renklerini" ve kapı kulplarını" önemseyen proje planları! Piyasaya çıkmadan önce tamamen bitirilmeye" çalışılan ya da kusursuz olması için zaman harcanan ürünler!

19 38 III AMAÇ ve HEDEF TASARIMI Maalesef, müşterilerimizin, bir Web sitesi ya da Web uygulamasına sahip olma isteklerindeki asıl amacı öğrenmek zor ve zahmetli bir işlem. Neredeyse, bazı müşterilerimiz, bir Web sitesine sahip olma amaçlarını ve hedeflerini bizlerle paylaşmak yerine, dişçide kanal tedavisi görmeyi tercih eder bir tavır ile karşımıza çıkıyorlar. Onların beyinlerinin içindeki proje detaylarını öğrenmek, projenin gerçek amacını ortaya çıkarmak ve en önemlisi, bu Web sitesini ya da Web uygulamasını kullanacak kişilere iyi bir deneyim yaratabilecek sonuçları üretmek, sanırım bizim işimizin en zor kısmı. Sihirli İksir, Altın Kural Bir Web sitesini cazibeli kılmanın maalesef herhangi bir altın kuralı yok. Bir Web sitesinde uyguladığınız metot, diğer bir Web sitesi projesinde aynı etkiyi vermeyebiliyor. O nedenle, bilgi mimarlığının, kullanılabilirliğin ve kullanıcı-web davranışlarının, genel kurallarını iyi anlamak ve nedenlerini iyi bilmek gerekiyor. Unutmamak gerekir ki, kuralların arkasında yatan nedenleri anlamadan, sorgusuz sualsiz bu kurallara uymak, sizi beklenmeyen bir durum karşısında tehlikelere karşı savunmasız bırakacaktır. Maalesef birçok kişi Nasıl sorusunu sormayı Neden sorusuna tercih ediyor. Web tasarımı konusunda bilgi veren siteler, al-kullan, al-yapıştır, işte-kolay-çözüm-yolu, 10 Kural yazıları ile dolu. Herkes Nasıl yapılıyor bu? sorusunu soruyor, Neden yapılmış bu acaba? sorusunu sormadan. Web içinde kullanılan tekniğin ve teknolojinin önemi yok artık. Olgulaşmaya giden yola dönüş yaptı artık Web ve Internet. Bir milyar kullanıcılı bir platform haline geldi ve her geçen gün daha da büyümekte. Bugün kullandığımız teknoloji ya da terimler belki de yarın, yerini yepyeni terimlere, teknolojilere bırakacak. Hani o yıllar önce öğrendiğiniz ve

20 39 40 bilmekten gurur duyduğunuz Pascal ve Fortran yazılım dillerini en son ne zaman kullandınız? Fakat bazı şeyler değişmeyecek yıllar da geçse. Bugün de, yarın da en önemli konu, kullanıcı deneyimini maksimize etmek olacak. Zaten kullandığınız bütün Web teknolojileri, buna yardımcı olmak için ortaya çıkmış araçlar değil mi? Bunlar, her kullanıcının, her türlü cihazla, sitenizde iyi bir deneyim yaşaması için kullanılması gereken yardımcı teknolojiler değil mi? Hedef, kullanıcının sitenize geliş amacını gerçekleştirmelerine yardımcı olmak, onların hedeflerine ulaşmalarını sağlamak değil mi? Yani sitenizin en son teknolojiler ile oluşturulup, bütün oylama sitelerinden 5 üzerinden 5 yıldız ve kırmızı kurdele alması, sitenizi ne kullanılır ne de popüler yapacak. Eğer kullanıcı deneyimini artırmayı başaramıyorsanız, eğer kullanıcınızı tanımıyorsanız, eğer Neden sorusunu Nasıl sorusuna tercih edemiyorsanız, sitenizin başarısından söz etmek imkansız hale gelecektir ilerleyen yıllarda. Peki ya tasarımcının ya da yazılımcıların, teknolojik olarak "gerçekleştirilebilecek" bir teknolojiyi, sırf yapılabiliyor diye, geleneksel ürünün içine özellik olarak dahil etmesine ne demeli? Bu, Neden-Nasıl çelişkisine güzel bir örnek değil mi? Audi arabalarında kullanılan yepyeni teknoloji gibi örneğin. DVD ve yepyeni araba. Her ikisi de teknolojinin bir parçası. Neden bunları bir otomotiv şirketi bir araya getirmesin ki!!! Eğer bir yakın arkadaşımın yaptığı gibi yeni bir Audi marka araba satın alacak olursanız göreceksiniz ki arabanın kullanma kılavuzu o alıştığımız türden yani kağıt kitaptan oluşmuyor. Onun yerine, Audi firması, sırf yapılabiliyor", ilginç fikir", olursa iyi olur" ya da son teknoloji" diye, size DVD kullanma kılavuzu vermeyi uygun buluyor. Eğer yine arkadaşımın yaptığı gibi arabanın sigortalarından birini değiştirmek istiyorsanız, kendinizi, evin oturma odasında bulunan DVD oynatıcı ile dışarıda park etmiş yeni Audi arabanız arasında koşuştururken buluyorsunuz. 14 Peki ya E320 model Mercedes arabalara ne demeli? Hepimiz arabanın yağını kontrol etmek için arabanın kaputunu kaldırıp, yağ çubuğunu gözden geçirmişizdir ya da en azından, yağın nasıl kontrol edileceği konusunda fikir sahibiyiz. E320, herkesin iyi bildiği, yapabildiği bu basit işlemi, kullanıcı rahat etsin diye arabanın içine koyduğu elektronik gösterge ile değiştirmeye karar verdi. Böylece arabadan inmeden, kaputu açmadan yağı kontrol edebileceksiniz. İyi fikir! Fakat Kim Vincente, Human Factor kitabında bu işin o kadar da kolay olmadığından bahsediyor. İşte hepimizin iyi bildiği basit yağ kontrol etmede izlememiz gereken 6 adım 15 : 1. adım Arabanın kontağını kapat. 2. adım 3-4 dakika yağın dibe çökmesini bekle. 3. adım Kontak anahtarını iki boğum döndür. 4. adım 3-4 dakika bekle. (neden? Zaten beklemedik mi?) 5. adım 1 saniye aralıkla kilometre sayacına iki defa bas. 6. adım Yağ durumunu takometredeki ekranda oku. Kilometre sayacının araba yağı değiştirmek ile ne alakası var? Eğer hiçbir bilgi yoksa, bu adımları yalnızca konsola bakarak nasıl öğrenebiliriz? Teknolojik olarak yapılabilirlik, yapılması gerekiyor demek mi? Burada çözüm bulunmaya çalışılan sorun nedir? Nerede kullanıcı deneyimi? Geri verin bana yağ çubuğumu! Microsoft, her yeni Office programı sürümü için, kullanımını kolaylaştırma vaadi veriyor. Nedeni ise 400 milyon kullanıcıdan toplanan geribildirim verileri. Bu veriler gösteriyor ki, Office Word kullanıcıları, program içinde

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir?

Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir? Anneye En Güzel Hediye Olarak Ne Alınması Gerekir? Hayatımızın en değerli varlığıdır anneler. O halde onlara verdiğimiz hediyelerinde manevi bir değeri olmalıdır. Anneler için hediyenin maddi değeri değil

Detaylı

KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014-2015 GÜZ DÖNEMİ

KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014-2015 GÜZ DÖNEMİ Program: ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ (1.EĞİTİM) Ders Kodu/Adı: ELN13201 MİKRODENETLEYİCİLER - I 1 1097009049 GÖKHAN ERGEN 2 (EET307) FF Alttan 25 67 50 CC BAŞARILI 2 1117009032 SERCAN KORUCUOĞLU 2 (ETP354)

Detaylı

DUYURU ADAYLARIN DİKKATİNE

DUYURU ADAYLARIN DİKKATİNE DUYURU Kurumumuz Merkez teşkilatında münhal bulunan 25 TÜİK Uzman Yardımcılığı sözlü sınavına katılacak adayların sözlü sınavı 10-11-12-13/09/2013 tarihinde yapılacaktır. Sınav yeri, sınav saati ve adayların

Detaylı

2014-2015 ÖĞRETİM YILI ÇANKIRI MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ORTAK SINAVA GİRECEK BAŞARISIZ ÖĞRENCİLER. Adı Soyadı Dersi Puanı

2014-2015 ÖĞRETİM YILI ÇANKIRI MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ORTAK SINAVA GİRECEK BAŞARISIZ ÖĞRENCİLER. Adı Soyadı Dersi Puanı 2014-2015 ÖĞRETİM YILI ÇANKIRI MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ORTAK SINAVA GİRECEK BAŞARISIZ ÖĞRENCİLER Sınıf Şube 9 A 12 ORHAN ÖZTÜRK YABANCI DİL 45,25 9 A 28 SATILMIŞ DEMİRCİ MATEMATİK 45,00 9 A 30

Detaylı

Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri

Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri 1 Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri Bugün kızla tanışma anında değil de, flört süreci içinde olduğumuz bir kızla nasıl konuşmamız gerektiğini dilim döndüğünce anlatmaya

Detaylı

NO ADI SOYADI AİDATLAR GÖZGÖZ 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 1 SEFER GÖZGÖZ 60,00 60,00 60,00 60,00 2 ERCAN GÖZGÖZ 60,00 60,00 60,00 60,00

NO ADI SOYADI AİDATLAR GÖZGÖZ 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 1 SEFER GÖZGÖZ 60,00 60,00 60,00 60,00 2 ERCAN GÖZGÖZ 60,00 60,00 60,00 60,00 NO ADI SOYADI GÖZGÖZ 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 1 SEFER GÖZGÖZ 60,00 60,00 60,00 60,00 2 ERCAN GÖZGÖZ 60,00 60,00 60,00 60,00 60,00 60,00 60,00 3 SELMAN GÖZGÖZ 60,00 60,00 60,00 60,00 60,00

Detaylı

[E-Katalog Tanıtım Sayfası] Ayser Bilgisayar. Cumhuriyet Meydanı No:41 Kat:2 0286 217 60 34

[E-Katalog Tanıtım Sayfası] Ayser Bilgisayar. Cumhuriyet Meydanı No:41 Kat:2 0286 217 60 34 [E-Katalog Tanıtım Sayfası] Ayser Bilgisayar Cumhuriyet Meydanı No:41 Kat:2 0286 217 60 34 Neden Ayser Bilgisayar? Bundan 10 yıl önce insanlar bir ürün almak için mağaza mağaza dolaşırlar ve farklı fiyatları

Detaylı

Adı Soyadı Sertifika Sınav Hakkı 100034 ÖMER EMRE B 2 MERKEZ Denizli Lisesi

Adı Soyadı Sertifika Sınav Hakkı 100034 ÖMER EMRE B 2 MERKEZ Denizli Lisesi Sınav Kodu Adı Soyadı Sertifika Sınav Hakkı İlçe Adı Kurum Adı 100034 ÖMER EMRE B 2 Denizli 100034 ENGİN GÜLDAL B 3 Endüstri Meslek 100034 BAYRAM KUTLU A2 1 Anafartalar 100034 ÖZCAN CEYHAN B 1 Denizli

Detaylı

KÖYÜMÜZ AİLE LİSTESİ AKGÜL A Y K A N A T KAMİL AYKANAT A S M A G Ü L A Y C I L KENAN ATLAS CEMAL ATLAS ALİ AKTEN MEHMET AKTEN

KÖYÜMÜZ AİLE LİSTESİ AKGÜL A Y K A N A T KAMİL AYKANAT A S M A G Ü L A Y C I L KENAN ATLAS CEMAL ATLAS ALİ AKTEN MEHMET AKTEN KÖYÜMÜZ AİLE LİSTESİ AKGERMAN HAKKI AKGERMAN MEHMET AKGERMAN ALTAN AKGERMAN ERDAL AKGERMAN YASİN AKGERMAN MURAT AKGERMAN HALİL AKGERMAN AKGÜL İBRAHİM AKGÜL MEHMET AKGÜL CELAL AKGÜL SEZGİN AKGÜL A K T E

Detaylı

GRUP 1 GRUP 2 1030720130 MERCAN BAŞAK ÇİÇEK GRUP 2

GRUP 1 GRUP 2 1030720130 MERCAN BAŞAK ÇİÇEK GRUP 2 1030710360 SİBEL ATEŞ GRUP 1 1030710404 HATİCE BÜLBÜL GRUP 1 1030710424 YİĞİT DEMİR GRUP 1 1030710435 BERKAY GÜNHAN GRUP 1 1030320173 FATMABETÜL ELMAAĞAÇ GRUP 1 1030710293 SERCAN YALÇINKAYA GRUP 2 1030720172

Detaylı

TÜRKIYE ÜNIVERSITELER ATICILIK SAMPIYONASI 17-20 MART 2011 / KARA HARP OKULU

TÜRKIYE ÜNIVERSITELER ATICILIK SAMPIYONASI 17-20 MART 2011 / KARA HARP OKULU TÜRKIYE ÜNIVERSITELER ATICILIK SAMPIYONASI 17-20 MART 2011 / KARA HARP OKULU ERKEKLER TABANCA YARISMASI 5 6 3 Abdulkadir TEMURTAS 2 94 98 94 95 94 96 571 15* 2 Furkan DÜZEN 1 93 92 93 96 93 93 560 10*

Detaylı

Mevlana Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi (MEVUZEM) MYENOCTA Uzaktan Eğitim Sistemi Öğrenci Kullanım Kılavuzu

Mevlana Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi (MEVUZEM) MYENOCTA Uzaktan Eğitim Sistemi Öğrenci Kullanım Kılavuzu Mevlana Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi (MEVUZEM) MYENOCTA Uzaktan Eğitim Sistemi Öğrenci Kullanım Kılavuzu Konya, 2015 ENOCTA sisteme giriş: 1. Web tarayıcınızın adres çubuğuna

Detaylı

İMKB DARICA MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ MESLEKİ AÇIK ÖĞRETİM LİSESİ YÜZ YÜZE EĞİTİM PROGRAMI 2015-1.DÖNEMİ HAFTALIK DERS PROGRAMI

İMKB DARICA MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ MESLEKİ AÇIK ÖĞRETİM LİSESİ YÜZ YÜZE EĞİTİM PROGRAMI 2015-1.DÖNEMİ HAFTALIK DERS PROGRAMI İMKB DARICA MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ İ HAFTALIK DERS PROGRAMI GÜN SAATLER 10A 10B 10C 11A 11B C U M A R T E S İ P A Z A R 1 09:00-09:40 2 09:40-10:20 3 10:-11:10 4 11:10-11:50 5 12:00-12:40 6 12:40-13:20

Detaylı

DSİ 1.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ DAİMİ İŞÇİ İNŞAAT SÜRVEYANI (SÜRVEYAN) SINAV SONUÇ LİSTESİ

DSİ 1.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ DAİMİ İŞÇİ İNŞAAT SÜRVEYANI (SÜRVEYAN) SINAV SONUÇ LİSTESİ İNŞAAT SÜRVEYANI (SÜRVEYAN) 1 BURSA AHMET KAVAS ASİL KAZANDI 2 BURSA UFUK GÜVEN ASİL KAZANDI 3 BURSA ŞENOL MUTLU ASİL KAZANDI 4 BURSA ALAETTİN OLFAZ ASİL KAZANDI 5 BURSA HÜSEYİN TOKLU ASİL KAZANDI 6 BURSA

Detaylı

Oturum aç butonuna tıklayın.

Oturum aç butonuna tıklayın. Adım 1 Oturum açın. Oturum aç butonuna tıklayın. Adım 1 Oturum açın. Kullanıcı adınızı ve şifrenizi yazın. İpucu: Eğer şifrenizi hatırlayamazsanız, Şifrenizi mi unuttunuz? istemini kullanın. Adım 2 Profilinizi

Detaylı

Tahsin Vergin Anısına PROGRAM

Tahsin Vergin Anısına PROGRAM Tahsin Vergin Anısına PROGRAM 5 Kasım 2015 Perşembe Anadolu Salonu 09.00-09.30 Kayıt 09.30-10.30 Açılış Konuşmaları 10.30-11.00 Çağrılı Konuşmacı: Eğitim-Öğrenim ve İSİG İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme

Detaylı

Satış Servisi Müşterilerinizin soru ve problemlerine satıştan önce ve sonra nasıl cevap vereceksiniz?

Satış Servisi Müşterilerinizin soru ve problemlerine satıştan önce ve sonra nasıl cevap vereceksiniz? Web Sitesi Hazırlarken İş Stratejisi Birçok firma başarısını web sitesine olan ziyaret sayısı ile ölçer. Hâlbuki gerçek başarı genel olarak belirlenen strateji ile ilgilidir. Web tasarımcıları ile çalışmaya

Detaylı

Kadın Girişimcilerimizin Yolunu Aydınlatıyoruz!...

Kadın Girişimcilerimizin Yolunu Aydınlatıyoruz!... KADIN GİRİŞİMCİ BULUŞMALARI 08 Kadın Girişimcilerimizin Yolunu Aydınlatıyoruz!... PINAR KAPRALI GÖRSEV TEKNOLOJİ KULLANIMI VE GETİRDİKLERİ Teknoloji Korkutucu mu? Teknolojik gelişme hızı artarak büyüyor.

Detaylı

UŞAK ÜNİVERSİTESİ SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ANTRENÖRLÜK BÖLÜMÜ KAZANAN ADAY LİSTESİ (NORMAL ÖĞRETİM)

UŞAK ÜNİVERSİTESİ SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ANTRENÖRLÜK BÖLÜMÜ KAZANAN ADAY LİSTESİ (NORMAL ÖĞRETİM) UŞAK ÜNİVERSİTESİ SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ANTRENÖRLÜK BÖLÜMÜ KAZANAN ADAY LİSTESİ (NORMAL ÖĞRETİM) YERLEŞTİ Mİ SPOR LİSESİ MEZUNU MU? ÖYSP-SP YP Yerleşme Durumu AÇIKLAMA 1 SULTAN DEMİRAYAK 215,146 323,700

Detaylı

ÖZEL SAMANYOLU LİSELERİ

ÖZEL SAMANYOLU LİSELERİ ÖZEL SAMANYOLU LİSELERİ 3. ANKARA İLKÖĞRETİM MATEMATİK YARIŞMASI 30 MART 2013 4. SINIF B KİTAPÇIĞI Bu sınav çoktan seçmeli 40 Test sorusundan oluşmaktadır. Süresi 120 dakikadır. Sınavla İlgili Uyarılar

Detaylı

DESKPORT. Bilișim Hizmetleri. 2014 Yılı Hizmet Tanıtım Kataloğu

DESKPORT. Bilișim Hizmetleri. 2014 Yılı Hizmet Tanıtım Kataloğu 2014 Yılı Hizmet Tanıtım Kataloğu info@deskport.net BİZ KİMİZ? Biz Kimiz? Deskport Bilişim ekibinin karakteristik özellikleri olan; özgüven, çalısma azmi, tecrübe ve liderlik vasıflarımızla amacımız, müşterilerimizi

Detaylı

Ücretsiz bir hizmet. Yemek masrafınız ayırdığınız bütçe kadar olsun.

Ücretsiz bir hizmet. Yemek masrafınız ayırdığınız bütçe kadar olsun. Ücretsiz bir hizmet. Yemek masrafınız ayırdığınız bütçe kadar olsun. Nasıl Çalışır? Herhangi bir yere giderken yolda acıktınız ve yemek yemeniz gerekiyor. Yemek bütçenizi 20 TL olarak belirlediniz ancak

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TASARIM PROJELERİ (Ö.Ö)

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TASARIM PROJELERİ (Ö.Ö) İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TASARIM PROJELERİ (Ö.Ö) : Betonarme-Çelik Karma Yapı Tasarımı Proje kapsamı : Yapını çelik tasarımı ve betonarme tasarımının yapılması, yapını yaklaşık maliyetinin oluşturulması. :

Detaylı

ÖZEL İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ VAKFI ADIGÜZEL ANAOKULU GÖKYÜZÜ SINIFI KASIM AYI KAVRAM VE ŞARKILAR

ÖZEL İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ VAKFI ADIGÜZEL ANAOKULU GÖKYÜZÜ SINIFI KASIM AYI KAVRAM VE ŞARKILAR RENKLER Ben bir küçük ressamım Pembe sarı boyarım Yeşil yeşil ormanlar Mavi mavi denizler Turuncudur portakal Gökte sarı güneş var Fırça kalem ve kağıt Olmazsa resim olmaz Reklerle oynamaktan Hiç bir çocuk

Detaylı

Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden

Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden 2 Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden mezun oldu. Farklı kurumlarda çalıştıktan sonra 2 arkadaşı

Detaylı

KILIÇASLAN İLKÖĞRETİM OKULU 2012 ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ SİSTEMİ ÖĞRENCİ YERLEŞTİRME SONUÇ LİSTESİ

KILIÇASLAN İLKÖĞRETİM OKULU 2012 ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ SİSTEMİ ÖĞRENCİ YERLEŞTİRME SONUÇ LİSTESİ KILIÇASLAN İLKÖĞRETİM OKULU 2012 ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ SİSTEMİ ÖĞRENCİ YERLEŞTİRME SONUÇ LİSTESİ FEN LİSESİ KAZANAN ÖĞRENCİLERİMİZ 1 TALHA ZÜBEYR ALİŞ FATİH FEN LİSESİ 494,404 2 MEHMET ZAHİD BİLGİN ALİ OSMAN

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU Bursa İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU Bursa İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Tarih: Sayı : Sözleşmeli Sağlık Personeli Kura Komisyonu Genel Sekreterliğimize bağlı hastanelerde çalışan tabip ve uzman tabiplerden başvurusu uygun bulunarak 02/04/2015 tarihinde yapılan kura ile görev

Detaylı

yeni kelimeler otuzsekizinci ders oluyor gezi genellikle hoş geldin mevsim hoş bulduk ilkbahar gecikti ilkbahar mevsiminde geciktiniz kış mevsiminde

yeni kelimeler otuzsekizinci ders oluyor gezi genellikle hoş geldin mevsim hoş bulduk ilkbahar gecikti ilkbahar mevsiminde geciktiniz kış mevsiminde otuzsekizinci ders oluyor gezi genellikle hoş geldin mevsim hoş bulduk ilkbahar gecikti ilkbahar mevsiminde geciktin soğuk geciktim kış geciktiniz kış mevsiminde uç, sınır, son, limit bulunuyor/bulunur

Detaylı

Türkiye nin İlk Usta Kulübü

Türkiye nin İlk Usta Kulübü Türkiye nin İlk Usta Kulübü Kalekim Ustalarının Ayrıcalıkları 1 Her Üyemiz Kalekim Ferdi Kaza Sigortası ile Daima Koruma Altında Sosyal güvenceden yoksun olarak çalışan ustalarımız her yıl ücretsiz olarak

Detaylı

GRUP. Devam Çizelgesi UYGULAMA OKULU KOORDİNATÖRÜ UYGULAMA SINIFI. ÖĞRETMEN ADAYININ NUMARASI Kübra Nur SAYAN Bircan ÇAM. 1.

GRUP. Devam Çizelgesi UYGULAMA OKULU KOORDİNATÖRÜ UYGULAMA SINIFI. ÖĞRETMEN ADAYININ NUMARASI Kübra Nur SAYAN Bircan ÇAM. 1. Kübra Nur SAYAN Bircan ÇAM Tülay SANCAR Özlem ESEN Yeliz KUMAŞ Kübra TUNCA Vasfiye KALAMAN 7 Mart Ortaokulu Orhun BÜYÜK Şehmuz BULUT Yrd. Doç. Dr. Mustafa CANSIZ Engin SÖNMEZ Murat YÖNDEM (İ.Ö.) Sultan

Detaylı

Sınıfı No Adı Soyadı Dersin Adı

Sınıfı No Adı Soyadı Dersin Adı Sınıfı No Adı Soyadı Dersin Adı 9A AMP 101 SONERCAN KÖLE DİL VE ANLATIM 9A AMP 101 SONERCAN KÖLE KİMYA 9A AMP 101 SONERCAN KÖLE MATEMATİK 9A AMP 101 SONERCAN KÖLE TÜRK EDEBİYATI 9A AMP 349 MUSTAFA AY MATEMATİK

Detaylı

Katılımcı Portalı Kullanım Kılavuzu yatırımınızdan daha fazlasını almak için en etkili araç

Katılımcı Portalı Kullanım Kılavuzu yatırımınızdan daha fazlasını almak için en etkili araç Katılımcı Portalı Kullanım Kılavuzu yatırımınızdan daha fazlasını almak için en etkili araç Rakiplerinizden bir adım önde olun Profiliniz ile dikkat çekin Performansınızı ölçün İçerik Oturumunuzu açın

Detaylı

zaferin ve başarının getirdiği güzel bir tebessüm dışında, takdir belgesini kaçırmış olmanın verdiği üzüntü. Yanımda disiplinli bir öğretmen olarak bilinen ama aslında melek olan Evin Hocam gözüküyor,

Detaylı

VOLEYBOL MASTERGAMES 15 KAZANANLAR KADIN. 1. BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ Ayla Hacıkamiloğlu Bilge Aslan Pınar Söylemez

VOLEYBOL MASTERGAMES 15 KAZANANLAR KADIN. 1. BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ Ayla Hacıkamiloğlu Bilge Aslan Pınar Söylemez MASTERGAMES 15 KAZANANLAR VOLEYBOL KADIN 1. BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ Ayla Hacıkamiloğlu Bilge Aslan Pınar Söylemez 2. GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ Ceylan Kazancıoğlu Büke Solmaz ERKEK 1. BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ İLAHİYAT T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi KAYIT HAKKI KAZANAN

Detaylı

2012 Girişli Öğrenciler Durumu Mustafa Kemal Üniversitesi Petrol ve D. Mühendisliği. 371,2589 335,20176 KABUL İskenderun Teknik Üniversitesi

2012 Girişli Öğrenciler Durumu Mustafa Kemal Üniversitesi Petrol ve D. Mühendisliği. 371,2589 335,20176 KABUL İskenderun Teknik Üniversitesi HARRAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI GÜZ YARIYILI MERKEZİ YERLEŞTİRME PUANINA GÖRE YATAY GEÇİŞ ÖĞRENCİ BAŞVURU DEĞERLENDİRME SONUÇLARI İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ (2015-2016

Detaylı

"Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."

Satmam demiş ihtiyar köylü, bu, benim için bir at değil, bir dost. Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir

Detaylı

Ürünü tüketmesini/satın almasını/kullanmasını ne tetikledi?

Ürünü tüketmesini/satın almasını/kullanmasını ne tetikledi? Alkollü İçecek: 18.12.2011 Gün içinde ürünü ne zaman satın aldı/tüketti/kullandı? -Akşam yemeğinden sonra saat 20:00 civarında. Ürünü kendisi mi satın aldı, başkası mı? Kim? -Kendim satın almadım. Kız

Detaylı

12. Araştırmacılar Zirvesi nin açılış konuşmasını yapmak için beni davet etmenizden, bana bu fırsatı vermenizden dolayı sizlere teşekkür ederim.

12. Araştırmacılar Zirvesi nin açılış konuşmasını yapmak için beni davet etmenizden, bana bu fırsatı vermenizden dolayı sizlere teşekkür ederim. 1 GÜLER SABANCI KONUŞMA METNİ 12. ARAŞTIRMACILAR ZİRVESİ 12. Araştırmacılar Zirvesi nin açılış konuşmasını yapmak için beni davet etmenizden, bana bu fırsatı vermenizden dolayı sizlere teşekkür ederim.

Detaylı

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ Kendinizden biraz bahseder misiniz? -1969 yılında Elazığ'da dünyaya geldim. İlk orta ve liseyi orada okudum. Daha sonra üniversiteyi Van 100.yıl Üniversitesi'nde okudum. Liseyi

Detaylı

Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Yeri Ve Önemi

Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Yeri Ve Önemi Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Yeri Ve Önemi Sunumumuza Bir Soru İle Başlayalım Laptop Tablet Masaüstü Pc Akıllı Telefon Soru1: Hangisini Kullanıyorsunuz? Laptop Tablet Masaüstü Pc Akıllı Telefon Soru2:

Detaylı

Tür (20) 0,000 1-2 111,000 1-2 %95 19 1 104,000 3-13 0,000 3-13 %90 18 2 %90 18 2 99,000 2-7 0,000 2-7 0,000 6-23 97,000 6-23 %90 18 2 %85 17 3

Tür (20) 0,000 1-2 111,000 1-2 %95 19 1 104,000 3-13 0,000 3-13 %90 18 2 %90 18 2 99,000 2-7 0,000 2-7 0,000 6-23 97,000 6-23 %90 18 2 %85 17 3 8/A Puan leri [1.TEOG-Puan Puan Sirali] 472,923 83,391 36,217 0,391 83,391 %77,39,43 %81,96 %68,26 %79,13 %64,78 1 8/a 711-MUHAMMED HÜSEYIN PEKÖZ 645,556 11 9,000 11 2 8/a 702-BERAT ISMAIL YAMAN 591,111

Detaylı

ANADOLU TEKNİK LİSESİ LİSANS PROGRAMLARINA YERLEŞEN ÖĞRECİLERİMİZ Adı Soyadı Program Adı

ANADOLU TEKNİK LİSESİ LİSANS PROGRAMLARINA YERLEŞEN ÖĞRECİLERİMİZ Adı Soyadı Program Adı ANADOLU TEKNİK LİSESİ LİSANS PROGRAMLARINA YERLEŞEN ÖĞRECİLERİMİZ ALTUĞ PEKTAŞ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ (KAYSERİ)/Edebiyat Fakültesi/İngiliz Dili ve Edebiyatı (İÖ) ARDA BAĞÇE İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ/Hasan Ali

Detaylı

DSİ 22. BÖLGE MÜDÜRLÜLÜĞÜ DAİMİ İŞÇİ AĞIR KAMYON ŞOFÖRÜ (ŞOFÖR) SINAV SONUÇ LİSTESİ

DSİ 22. BÖLGE MÜDÜRLÜLÜĞÜ DAİMİ İŞÇİ AĞIR KAMYON ŞOFÖRÜ (ŞOFÖR) SINAV SONUÇ LİSTESİ AĞIR KAMYON ŞOFÖRÜ (ŞOFÖR) 1 TRABZON DURSUN SARIALİOĞLU KAZANDI 2 TRABZON SERKAN KÜÇÜK KAZANDI 3 TRABZON AHMET EROĞLU KAZANDI 4 TRABZON HASRET DİLLİ KAZANDI 5 TRABZON FATİH YÜKSEL 1.YEDEK 6 TRABZON CENGİZ

Detaylı

AĞUSTOS 2013 DÖNEMİ KARAMAN İLİ TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ KARARLARI

AĞUSTOS 2013 DÖNEMİ KARAMAN İLİ TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ KARARLARI 19.08.2013 524280 AHMET YÜZBAŞIOĞLU HALK BANKASI DOSYA MASRAFI ALEYHİNE 19.08.2013 512730 AHMET YILDIRIM VAKIFLAR BANKASI DOSYA MASRAFI ALEYHİNE 19.08.2013 527133 ABDULLAH ÖZLER ZİRAAT BANKASI DOSYA MASRAFI

Detaylı

MİHALIÇÇIK İLÇE GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ 2015 NİSAN-MAYIS-HAZİRAN DÖNEMİ SÜT DESTEK İCMALİ

MİHALIÇÇIK İLÇE GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ 2015 NİSAN-MAYIS-HAZİRAN DÖNEMİ SÜT DESTEK İCMALİ İL İLÇE S.No. ESKİŞEHİR MİHALIÇÇIK Müstahsil Bilgileri. Tarih :21.08.2015 T.C./Vergi No. Adı Soyadı. Baba Adı. D.Tarih. MİHALIÇÇIK İLÇE GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ 2015 NİSAN-MAYIS-HAZİRAN DÖNEMİ

Detaylı

ÖNEMLİ ANLARI KAZANMAK: Her zaman doğru zamanda doğru mesajla doğru insana ulaşmak.

ÖNEMLİ ANLARI KAZANMAK: Her zaman doğru zamanda doğru mesajla doğru insana ulaşmak. ÖNEMLİ ANLARI KAZANMAK: Her zaman doğru zamanda doğru mesajla doğru insana ulaşmak. Bugün bildiğimiz anlamıyla online olma dönemi sona erdi. Artık online olmuyoruz, online yaşıyoruz ; her zaman açığız,

Detaylı

12-16/05/2011 TARİHLERİ ARASINDA 50 ADET SOSYAL GÜVENLİK UZMAN YARDIMCISI KADROSU İÇİN YAPILAN GİRİŞ SINAVINDA BAŞARILI OLANLARI GÖSTERİR LİSTE

12-16/05/2011 TARİHLERİ ARASINDA 50 ADET SOSYAL GÜVENLİK UZMAN YARDIMCISI KADROSU İÇİN YAPILAN GİRİŞ SINAVINDA BAŞARILI OLANLARI GÖSTERİR LİSTE YAZILIM, ELEKTRONİK, ELEKTRİK VE ELEKTRONİK İLE BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ MEZUNLARI 1 ARAZ MEHMET ALİ ASİL 2 BÜTÜN ERTAN ASİL 3 DEMİRCİOĞLU HATİCE ZEHRA ASİL 4 DEMİREL AHMET ALPEREN ASİL 5 DİNCER (PERPİL)

Detaylı

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor Tarih: 06.10.2013 Sayı: 2013/16 Türkiye de e-ticaret Raporu na göre online alışveriş beş yılda 3 e katlandı 5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor İSMMMO nun Türkiye de e-ticaret adlı raporuna

Detaylı

EMLAK KONUT GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. EMLAK KONUT ISPARTAKULE EVLERİ YEDEK LİSTESİ

EMLAK KONUT GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. EMLAK KONUT ISPARTAKULE EVLERİ YEDEK LİSTESİ EMLAK KONUT GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. EMLAK KONUT ISPARTAKULE EVLERİ YEDEK LİSTESİ BASVURU GRUBU SOY ÖZEL DURUM 1+1 *******6134 NEVRUZ PARLAZ 1 ÖZEL DURUM 1+1 *******7022 HÜSNÜ SAVAŞ 2 ÖZEL DURUM

Detaylı

TARİHLİ İLANIMIZIN SINAV SONUÇLARI

TARİHLİ İLANIMIZIN SINAV SONUÇLARI : Biyomedikal Mühendisliği Çağatay TAŞDEMİRCİ 78,09802 70,00 70,13 47 23,429406 7,000 21,039 14,1 65,568406 Seval TORUN 86,79168 65,00 80,16 27 26,037504 6,500 24,048 8,1 64,685504 Birgün ÖZÇOLAK 80,13846

Detaylı

MEMUR KADROSU İÇİN GÖREVDE YÜKSELME SINAVINA GİRMEYE HAK KAZANANLARA İLİŞKİN KESİNLEŞEN ADAY LİSTESİ

MEMUR KADROSU İÇİN GÖREVDE YÜKSELME SINAVINA GİRMEYE HAK KAZANANLARA İLİŞKİN KESİNLEŞEN ADAY LİSTESİ 1 Özay DAL 2 Ayşe Nevbu ÇETİNKAYA ŞEKERCİOĞLU 3 Turgay TURANLIOĞLU 4 Bülent KOTLUK 5 Halil SARPKAYA 6 Canan UZUN 7 Fatma ÇAKMAK ÜNLÜ 8 Cafer KURT 9 Nusret ERSÖZ 10 Hakan BARAN 11 Mehmet DOĞAN 12 Naime

Detaylı

Akıllı ve Çevreci Hastane Yatırımları

Akıllı ve Çevreci Hastane Yatırımları AKILLI VE ÇEVRECİ BİNA ÇÖZÜMLERİ HABERORTAK.com Mayıs 2015 Sayı: 02 Akıllı ve Çevreci Hastane Yatırımları Mimar Serter Karataban Danışman Cemil Yaman DANIŞMANDAN l CEMİL YAMAN 6 Biz Danışmanlar, Yatırımcıyı

Detaylı

INTERNATIONAL ANKARA MTB CUB RESULTS

INTERNATIONAL ANKARA MTB CUB RESULTS CADET MEN 1 41 TUR19940413 AGİT SALMAN ISTANBUL GSK 01:04:34 2 89 TUR19941129 ÖMER FARUK KANSIZ FERDİ SPORCU 01:06:15 3 47 TUR19940409 FURKAN DURU KÜTAHYA GENÇLİK MERKEZİ 01:13:03 4 186 TUR19940805 İSA

Detaylı

2011-2012 ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI 4. SINIF SEÇMELİ DERS ISE4216 YAPILARDA TAŞIYICI SİSTEM BELİRLENMESİ Prof. Dr. Erdal İRTEM

2011-2012 ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI 4. SINIF SEÇMELİ DERS ISE4216 YAPILARDA TAŞIYICI SİSTEM BELİRLENMESİ Prof. Dr. Erdal İRTEM 2011-2012 ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI 4. SINIF SEÇMELİ DERS ISE4216 YAPILARDA TAŞIYICI SİSTEM BELİRLENMESİ Prof. Dr. Erdal İRTEM II.Öğretim 1 200820401001 Cihan Şahin 2 200820401014 Helin Bingöl 3 200820401016

Detaylı

BİR ACAYİP SOYGUN ADANA İŞİ. - Basın Toplantısı Haber Küpürleri. - 12.Ocak 2015 Adana Hilton Otel

BİR ACAYİP SOYGUN ADANA İŞİ. - Basın Toplantısı Haber Küpürleri. - 12.Ocak 2015 Adana Hilton Otel BİR ACAYİP SOYGUN ADANA İŞİ - Basın Toplantısı Haber Küpürleri - 12.Ocak 2015 Adana Hilton Otel 13.01.2015 Salı Adana İşi nde acayip soygun Bir Acayip Soygun Adana İşi adlı uzun metraj filmin çekimleri

Detaylı

Yaz l Bas n n Gelece i

Yaz l Bas n n Gelece i Emre Aköz Yeni Okur-Yazarlar ve Gazetelerin Geleceği ABD li serbest gazeteci Christopher Allbritton õn yaşadõklarõ bize yazõlõ medyanõn (ki bu tabirle esas olarak gazeteleri kastediyorum) geleceği hakkõnda

Detaylı

ŞEHİT ALİ GAFFAR OKKAN İLLER ARASI KARATE TURNUVASI 25/01/2014 HENDEK ERKEK Müsabaka Sonuçları

ŞEHİT ALİ GAFFAR OKKAN İLLER ARASI KARATE TURNUVASI 25/01/2014 HENDEK ERKEK Müsabaka Sonuçları ŞEHİT ALİ GAFFAR OKKAN İLLER ARASI KARATE TURNUVASI 25/01/2014 HENDEK ERKEK Müsabaka Sonuçları 2004-2005-2006 DOĞ.ERKEK KUMİTE 23 KG 2004-2005-2006 DOĞ.ERKEK KUMİTE 26 KG 1 ABDULLAH HAMZA GÜLMEZ YENİKENT

Detaylı

Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi

Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi Kullanıcı Dostu Arayüzler Oluşturun www.userspots.com 1 Mobil Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Eğitimi Nedir? Mobil kullanılabilirlik ve kullanıcı

Detaylı

ERART Güzel Sanatlar Eğitim Merkezi 2005 YILI ÜNİVERSİTEYİ KAZANAN ÖĞRENCİLER. Ad-Soyad: Esra Boz Kazandığı Bölüm: 18 Mart Üniversitesi G.T.E.S 4.

ERART Güzel Sanatlar Eğitim Merkezi 2005 YILI ÜNİVERSİTEYİ KAZANAN ÖĞRENCİLER. Ad-Soyad: Esra Boz Kazandığı Bölüm: 18 Mart Üniversitesi G.T.E.S 4. ERART Güzel Sanatlar Eğitim Merkezi 2005 YILI ÜNİVERSİTEYİ KAZANAN ÖĞRENCİLER Bahar Kurt Anadolu Üniversitesi Seramik Esra Kara Maltepe Üniversitesi İçmimarlık Burslu Burcu Kucaloğlu Kocaeli Üniversitesi

Detaylı

Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Tasarımı Eğitimi

Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Tasarımı Eğitimi Kullanılabilirlik ve Kullanıcı Deneyimi Tasarımı Eğitimi Kullanıcı Dostu Arayüzler Oluşturun www.userspots.com 1 Kullanılabilirlik Eğitimi Nedir? Kullanıcı Deneyimi Eğitimleriyle tasarım süreçlerinize

Detaylı

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Y jenerasyonunun internet bağımlılığı İK yöneticilerini endişelendiriyor. Duygusal ve sosyal becerilere sahip genç profesyonel bulmak zorlaştı. İnsan

Detaylı

ÖZEL GÜNLER. Doğum günü/kadınlar günü/anneler günü/babalar günü/sevgililer günü/ Öğretmenler günü

ÖZEL GÜNLER. Doğum günü/kadınlar günü/anneler günü/babalar günü/sevgililer günü/ Öğretmenler günü ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθηµα : ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ II ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ (70005Γ) ÖZEL GÜNLER Aşağıdaki önemli günlerden

Detaylı

KOMİSYON SORUMLULUK ALANI ALT KURUL KOMİSYONU Prof. Dr. Mete GÜNDOĞAN BAŞKAN Yrd. Doç. Dr. Ayşe ÖZDEMİR

KOMİSYON SORUMLULUK ALANI ALT KURUL KOMİSYONU Prof. Dr. Mete GÜNDOĞAN BAŞKAN Yrd. Doç. Dr. Ayşe ÖZDEMİR KOMİSYON SORUMLULUK ALANI ALT KURUL KOMİSYONU Prof. Dr. Mete GÜNDOĞAN BAŞKAN Yrd. Doç. Dr. Ayşe ÖZDEMİR Prof. Dr. Galip SAİD Prof. Dr. Mahmut KARTAL Prof. Dr. Selman KARAYILMAZLAR SEKRETERYA MÜHENDİSLİK

Detaylı

ÖĞRENCİLERİN SORUMLU OLDUĞU DERSLER

ÖĞRENCİLERİN SORUMLU OLDUĞU DERSLER GL - 12. Sınıf / A Şubesi (ALANI YOK) 1 6 GİZEL İNAN 2 126 MERVE ARDAHANLI 10 SEÇMELİ GEOMETRİ 3 127 NAZLICAN AKPINAR 4 200 AHMET ADİL TETİK 10 COĞRAFYA 10 SEÇMELİ FİZİK 5 291 YAŞAR KAAN ÖZDAMUR 12 TÜRK

Detaylı

Dosya/Kredi Kullanım. Masrafı. Masrafı. Masrafı. Masrafı. Dosya/Kredi Kullanım. Masrafı

Dosya/Kredi Kullanım. Masrafı. Masrafı. Masrafı. Masrafı. Dosya/Kredi Kullanım. Masrafı TC ODUNPAZARI KAYMAKAMLIĞI Tüketici -30.1.2015 Tarih ve 15/2 Numaralı Gündeme Karar Listesidir- SN Dosya No TCKN Adı/Soyadı Konu Firma Karar 1 T14/991 1663xxxxxxx GÖKHAN ÖZ KOÇ FİAT FİNANSMAN 2 T14/1260

Detaylı

Mega kentin mega projesi...

Mega kentin mega projesi... Mega kentin mega projesi... 200.000 m 2 kapalı alan... İstanbul 500 milyar USD ihracat hedefiyle yoluna devam eden Türkiyemizin lokomotifi. İki kıtayı birbirine bağlayan, dünyanın gıpta ile baktığı mega

Detaylı

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ : 2014 2015 Μάθημα : Τουρκικά Επίπεδο : Ε1 Διάρκεια : 2 ώρες

Detaylı

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU Nereden geliyor bitmek tükenmek bilmeyen öğrenme isteğim? Kim verdi düşünce deryalarında özgürce dolaşmamı sağlayacak özgüven küreklerimi? Bazen,

Detaylı

İngilizce Yeterlilik Sınavı Sonuçları

İngilizce Yeterlilik Sınavı Sonuçları Sınıf: A 305 1 Enes Atalay 52 İşletme Başarısız 2 Bekir Said Çalışkan 50 Siyaset Bilimi Başarısız 3 Hilal Türk 51 Ekonomi Başarısız 4 Ozan Başarır Girmedi 5 Yunus Emre Karakaş 77 Ekonomi Başarılı 6 Gülser

Detaylı

DUYURU. ÖNEMLE DUYURULUR.09.12.2015 Turan KARA Yüksekokul Sekreter V.

DUYURU. ÖNEMLE DUYURULUR.09.12.2015 Turan KARA Yüksekokul Sekreter V. DUYURU YÜKSEKOKULUMUZ YÖNETİM KURULU KARARI İLE MAZERETLERİ KABUL EDİLEN VE AŞAĞIDA İSİMLERİ YAZILI ÖĞRENCİLERİN KARŞILARINDA BELİRTİLEN DERSLERDEN 21-22- 23-24 ARALIK 2015 TARİHLERİ ARASINDA DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

YARATICI OKUMA DOSYASI. En sevdiğiniz tatil kitabını anlatan bir resim çiziniz.

YARATICI OKUMA DOSYASI. En sevdiğiniz tatil kitabını anlatan bir resim çiziniz. YARATICI OKUMA DOSYASI En sevdiğiniz tatil kitabını anlatan bir resim çiziniz. MAVİŞ Mavişe göre Dünya nın ¾ nün suyla kaplı olmasının nedeni nedir?...... Maviş in gözünün maviden başka renk görmemesinin

Detaylı

O sabah minik kuşların sesleriyle uyandı Melek. Yatağından kalktı ve pencereden dışarıya baktı. Hava çok güzeldi. Güneşin ışıkları Melek e sevinç

O sabah minik kuşların sesleriyle uyandı Melek. Yatağından kalktı ve pencereden dışarıya baktı. Hava çok güzeldi. Güneşin ışıkları Melek e sevinç O sabah minik kuşların sesleriyle uyandı Melek. Yatağından kalktı ve pencereden dışarıya baktı. Hava çok güzeldi. Güneşin ışıkları Melek e sevinç katıyordu. Bulutlar gülümsüyor ve günaydın diyordu. Melek

Detaylı

Nr. 514, September 2014 Neslihan Sargut nsargut@isravision.com +90 (212 ) 285 9745

Nr. 514, September 2014 Neslihan Sargut nsargut@isravision.com +90 (212 ) 285 9745 Yapay görme ile kalite sürekli denetim altında Yapay görme teknolojilerinin üretim dünyasına iki büyük faydayı birarada sunduğunu söyleyen ISRA Vision Vistek Genel Md. Yardımcısı Serkan Çakır, "Her üretimin

Detaylı

Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010

Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010 Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010 Bu belge BT Sınıfı Etkinliklerinde Kullanılmak Üzere Hazırlanmıştır İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 3 ÜYE (KAYIT) OLMA... 3 YÖNETİM PANELİ İŞLEMLERİ... 5 ŞABLON AYARLARI...

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ 16.02.2015 / 20.02.2015 TARİHLERİ ARASINDA YAPILACAK MAZERET SINAVI ÖĞRENCİ LİSTESİ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ 16.02.2015 / 20.02.2015 TARİHLERİ ARASINDA YAPILACAK MAZERET SINAVI ÖĞRENCİ LİSTESİ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ 16.02.2015 / 20.02.2015 TARİHLERİ ARASINDA YAPILACAK MAZERET SINAVI ÖĞRENCİ LİSTESİ SIRA NO ÖĞRENCİ NO ADI SOYADI DERSİN KODU DERSİN ADI 1 21000049 Yavuz ESEROĞLU

Detaylı

ENERJİ YÖNETİCİSİ SERTİFİKASI LİSTESİ

ENERJİ YÖNETİCİSİ SERTİFİKASI LİSTESİ ENERJİ YÖNETİCİSİ SERTİFİKASI LİSTESİ SIRA NO. ADI SOYADI SERTİFİKA TÜRÜ 1 Abdullah YENİGÜN ENERJİ YÖNETİCİSİ SERTİFİKASI 2 Abdulselam EMEN ENERJİ YÖNETİCİSİ SERTİFİKASI 3 ABDURRAHİM BAVLİ ENERJİ YÖNETİCİSİ

Detaylı

APPLE BİLGİSAYARI İCAT EDEN TEKNİSYEN: STEVE WOZNIAK

APPLE BİLGİSAYARI İCAT EDEN TEKNİSYEN: STEVE WOZNIAK APPLE BİLGİSAYARI İCAT EDEN TEKNİSYEN: STEVE WOZNIAK Steve Wozniak, hesap makinası üreten bir firmada teknisyendi. Tek başına, 1976 da Apple-I ve 1977 de Apple-II bilgisayarlarını icat etti ve satış rekorları

Detaylı

VESTEL ŞİRKETLER GRUBU

VESTEL ŞİRKETLER GRUBU İÇİNDEKİLER : VESTEL ŞİRKETLER GRUBU VESTEL ELEKTRONİK TARİHÇE VİZYON/MİSYON FAALİYET ALANLARI ÜRÜN KATEGORİSİ TASARIM YÖNÜ İLE VESTEL TASARIM FABRİKASI VİZYON/MİSYON VESTEL ŞİRKETLER GRUBU VESTEL ELEKTRONİK

Detaylı

EĞİTMENLER İÇİN ÖĞRENME YÖNETİM SİSTEMİ KULLANMA KILAVUZU

EĞİTMENLER İÇİN ÖĞRENME YÖNETİM SİSTEMİ KULLANMA KILAVUZU EĞİTMENLER İÇİN ÖĞRENME YÖNETİM SİSTEMİ KULLANMA KILAVUZU ÖĞRENME YÖNETİM SİSTEMİ MOODLE Öğrenme Yönetim Sistemleri, ağ üzerinden eş zamanlı olmayan öğrenme materyali sunma, sunulan öğrenme materyalini

Detaylı

Yüksel Timur johannesburg54@hotmail.com 00278 2 394 40 50 532 517 48 01 Azam Aydın azamaydin@hotmail.com

Yüksel Timur johannesburg54@hotmail.com 00278 2 394 40 50 532 517 48 01 Azam Aydın azamaydin@hotmail.com Burhan Yıldırım Reis yildirimburhan@hotmail.com 533 421 63 62 Eyüp Yıldırım Tuzcu yeyup@hotmail.com 532 236 97 22 Yaşar Şahin Muhasebeci yasarsahin@hotmail.com 535 500 00 18 Muhammed Durmaz Kantinci muhammet_durmaz@hotmail.com

Detaylı

ASYA KATILIM BANKASI A.Ş İÇSEL BİLGİLERE ERİŞİMİ OLANLARIN LİSTESİ

ASYA KATILIM BANKASI A.Ş İÇSEL BİLGİLERE ERİŞİMİ OLANLARIN LİSTESİ 1 Abdullah GÜZELDÜLGER Yönetim Kurulu Başkanı 03.02.2015 2 Aydın GÜNDOĞDU Yönetim Kurulu Üyesi / Genel Müdür 03.02.2015 3 İsmail GÜLER Yönetim Kurulu Başkan Vekili 03.02.2015 4 Mehmet Ali GÖKÇE Yönetim

Detaylı

Şef Makbul Ev Yemekleri'nin sahibi Pelin Tüzün Quality of magazine'e konuk oldu

Şef Makbul Ev Yemekleri'nin sahibi Pelin Tüzün Quality of magazine'e konuk oldu Şef Makbul Ev Yemekleri'nin sahibi Pelin Tüzün Quality of magazine'e konuk oldu Hayallere inanmam, insan çok çalışırsa başarır Pelin Tüzün, Bebek te üç ay önce hizmete giren Şef makbul Ev Yemekleri nin

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ YATAY GEÇİŞ KAZANANLAR LİSTESİ

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ YATAY GEÇİŞ KAZANANLAR LİSTESİ T.C. İSTANBUL YATAY GEÇİŞ KAZANANLAR LİSTESİ Fakülte Program Sınıf Kontenjan Tür Ek Koşul Kontenjan AGNO Taban HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK, LİSANS PROGRAMI, (ÖRGÜN ÖĞRETİM) 3. Sınıf Kurumlar Arası Yatay Geçiş

Detaylı

T.C. BOLU VALİLİĞİ Merkez Yunus Emre Ortaokulu Müdürlüğü 2014 YILI E-KAYIT OKUL ÖĞRENCİ LİSTESİ 11/10/2004 ORTAOKUL 01/04/2004 ORTAOKUL

T.C. BOLU VALİLİĞİ Merkez Yunus Emre Ortaokulu Müdürlüğü 2014 YILI E-KAYIT OKUL ÖĞRENCİ LİSTESİ 11/10/2004 ORTAOKUL 01/04/2004 ORTAOKUL 1 ABDULLAH KADİR EDİŞ 11/11/2004 ORTAOKUL 2 ABDÜLMUTTALİP KARAMAN 01/04/2004 ORTAOKUL 3 AHMET KOÇ 4 AHMET CAN ÇAMUR 12/07/2004 ORTAOKUL 5 ALEYNA AKKAYA 17/11/2004 ORTAOKUL 6 ALEYNA TAYŞİ 03/04/2004 ORTAOKUL

Detaylı

DİJİTAL PAZARLAMA. İnternet çağının yeni pazarlama yöntemi

DİJİTAL PAZARLAMA. İnternet çağının yeni pazarlama yöntemi DİJİTAL PAZARLAMA İnternet çağının yeni pazarlama yöntemi DİJİTAL ÇAĞ Dijitalleşme süreci internetin günlük hayatımıza girmesi ile başladı. Bu ilk dönemde şirketler tek taraflı iletişim sağlayan kurumsal

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANI İLANI SONUÇLARI

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANI İLANI SONUÇLARI GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANI İLANI LARI TARİHİ : 29 Eylül 2014 Pazartesi İ : TOKAT SOSYAL BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRETİM VLİSİ 1 Cihangir CENGİZ 84,488 29,57 80,13 24,04 82,50 28,88

Detaylı

2014 TÜRKİYE DRAG ŞAMPİYONASI GENEL KLASMANLARI

2014 TÜRKİYE DRAG ŞAMPİYONASI GENEL KLASMANLARI Süper Pro Genel Klasman 2014 TÜRKİYE DRAG ŞAMPİYONASI GENEL KLASMANLARI 1 145 KAMİL KIRBAŞ MSKM SUZUKİ 25 25 25 25 25 25 150 2 23 CANER KİT MERSİN BMW x 16 20 20 13 20 89 3 27 OĞUZ BOR GMK SUZUKİ 20 x

Detaylı

ETKİNLİKLERİMİZ GEZİLERİMİZ SİNEMA GÜNLERİMİZ BRANŞ DERSLERİMİZ YAZAR ETKİNLİĞİMİZ VELİ TOPLANTILARIMIZ BAHÇE ETKİNLİKLERİMİZ KASIM AYI ÖNERİLERİMİZ

ETKİNLİKLERİMİZ GEZİLERİMİZ SİNEMA GÜNLERİMİZ BRANŞ DERSLERİMİZ YAZAR ETKİNLİĞİMİZ VELİ TOPLANTILARIMIZ BAHÇE ETKİNLİKLERİMİZ KASIM AYI ÖNERİLERİMİZ ETKİNLİKLERİMİZ GEZİLERİMİZ SİNEMA GÜNLERİMİZ BRANŞ DERSLERİMİZ YAZAR ETKİNLİĞİMİZ VELİ TOPLANTILARIMIZ BAHÇE ETKİNLİKLERİMİZ KASIM AYI ÖNERİLERİMİZ YAMAN YARDIMCI : CUMHURİYET

Detaylı

WEB USABILITY. Ruşen Yürek. Web Kullanılabilirliği ; İçerik Hakkında. Kullanıcı Merkezli Tasarım(UCD) 01.11.2011. FreeDownloadPowerPoint.

WEB USABILITY. Ruşen Yürek. Web Kullanılabilirliği ; İçerik Hakkında. Kullanıcı Merkezli Tasarım(UCD) 01.11.2011. FreeDownloadPowerPoint. Ruşen Yürek 2008639034 FreeDownloadPowerPoint.Com WEB USABILITY 2 İçerik Hakkında Web Kullanılabilirliği nedir? Kullanıcı Merkezli Tasarım Ve Önemi Jacob Nielsen Kullanılabilirlik Sloganları Web Sayfası

Detaylı

İÇİNDEKİLER 00. ISINMA. Çorba Yapmaya Benzer 01. BOZ 02. BAK. 9 Sevgili Okur. 10 Sevdiğiniz Yaşamı Tasarlayın Hakkında. 16 Bu Kitap Neyin Nesidir?

İÇİNDEKİLER 00. ISINMA. Çorba Yapmaya Benzer 01. BOZ 02. BAK. 9 Sevgili Okur. 10 Sevdiğiniz Yaşamı Tasarlayın Hakkında. 16 Bu Kitap Neyin Nesidir? İÇİNDEKİLER 9 Sevgili Okur 10 Sevdiğiniz Yaşamı Tasarlayın Hakkında 16 Bu Kitap Neyin Nesidir? 18 Bu Kitap Nasıl Kullanılır? 20 Neden Tasarım? 22 Tasarımcı Gibi Düşünmek 24 Benim Sürecim 26 Ürün Tasarımı

Detaylı

ÇAĞDAŞ EĞİTİM KOOPERATİFİ ÖZEL 3 MART İLKÖĞRETİM OKULU

ÇAĞDAŞ EĞİTİM KOOPERATİFİ ÖZEL 3 MART İLKÖĞRETİM OKULU ÇAĞDAŞ EĞİTİM KOOPERATİFİ ÖZEL 3 MART İLKÖĞRETİM OKULU Uyguladığı kooperatif modeli ile eğitimde ülkemizde tek ve örnek bir kurum olan Çağdaş Eğitim Kooperatifi, kurulduğu tarihten bu yana hep eğitimin

Detaylı

Eğitimde Kalite Öğretmenim Anaokulu Örneği

Eğitimde Kalite Öğretmenim Anaokulu Örneği Eğitimde Kalite Öğretmenim Anaokulu Örneği Eğitim, bireyde istenen olumlu davranış değişiklikleridir. Kalite ise en genel tanımıyla şartlara uygunluk olarak tanımlanmaktadır. Eğitimde kalite kavramının

Detaylı

NURULLAH- Evet bu günlük bu kadar çocuklar, az sonra zil çalacak, yavaş yavaş toparlana bilirsiniz.

NURULLAH- Evet bu günlük bu kadar çocuklar, az sonra zil çalacak, yavaş yavaş toparlana bilirsiniz. Bozuk Paralar KISA FİLM Yaşar AKSU İLETİŞİM: (+90) 0533 499 0480 (+90) 0536 359 0793 (+90) 0212 244 3423 SAHNE 1. OKUL GENEL DIŞ/GÜN Okulun genel görüntüsünü görürüz. Belki dışarı çıkan birkaç öğrenci

Detaylı

IQ Oyun Tasarımı Öğretmen Kılavuzu Dedektif Oyunu

IQ Oyun Tasarımı Öğretmen Kılavuzu Dedektif Oyunu IQ Oyun Tasarımı Öğretmen Kılavuzu Dedektif Oyunu Özet Öğrenciler bir oyun tasarımcısının bakış açısından dedektif Oyunu denen bir IQ oyununu tasarlayacaklar ya da analiz/ test edeceklerdir. Bu ödev öğrencilerinizin

Detaylı

İŞ YERİNDE GELİŞİM. Yeni, gelişmiş iletişim teknolojilerine adapte olma

İŞ YERİNDE GELİŞİM. Yeni, gelişmiş iletişim teknolojilerine adapte olma İŞ YERİNDE GELİŞİM Yeni, gelişmiş iletişim teknolojilerine adapte olma İş gücünüz, müşterileriniz, ortaklarınız ve tedarikçileriniz, farklı konumlara dağılmış durumda ve hareketli. Akıllı telefonlar ve

Detaylı

KİŞİSEL "GÜÇ KİTABINIZ" Güçlenin!

KİŞİSEL GÜÇ KİTABINIZ Güçlenin! KİŞİSEL "GÜÇ KİTABINIZ" Güçlenin! Hangi alanlarda başarılıyım? Ne yapacağım? Okul hayatınız bittiğinde, önünüze gerçekleştirebileceğiniz çok sayıda fırsat çıkar. Kendi iş yerlerini açan insanların ne tür

Detaylı

GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA

GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA Google Docs yani Google Dokümanlar hizmeti bir süre önce Google Drive adlı bulut depolama hizmetinin içerisine alındı ve çok daha gelişerek yoluna devam etti. Google

Detaylı