Romatolog gözüyle sarkoidoz

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Romatolog gözüyle sarkoidoz"

Transkript

1 Derleme / Review RAED Dergisi 2013;5(2): RAED doi: /raed Gelifl tarihi / Received: Ocak / January 13, 2013 Kabul tarihi / Accepted: Temmuz / July 31, 2013 Çevrimiçi yay n tarihi / Published online: A ustos / August 12, 2013 Romatolog gözüyle sarkoidoz Sarcoidosis: rheumatological perspective Figen Tarhan 1, Gökhan Keser 2 1 zmir Katip Çelebi Üniversitesi T p Fakültesi, Atatürk E itim ve Araflt rma Hastanesi, ç Hastal klar Anabilim Dal, Romatoloji Bilim Dal, zmir 2 Ege Üniversitesi T p Fakültesi, ç Hastal klar Anabilim Dal, Romatoloji Bilim Dal, zmir Özet Sarkoidoz histopatolojik olarak non-kazeifiye granülomatöz inflamasyonla seyreden, etyolojisi tam bilinmeyen, otoimmun do ada sistemik bir inflamatuvar hastal kt r. En s k akci erler ve solunum sistemi tutulsa da, sarkoidozda lokomotor sistem dahil çeflitli sistem ve organlar tutulabilir. En s k romatolojik bulgu, eritema nodosumun efllik etti i, ayak bile i ve diz eklemlerini tutan artrittir. Kas tutuluflu asemptomatik olabilece i gibi, akut veya kronik miyozit veya nodüler kas kitleleri fleklinde de olabilir. Kemik tutuluflu daha çok eski ve ilerlemifl olgularda görülür ve deri lezyonlar yla birliktelik gösterir. Bazan aksiyal tutulufl, daktilit, ekzokrin bez tutuluflu, damar duvar infiltrasyonu görülebilir. Bu nedenle, sarkoidoz inflamatuvar miyopatileri, kemik metastazlar n, psoriyatik artrit gibi spondilartritleri, Sjögren sendromunu veya vaskülitleri taklit edebilir. Hiperürisemi nedeniyle, gut ile de kar flabilir. Sarkoidozda klinik seyir genelde iyidir ve spontan remisyonlar görülebilir. Tan da alt n standart histopatolojik özelliklerdir. Sarkoidoz tedavisinde kan t düzeyi düflüktür; s - n rl say da klinik çal flma sonuçlar n, olgu sunumlar n ve uzman görüflünü yans t r. En s k kullan lan tedavi ajanlar kortikosteroidler ve klasik immunosupressiv ilaçlard r. Seçilmifl olgularda, tumör nekrotizan faktor inhibitörleri gibi çeflitli biyolojik ajanlar umut verici görünmektedir. Lokomotor sistem tutuluflu aç s ndan, genelde sarkoid artriti ve miyoziti tedaviye daha iyi yan t verirken, kemik lezyonlar tedaviye daha dirençlidir. Anahtar sözcükler: Sarkoidoz, artrit, tan, tedavi Summary Sarcoidosis is a systemic autoimmune disease characterized by noncaseating granulomatous inflammation with unknown etiology. Although the lungs and respiratory system are most commonly involved, sarcoidosis may involve virtually any part of the body, including the locomotor system. The most common rheumatological presentation of sarcoidosis may be considered as arthritis involving ankles and/or knees, frequently associated with erythema nodosum. Muscle involvement may be asymptomatic, or may cause acute or chronic myositis or nodular masses. Bone lesions tend to ocur in chronic cases having additional skin involvement. Occasionally, axial skeletal involvement, dactylitis, exocrine gland involvement or blood vessel infiltration may also occur. Therefore, sarcoidosis may sometimes mimic inflammatory myopathies, metastatic bone diseases, and spondylarthritis including psoriatic arthritis, Sjogren s syndrome or vasculitis. Presence of hyperuricemia may cause misdiagnosis of gout. Sarcoidosis generally follows a benign course with occasional spontan remissions. Histopathological features remain the gold standard in diagnosis. Level of evidence for management of sarcoidosis is low, generally reflecting the results of limited number of clinical studies, case series and expert opinion.the most commonly used agents include corticosteroids and conventional immunosuppressive agents. In selected cases, biological agents including, tumour necrosis factor inhibitors, seem to be promising. With regard to locomotor system involvement, sarcoid arthritis and myositis generally respond to treatment better, while bone lesions are commonly treatment-resistant. Key words: Sarcoisosis, arthritis, diagnosis, treatment letiflim / Correspondence: Dr. Figen Tarhan. zmir Katip Çelebi Üniversitesi T p Fakültesi, Atatürk E itim ve Araflt rma Hastanesi, ç Hastal klar Anabilim Dal Romatoloji Bilim Dal, zmir. e-posta: Ç kar çak flmas / Conflicts of interest: Ç kar çak flmas bulunmad belirtilmifltir. / No conflicts declared. doi: /raed Karekod / QR code:

2 Sarkoidoz birçok organ ve sistemi tutabilen, etiyolojisi kesin olarak bilinmeyen, histopatolojik olarak non-kazeifiye granülomatöz inflamasyonla seyreden, otoimmun do ada bir hastal kt r. Sarkoidozun en iyi bilinen özelli i baflta akci erler olmak üzere, solunum sistemini tutmas d r. Bununla birlikte, aralar nda lokomotor sistemin de oldu u, çok say da farkl organ ve sistem tutulabilir ve t bb n çeflitli uzmanl k alanlar n ilgilendiren farkl sorunlar geliflebilir. Hastal n en ilginç özelli i, bazen spontan remisyonlar gösterebilmesidir. Göreceli olarak s k görülen bir hastal k olmas na ve tedavisinde baflta kortikosteroidler (KS) olmak üzere çok de iflik ajanlar kullan lmas na ra men, sarkoidoz tedavisinde Food and Drug Administration (FDA) taraf ndan onaylanm fl hiçbir ilaç olmamas ilginçtir. [1,2] Pratik olarak sarkoidoz denildi inde, romatoloji hekiminin akl na, öncelikle ayak bileklerini tutan renkli artrit, bacaklarda eritema nodozum lezyonlar, sistemik inflamasyon bulgular, hiperkalsemi, akci er grafisinde bilateral hiler dolgunluk ve serum anjiyotensin konverting enzim (ACE) düzeyinde yükseklik gelir. Ancak, eklem bulgular d fl nda, sarkoidoz romatoloji hekiminin karfl s na kas, kemik, damar ve tükürük bezi tutulufluyla da gelebilir. Sonuçta miyozit, daktilit, sakroiliit, kemik lezyonlar, vasküler sorunlar ve sikka semptomlar ortaya ç kabilir. Bu nedenle sarkoidoz; romatoid artrit (RA), inflamatuvar kas hastal klar, spondilartritler, sistemik vaskülitler ve Sjögren sendromu (SjS) gibi baz romatolojik hastal klar ve kemik tümörlerini taklit edebilir. Hiperürisemiye neden olabildi- i için, gut hastal ile kar flabilir. [2] Bu derlemenin amac baflta gö üs hastal klar olmak üzere, t bb n birçok uzmanl k alan n ilgilendiren ve çok farkl klinik tablolarla neden olabilen sarkoidozun tüm yönleriyle tart fl lmas de ildir. Bu derlemede özellikle sarkoidozun romatoloji uzman n ilgilendiren yönlerinin üzerinde durulmas hedeflenmifltir. Ancak, hastal n temel klinik özellikleri ve etyopatogenezi hakk nda da özet bilgi verilecektir. Temel Bilgiler ve Genel Klinik Özellikler Tüm dünya ülkelerinde, her rkta, her yafl ve cinsiyette görülebilir. Bununla birlikte, hastalar n %70 kadar yafl aras genç eriflkinlerdir. [1] Ülkemizde sarkoidoz insidans 4/ olarak bildirilmifltir. [3] ACCESS (Case Control Etiologic Study of Sarcoidosis) çal flmas nda, hastal n yafl ve 50 yafl üstü olmak üzere iki farkl dönemde ortaya ç kma e iliminde oldu u gösterilmifltir. [4] Kad nlarda erkeklere göre biraz daha s k görüldü ü ve daha ileri yafllarda ortaya ç kt bildirilmifltir. [3] Sarkoidozda en s k tutulan organ akci erlerdir. Gerçekten de, tüm olgular n %95 inde akci er tutuluflu olur ve bu nedenle gö üs hastal klar hekimleri için sarkoidoz önemli bir hastal kt r. [5] Akci er tutuluflu; bilateral hiler lenfadenopati, pulmoner parankimal nodüller veya difüz intersisyel fibrozis fleklinde olabilir. Akci er tutuluflu olan olgularda kuru öksürük (%30), dispne (%28), gö üs a r s (%25), h r lt l solunum ve nadiren hemoptizi gibi semptomlar ortaya ç kabilir. Endobronflial granülomlar sonucu küçük ve büyük hava yollar obstrüksiyonu geliflebilir. [1] Sarkoidozun klinik spektrumu oldukça de iflkendir. Madalyonun bir taraf nda, hiç yak nmas olmayan ve tesadüfen çekilmifl bir akci er grafisi ile sarkoidoz olas l n n gündeme geldi i, asemptomatik bireyler varken, di er tarafta yayg n organ ve sistem tutulufluyla seyreden a r olgular bulunur. [6,7] Sarkoidozda akci er-d fl organ tutuluflu s kl, Okumufl ve ark. taraf ndan %61.8 olarak bildirilmifltir. [8] Lokomotor sistem d fl nda; göz, deri, kardiyak ve nörolojik tutulufl hastal n iyi bilinen özellikleri aras ndad r. Göz tutuluflu %25-50 s kl nda görülür ve %5 olguda ilk bulgudur. [9] Gözün herhangi bir tabakas tutulabilir. Akut anterior üveit en s k görülen bulgudur ve genellikle bilateraldir. ntersisyel keratit, posterior üveit, skleral plaklar, pars planit, optik nöropati, lâkrimal bez büyümesi ve korneal/konjonktival nodüller de görülebilir. [1] Sarkoidozda deri tutuluflu %30 s kl ndad r ve her türlü morfolojide deri lezyonlar na raslan labilir. [10] Sarkoidoz için oldukça tipik olan lupus perniyo ifadesi, özellikle yüz bölgesinde görülen kronik, deriden hafif kabar k, sert ve morumsu deri lezyonlar n ifade eder. Esas olarak burun, yanaklar, kulaklar, dudaklar ve parmaklarda lokalizedir. S kl kla zenci rktan kad nlarda görülür. Lupus perniyo ile kronik üst solunum yolu tutulumu, pulmoner fibrozis ve falankslardaki kemik lezyonlar aras nda birliktelik söz konusudur. Annüler ve plak fleklindeki deri lezyonlar daha çok kronik sarkoidozda görülür. Bu lezyonlar bafl ve boyun yerleflimli olduklar nda, kötü prognoza iflaret edebilir. [1] Sarkoidozda, yüzde genellikle hiperpigmente makülopapüler lezyonlar ön planda iken, gövdede nodüler lezyonlara daha s k rastlan r. Sarkoidozun önemli deri lezyonlar aras nda olan eritema nodosumun %21.5 s kl nda görüldü ü bildirilmifltir (fiekil 1). [8] ACCESS çal flmas nda, eritema nodosumun kad nlarda ve kuzey Avrupa ülkelerinde daha s k görüldü ü bildirilmifltir. [4] Daha çok akut ve benign seyirli olgularda görülür. Bilateral hiler lenfadenopati, eritema nodosum, akut artrit veya artraljinin birlikteli iyle seyreden akut sarkoidoz tablosu Löfgren sendromu olarak da bilinir. Nörosarkoidoz, hastalar n %5 inde santral ve periferik sinir sistemi tutulumu fleklinde görülür. Asl nda nörosarkoidoz s kl otopsi serilerinde üç kat daha fazlad r. [11] Sarkoid granülomlar n n beyin taban na yerleflme e ilimi vard r. En s k yedinci kafa çifti tutulur, bunu üçüncü ve seki- RAED Dergisi / RAED Journal Cilt / Volume 5 Say / Issue 2 Aral k / December

3 zinci kafa çifti tutuluflu takip eder. Yedinci kafa çifti tutuluflu, artrit, üveit, atefl ve parotis büyümesi ile birlikte oldu- unda Heerforth sendromu olarak adland r l r. Periferik nöropati, nörosarkoidoz hastalar n n %8-24 ünde görülür. Leptomeningeal tutulum, hipotalamik ve pitüiter lezyonlar ve di er kafa çifti tutulufllar da görülebilir. [1] Sarkoidozda daha nadir de olsa, kardiyak, gastrointestinal ve renal tutulufl da görülebilir. Semptomatik kardiyak tutulufl s kl %5 dir. Kalp kapaklar hariç, kalbin herhangi bir tabakas ve özellikle sol ventrikül duvar tutulabilir. [1] Özafagustan rektuma kadar tüm gastrointestinal sistemde tutulufl görülebilir. Hepatomegali (%3.8), splenomegali (%4.1), [6] hepatik hiler adenopati, kolestaz ve granülomatöz kolanjit geliflebilir. Hepatik veya portal venlerin granülomatöz flebiti sonucu portal hipertansiyon görülebilir. [1] Renal tutulufl glomerülonefrit veya granülomatöz intersisyel nefrit fleklinde olabilir. Hiperkalsemi nedeniyle, hiperkalsiüri (%40-60), nefrolityazis (%10) ve nefrokalsinozis geliflebilir. Hiperkalseminin nedeni, alveoler makrofajlardan 1-alfa hidroksilaz enzim aktivitesinin ve sonuçta dihidroksi vitamin D3 üretiminin art fl d r. [1] Kronik sarkoidozda AA tipi amilodoz da geliflebilir ve bu da böbrek tutulufluna neden olabilir. Sarkoidoz seyrinde a r l periferik lenfadenopati, depresyon, uyku bozukluklar ve uyku apne sendromu da görülebilir. [7,12] Sarkoidozun klinik bulgular ve hastal k fliddeti, rksal ve etnik farkl l klar gösterir. Di er rklara k yasla, beyaz rkta eritema nodozum daha s k, ekstrapulmoner tutulufl daha az ve mortalite daha düflüktür. Buna karfl l k Afrika kökenli Amerikal lar da hastal k fliddeti ve mortalite s kl daha fazlad r. Hastal k seyrinde rk n önemini gösteren di- er bir gözlem de, kardiyak ve oküler tutuluflun Japonlar da daha fazla görülmesidir. [1] Klinik aç dan; akut poliartrit, bilateral hiler lenfadenopati ve eritema nodosum birlikteli i s kt r. Di er yandan sarkoid kemik lezyonlar da, lupus perniyo ve di er granülomatöz deri lezyonlar ile birliktelik gösterir. Kas skelet Sistemi Bulgular Eklem tutulumu Olgular n %25 inde görülmektedir. En s k diz ve ayak bile i eklemleri tutulursa da; el bile i, diz ve metakarpofalangiyal eklemler de tutulabilir. [13,14] En s k görülen eklem tutulufl örne i akut poliartrit ve/veya periartrittir. Akut poliartrit genellikle benign seyreder ve olgular n ço unda haftalar içinde geriler; %10 olguda nüksler görülebilir, ancak genellikle eklem hasar yapmaz. Akut romatizmal atefle benzer flekilde gezici artrit, palindromik romatizmaya benzer flekilde intermitan artrit veya RA ya benzer flekilde eklenici bir artrit söz konusu olabilir. [1] Eklem bulgular na s kl kla atefl, hiler lenfadenopati, eritema nodosum veya fiekil 1. Eritema nodosum. üveit gibi bulgular efllik eder. Akut sarkoid artritin ço unlukla ilkbahar aylar nda ortaya ç kmas ilginç bir gözlemdir. [13-15] Tan an nda serum ACE düzeyi normal olan olgularda artritin daha iyi seyretti i bildirilmifltir. [1] Kronik sarkoid artriti omuz, diz, el-ayak bile i ve parmak eklemlerini tutan ve kal c hasar yapmayan oligo veya monoartrit fleklindedir. Akut forma göre daha nadir görülür. [1] Sinsi bafllang çl ve yavafl seyirlidir. Nadir de olsa, eklem y k m na veya Jaccoud deformitesine neden olabilir. Eklemde efüzyon, sinovit ve sinovyumda nodüler proliferasyon geliflebilir. [2] Kronik sarkoid artriti, tipik olarak sistemik tutulumla seyreden sarkoidoz olgular nda görülür. Genellikle parankimal akci er hastal ve ACE yüksekli i ile birliktelik gösterir. Kronik sarkoid poliartriti, RA y taklit edebilir. Nadir de olsa, spondilartritleri taklit eden sakroiliit; ayr ca daktilit, tenosinovit ve periartiküler inflamasyon görülebilir. [16,17] Bir çal flmada sarkoidozda sakroiliit s kl %6.6 olarak bildirilmifltir. [18] Ankilozan spondilit ten farkl olarak, bilateral ve simetrik olmas beklenmez; ancak yine de bazan ay r m zor olabilir. Spondilartrit grubu hastal klar n bazan sarkoidoz ile birlikte görülebilmesi, kar fl kl daha da art r r. Teorik olarak, biyopside kazefiye olmayan granülomlar n görülmesi ile tan do rulanabilir. Sarkoidozda kostokondral bileflke tutulumu (kostokondrit) nedeniyle gö üs kafesinde a r olabilir; genellikle ikinci ve üçüncü kostokondral bileflkeler tutulur. [2] Visser ve ark. n n tan mlad sarkoid artrit kriterleri Tablo 1 de verilmifltir. Dört kriterin üç tanesinin olmas Tablo 1. Visser ve ark. n n sarkoid artrit tan kriterleri. [13] Eritema nodosum olmas Semptomlar n 2 aydan daha k sa sürmesi Hastan n 40 yafl ndan genç olmas Simetrik ayak bile inde artrit 50 Tarhan F, Keser G. Romatolog gözüyle sarkoidoz

4 durumunda sarkoid artrit tan s konulabilir; duyarl l k %99 ve özgüllük %93 bulunmufltur. [13] Kemik tutulumu Literatürde kemik tutulufl s kl %3 ile %13 aras nda bildirilse de, [19] ço u olgu asemptomatik oldu u için gerçek prevalans tam olarak bilinmemektedir. [20] Kad nlarda ve Afrika kökenli Amerikal lar da daha s k görülür. [1] Genel kural olarak kemik lezyonlar, kronik deri lezyonlar da olan, ilerlemifl ve eski olgularda görülür; prognozun kötü ve mortalitenin yüksek oldu unu gösterir. [16,21] Kemik tutuluflu en çok parmaklarda görülür ve klinik olarak daktilit tablosuna neden olabilir. Tendon k l flar n n granülamatöz inflamasyonu da daktilit tablosuna katk da bulunur. Distal falankslar tutuldu unda t rnaklar kal nlaflabilir; distrofik bir görünüm ve hatta çomak parmak oluflabilir. [22] Radyolojik olarak falankslarda bilateral kistik ve litik kemik lezyonlar görülmesi tipiktir. Dantelimsi (permeatif) kemik lezyonlar da görülebilir. Falankslar n niçin s k tutuldu u bilinmemektedir. [1] Kemik ili indeki granülomatöz infiltrasyonun trabekül yo unlu unu azaltt, Haversian kanallar geniflletti i ve kortikal kemikte düzensizlik oluflturdu u kabul edilmektedir. Falankslara göre daha nadir olsa da, kafatas, maksilla ve di er yüz kemikleri, vertebralar, kostalar, sternum, pelvik kemikler ve uzun kemiklerin distal uçlar da tutulabilir. [19,20] Özellikle lupus perniyolu hastalarda nazal kemikler ve kalkaneus tutulumu görülebilir. [1] Kemik tutuluflu olan bölgelerde lokal a r, flifllik ve deride eritem de görülebilir. [21] Tutulan kemiklerde radyolojik olarak, yukarda da bahsedilen z mba ile delinmifl gibi litik lezyonlar ve dantelimsi lezyonlar d fl nda, skleroz da geliflebilir. Primer veya metastatik kemik tümörleri ile ay r c tan ya girer. Sarkoid kemik lezyonlar n n önemli bir özelli i radyolojik olarak periostit görülmemesidir. Bu bulgu kronik osteomyelitten ay r c tan yap lmas nda yard mc - d r. Sarkoidoz seyrinde osteopeni veya osteoporoz da görülebilir. Bunun bafll ca nedenleri kalsiyum metabolizmas bozuklu u ve tedavide kullan lan kortikosteroidlerdir. [1] Aksiyel iskelet tutulumu nadir de olsa görülebilir ve bel-s rt a r s na neden olabilir. [8] Radyolojik olarak üst dorsal, alt lomber ve servikal vertebralarda litik, sklerotik veya miks lezyonlar görülebilir. [23] ntervertebral disk aral klar genellikle korunur. [24] Ay r c tan da spondilartritler, lenfoma, myelom, tüberküloz ve metastatik kanserler akla gelmelidir ve kesin tan için biyopsi gerekebilir. Kas tutulumu Sarkoidozlu hastalar n %75 inde görülür ve genelde asemptomatiktir. [2] Bu nedenle tan s güçtür. Semptomatik sarkoid miyozit %1-5 s kl nda bildirilmifltir [1] ve akut granülomatöz miyozit, kronik miyopati ve nodüler miyopati olmak üzere üç formda ortaya ç kar. [25] En s k görülen form kronik miyopati olup, özellikle alt ekstremite proksimal kas gruplar nda sinsi seyirli güçsüzlük, miyalji, derin tendon reflekslerinde azalma ve zay flama ile kendini gösterir. [1,26] Kas enzimleri normal veya hafif yüksektir; elektromiyografide (EMG) miyopati bulgular saptan r. [1] Kas biyopsisinde kazeifiye olmayan granülomlar vard r. Kalp kas tutuluflu da olabilir. Solunum kaslar tipik olarak korunur. Akut granülomatöz miyozit daha seyrek görülür. Hastal n erken döneminde ve akut sarkoid artriti de olan 40 yafl ndan genç hastalarda daha ola and r. [27,28] Uyluk ve bald rlarda a r, bazen kaslarda kontraktür ve hipertrofi, [29] nadir olarak yayg n kas güçsüzlü ü, halsizlik ve atefl yüksekli i görülebilir. [28] Polimyozite benzer flekilde kas enzimleri yükselebilir ve EMG de miyopati bulgular görülebilir. [2] Belirli bir kas grubunu inerve eden sinirlerde granülomatöz infiltrasyon olmas kaslarda atrofiye katk da bulunur. Kas biyopsisinde kazeifiye olmayan granülomlar n görülmesi tan da önemlidir. MRG, bilgisayarl tomografi (BT) ve pozitron emisyon tomografisi (PET) gibi görüntüleme yöntemleri de hem tan da (kas içinde y ld z fleklinde lezyonlar), hem de biyopsi yap lacak kas bölgesinin seçiminde yard mc olabilir. [16,30,26] Nodüler miyopati ise, kaslarda tümör benzeri ele gelen nodüler lezyonlar ile karakterizedir. [26] Kesin tan histolojik olarak konulur. Sarkoidozlu olgularda, sekonder fibromyaljiye ba l yayg n kas a r lar olabilir. [31] Ancak miyozitte kas a r s ndan ziyade kas güçsüzlü ünün daha ön planda oldu u unutulmamal d r. Literatürde nadir de olsa, sarkoidoz ile miyastenia gravis birlikteli i gösteren [32] ve ayr ca sarkoidoz ile inklüzyon cisimcikli myozit birlikteli i [33,34] gösteren olgu sunumlar vard r. Parotis ve Minör Tükürük Bezi Tutulumu Sarkoidozda %6 s kl nda parotis ve minör tükürük bezi tutuluflu tan mlanm flt r. [35] Sjögren sendromu gibi, sarkoidoz da sinsi bafllang çl, tükürük bezlerini etkileyebilen ve sikka semptomlar na yol açabilen kronik inflamatuvar bir hastal kt r. Parotis bezinde büyümeye neden olabilir. [36] Romatoid faktör de pozitif olabilece i için primer SjS nu taklit edebilir. Ancak anti-ro ve anti-la antikor pozitifli i beklenmez. [2] Vasküler Tutulum Sarkoidoza ba l vaskülit geliflimi nadirdir, ancak küçük ve büyük tüm damarlarda granülomatöz lezyonlar görülebilir. Vaskülitik lezyonlar deriye s n rl olabilece i gibi, nöropati, pulmoner hipertansiyon veya di er sistemik vaskülit bulgular da görülebilir. [25] Büyük damar tutuluflu olmas, Takayasu arteriti ile kar fl kl a yol açabilir. Glomerülonefrit ve geçici serebral iskemi klini i görülebilir. [37] RAED Dergisi / RAED Journal Cilt / Volume 5 Say / Issue 2 Aral k / December

5 Antisitoplazmik antikor (ANCA) pozitifli i olabilir. Ancak ANCA pozitifli i, vasküliti olmayan sarkoidoz hastalar nda da görülebilir. [2,37] Tan Sarkoidoz tan s klinik, radyolojik ve laboratuar bulgular n n birleflmesiyle konulur; ancak alt n standart histolojik tan d r. Sarkoidoz olas l genellikle rutin veya kuflku üzerine çekilen standart akci er grafisi ile gündeme gelir. Çünkü hastalar n %90-95 inin gö üs radyografilerinde patolojik de ifliklikler vard r. Bu patolojik de ifliklikler bilateral hiler dolgunluk, pulmoner nodüller ve diffüz pulmoner fibrozis fleklinde özetlenebilir. Hiler lenfadenopati genellikle bilateraldir. Parankimal lezyonlar orta ve üst loblara yerleflme e ilimi gösterir. Akci er radyografisi normal oldu unda yüksek rezolüsyonlu bilgisayarl tomografi (YRBT) ile patolojik de ifliklikler daha hassas bir flekilde ortaya konulabilir. Solunum fonksiyon testleri restriktif bir patern gösterir. Scadding isimli araflt r c, akci er grafisinde görülen de iflikliklere göre, sarkoidozu dört evreye ay rm flt r (Tablo 2). [38] Sarkoidoz sistemik, otoimmün bir inflamatuvar hastal k oldu u için laboratuvar incelemelerinde sistemik inflamasyon varl n gösteren testler pozitif bulunacakt r. Sedimantasyon ve CRP yüksekli i ve %30-80 olguda hipergamaglobulinemi görülür. Kronik hastal k anemisi, lenfopeni, eozinofili (%25) olabilir. ACE serum düzeyinin yükselmesi sarkoidozda önemli bir özelliktir ve %40-90 s kl - nda bildirilmifltir. [1,6,7] Hiperkalsemi varl sarkoidoz tan s n desteklemede önemli bir bulgudur. Artm fl 1-alfa hidroksilaz aktivitesine ba l olarak alveolar makrofajlardan 1.25-dihidroksi vitamin D3 üretiminin artmas sonucunda oluflur. Hiperkalsemiye ba l hiperkalsiüri de olur. Alkalen fosfataz olgular n %33 ünde yüksektir; gamaglutamil transferaz yüksekli i de görülebilir. Kemik ili i etkilenmedikçe, hipersplenizm veya baflka bir otoimmün hastal k olmad kça lökosit ve trombosit say lar normaldir. Düflük titrede romatoid faktör pozitifli i ve düflük titrede granüler boyanan antinükleer antikor pozitifli i de görülebilir. [1,6,7] Radyolojik yöntemler ve di er laboratuar yöntemleri ile sarkoidoz kuflkusu olan hastalarda kesin tan için biyopsi gereklidir. Gerçekten de, tan n n do rulanmas nda histopatoloji alt n standartt r. Biyopsi materyali hastal n tutmufl oldu u herhangi bir organdan veya dokudan al nabilir. Örne in servikal veya aksiler lenfadeopati varl nda bu lenf bezlerinden, deri lezyonu varl nda bu bölgeden biyopsi yap labilir. Benzer flekilde karaci erde granülomatöz lezyonlar nedeniyle karaci er fonksiyon testleri bozulmufl olan bir hastada yap lacak karaci er biyopsisi sarkoidoz tan s koydurabilir. Akci er lezyonlar na yönelik histolojik tan da ise, transbronfliyal biyopsiler önemlidir. Bu aç dan, Tablo 2. Sarkoidozda akci er grafisi bulgular na göre Scadding evrelemesi. Evre 0: Normal Evre 1: Bilateral hiler adenopati, normal akci er parankimi Evre 2: Pulmoner infiltrasyonla birlikte hiler adenopati Evre3: Hiler adenopati olmaks z n pulmoner nfiltrasyon Evre 4: Pulmoner fibrozis endobronflial ultrasonografi (EBUS) son y llarda önem kazanm flt r. Sarkoidozda bronfllara komflu alanlardaki lenf bezleri s kl kla büyür; EBUS ile bu lenf bezlerine ulafl labilir ve i ne biyopsisi yap labilir. Ülkemizde de belirli merkezlerde uygulanabilen bu yöntem sayesinde, sarkoidoz hastalar n n ço unda daha ileri bir iflleme gerek kalmadan tan ya ulafl lmaktad r. Ancak bu yöntemle tan ya ulafl lamayan s n rl say daki hastada ameliyathane koflullar nda genel anestezi ile mediastinoskopi yap larak, mediastendeki lenf bezlerinden biyopsi al nabilir. Tipik histopatolojik bulgu, iyi s n rl epiteloid tipte nonkazeifiye granülomlard r. [1] Bronkoalveoler lavaj s v s nda CD4/CD8 hücre oran - n n 3.5 dan ve lenfosit oran n n %30-50 den yüksek olmas da sarkoidoz tan s n destekler, fakat mutlak tan sal de- ildir. [20] Tüberkülin deri testi özellikle aktif hastal olan hastalarda anerjik bulunur. [1] Seçilmifl olgularda galyum 67 sintigrafisi de tan ya yard mc olabilir. Parotis ve lakrimal bezlerde aktivite tutuluma ba l geliflen görünüm nükleer t p terminolojisinde panda bulgusu olarak adland r l r. Benzer flekilde paratrakeal ve her iki yandaki hiler lenf bezlerinde aktivite tutulumuna ba l geliflen sintigrafik görüntü, lambda (Ï) harfine benzedi i için, lambda bulgusu olarak adland r l r. Panda ve lambda bulgular, sarkoidoz tan s n destekleyen sintigrafik bulgular olarak klasik kitaplara geçmifltir. [1] MRG ve direk radyografiler kemik lezyonlar n n tespitinde yararl d r; fakat henüz özgün tan sal bir algoritma tan mlanmam flt r. Teknesyum-99 difosfat sintigrafisi de, kemik tutuluflunun tespitinde kullan labilir. Sarkoid kas tutuluflunun gösterilmesinde MRG, BT ve PET yard mc olabilir. Asl nda PET birçok dokuda sarkoid lezyonlar n varl n araflt rmada kullan labilir. Eklem ultrasonografisi de, periartrit ay r c tan s nda yard mc olabilir. [22,24] Kveim-Siltzbach deri testi hastalar n %50-70 inde hastal n erken döneminde pozitiftir. Ancak iyi standardize edilmedi i ve %5 oran nda yanl fl pozitiflik gösterdi i için günümüzde pek kullan lmamaktad r. [1,6,7] Ay r c Tan Sarkoidozda granülomlar birçok sistemi tutabildi i ve çok farkl bulgular ortaya ç kabildi i için, ay r c tan listesi 52 Tarhan F, Keser G. Romatolog gözüyle sarkoidoz

6 oldukça genifltir. Sistemik inflamasyon bulgular ile seyretti i için öncelikle sistemik enfeksiyonlar, di er otoimmun hastal klar ve maligniteler ile ay r c tan yap lmal d r. Eritema nodosum ve artrit birlikteli inde, hiler lenfadenopati yok ise, sarkoidoz ay r c tan s nda inflamatuvar barsak hastal klar, ilaç reaksiyonlar ve koksiidomikozis, histoplazmozis, psittakozis gibi sistemik mantar enfeksiyonlar d fllanmal d r. Yap sal semptomlar ve periferik, a r s z lenfadenopatiler nedeniyle lenfomalar ile ay r c tan yap lmal - d r. Gastrointestinal sistemde granülomatöz ülserler veya kitleler nedeniyle gastrointestinal sistem maligniteleriyle kar flabilir. Hepatosplenomegali, kolestaz ve portal hipertansiyon nedeniyle de kronik karaci er hastal klar ile kar - flabilir. Tiroid bezi, pankreas, periton ve böbrek tutulufllar da kar fl kl klara yol açabilir. Sarkoidozun litik ve/veya sklerotik kemik lezyonlar n n ay r c tan s nda özellikle multiple myelom, lenfoma ve kemik metastazlar ak lda bulundurulmal d r. Ay r c tan da histolojik tan önemlidir. [1,2,7] Serum ACE yüksekli inin, sarkoidoz d fl nda Gaucher hastal, lepra, silikozis, karaci er sirozu, histoplazmozis, aspergillozis, diabetes mellitus ve HIV enfeksiyonu gibi hastal klarda da olabilece i unutulmamal d r. [1] Sarkoidozun periferik artriti, romatoid faktör pozitifli- i de oldu u için RA ile kar flabilir. Ayak bile i artriti, aksiyal tutulufl, sakroiliit ve sosis parmak gibi bulgular nedeniyle, spondilartrit grubu hastal klarla kar flabilir. Artritli bir sarkoidoz olgusunda, sarkoid deri lezyonlar da oldu- unda, psoriyazis ve psoriyatik artrit tan lar akla gelebilir. [2] Sarkoidoz seyrinde baz olgularda tükürük bezleri tutulabildi i, parotis bezinde büyüme olabildi i ve sikka semptomlar ortaya ç kabildi i için, SjS ile de ay r c tan gereklidir. Baz ipuçlar ayr mda yard mc olabilir. Örne in üveit varl sarkoidoz lehine; anti-ro ve anti-la antikor pozitifli i SjS lehine kabul edilebilir. Minör tükürük bezi biyopsisi de ay r c tan da önemli olabilir. Hem sarkoidozda, hem de SjS da parotis bezinin uyar lm fl salg fonksiyonu azal r; fakat bezde globüler siyalektazi olmas ve azalm fl salg da sodyum yo unlu unun yüksek olmas SjS lehinedir. [39] Sarkoidoza ba l vaskülitin, primer granülomatöz vaskülitlerden ay rt edilmesi çok zordur. Çünkü histolojik olarak ikisinde de granülomatöz lezyonlar görülecektir. Gerçekten de, sarkoidozun oral, faringeal ve nazal mukoza tutuluflu, s n rl Wegener granülomatozu (granülomatöz polianjiitis) ile kar flabilir Damar duvar nda nekroz olup olmamas, anjiyografik bulgular, di er sistemlerle ilgili klinik ve laboratuar bulgular ay r mda yard mc olabilir. Özellikle panca pozitifli inin vasküliti olmayan sarkoidoz hastalar nda da görülebilece i unutulmamal d r. [2,37] Multisistemik tutulufl ve özellikle deri lezyonlar nedeniyle, sarkoidoz SLE ile de kar flabilir. Ancak SLE serolojisi ay r c tan da yard mc olacakt r. Bunun da ötesinde, SLE ve sarkoidoz birlikte de görülebilir. Sarkoidozlu hastalarda yüzde kelebek deri döküntüsü ve diskoid lezyonlar birlikte görüldü ü zaman bu olas l k akla gelmelidir. [40] Sarkoid artrit ve gut artriti birlikte olabilece i gibi, sarkoid artrit gut artritini taklit de edebilir. Sarkoidoz ile gut artritinin kar flabilmesinin en önemli nedeni hiperürisemidir ve muhtemelen sarkoidozda ürat metabolizmas nda bozukluk olmas na ba l d r. Eklem ponksiyonuyla al nacak sinoviyal s v da fagosite edilmifl monosodyum ürat kristallerinin varl akut gut artriti tan s nda k ymetlidir. Asl nda sarkoid artrit ve gut artriti aras ndaki iliflki ilk defa 120 y l önce Jonathon Hutchinson taraf ndan bir olgu sunumunda ortaya konulmufltur. Bu olguda hastan n böbrek yetmezli- inin gut hastal na ba l olabilece i bildirilmifltir. Ancak sarkoidozda, hiperürisemi, hiperkalsemi ve böbrek tafllar nedeniyle böbrek yetmezli i de geliflebilir. [2,25,26,41] Sarkoid myopati, polimyozit klini i ile karfl m za gelebilir. Sarkoid myopatide de, EMG anormallikleri ve kas enzim yüksekli i görülebildi i için, ay r c tan da alt n standart kas biyopsisidir. [2,25,26] Etyopatogenez Birçok otoimmun hastal kta oldu u gibi, sarkoidoz da genetik yatk nl olan bireylerde uygun çevresel faktörlerin eklenmesiyle ortaya ç kar. Havayolu ile al nan çam poleni, yer f st tozu ve berilyum gibi çeflitli unsurlar n ve ayr ca baz enfeksiyöz ajanlar n etiopatogenezde önemli oldu u düflünülmektedir. Özellikle Ebstein-Barr, Herpes ve Adenovirüs gibi çeflitli viral ajanlar ve ayr ca mikobakteriler bu konuda daha ön plana ç kmaktad r. [1] Newman ve ark. n n çal flmas nda; tar mla u raflanlarda, küflü ortamlarda çal flanlarda ve böcek ilaçlar yla temas öyküsü olanlarda sarkoidozun daha çok görüldü ü bildirilmifltir. Buna karfl - l k, sigara içimi ile sarkoidoz aras nda negatif bir iliflki oldu u iddia edilmifltir. [42] Musellim ve ark. n n çal flmas nda da, sarkoidoz hastalar n n %75 inin sigara içmedi i gösterilmifltir. [3] Sarkoidozdan sorumlu tek bir gen gösterilememifltir. HLA-A1, B8, DR3 haplotipi ve DR17 beyazlarda; DRw52 Japon larda; DPB1*0201 Afrika kökenli Amerika l hastalarda, artm fl sarkoidoz riski ile iliflkili bulunmufltur. HLA- DR3 ve DQ2 ile Löfgren sendromu aras nda ve HLA- DR5 ile kronik hastal k aras nda iliflki gösterilmifltir. [13] Son çal flmalarda annexin 11 geni üzerinde de durulmaktad r. [43] Birinci dereceden akrabalarda sarkoidoz riskinin artm fl oldu u ve monozigotik ikizlerdeki konkordans n (0.148), dizigotik ikizlerden (0.012) daha yüksek oldu u gözlenmifltir. [44] Ailesel birliktelik %1-3 olarak bildirilmifltir. [3,4] Sarkoidoz TH1 a rl kl bir hastal kt r. Antijenin CD4 pozitif T lenfositleri taraf ndan tan nmas hastal n tetiklenmesinde kritik basamakt r. nflamatuvar süreç esnas n- RAED Dergisi / RAED Journal Cilt / Volume 5 Say / Issue 2 Aral k / December

7 da TNF-α, INF-γ, IL-2, TGF-β, IL-8, IL-12, IL-10 ve IL-23 gibi sitokinlerin üretimi artar. [20] Bu sitokinler aras nda özellikle IL-1β, INF-γ ve TNF-α granülom oluflmas nda ve idamesinde önemli sitokinlerdir. IL-12 düzeyi de, hem hasta serumlar nda, hem de bronko alveoler lavaj mayilerinde yüksek bulunmufl olup, hastal n patogenezinde önemli yeri oldu u gösterilmifltir. [45] Tedavi Sarkoidozun kesin sebebi bilinmedi inden tedavisi de ampiriktir. Kortikosteroidler dahil, sarkoidoz tedavisinde kullan lan hiçbir ajan için FDA onay yoktur. [1] Bununla paralel olarak, sarkoidoz tedavisinde kontrollü çal flmalar ve kan ta dayal t p verisi de azd r. Bu nedenle tedavi planlanmas nda uzman görüflü ve bilgi birikimi önemlidir. Tedaviyi planlarken hastal n bafllang ç flekli, ilerlemesi, organ tutulumlar ve mevcut semptomlar göz önünde bulundurulmal d r. Hastal k bafllang c nda fliddetli semptomlar ve ciddi organ tutuluflu olan hastalarda tedaviye hemen bafllanmal d r. Bu ba lamda semptomatik pulmoner tutulufl, malign hiperkalsemi, üveit, nörosarkoidoz, ciddi kardiyak tutulufl, lupus perniyo gibi kutanöz bulgular, karaci- er ve dalak tutuluflu, fliddetli üst hava yolu tutuluflu ve ciddi lokomotor system tutuluflu gibi bulgular n varl nda ilaçs z izlem süreci olmamal d r. Di er yandan baz yazarlar iyi prognozlu hastalar n spontan remisyona girme ihtimali oldu undan, yaflamsal organ tutuluflu ve önemli yak nmas olmayan hastalar n 3-6 ay süreyle tedavisiz izlenebilece ini öne sürmektedir. [46] Bu nedenle asemptomatik, radyolojik olarak akci er tutuluflu olan hastalarda tedaviye karar vermek için hastalar n belirli bir süre izlenmesi önerilmektedir. [46] Örne in ACCESS kohort unda iki y l takip edilen hastalar n sadece %16 s nda gö üs radyografisinde progresyon ve %11 inde spirometrik de erlerde bozulma görülmüfltür. [47] Önerilen iki y ll k izlem süresi, yeni organ tutuluflunu tespit etmek aç s ndan da önemlidir. ACCESS çal flmas nda 2 y ll k izlem süresince %23 oran nda yeni organ tutulumu saptanm flt r. [47] Sarkoidozda tedaviye erken bafllanmas n n, remisyon aç s ndan bir avantaj olup olmad yla ilgili veriler de çeliflkilidir. Afrika kökenli Amerika l hastalarda yap lan bir çal flmada KS ile remisyon sa lanan hastalar n %74 ünde; spontan remisyon sa lanan hastalar n ise %8 inde relaps görüldü ü ortaya konulmufltur. [48] Sarkoidoz tedavisinde genel kabul gören bir tedavi algoritmas ve tedavide kullan lan ilaçlar n uygun doz ve kullan m süresi ile ilgili tam bir fikir birli i yoktur. Kortikosteroidler bu hastal k için ilk basamakta ve en yayg n kullan lan ajanlard r. Pulmoner tutulumda hastalar n %70 inden fazlas KS tedaviye olumlu yan t verir. Fakat doz azalt m nda veya kesme durumunda %25-50 oran nda nüks bildirilmifltir. [1] Kullan lacak KS dozu ve konusunda tam bir fikir birli i olmamas na ra men, günlük mg prednizolon tedavisi ile bafllanabilir. [38] Pulmoner tutulumlu hastalarda günlük 20 mg üzerinde dozlar genellikle gerekmemesine ra men, kardiyak ve nörolojik tutulumlarda günlük prednizolon doz gereksinimi 20 mg üstüne ç kabilir. Sonras nda, semptomlar kontrol alt na tutacak en düflük KS dozuna inmek hedeflenmelidir. Önerilen KS tedavi süresi ve doz azaltma flemalar farkl d r. Baz yazarlar tedavinin bafllamas ndan sonra 6 ay içinde KS dozunun azalt larak kesilmesini önerirken, baz yazarlar ise relaps riskine karfl tedavinin en az 1 y l sürdürülmesini önermektedir. [46,49] Kortikosteroid tedavisi ile hastal k aktivitesi ve bulgular kontrol alt na al namayan, KS dozunun azalt lma aflamas nda sarkoidozun alevlendi i ve KS tedavisine ba l yan etkilerin ön planda oldu u hastalarda, ikinci basamak ilaçlar kullan labilir. Bu grup ilaçlar aras nda klorokin (KQ), hidroksiklorokin (HKQ), metotreksat (MTX), azatiyopirin (AZA), leflunomid (LEF), mikofenolat mofetil (MMF), siklosporin (CSA), pentoksifilin ve minosiklin say labilir. Tedaviye dirençli ve daha a r olgularda siklofosfamid (CYP), anti-tnf ajanlar, rituksimab (RTX) ve talidomid kullan m da bildirilmifltir. [50] Antimalaryal ilaçlardan KQ ve HKQ in etkinli i kutanöz sarkoidoz ve hiperkalsemi tedavisinde gösterilmifltir. [51,52] Ciddi pulmoner, kutanöz, hepatik, nörolojik, oküler ve kardiyak sarkoidoz olgular nda MTX tedavisi etkili bulunmufltur. [53-55] Pulmoner sarkoidozlu 11 hastada yap - lan bir çal flmada, AZA ve KS kombinasyon tedavisine olumlu yan t al nd bildirilmifltir. [56] Sarkoid üveitli yedi hastada, MMF tedavisine olumlu yan t bildirilmifltir. [57] Bir baflka çal flmada da, pulmoner ve oküler tutulumu olan 32 sarkoidoz hastas na tek bafl na veya MTX ile birlikte LEF tedavisi verilmifltir. Sadece LEF verilen 17 hastan n 12 sinde; MTX + LEF kombinasyonu verilen 15 hastan n 13 ünde remisyon saptanm flt r. [58] Siklofosfamid tedavisinin nörosarkoidozda, [59] minosiklin tedavisinin ise kutanöz sarkoidozda [60] etkili oldu u bildirilmifltir. Sarkoidozun lokomotor sistem tutuluflunun tedavisine göz at ld nda, akut sarkoid artritinin seyrinin iyi oldu u ve tedavide genellikle indometazin gibi NSA lar n yeterli oldu u söylenebilir. Baz olgularda kolflisin tedavisinin de atak süresini k saltt bildirilmifltir. [1] Kronik sinovit varl - nda ise, ek olarak düflük doz KS tedavisi gerekebilir. KS tedavisine de direnç gösteren artrit varl nda, baflta MTX ve antimalaryal ajanlar olmak üzere, LEF ve AZA gibi temel etkili ve S ajanlar kullan labilir. [2] Sweiss ve ark. sarkoid artritli hastalarda, ilk aflamada NSA ve KS tedavisinin bafllanmas n, yan t al n rsa bu flekilde devam edilmesini, direnç veya yan etki varl nda MTX tedavisine geçilmesini, gerekirse KS dozunun art r lmas n ve MTX etkisiz kal rsa veya sorun ç karsa di er bir temel etkili ilac n kullan lmas n önermifltir. [2] Bu da sonuç vermez ise, bu durumda biyolojik ajanlar önerilmektedir. 54 Tarhan F, Keser G. Romatolog gözüyle sarkoidoz

8 Osteosarkoidozun tedavisi ise daha zordur. Kortikosteroidler fliflli i geriletse de, kemik y k m n tamamen düzeltemezler. Baz olgularda MTX ve antimalaryal ajanlar n yararl olabildi i bildirilmifltir. [1] Akut sarkoid miyozit KS tedavisine, kronik ve nodüler miyopatilere göre daha iyi yan t vermektedir. Akut sarkoid miyozit tedavisinde MTX n etkili oldu u gösterilmifltir. [25] fiiddetli ve semptomatik kronik ve nodüler myozit tedavisinde de MTX ve AZA kullan lmaktad r, fakat ideal bir tedavi stratejisi henüz oluflturulamam flt r. [61] Eritema nodosum tedavisinde indometazin gibi NSA lar, kolflisin ve düflük doz KS ler yararl olur. Sarkoid vaskülitinin tedavisinde KS ler ilk seçenektir, fakat doz ve kullan m süresi hakk nda kesin bir veri yoktur. [2] Relaps s k görülmektedir. Dirençli olgularda AZA, CYP gibi S ajanlar ve RTX denenebilir. [62] TNF-α sarkoidozda granülom oluflmas nda ve granülomun varl n n sürdürülmesinde önemli bir stokindir. Anti TNF-α tedaviler, dirençli olgularda kullan lmaktad r. nfliximab konvansiyonel tedaviye dirençli deri, kalp, göz, eklem ve nörolojik tutulumlu hastalarda etkili bulunmufltur. [63,64] Etanersept ile yap lan çal flmalarda sonuçlar çok iyi olmamas na ra men, olgu bildirimlerinde tedaviye dirençli sarkoid artrit [65] ve sarkoid vaskülit [66] tedavisinde baflar l oldu u bildirilmifltir. Adalimumab ile sarkoid vaskülitli bir olguda [67] ve multisitemik tutulumla seyreden sarkoidozlu üç hastada baflar l sonuçlar bildirilmifltir. [68] Alveoler makrofajlardan TNF sal n m n bask layan talidomid deri sarkoidozunda; [69] TNF üretimini bask layan pentoksifilin ise pulmoner sarkoidozda kullan lm fl ve etkili bulunmufltur. [70] RTX tedavisinin etkinli ini gösteren klinik bir çal flma yoktur; veriler olgu sunumlar ile s n rl d r. [71,72] Sarkoidoz tedavisinde umut verici görünen di er biyolojik tedavi ajanlar aras nda ustekinumab, apremilast, certolizumab, golimumab ve bir fosfodiesteraz 4 inhibitörü olan apremilast say labilir. [73,74] Sonuç olarak; sarkoidozun tedavisi bireyseldir; semptomlara ve organ tutufluna göre belirlenir. Asemptomatik hastalar n bir süre izlenmesi önerilir. Baz olgularda spontan remisyon geliflebilece i unutulmamal d r. Sarkoidozda standardize edilmifl tedavi protokolleri de yoktur. Tedavi alan veya almayan tüm hastalar, yeni organ tutulumlar aç - s ndan izlenmelidir. Tablo 3. Sarkoidozda kötü prognoz göstergeleri. 40 yafl üzeri Afrika kökenli Amerikal lar Steroid tedavisi ihtiyac olanlar Ekstra pulmoner tutulumu olanlar - Kardiyak - Nörolojik - Lupus Pernio - Splenomegali - Hiperkalsemi - Kemik tutulumu Pulmoner tutulum olanlar - Evre 3-4 gö üs radyografi bulgular - Pulmoner Hipertansiyon - Belirgin akci er fonksiyon bozuklu u - Dispne (orta-fliddetli) - Bronkoalveoler lavaj s v s nda nötrofili varl laca ba l sarkoidoz Anti-TNF ajanlar tedaviye dirençli sarkoidoz hastalar - n n tedavisinde baflar yla kullan lsa da, sarkoidoz hastal olmayan ve baflka nedenlerle anti-tnf ajanlar kullanan baz hastalarda bu tedaviye ba l sarkoidoz geliflebildi i de bildirilmifltir. [75] Bunun mekanizmas tam olarak bilinmese de, anti-tnf tedavisi sonucunda TNF-α ile IFN-α sitokinleri aras ndaki dengenin bozulmas ve sonuçta IFN- düzeyinin yükselmesi ile ilgili oldu u düflünülmektedir. Gerçekten, IFN-α tedavisinde de sarkoidoz ortaya ç kabilmektedir. Anti-TNF tedavisi zemininde geliflen sarkoidozun, patogenetik süreç aç s ndan anti-tnf tedaviye ba l psoriyazis veya lupus tablosu ile de benzerlik gösterdi i düflünülmektedir. [76] Prognoz Ço u hastada spontan remisyon görülür (%60). Akut sarkoidozlu hastalar spontan remisyona girme olas l klar daha fazlad r. Löfgren sendromlu hastalar genellikle tedavisiz ve spontan remisyona girerler; prognoz iyidir. [46] Sarkoidoz hastalar n n %10-20 sinde KS tedavisi gerekir. %10-30 olgu kronikleflir. Mortalite oran %1-5 oran nda bildirilmifltir. [77] Tüm ölümlerin yar s ilerleyici pulmoner hastal k, di er yar s kardiyak/nörolojik hastal k kaynakl - d r. Tablo 3 te sarkoidozda kötü prognoz ile iliflkili özellikler gösterilmifltir. [50] Kaynaklar 1. West SG. Sarcoidosis. In: Hochberg MC, Silman AJ, Smolen JS, Weinblatt ME, Weisman MH, editors. Rheumatology. Edinburgh: Mosby; 2011: Sweiss NJ, Patterson K, Sawaqed R, et al. Rheumatologic manifestations of sarcoidosis. Semin Respir Crit Care Med 2010;31: Musellim B, Kumbasar OO, Ongen G, et. al. Epidemiological features of Turkish patients with sarcoidosis. Respir Med 2009; 103: Baughman RP, Teirstein AS, Judson MA, et al.; Case Control Etiologic Study of Sarcoidosis (ACCESS) research group. Clinical characteristics of patients in a case control study of sarcoidosis. Am J Respir Crit Care Med 2001;164: RAED Dergisi / RAED Journal Cilt / Volume 5 Say / Issue 2 Aral k / December

9 5. Baughman RP. Pulmonary sarcoidosis. Clin Chest Med 2004;25: Newman LS, Rose CS, Maier LA. Sarcoidosis. N Engl J Med 1997;336: Cox CE, Davis-Allen A, Judson MA. Sarcoidosis. Med Clin North Am 2005;89: Okumus G, Musellim B, Cetinkaya E, et al. Extrapulmonary involvement in patients with sarcoidosis in Turkey. Respirology 2011;16: Rothova A. Ocular involvement in sarcoidosis. Br J Ophthalmol 2000;84: English JC 3rd, Patel PJ, Greer KE. Sarcoidosis. J Am Acad Dermatol 2001;44: Gullapalli D, Phillips LH 2nd. Neurologic manifestations of sarcoidosis. Neurol Clin 2002;20: Baughman RP, Lower EE. Six-minute walk test in managing and monitoring sarcoidosis patients. Curr Opin Pulm Med 2007; 13: Visser H, Vos K, Zanelli E, et.al. Sarcoid arthritis: clinical characteristics, diagnostic aspects, and risk factors. Ann Rheum Dis 2002;61: Spilberg I, Siltzbach LE, McEwen C. The arthritis of sarcoidosis. Arthritis Rheum 1969;12: Gran JT, Bøhmer E. Acute sarcoid arthritis: a favourable outcome? A retrospective survey of 49 patients with review of the literature. Scand J Rheumatol 1996;25: Chatham W. Rheumatic manifestations of systemic disease: Sarcoidosis. Curr Opin Rheumatol 2010;22: Anandacoomarasamy A, Peduto A, Howe G, Manolios N, Spencer D. Magnetic resonance imaging in Löfgren s syndrome: demonstration of periarthritis. Clin Rheumatol 2007;26: Erb N, Cushley MJ, Kassimos DG, Shave RM, Kitas GD. An assessment of back pain and the prevalence of sacroiliitis in sarcoidosis. Chest. 2005;127: Wilcox A. Bharadwaj P, Sharma OP. Bone sarcoidosis. Curr Opin Rheumatol 2000;12: Bargagli E, Mazzi A, Rottoli P. Markers of inflammation in sarcoidosis: blood, urine, BAL, sputum and exhaled gas. Clin Chest Med 2008;29: Ugwonali OF, Parisien M, Nickerson KG, Scully B, Ristic S, Strauch RJ. Osseous sarcoidosis of the hand: pathologic analysis and review of the literature. J Hand Surg Am 2005;30: Shorr AF, Murphy FT, Kelly WF, Kaplan KJ, Gilliland WR, Shapeero LG. Osseous sarcoidosis clinical, radiographic, and therapeutic observations. J Clin Rheumatol 1998;4: Binicier O, Sari I, Sen G, et al. Axial sarcoidosis mimicking radiographic sacroiliitis. Rheumatol Int 2009;29: Koyoma T, Ueda H, Togashi K, Umeoka S, Kataoka M, Nagai S. Radiologic manifestations of sarcoidosis in various organs. Radiographics 2004;24: Torralba KD, Quismorio FP Jr. Sarcoidosis and the rheumatologist. Curr Opin Rheumatol 2009; 21: Zisman DA, Shorr AF, Lynch JP 3rd. Sarcoidosis involving the musculoskeletal system. Semin Respir Crit Care Med 2002;23: Le Roux K, Streichenberger N, Vial C, et al. Granulomatous myositis: a clinical study of thirteen cases. Muscle Nerve 2007; 35: Fayad F, Lioté F, Berenbaum F, Orcel P, Bardin T. Muscle involvement in sarcoidosis: a retrospective and followup studies. J Rheumatol 2006;33: Sève P, Zénone T, Durieu I, Pillon D, Durand DV. Muscular sarcoidosis: apropos of a case. Rev Med Interne 1997;18: Moore SL, Teirstein AE. Musculoskeletal sarcoidosis: spectrum of appearances at MR imaging. Radiographics 2003;23: Hoitsma E, De Vries J, van Santen-Hoeufft M, Faber CG, Drent M. Impact of pain in a Dutch sarcoidosis patient population. Sarcoidosis Vasc Diffuse Lung Dis 2003;20: Kurukumbi M, Weir RL, Kalyanam J, Nasim M, Jayam-Trouth. A rare association of thymoma, myasthenia gravis and sarcoidosis: a case report. J Med Case Rep ;2: Vattemi G, Tonin P, Marini M, et al. Sarcoidosis and inclusion body myositis. Rheumatology (Oxford) 2008;47: Larue S, Maisonobe T, Benveniste O, Chapelon-Abric C, Lidove O, Papo T, et al. Distal muscle involvement in granulomatous myositis can mimic inclusion body myositis. J Neurol Neurosurg Psychatry 2011;82: Ramos-Casals M, Brito-Zeron P, Garcia-Carrasco M, Font J. Sarcoidosis or Sjögren s syndrome? Clues to defining mimicry or coexistence in 59 cases. Medicine 2004;83: Rudralingam M, Nolan A, Macleod I, Greenwood M, Heath N. A case of sarcoidosis presenting with diffuse, bilateral swelling of the salivary glands. Dent Update 2007;34: Fernandes SR, Singsen BH, Hoffman GS. Sarcoidosis and systemic vasculitis. Semin Arthritis Rheum 2000;30: Statement on sarcoidosis. Joint Statement of the American Thoracic Society (ATS), the European Respiratory Society (ERS) and the World Association of Sarcoidosis and Other Granulomatous Disorders (WASOG) adopted by the ATS Board of Directors and by the ERS Executive Committee. Am J Respir Crit Care Med 1999;160: van de Loosdrecht A, Kalk W, Bootsma H, Henselmans JM, Kraan J, Kallenberg CG. Simultaneous presentation of sarcoidosis and Sjögren s syndrome. Rheumatology (Oxford) 2001;40: Maples CJ, Counselman FL. Lupus pernio. J Emerrg Med 2007; 33: Baughman RP, Iannuzzi MC. Diagnosis of sarcoidosis: when is a peek good enough? Chest 2000;117: Newman LS, Rose CS, Bresnitz EA, et al.; ACCESS Research Group. A case control etiologic study of sarcoidosis: environmental and occupational risk factors. Am J Respir Crit Care Med 2004;170: Hofmann S, Franke A, Fischer A, et al. Genome-wide association study identifies ANXA11 as a new susceptibility locus for sarcoidosis. Nat Genet 2008;40: Sverrild A, Backer V, Kyvik KO, et al. Heredity in sarcoidosis: a registry-based twin study. Thorax 2008;63: Shigehara K, Shijubo N, Ohmichi M, et al. IL12 and IL18 are increased and stimulated IFNγ production in sarkoid lungs. J Immunol 2003;166: Hunninghake GW, Gilbert S, Pueringer R, et al. Outcome of the treatment for sarcoidosis. Am J Respir Crit Care Med 1994; 149: Judson MA, Baughman RP, Thompson BW, et al. ACCESS Research Group. Two year prognosis of sarcoidosis: the ACCESS experience. Sarcoidosis Vasc Diffuse Lung Dis 2003; 20: Gottlieb JE, Israel HL, Steiner RM, Triolo J, Patrick H. Outcome in sarcoidosis. The relationship of relapse to corticosteroid therapy. Chest 1997;111: Winterbauer RH, Kirtland SH, Corley DE. Treatment with corticosteroids. Clin Chest Med 1997;18: Tarhan F, Keser G. Romatolog gözüyle sarkoidoz

10 50. Lazar CA, Culver DA. Treatment of sarcoidosis. Semin Respir Crit Care Med 2010;31: Zic JA, Horowitz DH, Arzubiaga C, King LE Jr. Treatment of cutaneous sarcoidosis with chloroquine. Review of the literature. Arch Dermatol 1991;127: Adams JS, Diz MM, Sharma OP. Effective reduction in the serum 1,25-dihydroxyvitamin D and calcium concentration in sarcoidosis-associated hypercalcemia with short-course chloroquine therapy. Ann Intern Med 1989;111: Baughman RP, Lower EE. Alternatives to corticosteroids in the treatment of sarcoidosis. Sarcoidosis Vasc Diffuse Lung Dis 1997;14: Lower EE, Baughman RP. Prolonged use of methotrexate for sarcoidosis. Arch Intern Med ;155: Dev S, McCallum RM, Jaffe GJ. Methotrexate treatment for sarcoid-associated panuveitis. Ophthalmology 1999;106: Müller-Quernheim J, Kienast K, Held M, Pfeifer S, Costabel U. Treatment of chronic sarcoidosis with an azathioprine/prednisolone regimen. Eur Respir J 1999;14: Bhat P, Cervantes-Castañeda RA, Doctor PP, Anzaar F, Foster CS. Mycophenolate mofetil therapy for sarcoidosis-associated uveitis. Ocul Immunol Inflamm 2009;17: Baughman RP, Lower EE. Leflunomide for chronic sarcoidosis. Sarcoidosis Vasc Diffuse Lung Dis 2004;21: Doty JD, Mazur JE, Judson MA. Treatment of corticosteroidresistant neurosarcoidosis with a short-course cyclophosphamide regimen. Chest 2003;124: Bachelez H, Senet P, Cadranel J, Kaoukhov A, Dubertret L. The use of tetracyclines for the treatment of sarcoidosis. Arch Dermatol 2001;137: Nemoto I, Shimizu T, Fujita Y, et al. Tumour-like muscular sarcoidosis. Clin Exp Dermatol 2007;32: Stone JH, Merkel PA, Spiera R, et al. Rituximab versus cyclophosphamide for ANCA-associated vasculitis. N Engl J Med 2010;363: Agarwal S, Bhagat S, Dasgupta B. Sarcoid sacroillitis: succesfull treatment with infliximab. Ann Rheum Dis 2009;68: Sodhi M, Pearson K, White ES, Culver DA. Infliximab therapy rescues cyclophosphamide failure in severe central nervous system sarcoidosis. Respir Med 2009;103: Hobbs K. Chronic sarcoid arthritis treated with intraarticular etanercept. Arthritis Rheum 2005;52: Sweiss NJ, Welsch MJ, Curran JJ, Ellman MH. Tumor necrosis factor inhibition as a novel treatment for refractory sarcoidosis. Arthritis Rheum 2005;53: Bejerano C, Blanco R, González-Vela C, Agüero R, Carril JM, González-Gay MA. Refractory polymyalgia rheumatica as presenting manifestation of large-vessel vasculitis associated to sarcoidosis. Successful response to adalimumab. Clin Exp Rheumatol 2012;30(1 Suppl 70): Lahmer T, Knopf A, Lanzl I, Heemann U, Thuermel K. Using TNF-alpha antagonist adalimumab for treatment of multisystem sarcoidosis: a case study. Rheumatol Int 2012;32: Carlesimo M, Giustini S, Rossi A, Bonaccorsi P, Calvieri S. Treatment of cutaneous and pulmonary sarcoidosis with thalidomide. J Am Acad Dermatol 1995;32(5 Pt 2): Zabel P, Entzian P, Dalhoff K, Schlaak M. Pentoxifylline in treatment of sarcoidosis. Am J Respir Crit Care Med 1997;155: Lower EE, Baughman RP, Kaufman AH. Rituximab for refractory granulomatous eye disease. Clin Ophthalmol 2012;6: Dasilva V, Breuil V, Chevallier P, Euller-Ziegler L. Relapse of severe sarcoidosis with an uncommon peritoneal location after TNF-alpha blockade. Efficacy of rituximab, report of a single case. Joint Bone Spine 2010;77: Bargagli E, Olivieri C, Rottoli P. Cytokine modulators in the treatment of sarcoidosis. Rheumatol Int 2011;31: Baughman RP, Judson MA, Ingledue R, Craft NL, Lower EE. Efficacy and safety of apremilast in chronic cutaneous sarcoidosis. Arch Dermatol 2012;148: Gifre L, Ruiz-Esquide V, Xaubet A Gómez-Puerta JA, Hernández MV, Sanmartí R. Lung Sarcoidosis induced by TNF antagonists in rheumatoid arthritis: a case presentation and a literature review. Arch Bronchoneumol 2011;47: Fok KC, Ng WW, Henderson CJ, Connor SJ. Cutaneous sarcoidosis in a patient with ulcerative colitis on infliximab. J Crohns Colitis 2012;6: Dempsey OJ, Paterson EW, Kerr KM, Denison AR. Sarcoidosis. BMJ 2009;339:b3206. RAED Dergisi / RAED Journal Cilt / Volume 5 Say / Issue 2 Aral k / December

Etyopatogenezde Ebstein-Barr virüs, Herpes Simplex virüs gibi virüsler, mantarlar, spiroketler de suçlanmış ancak yeterli kanıt bulunamamıştır.

Etyopatogenezde Ebstein-Barr virüs, Herpes Simplex virüs gibi virüsler, mantarlar, spiroketler de suçlanmış ancak yeterli kanıt bulunamamıştır. Sarkoidoz Günay Şahin DALKILIÇ - Nuran TÜRKÇAPAR 465 Sarkoidoz, kronik, sistemik, nonkazeifiye granülom gelişimi ile karakterize inflamatuar bir hastalıktır. Halen nedeni bilinemeyen bu hastalık, en sık

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Sarkoidozda Cilt Tutulumu: 42 Olgunun Analizi

Sarkoidozda Cilt Tutulumu: 42 Olgunun Analizi Sarkoidozda Cilt Tutulumu: 42 Olgunun Analizi Ferhan ÖZŞEKER*, Sevinç BİLGİN*, Ümmühan BAYRAM**, Ateş BARAN*, Bülent ALTINSOY***, Döndü GÜNEYLİOĞLU****, Esen AKKAYA* * İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

İnterstisyel hastalıklar. klarında klinik değerlendirme. erlendirme

İnterstisyel hastalıklar. klarında klinik değerlendirme. erlendirme İnterstisyel akciğer hastalıklar klarında klinik değerlendirme erlendirme Doç.Dr.Dr.Benan.Benan MüsellimM Solunumsal semptomlar Dispne Öksürük Balgam Göğüs s ağrısıa Hemoptizi Alveoler hemoraji sendromları

Detaylı

28.02.2015. Sarkoidoz. MSS granülomatozları. Sarkoidoz. Sarkoidoz. Granülom / Granülomatoz reaksiyon

28.02.2015. Sarkoidoz. MSS granülomatozları. Sarkoidoz. Sarkoidoz. Granülom / Granülomatoz reaksiyon Granülom / Granülomatoz reaksiyon Non-enfektif granülomatozlar: Sinir sistemi tutulumu ve görüntüleme Küçük nodül Bağışıklık sisteminin, elimine edemediği yabancı patojenlere karşı geliştirdiği ve izole

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Prof.Dr. M.Pamir ATAGÜNDÜZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı 11 Nisan 2014 Ana Başlıklar

Detaylı

SARKOİDOZ Dr.Özlem Özdemir Kumbasar Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

SARKOİDOZ Dr.Özlem Özdemir Kumbasar Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı SARKOİDOZ Dr.Özlem Özdemir Kumbasar Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sarkoidoz nedeni bilinmeyen, sistemik granülomatöz bir hastalıktır. En çok tutulan yapılar toraks

Detaylı

Akciğer Dışı Tümör Olgularında İzole Mediasten FDG-PET Pozitif Lenf Nodlarının Histopatolojik Değerlendirilmesi

Akciğer Dışı Tümör Olgularında İzole Mediasten FDG-PET Pozitif Lenf Nodlarının Histopatolojik Değerlendirilmesi Akciğer Dışı Tümör Olgularında İzole Mediasten FDG-PET Pozitif Lenf Nodlarının Histopatolojik Değerlendirilmesi Dr. E. Tuba CANPOLAT 1, Dr. Alper FINDIKÇIOĞLU 2, Dr. Neşe TORUN 3 1 Başkent Üniversitesi

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Anatomisi Boyun Anatomisi Omurganın en hareketli parçasıdır. Karotis, vertebral arter, omurilik ve spinal sinirleri

Detaylı

Akciğer Kanserinde Tanı Yöntemleri

Akciğer Kanserinde Tanı Yöntemleri Akciğer Kanserinde Tanı Yöntemleri Akciğer kanserinin tanısında anamnez, fizik muayene, tam kan sayımı ve rutin biyokimya testlerinden sonra; Noninvaziv (akciger filmi, toraks BT, PET, balgam sitolojisi),

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Kutanöz Sarkoidozlu 15 Hastanın Geriye Dönük Analizi A Retrospective Analysis of 15 Patients with Cutaneous Sarcoidosıs

Kutanöz Sarkoidozlu 15 Hastanın Geriye Dönük Analizi A Retrospective Analysis of 15 Patients with Cutaneous Sarcoidosıs 66 Orijinal Araştırma / Original Article Kutanöz Sarkoidozlu 15 Hastanın Geriye Dönük Analizi A Retrospective Analysis of 15 Patients with Cutaneous Sarcoidosıs Ebru Güler 1, Beril Gülüş Demirel 1, Olgun

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

DR.ENVER YALNIZ İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

DR.ENVER YALNIZ İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DR.ENVER YALNIZ İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OLGU-1 44 yaşında, erkek olgu futbol antrenörü 10 gündür ateş, eforla olan nefes darlığı, kuru öksürük

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Juvenil Dermatomiyozit

Juvenil Dermatomiyozit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil Dermatomiyozit 2016 un türevi 2. TEŞHİS VE TEDAVİ 2.1 Çocuklarda, erişkinlere göre farklı mıdır? Yetişkin kişilerde dermatomiyozit altta yatan kanserlere

Detaylı

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA 1. vaka S.P ERKEK 1982 DOĞUMLU YUTMA GÜÇLÜĞÜ ŞİKAYETİ MEVCUT DIŞ MERKEZDE YAPILAN ÖGD SONUCU SQUAMOZ HÜCRELİ CA TANISI ALMIŞ TEKRARLANAN

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

Meme Radyoterapisi sonrası komplikasyonlar. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD

Meme Radyoterapisi sonrası komplikasyonlar. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD Meme Radyoterapisi sonrası komplikasyonlar Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD RT nin amacı: - Mikroskopik rezidüel hastalığı önlemek - Multisentrik hastalık gelişimini önlemek

Detaylı

Vaskülit nedir? Dr Figen Yargucu Zihni Ege Üniversitesi İç Hastalıkları-Romatoloji 07.03.2015

Vaskülit nedir? Dr Figen Yargucu Zihni Ege Üniversitesi İç Hastalıkları-Romatoloji 07.03.2015 Vaskülit nedir? Dr Figen Yargucu Zihni Ege Üniversitesi İç Hastalıkları-Romatoloji 07.03.2015 Sunum akışı Tanım Sınıflama Klinik bulgular Tedavi Vaskülit Kan damarlarının nekroz ve inflamasyonu ile seyreden

Detaylı

Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer. Prof. Dr. Ömer Şentürk Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer Prof. Dr. Ömer Şentürk Romatizmal Hastalıklar ve Karaciğer Romatizmal İlaçlar ve Karaciğer NSAİİ MTX RA Aminotransferaz yükseklikleri AF yüksekliği %26-35 hastada (kc

Detaylı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Jüvenil spondiloartropatiler 16 yaş altındaki çocuklarda, özellikle

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Dr. Asım Armağan Aydın Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Dr. Asım Armağan Aydın Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu antalya EAH Çalışmaya Katılan

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı

Kutanöz sarkoidozlu 27 hastanın retrospektif analizi

Kutanöz sarkoidozlu 27 hastanın retrospektif analizi 148 Orijinal Araştırma Original Investigation DOI: 10.4274/turkderm.01328 lu 27 hastanın retrospektif analizi Retrospective analysis of 27 patients with cutaneous sarcoidosis Kenan Aydoğan, Yasemin Aydın,

Detaylı

Prof. Dr. Nuran Türkçapar İç Hastalıkları ABD-Romatoloji BD

Prof. Dr. Nuran Türkçapar İç Hastalıkları ABD-Romatoloji BD Prof. Dr. Nuran Türkçapar İç Hastalıkları ABD-Romatoloji BD Primer Sjögren Sendromu (pss) Göz yaşı ve tükrük bezinin lenfositik infiltrasyonuna bağlı ciddi ağız ve göz kuruluğunun yanı sıra sistemik bulgularla

Detaylı

OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI

OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI OTO-İMMUN KÖKENLİ NÖROPATİLERDE TEDAVİ ALGORİTMASI İmmun kökenli nöropatiler İmmun kökenli nöropatiler immunsüpresif ve immunmodulatuvar tedavilere yanıt veren hastalıklardır İmmun atak periferik sinirin

Detaylı

Erken Evre Akciğer Kanserinde

Erken Evre Akciğer Kanserinde Erken Evre Akciğer Kanserinde Görüntüleme Dr. Figen Başaran aran Demirkazık Hacettepe Universitesi Radyoloji Anabilim Dalı Kasım 2005 Mayıs 2006 Müsinöz ve nonmüsinöz tipte bronkioloalveoler komponenti

Detaylı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Prof. Dr. Ahmet Gül İ. Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Romatoid Artrit Kronik simetrik poliartrit q Eklemde İnflammasyon

Detaylı

JÜVENİL DERMATOMİYOZİT. Özgür KASAPÇOPUR Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Romatoloji Bilim Dalı

JÜVENİL DERMATOMİYOZİT. Özgür KASAPÇOPUR Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Romatoloji Bilim Dalı JÜVENİL DERMATOMİYOZİT Özgür KASAPÇOPUR Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Romatoloji Bilim Dalı Çocukluk çağında yangısal kökenli miyopatiler Compeyrot-Lacasaagne

Detaylı

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD Gebelikte Astım Yönetimi Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD ık Kadın Doğum uzmanları hangi koşullarda astımlı hasta ile karşılaşırlar? Astımlı

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi okült (gizli, saklı, bilinmeyen, anlaşılmaz) okült + kanser primeri bilinmeyen

Detaylı

ANKİLOZAN SPONDİLİT. Prof. Dr. Selim NALBANT

ANKİLOZAN SPONDİLİT. Prof. Dr. Selim NALBANT ANKİLOZAN SPONDİLİT Prof. Dr. Selim NALBANT SPONDİLİTLER: Ankilozan Spondilit (AS), Reaktif Artrit (Rea; Reiter Sendromu [RS]), Psöriatik Artrit (Psa), İnflammatuar Barsak Hastalığı (IBD), İdiopatik Sakroileit;

Detaylı

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman.

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman. Dr. Erdal DUMAN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir Tel: 0232-4642932 www.erdalduman.com Söylenceler Erkeklerde osteoporoz olmaz Diyet yapınca vücuttaki

Detaylı

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl Karaciğer ve safra yolu hastalıklar klarında laboratuvar bulguları Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 5.Yarıyıl 2006-2007 2007 eğitim e yılıy Karaciğer ve safra yolu hastalıklarında

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU Op.Dr.Hakan YETİMALAR Doç.Dr.İncim BEZİRCİOĞLU Dr. Gonca Gül GÜLBAŞ TANRISEVER İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştıma Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

Romatolojik Aciller. Sistemik Lupus Eritemtozus. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. Dr. M. Murat Özgenç

Romatolojik Aciller. Sistemik Lupus Eritemtozus. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. Dr. M. Murat Özgenç Romatolojik Aciller Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. Dr. M. Murat Özgenç Sistemik lupus eritematozus (SLE) vücut boşluklarında poliserozite yol açan deri, renal, hematolojik, nörolojik bulgularla

Detaylı

Sistemik Lupus Eritematozus

Sistemik Lupus Eritematozus www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Sistemik Lupus Eritematozus 2016 un türevi 2. TEŞHİS VE TEDAVİ 2.1 Nasıl teşhis edilir? SLE tanısı, diğer hastalıklar dışlandıktan sonra belirtiler (ağrı gibi),

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr Türk Toraks Derneği Türk Toraks Derneği Cep Kitapları Serisi Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı www.toraks.org.tr Editörler HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Münevver Erdinç Ege Üniversitesi

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Eklemde ağrı, şişlik, hassasiyet, ısı artışı, bazen kızarıklık ve eklem hareketlerinde kısıtlılık

Eklemde ağrı, şişlik, hassasiyet, ısı artışı, bazen kızarıklık ve eklem hareketlerinde kısıtlılık Artritli hastaya yaklaşım Yrd.Doç.Dr. Levent Yazmalar Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilimdalı ARTRİT? Eklemde ağrı, şişlik, hassasiyet, ısı artışı, bazen kızarıklık ve eklem hareketlerinde kısıtlılık

Detaylı

Sarkoidoz Tanı ve Tedavisinde Yenilikler

Sarkoidoz Tanı ve Tedavisinde Yenilikler Derleme Review 379 Sarkoidoz Tanı ve Tedavisinde Yenilikler Current Approach to the Diagnosis and Treatment of Sarcoidosis Dr. Özlem ABAKAY Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim

Detaylı

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği Asemptomatik Hiperürisemi Tanım: Serum ürik asit düzeyinin kristal depolanma hastalığı bulguları

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

OLGU SUNUMU. Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi TÜD KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTISI 19.01.2011

OLGU SUNUMU. Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi TÜD KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTISI 19.01.2011 OLGU SUNUMU Dr. Furkan DURSUN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi 62 yaşında Erkek Yakınması yok 1999 yılında PSA:11.6 ng/ml TRUS-Bx Gleason 3+4=7/10 prostat adenokarsinomu Perinöral invazyon + Pelvik MR

Detaylı

Sarkoidoziste Antikardiolipin Antikor Düzeyleri #

Sarkoidoziste Antikardiolipin Antikor Düzeyleri # Sarkoidoziste Antikardiolipin Antikor Düzeyleri # Alev ATASEVER*, Feza BACAKOĞLU*, Gökhan KESER*, Mustafa ÖZHAN*, Oğuz KILINÇ***, Eyüp Sabri UÇAN***, Eker DOĞANAVŞARGİL** * Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

VENTİLATÖR İLİŞKİLİ PNÖMONİ(VİP) TANISINA İNVAZİV YAKLAŞIM

VENTİLATÖR İLİŞKİLİ PNÖMONİ(VİP) TANISINA İNVAZİV YAKLAŞIM VNTİLATÖR İLİŞKİLİ PNÖMONİ(VİP) TANISINA İNVAZİV YAKLAŞIM BRONKOSKOPİK TANI YÖNTMLRİ Dr Gül Gürsel Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs astalıkları Anabilim Dalı İlk bakışta VİP li hastalarda hastaların

Detaylı

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Dr. ALĠ MURAT SEDEF Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Dr. ALĠ MURAT SEDEF Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu BAġKENT ÜNĠVERSĠTESĠ MEDĠKAL ONKOLOJĠ

Detaylı

Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler. Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013

Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler. Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013 Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013 Kısa Kitaplar, Sunumlar.. Almanların yemek kitabı Amerikalıların tarihi Onkologların

Detaylı

YENİ AJANLARLA YAN ETKİ YÖNETİMİ NASIL OLMALIDIR?

YENİ AJANLARLA YAN ETKİ YÖNETİMİ NASIL OLMALIDIR? YENİ AJANLARLA YAN ETKİ YÖNETİMİ NASIL OLMALIDIR? Doç. Dr. Saadettin KILIÇKAP 23.02.2013 Adana İPİLİMUMAB İPİLİMUMAB Anti- CTLA4 Tamamen insan kaynaklı Rekombinant IgG1 antikorudur İPİLİMUMAB Klinik çalışmalarda

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

Monoklonal Antikor Tedavilerinde. İnfeksiyon Komplikasyonları

Monoklonal Antikor Tedavilerinde. İnfeksiyon Komplikasyonları Monoklonal Antikor Tedavilerinde İnfeksiyon Komplikasyonları Dr. Ergin AYAŞLIOĞLU Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Monoklonal Antikorlar (mab, moab)

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

İÇ HASTALIKLARI 1.GÜN

İÇ HASTALIKLARI 1.GÜN İÇ HASTALIKLARI 1.GÜN 08.15-09.00 Genel muayene semiyolojisi N.YILMAZ SELÇUK 09.15-10.00 Genel muayene semiyolojisi N.YILMAZ SELÇUK 10.15-11.00 Kardiyovasküler sistem semiyolojisi M.YEKSAN 11.15-12.00

Detaylı

Çölyak Hastalığı Serolojik Tanısı DR. BURÇİN ŞENER

Çölyak Hastalığı Serolojik Tanısı DR. BURÇİN ŞENER Çölyak Hastalığı Serolojik Tanısı DR. BURÇİN ŞENER HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD 1 Glutene duyarlı enteropati Çölyak hastalığı Gluten-intoleransı 2 Çölyak hastalığı nedir?

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI CASODEX 150 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 150 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, hipromelloz,

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

Gazi Üniversitesi ne Başvuran 100 Sarkoidoz Hastasının Retrospektif İncelenmesi

Gazi Üniversitesi ne Başvuran 100 Sarkoidoz Hastasının Retrospektif İncelenmesi DOI: 10.5152/ttd.2014.4116 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL INVESTIGATION Gazi Üniversitesi ne Başvuran 100 Sarkoidoz Hastasının Retrospektif İncelenmesi Retrospective Evaluation of 100 Patients with Sarcoidosis

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Artropatiler (M00-M25) Esas olarak periferik (ekstremiteler) eklemleri tutan bozukluklar

Artropatiler (M00-M25) Esas olarak periferik (ekstremiteler) eklemleri tutan bozukluklar Artropatiler (M00-M25) Esas olarak periferik (ekstremiteler) eklemleri tutan bozukluklar Enfeksiyöz artropatiler (M00-M03) Not: Bu bölüm mikrobiyolojik ajanlara bağlı artropatileri kapsar. Ayırım etiyolojide

Detaylı

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014

ACİL SERVİSTE NÖBET YÖNETİMİ UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 UZ DR SEMRA ASLAY YDÜ HASTANESİ ACİL SERVİS MART 2014 Nöbet Beyin hücrelerindeki aşırı ve anormal elektrik deşarjına bağlı olarak serebral fonskiyonların baskılanması ile sonuçlanan bir durum Epilepsi

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

Sigara çenlerde ve çmeyenlerde Akci er Kanseri: Genel Özelliklerde Farkl l k Var m?

Sigara çenlerde ve çmeyenlerde Akci er Kanseri: Genel Özelliklerde Farkl l k Var m? ULUSLARARASı HEMATOLOJI-ONKOLOJI DERGISI MAKALE / ARTICLE International Journal of Hematology and Oncology Sigara çenlerde ve çmeyenlerde Akci er Kanseri: Genel Özelliklerde Farkl l k Var m? Ahmet E. ERBAYCU

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI LOCODERM %0.1 merhem Haricen uygulanır. Etkin madde: 1 g merhem 1 mg hidrokortizon-17-butirat içerir. Yardımcı maddeler: Plastibaz. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI

Detaylı

Akciğer kanserinde radyolojik bulgular, değerlendirme. Dr. Canan Akman İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı

Akciğer kanserinde radyolojik bulgular, değerlendirme. Dr. Canan Akman İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Akciğer kanserinde radyolojik bulgular, değerlendirme Dr. Canan Akman İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Radyolojik bulgular, ipuçları Göğüs duvarı invazyonu, mediasten invazyonu Nodal

Detaylı

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname Teknik Alan KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Buluş, kronik yorgunluk sendromunun tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Yeni Anket Verisi Girişi

Yeni Anket Verisi Girişi Yeni Anket Verisi Girişi lara ait kimlik verileri kesinlikle başka bir alanda paylaşılmayacaktır. ya ait özel veriler, sadece bilimsel çalışma merkezinin kendisi tarafından görüntülenebilecektir. proje

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN SAKMAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır. ESTRIOL Vajinal Krem, 1 mg Vajinal yolla veya haricen uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 1 gramında 1 mg östriol bulunur. Yardımcı maddeler: Dekalinyum klorür, Parfüm yağı, Dokusat sodyum, Propilen

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA KORTİKOSTEROİD KULLANIMI. Dr. Gökhan Keser Reçete Günleri 19 Nisan 2012

BİRİNCİ BASAMAKTA KORTİKOSTEROİD KULLANIMI. Dr. Gökhan Keser Reçete Günleri 19 Nisan 2012 BİRİNCİ BASAMAKTA KORTİKOSTEROİD KULLANIMI Dr. Gökhan Keser Reçete Günleri 19 Nisan 2012 KORTİKOSTEROİDLERLE TEDAVİ YARAR ZARAR Kortikosteroid Endikasyonları Yerine koyma tedavisi Hidrokortizon Alerji,

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

İÇ HASTALIKLARI. 2.GÜN 08.15-09.00 Üriner sistem semiyolojisi N.Y. SELÇUK 09.15-10.00 Üriner sistem semiyolojisi N.Y. SELÇUK

İÇ HASTALIKLARI. 2.GÜN 08.15-09.00 Üriner sistem semiyolojisi N.Y. SELÇUK 09.15-10.00 Üriner sistem semiyolojisi N.Y. SELÇUK 1.GÜN 08.15-09.00 Genel muayene semiyolojisi N.Y. SELÇUK 09.15-10.00 Genel muayene semiyolojisi N.Y. SELÇUK 2.GÜN 08.15-09.00 Üriner sistem semiyolojisi N.Y. SELÇUK 09.15-10.00 Üriner sistem semiyolojisi

Detaylı

ANCA ilişkili vaskülitler: Sınıflandırma ve tedaviye güncel bakış Dr Hayriye Sayarlıoğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi

ANCA ilişkili vaskülitler: Sınıflandırma ve tedaviye güncel bakış Dr Hayriye Sayarlıoğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi ANCA ilişkili vaskülitler: Sınıflandırma ve tedaviye güncel bakış Dr Hayriye Sayarlıoğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tanım Damar duvar yapılarına karşı lökositlerin inflamatuar cevabı Damar duvar bütünlüğü

Detaylı

Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı HCV İnfeksiyonu Akut hepatit C Kronik hepatit C HCV İnfeksiyonu Akut Viral

Detaylı

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Mikroplar ve Konak Adaptasyonu: Savaşamıyorsan Anlaş Doç. Dr. Fadile Yıldız Zeyrek Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Parazitler

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı