AŞIRI KURAK VE NEMLİ KOŞULLARIN BELİRLENMESİ İÇİN YENİ BİR STANDARTLAŞTIRILMIŞ YAĞIŞ İNDİSİ (YENİ-SPI): TÜRKİYE YE UYGULANMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AŞIRI KURAK VE NEMLİ KOŞULLARIN BELİRLENMESİ İÇİN YENİ BİR STANDARTLAŞTIRILMIŞ YAĞIŞ İNDİSİ (YENİ-SPI): TÜRKİYE YE UYGULANMASI"

Transkript

1 AŞIRI KURAK VE NEMLİ KOŞULLARIN BELİRLENMESİ İÇİN YENİ BİR STANDARTLAŞTIRILMIŞ YAĞIŞ İNDİSİ (YENİ-SPI): TÜRKİYE YE UYGULANMASI Murat TÜRKEŞ, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen-Ed. Fak., Coğrafya Bölümü, Terzioğlu Yerleşkesi, 17020, Çanakkale, Hasan TATLI, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen-Ed. Fak., Coğrafya Bölümü, Terzioğlu Yerleşkesi, 17020, Çanakkale, Özet Bu bildiride, kuraklık olaylarının Türkiye deki alansal ve zamansal desenleri, şiddeti ve sıklığı gibi farklı yönlerini incelemek amacıyla bir Standartlaştırılmış Yağış İndisi (SPI) önerilen çok bir çalışmanın sonuçları özetlendi. Türkiye ikliminin fiziki coğrafya denetçileri ve yağışın meteorolojik ve klimatolojik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, önerilen SPI yönteminin, bir istasyonun aylık yağış toplamları için SPI sınıflarında kurak ya da nemli olma olasılığını klasik yöntemden elde edilenlere göre daha başarılı kestirdiği görülür. Uzun süreli diziler ve çeşitli zaman ölçekleri için hesaplanan olasılık değerlerinin karşılaştırmaları, önerilen yöntemin, özellikle aşırı kuraklıkları ve nemli koşulları çeşitli zaman ölçeklerinde daha başarılı bir biçimde saptadığını ve /ya da temsil ettiğini gösterdi. Sonuç olarak, önerilen SPI yöntemi, Akdeniz büyük iklim bölgesinde olduğu gibi, yağışların yüksek mevsimsellik ve yıllararası değişkenlik gösterdiği, Yerküre nin öteki yarıkurak, kurak-yarınemli ya da yarınemli iklim bölgelerindeki kuraklıkların belirlenmesi ve izlenmesi amacıyla da uygulanabilir. Anahtar Kelimeler: Kuraklık, yağış, Yeni SPI, kuraklık olasılığı, iklim değişkenliği, kuraklık yönetimi planı. A NEW STANDARDIZED PRECIPITATION INDEX (NEW-SPI) FOR DETERMINING EXTREME DROUGHTS AND WET CONDITIONS: APPLICATION IN TURKEY Abstract This presentation has summarized the results of a recent study, in which a new methodology of the Standardized Precipitation Index (SPI) was suggested in order to investigate different aspects of the drought events including its intensity and frequency and the spatial and temporal patterns in Turkey. When we take into account the climatological/meteorological features of precipitation and physical geographic controls of the climate over Turkey, it is found that the proposed method is more capable in estimating the probability of being dry or wet for a station s monthly precipitation totals in the SPI classes than those obtained from the classical method. Comparisons of the probability values calculated for the long-term series and various time-scales have revealed that the proposed method successfully captures and/or well represents, particularly the wet and dry extremes through various time-scales. On conclusion, one can apply the proposed SPI methodology for determining and monitoring droughts of the Earth s other semi-arid, dry sub-humid or semihumid climate regions, over where the precipitation series show high seasonality and year-toyear variability, such as in the Mediterranean macro-climate region. Keywords: Turkey, precipitation, New-SPI, drought probability, climate variability, drought management plan. 528

2 1. Giriş Kuraklık olaylarını incelemek için çeşitli yaklaşım ve yöntemler önerilmiştir. Bunlardan, Palmer Kuraklık Şiddet İndisi (PDSI, Palmer, 1965) ve Standartlaştırılmış Yağış İndisi (SPI, McKee ve ark., 1993), kuraklıkları belirleme, değerlendirme ve izlemede, bir ülkenin ya da bölgenin kuraklık yönetimi ve kuraklıkla savaşım yeteneklerinin ve olanaklarının gelişmesinde etkili olan yöntemler arasında kabul edilmektedir. Türkiye de yaz kuraklıkları, egemen fiziki coğrafya denetçileri nedeniyle, alansal ve zamansal olarak değişkenlik göstermekle birlikte, subtropikal büyük Akdeniz ikliminin doğal bir özelliği olarak, ülkenin Karadeniz yağış bölgesi, kuzey Marmara ve Kuzeydoğu Anadolu bölümleri dışında kalan yerlerinde her yıl oluşur. Tüm bölgelerde ve mevsimlerde oluşabilen kuraklık olayları (meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik) ise, 1970 lerin başından beri Türkiye de giderek daha sık ve şiddetli oluşabilmektedir (Türkeş, 1996, 1998, 1999, 2003; Türkeş ve Erlat, 2003, 2005). Kapsamlı bir Kuraklık Yönetim Planı çerçevesinde yapılması gereken kuraklık belirleme, değerlendirme ve izleme çalışmalarında, çeşitli kuraklık indisi (örn., SPI, PDSI ya da Aridite İndisi (AI), vb.) sınıflarının olasılıklarının hesaplanması ve bilinmesi, yönetim planının başarımı açısından önemlidir. Türkiye de önemli bir doğal afet olan kuraklığın belirlenmesi, izlenmesi ve ülkenin kuraklıktan etkilenebilirliğini belirlemeyi hedefleyen kuraklık risk çözümlemesi çalışmaları ise, henüz çok yetersizdir. Bu açığı kapatmak üzere, 96 klimatoloji istasyonunun aylık toplam yağışlarının kurak ve nemli olma durumlarının uzun süreli (klimatolojik) olasılık değerlerini Standartlaştırılmış Yağış İndisi (SPI) yöntemiyle incelediğimiz çalışmamızda (Türkeş ve Tatlı, 2007a) ve bir ilk çalışma olarak çeşitli zaman ölçekleri için hesapladığımız SPI olasılıkları ve anomalilerinin alansal dağılış desenleri ve büyüklükleri ile Türkiye nin yağış klimatolojisi ve kuraklık özelliklerini birlikte değerlendirdiğimizde, bu yöntemin normal koşulları fazla buna karşın uç koşulları (aşırı kurak ve aşırı nemli) düşük kestirdiğini saptamıştık. Bu nedenle, o çalışmamızda, Türkiye gibi yarıkurak, kurak-yarınemli ve yarınemli koşulların geniş alanlar kapladığı, özellikle de büyük Akdeniz ikliminin egemen olduğu ülke ve bölgelerde daha doğru sonuçlar veren bir SPI yöntemi üzerinde çalıştığımızı belirterek, bu SPI yöntemine ilişkin ilk uygulamaların, önerilen yöntemin uluslararası bilim dünyasında kabul görmesiyle birlikte, Türkiye de de sunulması ve yayımlanmasının düşünüldüğünü açıklamıştık. Şu anda, önerdiğimiz SPI yaklaşımının bilimsel temelini açıklayan ve iki SPI yönteminin sonuçlarını karşılaştıran makalemiz, kabul aşamasındadır (Türkeş ve Tatlı, 2007b). Çalışmada, yağış verileri türdeş olan 96 klimatoloji istasyonunun uzun süreli aylık yağış toplamı dizilerinin kurak ve nemli olma durumlarının klimatolojik ve çeşitli zaman ölçeklerindeki olasılıkları ve SPI koşulları, klasik ve önerilen SPI yöntemleri kullanılarak hesaplandı ve sonuçlar Türkiye iklimi ve iklim değişkenliği açısından karşılaştırılarak değerlendirildi. Çalışmada, Çizelge 1 deki SPI sınıflandırması temel alınarak, ekstrem (aşırı) kurak, şiddetli kurak, orta düzeyde kurak, normal, orta düzeyde nemli, çok nemli ve aşırı nemli sınıflar incelendi. Bazı sınıfların birleştirilmesiyle oluşturulan normalin altında, normalin üzerinde ve normale yakın gibi alt-sınıflara ek olarak, normalin üzerindeki ve altındaki sınıfların birleştirilmesiyle de kurak ve nemli SPI sınıfları oluşturuldu. Ayrıca, Türkiye nin yağış meteorolojisi/klimatolojisi, kuraklık özellikleri ve fiziki coğrafya denetçileri gibi bölgesel etmenler dikkate alındığında; geleneksel kuraklık sınıflarının dışında, SPI { 1,1 } normal kuraklık sınıfının yerine, SPI { 0.5,0.5} eşik değerleri dikkate alınarak, bir normal kuraklık sınıfı da oluşturulabilir. 529

3 EGE DENİZİ Ed Si Lü Kı K A R A D E N İ Z Zo Te Ço MARG Fl Şi Ka Sa Ar Gö Marmara İz KARD Tr Ri Ad Gi Denizi Bo Me Or Ka Ça Ba Bu KİAN Ço Am Bi To Gü Sa Şe Ba Iğ Ed Ba Ankara Eş Er Ağ Yo Si Er Kü Si Po Di Hı Ak Si Kı KDAN İz Ma Sa Uş Af Ka El Mu Ak Ta Va Ma Ay Il Ak AKDG Di Si BuIs Ko Ni Ad Si Ha Mu Ka Bo Ul Ma Ci An Ka KAKD Fe Ma Me Ad Is Ga Şa Al Ki AKD İs Si An A K D E N İ Z Türkiye yağış rejimi bölgeleri Şekil 1. Çalışmada kullanılan 96 istasyonun yağış rejimi bölgelerine göre alansal dağılışı. Karadeniz (KARD); Marmara Geçiş (MARG); Akdeniz (AKD); Akdeniz Geçiş (AKDG); Karasal Akdeniz (KAKD); Karasal İç Anadolu (KİAN); Karasal Doğu Anadolu (KDAN). 2. Veri ve Yöntem Çalışmada, Türkeş (1996, 1998) in dönemi için hazırladığı 99 istasyonu içeren yağış veri setindeki 96 istasyonun (Şekil 1) aylık yağışları, dönemi için güncelleştirerek kullanıldı. Veri seti, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü istasyonlarında kaydedilen aylık yağış toplamlarından (mm) oluşur. Veri setine ve türdeşlik çözümlemelerine ilişkin ayrıntılı bilgiler, Türkeş (1996, 1999) de verilmiştir. Türkiye nin yağış klimatolojisi ve uzun süreli yağış değişimleri, daha önce Kadıoğlu (2000), Kadıoğlu ve ark. (1999), Tatli ve ark. (2004), Türkeş (1996, 1998, 1999, 2003) ve Türkeş ve ark. (2002, 2007) tarafından tüm yönleriyle incelenmiştir. Çizelge 1. Standartlaştırılmış Yağış İndisi (SPI) değer aralıkları ve sınıflandırılması. SPI değerleri Sınıflandırma 2.00 ve üzeri Aşırı nemli (extremely wet) Çok nemli (very wet) Orta düzeyde nemli (moderately wet) Normal (normal) Orta düzeyde kurak (moderately dry) Şiddetli kurak (severely dry) ve altı Aşırı kurak (extremely dry) SPI, McKee ve ark. (1993) tarafından kuraklığın izlenmesi amacıyla geliştirilmiş önemli bir kuraklık göstergesidir. SPI kuraklık sınıfları, standart normal (Gaussian) dağılımlı yağış verilerinden elde edilmesine karşın, yağışların olasılık dağılım fonksiyonu (ODF) normal dağılıma uymaz. Thom (1966), yağış verilerine en iyi uyan olasılık dağılımının gamma dağılımı olduğunu belirtmiştir. Bu yüzden, bir SPI çalışmasında, önce yağış toplamlarının ODF sinin, gamma ODF sine dönüştürülmesi gerekir (McKee ve ark., 1993, 1995; Wilks, 1995; Guttman, 1998, 1999). Gamma olasılık yoğunluk fonksiyonu (OYF), 1 ( y / β ) α exp( y / β ) βγ( α ) f ( y) =, y, α, β > 0 (1) şeklinde tanımlıdır. Bu ifadedeki α ve β, sırasıyla gamma OYF nin şekil ve ölçek parametreleri ve Γ (α ) ise gamma fonksiyonudur. Gamma fonksiyonu, Γ(α ) ise, 530

4 ( ) α 1 t = t e Γ α dt (2) 0 olarak tanımlanır. Thom (1966) ve Wilks (1995) e bağlı olarak, gamma dağılımının şekil ve ölçek parametreleri; y ve g, sırasıyla ham yağış verisinin aritmetik ve geometrik ortalamaları olmak üzere, D = ln( y / g ) 1/ 2 1+ ( 1+ 4D / 3) (3) ˆ α = 4D ˆ y β = (4) ˆ α eşitlikleri ile yaklaşık hesaplanır. Ancak, şekil parametresinin, Erlang yaklaşımı olarak bilinen bir yöntemle, düzeltilerek den elde edilmesi gerekebilir (Bowman ve Shenton 1988). Ham yağış verilerine uyan teorik gamma OYF nin integrali, Press ve ark. (1992) tarafından önerilen sayısal integrasyon yaklaşımıyla elde edilebilir. İkinci adımda, gamma ODF den elde edilen yağış olasılıkları, ters-standart normal dağılım fonksiyonu kullanılarak, standart yağışlar hesaplanır. Bu yolla, ortalaması sıfır ve varyansı (değişkesi) bir olan standartlaştırılmış yağış indisleri elde edilmiş olur. Üçüncü adımda ise, bulunan SPI indisleri Çizelge 1 deki eşik değerler dikkate alınarak; McKee ve ark. (1993) nın önerdiği ya da bu çalışmada yapıldığı gibi isteğe bağlı kuraklık sınıflarına dönüştürülerek, alt-kuraklık sınıfları elde edilebilir. SPI değerlerinin ve olasılıklarının, 1, 3, 6, 12, 24 ve 48-aylık ya da daha uzun zaman aralıkları için hesaplanabilir olması, kuraklıkların çeşitli zaman aralıklarında izlenmesini ve değerlendirilmesini sağlar. Örneğin, 6-aylık SPI değerleri, aylık yağışların 6 aylık kayan ortalamalarından hesaplanır. Yukarıdaki eşitliklerden görülebileceği üzere, ODF nin şekil ve ölçek parametreleri α ve β zamanla değişmez. Dolayısıyla, hesaplamalarda, dizinin uzun-dönemli aritmetik ve geometrik ortalamaları y ve g birer sabit olarak değerlendirilir. Bu sonuç, açık olmasa da, yağış sürecinin geniş anlamda durağan (GMD: wide sense stationary) olduğunun kabulü anlamına gelir ki, kuraklık koşulları belirlenirken, tüm zaman aralıklarında, aynı ortalama ve varyansın dikkate alındığını gösterir. Ayrıca, Wu ve ark. (2005), gözlem uzunluğunun da gamma şekil ve ölçek parametrelerini etkilediğini belirtmiştir. Öte yandan, eğer süreç GMD özellikli ise, güç spektrumunu ( p ( f )) doğrulukla hesaplamak kolaylaşır: Hannan (1967) ve Ghil ve Taricco (1997) ye bağlı olarak, p(f), = L 2 1 p( f ) lim E t y( t)exp( 2π ift) (5) L (2L + 1) t t= L şeklinde bulunabilir. E beklenen değer operatörü (işleç); yani y(t), < t < +, ayrık rasgele yağış sürecinin ortalamasını verirken, i = 1 karmaşık (complex) sayıyı, f frekansı ve t ise örnekleme adımını temsil eder. Ancak, p(f) nin gerçek anlamda izgeyi temsil edebilmesi için, sürecin: (1) çoklu periyodik bileşenler içermesi; (2) örnekleme adımının en azından en büyük frekansın 2 katı olması; (3) örnekleme zaman aralığının y(t) periyodunun katları şeklinde, bir tam sayı olması gerekir. Yukarıdaki kabuller geçerliyse; bu durumda, sürecin sadece uzun süreli ortalaması ve değişkesinin bilinmesi, sürecin tanımlanması için yeterli koşulları sağlar. Yani, klasik SPI yaklaşımda yağış sürecinin 2. derece ya da en azından GMD olduğu gizli kabulü vardır. Oysa yağış dizileri, genel olarak doğrusal, durağan ve dönemsel olmayan özellikleriyle nitelenir. Sonuç olarak, uzun süreli ortalamanın bilinmesinin, klasik SPI yaklaşımının temelini oluşturduğu söylenebilir (Türkeş ve Tatlı, 2007b). 531

5 Şekil 2. Aylık yağış toplamlarının aşırı değerlerine doğrusal enterpolasyon tekniği uygulayarak, alt ve üst zarfların uydurulması yoluyla yerel zamanlı ortalamaların elde edilmesi işleminin grafiksel gösterimi (Türkeş ve Tatlı, 2007b). Burada, orijinal yağış toplamları y(t), yağış dizisinin uzun süreli ortalaması y, yerel ortalama y ( t ), en alt ve en üst zarflar sırasıyla y low (t) ve y up (t) kısaltmalarıyla gösterilir. Öte yandan, ham yağış verilerinin ODF sinin, 2. derece süreci temsil eden normal- ODF sine dönüştürülüyor olması, bir ODF nin başka bir ODF ye dönüştürülmesi sürecinin kendisinin de 2. derece sürece dönüştüğünü göstermez. Örneğin, kuraklık olayını oluşturan çevresel etmenler (geniş anlamda), ODF nin dönüştürülmesiyle değişmez. Sonuçta, ODF nin dönüşümüyle kuraklık olaylarının yalnız, 2. derece istatistiğinin açıkladığı uzun dönemli bilgi içeriği dönüşmüş olur. Oysa yüksek-dereceden istatistikler ki bu çalışmada bundan sonra yerel-bilgi içeriği (local information content) olarak adlandırılacak olan bilgi, klasik SPI yaklaşımında bir şekilde göz ardı edilir. Bu nedenle, klasik-spi yaklaşımdaki bu açık-noktayı ( yetersizliği ) kapatmak amacıyla, Türkeş ve Tatlı (2007b) bir SPI yaklaşımı önermiştir. Yeni SPI ın algoritması aşağıda sırayla anlatılmıştır. Şekil 2 de gösterilen ayrık yağış serisi, y(i), i = 1, 2,..., N verilmiş olsun. 1- Yağış toplamı dizilerinin uzun süreli ortalaması hesaplanır: N 1 y = y i (6) N i= 1 2- Yağış dizisinin (y(t), t = 1,...,T), tüm yerel-maksimum ve minimum noktaları, dizide en az bir maksimum ve bir minimum kritik-noktası olması kısıtlaması altında bulunur. 3- Elde edilen yerel kritik noktaların zarfları (envelopes), y up (t) ve (t), uygun bir enterpolasyon (iç-değer bulma) yöntemi ile belirlenir (Şekil 2). 4- Zarflardaki değerler kullanılarak, anlık adımlar için yerel ortalama bulunur: y( t) = y ( t) y ( t) / (7) ( ) 2 up + low 5- Anlık t = t için, uzun süreli ortalama ile yerel ortalama arasındaki fark bulunur: d( t ) = y( t ) y (8) 6- Yukarıda bulunan fark = d ( t ), ham yağış tutarına eklenerek, yerel ortalama bilgisi orijinal yağış değerine taşınır. Böylece, yerel ortalamadan elde edilen diziye, uyarlanmış (justified) yağış dizisi denir (Türkeş ve Tatlı, 2007b): y t ) = y ski ( t ) + d( t ) (9) ( e 7- Yukarıda yerel ortalama bilgisine uyarlanan yağış dizisinin, gamma şekil ve ölçek parametreleri bulunur ( α ve β ): y low 532

6 ( y / g ) ( 1+ 4D / 3) D = ln 1/ 2 1+ ˆ α = (10) 4D ˆ β = y / ˆ α 8- Orijinal yağış verisi ile ölçek ve şekil parametreleri kullanılarak, gamma OYF si bulunur: α 1 ( yeski / β ) exp( yeski / β ) f ( yeski ) =, yeski, α, β > 0 (11) β Γ α ( ) Böylece, hem klasik SPI da kullanılan uzun-dönem ortalama bilgisi, hem de yerelortalama bilgisi dikkate alındığı için, Denk. 11 de yağış verisi yerine orijinal yağış verileri kullanılmıştır (Türkeş ve Tatlı, 2007b). Yöntemin uygulaması, Şekil 2 de özetlenmiştir. 4. Çözümleme Sonuçları: Eski ve Yeni SPI Yöntemlerinin Karşılaştırılması Önerilen -SPI yöntemini klasik SPI yöntemi ile karşılaştırabilmek amacıyla, hem Rize ve Kilis istasyonunun, 1, 6, 12 ve 48 aylık uzun süreli olasılıklarının hem de 96 istasyonun Şubat ve Ağustos , 3, 6, 12 ve 48 aylık SPI değerlerinin alansal desenleri ve büyüklükleri incelendi. Karasal Akdeniz ve Karadeniz gibi birbirinden yağış klimatolojisi ve fiziki coğrafya denetçileri (topografya, kara-deniz etkisi ve dağılışı, küresel ve bölgesel dolaşım özellikleri, vb.) açısından çok farklı Kilis ve Rize istasyonlarının SPI olasılıkları karşılaştırıldığında, ortaya çıkan önemli farklılıklar aşağıdaki şekilde özetlenebilir: 4.1. Kilis in Klimatolojik Olasılıklarının Karşılaştırılması Yeni SPI yönteminin 1 aylık klimatolojik olasılıklarının normal olma olasılığı, klasik SPI a göre daha düşük; buna karşın SPI değerlerinin aşırı kurak ve aşırı nemli olma olasılıkları daha yüksektir (Şekil verilmedi). 6 aylık olasılıkların SPI sınıflarına dağılışında, normal olma olasılığı yine klasik SPI a göre daha yüksektir. Aşırı nemli olma olasılığı klasik yöntemde sıfır, önerilen yöntemde ise çok düşüktür. 12 aylık klasik SPI ların normal olma olasılığı önerilen yönteme göre belirgin olarak yüksekken; aşırı kurak, şiddetli kurak ve aşırı nemli sınıfları için SPI ın olasılıkları, klasik yönteme göre çok yüksektir. 48 aylık klasik SPI değerlerinin olasılıkları, normal ve orta kurak sınıflarında önerilen yöntemden yüksek, aşırı kurak, şiddetli kurak ve aşırı nemli sınıflarında ise düşüktür. Bu sonuçlara göre, 1 ve 12 aylıklar için hesaplananlarda olduğu gibi, 48 aylık klimatolojik olasılıklarda da, Kilis istasyonundaki aylık yağışların ekstrem sınıflarında yer alma olasılıklarını önerilen yöntemin daha yüksek bir başarımla yakaladığı görülür Rize nin Klimatolojik Olasılıklarının Karşılaştırılması Gerçek (nemli-ılıman) Karadeniz yağış rejiminin egemen olduğu Doğu Karadeniz bölümünde yer alan Rize, Türkiye nin yağış toplamı en yüksek, yağış rejimi en düzenli ve yıllararası yağış değişkenliği en düşük ve yörenin yağış verileri en uzun ve türdeş istasyonudur. Rize de de, klasik SPI yönteme göre aylık yağışların normal olma olasılığı önerilen SPI yönteminden görece daha yüksektir (Şekil verilmedi). Öte yandan, 1 ve 6 aylıkta daha belirgin olmak üzere, önerilen yönteme göre aşırı kurak ve nemli koşulların gerçekleşme olasılığı ise göre klasikten daha yüksektir Şubat ve Ağustos 2006 SPI Sonuçlarının Karşılaştırılması Bu bölümde, klasik ve önerilen yönteme göre hesaplanan 1, 6, 12 ve 48 aylık Şubat ve Ağustos 2006 SPI değerlerinin (kurak ve nemli koşulların) büyüklükleri ve alansal desenleri karşılaştırıldı. Ancak, sayfa sınırı nedeniyle, burada yalnız 1 aylık SPI haritaları sunulabildi. 533

7 Şekil 3. Şubat aylık (a ve b) ve Ağustos aylık (c ve d) klasik ve önerilen SPI değerlerinin Türkiye üzerindeki alansal desenlerinin karşılaştırılması Şubat 2006 Şubat 2006 bir aylık klasik SPI değerleri dikkate alındığında, Türkiye arazisinin büyük bölümü normal koşullarla nitelenir (Şekil 3.a, 3.b). Karasal Akdeniz bölgesi, güney Marmara, İç Ege, orta Karadeniz bölümleri ve Ankara yöresinde ise, orta nemli koşullar egemendir. Yeni SPI a göre, batı ve kuzeybatıdaki orta ve çok nemli alanların Marmara ve Ege bölgelerinde belirgin bir alansal tutarlılık sergilediği görülür. Karasal Akdeniz bölgesi, tümüyle orta nemli ve çok nemli koşulların egemen olduğu bir alana dönüşmüştür. Ayrıca bölgenin batısında, aşırı nemli bir alanın ortaya çıktığı görülür. 3 aylık klasik SPI değerleri, Türkiye nin büyük bölümünde normal koşulların egemen olduğunu, orta nemli koşulların batıda ve Karasal Akdeniz de toplandığını gösterir. Yeni SPI yöntemine göre, ülkenin kuzeybatısındaki orta nemli alanın, Marmara nın kuzeyi ve Karadeniz kıyısından Akdeniz Geçiş bölgesine kadar genişlediği, Karasal Akdeniz bölgesini tümüyle kapladığı görülür. Ayrıca, Karasal Akdeniz bölgesinde, Mardin Platosu ve çevresinde görece geniş çok nemli bir alan ortaya çıkmıştır. 6 aylık klasik SPI desenine göre, Marmara ve Karadeniz bölgelerinde orta nemli ve çok nemli koşullar görülürken, geri kalan geniş alanda normal koşullar egemendir. Önerilen yöntemin sonuçlarına göre, Türkiye nin kuzeyindeki nemli alanın kıyı kuşağında ortaya çıkan aşırı kurak koşullarla birlikte güneye doğru genişlediği görülür. 12 aylık klasik SPI dağılış deseninde, ilk kez, Akdeniz kıyı bölgesinde orta kurak koşullar görece geniş bir alansal tutarlılık gösterir. Ankara yöresi, orta ve doğu Karadeniz ve kuzeydoğu Anadolu bölümlerindeki orta nemli ve çok nemli koşullar dışında, Türkiye nin büyük bölümünde yine normal koşullar egemendir. Önerilen SPI yöntemiyle hesaplanan anomalilerin coğrafi dağılışı, klimatolojik olasılıklarda olduğu gibi, bu yöntemin uç koşulları yakaladığını ve alansal olarak iyi bir şekilde temsil ettiğini gösterir. 48 aylık ekstremler yine önerilen yöntemde daha belirgin ve geniş alanlıdır. Ayrıca, önerilen yöntemin dağılış haritasında, doğu Karadeniz den başlayan nemli alanın Anadolu nun uzak-doğu kenarı boyunca en güneyde Türkiye-İran-Irak sınırına kadar uzanması dikkat çekicidir. 534

8 Ağustos 2006 Ağustos Aylık klasik SPI değerlerinin dağılışına göre, Trakya, Karasal Doğu Anadolu nun kuzeydoğusu ve Karasal İç Anadolu nun güneyindeki dar alanlarda normal koşullar egemendir (Şekil 3.c, 3.d). Türkiye nin geri kalan çok geniş bölümünde aşırı kurak koşullar alansal bir tutarlılık gösterir. Önerilen SPI değerleri ise, aşırı kurak koşulların daha geniş bir alansal tutarlılık sergilediğini, öteki kuraklık sınıflarının kapladığı alanların daraldığını ve normalin daha dar olduğunu ortaya koyuyor. 3 Aylık klasik SPI deseninde normal ve orta kurak koşullar en geniş alanı kaplarken, önerilen yöntemde aşırı kurak ve şiddetli kurak koşullar en geniş alanları kaplar. 6 Aylık klasik SPI hesaplamalarına göre, kurak koşullar Trakya dışında kuzeybatı Anadolu da egemendir ve Türkiye nin büyük bölümü normal koşullarla açıklanır. Önerilen SPI yöntemine göre ise, kurak koşulların Trakya dışında tüm kuzeybatı Anadolu yu, orta ve doğu Karadeniz kıyılarını ve Türkiye nin Akdeniz kıyılarını içerdiği görülür. 12 aylık klasik SPI dağılış haritasında, normal koşulların geniş bir alansal tutarlılık sergilediği açıkça görülür. Yeni SPI değerleri ise, 6 aylık hesaplamalardaki aşırı kurak koşulların zayıflayarak Eskişehir-Polatlı-Ankara yörelerini içerecek biçimde daraldığını; Akdeniz deki nemli koşulların, Antalya yöresi dışında kuvvetlendiğini gösterir. Bu haritanın bir başka dikkat çekici özelliği, kuzeydoğudaki genel kurak koşulların doğu Karadeniz in doğusunu da içerecek biçimde genişlemesi ve kuvvetlenmesidir. 48 aylık klasik ve önerilen SPI dağılış desenleri arasında önemli bir benzerlik vardır. İkisi arasındaki tek önemli fark, 6 ve 12 aylık desenlerde olduğu gibi, önerilen SPI yöntemine göre önemli nemli ve kurak koşulların daha kuvvetli ve geniş alanlı olmasıdır Klimatolojik Kuraklık Olasılıkları Her iki yönteme göre hesaplanan aylık yağış toplamlarının normalin altında olma (indis -1) olasılıkları karşılaştırıldığında, normalin altında olma olasılıklarının alansal desenlerinin büyük bir benzerlik göstermesine karşın, büyüklüklerinin belirgin olarak farklı olduğu görülür. Örneğin, en yüksek olasılıklar klasik yönteme göre Akdeniz kıyısında % 35 ve Türkiye-Suriye sınırına yakın kurak bölümde % 37 iken, önerilen yönteme göre aynı bölgelerde, sırasıyla % 41 ve % 45 düzeylerindedir. Klasik yönteme göre, Karadeniz kıyılarında genel olarak % 15 ve biraz altında olan en düşük olasılıklar, önerilen yönteme göre genel olarak % 25 dolayındadır. SPI değerlerinin öteki SPI sınıflarında yer alma olasılıklarının büyüklüklerini (olasılık dağılımlarını) etkileyerek de önemli bir rol oynayan, iki yöntem arasındaki en önemli farklılık, aylık yağış indislerinin normal olma olasılıklarında (-1 < indis < +1) görülür (Şekil 4.a, 4.b). Aylık yağış toplamlarının normal olma olasılığı, her iki yönteme göre de, genel olarak Akdeniz yağış rejimi tiplerinin egemen olduğu batı ve güney bölgelerinden, Karadeniz yağış rejiminin egemen olduğu Karadeniz kıyılarına doğru artar. Önerilen yönteme göre hesaplanan normal olma olasılığı, mevsimselliğin az olduğu iç ve kuzey bölgelerde, özellikle de her mevsim yağışlı Karadeniz yağış bölgesinde belirgin olarak daha düşüktür (Şekil 4.b). Öte yandan, klasik yönteme göre Akdeniz kıyılarında 0.52 ve Türkiye-Suriye sınır bölümünde 0.50 olan en düşük normal olma olasılıkları, önerilen yönteme göre aynı bölgelerde, sırasıyla 0.36 ve 0.32 düzeylerindedir. Bu sonucun, öteki SPI sınıfları için hesaplanan olasılık değerlerinin büyüklüklerine yansıması, özellikle normalin altında ve aşırı kurak sınıflarında çok önemlidir, ki önceki bölümde olduğu gibi bu sonuç aynı zamanda önerilen yöntemin klasik yönteme göre en önemli üstünlüğünü oluşturur. Aylık toplam yağışların iki yönteme göre hesaplanan normalin üstünde olma (indis 1) olasılıklarının, hem alansal dağılış desenleri hem de olasılıkların büyüklükleri açısından farklı oluşları dikkat çekicidir. 535

9 K A R A D E N İ Z K A R A D E N İ Z Marmara Denizi Marmara Denizi Ege Denizi Ege Denizi km A K D E N İ Z (a) Klasik SPI Normal km A K D E N İ Z (c) Klasik SPI Aşırı Kurak K A R A D E N İ Z K A R A D E N İ Z Marmara Denizi Marmara Denizi Ege Denizi Ege Denizi km A K D E N İ Z (b) Yeni SPI Normal km A K D E N İ Z (d) Yeni SPI Aşırı Kurak Şekil istasyonun aylık toplam yağışlarının klasik ve önerilen SPI yöntemlerine göre, normal (a ve b) ve aşırı kurak (c ve d) olma olasılıklarının Türkiye üzerindeki coğrafi dağılışı. Aylık yağış toplamlarının kurak olma (indis < 0) olasılıklarının hem alansal dağılış deseni hem de büyüklükleri birbirine çok benzer. Klasik yönteme göre Akdeniz kıyısında 0.57 ve Türkiye-Suriye sınır bölümünde 0.55 (önerilen yönteme göre, sırasıyla 0.58 ve 0.56) olan kurak olma olasılıkları güneyden Akdeniz yağış bölgelerinden kuzeye doğru azalır ve Karasal İç Anadolu da 0.45 (önerilen yönteme göre, 0.48) ile en düşük değerine ulaşır. Nemli olma (indis > 0) olasılığı incelendiğinde, her iki yöntemde, aylık yağışların nemli olma olasılığının, Karadeniz yağış rejimi bölgesinde, karasal İç ve Doğu Anadolu bölgelerindeki nemli olma olasılığından görece daha küçük iken, Akdeniz ve Karasal Akdeniz yağış bölgelerinde yaklaşık eşit çıkması dikkat çekicidir. Öteki SPI sınıflarına giren aylık yağış indislerinin oluşma olasılıklarından farklı olarak, önerilen SPI yönteminin yağış olasılıkları klasik yöntemden göreceli olarak yaklaşık 0.02 düzeyinde daha küçüktür. Genel olarak subtropikal iklim kuşağının ve büyük Akdeniz iklim bölgesinin hemen her yerinde beklendiği gibi, Türkiye de de aylık yağışların aşırı nemli olma olasılıkları çok düşüktür. Klasik yönteme göre, Türkiye nin büyük bölümünde aşırı nemli olma olasılıkları 0.01 ve altında iken, önerilen SPI yönteminde olasılık değerleri Türkiye nin büyük bölümünde yaklaşık arasında değişir. En yüksek olasılıklar, her iki yönteme göre sırasıyla 0.02 ve 0.08 düzeyleriyle Doğu Karadeniz bölümünde ve kuzeydoğu Anadolu nun kuzeyinde yer alır. Çalışmanın en önemli ve dikkat çekici sonuçlarından birisi, uzun süreli olasılıklar açısından aşırı kurak (indis -2) sınıfına giren SPI değerlerinin olasılıklarında görülür (Şekil 4.c, 4.d). Türkiye nin aylık yağış toplamlarının aşırı kurak olma olasılıklarının alansal desenleri birbirine benzemesine karşın, büyüklükleri farklıdır. Genel olarak önerilen yöntemin arasında değişen aşırı kurak olma olasılıkları arasında değişen klasik yöntemin olasılıklarına göre belirgin olarak daha yüksektir. Aylık yağış toplamlarının aşırı kurak olma olasılıkları, klasik yönteme göre Akdeniz kıyılarında ve kurak Türkiye- Suriye sınır bölümünde ise % 27 ile en yüksektir (Şekil 4.c). Olasılık değerleri, önerilen yönteme göre, aynı bölgelerde sırasıyla yaklaşık 0.31 ve 0.35 düzeyleriyle belirgin olarak daha yüksektir. Hesaplanan olasılık değerleri, buradan Karadeniz kıyı kuşağına doğru 536

10 kuvvetli bir azalma eğilimi gösterir ve önerilen yönteme göre, Türkiye nin en yağışlı buna karşın mevsimler ve yıllararası değişkenliğin en düşük olduğu Karadeniz yağış bölgesinde ve kuzeydoğu Anadolu bölümünde 0.11 in altına iner (Şekil 4.d). Klasik ve önerilen yöntemlere göre elde edilen en düşük olasılık değerleri, sırasıyla 0.03 ve 0.09 ile Batı ve Doğu Karadeniz ve kuzeydoğu Anadolu bölümlerinde görülür. 5. Sonuçlar ve Öneriler Klasik Standartlaştırılmış Yağış İndisi (SPI), belirli zamanlardaki (anlık) normal dağılımlı yağış toplamları, uzun süreli ortalamasıyla karşılaştırılarak tanımlanır. Bu yüzden, kuraklığın, bir uzun süreli ortalama ile temsil edilen genel bilgi içeriği tarafından belirlendiği söylenebilir. Önerdiğimiz SPI yöntemi ise, yalnız genel bilgi içeriğini değil, yağış dizilerinin uç noktalarından geçen zarflar uydurularak elde edilen yerel-bilgi içeriğini (yerel zamanlı ortalamalar) de değerlendirir. Sonuç olarak, SPI yaklaşımı, PDSI ya da PHDI indislerine benzer biçimde, sinoptik ölçekli hava koşullarının gidişine bağlı olarak, yerel kurak (ya da nemli) hava devresinin yağış (oluşumu, büyüklüğü) üzerindeki etkisini dikkate alır. Klasik ve SPI yöntemleri ile hesaplanan, Rize ve Kilis istasyonunun, 1, 6, 12 ve 48 aylık uzun süreli olasılıklarının; 96 istasyonun Şubat ve Ağustos , 3, 6, 12 ve 48 aylık SPI değerlerinin ve klimatolojik olasılıklarının alansal desenleri ve büyüklükleri karşılaştırıldığında, SPI yönteminin, normalin dışındaki yağış koşullarını, özellikle uç koşulları belirgin olarak daha iyi yakalama ve öngörme gücüne sahip olduğu belirlenmiştir (Türkeş ve Tatlı, 2007b). Türkiye için elde ettiğimiz bu sonuca dayanarak, SPI yaklaşımının, dünyanın başka yarıkurak, kurak-yarınemli ve yarınemli iklim bölgelerinde de başarıyla uygulanabileceğini öneririz. Ulusal ya da bölgesel ölçekli uzun dönemli bir kuraklık yönetimi planıyla yakından ilgisi bulunan ve bu bilgiden yararlanacak olan çeşitli kullanıcılar, karar vericiler ve bilimciler, önerdiğimiz SPI yöntemiyle, örneğin aşırı kuraklıkları yüksek bir bilimsel ve teknik başarım düzeyiyle; izleme, nitelendirme, değerlendirme ve öngörme olanağına sahip olabilecektir. Sonuç olarak, önerdiğimiz SPI yönteminin, özellikle aşırı kuraklık ve nemlilik olaylarının ve koşullarının yakalanması açısından klasik SPI a göre belirgin bir üstünlüğünün bulunduğunu yüksek bir güvenilirlikle vurgulamak isteriz. Kaynaklar Bowman, K.O., Shenton, L.R Properties of Estimators for the Gamma Distribution. Marcel Dekker, 268 pp. Ghil, M., Taricco, C Advanced Spectral Analysis Methods. In Past and Present Variability of the Solar-Terrestrial System: Measurement, Data Analysis and Theoretical Models. G. Cini Castagnoli and A. Provenzale (Eds.). Societa Italiana di Fisica. Bologna and IOS Press. Amsterdam, Guttman, N.B Comparing the Palmer drought index and the standardized precipitation index. J. Amer. Water Res. Assoc., 34, Guttman, N.B Accepting the standardized precipitation index: a calculation algorithm. J. Amer. Water Res. Assoc., 35, Hannan, E.J. 1967: Time Series Analysis. Chapman and Hall / CRC. 160 pp. Kadıoğlu, M Regional variability of seasonal precipitation over Turkey. International Journal of Climatology 20, Kadıoğlu, M., Öztürk, N., Erdun, H., Şen, Z On the precipitation climatology of Turkey by harmonic analysis. International Journal of Climatology 19, McKee, T. B., Doesken, N. J., Kleist, J The relationship of drought frequency and duration of time scales. Presented at the Eighth Conference on Applied Climatology. American Meteorological Society, Jan 17-23, Anaheim CA, pp

11 McKee, T. B., Doesken, N. J., Kleist, J Drought monitoring with multiple time scales. Presented at the Ninth Conference on Applied Climatology. American Meteorological Society, Dallas TX, pp Palmer, W. C Meteorological Drought. Weather Bureau Research Paper No. 45, U.S. Department of Commerce, Washington, D.C., 58 pp. Press, W. H., Flannery, B. P., Teukolsky, S. A., Vetterling, W. T Gamma Function, Beta Function, Factorials, Binomial Coefficients and Incomplete Gamma Function, Error Function, Chi-Square Probability Function, Cumulative Poisson Function. Numerical Recipes in FORTRAN: The Art of Scientific Computing, 2nd ed. Cambridge, England: Cambridge University Press, pp Tatli, H., Dalfes, H. N., Menteş, Ş. S A statistical downscaling method for monthly total precipitation over Turkey. International Journal of Climatology 24, Thom, H. C. S Some Methods of Climatological Analysis. WMO Technical Note No. 81, World Meteorological Organization, Geneva, Switzerland, 63 pp. Türkeş, M Spatial and temporal analysis of annual rainfall variations in Turkey. International Journal of Climatology 16, Türkeş, M Influence of geopotential heights, cyclone frequency and Southern Oscillation on rainfall variations in Turkey. International Journal of Climatology 18, Türkeş, M Vulnerability of Turkey to desertification with respect to precipitation and aridity conditions. Turkish Journal of Engineering and Environmental Sciences 23, Türkeş, M Spatial and temporal variations in precipitation and aridity index series of Turkey. In Mediterranean Climate Variability and Trends. Hans-Jürgen Bolle, (Ed.), Regional Climate Studies. Springer Verlag, Heidelberg, Türkeş, M., Erlat, E. 2003: Precipitation changes and variability in Turkey linked to the North Atlantic Oscillation during the period International Journal of Climatology 23, Türkeş, M., Erlat, E Climatological responses of winter precipitation in Turkey to variability of the North Atlantic Oscillation during the period Theoretical and Applied Climatology 81, Türkeş, M., Koç, T., Sarış, F Türkiye nin yağış toplamı ve yoğunluğu dizilerindeki değişikliklerin ve eğilimlerin zamansal ve alansal çözümlemesi. Coğrafi Bilimler Dergisi 5, Türkeş, M., Sümer, U. M., Kılıç, G Persistence and periodicity in the precipitation series of Turkey and associations with 500 hpa geopotential heights. Climate Research 21, Türkeş, M., Tatlı, H. 2007a. Türkiye de kuraklık olasılıklarının SPI yöntemi kullanılarak saptanması ve iklimsel değişkenlik açısından değerlendirilmesi. Küresel İklim Değişimi ve Su Sorunlarının Çözümünde Ormanlar Sempozyumu, Aralık 2007, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, İstanbul. (Baskıda) Türkeş, M., Tatlı, H. 2007b. The use of standardized precipitation index (SPI) and a modified SPI for shaping the drought probabilities over Turkey. Submitted to Journal of Climate. (Minor revision for Editor). Wilks, D.S Statistical Methods in the Atmospheric Sciences: An Introduction. Academic Press, 467 pp. Wu, H., Hayes, M.J., Wilhite, D.A., Svoboda, M. D The effect of the length of record on the standardized precipitation index calculation. International Journal of Climatology 25,

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 20142012 YILI ALANSAL YILI YAĞIŞ YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2014

Detaylı

III. Ulusal Su Mühendisliği Sempozyumu 10-14 Eylül 2007 Gümüldür/İZMİR HİRFANLI BARAJ HAVZASINDA KURAKLIK FREKANS VE ALANSAL ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Osman YILDIZ Kırıkkale Üniversitesi,

Detaylı

Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü

Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Doç. Dr. Murat Türkeş Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü 17020, Terzioğlu Yerleşkesi - ÇANAKKALE ÖZET Başta fosil yakıtların yakılması olmak üzere, çeşitli insan etkinlikleri

Detaylı

TÜRKĐYE YAĞIŞ BÖLGELERĐNĐN SPEKTRAL KÜMELEME TEKNĐĞĐYLE BELĐRLENMESĐ

TÜRKĐYE YAĞIŞ BÖLGELERĐNĐN SPEKTRAL KÜMELEME TEKNĐĞĐYLE BELĐRLENMESĐ TÜRKĐYE YAĞIŞ BÖLGELERĐNĐN SPEKTRAL KÜMELEME TEKNĐĞĐYLE BELĐRLENMESĐ *1 Murat TÜRKEŞ ve 1 Hasan TATLI 1 Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı, Coğrafya Bölümü, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Terzioğlu Yerleşkesi

Detaylı

Çanakkale Yöresinin Rüzgar Klimatolojisi ve Rüzgar Gücü/Enerjisi Potansiyeli

Çanakkale Yöresinin Rüzgar Klimatolojisi ve Rüzgar Gücü/Enerjisi Potansiyeli Çanakkale Yöresinin Rüzgar Klimatolojisi ve Rüzgar Gücü/Enerjisi Potansiyeli Prof. Dr. Murat Türkeş 1,2,3 1 Çanakkale Kent Konseyi Çevre Meclisi Yürütme Kurulu Başkanı 2 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi,

Detaylı

ORTA KIZILIRMAK BÖLÜMÜ GÜNEY KESİMİNİN (KAPADOKYA YÖRESİ) İKLİMİ VE ÇÖLLEŞMEDEN ETKİLENEBİLİRLİĞİ

ORTA KIZILIRMAK BÖLÜMÜ GÜNEY KESİMİNİN (KAPADOKYA YÖRESİ) İKLİMİ VE ÇÖLLEŞMEDEN ETKİLENEBİLİRLİĞİ Ege Coğrafya Dergisi, 14 (2005),73-97, İzmir Aegean Geographical Journal, 14 (2005), 73-97, Izmir TURKEY ORTA KIZILIRMAK BÖLÜMÜ GÜNEY KESİMİNİN (KAPADOKYA YÖRESİ) İKLİMİ VE ÇÖLLEŞMEDEN ETKİLENEBİLİRLİĞİ

Detaylı

TÜRKİYE DE YILLIK VE MEVSİMSEL YAĞIŞ DEĞİŞKENLİĞİNİN ALANSAL DAĞILIMI

TÜRKİYE DE YILLIK VE MEVSİMSEL YAĞIŞ DEĞİŞKENLİĞİNİN ALANSAL DAĞILIMI Ege Coğrafya Dergisi, 19/1 (2010), 85-95, İzmir Aegean Geographical Journal, 19/1 (2010), 85-95, Izmir TURKEY TÜRKİYE DE YILLIK VE MEVSİMSEL YAĞIŞ DEĞİŞKENLİĞİNİN ALANSAL DAĞILIMI Spatial Distribution

Detaylı

Van Gölü Havzası nın Kuraklık Analizi

Van Gölü Havzası nın Kuraklık Analizi Hurşit YETMEN Van Gölü Havzası nın Kuraklık Analizi Van Lake Basin Drought Analysis Hurşit YETMEN * Özet : Bu çalışmada Van Gölü Havzası nın kuraklık özellikleri Standart Yağış İndeksi (SYİ) yöntemiyle

Detaylı

TÜRKİYE ÜZERİNDEKİ BELLİ KURAKLIK YILLARIN PALMER KURAKLIK ŞİDDETİ İNDİSİ İLE ANALİZİ. Abdullah AKBAŞ ve Hasan TATLI

TÜRKİYE ÜZERİNDEKİ BELLİ KURAKLIK YILLARIN PALMER KURAKLIK ŞİDDETİ İNDİSİ İLE ANALİZİ. Abdullah AKBAŞ ve Hasan TATLI TÜRKİYE ÜZERİNDEKİ BELLİ KURAKLIK YILLARIN PALMER KURAKLIK ŞİDDETİ İNDİSİ İLE ANALİZİ Abdullah AKBAŞ ve Hasan TATLI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Fiziki

Detaylı

Volume: 11 Issue: 1 Year: 2014

Volume: 11 Issue: 1 Year: 2014 Climatological analysis of forest fires occurred in 2011 over Turkey and their associations with hydroclimatic, surface weather and upper atmosphere conditions Volume: 11 Issue: 1 Year: 2014 Türkiye de

Detaylı

Küresel Bir Okyanus/Atmosfer Olayı

Küresel Bir Okyanus/Atmosfer Olayı El-Nino-Güneyli Salınım: Küresel Bir Okyanus/Atmosfer Olayı Doç. Dr. Murat Türkeş, Utku M. Sümer, Gönül Kılıç Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 06120 Kalaba, Ankara El Niño terimi, yüzyıllardan

Detaylı

UYDU KAR ÜRÜNÜ VERİLERİYLE TÜRKİYE İÇİN BÖLGESEL VE MEVSİMSEL KARLA KAPLI ALAN TREND ANALİZİ

UYDU KAR ÜRÜNÜ VERİLERİYLE TÜRKİYE İÇİN BÖLGESEL VE MEVSİMSEL KARLA KAPLI ALAN TREND ANALİZİ UYDU KAR ÜRÜNÜ VERİLERİYLE TÜRKİYE İÇİN BÖLGESEL VE MEVSİMSEL KARLA KAPLI ALAN TREND ANALİZİ İbrahim SÖNMEZ 1, Ahmet Emre TEKELİ 2, Erdem ERDİ 3 1 Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Meteoroloji Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

TÜRKİYE NİN 2011 2012 TARIM YILI KURAKLIK ANALİZİ

TÜRKİYE NİN 2011 2012 TARIM YILI KURAKLIK ANALİZİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE NİN 2011 2012 TARIM YILI KURAKLIK ANALİZİ Dr. Osman ŞİMŞEK Murat YILDIRIM Nebi GÖRDEBİL Zirai Meteoroloji

Detaylı

Kaz Dağı III. Ulusal Sempozyumu 2012 Bildirileri - 25 Mayıs 2012 - Balıkesir Üniversitesi - Balıkesir

Kaz Dağı III. Ulusal Sempozyumu 2012 Bildirileri - 25 Mayıs 2012 - Balıkesir Üniversitesi - Balıkesir KAZ DAĞI YÖRESİ NDE ORMAN YANGINLARININ KURAKLIK İNDİSİ İLE ANALİZİ VE İKLİM DEĞİŞİMLERİYLE İLİŞKİSİ MURAT TÜRKEŞ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Fiziki Coğrafya

Detaylı

Örneklerle Türkiye'deki Gözlenen ve Öngörülen İklimsel Değişimlerin ve Kuraklık Olaylarının Bilimsel Bir Değerlendirmesi

Örneklerle Türkiye'deki Gözlenen ve Öngörülen İklimsel Değişimlerin ve Kuraklık Olaylarının Bilimsel Bir Değerlendirmesi Örneklerle Türkiye'deki Gözlenen ve Öngörülen İklimsel Değişimlerin ve Kuraklık Olaylarının Bilimsel Bir Değerlendirmesi Prof. Dr. Murat TÜRKEŞ (Fiziki Coğrafya ve Jeoloji - Klimatoloji ve Meteoroloji)

Detaylı

21. Yüzyılın Başında II. Kırıkkale Sempozyumu 13-14 Mart 2008 Kırıkkale

21. Yüzyılın Başında II. Kırıkkale Sempozyumu 13-14 Mart 2008 Kırıkkale 21. Yüzyılın Başında II. Kırıkkale Sempozyumu 13-14 Mart 2008 Kırıkkale STANDART YAĞIŞ İNDİSİ (SYİ) METODU İLE KIRIKKALE İLİNDE KURAKLIK ANALİZİ Yrd. Doç. Dr. Osman YILDIZ Kırıkkale Üniversitesi Kızılırmak

Detaylı

TÜRKİYE DE KUZEY ATLANTİK SALINIMI İLE BAĞLANTILI YAĞIŞ DEĞİŞİKLİKLERİNİN 500 hpa SEVİYESİNDEKİ DOLAŞIMLA AÇIKLANMASI

TÜRKİYE DE KUZEY ATLANTİK SALINIMI İLE BAĞLANTILI YAĞIŞ DEĞİŞİKLİKLERİNİN 500 hpa SEVİYESİNDEKİ DOLAŞIMLA AÇIKLANMASI ULUSAL COĞRAFYA KONGRESİ 2005 (Prof. Dr. İsmail Yalçınlar Anısına) 29 30 Eylül 2005, İstanbul Bildiri Kitabı, s. 363 372 TÜRKİYE DE KUZEY ATLANTİK SALINIMI İLE BAĞLANTILI YAĞIŞ DEĞİŞİKLİKLERİNİN 500 hpa

Detaylı

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Ömer Lütfi Şen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Mercator-İPM Araştırma Programı & Katkıda bulunanlar: Ozan Mert Göktürk Deniz Bozkurt Berna

Detaylı

COĞRAFİ BİLİMLER DERGİSİ CBD 7 (1), 65-83 (2009)

COĞRAFİ BİLİMLER DERGİSİ CBD 7 (1), 65-83 (2009) COĞRAFİ BİLİMLER DERGİSİ CBD 7 (1), 65-83 (29) Kahramanmaraş İlinde Yağışların Trend Analizi Precipitation trend analyses in Kahramanmaraş Murat Karabulut, Fatma Cosun Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi,

Detaylı

EGE BÖLGESİ NDE YAĞIŞIN YÜZEYSEL DAĞILIM MODELLEMESİ SURFACE DISTRIBUTION MODELLING FOR PRECIPITATION IN THE EGE REGION

EGE BÖLGESİ NDE YAĞIŞIN YÜZEYSEL DAĞILIM MODELLEMESİ SURFACE DISTRIBUTION MODELLING FOR PRECIPITATION IN THE EGE REGION - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p. 213-228, TURKEY EGE BÖLGESİ NDE YAĞIŞIN YÜZEYSEL DAĞILIM MODELLEMESİ ÖZET Muhammet BAHADIR * Bu çalışmada Anadolu

Detaylı

TÜRKİYE DE YAĞIŞIN EŞİTSİZLİK ENDEKSLERİYLE ANALİZİ VE MEKÂNSAL DAĞILIŞI

TÜRKİYE DE YAĞIŞIN EŞİTSİZLİK ENDEKSLERİYLE ANALİZİ VE MEKÂNSAL DAĞILIŞI TÜRKİYE DE YAĞIŞIN EŞİTSİZLİK ENDEKSLERİYLE ANALİZİ VE MEKÂNSAL DAĞILIŞI Dr. Muhammed BAHADIR * Dr. Mustafa YAKAR** ÖZ Bu çalışma ile çeşitli eşitsizlik dağılım endeksleri kullanılarak Türkiye de yağışın

Detaylı

Türkiye nin ve Çanakkale Yöresinin Rüzgar Klimatolojisi + Rüzgar Enerjisi Potansiyeli ve Kurulu Güç Durumu

Türkiye nin ve Çanakkale Yöresinin Rüzgar Klimatolojisi + Rüzgar Enerjisi Potansiyeli ve Kurulu Güç Durumu Türkiye nin ve Çanakkale Yöresinin Rüzgar Klimatolojisi + Rüzgar Enerjisi Potansiyeli ve Kurulu Güç Durumu Prof. Dr. Murat Türkeş (Fiziki Coğrafya ve Jeoloji Klimatoloji ve Meteoroloji) ODTÜ İstatistik

Detaylı

ÇÖLLEŞME GÖSTERGE BİLGİ KARTLARI

ÇÖLLEŞME GÖSTERGE BİLGİ KARTLARI ÇÖLLEŞME GÖSTERGE BİLGİ KARTLARI 1 İklim 1.1 UNEP-BMÇSS Aridite İndisi GÖSTERGE BİLGİ KARTI Kriter İklim (İng: climate) Kriter Alt Kategori Aridite ya da klimatolojik kurak olma durumu (İng: aridity or

Detaylı

ÇANAKKALE YÖRESİNDE OLUŞAN ORMAN YANGINLARININ HİDROKLİMATOLOJİK KARAKTERİSTİKLERİ VE İKLİM DEĞİŞİMLERİYLE İLİŞKİSİ

ÇANAKKALE YÖRESİNDE OLUŞAN ORMAN YANGINLARININ HİDROKLİMATOLOJİK KARAKTERİSTİKLERİ VE İKLİM DEĞİŞİMLERİYLE İLİŞKİSİ Ege Coğrafya Dergisi, 20/2(2011), 1-25, İzmir Aegean Geographical Journal, 20/2 (2011), 1-25, Izmir TURKEY 2014 yılında yayımlanmıştır.(published in 2014) ÇANAKKALE YÖRESİNDE OLUŞAN ORMAN YANGINLARININ

Detaylı

TRAKYA DA VEJETASYON DEVRESİ VE BU DEVREDEKİ YAĞIŞLAR. Vegetation period and rainfalls during in this time in Trakya (Thrace)

TRAKYA DA VEJETASYON DEVRESİ VE BU DEVREDEKİ YAĞIŞLAR. Vegetation period and rainfalls during in this time in Trakya (Thrace) Ocak 2010 Cilt:18 No:1 Kastamonu Eğitim Dergisi 227-232 TRAKYA DA VEJETASYON DEVRESİ VE BU DEVREDEKİ YAĞIŞLAR Özet Duran AYDINÖZÜ Kastamonu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, Kastamonu

Detaylı

KURAKLIK VE TÜRKİYE. Levent Kurnaz

KURAKLIK VE TÜRKİYE. Levent Kurnaz IPM MERCATOR POLİTİKA NOTU KURAKLIK VE TÜRKİYE Levent Kurnaz Kuraklığın temel sebebi ilgili bölgenin normalden daha uzun süre az yağış almasıdır. Bunu artan sıcaklık ve azalan nemle birleştirdiğimizde

Detaylı

KURAKLIK ALTINDA HAZNE YÖNETİMİ

KURAKLIK ALTINDA HAZNE YÖNETİMİ KURAKLIK ALTINDA HAZNE YÖNETİMİ Ülker Güner Bacanlı 1, Mehmet Pilgir 2 Özet Su kaynakları, üzerindeki talebin giderek artışının yanında zaman ve konuma göre bu kaynağın arzu edilen miktar ve kalitede bulunmaması,

Detaylı

Türkiye de Gözlenen ve Öngörülen Kuraklık ve Çölleşme

Türkiye de Gözlenen ve Öngörülen Kuraklık ve Çölleşme Türkiye de Gözlenen ve Öngörülen Kuraklık ve Çölleşme «ONSERVED AND PROJECTED DROUGHT AND DESERTIFICATION OVER TURKEY» Prof. Dr. Murat TÜRKEŞ (Fiziki Coğrafya ve Jeoloji - Klimatoloji ve Meteoroloji) Çanakkale

Detaylı

Aydeniz Yöntemi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Antalya'daki Aksu Sulama Alanı için Kuraklık Analizi

Aydeniz Yöntemi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Antalya'daki Aksu Sulama Alanı için Kuraklık Analizi Türkiye de Tarımsal Yayım Sisteminde Çoğulcu Yapının Bir Görünümü Araştırma Makalesi (Research Article) Onur ARSLAN 1 Hasan Hüseyin ÖNDER 2 Gültekin ÖZDEMİR 2 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ

EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ ÖZET: Y. Bayrak 1, E. Bayrak 2, Ş. Yılmaz 2, T. Türker 2 ve M. Softa 3 1 Doçent Doktor,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi-İstanbul Medeniyet Üniversitesi : 15.09.2011-27.04.2012 Araştırma Görevlisi-İstanbul Teknik Üniversitesi : 27.04.

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi-İstanbul Medeniyet Üniversitesi : 15.09.2011-27.04.2012 Araştırma Görevlisi-İstanbul Teknik Üniversitesi : 27.04. 1 ÖZGEÇMİŞ GENEL DÜZENLEME TARİHİ : 27.11.2015 ADI SOYADI : Evren ÖZGÜR DOĞUM TARİHİ : 01.04.1987 E-POSTA : ozgurev@itu.edu.tr EĞİTİM MEZUNİYET TARİHİ DERECE ÜNİVERSİTE-FAKÜLTE-BÖLÜM/ANABİLİM DALI 30.06.2010

Detaylı

2012 TEMMUZ AYINDA YAŞANAN SICAK HAVA DALGASI

2012 TEMMUZ AYINDA YAŞANAN SICAK HAVA DALGASI 2012 TEMMUZ AYINDA YAŞANAN SICAK HAVA DALGASI Erdoğan BÖLÜK, Alper AKÇAKAYA, Hüseyin ARABACI Meteoroloji Genel Müdürlüğü Ankara, eboluk@mgm.gov.tr,aakcakaya@mgm.gov.tr, harabaci@mgm.gov.tr ÖZET NOAA nın

Detaylı

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Muğla ve Çanakkale İllerinde 2000-2008 Döneminde Gerçekleşen Büyük Orman Yangınlarının Klimatolojik ve Meteorolojik Analizi Projesi

Detaylı

KÜTAHYA NIN İKLİMSEL ÖZELLİKLERİ

KÜTAHYA NIN İKLİMSEL ÖZELLİKLERİ Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 17, Eylül 2015, s. 416-428 KÜTAHYA NIN İKLİMSEL ÖZELLİKLERİ Özet İsmail KARBUZ 1 İnceleme sahası; Ege Bölgesinin, İç Batı Anadolu bölümü nde yer alır.

Detaylı

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir.

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Mart 30, 2013 Yerel Saat Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Yerel saat doğuda ileri, badda geridir.

Detaylı

SIRA İSTATİSTİKLERİ VE UYGULAMA ALANLARINDAN BİR ÖRNEĞİN DEĞERLENDİRMESİ

SIRA İSTATİSTİKLERİ VE UYGULAMA ALANLARINDAN BİR ÖRNEĞİN DEĞERLENDİRMESİ Sıra İstatistikleri ve Uygulama Alanlarından Bir Örneğin Değerlendirmesi 89 SIRA İSTATİSTİKLERİ VE UYGULAMA ALANLARINDAN BİR ÖRNEĞİN DEĞERLENDİRMESİ Esin Cumhur PİRİNÇCİLER Araş. Gör. Dr., Çanakkale Onsekiz

Detaylı

FİNANSAL RİSK ANALİZİNDE KARMA DAĞILIM MODELİ YAKLAŞIMI * Mixture Distribution Approach in Financial Risk Analysis

FİNANSAL RİSK ANALİZİNDE KARMA DAĞILIM MODELİ YAKLAŞIMI * Mixture Distribution Approach in Financial Risk Analysis FİNANSAL RİSK ANALİZİNDE KARMA DAĞILIM MODELİ YAKLAŞIMI * Mixture Distribution Approach in Financial Risk Analysis Keziban KOÇAK İstatistik Anabilim Dalı Deniz ÜNAL İstatistik Anabilim Dalı ÖZET Son yıllarda

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA ve BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI ARAŞTIRMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon i 2008-2009 Kış Dönemi (Ekim, Kasım, Aralık,

Detaylı

Kişisel Bilgiler. Prof. Dr. Bağlı Bulunduğu Akademik Birim. Öğrenim Durumu LİSANS YÜKSEK LİSANS. Soyadı Adı : TÜRKEŞ Murat.

Kişisel Bilgiler. Prof. Dr. Bağlı Bulunduğu Akademik Birim. Öğrenim Durumu LİSANS YÜKSEK LİSANS. Soyadı Adı : TÜRKEŞ Murat. Kişisel Bilgiler Soyadı Adı : TÜRKEŞ Murat Akademik Unvanı : Prof. Dr. Doğum Yeri / Doğum Tarihi : Hakkari /.06.97 Tel : (086) 0 0 Posta Adresi : Prof. Dr. Murat Türkeş Çevat Paşa Mah, Veli Bey Sok. Bahattin

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

KURAKLIK İZLEME SİSTEMİ (KİS)

KURAKLIK İZLEME SİSTEMİ (KİS) KURAKLIK İZLEME SİSTEMİ (KİS) Bu program, Meteorolojik kuraklığın uzun dönemde ve farklı periyotlarda izlenebilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü nün en az 30 yıllık kesintisiz yağış

Detaylı

Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4

Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4 Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4 Pakistan Meteoroloji Bülteni. Sayı:2, Yayın:4, Kasım, 2005 Özet 2003 yılı

Detaylı

2006 YILI İKLİM VERİLERİNİN DEĞERLENDİRMESİ Hazırlayan: Serhat Şensoy 1. 2006 YILI ORTALAMA SICAKLIK DEĞERLENDİRMESİ

2006 YILI İKLİM VERİLERİNİN DEĞERLENDİRMESİ Hazırlayan: Serhat Şensoy 1. 2006 YILI ORTALAMA SICAKLIK DEĞERLENDİRMESİ 2006 YILI İKLİM VERİLERİNİN DEĞERLENDİRMESİ Hazırlayan: Serhat Şensoy 1. 2006 YILI ORTALAMA SICAKLIK DEĞERLENDİRMESİ Aletsel kayıtların başladığı 1861 yılından bu yana dünyada en sıcak yıl 0.58ºC lik anomali

Detaylı

2009 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi

2009 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 29 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi Zirai Meteoroloji ve İklim Rasatları Dairesi Başkanlığı Ocak 21, ANKARA Özet 29 yılı sıcaklıkları normallerinin,9 C üzerinde

Detaylı

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 392 4. Ünite KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 1. Bölge Kavramı... 146 2. Bölge Sınırları... 148 Konu Değerlendirme Testi-1... 151 145 Bölge Kavramı 393 394 BÖLGE NEDİR? Yeryüzünde doğal, beşeri ve ekonomik

Detaylı

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Hayreddin BACANLI Araştırma Dairesi Başkanı 1/44 İçindekiler Karadeniz ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi. Gayesi. Model Genel Yapısı.

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY Monthly Magnetic Bulletin May 2015 BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeomanyetizma/ Magnetic Results from İznik

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

K-S Testi hipotezde ileri sürülen dağılımla örnek yığılmalı dağılım fonksiyonunun karşılaştırılması ile yapılır.

K-S Testi hipotezde ileri sürülen dağılımla örnek yığılmalı dağılım fonksiyonunun karşılaştırılması ile yapılır. İstatistiksel güven aralıkları uygulamalarında normallik (normal dağılıma uygunluk) oldukça önemlidir. Kullanılan parametrik istatistiksel tekniklerin geçerli olabilmesi için populasyon şans değişkeninin

Detaylı

2014 Yılı İklim Değerlendirmesi

2014 Yılı İklim Değerlendirmesi 2014 Yılı İklim Değerlendirmesi Araştırma Dairesi Başkanlığı ŞUBAT 2015 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2014 Yılı İklim Değerlendirmesi Araştırma Dairesi Başkanlığı ŞUBAT

Detaylı

Mühendislikte İstatistik Yöntemler

Mühendislikte İstatistik Yöntemler .0.0 Mühendislikte İstatistik Yöntemler İstatistik Parametreler Tarih Qma.3.98 4..98 0.3.983 45 7..984 37.3.985 48 0.4.986 67.4.987 5 0.3.988 45.5.989 34.3.990 59.4.99 3 4 34 5 37 6 45 7 45 8 48 9 5 0

Detaylı

İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri. Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes

İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri. Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü

Detaylı

YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ

YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Sayı : 91 Eylül 2013 YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ 2013 YILI AĞUSTOS AYI YAĞIŞ RAPORU GENEL DURUM : Yağışlar genel olarak normalinden ve geçen yıl Ağustos

Detaylı

Burr Dağılımı Kullanılarak Rüzgar Enerjisi Potansiyeli Tahmini

Burr Dağılımı Kullanılarak Rüzgar Enerjisi Potansiyeli Tahmini Burr Dağılımı Kullanılarak Rüzgar Enerjisi Potansiyeli Tahmini 1 İlker Mert and * 2 Cuma Karakuş 1 Denizcilik Meslek Yüksekokulu Mustafa Kemal University, Turkey * 2 Faculty of Engineering, Department

Detaylı

THE INVESTIGATION OF ISOTOPIC COMPOSITION OF PRECIPITATION AND WATER VAPOUR BY USING AIR MASS TRAJECTORIES AND METEOROLOGICAL PARAMETERS

THE INVESTIGATION OF ISOTOPIC COMPOSITION OF PRECIPITATION AND WATER VAPOUR BY USING AIR MASS TRAJECTORIES AND METEOROLOGICAL PARAMETERS TR0300081 HAVA AKIMI HAREKETLERİ VE METEOROLOJİK FAKTÖRLER KULLANILARAK ATMOSFERİK SU BUHARI VE YAĞIŞLARIN KARARLI İZOTOP İÇERİKLERİNDEKİ DEĞİŞİMLERİN İNCELENMESİ THE INVESTIGATION OF ISOTOPIC COMPOSITION

Detaylı

Kişisel Bilgiler. Prof. Dr. Bağlantılı Olduğu Akademik Birim

Kişisel Bilgiler. Prof. Dr. Bağlantılı Olduğu Akademik Birim Kişisel Bilgiler Soyadı Adı : TÜRKEŞ Murat Akademik Unvanı : Prof. Dr. Doğum Yeri / Doğum Tarihi : Hakkari /.0.97 Tel : (08) 0 0 Posta Adresi : Prof. Dr. Murat Türkeş Çevat Paşa Mah, Veli Bey Sok. Bahattin

Detaylı

K.K.T.C Bayındırlık Ve Ulaştırma Bakanlığı Meteoroloji Dairesi. www.kktcmeteor.org

K.K.T.C Bayındırlık Ve Ulaştırma Bakanlığı Meteoroloji Dairesi. www.kktcmeteor.org K.K.T.C Bayındırlık Ve Ulaştırma Bakanlığı Meteoroloji Dairesi Dairenin Kuruluşu : Ekim 1974 kurulan Meteoroloji Dairesi 1974 1986 Ekim ayına kadar Tarım Doğal Kaynaklar ve Enerji Bakanlığı. Ekim 1986

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 31, OCAK - 2015, S.398-414 İSTANBUL ISSN:1303-2429 E-ISSN 2147-7825 copyright 2015 http://www.marmaracografya.

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 31, OCAK - 2015, S.398-414 İSTANBUL ISSN:1303-2429 E-ISSN 2147-7825 copyright 2015 http://www.marmaracografya. MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 31, OCAK - 2015, S.398-414 İSTANBUL ISSN:1303-2429 E-ISSN 2147-7825 copyright 2015 http://www.marmaracografya.com BÜYÜK MENDERES HAVZASININ SICAKLIK, YAĞIŞ VE AKIM DEĞERLERİNDEKİ

Detaylı

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız!

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız! Monthly Magnetic Bulletin March 2014 z BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeofizik/default.htm Magnetic Results

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 6- İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Bütün noktalardan geçen bir denklem bulmak yerine noktaları temsil eden, yani

Detaylı

TÜRKİYE DE TAŞKIN GERÇEĞİ VE METEOROLOJİK ERKEN UYARI SİSTEMLERİ

TÜRKİYE DE TAŞKIN GERÇEĞİ VE METEOROLOJİK ERKEN UYARI SİSTEMLERİ TÜRKİYE DE TAŞKIN GERÇEĞİ VE METEOROLOJİK ERKEN UYARI SİSTEMLERİ YALÇIN ÜN Meteoroloji Mühendisi Meteoroloji Genel Müdürlüğü Araştırma Dairesi Başkanlığı Çevre Şube Müdür V. Nisan 2013 - İstanbul SUNUM

Detaylı

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ Hüsamettin BULUT Orhan BÜYÜKALACA Tuncay YILMAZ ÖZET Binalarda ısıtma ve soğutma için enerji ihtiyacını tahmin etmek amacıyla kullanılan

Detaylı

Prof. Dr. Murat TÜRKEŞ İstatistik Bölümü Bağlantılı Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Prof. Dr. Murat TÜRKEŞ İstatistik Bölümü Bağlantılı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kuraklık Olaylarının İklim Değişikliği ve Çölleşme Açısından Önemi ve Türkiye deki 2013-2014(?) Kuraklığının Sinoptik Klimatolojik/Meteorolojik ve Atmosferik Bağlantıları Prof. Dr. Murat TÜRKEŞ İstatistik

Detaylı

26.12.2013. Farklı iki ilaç(a,b) kullanan iki grupta kan pıhtılaşma zamanları farklı mıdır?

26.12.2013. Farklı iki ilaç(a,b) kullanan iki grupta kan pıhtılaşma zamanları farklı mıdır? 26.2.23 Gözlem ya da deneme sonucu elde edilmiş sonuçların, raslantıya bağlı olup olmadığının incelenmesinde kullanılan istatistiksel yöntemlere HĐPOTEZ TESTLERĐ denir. Sonuçların raslantıya bağlı olup

Detaylı

CROPWAT programı, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından referans evapotranspirasyonu, bitki su ihtiyacı ve bitki sulama suyu

CROPWAT programı, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından referans evapotranspirasyonu, bitki su ihtiyacı ve bitki sulama suyu Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2009 Cilt/Volume: 6 Sayı/Issue: 11, 56-68 AMİK OVASI NDA KURAK DEVRE

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

Bülten No 2: Ekim 2011-Mayıs 2012

Bülten No 2: Ekim 2011-Mayıs 2012 AGROMETEOROLOJİK ÜRÜN VERİM TAHMİNİ BÜLTENİ Bülten No 2: Ekim 2011-Mayıs 2012 Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama Bölümü Meteoroloji Genel Müdürlüğü

Detaylı

Tanımlayıcı İstatistikler. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN

Tanımlayıcı İstatistikler. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN Tanımlayıcı İstatistikler Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN 1 Tanımlayıcı İstatistikler Yer Gösteren Ölçüler Yaygınlık Ölçüleri Merkezi Eğilim Ölçüleri Konum Ölçüleri 2 3 Aritmetik Ortalama Aritmetik ortalama,

Detaylı

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI Hydrau-Tech Inc. 33 W. Drake Road, Suite 40 Fort Collins, CO, 80526 tarafından hazırlanmıştır

Detaylı

İZMİR VE ÇEVRESİNİN ÜST-KABUK HIZ YAPISININ BELİRLENMESİ. Araştırma Görevlisi, Jeofizik Müh. Bölümü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 2

İZMİR VE ÇEVRESİNİN ÜST-KABUK HIZ YAPISININ BELİRLENMESİ. Araştırma Görevlisi, Jeofizik Müh. Bölümü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 2 İZMİR VE ÇEVRESİNİN ÜST-KABUK HIZ YAPISININ BELİRLENMESİ Ç. Özer 1, B. Kaypak 2, E. Gök 3, U. Çeken 4, O. Polat 5 1 Araştırma Görevlisi, Jeofizik Müh. Bölümü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 2 Doçent Doktor,

Detaylı

ÖĞRENCİLERİNİN SINAV NOTLARI DAĞILIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ: İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİ ÖRNEĞİ

ÖĞRENCİLERİNİN SINAV NOTLARI DAĞILIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ: İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİ ÖRNEĞİ ÖĞRENCİLERİNİN SINAV NOTLARI DAĞILIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ: İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİ ÖRNEĞİ Barış Yılmaz Celal Bayar Üniversitesi, Manisa baris.yilmaz@bayar.edu.tr Tamer Yılmaz, Celal Bayar Üniversitesi,

Detaylı

ise, genel bir eğilim (trend) gösteriyorsa bu seriye uygun doğru ya da eğriyi bulmaya çalışırız. Trend orta-uzun dönemde her iniş, çokışı

ise, genel bir eğilim (trend) gösteriyorsa bu seriye uygun doğru ya da eğriyi bulmaya çalışırız. Trend orta-uzun dönemde her iniş, çokışı Trend Analizi Eğer zaman serisi i rastgele dağılmış ğ değil ise, genel bir eğilim (trend) gösteriyorsa bu seriye uygun doğru ya da eğriyi bulmaya çalışırız. Trend orta-uzun dönemde her iniş, çokışı yansıtmayacak,

Detaylı

KARABÜK İÇİN DERECE-ZAMAN HESAPLAMALARI DEGREE-TIME CALCULATIONS FOR KARABÜK

KARABÜK İÇİN DERECE-ZAMAN HESAPLAMALARI DEGREE-TIME CALCULATIONS FOR KARABÜK KARABÜK İÇİN DERECE-ZAMAN HESAPLAMALARI Şaban PUSAT 1, Nuri TUNÇ 2, İsmail EKMEKÇİ 3 ve Yaşar YETİŞKEN 4 *1 Yıldız Teknik Üniversitesi, Makine Mühendisliği Bölümü, Beşiktaş, İstanbul 2 Meteoroloji Genel

Detaylı

ÇORUH HİDROLOJİK HAVZASINDA YILLIK YAĞIŞ VERİLERİNİN İSTATİSTİKSEL MODELLEMESİ

ÇORUH HİDROLOJİK HAVZASINDA YILLIK YAĞIŞ VERİLERİNİN İSTATİSTİKSEL MODELLEMESİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 3 : 9 : 3 : 33-37 ÇORUH

Detaylı

ARIDITY INDEX KULLANILARAK TÜRKİYE DE ÇÖLLEŞMEYE EĞİLİMLİ ALANLARDAKİ DEĞİŞİMİN BELİRLENMESİ

ARIDITY INDEX KULLANILARAK TÜRKİYE DE ÇÖLLEŞMEYE EĞİLİMLİ ALANLARDAKİ DEĞİŞİMİN BELİRLENMESİ ARIDITY INDEX KULLANILARAK TÜRKİYE DE ÇÖLLEŞMEYE EĞİLİMLİ ALANLARDAKİ DEĞİŞİMİN BELİRLENMESİ Dr. Abdullah CEYLAN 1 Serap AKGÜNDÜZ 1 Zerrin DEMİRÖRS 1 Ayhan ERKAN 1 Sebahattin ÇINAR 1 Erdoğan ÖZEVREN 2

Detaylı

TÜRKİYE'NİN GÜNLÜK ORTALAMA, MAKSİMUM VE MİNİMUM HAVA SICAKLIKLARI İLE SICAKLIK GENİŞLİĞİNDEKİ EĞİLİMLER VE DEĞİŞİKLİKLER (*) ÖZET 1.

TÜRKİYE'NİN GÜNLÜK ORTALAMA, MAKSİMUM VE MİNİMUM HAVA SICAKLIKLARI İLE SICAKLIK GENİŞLİĞİNDEKİ EĞİLİMLER VE DEĞİŞİKLİKLER (*) ÖZET 1. (*) Türkeş, M., Sümer, U. M. ve Demir, İ.. Türkiye nin günlük ortalama, maksimum ve minimum hava Çalıştayı, Bildiriler Kitabı, -. Ege Üniversitesi Coğrafya Bölümü, - Nisan, İzmir. TÜRKİYE'NİN GÜNLÜK ORTALAMA,

Detaylı

KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ

KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ Yasemin ŞİŞMAN, Ülkü KIRICI Sunum Akış Şeması 1. GİRİŞ 2. MATERYAL VE METHOD 3. AFİN KOORDİNAT DÖNÜŞÜMÜ 4. KALİTE KONTROL 5. İRDELEME

Detaylı

ÖZET. Anahtar Sözcükler: Isıtma Derece-Saat, Soğutma Derece-Saat, Tipik Meteorolojik Yıl, İstanbul ABSTRACT

ÖZET. Anahtar Sözcükler: Isıtma Derece-Saat, Soğutma Derece-Saat, Tipik Meteorolojik Yıl, İstanbul ABSTRACT 2. Ulusal İklimlendirme Soğutma Eğitimi Sempozyumu ve Sergisi 23-25 Ekim 2014 Balıkesir İSTANBUL İÇİN TİPİK METEOROLOJİK YIL VE DERECE-SAAT HESABI Şaban PUSAT 1, İsmail EKMEKÇİ 2, Ahmet Coşkun DÜNDAR 2,

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 Climate - İklim Geniş sahalarda uzun yıllar hava şartlarının ortalamalarıdır. Hava durumu, anlık hava şartlarını

Detaylı

İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler. Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar

İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler. Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar 1/36 İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, Dünya da ve Türkiye de gözlemler IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar Uluslararası Kuruluşlar, Aktiviteler için Sektörler

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ AÇILARI GİRİŞ Güneş ışınları ile dünya üzerindeki yüzeyler arasında belirli açılar vardır. Bu açılar hakkında bilgi edinilerek güneş enerjisinden en

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ Sağlık Kurumlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar Sunum Planı:

Detaylı

TÜRK COĞRAFYA DERGİSİ

TÜRK COĞRAFYA DERGİSİ Türk Coğrafya Kurumu Turkish Geographical Society (basılı) ISSN 1302-5856 (elektronik) ISSN 1308-9773 TÜRK COĞRAFYA DERGİSİ Turkish Geographical Review Revue Turque de Géographie Turkische Geographische

Detaylı

SERHAT SENSOY 1, Mesut DEMİRCAN 1, Yusuf ULUPINAR 1, İzzet BALTA 1 1. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, P.O.Box: 401, Ankara, Türkiye

SERHAT SENSOY 1, Mesut DEMİRCAN 1, Yusuf ULUPINAR 1, İzzet BALTA 1 1. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, P.O.Box: 401, Ankara, Türkiye Türkiye İklimi SERHAT SENSOY 1, Mesut DEMİRCAN 1, Yusuf ULUPINAR 1, İzzet BALTA 1 1. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, P.O.Box: 401, Ankara, Türkiye Özet Hava durumu belirli bir yerde ve kısa

Detaylı

Edirne İlinden Kış Aylarında Elde Edilen Sütlerde Toplam Yağ ve Protein Değerlerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi

Edirne İlinden Kış Aylarında Elde Edilen Sütlerde Toplam Yağ ve Protein Değerlerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi Edirne İlinden Kış Aylarında Elde Edilen Sütlerde Toplam Yağ ve Protein Değerlerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi Sümeyye MEMKEZE 1, Murat ÇİMEN 1*, Rahime Kamer ÖNOĞLU 1, Neslihan ÇİÇEK

Detaylı

BİLDİRİ KİTABI Editörler Ahmet ÖZTOPAL Zekâi ŞEN

BİLDİRİ KİTABI Editörler Ahmet ÖZTOPAL Zekâi ŞEN I. Türkiye İklim Değişikliği Kongresi TİKDEK 2007, 11-13 Nisan 2007, İTÜ, İstanbul BİLDİRİ KİTABI Editörler Ahmet ÖZTOPAL Zekâi ŞEN 1 I. Türkiye İklim Değişikliği Kongresi TİKDEK 2007, 11-13 Nisan 2007,

Detaylı

FIRAT HAVZASI AKIMLARINDA GÖRÜLEN TRENDLERİN NEDENLERİNİN ARAŞTIRILMASI

FIRAT HAVZASI AKIMLARINDA GÖRÜLEN TRENDLERİN NEDENLERİNİN ARAŞTIRILMASI V. ULUSAL HİDROLOJİ KONGRESİ Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara 5 7 Eylül 2007 FIRAT HAVZASI AKIMLARINDA GÖRÜLEN TRENDLERİN NEDENLERİNİN ARAŞTIRILMASI Kasım Yenigün 1, Veysel Gümüş 2 1 Harran Üniversitesi

Detaylı

Çanakkale nin 2008 Yılı Büyük Orman Yangınlarının Meteorolojik ve Hidroklimatolojik Analizi

Çanakkale nin 2008 Yılı Büyük Orman Yangınlarının Meteorolojik ve Hidroklimatolojik Analizi COĞRAFİ BİLİMLER DERGİSİ CBD 10 (2), 195-218 (2012) Çanakkale nin 2008 Yılı Büyük Orman Yangınlarının Meteorolojik ve Hidroklimatolojik Analizi Meteorological and hydro-climatological analysis of large

Detaylı

İKLİM NORMALLERİ: ÜÇ SICAKLIK NORMALİNİN İLİŞKİLERİ VE

İKLİM NORMALLERİ: ÜÇ SICAKLIK NORMALİNİN İLİŞKİLERİ VE İKLİM NORMALLERİ: ÜÇ SICAKLIK NORMALİNİN İLİŞKİLERİ VE UZAMSAL DAĞILIMLARI Mesut DEMİRCAN 1, Hüseyin ARABACI 1, Erdoğan BÖLÜK 1, Alper AKÇAKAYA 1, Mithat EKİCİ 1 1, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Araştırma

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları PROJENİN AMACI Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde

Detaylı

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz ÖNEKLEME HATALAI EK C A. Sinan Türkyılmaz Örneklem araştırmalarından elde edilen kestirimler (estimates) iki tip dan etkilenirler: (1) örneklem dışı lar ve (2) örneklem ları. Örneklem dışı lar, veri toplama

Detaylı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı ARAŞTIRMA MODELLİLERİNDE KULLANILACAK İSTATİSTİKLERİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ Parametrik mi Parametrik Olmayan mı? Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri Değişken Sayısı Tek değişkenli (X) İki değişkenli

Detaylı

CORINE 1990 ve 2006 Uydu Görüntüsü Yorumlama Projesi. Kurum adı : T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı. Proje durumu : Tamamlandı.

CORINE 1990 ve 2006 Uydu Görüntüsü Yorumlama Projesi. Kurum adı : T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı. Proje durumu : Tamamlandı. CORINE 1990 ve 2006 Uydu Görüntüsü Yorumlama Projesi Kurum adı : T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Proje durumu : Tamamlandı. Uygulama adresleri: http://aris.cob.gov.tr/crn/ http://aris.cob.gov.tr/csa/

Detaylı