ÜNİTE ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ahmet TUMAY İÇİNDEKİLER HEDEFLER ERGONOMİDE TEMEL KAVRAMLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİTE ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ahmet TUMAY İÇİNDEKİLER HEDEFLER ERGONOMİDE TEMEL KAVRAMLAR"

Transkript

1 HEDEFLER İÇİNDEKİLER ERGONOMİDE TEMEL KAVRAMLAR Ergonomi Tanımları Ergonominin Konusu Ergonominin Uğraş Alanları Ergonominin Yaklaşımı Çalışma Refahı ve Ergonomi ERGONOMİ Dr. Ahmet TUMAY Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Ergonomi kavramını tanımlayabilecek, Ergonominin konusunu anlayabilecek, Ergonominin hedeflerini bilinecek, Ergonominin "hayatın kendisi" olduğu hakkında bilgi sahibi olabileceksiniz. ÜNİTE 2 ÜNİTE 2

2 GİRİŞ Ergonomi, insanlar ve insanların işte ve günlük hayatta kullandıkları ürün, ekipman, yöntem, kısacası tüm çevresi ile iletişimlerine odaklıdır. Ergonomi, insanmakine-çevre konseptinde değerlendirilmektedir Ergonomi, insanların anatomik özelliklerini, antropometrik karakteristiklerini, fizyolojik kapasite ve toleranslarını göz önünde tutarak, endüstriyel iş ortamındaki tüm faktörlerin etkisi ile oluşabilecek, fiziksel ve psikososyal stresler karşısında, sistem verimliliği ve insan-makine-çevre uyumunun temel yasalarını ortaya koymaya çalışan, çok disiplinli bir araştırma ve geliştirme alanıdır. Bu bölümde, Ergonomi kavramının tanımı ve önemine değinilecektir. Dersimizin sonraki ünitelerinde, İnsan Anatomisi ve Fizyolojisi, Antropometri, Gürültü, Aydınlatma, İklimlendirme, Psikoloji, İş Güvenliği, Meslek Hastalıkları ve İş Organizasyonu gibi konular bulunmakta olup, bu bölümde bahsedilen tüm kavramlar, ilerleyen ünitelerde ayrıntılarıyla açıklanacaktır. Bu bölümün yazımındaki asıl amaç, çalışan için, tüm insanlar için ergonominin vazgeçilemez bir unsur olduğu, çeşitli örneklemeler ile aktarılmaya, kavratılmaya gayret edilmesidir. Dolayısıyla, konuyla ilgili (özel) tanımların bir kısmı ilerleyen bölümlere bırakılıp, temelde, ergonominin öneminin ve gerekliliğinin öğrenilmesine dikkat edilmiştir. ERGONOMİ TANIMLARI Ergonomi Tanımları Bazı Ergonomi tanımları şu şekilde verilebilir: Ergonomi her şey demektir. Murrell (1965): Ergonomi insan ve iş çevresi arasındaki ilişkileri çalışan bilimsel incelemedir. Bu bakımdan, çevre terimi ile sadece çevredeki ortamı kapsamaz aynı zamanda insanın ister birey isterse grup içinde olsun, işin organizasyonu, işin yöntemleri, kullanılan alet ve malzemelerini de içerir. Bütün bunlar insanın kendi doğası ile ilgilidir; yani yetenekleri, kapasiteleri ve sınırlarıyla ilgilidir. Grandjean (1980): Ergonomi insanın işiyle ilgili davranışının incelenmesidir. Bu araştırmanın konusu iş yaşamında insanın boyutsal çevresi ile insandır. Ergonominin en önemli prensibi, İşleri insana uyarlamaktır. Ergonomi disiplinler arası bir çalışma alanıdır. Çalışmalarını fizyoloji, piskoloji, antropometri ve değişik mühendisliklerin teorilerine dayandırır. Meister (1989): Ergonomi insan makine sistem operasyonu bağlamında işle ilgili görevleri, insanların nasıl başardığını ve davranışsal ve davranışsal olmayan değişkenlerin, bu başarıyı nasıl etkilediği üzerine olan bir çalışmadır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 2

3 Şekil David Meister in Ergonomiye katkılarından sadece biri Sanders and McCormick (1993): Ergonomi verimli, güvenli, konforlu ve etkili insan kullanımı için aletlerin, makinaların, sistemlerin, görevlerin, işlerin ve çevrenin tasarımına insanın davranışı, yetenekleri, sınırları ve diğer karakteristikleri hakkındaki bilgiyi uygulamak ve keşfetmektir. Şekil 1.2. Ergonomide insan-makine arakesiti önemli bir konudur. Hancock (1997): Ergonomi İnsan-makine düşmanlığını insan-makine sinerjisine dönüştürmeye çalışan bir bilim dalıdır. ERGONOMİNİN KONUSU İnsan Faktörleri ya da İnsan Mühendisliği Ergonominin diğer isimlendirmeleridir. Amerika da Human Factors (İnsan Faktörleri) ve Human Engineering (İnsan Mühendisliği), İngiltere de Applied Psychology (Uygulamalı Psikoloji), İskandinav ülkelerinde Bio-technology (Canlı-Teknolojisi), Almanya da Arbeit Physiology (İş Psikolojisi); bazı ülkelerde ise Mühendislik Psikolojisi, "Deneysel Psikoloji günümüzde ise genellikle Ergonomics (Ergonomi) ya da Türkçede İşbilim olarak adlandırılan bu yeni bilim dalı, insan ile çalışma ortamı arasındaki ilişkilerin bilimsel araştırılması olarak kabul görmüştür. Teknoloji ergonominin tasarım prensiplerini, kılavuzlarını, spesifikasyonlarını, yöntemlerini ve araçlarını kullanır. Pratik olarak Ergonomist, güvenlik, sağlık, konfor, performans ile verimlilik ve kaliteyi de içeren sistem değişiklikleri ve tasarımına, insan sistem ara kesit teknolojisini uygular. Bütün ergonomi topluluklarının amacı, insanın yaşam kalitesini geliştirecek insan sistem ara kesit teknolojisini uygulamak ve geliştirmektir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 3

4 Bu ise sistemlerin kontrolü, standartlaştırılması, test ve değerlendirilmeleri, tasarımları ve analizlerini insan sistem ara kesit teknolojisini kullanma yoluyla başarılabilir. Günümüzde ergonomi, İnsan Sistem Arakesit Teknolojisi (Human System Iteraction Technology, HSIT) olarak da tanımlanmaktadır (Şekil 3.1). Şekil 3.1. Ergonomide İnsan-Sistem Arayüzü değerlendirilir. Günümüzde ergonomi HSIT tarafından tek, bağımsız bir disiplin olarak tanımlanmaktadır. En az 60 yıldan beri HSIT, deneysel olarak gelişmekte ve tek bir teknoloji olarak yalınlaşmaktadır. Geçen yüzyılın yarısından fazla bir süredir ergonomi pratisyenleri, verimlilik ve kalite hedefi dâhil, insanın sağlık, güvenlik, konfor ve performansını geliştirmek için HSIT ı kullanmaktadırlar. Ergonomi bağımsız bir bilim dalı olma yolundadır. Ergonomistler, HSIT ı sistemlerin kontrolü, standartlaştırılması, test edilmesi ve değerlendirmesi, tasarımı ve analizine uygulayarak bu birikimi geliştirmişlerdir. Bununla birlikte uluslararası boyutta ergonominin nihai amacı, insanın yaşam kalitesini iyileştirmektir. Özet olarak, Ergonomi artık disiplinler arası araştırma ve uygulama alanı değildir. Açık bir biçimde hâlâ genç olmasına rağmen, tek ve bağımsız bir disiplin olarak gelişmiştir. Ayrıca onun bu tek teknolojisi açıkça ergonomi pratiğinin doğasını ve disiplinin çalışma alanını tanımlamaktadır. Bu aynı zamanda ergonomi mesleğinin rolünü ve ergonominin çalışma alanını da açıkça tanımlayan tek teknolojidir. Bir disiplin, bilim yoluyla gelişen ve her zaman pratik olarak uygulanan tek bir teknoloji olarak tanımlanır. HSIT a ilişkin genel kamuoyunu eğiterek, insanın şartlarını geliştirmek için Ergonominin muazzam gizil gücünün ve doğasının anlaşılması çalışmaları artırılmalı ve genişletilmelidir. Bu çaba başarılı olursa, açıkça yeni milenyumun ilk yüzyılı, teknolojinin ötesinde Ergonomi Çağıdır.. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 4

5 Ergonominin Uğraş Alanları 1988 yılında Avustralya nın Sydney kentinde Uluslararası Ergonomi Kurumunun (Inernational Ergonomics Accociation, IEA) organize ettiği kongreye 25 farklı ülkeden temsilcinin katıldığı dünyadaki 10 adet ulusal ve bölgesel Ergonomi topluluğun temsilcilerinden oluşan bir toplantı yapıldı. Toplantının amacı, bu katılan 10 topluluk tarafından temsil edilen değişik ülkelerdeki Ergonominin çalışma alanını, konularını ve karakteristiklerini gözden geçirmekti. Hendrick için bu toplantının sonuçları aşağıda belirtilenleri doğrulamıştır. Uluslararası olarak Ergonominin ortak noktası, donanım, yazılım, işler, iç ve dış çevre, iş sistem yapıları ve süreçleri gibi diğer sistem bileşenleri ve sistemin insan bileşeni arasındaki ara kesitin tasarımına odaklanmasıdır. Ergonomistlerin pratik olarak uyguladıkları ve bilimsel araştırma yoluyla geliştirdikleri bu teknoloji, insan-sistem ara kesit tasarımı amacına yönelik olduğu ortaya çıktı. Takip eden 6 yıl içerisinde, IEA nın genel sekreteri ve başkanı olarak hizmet eden bu satırların yazarı değişik vesilelerle dünya çapında 20 Ergonomi kurumunu ziyaret etmiş ve bunların bir çok yıllık toplantılarına katılmıştır. İş Güvenliği, Ergonominin olmazsa-olmaz konusudur. Bu ziyaretler kendisine bu ülkelerdeki Ergonomi pratikleri ve bilimi hakkında birinci elden öğrenme fırsatı tanımıştır. Bu deneyimler yukarıda bahsi geçen IEA toplantısında oluşan Ergonomi teknolojisi ve uygulamasına odaklanmasına ilişkin iki sonucu kuvvetlendirmiştir yılında IEA politika ve planlama komitesi üye toplulukların kapsamlı bir araştırmasına başladı. Bu araştırmanın amacı, dünya çapında hem profesyonel ergonomi toplulukları hem de ergonominin durumu hakkında daha iyi bir anlayışı kazandıracak IEA icra komitesine yardım etmekti yılında araştırma tamamlandı yılında çalışmaların tam raporu IEA tarafından yayınlandı. 25 ulusal ve bölgesel ergonomi topluluğu ve 35 ülkeyi aşkın temsilci araştırmaya katıldı (Tablo 1.1). Tablo 1.1. Ergonomide uygulama alanları Konu % Yanıtlar İş Güvenliği 84 Endüstri Mühendisliği 84 Biomekanik 76 İş Yükü 76 İnsan-Bilgisayar 76 Çevre-Mobilya Tasarımları 76 Eğitim 72 Antropometri 72 Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 5

6 Psikoloji 68 Görsel Performans 64 İş Fizyolojisi 64 Test ve Değerlendirme 64 Kurumsal Psikoloji 62 Gösterge/Kontrol 62 Tüketici Ürünleri 56 Medikal Aletler 56 Havacılık Endüstrisi 52 İletişim 44 Zaman/Hareket 36 Taşıma 32 Diğer katkıları yanında, araştırma hem şu anki hem de dünya çapında ortaya çıkan pratik ve araştırma alanlarını tanımladı. Tablo 1 de, toplulukların çalışma alanlarında verdiği yanıtlara göre, toplam çalışılan alanların yüzdesini vermekte ve ergonominin her geçen gün genişleyen alanlarının listesini göstermektedir. Yine, topluluklar arasındaki ana eğilim, insan-sistem ara kesitinin tasarımına ergonomi teknolojisini uygulamak ve geliştirmek yönündedir. Uluslararası Ergonomi Kurumu (International Ergonomics Association, IEA) na göre bugün Ergonominin bileşenleri: Fiziksel Ergonomi: İnsan anatomik ve bazı fiziksel aktivite ile ilgili olarak antropometrik, fizyolojik ve biyomekanik özellikleri ile ilgilenir. Bilişsel Ergonomi: Bir sistem, insan ve diğer unsurları arasındaki etkileşimleri etkileyen, algı, hafıza, muhakeme ve motor yanıtı gibi zihinsel süreçleri ile ilgilenir. Ayrıca, zihinsel iş yükü, karar verme, nitelikli performans, insan-bilgisayar etkileşimi, insan güvenilirlik, iş stresi ve bu insan-sistem ve ile ilgili olarak eğitim, İnsan-Bilgisayar Etkileşimi tasarımı gibi konuları içerir. Örgütsel Ergonomi: Örgütsel yapıları, politikaları ve süreçleri ile ilgilenir. Ayrıca, iletişim, ekip çalışma sürelerinin kaynak yönetimi, iş tasarımı, tasarım da dahil olmak üzere, sosyo-teknik sistemler, optimizasyon ile ilgili, ekip çalışması, katılımcı tasarım, toplum Ergonomi, kooperatif iş, yeni çalışma programları, sanal örgütler, tele-çalışma ve kalite yönetimi gibi konularla ilgilenir. İki ve daha fazla topluluk tarafından listelenen, ortaya çıkan ilgi alanlarını ve önemli temaların listesini vermektedir. Önemli temalar ve ortaya çıkan ilgi alanları: İş organizasyonu ve tasarımını değiştirecek yöntem bilim İş ile ilgili kas-iskelet sitemi rahatsızlıkları Elektronik tüketici eşyalarının kullanılabilirlilik testler İnsan-Bilgisayar Arakesiti: Yazılım Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 6

7 Kurumsal tasarım ve psiko-sosyal iş organizasyonu Fiziksel iş çevresinin Ergonomik tasarımı Nükleer santralin kontrol odası tasarımı Ergonomistlerin yetiştirilmesi İleri teknoloji ile arakesit tasarımı İnsan güvenilirlik araştırması Zihinsel iş yükü İş gücü maliyet hesaplama yöntem bilimi Ürün sorumluluğu Yol güvenliği ve otomobil tasarımı Gelişmekte olan ülkelere teknoloji transferi ILO nun ergonomi üç bileşenine benzer, ve onlarla bir bakıma örtüşebilecek şekilde, HSIT ta da en az beş ana bileşeni vardır: Donanım Ergonomisi (Hardware Ergonomics), Çevresel Ergonomi (Environmental Ergonomics), Bilişsel Ergonomi (Cognitive Ergonomics), İş Tasarım Ergonomisi (Job Design Ergonomics), Makro Ergonomi (MacroErgonomics). Ergonominin Yaklaşımı IEA ya göre Ergonominin üç bileşeni bulunmaktadır. Ergonomiyi tanımlarında kullanılan terimlerden çıkarılmış Ergonomiyi ilgilendiren orta uzunluklu ifadeler şunlardır: İnsan-makine sitemleri mühendisliği ve tasarımı, Bilimi, iş çevresinde çalışan insanlara uygulama, Güvenli iş operasyonları çalışanlarının sınırlı yetenekleri üzerine çalışma, Kullanıcılar ile görevler arasındaki uyumun bilgisini geliştirme, Sistemlerde insanlar ile makinalar arasındaki arakesit. Ergonomi, insan kabiliyet ve kapasitesine uygun iş çevresi düzenlemekte, dolayısıyla, çalışanın sağlığının korunması ve iş kazalarının en az düzeye düşürülmesi sağlanmış olmaktadır. Ergonomi aslında, güvenlikle ilgili yapılacak tüm teorik ve pratik yaklaşımların odak noktasındadır (Bk. Ünite 12: Güvenliğe Dayalı İşyeri Düzenleme). Ergonomiye hayatın her aşamasında ihtiyaç duyulmaktadır. Ergonomi disiplini anlatılırken, en sık kullanılan yöntem onun tanımlayıcı bir ifadesini kullanmak şeklinde olmaktadır. Örneğin, son zamanlarda Uluslararası Ergonomi Kurumu (International Ergonomics Association, IEA) Ergonomiyi şu şekilde tanımlamaktadır: Ergonomi ya da İnsan Faktörleri Mühendisliği, insanın refahını, mutluluğu ve genel sistem performansını geliştirecek bilgi ve teoriyi bulmayı, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 7

8 uygun yöntemlerin uygulanmasını ve bir sistemin diğer elementler ve insanlar arasındaki etkileşimlerini temelde anlamaya çalışan bilimsel bir disiplindir. Konuyu bir parça güncelleştirirsek şu örneklere yer verebiliriz: Bir taşıta bindiğimizde, dizlerimizin öndeki koltukla aradaki boşluğun yeterli mi yetersiz mi olduğundan bahsetmeyen yok gibidir (Şekil 4). Ya da, mutfak tezgâhının yüksekliğinden şikâyetçi hanımlar. Şekil 1.4. Ergonomi demek, taşıtta sıkışmamak demek. Uzaktan kumandanın ya da herhangi bir telefon tuşlarının küçüklüğünden ya da yerleşim yerlerinden şikâyet edenler de azımsanmayacak kadar mevcuttur (Şekil 1.4). Şekil 1.5. Uzaktan kumandaların tasarımında ergonomi unutulmamalıdır. Farkına varılmasa da Ergonomi hayatımızın odak noktasındadır. Ya da bu telefon üzerinde niçin bu kadar çok düğme var, kafamızı karıştırıyor diyenlerimiz. Şekil 1.6. Ergonomi uzaktan kumanda kullanımının kolaylığıdır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 8

9 Bu fotoğraf makinesi üzerindeki tuşların kafa karıştırdığı bilinmekte ve bunun çözümü ergonomi ile aşılmaktadır (Şekil 1.7). Şekil 1.7. Ergonomi fotoğraf makinasının kullanım kolaylığıdır. Tercihleri ürünün Ergonomisi ne göre yapılmaktadır. Çimler üzerinde düşenmiş karo taşların aralık ve mesafesinin, adımlara uygun olmadığını çoğu zaman düşünmektedir. Veya şadırvanlardaki oturakların musluğa olan uzaklığından şikâyetçi olunmaktadır. Klavyelerdeki tuş yerleri bazı kullanıcılar tarafından beğenilmemektedir (Şekil 1.8). Otomobildeki camları kumanda eden düğmelerin neye göre kapı ya da vites kolunun yanında tasarlandığı düşünülebilir. Şekil 1.8. Ergonominin klavye kullanımındaki önemi. Yukarıda sayılan problemlerin çözümü artık her geçen gün hayatımızı daha da kolaylaştıran çözümlere Ergonomi ile bilinçli bir şekilde yönelebiliriz. Şekil 1.9. Ergonomi tüm mekânlarda vardır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 9

10 Kullandığımız diş fırçası, mutfağımızın dekorasyonu, iş yerindeki masamızın yüksekliği gibi pratik kullanım sağlayan hayatımızdaki birçok konuda Ergonomi önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Ergonomi; güvenli, verimli ve rahat mekânlar ile objeler oluştururken, insanın kapasitesini aşmayacak şekilde gerekli düzenlenmeleri sağlar. Şekil Ergonomi hayatın her yerine girmiştir. Güvenlik ve rahatlık, Ergonominin kendisidir. Günlük yaşantımızın büyük bir kısmını işyerlerimizde geçirmekteyiz. 18. yüzyılın sonunda tıp doktorları, insan anatomisine uygun olmayan uzun süreli çalışma koşullarının bazı kas ve damar hastalıklarına sebep olabileceği tezi üzerinde durmuşlardır. Son kırk yıl içinde yapılan çalışmalar bu tezin doğruluğunu ispatlamıştır ve multidisipliner bir bilim dalı olarak "İnsan Faktörleri Mühendisliği", diğer adıyla "Ergonomi" ortaya çıktı. Bilgisayar başında çalışırken, başımızı ve omurgamızı dik tutmak için belli bir güç sarf etmekteyiz. Ergonomi iş ortamında, insan ve makinenin zayıf yönlerini telafi edecek çözümler geliştirmektedir. Örneğin vücudumuz pek çok fiziksel becerisine rağmen bazı hareketlerde sınırlı kalır ve belli bir süre sonunda yorulur. İş İstasyonları tasarımı ancak Ergonomi ile olmaktadır. Matematiksel işlemlerin çözümündeki hız ve kapasitemizin ya da duyu organlarımızın hassasiyetinin belli sınırları vardır. Makinelerin ise kendisine verilen komutlar dışında, değişen koşullarda karar verme yeteneği yoktur ve üstelik makineler periyodik bakım-onarım gerektirir. İşte bu gibi nedenler insan ve makine faktörlerinin birbirlerini tamamlayan iki unsur olduğunu ortaya koymaktadır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 10

11 Şekil Bilgisayarlı çalışmalarda ergonomik iş istasyonu tasarımı örnekleri. Ergonomi, hayatın insancıllaştırılması dır. İş ortamında insan ve makine arasındaki optimal ahenk ile "iç müşteri"ler olan çalışanların iş tatminine katkıda bulunmak mümkündür. Ergonomik olmayan çalışma ortamları potansiyel iş kazalarını barındırdığı için hem çalışanların sağlığı, hem de şirketlerin maddi ve manevi sorumluluğu açısından önem kazanmaktadır. IEA, ergonomiyi işleri, sistemleri, ürünleri ve çevrelerini insanların sınırları ve zihinsel-fiziksel yetenekleri ile uyumlaştıran insan bilimlerinden çıkarılan bütün bir bilgi (IEA 1997) şeklinde tanımlamaktadır. Hayatın insanileştirilmesi (insancıllaştırılması), İnsan kullanımı için tasarım, Çalışma ve yaşam koşullarının insanla uyumlu hâle getirilmesi, İnsanla ilgili şeylerin tasarımında bilginin uygulanması, İş yeri ve bütün elemanlarının çalışanlarla uyumu, veya Şeylerin insanileştirilmesi gibi ifadeler, günümüze kadar ergonomiyi nitelemek için hazırlanan tanımların en kısaları olarak verilebilir. Şekil Mutfak tezgâhları da Ergonomik tasarım ile oluşturulmaktadır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 11

12 Ergonomide, temel ve uygulamalı araştırmaların heyecan verici kombinasyonu mevcuttur. Ergonomide, güvenlik beklentisinden sonra akla ilk gelen hedef konfor dur (Şekil 1.13). Ergonomi, insan kullanımı için tasarımdır. Şekil Ergonomi yaşam alanı ve konfor demektir. Ergonomi, çalışma şartlarının insana uyumlu hâle getirilmesidir. Çalışma Refahı ve Ergonomi Çalışanın refahını, güvenliğini, performansını ve aynı zamanda da iş verimini artırmayı hedefleyen ergonomi, hayatın insana uygun hale getirilmesi nde disiplinler arası bir yaklaşımı tercih eder (Şekil 1.14). Şekil Ergonomi, insana yaraşır şartlarda çalışma ortamı sağlar. Ergonomi insan ile çalışma ortamı arasındaki ilişkileri inceleyerek etkinlik, verimlilik, sağlık, güvenlik ve insancıllaştırma açılarından bilimsel yaklaşımları ortaya koyan çok disiplinli bir bilim dalıdır. Zira insan, makine ve çalışma yöntemleri arasındaki etkileşimi konu edinen ergonomi, birçok bilimin sağladığı verilerden faydalanmak zorundadır. Ergonomi, mühendislik bilimleri ve insan bilimleri arasında optimum dengeyi ve insanın rahat çalışmasını sağlayacak bir bilim dalıdır. İnsanın kendine özgü niteliklerini, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 12

13 yeteneklerini araştırarak, işin insana uyumlandırılması için gereken koşulları bulmaya çalışır. Başlangıçta bunlara ulaşmak için insan özellikleri ve yetenekleri üzerinde araştırmalar yapılmış, insanın çalışma sırasındaki hareketleri en ince ayrıntılarına kadar incelenmiş, insana bir makine gözüyle bakılmıştır. Bu makineyi daha çok üretim yapacak duruma getirebilmek için kafa yorulmuştur. Ancak daha sonraları (Şekil 1.15), İnsanı bir makine gibi görmenin yanlış olduğu, İnsanın belli bir sürede belli bir işi gerçekleştirebileceği ve gücünün üstünde çalışarak yorulup kazalara neden olacağı, İnsan sağlığı ve mutluluğu pahasına üretim artışının sağlanamayacağı yolundaki görüşler ağırlık kazanmış ve ergonomik çalışmalar hümanist yönde gelişmiştir. Şekil Ergonomi, İş Sağlığı ve Güvenliği normlarıdır. Ergonomi, ortam şartlarının insana uygun hale getirilmesidir. Ergonomiye katkıda bulunan disiplinlerden bazıları: mühendislik (özellikle, endüstri mühendisliği), biyomekanik, fizyoloji, meslek hastalıkları ile ilgili tıbbi bilimler, psikoloji gibi bilişsel bilimler, sosyoloji, antropometri, istatistik, epidemioloji, yönetim bilimleri ve iş yasalarıdır. Günümüzde ergonomik çalışmalarla; ideal çalışma ortamını, insanı tehdit eden bir takım tehlikelerden ve kazalardan arındırma, çalışma ortamını insanı rahat ve mutlu edebilecek bir ortama dönüştürmek amaçlanmaktadır. Bazı kaynaklarda ergonomi, insanın bazı özelliklerini ve yeteneklerini araştırarak işin insana, insanın da işe ve iş yeri ortamına uyumu için gerekli şartların araştırılması şeklinde tanımlanmaktadır. Teknik mühendislik alanlarının yanı sıra, psikoloji, sosyoloji, fizyoloji ile sıkı etkileşimi bulunan ergonomide ağırlık, şeylerin tasarımında insanların nasıl etkilediği dir. Ergonomi, kapasite ve ihtiyaçlarına daha uygun olması için, insanların kullandığı şeyleri (eşyaları) ve bunları kullandıkları çevreleri (ortamları) değiştirmeye çalışır (Şekil 1.16). Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 13

14 Şekil Ergonominin ofis tasarımındaki önemi tartışılamaz İnsanın işe değil işin insana uyumu esastır. Oturma, nefes alma, rahatlama vs. hepsi ergonominin konusudur. Ergonomi, iş ortamı ile insan özelliklerinin uyumlu hale getirilmesi ve bu çevrede ortaya çıkabilecek muhtemel problemlerin başlangıçta belirlenmesi ve önlenmesi gibi gerekli tedbirlerin alınmasına imkân verir. Uygulamalı Ergonomi, insanın farklı özelliklerini ve yeteneklerini araştırarak işin insana, insanın da işe ve iş yeri ortamına uyumu için gerekli şartların araştırılması üzerinde durmaktadır. Burada önemli olan, verimlilik ve rasyonellik hedefleri ile iş görenlerin moral ve tatminlerinin bağdaştırılabilmesidir (Bk. Ünite 10: Psikolojik İşyeri Düzenleme). Bunun bir diğer anlamı, Ergonomi iş gören ile iş (işin insana, insanın işe) uyumunun sağlanmasıdır. Yani bir insanın kullandığı makine ne kadar gelişmiş olursa olsun, eğer insan-makine uyumu sağlanamamış ise bu iki unsurun oluşturduğu sistemden beklenen performansın yüksek olması mümkün değildir. Çalışan insanın davranış ve reaksiyonlarını etkileyen fizyolojik ve psikolojik faktörler (Bk. Ünite 7-10), iş yeri koşulları, çalışma metotları, çalışmanın ekonomik hale getirilmesi, çalışma temposu, yorgunluk, vardiya sistemleri, iş değişimi, iş güvenliği, iş psikolojisi, iş hijyeni, iş stresi, iş doyumu, iş hevesi ve verimlilik gibi konular uygulamalı ergonominin uğraş alanlarından birkaçıdır. Örneğin, oturulan sandalyenin rahat olması için yükseklik ne olmalıdır?, çalışılan yerin sıcaklığı ve nemi ne olmalıdır, yorgunluğun en az düzeye indirilebilmesi için dinlenme araları nasıl düzenlenmelidir? gibi soruların cevabı uygulamalı ergonomi ile çalışanın rahatı ve verimli çalışılabilmesine yöneliktir. Benzeri soruların hemen hepsi ergonomi biliminin uğraş alanlarından yalnızca bir kaçıdır. Şekil Ergonomi iş stresinin ve yorgunluğun önlenmesidir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 14

15 Ürün hakkında güzel, kullanışlı ifadeleri Ergonomiyi derecelendirir. Ergonomi, insanla doğrudan ilgisi olan ürünlerin tasarımında bariz bir şekilde ön plana çıkar. Ergonomi, ürün kalitesi ve yaşam tarzı üzerinde, kullanıcı tercihleri ile ölçülebilen göstergeleri bulunur. Bir üründen söz edilirken kullanılan güzel veya kullanışlı gibi ifadeler, aslında ürünün Ergonomikliliğini yansıtmaktadır. Şekil Ergonomi endüstriyel antropometridir. Tasarım aşamasında yapılan simülasyonlar ile ürün ergonomisini kontrol etmek daha düşünce evresinde doğru yönde ilerlemeye büyük katkı sağlar. Zira ürün kullanıcısının ergonomi vizyonu tasarımcılar tarafından iyi bilinmelidir. Örneğin, yolcu koltuğu tasarımında kısa bacaklı uzun gövdeli Asya insanları ile uzun bacaklı, kısa gövdeli Avrupalı insanlar arasındaki farklılıklar gözetilmelidir. Zaten, günümüzde rekabetin ön plana çıktığı piyasa koşullarında (AB standartlarında CE işareti ile gösterilen) ergonomik normlara uygunluk, üretici açısından kaçınılmaz bir zorunluluk halini almıştır (Şekil 1.19). Şekil Ergonominin amacı ürünlerin Avrupa ya değil insana uygunluğudur. CE aslında ürünün ergonomikliğinin göstergesidir. Günümüzde gelişmiş ülkelerin pek çoğunda, işyerlerine yönelik ergonomiye olarak alınacak tedbirler başlığı altında çeşitli düzenlemeler mevcuttur. Ancak bu ülkelerden hiçbirinde Belçika ve İsveç te olduğu gibi yasal bir düzenlemeye gidilmiş değildir. Avrupa Birliği de, 90/269 ve 89/654 numaralı yönergeler ile ergonomiye ilişkin bir dizi önlemi çerçeve içine almış durumdadır. Üye ülkelerin bu yönergeleri kendi ulusal kanunlarının içine katıp yasal bir düzenlemeye gitmeleri gibi bir zorunlulukları bulunmamaktadır. Bununla beraber, Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), bazı ülkelerce uygulanan bir dizi ergonomi standartları yayınlamıştır (Şekil 20). Ancak bu standartlar yasal bir düzenlemeye halen kavuşturulamamıştır. Ergonomi, kalitedir, standardizasyondur, kısaca insan memnuniyetidir. Şekil Ergonomi kalite demektir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 15

16 Özet Ergonomide Temel Kavramlar Ergonomi, insan ve iş çevresi arasındaki ilişkileri çalışan bilimsel inceleme olarak tanımlanabilir. Bu bakımdan ergonomi, çevre terimi ile sadece çevredeki ortamı içermez, aynı zamanda insanın ister birey, isterse grup içinde olsun, işin organizasyonu, işin yöntemleri, kullanılan alet ve malzemelerini de içerir. İnsandaki kabiliyet ve yetenekler, insanın yaratılışıile ilgilidir. Ergonomi bunları insanın fayda ve menfaati doğrultusunda kullanılmasını öngörür. Ergonominin diğer bilim dallarından farklılığını görmek için, değişik isimlendirmelerine bakmak yeterlidir. Ergonomi, Amerika da Human Factors (İnsan Faktörleri) ve Human Engineering (İnsan Mühendisliği), İngiltere de Applied Psychology (Uygulamalı Psikoloji), İskandinav ülkelerinde Bio-technology (Canlı-Teknolojisi), Almanya da Arbeit Physiology ; bazı ülkelerde ise Mühendislik Psikolojisi, "Deneysel Psikoloji günümüzde ise genellikle Ergonomics (Ergonomi) ya da Türkçede İşbilim olarak adlandırılan bu yeni bilim dalı, insan ile çalışma ortamı arasındaki ilişkilerin bilimsel araştırılması olarak kabul görmüştür. Ergonominin en kısa tanımları, bu bilim dalının önemini ortaya koymaya kafidir: "Hayatın insanileştirilmesi", "insan için tasarım" ve "şeylerin insanileştirilmesi". Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 16

17 DEĞERLENDİRME SORULARI Değerlendirme sorularını sistemde ilgili ünite başlığı altında yer alan bölüm sonu testi bölümünde etkileşimli olarak cevaplayabilirsiniz. 1. İnsan Anatomisi ve Fizyolojisi, Antropometri, Gürültü, Aydınlatma, İklimlendirme, Psikoloji, İş Güvenliği, Meslek Hastalıkları ve İş Organizasyonu gibi konular hangi bilim dalının konularıdır? a) Ergonomi b) Antropoloji c) Epidemiyoloji d) Sosyoloji e) Fizyoloji 2. Ergonomide hangi kavramların uyumu amaçlanmaktadır? a) İnsan-Fabrika b) İnsan-Fabrika-Atölye-Makine c) İnsan-Doğa-Çevre d) İnsan-Psikoloji-Sosyoloji e) İnsan-Makine-Çevre 3. Ergonomi, sistem yaklaşımını hangi ilişkiye uygular? a) İnsan-Doğa b) İnsan-Makine c) İnsan-Çevre d) İnsan-Antropometri e) Çevre-İş 4. Teknik mühendislik alanlarının yanı sıra ergonomi hangi etkileşimleri göz önünde bulundurur? a) Çevrecilik, epidemiyoloji b) Tıp, siyaset c) Turizm, coğrafya d) Psikoloji, sosyoloji ve fizyoloji e) Fizik, kimya ve tarih Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 17

18 5. Ergonomi bilimindeki disiplin anlayışı aşağıdakilerden hangisidir? a) Tek disiplinli b) İnsani bilimler disiplinli c) Çok disiplinli d) Sosyoloji disiplinli e) Mühendislik disiplinli 6. Ergonomide öncelik aşağıdaki kavramların hangisindedir? a) İşin insana uyumu b) İnsanın işe uyumu c) İnsanın çevreye uyumu d) Fabrikanın insan sosyolojisine uyumu e) Üretimin insan psikolojisine uyumu 7. Ergonominin İskandinavya daki ismi aşağıdakilerden hangisidir? a) İskandinav güvenliği b) Scaina Teknolojisi c) Canlı Teknolojisi d) İskandinav geleneği e) Volvo Anlayışı 8. HSIT günümüzde aşağıdaki ergonomi adlandırmalarından hangisini ifade etmektedir? a) İnsan Bilgisayar Uyumu b) Haysiyet, Sabır, İnsan ve Teknoloji c) Sistem ve İnsan Bilişimi d) Arakesit Yaklaşımı e) İnsan Sistem Arakesit Teknolojisi Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 18

19 9. IEA aşağıdakilerden hangisinin kısaltılmasıdır? a) İnsan Ergonomisi Adaleti b) İnsan ve Eşya Arakesiti c) İnsan Mühendisliği Laboratuvarı d) Uluslararası Ergonomi Kurumu e) İnsan Çevre ve Psikoloji Yaklaşımı 10. İnsanın anatomik ve bazı fiziksel aktivite ile ilgili olarak antropometrik, fizyolojik ve biyomekanik özellikleri ile ilgilenen ergonominin bileşeni aşağıdakilerden hangisidir? a) Antropolojik b) Fiziksel c) Fiziko-Kimya d) Anatomi e) Biyolojik Cevap Anahtarı 1.A,2.E,3.B,4.D,5.C,6.A,7.C,8.E,9.D,10.B Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 19

20 YARARLANILAN VE BAŞVURULABİLECEK DİĞER KAYNAKLAR Alexander, D. C., The Practice and Management of Industrial Egonomics, Prentice Hall Inc., Bailey, R.W., Human Performance Engineering, Prentice Hall, 2006 Bridger, R. S., Introduction to Ergonomics, McGraw-Hill, Brüel&Kjaer, Environmental Noise, Brüel&Kjær Sound & Vibration Measurement A/S., Chaffin D., Anderson G., Occupational Biomechanics, New York: John Wiley&Sons Chapanis, A., Introduction To Human Factors Considerations in System Design, (Eds. M. Mitchell, P. Van Balen, K. Moe), NASA Pub., Washington, USA, Charles, A., Ergonomics and Safety in Hand Tool Design, Lewis Publishers, Corlett, E. N., Clark, T. S., The Ergonomics of Workspaces and Machines-A Design Manual, Taylor and Francis, Bristol, Corlett, E., Wilson, J., Manenica, I.,, The Ergonomics of Working Postures, Taylor & Francis, Cushman, H., Nielson, S., Weim, W., 1983, Ergonomic Design for People at Work Vol. 1, Kodak Human Factor, USA, Das, B., Sengupta, Arijit K., Industrial Workstation Design: A Systematic Ergonomics Approach, Applied Ergonomics, Vol 27 (3), Elsevier Science, Dizdar,. E. N., Taşıt Ergonomisi, Z.K.Ü., Karabük Teknik Eğitim Fakültesi (Ders Notları), Karabük, Eylül, Dizdar, E. N., Antropometrik Optimizasyon, Z.K.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü (Ders Notları), Karabük, Şubat, Dizdar, E. N., Ergonomik İş İstasyonu Tasarımında İlk Adım: Antropometri, Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, (14) s , Haziran, Dizdar, E. N., İş Güvenliği, ZKÜ, Karabük TEF (Lisans Ders Kitabı), Alver Matbaası, Ankara, Ekim, Dizdar, E. N., İş Güvenliği, Murathan Yayınevi, (4. Baskı), Dizdar, E. N., Üretim Sistemlerinde Olası İş Kazaları İçin Bir Erken Uyarı Modeli, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği (Doktora Tezi), Ankara, Dul, J., Weerdmeester B. A., Ergonomics For Beginners: A Quick Reference Guide, Taylor & Francis; 2nd Ed., Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 20

21 Eastman Kodak Company, Ergonomic Design for People at Work, Vol. 2, Van Nostrand Reinhold, New York, Fraser, T. M., Introduction to Industrial Ergonomics, Wall & Emerson, Helander M. G, Landauer T. K., Prabhu P.V. (Ed), Handbook Of Human-Computer Interaction, North-Holland, 1997 Helander, M. G., The Human Factors Profession, Handbook of Human Factors and Ergonomics, (Ed. Salvendy G.) pp. 3-16, John Wiley&Sons Ltd., Helander, M., A Guide to the Ergonomics of Manufacturing, Taylor & Francis, Helander, M., Design For Manufacturability : A Systems Approach To Concurrent Engineering, Taylor & Francis, 2002 ILO, Ergonomic Checkpoints, Geneva, James, H., The Dictionary for Human Factors/Ergonomics, CRC, Karwowski, W, Marras, S. W., The Occupational Ergonomics Handbook, C R C Press, 2008 Karwowski, W., International Encylopedia of Ergonomics and Human Factors, Taylor & Francis, Kaya, M. D., Ergonomi: Antropometrik Verilerin Güncellenmesi Üzerine Bir Araştırma, Detay Yayıncılık, Kroemer, K. H. E., Kraemer A., Office Ergonomics, Taylor & Francis; 2nd Ed., Kroemer, K. H. E., Kroemer H. B., Kroemer Elbet K. E., Ergonomics How to Design for Ease and Efficiency, (2nd Edition), Prantice Hall, New Jersey, Lee, G. C., Advances in Occupational Ergonomics and Safety, IOS Press, Lehto, M.R., Buck, J. R., Introduction To Human Factors And Ergonomics For Engineers, (Ed: Salvendy, G.), Taylor & Francis, Marley, F., Applied Occupational Ergonomics : A Textbook, Kendall/Hunt Publishing Company, 2008 Mccormick, Ernest J., Senders, Mark S., Human Factors in Engineering and Design, 5th Edition, Mcgraw- Hill International, Mital, A., Advances in Industrial Ergonomics and Safety, Taylor & Francis, Nebhard, D., A., Workplace Cross Trainigng, CRC Press, Taylor & Francis, Group Neumann, W. P., (Ed), Inventory of Human Factors Tools and Methods: A Work- System Design Perspective, Ryerson University, 2007 Niebel, B., Freivalds, A., Methods, Standars and Work Design, Mcgraw Hill, 2003 Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 21

22 Oborne, D., Ergonomics at Work: Human Factors in Design and Development, 3rd Edition, John Wiley&Sons Ltd., OSHA, Easy Ergonomics, A Practical Approach for Improving the Workplace, (Education and Training Unit, Cal/OSHA Consultation Service, California Department of Industrial Relations), 1999 Pheasant S., Ergonomics, Work and Health, Mac Millian Press, Australia,2001. Pheasant, S., Bodyspace: Anthropometry, Ergonomics And Design Of Work, Prentice Hall, 2002 Phillips, C. A., Human Factors Engineering, John Wiley & Sons Pulat, M. B., Fundamentals of Industrial Ergonomics, Waveland Press, Sabancı, A., 1999, Ergonomi, Baki Kitapevi, Adana, Salvendy, G., Handbook of Human Factors and Ergonomics, 2nd Edition, John Wiley&Sons Ltd., Salvendy, G., Handbook of Industrial Engineering, 2nd Ed., John Wiley & Sons, Inc., Salvendy, G., Karwowski, W., Design of Work and Development of Personnel in Advanced Manufacturing, John Wiley&Sons, Sanders, M. S., McCormick, E., Human Factors in Engineering and Design, McGraw-Hill Inc., Seventh Edition, Singapore, Şimşek, M., 1994, Mühendislikte Ergonomik Faktörler, Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul, Stelmach, G., (Ed)., Human Factors, Kees Michielsen of North-Holland, Tayyari, F., Smith, J. L., Occuparional Ergonomics Principles and Application, Chapman & Hall, First Ed., London, Uslu, B. A., Ergonomi, Atılım Üniversitesi Yayınları, No: 5, Ankara, Virginia Tech, Workplace Ergonomics Program, Virginia Politechnic Istitue and State University, Environmental, Health And Safety Services, Wickens, D. C., Gordon, S., Liu, Y., An Introduction To Human Factors Engineering, Prentice Hall, 2007 Zandin, K B., Maynard, H. B., Maynard's Industrial Engineering Handbook, Mcgraw-Hill, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 22

ÜNİTE ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ERGONOMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ERGONOMİ

ÜNİTE ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ERGONOMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ERGONOMİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER ERGONOMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ERGONOMİ Ergonomi Kavramı Ergonominin Dünyadaki Tarihçesi Ergonominin Türkiye'deki Gelişimi ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR Bu

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER İŞ ORGANİZASYONUNDA ERGONOMİ

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER İŞ ORGANİZASYONUNDA ERGONOMİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER İŞ ORGANİZASYONUNDA ERGONOMİ İş Organizasyonunda Ergonomi İş İstasyonu Tasarımında Ergonominin Metodolojisi ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR Bu üniteyi çalıştıktan sonra; İş organizasyonunda,

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ANTROPOMETRİK İŞYERİ DÜZENLEME

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ANTROPOMETRİK İŞYERİ DÜZENLEME HEDEFLER İÇİNDEKİLER ANTROPOMETRİK İŞYERİ DÜZENLEME Tasarımda Antropometri Antropometride Veriler Statik Veriler Dinamik Veriler Fonksiyonel Veriler Uygulamalı Antropometri İç ve Dış Ölçüler Antropometride

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÇALIŞMA YERİNİN ERGONOMİK DÜZENLENMESİ

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÇALIŞMA YERİNİN ERGONOMİK DÜZENLENMESİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER ÇALIŞMA YERİNİN ERGONOMİK DÜZENLENMESİ Donanımsal Düzenleme Çevresel Düzenleme Bilişsel Düzenleme İş Tasarımı Düzenlemesi Makro Düzenleme Ergonomik Çalışma Yeri Düzenleme ERGONOMİ

Detaylı

OSHNET SCHOOL FOR HIGH CERTIFIED EDUCATION IN THE FIELD OF OCCUPATIONAL AND ENVIRONMENTAL SAFETY AND HEALTH. Kurs 3 MODÜL 3.1.

OSHNET SCHOOL FOR HIGH CERTIFIED EDUCATION IN THE FIELD OF OCCUPATIONAL AND ENVIRONMENTAL SAFETY AND HEALTH. Kurs 3 MODÜL 3.1. OSHNET SCHOOL FOR HIGH CERTIFIED EDUCATION IN THE FIELD OF OCCUPATIONAL AND ENVIRONMENTAL SAFETY AND HEALTH Kurs 3 MODÜL 3.1. ERGONOMİ 1. Bölüm 1.Oturum ERGONOMİYE GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Burcu Felekoğlu,

Detaylı

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma Ergonomi Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma ortamı tasarımları hakkında bilgi sahibi olmalarını

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Muhammed Furkan KAHRAMAN

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Muhammed Furkan KAHRAMAN T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ «DOĞRU» «YANLIŞ» Muhammed Furkan KAHRAMAN İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Endüstri Yüksek Mühendisi Mayıs, 2014 Tanım Ergonomi

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Ergonomi Türkçe anlamı ile iş bilim olarak adlandırılan ergonomi, insan çalışmasına ilişkin bilim

Detaylı

KONUT MUTFAKLARINDA ERGONOMİK VE ANTROPOMETRİK YAKLAŞIMIN BİREY YAŞAMINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

KONUT MUTFAKLARINDA ERGONOMİK VE ANTROPOMETRİK YAKLAŞIMIN BİREY YAŞAMINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKİM 2010-DÜZCE KONUT MUTFAKLARINDA ERGONOMİK VE ANTROPOMETRİK YAKLAŞIMIN BİREY YAŞAMINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI İbrahim PINARCI 1 Bilecik

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ANTROPOMETRİK İŞ YERİ DÜZENLEME (ÇALIŞMA DURUŞLARI)

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER ANTROPOMETRİK İŞ YERİ DÜZENLEME (ÇALIŞMA DURUŞLARI) HEDEFLER İÇİNDEKİLER ANTROPOMETRİK İŞ YERİ DÜZENLEME (ÇALIŞMA DURUŞLARI) Çalışma Duruşları ve Bunların Düzenlemesi Doğru Postürü Yerleştirme Oturmada Duruş Şekilleri Duruş Değişiklikleri Oturarak Çalışma

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. H. Ali AYGÖR İÇİNDEKİLER HEDEFLER FİZİKSEL İŞ YERİ DÜZENLEME: GÜRÜLTÜ

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. H. Ali AYGÖR İÇİNDEKİLER HEDEFLER FİZİKSEL İŞ YERİ DÜZENLEME: GÜRÜLTÜ HEDEFLER İÇİNDEKİLER FİZİKSEL İŞ YERİ DÜZENLEME: GÜRÜLTÜ Genel Kavramlar Gürültü Titreşim Gürültü ve Titreşimin Sağlığa Etkileri Gürültü ve Titreşimi Önleme Metotları ERGONOMİ Dr. H. Ali AYGÖR Bu üniteyi

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. H. Ali AYGÖR İÇİNDEKİLER HEDEFLER FİZİKSEL İŞ YERİ DÜZENLEME: GÜRÜLTÜ

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. H. Ali AYGÖR İÇİNDEKİLER HEDEFLER FİZİKSEL İŞ YERİ DÜZENLEME: GÜRÜLTÜ HEDEFLER İÇİNDEKİLER FİZİKSEL İŞ YERİ DÜZENLEME: GÜRÜLTÜ Genel Kavramlar Gürültü Titreşim Gürültü ve Titreşimin Sağlığa Etkileri Gürültü ve Titreşimi Önleme Metotları ERGONOMİ Dr. H. Ali AYGÖR Bu üniteyi

Detaylı

ÜNİTE ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER İNSAN VÜCUDUNUN ANOTOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER İNSAN VÜCUDUNUN ANOTOMİ VE FİZYOLOJİSİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER İNSAN VÜCUDUNUN ANOTOMİ VE FİZYOLOJİSİ İnsan Anatomisi Solunum Sistemi Hareket Sistemi Sinir Sistemi Dolaşım Sistemi Sindirim Sistemi Boşaltım Sistemi ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER MESLEKİ HASTALIKLARDA ERGONOMİ

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ercüment N. DİZDAR İÇİNDEKİLER HEDEFLER MESLEKİ HASTALIKLARDA ERGONOMİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER MESLEKİ HASTALIKLARDA ERGONOMİ Meslek Hastalıkları Meslek Hastalıklarını Oluşturan Faktörler Fiziksel Faktörler Kimyasal Faktörler Biyolojik Faktörler Meslek Hastalıklarında Alınacak

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ahmet TUMAY İÇİNDEKİLER HEDEFLER PSİKOLOJİK İŞ YERİ DÜZENLEME

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ahmet TUMAY İÇİNDEKİLER HEDEFLER PSİKOLOJİK İŞ YERİ DÜZENLEME HEDEFLER İÇİNDEKİLER PSİKOLOJİK İŞ YERİ DÜZENLEME Genel Kavramlar İş ve Psikolojik Çevre İş Yükü ve İş Psikolojisi Psikososyal Stresin Etkileri Psikolojik Çalışma Yeri Düzenleme Psikolojik İş Yeri Düzeni

Detaylı

TÜRKİYE`DE ANTROPOMETRİK VERİLERE GÖRE OFİSTE ERGONOMİK İŞYERİ TASARIMI

TÜRKİYE`DE ANTROPOMETRİK VERİLERE GÖRE OFİSTE ERGONOMİK İŞYERİ TASARIMI T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE`DE ANTROPOMETRİK VERİLERE GÖRE OFİSTE ERGONOMİK İŞYERİ TASARIMI Muhammed Furkan KAHRAMAN (İş Sağlığı ve Güvenliği

Detaylı

ERGONOMİK YAŞAM. Semra ÇELİKLİ İzmir-2004

ERGONOMİK YAŞAM. Semra ÇELİKLİ İzmir-2004 ERGONOMİK YAŞAM Semra ÇELİKLİ İzmir-2004 ERGONOMİ İnsanın biyolojik, psikolojik özelliklerini göz önünde bulundurarak İNSAN - MAKİNE - ÇEVRE uyumunun doğal ve teknolojik kurallarını araştıran, disiplinler

Detaylı

Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik

Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik DERS BİLGİ FORMU DERS BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik T

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ ZORUNLU DERSLER İş Sağlığı Epidemiyolojisi ISG701 1 3 + 0 6 İş sağlığı ve epidemiyoloji kavramlarının

Detaylı

TEKSTÝL FABRÝKALARINDA GÜRÜLTÜ DÜZEYÝ VE ETKÝLERÝ*

TEKSTÝL FABRÝKALARINDA GÜRÜLTÜ DÜZEYÝ VE ETKÝLERÝ* Öðr. Gör. Fikri EGE Arþ. Gör. Ç.Ü. Mühendislik ve Mimarlýk Fak. Endüstri Müh. Bölümü Sarp Korkut SÜMER Öðr. Gör. Ç.Ü. Mühendislik ve Mimarlýk Fak. Endüstri Müh. Alaettin SABANCI Prof., Ziraat Fak. Tarým

Detaylı

İşin insana ve insanın işe uyumunu araştıran işbilim ergonomi bu uygulamaları ile aşağıdaki yararları sağlar:

İşin insana ve insanın işe uyumunu araştıran işbilim ergonomi bu uygulamaları ile aşağıdaki yararları sağlar: 1 1. GİRİŞ İnsanların refahı ve mutluğu, ihtiyaçlarını istenen nitelik ve nicelikte karşılamakla sağlanabilir. Bu ise üretimle karşılanır. Üretim fayda yaratmaktır. İnsanların isteklerini karşılayacak

Detaylı

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız?

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Lisansüstü Eğitiminizi Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, 1990 yılında kurulmuş ve ilk mezunlarını 1994

Detaylı

Bilişim Teknolojilerinin Kullanımı ve Sağlık. Bilişim Teknolojilerini kullanırken nelere dikkat etmeliyiz. Bilişim Teknolojileri ve Sağlık Ergonomi

Bilişim Teknolojilerinin Kullanımı ve Sağlık. Bilişim Teknolojilerini kullanırken nelere dikkat etmeliyiz. Bilişim Teknolojileri ve Sağlık Ergonomi Bilişim Teknolojilerinin Kullanımı ve Sağlık Bilişim Teknolojilerini kullanırken nelere dikkat etmeliyiz. Bilişim Teknolojileri ve Sağlık Ergonomi Mehmet GALİÇ 2013 Bilişim Teknolojilerini kullanırken

Detaylı

Kullanıcı Arayüzü Analiz ve Tasarımı (SE 440) Ders Detayları

Kullanıcı Arayüzü Analiz ve Tasarımı (SE 440) Ders Detayları Kullanıcı Arayüzü Analiz ve Tasarımı (SE 440) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Kullanıcı Arayüzü Analiz ve Tasarımı SE 440 Seçmeli 3 0 0 3

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI BALIKESİR / BANDIRMA İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ. Büro Yönetimi ve Resmi Yazışma Kuralları Kursu

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI BALIKESİR / BANDIRMA İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ. Büro Yönetimi ve Resmi Yazışma Kuralları Kursu T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI BALIKESİR / BANDIRMA İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Büro Yönetimi ve Resmi Yazışma Kuralları Kursu Büro Yönetimi Öğretmeni Fatma GEZ BÜROLARDA SERBEST YERLEŞME DÜZENLERİ VE İŞ

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İnsan-bilgisayar Etkileşimi BIL429 7 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli / Yüz

Detaylı

17.10.2011. Türk Standartlari Enstitüsü'nün tanımladığı

17.10.2011. Türk Standartlari Enstitüsü'nün tanımladığı USABİLİTY ANALYSİS Kullanılabilirlik Nedir? Koray Metin 2008639026 Türk Standartlari Enstitüsü'nün tanımladığı ISO 9241 no'lu standardın bir bölümü olan "Kullanılabilirlik Kılavuzu"na göre; kullanılabilirlik,

Detaylı

Ergonominin Amacı ve Goodyear Ergonomi Ekip Çalışmaları. Goodyear İzmit İş Güvenliği ve Çevre Bölümü

Ergonominin Amacı ve Goodyear Ergonomi Ekip Çalışmaları. Goodyear İzmit İş Güvenliği ve Çevre Bölümü Ergonominin Amacı ve Goodyear Ergonomi Ekip Çalışmaları Gönül YÜZBEY İş Güvenliği i ve Çevre MüdürüM ŞİRKET HAKKINDA 1898 de A.B.D nin Ohio eyaletinin Akron kentinde kuruldu. İsmini, vulkanizasyon işlemini

Detaylı

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar Güz 2014 Prof.Dr.O.Alp ERGÖR DEÜ Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi İSAMER DEÜ Hastanesi Çalışan Sağlığı Birimi

Detaylı

Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Psikoloji Psikoloji bilimi, insanı anlamada bu bütünsel bakış açısını koruyan bir yaklaşım sergiler. Amacı insanı daha iyi anlamak ve ona yardımcı olmaktır. Psikoloji,

Detaylı

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Ergonomi ile Verimlilik Paneli Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Uludağ Üniversitesi Endüstri Müh. Böl. 13.05.2010 BURSA ERGONOMİ Çalışan ile teknik sistem arasındaki ilişkiyi inceleyen; bilimsel

Detaylı

Fabrika Tasarımı (MFGE 478) Ders Detayları

Fabrika Tasarımı (MFGE 478) Ders Detayları Fabrika Tasarımı (MFGE 478) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Fabrika Tasarımı MFGE 478 Güz 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin

Detaylı

BİRİNCİ YIL GÜZ DÖNEMİ

BİRİNCİ YIL GÜZ DÖNEMİ BİRİNCİ YIL GÜZ DÖNEMİ ANA 133 ANATOMİ (2-0) 2 İlgili bölgeler ağırlıklı olmak üzere bölgesel ve fonksiyonel genel insan anatomisi Cumhur M.(editör), Temel Anatomi, ODTÜ Geliştirme Vakfı Yay.A.Ş 1.baskı,

Detaylı

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb.

Detaylı

Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety

Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety Mart 2011 Müfredat özeti - NEBOSH International General Certificate in Occupational Health and Safety (Mart 2011 spesifikasyonlarına

Detaylı

Ergonominin temel amacı, insan yeteneklerini en iyi şekilde kullanarak onu en uygun işe yerleştirmek ve performansını en yüksek düzeye çıkarmaktır.

Ergonominin temel amacı, insan yeteneklerini en iyi şekilde kullanarak onu en uygun işe yerleştirmek ve performansını en yüksek düzeye çıkarmaktır. 1 ERGONOMİ (Ergonomics, Human Factors) : insan ile çalışma ortamı arasındaki ilişkileri kapsamlı olarak inceleyecek bir disiplin, bilim dalı, Ergonomi, maksimum performansı (verimlilik vb.) minimum insani

Detaylı

Doç. Dr Ender Asyalı

Doç. Dr Ender Asyalı GEMİ KAZALARI NEDENLERİ VE İNSAN FAKTÖRÜ Doç. Dr Ender Asyalı ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI DENİZ KAZALARINI ARAŞTIRMA VE İNCELEME ÇALIŞTAYI (18 19 OCAK 2014 / ANTALYA Denizcilik endüstrisinin

Detaylı

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse Bilginin hızla yenilenerek üretildiği çağımızda birey ve toplumun geleceği, bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma ve üretme becerilerine bağlı bulunmaktadır. Bu becerilerin kazanılması ve hayat boyu sürdürülmesi

Detaylı

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ahmet TUMAY İÇİNDEKİLER HEDEFLER BİLGİYE DAYALI İŞYERİ DÜZENLEME

ÜNİTE. ERGONOMİ Dr. Ahmet TUMAY İÇİNDEKİLER HEDEFLER BİLGİYE DAYALI İŞYERİ DÜZENLEME HEDEFLER İÇİNDEKİLER BİLGİYE DAYALI İŞYERİ DÜZENLEME Bilişsel Ergonominin Genel Kavramları Bilişsel Ergonomide Yazılım Tasarımı ve Yaklaşımları Bilişsel Ergonomide Arayüz Tasarımı Kullanılabilirliğin Değerlendirilmesi

Detaylı

Ders İzlencesi Eğitim Yılı ve Dönemi Program adı : ENDÜSTRİ ÜRÜNLERİ TASARIMI PROGRAMI. Dersi veren öğretim görevlisi: Ergonomi

Ders İzlencesi Eğitim Yılı ve Dönemi Program adı : ENDÜSTRİ ÜRÜNLERİ TASARIMI PROGRAMI. Dersi veren öğretim görevlisi: Ergonomi Ders İzlencesi 2014 2015 Eğitim Yılı ve Dönemi Program adı : ENDÜSTRİ ÜRÜNLERİ TASARIMI PROGRAMI Dersin adı: Dersi veren öğretim görevlisi: Ergonomi Seval ÖZGEL Dersin veriliş şekli: Öğretim görevlisinin

Detaylı

ERGONOMİ TANIM VE GENEL ESASLAR

ERGONOMİ TANIM VE GENEL ESASLAR ERGONOMİ TANIM VE GENEL ESASLAR Ergonomi terimi Yunanca iş anlamına gelen ergos ve yasa anlamına gelen nomos sözcüğünden türemiştir (1) Ergonomi uyum, uygunluk anlamına gelir, kişilerle diğerleri, yaptıkları

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

Olasılık ve İstatistik (IE 220) Ders Detayları

Olasılık ve İstatistik (IE 220) Ders Detayları Olasılık ve İstatistik (IE 220) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Olasılık ve İstatistik IE 220 Her İkisi 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin

Detaylı

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 441000000001101 Fizik I Physics I

Detaylı

Yazılım Proje Yönetimi (SE 320) Ders Detayları

Yazılım Proje Yönetimi (SE 320) Ders Detayları Yazılım Proje Yönetimi (SE 320) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Yazılım Proje Yönetimi SE 320 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ (TÜRKÇE)

DERS TANITIM BİLGİLERİ (TÜRKÇE) 1 DERS TANITIM BİLGİLERİ (TÜRKÇE) Ders Bilgileri Dersin Adı Kodu Yarıyılı Teori (Saat/Hafta) (Saat/hafta) Laboratuar Yerel Kredi AKTS Çağdaş Yapı GTM Güz 2 0 0 2 2 Malzemeleri 066 Önkoşul(lar)-var ise

Detaylı

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÖNETİM KURULU KARARLARI

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÖNETİM KURULU KARARLARI Toplantı Tarihi : 02.08.2013 Toplantı Sayısı : 019 T.C. AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ YÖNETİM KURULU KARARLARI KARAR 2013/019-01: Enstitümüz disiplinler arası İş Güvenliği Tezsiz Yüksek Lisans İkinci Öğretim

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği

İş Sağlığı ve Güvenliği Bu projenin eş finansmanı Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından yürütülmektedir. Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Improvement

Detaylı

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar Güz 2014 Prof.Dr.O.Alp ERGÖR DEÜ Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi İSAMER DEÜ Hastanesi Çalışan Sağlığı Birimi

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

11.10.2012 ERGONOMĐ ERGONOMĐ. Günümüzde çalışma ortamında karşılaşılan tehlikelerin

11.10.2012 ERGONOMĐ ERGONOMĐ. Günümüzde çalışma ortamında karşılaşılan tehlikelerin Giriş Günümüzde çalışma ortamında karşılaşılan tehlikelerin belirlenmesi ile olası risklerin araştırılması, kaza ve yaralanma oranlarının düşürülmesi gibi tüm Đş Sağlığı ve Güvenliği konuları, uygulamalı

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CSE 5065

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CSE 5065 Dersi Veren Birim: Fen Bilimleri Enstitüsü Dersin Türkçe Adı: Güvenlik ve Gizlilik Mühendisliği Dersin Orjinal Adı: Security and Privacy Engineering Dersin Düzeyi:(Ön lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora)

Detaylı

15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. MIT Sloan School of Management

15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. MIT Sloan School of Management 15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi MIT Sloan School of Management Stratejik İnsan Kaynakları Yönetiminde Hedef Sürdürülebilir rekabet avantajını ve buna ulaşmak için gerekli değişiklikleri hayata

Detaylı

EĞİTİMDE ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ

EĞİTİMDE ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ Eğitim Yönetimi Teftişi Planlaması ve Ekonomisi Tezsiz Yüksek Lisans Programı EĞİTİMDE ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ 1 İçindekiler 1.1. DERSİN KONUSU... 3 1.2. Değerlendirme esasları... 3 1.3. Ders kaynakları... 3

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI AMAÇ Bu öğrenme faaliyeti ile Bilişim Teknolojileri alanındaki meslekleri tanımış olacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Bilgisayar kullanımı yirminci yüzyılın özellikle

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı Dersin adı: CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Dersin Kodu: MAK2123 AKTS Kredisi: 4 1. yıl 2. yarıyıl Önlisans Mesleki 4 s/hafta

Detaylı

OYAK RENAULT ERGONOMİ UYGULAMALARI. DRH / 1740 Département Conditions et Santé de Travail 1

OYAK RENAULT ERGONOMİ UYGULAMALARI. DRH / 1740 Département Conditions et Santé de Travail 1 OYAK RENAULT ERGONOMİ UYGULAMALARI 1 ERGONOMİ ÇALIŞANLARIMIZIN SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN ÇOK ÖNEMLİDİR 2 İÇERİK 01 02 03 04 ERGONOMİ GENEL KAVRAMLAR OYAK RENAULT DA ERGONOMİ ORGANİZASYONU VE KULLANILAN ÖLÇÜM

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Psikoloji *Psikoloji, pscyhe (ruh) ve logy (bilim) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. *Psikoloji, hayvan

Detaylı

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. İşletmelerde Proje Yönetimi. MAN 473 Bahar 8 3+0+0 3 7

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. İşletmelerde Proje Yönetimi. MAN 473 Bahar 8 3+0+0 3 7 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS İşletmelerde Proje Yönetimi MAN 473 Bahar 8 3+0+0 3 7 Ön Koşul Son sınıf öğrencisi olmak Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı

Detaylı

Ürün Tasarımında Renk (GTM 039) Ders Detayları

Ürün Tasarımında Renk (GTM 039) Ders Detayları Ürün Tasarımında Renk (GTM 039) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Ürün Tasarımında Renk GTM 039 Bahar 1 2 0 2 3 Ön Koşul Ders(ler)i - Dersin

Detaylı

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ Çalışma hayatı insan yaşamının vazgeçilmez bir parçasıdır. Günün en aktif döneminin yaşandığı çalışma ortamları,

Detaylı

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 2015 ÖSYS TABAN PUANLARI IZMIR UNIVERSITY OF ECONOMICS 2015 OSYS BASE POINTS

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 2015 ÖSYS TABAN PUANLARI IZMIR UNIVERSITY OF ECONOMICS 2015 OSYS BASE POINTS Fen-Edebiyat Fakültesi / Faculty of Arts and Sciences 203510094 Mütercim-Tercümanlık (İngilizce) (Ücretli) / English Translation and Interpretation ( English)) DİL-1 264,18889 34.900 323,58081 203510101

Detaylı

Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme (ISE 424) Ders Detayları

Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme (ISE 424) Ders Detayları Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme (ISE 424) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme ISE 424 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI. Burak Kağan Temiz (burak@gazi.edu.tr)

FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI. Burak Kağan Temiz (burak@gazi.edu.tr) FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI 1800 lerden günümüze Bilgi Bilginin Elde Ediliş Yöntemleri Demonstrasyon Bireysel Yapılan Deneyler Öğretmen Merkezli Öğrenci Merkezli Doğrulama (ispat) Keşfetme

Detaylı

Anatomik Pozisyonlar, Referans Düzlemler ve Hareketler

Anatomik Pozisyonlar, Referans Düzlemler ve Hareketler Anatomik Pozisyonlar, Referans Düzlemler ve Hareketler Anatomik Pozisyonlar İskelet Sistemi İskelet Sistemi: o Kemikler (206) o Kıkırdaklar o Eklemler Bağdokusuyla birbirine ekleriyle oluşturulmuş. o Üç

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş (COMPE 111) Ders Detayları

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş (COMPE 111) Ders Detayları Bilgisayar Mühendisliğine Giriş (COMPE 111) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Bilgisayar Mühendisliğine Giriş COMPE 111 Güz 2 0 2 3 4 Ön Koşul

Detaylı

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. İşletmelerde Proje Yönetimi. MAN 473 8 Bahar 3+0+0 3 7

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. İşletmelerde Proje Yönetimi. MAN 473 8 Bahar 3+0+0 3 7 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS İşletmelerde Proje Yönetimi MAN 473 8 Bahar 3+0+0 3 7 Ön Koşul Son sınıf öğrencisi olmak Dersin Dili İngilizce Ders Tipi

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

ISO 27001:20013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ

ISO 27001:20013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ önetim istemi tandartları T A R İ F L E R B G IO'nun Kelime Anlamı "International Organization for tandardization" İngilizce açılımı kısaltılınca "IO", Fransızca da Organisation internationale de normalisation

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) BEYKENT UNIVERSITY (İSTANBUL)

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) BEYKENT UNIVERSITY (İSTANBUL) Programın Adı BEYKENT ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Meslek Yüksekokulu Adalet Adalet (İÖ) Ağız ve Diş Sağlığı Ağız ve Diş Sağlığı (İÖ) Ameliyathane Hizmetleri Anestezi Anestezi (İÖ) Aşçılık Aşçılık (İÖ) Bankacılık

Detaylı

Havacılık Emniyeti (AVM 204) Ders Detayları

Havacılık Emniyeti (AVM 204) Ders Detayları Havacılık Emniyeti (AVM 204) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Havacılık Emniyeti AVM 204 Güz 3 0 0 3 4 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin

Detaylı

İnsan Bilgisayar Etkileşimi (IBE) nedir? İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Labaratuvarı

İnsan Bilgisayar Etkileşimi (IBE) nedir? İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Labaratuvarı İçindekiler Giriş İnsan Bilgisayar Etkileşimi (IBE) nedir? Kullanılabilirlik nedir? Kullanılabilirlik Testi nedir? İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Labaratuvarı İnsan Bilgisayar Etkileşimi

Detaylı

BİLİMSEL BİR DİSİPLİN VE MESLEK OLARAK ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ve UZANTILARI

BİLİMSEL BİR DİSİPLİN VE MESLEK OLARAK ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ve UZANTILARI BİLİMSEL BİR DİSİPLİN VE MESLEK OLARAK ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ve UZANTILARI İmdat KARA Başkent Üniversitesi SUNUŞ PLANI BİLİM VE TEKNOLOJİNİN GELİŞİMİ TEMEL BİLGİ KAYNAKLARINDA EM VE BAZI TESBİTLER EM NİN

Detaylı

Tütün Kontrolünde Toplum Eğitimi İçin Taraflar, Modeller

Tütün Kontrolünde Toplum Eğitimi İçin Taraflar, Modeller Tütün Kontrolünde Toplum Eğitimi İçin Taraflar, Modeller Prof. Dr. Dilek ASLAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Halk Sağlığı Uzmanları Derneği (HASUDER)-Tütün İle Mücadele

Detaylı

ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU

ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU ZORUNLU DERSLER IE 201 - Operasyon Modelleme Karar vermedeki belirsizlik rolü de dahil olmak üzere işletme kararlarının matematiksel

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

DERS PROFİLİ. Yönetim Danışmanlığı MAN 392 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. Yönetim Danışmanlığı MAN 392 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Yönetim Danışmanlığı MAN 392 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi İngilizce Seçmeli Dersin Okutmanı Dersin

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Program Koordinatörü Prof. Dr. Melikşah ERTEM 0232 246 49 49 / 208 meliksah.ertem@izmir.edu.tr Enstitü Sekreterliği Elif BADAKAL

Detaylı

DERS BĠLGĠLERĠ. Mobilya Endüstrisinde Ergonomi ORE 750 2 3+0 3 6

DERS BĠLGĠLERĠ. Mobilya Endüstrisinde Ergonomi ORE 750 2 3+0 3 6 BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ BARTIN ORMAN FAKÜLTESĠ/YÜKSEKOKULU/ENSTĠTÜSÜ/MESLEK YÜKSEKOKULU ORMAN ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ / PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BĠLGĠLERĠ DERS BĠLGĠLERĠ Ders Adı Kodu Yarıyıl

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

İleri Bilgisayar Mimarileri (COMPE 532) Ders Detayları

İleri Bilgisayar Mimarileri (COMPE 532) Ders Detayları İleri Bilgisayar Mimarileri (COMPE 532) Ders Detayları Ders Adı İleri Bilgisayar Mimarileri Ders Kodu COMPE 532 Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Güz 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

Dersin I.Sınıf 2.Yarıyıl (02) I. st Year 2. nd Semester Teorik/Theory Lab./Lab. Uyg./Practice Toplam/Total Kredi/Credit ECTS

Dersin I.Sınıf 2.Yarıyıl (02) I. st Year 2. nd Semester Teorik/Theory Lab./Lab. Uyg./Practice Toplam/Total Kredi/Credit ECTS T.C. ISTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU ISTANBUL BILIM UNIVERSITY SCHOOL OF HEALTH FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON BÖLÜMÜ DEPARTMENT OF PHYSICAL THERAPY AND REHABILITATION MÜFREDAT DERS PROGRAMI

Detaylı

Sağlık Teknolojilerinin Yönetiminde Teknolojik Değerlendirme. Doç. Dr. Rabia Kahveci

Sağlık Teknolojilerinin Yönetiminde Teknolojik Değerlendirme. Doç. Dr. Rabia Kahveci Sağlık Teknolojilerinin Yönetiminde Teknolojik Değerlendirme Doç. Sağlık teknolojisi bir politik mevzudur Sağlık teknolojisi yönetim stratejileri!! 2 Bir çok ülkede sağlık hizmeti üzerinde büyük yükler

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

Dijital Görüntü İşleme Teknikleri

Dijital Görüntü İşleme Teknikleri Teknikleri Ders Notları, 2013 Doç. Dr. Fevzi Karslı Harita Mühendisliği Bölümü Mühendislik Fakültesi KTÜ 08 Ekim 2013 Salı 1 Ders Planı ve İçeriği 1. Hafta Giriş, dersin kapsamı, temel kavramlar, kaynaklar.

Detaylı

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. Yarıyıl (Güz Dönemi) Dersleri BİLİMSEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE YAYIN ETİĞİ Z 3 0 3 6 TOPLAM 12 0 12 30 II. Yarıyıl (Bahar Dönemi) Dersleri

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

İş Süreçlerinin Yeniden Yapılandırılması (IE 320) Ders Detayları

İş Süreçlerinin Yeniden Yapılandırılması (IE 320) Ders Detayları İş Süreçlerinin Yeniden Yapılandırılması (IE 320) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Kodu Saati Uygulama Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati İş Süreçlerinin Yeniden Yapılandırılması IE 320 Seçmeli

Detaylı

Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı

Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı HİTİT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 8 YARIYILLIK LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL Ders

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilgi Sistemleri BBA 384 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilgi Sistemleri BBA 384 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Yönetim Bilgi Sistemleri BBA 384 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

FAKÜLTE VE BÖLÜMLERİMİZ

FAKÜLTE VE BÖLÜMLERİMİZ www.izu.edu.tr 1 2 3 4 FAKÜLTE VE BÖLÜMLERİMİZ Eğitim Fakültesi - İngilizce Öğretmenliği - Okul Öncesi Öğretmenliği - Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık - Türkçe Öğretmenliği - Üstün Zekalılar Öğretmenliği

Detaylı

SAĞLIK YÖNÜYLE ÇALIŞMA HAYATINDA ERGONOMİ

SAĞLIK YÖNÜYLE ÇALIŞMA HAYATINDA ERGONOMİ SAĞLIK YÖNÜYLE ÇALIŞMA HAYATINDA ERGONOMİ Dr. Hülya TOPCU ÇAĞLAR Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Daire Başkanlığı Meslek Hastalıkları ve İş Kazalarının Kontrolü Birimi 1 What is Ergonomics? Fit the task to

Detaylı

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35

İçİ İç ndek ndek ler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 2. Yeni Ekonomi...19 3. Küreselleşme ve Değişim...35 İçindekiler Birinci Kısım GİRİŞ 1. Dijital Devrim...3 Küreselleşme... 4 Fütüristlerin Görüşleri... 7 Bilgi Toplumu... 8 Kağıtsız Fabrikalar... 9 Tek Kişilik Şirketler...10 Küresel Üretici...11 Küresel

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5

Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5 Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. İnsan Bilgisayar Etkileşimi Ön Koşullar : Yok. Önerilen Dersler : Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5 Dersin Türü : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Dili

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

YAZILIM ERGONOMİSİ VE BİR İŞLETME YAZILIMI ÜZERİNE UYGULANMASI* * Software Ergonomics And Application On An Enterprise Software

YAZILIM ERGONOMİSİ VE BİR İŞLETME YAZILIMI ÜZERİNE UYGULANMASI* * Software Ergonomics And Application On An Enterprise Software YAZILIM ERGONOMİSİ VE BİR İŞLETME YAZILIMI ÜZERİNE UYGULANMASI* * Software Ergonomics And Application On An Enterprise Software Bihter PEKCAN Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı S.Noyan OĞULATA Endüstri

Detaylı

BÜROLARIN ERGONOMĐK OLARAK DÜZENLENMESĐ. Büro Đşi

BÜROLARIN ERGONOMĐK OLARAK DÜZENLENMESĐ. Büro Đşi BÜROLARIN ERGONOMĐK OLARAK DÜZENLENMESĐ MAK4091 Ergonomi 1 Büro Đşi Büroda genellikle oturarak çalışılır. Bilindiği gibi vücut ağırlığının % 50 70 ini bağ ve destek dokular ve kaslar oluşturur. Bunların

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ YÖNERGESİ

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ YÖNERGESİ Bu staj yönergesi Celal Bayar Üniversitesi Endüstri Mühendisliği öğrencilerinin Üretim ve Yönetim stajları sırasında yapmaları gereken çalışmaları içermektedir. Staj, öğrencinin öğrenim hayatı boyunca

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES234 4 2 0 0 4. Anlatım, Tartışma, Uygulama-Alıştırma, Proje Tasarımı/Yönetimi, Ödev

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES234 4 2 0 0 4. Anlatım, Tartışma, Uygulama-Alıştırma, Proje Tasarımı/Yönetimi, Ödev BESLENME ANTROPOLOJİSİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl BESLENME ANTROPOLOJİSİ Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı