Exaile QElectroTech Grub2 I vnstat GnuPG ve Open PGP Awk/Gawk II BSD XII Mandriva 2010

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Exaile QElectroTech Grub2 I vnstat GnuPG ve Open PGP Awk/Gawk II BSD XII Mandriva 2010"

Transkript

1 enixma Sayı: 39 Aralık 2009 Linux ve açık kaynak kodlu yazılımlar, herkesin ihtiyacına göre kullandığı buna karşılık yeteneğine göre katkıda bulunduğu emek ve bilgi paylaşımının en güzel örneğidir. enixma Yıl 4 Sayı 3 bu bir denemedir Bu eski tipten Exaile QElectroTech Grub2 I vnstat GnuPG ve Open PGP Awk/Gawk II BSD XII Mandriva 2010 Aralık 2009

2 Başlarken İçindekiler S on aylarda, özellikle de son bir ayda Linux dağıtımları yeni sürümlerini çıkardılar. Bir süredir yakından takip ettiğimiz geliştirme sürümleri yeni sü rümlerin başarısını belirtir gibiydi. Beklenen de gerçekleşti. Özellikle yaygın olarak kullanılan önemli dağıtımların yeni sürümleri başarıyla kullanılmaya başlandı. Yeni sürümlerin ardından yine birçok dağıtım bir sonraki sürümün çalışmalarına çoktan başladı bile. Birçoğunun ürününü ilkbaharın sonunda almaya başlayacağız. Bir süredir uygulamaya konulan yeni teknolojilerin kullanılabilirlik eşiğini aşması ve daha da ileriye geçmesi sonucunda çok daha iyi sistemler göreceğimizi rahatlıkla bekleyebiliriz. Bu ayki yazılarımız meşhur Amarok'un GTK uyarlaması sayılabilecek exaile ile başlıyor. Yetenekleri henüz sınırlı olsa da, hızlı ve hafif olması ile dikkati çekiyor. Mesleki programlar arasında yer alan ve elektrik mühendisleri ve elektrik sistemleri tasarımı yapan firmaların kullanabileceği QElectroTech elektrik devre şemaları çizim aracı ikinci yazımız. Bilgisayarınızın açılışında işletim sistemi seçeneklerini karşınıza çıkaran açılış yöneticilerinden Grub GRand Unified Bootloader yeni nesil sürümü ile ilk bölüm olarak Grub2 yazımızda ele alınıyor. Yine kulanıcılar için internet trafiğini in celemeleri için istediğiniz gibi yapılandırılabilen vnstat 'kullanıcı programları' konularımız arasında yer aldı. Veri güvenliğinizi ilgilendiren şifreleme programları GnuPG ve OpenPGP birçok okurumuzun ilgisini çekecektir. İlki geçen ay sunulan awk/gawk yazımızın ikinci bölümü ve başka bir yerde bu lamayacağınız BSD serimizin 12. bölümü olan BSD'de yazıcı yapılandırma işlemleri sisteminiz ile ilgili önemli yazılar arasında yer alacaktır. Son olarak bu ay incelenen ve tanıtılan dağıtım olarak Mandriva 2010 yer alıyor. Mandriva'dan başarılı bir sürüm sunulmakta. enixma Aralık Aralık 2009 Sayfa 2 3 Exaile GTK ile müzik merkezi 6 QElectroTech Elektrik devre şemaları çizim aracı 9 Grub2 I Yeni nesil açılış yöneticisi 14 vnstat İnternet trafiğinizi takip edin 19 GnuPG ve OpenPGP Güvenli ve güvenilir şifreleme sistemleri 25 Awk/Gawk II Okuma yazma işlemleri 34 BSD XII BSD yazıcı yapılandırması 44 Mandriva 2010 Yeni bir başarılı sürüm

3 EXAILE GTK ile müzik merkezi E Resim 1 - Exaile ana penceresi xaile, KDE'nin Amarok uygulamasına benzer olmayı amaçlayan ancak GTK+ ile geliştirilen müzik oynatıcıdır. Recep Ayan by nc sa Aralık 2009 Sayfa 3 Exaile, Adam Olsen tarafından Amarok'un çökmelerinden sıkılması sonucunda benzer bir oynatıcıyı Gnome masaüstü için geliş tirmek istemesiyle başlamış bir projedir. Proje kullanıcı geribildirimleri ve kendisinin büyük gayreti sonucunda bugünkü halini almıştır. Uygulama GTK+ ve Python kullanılarak yazılmıştır ve bunun yanı sıra herhangi bir veritabanı desteği ve tam anlamıyla Türkçe desteği de bulunmamaktadır. Exaile, oldukça basit bir arayüze sahiptir. Bu açıdan kullanımı oldukça kolaydır. Ana pen cerenin sol bölümünde koleksiyonunuzu, dos yalarınızı, radyolarınızı ve yüklemiş olduğu nuz eklentilere göre bir takım sekmeler gö rebilirsiniz. Buradan erişmek istediğiniz şarkı ya veya radyoya kolayca ulaşabilirsiniz. Exaile, puanlama sistemini de desteklemek

4 EXAILE tedir. Her şarkıya sağ tık menüsünden puan verebilir ve "Oynatma Listeleri" sekmesinden belirli puanın üzerindeki şarkıları çalmasını isteyebilirsiniz. Ayrıca Exaile, size ana penceresinden birden fazla oynatma listesi yarabilmeniz için de olanak vermektedir. Solda bulunan "Çalma Listeleri" sekmesine, oluşturmuş olduğunuz listeyi kaydedebilir, ayrıca uygulamanın kendi verdiği özelliklerdeki oynatma listelerini de kullanabilirsiniz. Üstte bahsettiğimiz sadece belirli puan üzerindeki şarkıları listeye ko yabilirsiniz. Oynatma listelerinizde yer almasını istediğiniz bilgileri de kendiniz seçebilmektesiniz. Bunun için "Görünüm >Sütunlar" adımlarını takip ederek, oynatma listenizde yer almasını is tediğiniz bilgileri değiştirebilirsiniz. Bu me nüdeki "Autosize" (Otomatik Boyutlandır) seçeneği varsayılan olarak aktiftir. Bu aktif liğin sebebi seçmiş olduğunuz sütunların otomatik olarak boyutlandırılmasını sağlamak içindir. Eğer boyutları kendiniz belirlemek istiyorsanız "Resizable" (Yeniden Boyutlandır) seçeneğini seçmeniz yeterli olacaktır. Menüden "Düzenle >Collection (Koleksiyon)" adımlarını takip ederek koleksiyonunuzun dizinlerini belirleyebilirsiniz. Buradan belirle yeceğiniz dizinlerin içeriğindeki şarkılarınız koleksiyonunuz birer parçası olacak ve oynatmak için erişim daha rahat olacaktır. Aralık 2009 Sayfa 4 nüsündeki "Toggle Queue" seçeneği ile sı ralamaya koyabilirsiniz. Böylece belirlemiş olduğunuz şarkılar istediğiniz sıra ile ça lacaktır. Menüden "Düzen >Queue (Sırala ma)" adımlarını takip ederek sıralama yö neticisini açabilir ve sıraya koyduğunuz şar kıları burada yönetebilirsiniz. Resim 2 - Koleksiyon yöneticisi Ayrıca "Araçlar >Rescan Collection (Kolek siyonu tekrar tara)" adımlarını takip ederek, seçmiş olduğunuz dizinler altına eklenen yeni şarkıları koleksiyonunuza ekleyebilir ve he men kullanmaya başlayabilirsiniz. Çalma listenizdeki şarkıları sağ tıklama me Resim 4 - Kapak yöneticisi Resim 3 - Sıralama yöneticisi Menüden "Düzenle >Covers (Kapaklar)" adımlarını takip ederek sisteminizde bulunan albümlerin kapak resimlerini görebilirsiniz. Buradaki resimlere çift tıklayarak bu resimleri orjinal boyutlarında görebilirsiniz. Ayrıca ka pak yöneticisi penceresinin sağ altında bulu nan "Başlat" butonuna tıklayarak sisteminizde var olmayan kapakları tercihlerde belirlenmiş yerlerden çekecektir. Bu şekilde kapaklarınızı tamamlayabilirsiniz.

5 EXAILE Resim 6 - Osd gun olacağını düşünüyorum.) Resim 5 - Genel tercihler Tercihler bölümünde sistemin temel ayar lamalarını yapabilirsiniz. Varsayılan olarak zaten birçok ayar kullanıcının kolaylığı için yapılmış olup bunları kişisel tercihlerinizle değiştirebilirsiniz. Ayrıca "Plugins" (Eklentiler) bölümünde var olan eklentilerden istediğinizi aktif edebilir, istediğinizi kaldırabilirsiniz. En yararlı eklentilerden bir tanesi ise çoklu ortam klavye kullanan ya da dizüstü bil gisayar kullanıcıları için bu kısayol tuşlarının kullanımının aktif edilmesidir. Gnome ma saüstü kullanıcılarının "Gnome Multimedia Keys" (Gnome Çoklu Ortam Tuşları) ek lentisini aktif etmesi yeterlidir. (KDE için de nenmemiştir ancak "XKeys" eklentisinin uy Aralık 2009 Sayfa 5 En güzel özelliklerinden bir tanesi de "OSD" (On Screen Display Ekran Gösterimi)'dir. Her şarkı değişiminde hangi şarkının çalacağı, hangi albüme ait olacağı gibi bilgileri ek ranınızda görebilirsiniz. Gösterilecek bilgilerin de kullanıcı tarafından belirlenmesi en iyi yanlarından bir tanesidir. Sol bölümde bulunan "Radyo" sekmesinden dinlemek için radyo seçebilirsiniz. Uygulama yüklendiğinden kayda değer bir radyo arşivi ile gelmektedir. Ayrıca "İstasyon Ekle" butonu ile yeni radyo istasyonları da ekleyebilirsiniz. Tüm bu güzel özelliklerinin yanında elbette Exaile'ın bir takım eksileri de bulunmaktadır. Bunların başlıcaları şarkı değişimlerindeki donmalar, yüksek rakamlı koleksiyonların ta ranması, listeye aktarılması sırasındaki ya vaşlık. Ancak henüz geliştirilme aşamasında olduğundan Exaile, bir takım eksiklikleri size hissettirebilir. Yalnızca müzik dinlemek istiyor ve bana gerisi lazım değil diyorsanız oldukça hafif ve kullanışlı bir oynatıcıdır.

6 QELECTROTECH Elektrik devre şemaları çizim aracı L Resim 1 - QElectroTech ana sayfası Tanju Taşçılar by nc sa Aralık 2009 Sayfa 6 inux'ta meslek alanları ile ilgili prog ramlardan biri de QElectroTech elektrik devreleri için çizim programı. Program ge lişiminin ilk aşamalarında olsa da temel özellikleri ile rahatlıkla kullanılabilir durumda bulunuyor. Elektrik mühendisleri ve elektrik işleri yapan firmalar için bugünkü hali ile bile yeterli özellikler sunan QElectroTech, QT kütüpha neleri ile geliştiriliyor. Sade bir arabirime sahip olmasına rağmen gerekli araçlara sahip ve istenilene ulaşma çok rahat halde tasar lanmış. Program ana penceresinin üst bö

7 QELECTROTECH lunmakta. Her proje kendi çizimlerine ve kendi elemanlarına sahip olabiliyor. Birden fazla proje ve çizim programda açık ve kul lanılabilir olabilmekte. Resim 2 - Elektrik diyagramı özellikleri lümünde bu tür programlar için standart diyebileceğimiz bir araç çubuğu yer almakta. Ana pencerenin asıl kullanım alanı ise sol bölümde devre elemanlarının listesinin bu lunduğu 'Elements Panel Elemanlar Paneli' ve sağ bölüm de çalışma alanı olarak ay rılmış. Programda gelişmiş bir proje yönetimi bu Aralık 2009 Sayfa 7 Çizim işlemi kolay ve ergonomik olarak ya pılandırılmış ve bu durum program yazar larının kullanıcıların ihtiyacını çok iyi bildiğini göstermekte. Sol bölümdeki elemanlar lis tesinden seçilen eleman sürüklenip çizim ala nına bırakılıyor. Bundan sonra sol fare tuşu ile çok kolay ve anlaşılır bir şekilde yer de ğiştirme ve diğer elemanlarla bağlantı işlemi yapılabilmekte. Benzeri bazı programlardaki gibi alışılmışın dışında ve sezgisel olarak ulaşılamayan bir kullanım şekli bulunmuyor. Çizime eklenen elemanlar arasındaki bağ lantılar kullanıcının çok hızlı bir şekilde ça lışmasını sağlayacak şekilde neredeyse tam otomatik olarak gerçekleştirilmekte. Bağlantı noktalarının üzerine gelindiğinde imlecin al tında kırmızı bir nokta beliriyor. Bu nokta tutulup sürüklendiğinde bağlantı yapılacak noktaya gelip bu noktanın kırmızı nokta olarak belirmesi sonunda işlem tamamlanıyor ve aradaki bağlantı en uygun yolu izleyerek otomatik olarak tamamlanıyor. bağlantıyı ya da herhangi bir elemanı silmek için ise üzerine gelip 'Del' tuşuna basmak yeterli. Ya da aynı işlemi sağ menüden istediğinizi seçerek de yapabiliyorsunuz. Programla birlikte hemen hemen tüm ihtiyacı karşılayacak temel elemanlar yüklü olarak Resim 3 - Proje özellikleri gelmekte. Eğer bu standart elemanlar dışında bir başka eleman gerekiyorsa 'Eleman Dü zenleyici' hizmetinizde oluyor. Sol bölümdeki elemanlar paneli projelerinizi ve eleman koleksiyonlarınızı yönetmeniz için bir dizin yapısına sahip bulunmakta. QET Collection, program ile gelen elemanları listelemekte. User Collection ise kullanıcının kendi oluş turduğu elemanlar için bir yer olarak bulu nuyor. Bunun dışında 'Project Collection' ola rak projede yer alan elemanların ulaşılabildiği bir alan bulunmakta. Koleksiyonlardan biri üzerine sağ tıkladığı nızda yeni kategori ve eleman ekleme seçeneklerine ulaşabiliyorsunuz. Bir eleman üzerindeki sağ tıklama ile açılan menü de elemanın düzenlenmesi için girişi sağla makta. Eleman düzenleme seçildiğinde

8 QELECTROTECH Resim 4 - Farklı dillerde eleman isimleri eleman düzenleyici ayrı bir sayfa olarak açılmakta ve siz burada istediğiniz değişikliği aynen çizim yapar gibi kolaylıkla yapıp yeni eleman olarak ya da değiştirilmiş eski eleman olarak kullanılmak üzere koleksiyon ele manını düzenleyebiliyorsunuz. Yeni bir eleman eklemek için ise yeni oluşturulacak eleman ile ilgili temel verilerin elde edilmesi amacıyla adım adım gereken verilerin girildiği 5 aşamalı diyalog pencereleri ile işlem başlıyor. Elemanın yerleştirileceği kategori, elemanın dosya adı, çok ilginç bir özellik olarak eleman için farklı dillerde girilebilen isim listesi, elemanın kaplayacağı alan ve elemanın yerleştirilmesinde kullanı labilecek yerleşim yönleri için gereken veriler girildikten sonra eleman düzenleyici sayfası açılmakta. Burada oluşturacağınız eleman işlemin sonunda önbilgilerde verdiklerinize uygun olarak sisteme eklenmekte. Çizim üzerindeki elemanlar ve bağlantılar için Aralık 2009 Sayfa 8 Resim 5 - Eleman editörü metin girişleri bulunmakta ve bunlar aracılığı ile isimlendirme yapılabilmekte. Proje çizimlerinizin.png,.jpeg,.bmp ve.svg formatında çıktısını almanız mümkün. Elbette yazıcıdan da çıktı alabiliyorsunuz. Proje özellikleri sayfasında projeniz ile ilgili olarak birçok parametreyi girmeniz ve buna uygun olarak projenizde yapılabilecekleri dü zenlemeniz mümkün.

9 GRUB2 I Yeni nesil açılış yöneticisi G Resim 1 - Metin modunda grub penceresi rub işletim sistemlerini başlatmak için hazırlanmış bir açılış yöneticisidir. Vikipedia'dan alınmış tabiriyle "GNU Projesi'nin açılış yöneticisidir.". Öncelikli olarak Unix türevlerini açmak için kullanılsa da, zamanla Windows işletim sistemini de destekler hale gelmiştir. Grub'un görsel olarak ne olduğunu sorarsanız, eğer bilgisayarınızda linux yüklüyse bil gisayarınız açıp Bios mesajlarını geçtikten sonra açmak istediğiniz işletim sistemini soran bölüm Grub'un ta kendisidir. Ali İskender Turan by nc sa Aralık 2009 Sayfa 9 İşletim sisteminin açılış yapısına bakarsak Grub'un sadece bir listeleme aracından çok daha öte bir yapıya sahip olduğunu söylebiliriz. Grub size listeleri getirdikten sonra seçiminize bağlı olarak gerekli dosyalara diskten erişilmesi ve sırasıyla doğru parametrelerle belleğe yüklenmesini de üstlenmektedir. Dosya sistemlerinin çok farklı oluşunu düşündüğünüzde (fat32, ntfs, ext3, ext4, jfs vs.) bu işlemin çok basit olmadığını görürsünüz. Ayrıca Grub, atası Lilo'dan bir adım öteye geçerek, seçenekleri açılış esnasında değiştirebileceğiniz, karşılaştığınız açılış hatalarıyla daha sistemi açmadan başedebilmenizi sağlayan basit bir komut satırı seçeneği de sunmaktadır.

10 GRUB2 I Bu komut satırından desteğe örnek verecek olursak: Elimizde usb'den açılamayan eski bir bilgisayar var. Biz disket yardımıyla sisteme Grub'u kurup daha sonra açılış esnasında belleğe yüklenecek çe kirdeği komut satırı yardımıyla deneyerek usb bellekten yükleyebiliriz. Grub hakkında verdiğimiz basit ön bilgiden sonra asıl konumuz olan Grub 2 programını anlatmak istiyoruz. Grub 2 uzun zamandır sü regelen bir projeydi. Ancak olgunlaşması zaman aldı. Grub 2 çok eskiden yazılmış olan Grub'un iyi özelliklerini koruyarak nesneye dayalı bir yapıda kodlanarak yeniden yazılmıştır. Bu dökümanı da ğıtımların yavaş yavaş Grub 2 kullanmaya başlamasından dolayı hazırladık. Hala geliştirme aşamasında olsa da gelinen aşama kul lanılabilirliğini doğrulamaktadır. Grub 2 ile gelen yeni özelliklere kısaca bakacak olursak Yeni ayarlama dosyası hiyerarşisi, Betik ekleme özellikleri (eğer, döngüleri oluşturabilme), Dinamik modül yükleme seçeneği, Kurtarma özelliği, Tema desteklemesi, Grafik ekran seçim penceresi ve geliştirilmiş karşılama ekranı seçenekleri, Çalıştırılabilir disklerin disk üzerine kurulu bir grub tarafından çalıştırılabilmeleri, Geliştirilmiş yerelleştirme seçenekleri. Daha önce Grub ayarlamasıyla uğraşmamışlar için özetlersek. Grub işletim sistemi yüklenmeden önce belleğe yüklenir. Diskte kurulu munda belirtilmiş bölümdeki giriş (menu.lst) dosyasını okuyup ekrana getirir. Daha sonra kullanıcının seçimi doğrultusunda yine aynı dos yadaki ayarları göz önünde bulundurarak seçenekleri yerine getirir (seçenekleri yerine getirirden kastımız belirtilen bölümdeki çekirdek dosyasını belleğe yükler ve çalışmasını başlatır). Aralık 2009 Sayfa 10 Grub 2 olgunlaşmasıyla eski versiyonu Grub Legacy olarak ad landırılmaya başlandı. Yazının bundan sonraki kısmında önceki sü rümü Eski Grub olarak adlandıracağız. Eski Grub'ta bütün ayarlar /boot/grub/menu.lst dosyasından ya pılmaktaydı. Dosyanın bir bölümü açılış ayarlarını barındırırken (açılışta bekleme süresi, başlangıçta menüde seçili olan değer vs.), bir bölümü açılış menüsündeki değerleri saklamaktaydı. Aşağıda Eski Grub menu.lst dosyası içeriği bulumakta. default 1 timeout 10 title Microsoft Windows XP Professional root (hd0,1) savedefault makeactive chainloader +1 title Ubuntu, kernel generic root (hd0,4) kernel /boot/vmlinuz generic root=/dev/sda5 ro quiet splash initrd /boot/initrd.img generic quiet savedefault boot İnsanlar sistemlerinde yaptıkları değişiklikleri bu dosya üzerinden değiştirmek zorunda kalıyordu. Ayrıca Eski Grub kendi de deği şiklikleri bu dosya üzerinden yaptığından bazen karışıklıklar ortaya çıkabiliyordu. Grub 2'de ayarlama dosya sistemi tamamen değiştirilmiş. Menu.lst dosyası grub.cfg ile değiştirilmiş. Eski Grub'un bir parçası olan Stage 1.5 özelliği tamamen ortadan kaldırılmış. Grub.cfg dosyasının erişimi herkese engellenmiş durumda. Bu dosya grub tarafından kendi kendine oluşturulan bir dosya olarak saklanmakta. Bu sayede aynı dosyayı birden fazla programın ve kullanıcıların değiştirmesi en

11 GRUB2 I gellenmiş. Grub.cfg dosyası herhangi bir çekirdek güncellemesinde veya kullanıcı tarafından verilen "update grub *" komutunda gün cellenmekte. grub" komutu çalıştırılana kadar değişikliğe neden olma maktadır. Bu hiyerarşinin ilk başta grafik tabanlı Grub ayarlama araçlarının işini kolaylaştıracağını söylemek isteriz. Kullanıcılar kendi ayarlama seçeneklerini /etc/grub.d/40_custom dos yasından yapabilmekteler. Bu dosya program tarafından sadece okunmakta üzerine bir şey yazılmamaktadır. Örnek grub.cfg dosyası: Genel menu değişkenleri /etc/default/grub içerisinde saklanmakta. Örnek bir içerik: GRUB_DEFAULT=0 #GRUB_HIDDEN_TIMEOUT=0 GRUB_HIDDEN_TIMEOUT_QUIET=true GRUB_TIMEOUT="10" GRUB_DISTRIBUTOR=`lsb_release i s 2> /dev/null echo Debian` GRUB_CMDLINE_LINUX_DEFAULT="quiet splash" GRUB_CMDLINE_LINUX="" # Uncomment to disable graphical terminal (grub pc only) #GRUB_TERMINAL=console # The resolution used on graphical terminal # note that you can use only modes which your graphic card supports via VBE # you can see them in real GRUB with the command `vbeinfo' #GRUB_GFXMODE=640x480 # Uncomment if you don't want GRUB to pass "root=uuid=xxx" parameter to Linux #GRUB_DISABLE_LINUX_UUID=true # Uncomment to disable generation of recovery mode menu entrys #GRUB_DISABLE_LINUX_RECOVERY="true" Ayrıca /etc/grub.d/ içerisinde çeşitli durumlar için ayar dosyaları bulunmakta. Ancak bu ayar dosyalarında yapılan değişiklikler "update Aralık 2009 Sayfa 11 # # DO NOT EDIT THIS FILE # # It is automatically generated by /usr/sbin/grub mkconfig using templates # from /etc/grub.d and settings from /etc/default/grub # ### BEGIN /etc/grub.d/00_header ### if [ s /boot/grub/grubenv ] then have_grubenv=true load_env fi set default="0" if [ ${prev_saved_entry} ] then saved_entry=${prev_saved_entry} save_env saved_entry prev_saved_entry= save_env prev_saved_entry fi insmod ext2 set root=(hd0,6) search no floppy fs uuid set 95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba if loadfont /usr/share/grub/unicode.pf2 then set gfxmode=640x480 insmod gfxterm insmod vbe if terminal_output gfxterm then true else # For backward compatibility with versions of terminal.mod that don't # understand terminal_output terminal gfxterm fi

12 GRUB2 I fi if [ ${recordfail} = 1 ] then set timeout= 1 else set timeout=10 fi ### END /etc/grub.d/00_header ### ### set set ### BEGIN /etc/grub.d/05_debian_theme ### menu_color_normal=white/black menu_color_highlight=black/white END /etc/grub.d/05_debian_theme ### ### BEGIN /etc/grub.d/10_linux ### menuentry "Ubuntu, Linux generic" { recordfail=1 if [ n ${have_grubenv} ] then save_env recordfail fi set quiet=1 insmod ext2 set root=(hd0,6) search no floppy fs uuid set 95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba linux /boot/vmlinuz generic root=uuid=95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba ro quiet splash initrd /boot/initrd.img generic } menuentry "Ubuntu, Linux generic (recovery mode)" { recordfail=1 if [ n ${have_grubenv} ] then save_env recordfail fi insmod ext2 set root=(hd0,6) search no floppy fs uuid set 95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba linux /boot/vmlinuz generic root=uuid=95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba ro single initrd /boot/initrd.img generic } menuentry "Ubuntu, Linux generic" { Aralık 2009 Sayfa 12 fi recordfail=1 if [ n ${have_grubenv} ] then save_env recordfail set quiet=1 insmod ext2 set root=(hd0,6) search no floppy fs uuid set 95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba linux /boot/vmlinuz generic root=uuid=95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba ro quiet splash initrd /boot/initrd.img generic } menuentry "Ubuntu, Linux generic (recovery mode)" { recordfail=1 if [ n ${have_grubenv} ] then save_env recordfail fi insmod ext2 set root=(hd0,6) search no floppy fs uuid set 95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba linux /boot/vmlinuz generic root=uuid=95dac37b 29fe 455c 92f4 8d18ac764cba ro single initrd /boot/initrd.img generic } ### END /etc/grub.d/10_linux ### ### BEGIN /etc/grub.d/20_memtest86+ ### menuentry "Memory test (memtest86+)" { linux16 /boot/memtest86+.bin } menuentry "Memory test (memtest86+, serial console )" { linux16 /boot/memtest86+.bin console=ttys0,115200n8 } ### END /etc/grub.d/20_memtest86+ ### ### BEGIN /etc/grub.d/30_os prober ### menuentry "Windows 7 (loader) (on /dev/sda1)" { insmod ntfs set root=(hd0,1) search no floppy fs uuid set 1acc6965cc693bdf

13 GRUB2 I chainloader +1 } ### END /etc/grub.d/30_os prober ### ### BEGIN /etc/grub.d/40_custom ### # This file provides an easy way to add custom menu entries. Simply type the # menu entries you want to add after this comment. Be careful not to change # the 'exec tail' line above. ### END /etc/grub.d/40_custom ### Açılış Seçenekleri: Bilgisayarın açılışından başlarsak, Grub 2 işletim sistemi yük lenmeden belleğe yüklenir. Gerekli ayar dosyalarından menü girişlerini oluşturur. Eğer menüde tek bir işletim sistemi bulunuyorsa Grub 2 menüyü göstermeden o işletim sistemini başlatacaktır. Zamanlama seçeneği seçili ise ve birden fazla işletim sistemi mevcutsa (öntanımlı olarak 10 saniye) kullanıcı giriş yapmazsa, zamanlamanın bitmesini bekler. Menü gizli olarak ayarlandıysa kullanıcı menünün görünmesi için şift tuşuna basılı tutmalıdır. Aksi halde ön tanımlı olan işletim sistemi başlatılacaktır. Kayıtlı seçeneği işaretlenmişse grub en son düzgün açılışı hatırlayarak o seçeneği seçecektir. Bu ayki yazı burada son buluyor. Önümüzdeki ay Grub 2 ayar dosyalarının ayrıntılı açıklamalarıyla ve ayarlama seçenekleri ile devam edeceğiz. Aralık 2009 Sayfa 13

14 VNSTAT İnternet trafiğinizi takip edin. İ nternet erişiminiz sınırlı ise ve internet servis sağlayıcınız internet erişiminizi belli bir trafik miktarı için ücreti sabit tutarken bu miktarın aşılması durumunda fiyatlandırmayı değiştiriyorsa internet erişiminizi izlemeniz gerekir. İnternet servis sağlayıcılar kendi sitelerinde internet erişiminizi izlemek için size özel bir sayfa sunar. Bazıları ise kendi hazırladıklar ve sadece windows üzerinde çalışan uygulamaları sunmaktadır. Bu iki uygulamanın windows kullanıcı değilseniz ve de en son internete bağlandığınızda kotanızı kontrol etmediyseniz son durumunu nasıl bilebilirsiniz? Hatta internet kullanım alışkanlığınızın aynen devam etmesi durumunda fatura dönemi sonunda ne kadar kota kullanmış olacağınızı nasıl bilebilirsiniz? Windows üzerinde çalışan uygulamalar internetee bağlı olmasanız da kota kullanımınızı görüntüler. Eğer internet erişimini sonlandırmadan önce servis sağlayıcının sitesinden kota kullanımınızı not ettiyseniz de sorun yoktur. Ancak son sorunun yanıtını ne servis sağlayıcınız ne de windows uygulamaları verebilir. Bu soruların yanıtlarını vnstat ile alabilirsiniz. vnstat sistem yöneticisinin tanımladığı ağ arayüzündeki ağ trafiğini izleyen ve raporlayan metin tabanlı bir uygulamadır. Sistem yöneticisi tarafından yapılandırıldığı için root olarak erişilmek durumunda değildir. Normal kullanıcı hesabınız ile erişip tanımlı ağ arayüzündeki trafik miktarını görüntüleyebilirsiniz. Diğer ağ trafiği izleyicileri ile karşılaştırıldığında vnstat sadece trafik miktarını ölçer. 'Paket koklama' vb. işlemleri yapmaz. Sadece ağ trafiğini izlediği için yoğun trafiğe sahip sistemlerde dahi işlemci üzerinde ek bir yük oluşturmadan kullanılabilir. Arka planda demon(bsd sistemler) / daemon(linux dağıtımları) olarak çalıştığı için, gereken yapılandırma yapıldıktan sonra sürekli olarak sistemin ağ trafiğini izleyerek kayıt altına alabilir. Kurulum Gökşin Akdeniz by nc sa Aralık 2009 Sayfa 14 vnstat, hem BSD hem de GNU/Linux için bulunmaktadır. BSD için kullanılacak ise ports'da net/vnstat altında güncel sürüm olan 1.9 yer almaktadır. pkgsrc kullanıyorsanız yine aynı şekilde net/vnstat altında 1.9 sürümü bulunuyor. Linux dağıtımlarından birisini kullanıyorsanız bu durumda dağıtımın paket deposunda bulunan sürümünü kurmanızda yarar var. Debian ve türevi Linux dağıtımlarında vnstat cron tarafından güncellenerek çalıştırılmaktadır. Bunun nedeni Debian ve türevlerinde ağ arayüzlerinin kontrolü if su/down ile yapılmakta olduğu için ağ arayüzünün aktif olup olmamasına bağlı olarak vnstat'ın yürüttüğü izleme işlemlerinin güncellenmesi sağlanmaktadır. Linux dağıtımları için hazırlanmış olan vnstat paketlerinde bu durum dikkate alınarak güncelleme işlemleri cron tarafından otomatik olarak yapılacak şekilde ayarlanmaktadır.

15 VNSTAT BSD sistemlerde kurulum yapacak iseniz vnstat port veya pkgsrc ile kurulum tamamlandıktan sonra izleyeceğiniz ağ arayüzüne ait trafik miktarının tutulacağı dizini oluşturmanız gerekli. vnstat varsayılan dizin olarak /var/db/vnstat kullanıyor. /var/db altında ise vnstat dizini bulunmuyor ve bunu oluşturuyoruz. droideka# cd /var/db pwd /var/db droideka# mkdir vnstat droideka# vnstat dizinini oluşturduktan sonra kurulum sonrasında vnstat yapılandırma dosyasını düzenleyerek kullanmaya başlayabilirsiniz. vnstat yapılandırma dosyası Linux dağıtımlarında /etc/vnstat.conf, BSD sistemlerde ise /usr/local/etc/vnstat.conf dosyasıdır. Dosyanın içeriğini düzenleyerek vnstat işleyişini yapılandırabiliriz. Öncelikle sistemde izlenebilecek olan ağ aryüzlerinin bir listesini alalım. droideka# vnstat iflist Available interfaces: bge0 nfe0 lo0 droideka# lo0, loopback interface ve nfe0 ise ağ kartımız. nfe0'ı izleyeceğiz. Bu ağ arayüzünü izleyeceğimiz için yapılandırma dosyasında tanımlanması gerekli. /usr/local/etc/vnstat.conf dosyası bulunmadığı için yine aynı dizinde yer alan vnstat.conf.sample dosyasını kullanacağız. vnstat kurulumunda vnstat.conf.sample dosya oluşturulmaktadır. droideka# cp vnstat.conf.sample vnstat.conf droideka# Yapılandırma dosyası oluşturulduğuna göre kendi sistemize uyarlayabiliriz. İlk olarak dosyayı açıp izlenecek olan ağ arayüzünü tanımlıyoruz. Burada eğer sistemde birden fazla ağ arayüzü bulunuyorsa ve her biri izlenecek ise hepsi vnstat.conf dosyasında Aralık 2009 Sayfa 15 tanımlanmalıdır. # vnstat 1.9 config file ## # default interface Interface "nfe0" Interface "bge0" Ardından önceden oluşturduğumuz /var/db/vnstat dizinini kayıtların saklanacağı dizin olarak tanımlıyoruz. Eğer farklı bir dizin tanımlamış olsaydınız bu dizini belirtmek gerekecekti. # location of the database directory DatabaseDir "/var/db/vnstat" Eğer kotalı internet etişimi kullanıyorsanız bu durumda fatura kesim dönemlerini dikkate alarak vnstat trafik kayıtlarını görüntüleyebilirsiniz. Vnstat yapılandırma dosyasında yer alan MonthRotate satırı aylık kayıtları her ayın birinci gününde güncellemektedir. Örneğin fatura kesim döneminiz ayın 15 ise bu durumda ilgili satırı aşağıdaki gibi düzenleyebilirsiniz. Aksi halde varsayılan değer olan "MonthRotate 1" girdisini değiştirmenize gerek yoktur. # on which day should months change MonthRotate 15 Yapılandırma dosyasını kendi tercihlerinize göre düzenledikten sonra vnstat'ı çalıştırabilirsiniz. vnstat ilk defa kullanılıyorsa root olarak başlatılmalıdır. İzlemeye alacağınız arayüzü tanımlayarak vnstat başlatılabilir veya konsol/terminal üzerinden çalıştırmaya başlayabilirsiniz. Linux dağıtımlarında ilk defasında root olarak elle başlatmanız uygun olacaktır. Linux dağıtımları için hazırlanan paketlerde vnstat cron ile düzenli olarak güncellenmektedir. BSD sistemlerde kurulum yaptıysanız iki farklı şekilde çalıştırabilirsiniz. Birincisi vnstat demon uygulaması olan /usr/local/sbin/vnstatd dosyasını demon olarak başlatabilirsiniz. Bunun için aşağıdaki girdiyi

16 VNSTAT /etc/rc.local dosyasına kayıt etmeniz gerekir. # # vnstat demon olarak baslar # /usr/local/sbin/vnstatd d Diğer seçeneğiniz ise Linux dağıtımlarında olduğu gibi vnstat cron ile güncellenebilir. Bunun için /usr/local/share/doc/vnstat/vnstat cron dosyasının içeriğini /etc/cron içerisine eklemeniz gerekir. Ardından vnstat elle başlatılabilir. Eğer demon olarak kullanıyorsanız bu durumda cron ile güncellemenize gerek yoktur. İzlenen arayüz veya arayüzler vnstat.conf dosyasındaki yapılandırmaya göre düzenli olarak güncellenecektir. Aşağıdaki komut vnstat2ın güncellenmesini cron ile gerçekleştirilmesini sağlayacaktır. #cat /usr/local/share/doc/vnstat/vnstat cron >> /etc/crontab Bu aşamadan sonra vnstat'ın ilk olarak çalıştırılmadan önce izlenecek olan arayüzün belirtildiği ve trafik kaydının saklanacağı veri tabanını oluşturulması gerekecektir. Eğer vnstat iflist kullanarak ağ arayüzlerini belirlemediyseniz aşağıda gösterildiği gibi de başlatabilirsiniz. Aşağıdaki örnekte vnstat bir başka sistemde yapılandırılması tamamlandıktan sonra elle ilk defa çalıştırılmaktadır. droideka# vnstat No database found, nothing to do. Use help for help. A new database can be created with the following command: vnstat u i eth0 Replace 'eth0' with the interface that should be monitored. The following interfaces are currently available: nfe0 lo0 droideka# vnstat u i nfe0 droideka# Aralık 2009 Sayfa 16 Bu şekilde hem kullandığınız Linux dağıtımında hemde BSD sistemde vnstat'ın ilk çalışmasını gerçekleştirebilirsiniz. vnstat Çıktıları vnstat çıktısı doğrudan terminal/konsol üzerinde metin tabanlı bir çıktı olarak alınabilir ya da istenirse vnstat çıktısını doğrudan grafik olarak alabilirsiniz. Çıktının konsol terminal üzerinde görüntülenmesi için normal kullanıcı hesabı yeterlidir. Konsol/terminal üzerinde normal kullanıcı hesabınızdan vnstat komutunu verdiğinizde vnstat'ın standart çıktısını ekranda görebilirsiniz. Bu çıktıyı isterseniz aylık, haftalık veya günlük olarak görüntüleyebilirsiniz. Aylık gösterim için vnstat m komutunu verin. /usr/home/goksin]$ vnstat m bge0 / monthly month rx tx total avg. rate Nov ' GiB MiB 1.39 GiB 5.97 kbit/s estimated 1.78 GiB 69 MiB 1.84 GiB /usr/home/goksin]$ Haftalık olarak görüntülemek için ise vnstat w /usr/home/goksin]$ vnstat w bge0 / weekly rx tx total avg. rate last 7 days 1.34 GiB MiB 1.39 GiB kbit/s last week MiB MiB MiB kbit/s current week MiB MiB MiB kbit/s estimated 7.51 GiB 297 MiB 7.80 GiB /usr/home/goksin]$

17 VNSTAT Günlük olarak çıktıyı almak için ise vnstat d kullanılır. /usr/home/goksin]$ vnstat d bge0 / daily day rx tx total avg. rate /16/ MiB MiB MiB kbit/s 11/17/ MiB 784 KiB MiB 1.19 kbit/s 11/18/ MiB 1.09 MiB 8.25 MiB 0.78 kbit/s 11/23/ MiB MiB MiB kbit/s estimated 1.05 GiB 41 MiB 1.09 GiB /usr/home/goksin]$ vnstat bu değerleri grafik olarak da verebilir. vnstati veriyi grafik olarak göstermektedir. vnstati, yine vnstat'ta olduğu gibi konsol/terminalden çalıştırılmaktadır. vnstati kullanırken çıktı png formatında kayıt edileceği için grafik dosyasının adı, hangi arayüzün raporlanacağı ve kullanmak isteyeceğiniz rapor şekline karar vermeniz gereklidir. Aşağıdaki örnekte bge0 arayüzüne ait olan haftalık, günlük ve aylık trafik miktarı varsayılan ayarlar kullanılarak alınmıştır. s seçeneği standart raporlama biçimi olan pasta dilimi şeklinde raporu ver mektedir. o ise çıktının yazılacağı png dosyasının adını tanım lamaktadır. Dosyanın oluşturulacağı dizinin tam yolu belirtmediyse, komutu veren kullanıcının ev dizinine kayıt edilir. Aşağıdaki örnekte vnstat_stadart.png dosyası kendi ev dizinimizde oluşturuluyor. /usr/home/goksin]$ vnstati s o vnstat_standart.png /usr/home/goksin]$ komutun çıktısı ev dizininde vnstat_standart.png adı ile kayıt edilmiş olacaktır. Çıktı şekli ile görüntülenecek olan trafik kaydı ise isteğe göre şekillendirilebilir. s seçeneği standart biçimde raporlamaktadır. Bunu Aralık 2009 Sayfa 17 günlük rapor olarak almak için d, haftalık rapor için w ve aylık rapor için ise m seçeneği ile kullanılmalıdır. Rapor çıktısını pasta dilimi şekilde değil de çubuk tarzında almak için ise vs ve hs seçenekleri kullanılır. hs ve vs seçenekleri pasta dilimi raporlama yanında ayrıca çubuk gösterimini de kullanacaktır. Aşağıdaki örneklerde sırayla standart pasta dilimi gösterimin sağ ve alt tarafında çubuk gösterim olan raporlar elde edilmektedir. /usr/home/goksin]$ vnstati s o vnstat_standart.png /usr/home/goksin]$ vnstati hs o vnstat_hs.png /usr/home/goksin]$ vnstati vs o vnstat_vs.png

18 VNSTAT Pasta dilimi raporları kullanmayıp doğrudan çubuk gösterimini de kullanabiliriz. Aşağıdaki örneklerde saatlik trafik miktarları çubuk şeklinde gösterilmektedir. /usr/home/goksin]$ vnstati hs d o vnstat_hs_d.png /usr/home/goksin]$ vnstati vs d o vnstat_vs_d.png vnstat yapılandırma dosyası içerisinde yer alan vnstati bölümünü düzenlenerek grafik gösterimdeki şeffaflık, renk vb kendi tercihlerinize göre düzenleyebilirsiniz. Aralık 2009 Sayfa 18

19 GNUPG VE OPENPGP Güvenli ve güvenilir şifreleme sistemleri Gökşin Akdeniz by nc sa Aralık 2009 Sayfa 19 P GP ile ilk tanışmam 1998 yılında aldığım bir bilgisayar dergisindeki Philip Zimmer mann'nın yazdığı program olan PGP'nin daha yeni kullanmaya başladığım internet ve e posta için ne kadar önemli olduğunu anlatan bir yazı ile olmuştu. PGP'nin nasıl edini lebileceği ve kullanılmasını anlatan yazıda PGP ve Philip Zimmermann'ın öyküsü de yer alıyordu. PGP'yi kullanmaya başladığımda çevremdeki arkadaşlarımın da kullanmasını sağlamak için çabalamış ve PGP ile imza ladığımız ve diğer arkadaşların anahtarları ile şifrelediğimiz e posta mesajlarını birbirimize yollamaya başlamıştık. PGP ilk denemelerde eğlenceli bir oyuncak gibi gelmiş olsa da bir süre sonra kullanmakta olduğumuz uygula manın "oyuncak" olmadığını kavramıştık. PGP düşünebildiğimizden çok daha etkili ve güçlü bir araçtı. Ne kadar güçlü olduğunu anlatabilmek için şu örnek yeterli olur yılında şifrelediğim bir dosyada kullandığım anahtarları kaybettiğim için halen dosyayı açamıyorum. Bulabileceğim şifre kırma prog ramlarının ise bu şifrelemeyi aşması söz ko nusu değil. Belki süper bilgisayarlar kullana rak şifreyi çözebiliriz ama sanırım çözüldü ğünü görmek için ömrüm yetmeyecektir. PGP ile ilk denemelerim PGP ile şifreleme yapmak üzerine idi. PGP sadece mesajınızı veya dosyanızı şifrelemiyor aynı zamanda ilettiğiniz mesajın veya dosyanın sizden geldiğini, birilerinin bu dosyanın içeriğini de ğiştirmediğini ve sizin hazırladığınız şekli ile alıcısına ulaştığını ve en önemlisi de mesajın gerçekten sizden geldiğini kanıtlar. Birçok kullanıcı bu noktada şu itirazları yap maktadır: "E posta hesabımın şifresini bir tek ben bili yorum. Mesajı ben yollayabilirim, başkası bu nu yapamaz. Hesabımı ben kullandığım için mesajlarımı ben okuyabilirim. yolladığım kişi den başkası da okuyamaz." E posta sunucusu kurmak, yapılandırmak ve işletmek ciddi bir iştir. Sunucudan sorumlu olan kişinin eksik veya hatalı yapılandırması ciddi sorunlara yol açacaktır. Bunlar arasında şifrenizin başka bir kişi veya kişilerin eline geçmesi ve sizin hesabınızdan sizin adınıza her türlü mesajı yollayabilmesi de yer alır. Bu mesajları yazmadığınızı ve yollamadığınızı kanıtlamanız çok zordur. Posta sunucularının yönetiminde olan sistem yöneticisi sizin e posta mesajlarını okuyabilir. Hatta karşı tarafın e posta sunucusunun yöneticisi de bunu yapabilir. Posta sunucusu yöneticisi yapmaz dürüst insandır diyebilirsiniz ama ağ yöneticinizin ağ trafiğini kayıt altına alma dığını nereden biliyorsunuz? Ağ geçidi üze rinden gerçekleşen tüm trafiği kayıt etmek olanaklıdır ve bunun yapılması durumunda ziyeret ettiğiniz internet sitelerinden e posta mesajlarına dek tüm trafik kayıt edilebilir ve sonra istenirse incelenebilir. (Örneğin tcp dump'a bir bakın.) Bu olası sakıncalar nedeni ile bilgisayarınız ile yaptığınız e posta ile tişiminin güvence altına alınması gereklidir.

20 GNUPG VE OPENPGP Güvence altına alınmasını sağlamak için OpenPGP ve GnuPG kullanabilirsiniz. OpenPGP nedir? OpenPGP, Philip Zimmerman tarafından ge liştirilen Pretty Good Privacy PGP adlı uy gulamanın yapısında yer alan patentli olan RSA ve IDEA adlı şifreleme tekniklerininden arındırılmış halidir. Bu kullanılan iki tekniğin patenti alındığı için PGP kullanmak duru munda iseniz öncelikle lisans ücreti ödemeniz gerekmektedir. Her ne kadar IDEA lisansı bireysel kullanım için 19$ ödeyerek ömür boyu geçerli bir lisans almanıza olanak sağlasa da kriptoloji uzmanlarının ve sek tördeki diğer uzman kişilerin PGP'nin her kesçe ücretsiz olarak kullanılabilmesi için bu patentli şifreleme algoritmalarından arındırıl ması gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Philip Zimmermann 1998 yılında bu durumu ortadan kaldırına OpenPGP adlı protokolü hazırlamış ve IETF Internet Engineering Task Force'a sunmuştur. (IETF, konusunu gelecek sayı larda ayrı bir yazıda ele alacağız) OpenPGP, PGP protokolünü kullanarak farklı program ların güvenli bir şekilde ve farklı şifreleme algoritmaları kullanarak birbiri ile iletişimini sağlıyordu. Hali hazırda PGP, Philip Zimmer mann tarafından kaynak kod olarak dağı tılmadığı için bireyler ve kurumların kendi gereksinmelerine göre OpenPGP kullanarak yeni araçlar geliştirmelerine olanak sağlaya bilirdi. OpenPGP'nin ne kadar güvenli olduğu Aralık 2009 Sayfa 20 sorusu sıkça sorulur. OpenPGP bugün ne redeyse tüm devletlerce kabul görür ve kullanılır. OpenPGP sadece bilgisayarlarda değil aynı zamanda kritik öneme sahip bilgilerin aktarılmasının söz konusu olduğu her durumda her kuruluş tarafından kulla nılmaktadır. Yine de bu OpenPGP'nin kripto loji konusunda son nokta olduğu anlamına gelmez. Yeterli işlemci gücü ile OpenPGP şifrelemesinin kırılması olanaklıdır. Ancak bu şifrelerin kırılması için triyon kere trilyon dolarlık sistemlere gereksinim olacaktır. Bu durumda kritik öneme sahip bilginin elde edilmesi için şifreleri kırmak yerine daha "ucuz" yöntemlerin kullanılması hem kısa zamanda çözüme ulaşır hem de maliyet etkin olacaktır. GnuPG nedir? OpenPGP'nin GNU'daki geliştiriciler tarafın dan özgür yazılım olarak geliştririlmiş halidir yılında OpenPGP'nin kabul edilip ya yınlnmasından sonra Werner Koch tarafından yazılmıştır. GnuPG'yi sadecede BSD, Linux ile değil aynı zamanda Mac OS ve Windows üzerinde de kullanabilirsiniz. GnuPG, Open PGP standardını desteklediği için diğer OpenPGP destekli uygulamalar ile uyunmlu çalışabilir. Birçok kişi tarafından GnuPG değil GPG olarak anılır. Bazı yazılarda GPG adının geçtiğini görürseniz aslında GnuPG'den söz edilmekte olduğunu bilmeniz gereklidir. OpenPGP Ne İşe Yarar? OpenPGP'nin işlevinin bir standart olmaktan fazlası olduğunu belirtmekte yarar var. Open PGP şifreleme, bütünlük kontrolü ile elek tronik imzayı birleştirir. OpenPGP bunları ger çekleştirip şu yararları sağlar: 1 E posta mesajını alan ve okuyan kişi mesajın gerçekten benden geldiğinden emin olabilir. Bu kişisel anahtarım ile imzaladığım için doğrulayabilir. Kişisel anahtarım ile im zalandığım mesaj gerçekten benim tara fımdan yollanmıştır. 2 Bana gelen bir e posta mesajının iddia edildiği gibi gerçekten adı geçen kişi ta rafından mı yollandığını kontrol edebilirim. Bunun için o kişiye ait olan genel anahtarı kullanırım. 3 Yolladığım e posta mesajının sadece ve sadece alıcısı tarafından okunmasını isterim. Bunun için alıcının genel anahtarını kul lanmam yeterlidir. 4 Benzer olarak sadece banim okuya bileceğim bir e posta mesajı yollandığında özel anahtarımı kullanarak mesajı okuya bilirim. 5 Yolladığım e posta mesajının sadece alı cısı tarafından okunabilmesi yanında alıcının e posta mesajının benden geldiğinden emin

21 GNUPG VE OPENPGP olmasını isterim. Bunun için alıcının genel anahtarı ile mesajı şifreler ve özel anahtarım ile imzalarım. 6 Bana gelen e posta mesajının şifresini açtığımda söz konusu mesajın aynı zamanda bir elektronik imzaya sahip olduğunu da kontrol etmek isterim. Bunun için mesajı ki şisel anahtarınız ile açıp, göndericinin genel anahtarını kontrol ederim. Bu işlemler aslında casus veya askeri filim lerde olmaz. OpenPGP ve GnuPG ile ko laylıkla gerçekleştirebilirsiniz. Yukarıdaki iş lemler bilgi güvenliği alanında çalışan kişilerin veya konuya ilgi duyan kişilerin bildiği kimlik doğrulama, bütünlük, gizlilik, rededilemezlik ve erişim kontrolü kavramlarının OpenPGP ve GnuPG ile uygulanmasından başka bir şey değildir. Temel Kriptografi Bilgisi Yazının bundan sonraki bölümlerinin anlaşı labilir olması için bazı kavramları tanımlamak gerekli. Bu kavramlar kriptografi ve bilgi güvenliği konularında yaygın olarak yer alır. Bu yazının ilerleyen bölümlerinde bu kav ramlar ile sık sık karşılaşacağımız için başında açıklığa kavuşturulması ve doğru olarak kavranması önemlidir. GnuPG ve OpenPGP, Kriptoloji ve kriptografinin kullanıl dığı araçlardır. Kriptoloji, şifre bilimidir. Çeşitli iletilerin, yazıların belli bir sisteme göre Aralık 2009 Sayfa 21 şifrelenmesi, bu mesajların güvenlikli bir ortamda alıcıya iletilmesi ve iletilmiş mesajın deşifresiyle uğraşır. Kriptografi, gizlilik, kimlik denetimi, bütünlük gibi bilgi güvenliği kav ramlarını sağlamak için çalışan matematiksel yöntemler bütünüdür. Bu yöntemler, bir bil ginin iletimi esnasında karşılaşılabilecek aktif ya da pasif saldırılardan bilgiyi dolayısıyla bilgi ile beraber bilginin göndericisi ve alıcısını da koruma amacı güderler. Bir başka deyişle kriptografi, okunabilir durumdaki bir bilginin istenmeyen taraflarca okunamayacak bir hale dönüştürülmesinde kullanılan tekniklerin tümü olarak da gösterilir. Şirelenmiş Metinler (Ciphertext) Kriptografide düz metin plaintext olarak adlandırılan her dosya ister bir veritabanı olsun isterseniz resim dosyası veya ger çekten bir metin dosyası şifrelenmemiş hal deki durumunu belirtir. Dosya formatının veya uzantısının bir önemi yoktur. Şifreleme işlemi gerçekleştirildiğinde artık asıl dosyanın içeriği anlaşılmaz hale gelecektir. Kodlama Kodlama işlemi bir mesajın içeriğinin belirli bir sistematiğe uygun olarak yeniden düzen lenmesidir. Örneğin alfebedeki harfler ile rakamlara karşılık gelecek diğer harfler ve rakamların kullanılması ile asıl metni farklı bir metne dönüştürebiliriz. Bu dönüşüm işlemine kodlama adı verilir. Şifreleme Yukarıdaki örnekten devam edersek kodlama işleminde kullanılan harfler ve rakamlara karşılık gelen farklı harfler ve rakamlar şif redir. Bu şifre ile kodlanmış olan mesajı deşifre ederek ilk haline döndürebilir veya başka bir metni yine aynı şifreyi kullanarak kodlayabiliriz. HASH Sayısal Karşılık Hash fonksiyonu farklı büyüklükteki ve ya pıdaki veriyi matematiksel olarak bir algoritma ile bir tamsayıya dönüştürür. Bu işlemler tek yönlüdür. Hash değerini belirlediğiniz veriyi hash değerinden yola çıkarak ne olduğunu belirleyemezsiniz ama elinizdeki verinin belirtilen hash değerine sahip olup olmadığını belirleyebilir ve verinin bozulmadan, değiş meden elinize ulaştığını bilirsiniz. Aşağıdaki örneklerde "openpgpg ve gnupg metninin sha1 algoritması kullanılarak sayısal karşı lıklarını görebilirsiniz. /usr/home/goksin]$ echo "OpenPGP ve GnuPG" sha1 26a fdacf8f0e3d1cf99fc2de8f3fa0c4f /usr/home/goksin]$ echo "openpgp ve gnupg" sha1 b859d53a2bce74e758c262b67b c73c3 /usr/home/goksin]$ Hash fonksiyonları gibi bütünlük checksum

22 GNUPG VE OPENPGP kontrolü değerleri de bulunur. Örneğin inter netten torrent ile indirdiğiniz dosyanın bü tünlük kontrolü torrent istemcilerince yapılır. Uzak bir sunucudan indirdiğiniz Linux da ğıtımına veya BSD sisteme ait olan iso dosyasının bütünlük kontrolünü yaparsınız. Bu işlem dosyanın bütünlüğünün değişme diğini kontrol etmenizi sağlar. Ancak bütünlük kontrolüne %100 güvenlidir demek olanaklı değildir. Bütünlük kontrolü mekanizmaları da yanıltılabilir. Ancak yine de bütünlük kontrolü temel düzeyde gerçekleştirilecek bir güvenlik mekanizması olarak yararlıdır. Şifreleme Algoritmaları Şifreleme algoritmaları, bir şifrelenmiş metni şifrelenemden önceki asıl haline dönüştürür ve yine aynı şekilde işleyerek bir metni şifreleyerek asıl içeriğini değiştirir. Şifreleme işlemleri günümüzde matematiksel işlemler ile gerçekleştirilmektedir. Bu işlemler farklı algo ritmalar ile gerçekleşir: Dolayısıla geliştirilip kullanılan algoritmaların birbirileri ile karşı laştırıldığında üstün ve zayıf yanları gö rülebilir. Bazı algoritmalar kolaylıkla çözü lebilirken bazılarının çözülebildiğinin kanıtı yoktur. Bilgisayarlarda kullanılan şifreleme işlemle rinin temel özelliği kullanılan algoritma ile kullanılan şifreleme tekniğidiir. Bilgisayarlada kullanılan şifreleme teknikleri en temel bileşen olan "bit"i kullanır. Dolayısıyla da internet Aralık 2009 Sayfa 22 sitelerinde gördüğünüz 128 bit şifreleme, veya 40 bit şifreleme vb kavramlar aslında kodlama sırasında kullanılan şifrenin bit olarak olarak uzunluğunu veriri.yani 40 bit uzunluğpundaki bir anahtarda kırk adet 1 ve 0 bulunurken 128 bit olan bir anahtar toplamda 128 adet bir ve sıfırdan oluşur. 128 bitlik bir anahtarın yaklaşık üç yüz trilyon kadar olası kombinasyonu bulunmaktadır. Bu kombinas yonları denemek bugünkü bilgisayar tekno lojisi göz önüne alındığında dahi 128 bitlik bir şifrenin belirlenmesi için gerekecek olan zaman ortalama bir insan ömründan daha fazladır. Benzer olarak 400 bitlik şifreleme ise kul lanılan algoritmanın zayıflığından dolayı daha kolay çözülebilir. Bu konuda uzman olan kişiler 400 bitlik bir şifrenin 390 bitini kolaylıkla belirleyebilir. Bu durumda geriye kalan 10 biti belirlemek ise daha kolay olacaktır. Kalan 10 bit için olasılıklar ise 1024 adet olası çözüme indirgenmiş olur adet çözümüde be lirlemek oldukça kolaydır. Bu iki farklı anahtarı kullanan algoritmalarda güvenlik şifrenin uzunluğuna değil aslında algortimaya bağlıdır. Şifreleme için kullanılan bazı algoritmaların çözülmesi daha zor olduğu için 80 bitlik bir şifre ile yapılan kodlamanın çözülmesi yine 160 bitlik bir anahtarın kullanıldığı bir algoritmaya göre daha zor olabilmektedir. Bu nedenle krip tografi açısından bakıldığında kullanılan anahtarın uzunluğu değil tersine kullanılan algoritmanın güvenilirği daha önemlidir. Yaygın Kullanılan Algoritmaları Algoritmaların özellikleri aslında OpenPGP ve GnuPG kullanıcıları açısından önemli de ğildir. OpenPGP ve GnuPG kullanılması durumunda iki temel algoritma hakkında bilgi sahibi olmak uygun olur. Yaygın olarak kullanılan iki algoritma simetrik ve asitmetrik algoritmalardır. Simetrik algoritmalar yukarıda örnek verdiğimiz alfabedeki her harf ve rakama karşılık gelen farklı bir takam ve harf ile eşleştirilmesi işlemi simetrik algoritmadır. Bu basit ve kullanımı kolay bir algoritmadır. Olumsuz olan yanı kolaylıkla çözülebilir ve en önemlisi de kullandığınız anahtarın alıcıya güvenli olarak iletilmesi ve bu anahtarın güvenliğinin sağlanmasının son derece önemli olduğudur. İletişim ortamınızın gü vensiz olan yapısı gereği simetrik şifreleme algoritmalarının kullanılması uygun değildir. Asimetrik algoritmaların işleyişi, kodlama ve kodun çözülmesi için iki farklı anahtar kullanılmasına dayanmaktadır. Elinizde kod lama ve kodu çözmek için kullanılacak olan iki anahtar bulunmalıdır. Şifrelenmiş metni kendi elinizdeki anahtar ile kodlayarak oluştururken alıcıda bu kodlanmış mesajı çözmek için kullanılacak olan bir diğer anahtar bulunmaktadır. Bu anahtarlar bir birine eş değildir. İlk bakışta asimerik al

23 GNUPG VE OPENPGP goritmanın işlemesi olanaksız gibi görünse de, bu sistemin işleyişinin temelindeki ma temetik büyük asal sayıların kullanılmasına dayanmaktadır. Bu nedenle elinizde sadece anahtarın bir tanesi varsa ve diğer anahtar bulunmuyorsa bu anahtar çiftinden biri ile kodlanmış olan bir şifrelenmiş metnin içeriğini diğer anahtar olmadan öğrenmeniz olanaklı değildir. Bunun için OpenPGP asimetrik şif releme kullanır. Açık Anahtar Şifreleme Asimerik şifrelemenin uygulamada iki anahtar kullanması nedeni ile anahtarlardan birisini "özel" diğerini "genel" olarak adlandırmak ve bu iki anahtar çiftini kullanarak şifrelemek olanaklıdır. OpenPGP kullanıldığında bir anahtar çifti oluşturulur. Bu anahtar çifti özel ve genel anahtarlarınızdır. Özel anahtar kişiye özel olarak saklanır ve genel anahtar ise güvensiz bir ortam olan internette özel önlemlerin alındığı kanallar kullanılarak başkaları tarafından erişilebilir kılınırlar. Bu işleyiş açık anahtar şifreleme olarak ad landırılır. Elektronik Sayısal İmzalar Şifrelenmiş bir mesajı elektronik sayısal imzanız ile imzaladığınızda mesaj herkes tarafından okunabilir. Örneğin bir e posta listesine yolladığınız elektronik sayısal im zanızı taşıyan bir mesaj onu şifrelemediğiniz Aralık 2009 Sayfa 23 sürece herkes tarafından okunabilir. Öte yandan sizin elektronik sayısal imzanız, söz konusu mesajın gerçekten sizin tarafınızdan yollandığını belirtir. Söz konusu sayısal elektronik imza ise mesajın imzalanmasında kullanılan genel anahtarın eşi olan özel anahtarın sadece ve sadece söz konusu kişide bulunduğunu belirtir. Elektronik sayısal imzanız açık anahtar şifrelemesi ile hash kullanarak mesajın bütünlüğünü ve kaynağını doğrulamaya olanak verir. E posta mesajlarının 'Kimden' bölümleri kolaylıkla değiştirilebilir olduğu gibi mesajın içeriği de değiştirilebilir. Bu durumda mesajın bütünlük kontrolünü gerçekleştiren HASH fonksiyonu kullanılarak değiştirilmiş mesaj aynı kaynaktan geliyormuş ve bütünlüğü bozulmamış gibi gösterilebilir. O halde me sajın içeriğine HASH fonksiyonu değerini nasıl ekleyebiliriz? Mesajın içeriğine yazmak sorunu çözmeyecektir. Değiştirilmiş olan mesaja ait olan HASH değeri de kolaylıkla eklenebilir. O halde HASH değerinin de ğişmezliğini güvence altına almak için açık anahtar şifrelemesinin OpenPGP'de kullanıl ması ile çözülür. OpenPGP ile mesajınızı elektronik sayısal imza ile imzaladığınızda şu işlemler gerçek leşmektedir: 1 Mesajınıza ait olan hash fonksiyonu değeri belirlenir. 2 Size ait olan 'Özel' anahtarınız ile bu hash değeri şifrelenir. (Sayısal imzanız) 3 Şifrelenmiş olan hash değeri mesaja eklenir. (İmzaladınız işte!) 4 Mesajınız ile birlikte ek olarak yollanır. Alıcıya mesajınız ulaştığında mesajınınızın içeriği şifrelenmediği için okunabilir. Buna ek olarak mesajınıızn yanında ek olarak şif relenmiş olan hash değeri de bulunur. Eğer alıcıda da OpenPGP kullanılıyorsa genel anahtarınız kullanılarak şifrelenmiş olan hash değeri belirlenebilir. Özel anah tarınız sadece sizde olduğu için bu hash değerini sadece siz şifreleyebilirsiniz. Karşı taraf genel anahtarınıza sahip olduğu için şifrelenmiş hash değerini genel anahtar kullanarak karşılaştırabilir ve mesajın sizden geldiğini ve değişmediğini kontrol edebilir. Eğer biri bir şekilde sizin yolladığınız mesajı değiştirecek olursa, bu durumda alıcı mesajı OpenPGP ile kontrol ettiğinde bir hata mesajı alacaktır. Sizin genel anahtarınızı kullanarak hash değerini çözümlediğinde asıl mesajın hash değeri ile değiştirilmiş mesajın hash değeri tutumayacak bu durumda mesajın değiştirildiği anlaşılacaktır.

ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi...

ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi... ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi... 3 İndirme... 3 Sunucu yazılım kurulumu... 3 Kurulum sayfası çıkacaktır...

Detaylı

ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ WEBMAIL KULLANIM KLAVUZU

ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ WEBMAIL KULLANIM KLAVUZU ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ WEBMAIL KULLANIM KLAVUZU Üniversitemiz Webmail servisi yenilenmiş olup Roundcube webmail üzerinden servis vermeye başlamıştır. Daha önce kullanılan SquirrelMail servisi https://oldwebmail.cankaya.edu.tr/

Detaylı

S. N ala l n n T OP OP A B Ğ Fatih i h A BL B AK K

S. N ala l n n T OP OP A B Ğ Fatih i h A BL B AK K DİJİTAL GÜVENLİK SİSTEMLERİ VE PGP S. Nalan TOPBAĞ nalan@turksis.com Fatih ABLAK fatih@turksis.com ŞİFRELEME VE ALGORİTMALARI Şifreleme : Bir bilginin içeriğini başkalarının anlayamayacağı hale getirilmesidir.

Detaylı

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008 1 - Çalışma Şekli Hakkında Kısa Bilgi modülü kısaca aşağıdaki işlemleri yapar. Bu özelliklerin çalışabilmesi

Detaylı

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 02

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 02 Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 02 İçerik Web sunucusunun yapılandırılması için gerekli yazılımların temini Yazılımlarının sunucuya yüklenmesi Ön test Uygulama yazılımlarının yapılandırılması Son

Detaylı

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği Yenilikleri Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği 21 Aralık 2006 Yenilikleri İçerik 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri Neden? Nasıl? 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri

Detaylı

Temel masaüstü bileşenleri

Temel masaüstü bileşenleri Temel masaüstü bileşenleri Bu bölümde önce kısaca masaüstünün ne olduğundan, nasıl kullanılabileceğinden bahsedip, ardından da masaüstünün temel bileşenlerini anlatacağız. Masaüstü, simgeler, pencereler,

Detaylı

Pardus 2011 Kurulum Belgesi Sürüm 1.1 29 Ocak 2011. İçindekiler

Pardus 2011 Kurulum Belgesi Sürüm 1.1 29 Ocak 2011. İçindekiler Pardus 2011 Kurulum Belgesi Sürüm 1.1 29 Ocak 2011 İçindekiler 0. Giriş 1. Başlangıç Ekranı 1.1. Dil Seçimi 1.2. Grafik Ekran Ayarı 1.3. Çekirdek Ayarı 2. Lisans Şartları 3. Kurulum Ortamının Doğrulanması

Detaylı

MEB E-Posta Hizmetleri ve Outlook Programı

MEB E-Posta Hizmetleri ve Outlook Programı MEB E-Posta Hizmetleri ve Outlook Programı İçindekiler Bakanlık E-Posta Hizmetleri ve Sistem Ara yüzü E-posta Hizmetlerinin Outlook Programına Bağlanması Outlook 2010 Kullanımına ilişkin temel bilgiler

Detaylı

Metin Tabanlı İçerik Oluşturma Araçları

Metin Tabanlı İçerik Oluşturma Araçları Metin Tabanlı İçerik Oluşturma Araçları Microsoft Office Word Kelime işlemci, görsel nesnelerin veya çizimlerin resim ya da arka plan olarak kullanıldığı metinler oluşturabilen, harita ve tablo gibi şekiller

Detaylı

İçindekiler. Akıllı Tahta Uygulaması (ATU) Kullanma Kılavuzu. İçindekiler. Bölüm 1: Uygulama Hakkında Genel bilgi 2

İçindekiler. Akıllı Tahta Uygulaması (ATU) Kullanma Kılavuzu. İçindekiler. Bölüm 1: Uygulama Hakkında Genel bilgi 2 İçindekiler 1 İçindekiler Bölüm 1: Uygulama Hakkında Genel bilgi 2 Bölüm 2: Akıllı Tahta Uygulamasının Yüklenmesi Akıllı Tahta Uygulaması nı yükleme 3 Akıllı Tahta Uygulaması nı kaldırma 3 Akıllı Tahta

Detaylı

Windows Grup İlkesi Düzenleyici

Windows Grup İlkesi Düzenleyici Windows Grup İlkesi Düzenleyici Microsoft Windows ta kullanıcı ve bilgisayar grupları için kullanıcı ve bilgisayar yapılandırmaları tanımlamak üzere Grup İlkesi kullanılır. Grup ilkesi Microsoft Yönetim

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

Öğrenci Kullanım Kılavuzu

Öğrenci Kullanım Kılavuzu Öğrenci Kullanım Kılavuzu Web tabanlı ALMS adresinizden sisteminize web tarayıcınızla (Google Chrome, Internet Explorer, Mozilla, Safari vb.) giriş yapınız. Açılan sayfada gerekli alanlara TC kimlik numaranızı

Detaylı

Flow Kullanım Klavuzu Mart 2014

Flow Kullanım Klavuzu Mart 2014 Flow Kullanım Klavuzu Mart 2014 İçindekiler Flow nedir? Bir Flow hesabı oluşturmak Oturum açmak Flow Hesabınız Genel Görünüm Flow Hesabınız Kullanım + Add (ekle butonu) Bibliography (Künye/Atıf butonu)

Detaylı

WAMP SERVER KURULUMU

WAMP SERVER KURULUMU WAMP SERVER KURULUMU Bilgisayarınızda; PHP web programlama dilini kullanarak web sayfası hazırlayacaksanız ya da PHP web programlama dili kullanılarak hazırlanmış Joomla, Wordpress, Drupal vb.. içerik

Detaylı

MS POWERPOINT 2010. Şekil 111 Powerpoint 2010 Programını Başlatmak

MS POWERPOINT 2010. Şekil 111 Powerpoint 2010 Programını Başlatmak MS POWERPOINT 2010 1.Giriş: PowerPoint, Windows ortamında çalışan bir sunu paket programıdır. Metin, taslak, çizim ve grafikler kullanılarak sunular, slaytlar, broşürler, bildiriler, konuşmacı notları

Detaylı

Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS.

Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS. Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS. NTFS'nin FAT32'ye göre sağladığı bir çok avantajı vardır. Diski daha verimli kullanır.

Detaylı

Debian GNU/Linux'da BootSplash & Grub Temalarının Kurulumu

Debian GNU/Linux'da BootSplash & Grub Temalarının Kurulumu Son Güncelleme: 13.05.2005 Debian GNU/Linux'da BootSplash & Grub Temalarının Kurulumu Okuyacağınız yazının amacı Debian GNU/Linux [1] dağıtımına, Grub [2] ile sonrasındaki açılış prosedürünün [3] tema

Detaylı

İnternet Programcılığı

İnternet Programcılığı 1 PHP le Ver tabanı İşlemler Yaptığımız web sitelerinin daha kullanışlı olması için veritabanı sistemleri ile bağlantı kurup ihtiyaca göre verileri okuyup yazmasını isteriz. 1.1 Veritabanı Nedir? Veritabanı

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

1. Kurulum. Tam ekranda iken MENU tuşuna. Başlat sekmesine gelin ve sonra [ / ] basın ve menüye girin. [ / ]

1. Kurulum. Tam ekranda iken MENU tuşuna. Başlat sekmesine gelin ve sonra [ / ] basın ve menüye girin. [ / ] 1. Kurulum Tam ekranda iken MENU tuşuna basın ve menüye girin. [ / ] tuşlarına basarak Kurulum, Kanal Düzenleme, Sistem Ayarları ve Medya Merkezi menülerine geçiş yapabilirsiniz. Kurulum menüsü altından

Detaylı

e-imzatr Kurulum Klavuzu

e-imzatr Kurulum Klavuzu e-imzatr Kurulum Klavuzu Sürüm 0.0.1 1 İçindekiler İşletim Sistemi Sistem Türü Öğrenme Java yükleme Akis Kurulum Kart Okuyucu Sürücü Kurulum Kullanıcı Doğrulama 2 İşletim Sistemi Sistem Türü Öğrenme Bu

Detaylı

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2012 için

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2012 için DataPage+ 2012 için Son Güncelleme: 29 Ağustos 2012 İçindekiler Tablosu Önkoşul Olan Bileşenleri Yükleme... 1 Genel Bakış... 1 Adım 1: Setup.exe'yi Çalıştırın ve Sihirbazı Başlatın... 1 Adım 2: Lisans

Detaylı

Kurumsal Güvenlik ve Web Filtreleme

Kurumsal Güvenlik ve Web Filtreleme S a y f a 1 antikor Kurumsal Güvenlik ve Web Filtreleme SshClient, Putty v.s. S a y f a 2 S a y f a 3 S a y f a 4 S a y f a 5 S a y f a 6 S a y f a 7 şeklini alır. Bu durumda kullanıcı yasaklı konumdadır.

Detaylı

T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi. ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU

T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi. ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU 1 1. Sisteme Giriş Nokta Üniversite Otomasyonu sistemini kullanabilmek için öncelikle Windows işletim sisteminde bulunan

Detaylı

AKINSOFT WOLVOX Mobil Server Yardım Dosyası

AKINSOFT WOLVOX Mobil Server Yardım Dosyası AKINSOFT Yardım Dosyası Doküman Versiyon : 1.02.01 Oluşturma Tarihi : 01.03.2011 Düzenleme Tarihi : 01.03.2011 Sayfa 1 1- ÇALIŞMA SİSTEMİ HAKKINDA KISA BİLGİ WOLVOX Mobil Satış programı ile tam entegrasyonlu

Detaylı

Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Hızlı Başlangıç Kılavuzu Hızlı Başlangıç Kılavuzu Microsoft Access 2013 önceki sürümlerden farklı görünmektedir, dolayısıyla öğrenme eğrisini en aza indirmenize yardımcı olmak üzere bu kılavuzu hazırladık. Ekran boyutunu değiştirme

Detaylı

Kurumsal Güvenlik ve Web Filtreleme

Kurumsal Güvenlik ve Web Filtreleme S a y f a 1 antikor Kurumsal Güvenlik ve Web Filtreleme SshClient, Putty v.s. S a y f a 2 S a y f a 3 Yönetici olarak AntiKor a girmek için SshClient veya Putty programı kullanılır. IP olarak kurum içinden

Detaylı

Kullanım ve Yardım Kılavuzu

Kullanım ve Yardım Kılavuzu Kullanım ve Yardım Kılavuzu 2007 Genel Bakış TradeMaster International, uluslar arası piyasalardaki Hisse Senedi ve Futures işlemlerini kolay ve hızlı bir şekilde yapmanıza olanak sağlayan bir uygulamadır.

Detaylı

BİOS MENÜSÜNE GİRMEK İÇİN BİLGİSAYARIMIZIN GÜÇ DÜĞMESİNE BASIYORUZ.GENELDE BİLGİSAYARLARDA GÜÇ DÜĞMESİ OLARAK DEL TUŞU KULLANILMAKTADIR.

BİOS MENÜSÜNE GİRMEK İÇİN BİLGİSAYARIMIZIN GÜÇ DÜĞMESİNE BASIYORUZ.GENELDE BİLGİSAYARLARDA GÜÇ DÜĞMESİ OLARAK DEL TUŞU KULLANILMAKTADIR. Kurulumdan önce yapmamız gereken bir kaç adım var. Öncelikle elimizde olması gerekenler: 1- Windows 7 CD si ya da DVD sine ihtiyacımız olacak. 2- İkinci olarak Windows 7 yi kuracağımız bilgisayarın donanımsal

Detaylı

Asus Live Update programı ile Bios güncelleme. ASUS Live Update programını çekmek için tıklayınız... BIOS Güncelleme ve My Logo:

Asus Live Update programı ile Bios güncelleme. ASUS Live Update programını çekmek için tıklayınız... BIOS Güncelleme ve My Logo: Asus Live Update programı ile Bios güncelleme ASUS Live Update programını çekmek için tıklayınız... BIOS Güncelleme ve My Logo: Asus Live Uptade programı ile hem biosunuzu kolay bir şekilde günceller,

Detaylı

Bilgisayarım My Computer

Bilgisayarım My Computer My Computer Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 Bahar Yarıyılı 12-13 Mar. 2012 Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Bilgisayarım (my computer) simgesine sağ tıklar ve özellikler (properties) seçeneğini seçeriz.

Detaylı

INTERNET BAĞLANTISININ KURULMASI İÇİN GEREKLİ YÖNLENDİRİCİ AYARLARI

INTERNET BAĞLANTISININ KURULMASI İÇİN GEREKLİ YÖNLENDİRİCİ AYARLARI INTERNET BAĞLANTISININ KURULMASI İÇİN GEREKLİ YÖNLENDİRİCİ AYARLARI Not: Bu klavuza geçmeden önce, ürününüzün paketinden çıkan Hızlı Kullanım Klavuzu nda açıklanan adımları gerçekleştiriniz. Internet Bağlantısının

Detaylı

İnternet Uygulamaları. FATİH Projesi PARDUS Temel Eğitim Kursu

İnternet Uygulamaları. FATİH Projesi PARDUS Temel Eğitim Kursu İnternet Uygulamaları FATİH Projesi PARDUS Temel Eğitim Kursu İnternet Uygulamaları İnternet tarayıcı programları Günümüz bilgisayar kullanıcılarının bilgisayar başında en çok vakit harcadıkları internet

Detaylı

TekSoft Ajanda Pro yazılımınızı bilgisayarınıza kurmak son derece kolaydır. Tek yapmanız gereken indirdiğiniz kurulum programını çalıştırmaktır.

TekSoft Ajanda Pro yazılımınızı bilgisayarınıza kurmak son derece kolaydır. Tek yapmanız gereken indirdiğiniz kurulum programını çalıştırmaktır. Ajanda Kurulumu TekSoft Ajanda Pro yazılımınızı bilgisayarınıza kurmak son derece kolaydır. Tek yapmanız gereken indirdiğiniz kurulum programını çalıştırmaktır. Kurulum programı çalışınca aşağıdakine benzer

Detaylı

Linux altında komut satırında...

Linux altında komut satırında... -Kabuk (Shell) Unix ve benzeri işletim sistemlerinde kullanıcının komut yazmasını sağlayan, bu komutları yorumlayarak gerekli işlemleri yapan programlara kabuk (shell) adı verilir. Linux da bir kullanıcı

Detaylı

MeMu LABORATUVAR KONTROL SISTEMI BETA(Sürüm 0.2) YAZILIM TASARIM Mesut ERDEMİR Mustafa KARAS (www.mesuterdemir.com) (www.mustafakaras.

MeMu LABORATUVAR KONTROL SISTEMI BETA(Sürüm 0.2) YAZILIM TASARIM Mesut ERDEMİR Mustafa KARAS (www.mesuterdemir.com) (www.mustafakaras. MeMu LABORATUVAR KONTROL SISTEMI BETA(Sürüm 0.2) YAZILIM TASARIM Mesut ERDEMİR Mustafa KARAS (www.mesuterdemir.com) (www.mustafakaras.com) MeMu Laboratuvar Yazılımı, laboratuvarların kontrol edilebilmesi

Detaylı

Turgut Özal Üniversitesi WEB Sitesi Kullanım Kılavuzu

Turgut Özal Üniversitesi WEB Sitesi Kullanım Kılavuzu Turgut Özal Üniversitesi WEB Sitesi Kullanım Kılavuzu Temmuz 2012 Turgut Özal Üniversitesi web sitesi yönetim paneline aşağıdaki link yardımıyla ulaşabiliriz. http://www.turgutozal.edu.tr/webmin/ Karşımıza

Detaylı

UNIVERSAL REPEATER (TEKRARLAYICI/GENİŞLETİCİ MODU)

UNIVERSAL REPEATER (TEKRARLAYICI/GENİŞLETİCİ MODU) UNIVERSAL REPEATER (TEKRARLAYICI/GENİŞLETİCİ MODU) Tekrarlayıcı modu var olan bir kablosuz bağlantıyı tekrarlayarak daha uzak mesafelere genişletmek ve yaymak amacıyla kullanılır. Aşağıdaki adımları takip

Detaylı

Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Hızlı Başlangıç Kılavuzu Hızlı Başlangıç Kılavuzu 1. Adım Windows Server 2012'yi Yükleme Bilgisayarınız Windows Server 2012 yüklenmiş olarak teslim edildiyse, 1. Adım'ı atlayabilirsiniz. Yükleme Yönergeleri Yükleme yönergeleri,

Detaylı

ÜNİTE ÜNİTE MICROSOFT POWER POINT - I TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER

ÜNİTE ÜNİTE MICROSOFT POWER POINT - I TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÜNİTE 11 MICROSOFT POWER POINT - I İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Genel bilgiler PowerPoint penceresinin tanıtımı Sekmelerin genel tanıtımı Sunular ile ilgili işlemler Boş sunu

Detaylı

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz 13 Aralık 2007 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : Raporlar KULLANICI TANIMLI RAPORLAR Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz Kendi isteklerinize özel rapor tasarımları

Detaylı

Video Hazırlama Programı ile Öğretim Materyali Oluşturulması

Video Hazırlama Programı ile Öğretim Materyali Oluşturulması Öğretim Teknolojileri Destek Ofisi Instructional Technology Support Office Video Hazırlama Programı ile Öğretim Materyali Oluşturulması Orta Doğu Teknik Üniversitesi Middle East Technical University İletişim

Detaylı

A1FX MT4 İşlem Platformu Kullanma Kılavuzu

A1FX MT4 İşlem Platformu Kullanma Kılavuzu A1FX MT4 İşlem Platformu Kullanma Kılavuzu İçindekiler: 1- Demo Hesap Açılışı (Gerçek Hesap Girişi) 2- Genel Görünüm 3- Alım-Satım İşlemleri 4- Stop-Limit İşlemleri 5- Pozisyon Kapatma 6- Grafiklerin Kullanımı

Detaylı

Windows Server 2012 Kurulum Hazırlıkları. Windows Server 2012 Kurulum Seçenekleri. Windows Server 2012 Kurulum Adımları. Full GUI Kurulum Seçeneği

Windows Server 2012 Kurulum Hazırlıkları. Windows Server 2012 Kurulum Seçenekleri. Windows Server 2012 Kurulum Adımları. Full GUI Kurulum Seçeneği Merhaba, Aşağıda hazırlamış olduğum dokümanda Windows Server 2012 işletim sistemi kurulumunu sizlerle paylaşacağım. Windows Server 2012 Kurulum Hazırlıkları Eğer elinizde bir Windows Server 2012 işletim

Detaylı

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon MENÜ AYARLAMA Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Fusion@6 serisi ürünlerde ürün ana menüsü çeşitli temalarla görsel olarak

Detaylı

Laboratuvar Çalışması 3.6.4 Konak Bilgisayarları Bağlama ve Yapılandırma

Laboratuvar Çalışması 3.6.4 Konak Bilgisayarları Bağlama ve Yapılandırma Laboratuvar Çalışması 3.6.4 Konak Bilgisayarları Bağlama ve Yapılandırma Hedefler Bir düz kablo kullanarak PC yi bir yönlendiriciye bağlama. PC yi uygun bir IP adresiyle yapılandırma. PC yi bir NetBIOS

Detaylı

2) Hesabınıza Giriş yaptıktan sonra aşağıdaki ekran karşınıza gelir.

2) Hesabınıza Giriş yaptıktan sonra aşağıdaki ekran karşınıza gelir. MEB.K12.TR Uzantılı E-Posta Hesabının Kullanımı 1) http://mail.meb.k12.tr internet adresinden e-posta hesabına giriş yapılır. Kullanıcı Adı : KURUM KODUNUZ (meb.k12.tr kısmını yazmayınız.) Şifre : Hesabınıza

Detaylı

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2013 için

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2013 için DataPage+ 2013 için En Son Güncellenme Tarihi: 25 Temmuz 2013 İçindekiler Tablosu Önkoşul Olan Bileşenleri Yükleme... 1 Genel Bakış... 1 Adım 1: Setup.exe'yi Çalıştırın ve Sihirbazı Başlatın... 1 Adım

Detaylı

NPratik Yazılım Kurulum Kılavuzu. Yedekleme İşlemi

NPratik Yazılım Kurulum Kılavuzu. Yedekleme İşlemi NPratik Yazılım Kurulum Kılavuzu Herhangi bir neden ile bilgisayarınızı formatlamadan önce NPratik Yazılım Verilerinizi yedeklemeniz gerekmektedir. Programı ilk defa kuruyorsanız NPratik Yazılım Kurulum

Detaylı

JasperReports Server ve Ireport raporlama Sistemi Kurulumu / Kullanımı 1. Bölüm 2. Bölüm 1- JasperReports Server ve Ireport Nedir?

JasperReports Server ve Ireport raporlama Sistemi Kurulumu / Kullanımı 1. Bölüm 2. Bölüm 1- JasperReports Server ve Ireport Nedir? JasperReports Server ve Ireport raporlama Sistemi Kurulumu / Kullanımı 1. Bölüm 1.1- JasperReports Server ve Ireport Nedir? 1.2- JasperReports Server ve Ireport Kurulumu 1.3- JasperReports Server Genel

Detaylı

Yükleme kılavuzu Fiery Extended Applications 4.2 ile Command WorkStation 5.6

Yükleme kılavuzu Fiery Extended Applications 4.2 ile Command WorkStation 5.6 Yükleme kılavuzu Fiery Extended Applications 4.2 ile Command WorkStation 5.6 Fiery Extended Applications Package (FEA) v4.2 Fiery Server ile ilişkili görevleri gerçekleştirmek için Fiery uygulamalarını

Detaylı

Şekil 7.14: Makro Kaydet Penceresi

Şekil 7.14: Makro Kaydet Penceresi 7.2.4. Makrolar Kelime işlemci programında sık kullanılan bir görevi (çok kullanılan düzenleme ve biçimlendirme işlemlerini hızlandırma, birden çok komutu birleştirme, iletişim kutusu içinde daha kolay

Detaylı

OYAK YATIRIM FX Meta İşlem Platformu Kullanma Kılavuzu

OYAK YATIRIM FX Meta İşlem Platformu Kullanma Kılavuzu İçindekiler: FX Meta İşlem Platformu Kullanma Kılavuzu 1- Demo Hesap Açılışı 2- Genel Görünüm 3- Alım-Satım İşlemleri 4- Stop-Limit İşlemleri 5- Pozisyon Kapatma 6- Grafiklerin Kullanımı 7- Göstergeler

Detaylı

Donanım Bağımsız Kurtarma

Donanım Bağımsız Kurtarma Donanım Bağımsız Kurtarma Bu belgenin amacı, bir sistemden başka bir sisteme donanım bağımsız kurtarma gerçekleştirmenize adım adım yardımcı olmaktır. Bu belgeyi okumaya başlamadan önce ShadowProtect için

Detaylı

MapCodeX Cloud Server. Kullanım Kılavuzu

MapCodeX Cloud Server. Kullanım Kılavuzu MapCodeX Cloud Server Kullanım Kılavuzu İçindekiler MapCodeX Cloud Server... 4 MapCodeX Cloud Server Hakkında... 5 MapCodeX Cloud Server Genel Özellikleri... 6 MapCodeX Cloud Server'ın Kullanıcı Arayüzü...

Detaylı

Öğrenci Kullanım Kılavuzu

Öğrenci Kullanım Kılavuzu Öğrenci Kullanım Kılavuzu Web tabanlı ALMS adresinizden sisteminize web tarayıcınızla (Google Chrome, Internet Explorer, Mozilla, Safari vb.) giriş yapınız. Açılan sayfada gerekli alanlara kullanıcı adı

Detaylı

1. Daha önce bilgisayarınıza USB bağlantı noktasından hiç kurup kullanmadığınız bir USB yazıcı paylaşacaksanız, lütfen tıklayınız.

1. Daha önce bilgisayarınıza USB bağlantı noktasından hiç kurup kullanmadığınız bir USB yazıcı paylaşacaksanız, lütfen tıklayınız. USB Yazıcı Paylaşımı Windows Vista USB Yazıcı Paylaşımı 1.1 USB bağlantı noktasından hiç kurup kullanmadığınız bir USB yazıcı paylaştırma 1.2 Bilgisayarınıza USB portundan direkt bağlı ve aktif olarak

Detaylı

Kırklareli Üniversitesi

Kırklareli Üniversitesi Evrak Kayıt Programı Kullanım Kılavuzu Kırklareli Üniversitesi Evrak takibi açısından kullanıcıya büyük ölçüde hız ve evrakın kolay bulunabilme özelliği vermiştir. Deftere yapılan kayıt esnasında yaşanılan

Detaylı

Çok işlevli USB Ağ Sunucusu Serileri

Çok işlevli USB Ağ Sunucusu Serileri Çok işlevli USB Ağ Sunucusu Serileri Hızlı Kurulum Kılavuzu Giriş Bu belge, Windows ortamında bir USB aygıt sunucusu gibi kullanılan Çok işlevli USB Ağ Sunucusunu kurmak ve yapılandırmak için gerekli olan

Detaylı

http://support.asus.com/download/download.aspx?model=tools&slanguage=en-us

http://support.asus.com/download/download.aspx?model=tools&slanguage=en-us ASUS UPDATE - Tanıtım ve Bios Güncelleme Doğrudan üretici sitesinden indirebileceğiniz adres; http://support.asus.com/download/download.aspx?model=tools&slanguage=en-us -Asus Update?i Başlat >>> Programlar

Detaylı

POWERPOINT 2010 KULLANIMI

POWERPOINT 2010 KULLANIMI Modül 7 MODÜL 7 POWERPOINT 2010 KULLANIMI TEMEL SUNUM İŞLEMLERİ SUNUMA SES, VIDEO EKLEME SUNUM TASARIMI ANİMASYONLAR SLAYT GEÇİŞİ KÖPRÜ KAYDETME SUNUM TASARIM TEKNİKLERİ ETKİNLİKLER Powerpoint 2003 Uzantısı.doc

Detaylı

Elektra Raporlama Sistemi Sunumu

Elektra Raporlama Sistemi Sunumu Elektra Raporlama Sistemi Sunumu Raporlama Araçları Açıklamaları: 1-Seçilen nesneyi raporlar. 2-Yeni boş bir rapor eklemeyi sağlar. 3-Seçilen raporları düzenlemeyi sağlar. 4-Seçilen raporu siler. 5-Seçilen

Detaylı

Coslat Monitor (Raporcu)

Coslat Monitor (Raporcu) Coslat Monitor (Raporcu) Coslat Monitor, Coslat Firewall, Hotspot ve Mirror uygulamalarında oluşturulan zaman damgalı kayıtların analiz edilmesini ve raporlanmasını sağlayan uygulamadır. Coslat Monitor

Detaylı

Kaynak Kodlardan Derleme. Turquaz Muhasebe. Versiyon 0.2. Hüseyin Ergün. 26 Mart 2005

Kaynak Kodlardan Derleme. Turquaz Muhasebe. Versiyon 0.2. Hüseyin Ergün. 26 Mart 2005 Kaynak Kodlardan Derleme Turquaz Muhasebe Versiyon 0.2 Hüseyin Ergün 26 Mart 2005 Turquaz Muhasebe, Kaynak Kodları Derleme Sayfa 2 İçindekiler İÇİNDEKİLER 2 GEÇMİŞ DEĞİŞİKLİKLER 3 1. GİRİŞ 4 1.1 AÇIKLAMA

Detaylı

İNTERNET PROGRAMCILIĞI 2 10. HAFTA MYSQL - PHPMYADMIN. Hazırlayan Fatih BALAMAN. İçindekiler. Hedefler. Mysql Nedir.

İNTERNET PROGRAMCILIĞI 2 10. HAFTA MYSQL - PHPMYADMIN. Hazırlayan Fatih BALAMAN. İçindekiler. Hedefler. Mysql Nedir. İNTERNET PROGRAMCILIĞI 2 10. HAFTA İçindekiler MYSQL - PHPMYADMIN Mysql Nedir PhpMyAdmin Nedir PhpMyAdmin Arayüzü Hedefler Mysql' in görevini söyleyebilir PhpMyAdmin' in kullanım amacını söyler Hazırlayan

Detaylı

Windows XP Professional Kurulumu

Windows XP Professional Kurulumu Windows XP Professional Kurulumu ve YönetimiY Kuruluma Geçmeden Önce XP HOME EDİTİON / XP PROFESSİONAL ONAL ARASINDAKİ FARK Şimdi Kuruluma Geçelim elim XP Cd mizi takıyoruz ve bilgisayarımızı yeniden başlatıyoruz

Detaylı

EBA Dosya Uygulaması Kullanıcı Kılavuzu ( W eb)

EBA Dosya Uygulaması Kullanıcı Kılavuzu ( W eb) EBA Dosya Uygulaması Kullanıcı Kılavuzu ( W eb) İçindekiler EBA Dosya Nedir?... 1 Kimler kullanabilir?... 2 Uygulama Ne işe Yarar?... 2 Sisteme internet üzerinden giriş nasıl yapılır?... 2 Yeni bir klasör

Detaylı

Scream! e gelen veri akışlarından bazılarını diğer bir kurum yada bilgisayarla paylaşmak için kullanılabilir.

Scream! e gelen veri akışlarından bazılarını diğer bir kurum yada bilgisayarla paylaşmak için kullanılabilir. Eş zamanlı Scream! kullanımı Scream!, sismik ağın güçlü bir parçası olacak şekilde tasarlanmıştır. Varsayılan yapılandırma dosyası scream.ini dir ve ilk kullanım sırasında kendini otomatik olarak oluşturur.

Detaylı

NOT: LÜTFEN BU BELGEYİ OKUMADAN YAZILIMI YÜKLEMEYİ DENEMEYİN.

NOT: LÜTFEN BU BELGEYİ OKUMADAN YAZILIMI YÜKLEMEYİ DENEMEYİN. INSITE YÜKLEME BÜLTENİ Sayfa 2: INSITE yükleme Sayfa 8: INSITE kaldırma NOT: LÜTFEN BU BELGEYİ OKUMADAN YAZILIMI YÜKLEMEYİ DENEMEYİN. HATALI YÜKLEME VEYA KULLANIM YANLIŞ VERİLERE VEYA EKİPMANIN ARIZALANMASINA

Detaylı

Cite While You Write özelliği

Cite While You Write özelliği ResearchSoftware.com 1 Cite While You Write özelliği Atıflar & Şekiller Ekleme EndNote, makalelerinizi yayımcılara elektronik olarak sunmanızı kolaylaştıran daha önceden tanımlanmış birçok Microsoft Word

Detaylı

TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi

TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi Giriş: TecLocal programı TecCom elektronik ticaret platformu üzerinden sisteme kayıtlı tedarikçi/distribütör firmalara bağlanmayı sağlayan ücretsiz

Detaylı

Usta Aritmetik Bayi Kontrol Programı Kullanım Kılavuzu (V.1.3.0)

Usta Aritmetik Bayi Kontrol Programı Kullanım Kılavuzu (V.1.3.0) Usta Aritmetik Bayi Kontrol Programı Kullanım Kılavuzu (V.1.3.0) A. Öğretmen Girişi a b c d B. Ana Menü a. Kullanıcı bilgisi : Bu alana yazılacak bilgiyi size Usta Aritmetik firması sağlamaktadır. b. Şifre

Detaylı

İşlem Terminali (TW) Kurulum Kılavuzu BIST Sürüm: 4.0.1006

İşlem Terminali (TW) Kurulum Kılavuzu BIST Sürüm: 4.0.1006 İşlem Terminali (TW) Kurulum Kılavuzu BIST Sürüm: 4.0.1006 Belge Kimliği: Belge Sürümü: TW_IG_80 GENIUM_Product_a1135 Sürüm Tarihi: 2014-06-25 Yayın Tarihi: 2014-06-25 Yayımlandıklarında detayların doğru

Detaylı

Açılan programın pencere görünümü aşağıdaki gibidir. 2. Araç Çubuğundan kaydet düğmesi ile

Açılan programın pencere görünümü aşağıdaki gibidir. 2. Araç Çubuğundan kaydet düğmesi ile POWERPOINT PROGRAMI Powerpoint bir sunu hazırlama programıdır. Belirli bir konu hakkında bilgi vermek için, derslerle ilgili bir etkinlik hazırlamak için, dinleyicilere görsel ortamda sunum yapmak için

Detaylı

Sanal Makine Üzerine Linux(Pardus) Kurulumu ve Özellikleri. Proje Grubu. 230941-Ramazan TUNÇ 244835-Bilge BAHÇECİ 244866-Selma GÖĞÜŞ 244873-Ayşe ALP

Sanal Makine Üzerine Linux(Pardus) Kurulumu ve Özellikleri. Proje Grubu. 230941-Ramazan TUNÇ 244835-Bilge BAHÇECİ 244866-Selma GÖĞÜŞ 244873-Ayşe ALP KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FATİH EĞİTİM FAKÜLTESİ BİLGİSAYRA VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENLİĞİ İŞLETİM SİSTEMLERİ VE UYGULAMALARI DERSİ ÖDEV RAPORU Sanal Makine Üzerine Linux(Pardus) Kurulumu ve

Detaylı

Program Kurulum. Turquaz Muhasebe. İçindekiler

Program Kurulum. Turquaz Muhasebe. İçindekiler Program Kurulum Turquaz Muhasebe İçindekiler İÇİNDEKİLER 1 1. TEK KULLANICI 2 2. AĞ KURULUMU 4 2.1 VERİTABANI SERVER KURULUMU 4 2.2 VERİTABANI SERVER AYARLARI 11 2.3 DATALARIN YÜKLENMESİ 11 2.4 İSTEMCİ

Detaylı

Quick Installation Guide. Central Management Software

Quick Installation Guide. Central Management Software Quick Installation Guide English 繁 中 簡 中 日 本 語 Français Español Deutsch Português Italiano Türkçe Polski Русский Česky Svenska Central Management Software Ambalajın İçindekileri Kontrol Edin Yazılım CD

Detaylı

GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA

GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA GOOGLE DRİVE KULLANARAK FORM OLUŞTURMA Google Docs yani Google Dokümanlar hizmeti bir süre önce Google Drive adlı bulut depolama hizmetinin içerisine alındı ve çok daha gelişerek yoluna devam etti. Google

Detaylı

AutoCAD 2011 Kurulumu

AutoCAD 2011 Kurulumu AutoCAD 2011 Kurulumu AutoCAD Installation Wizard Kurulum için AutoCAD 2011 DVD sini sürücüye yerleştirdiğinizde, DVD-ROM un içeriğinin okunduğunu belirten Setup Initialization penceresinden sonra, karşınıza

Detaylı

AKINSOFT Franchise Server 2 Yardım Dokümanı

AKINSOFT Franchise Server 2 Yardım Dokümanı AKINSOFT Franchise Server 2 Yardım Dokümanı Doküman Versiyon: 01.02.02 Tarih: 03.03.2015 1 1. ÇALIŞMA SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ Franchise Server 2 programı; Franchising veren veya bağımsız birimlerinin satış

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA TEMEL BİLGİSAYAR Ders Notları Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA Pencerenin ortasında bulunan beyaz sayfa, slayt tasarımında kullanacağımız sayfamızdır. Sol panelde bu slayt sayfasının küçültülmüş halde bir

Detaylı

Bilgisayarım My Computer. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Bahar Yarıyılı

Bilgisayarım My Computer. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Bahar Yarıyılı Bilgisayarım My Computer Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Bahar Yarıyılı Öğr.Gör. Murat KEÇECİOĞLU 11-12 Mar. 2014 Bilgisayarım (my computer) simgesine sağ tıklar ve özellikler (properties) seçeneğini

Detaylı

LMS PC aracı ACS420. LMS parametre ayarlarının yapılması için PC yazılımı. Kurlum ve çalıştırma talimatları

LMS PC aracı ACS420. LMS parametre ayarlarının yapılması için PC yazılımı. Kurlum ve çalıştırma talimatları LMS PC aracı ACS420 LMS parametre ayarlarının yapılması için PC yazılımı Kurlum ve çalıştırma talimatları 1 İçindekiler 1. ACS420 programının kurulumu.. 3 2. OCI430 ara yüzün sürücü kurulumu.. 7 OCI430

Detaylı

E-postaya Tarama Hızlı Kurulum Kılavuzu

E-postaya Tarama Hızlı Kurulum Kılavuzu Xerox WorkCentre M118i E-postaya Tarama Hızlı Kurulum Kılavuzu 701P42712 Bu kılavuz, aygıtındaki E-postaya Tara özelliğini ayarlama hakkında hızlı başvuru sağlar. Aşağıdakiler için yordamlar içerir: E-postaya

Detaylı

Hoşgeldiniz DİBBYS. Yeni Özellikler ve Faydaları

Hoşgeldiniz DİBBYS. Yeni Özellikler ve Faydaları Hoşgeldiniz DİBBYS Yeni Özellikler ve Faydaları DİBBYS Nedir? DİBBYS, daha önce Diyanet İşleri Başkanlığınca geliştirilen IKYS,EHYS,RTBYS,DHYS,MIKKYAS,Ortak Yetki uygulamalarının tek sistem haline getirilmesiyle

Detaylı

TL-WPS510U PRINT SERVER KURULUM DÖKÜMANI

TL-WPS510U PRINT SERVER KURULUM DÖKÜMANI TL-WPS510U PRINT SERVER KURULUM DÖKÜMANI 1 Başlarken Satın almış olduğunuz TL-WPS510U nun kullanım diagramı aşağıdaki gibidir. Cihazınızı bir ağ yazıcısı değilse veya kablolu ağ yazıcınızı kablosuz olarak

Detaylı

GOSS SORU BANKASI ÖNERİ HAVUZU OLUŞTURMA KILAVUZU

GOSS SORU BANKASI ÖNERİ HAVUZU OLUŞTURMA KILAVUZU SPARK Bilgi İşlem Sistemleri A.Ş. Tarih:2011-02-04 Sayfa:1 T. C. BAŞBAKANLIK DENİZCİLİK MÜSTEŞARLIĞI DENİZ ULAŞTIRMASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GOSS SORU BANKASI ÖNERİ HAVUZU OLUŞTURMA KILAVUZU Sürüm: V-2011/1

Detaylı

Microsoft PowerPoint. Slayt Hazırlama. Nilgün Çokça

Microsoft PowerPoint. Slayt Hazırlama. Nilgün Çokça Microsoft PowerPoint Slayt Hazırlama Nilgün Çokça Microsoft PowerPoint İçindekiler Microsoft PowerPoint... 3 Slayt Açma... 3 İkinci Slayt Ekleme... 3 Slayt Düzeni... 4 Resim ya da Obje Ekleme... 6 Slayt

Detaylı

INTERNET BAĞLANTISININ KURULMASI İÇİN GEREKLİ AĞ GEÇİDİ AYARLARI

INTERNET BAĞLANTISININ KURULMASI İÇİN GEREKLİ AĞ GEÇİDİ AYARLARI INTERNET BAĞLANTISININ KURULMASI İÇİN GEREKLİ AĞ GEÇİDİ AYARLARI Uyarı:Aşağıdaki satırlarda bahsi geçen ayarlar TTnet servis sağlayıcı baz alınarak anlatılacak olup farklı ülkelerdeki farklı internet servis

Detaylı

Flash ile Etkileşimli Öğretim Materyali Hazırlama Semineri

Flash ile Etkileşimli Öğretim Materyali Hazırlama Semineri Öğretim Teknolojileri Destek Ofisi Instructional Technologies Support Office Flash ile Etkileşimli Öğretim Materyali Hazırlama Semineri Semboller, Ses Ekleme, Video Ekleme Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Detaylı

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu Turquaz Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com Turquaz Proje Grubu Konu Başlıkları 1. Turquaz Proje Grubu 2. Programın fikri 3. Geliştirme aşaması 4. Programın içeriği 5. Yapılacaklar 6. Dizayn

Detaylı

1. PROGRAM KURMA 1.1 LİNUX PROGRAMLARINI KURMA. 1.1.1 Yazılım Merkezi ile Program Kurma

1. PROGRAM KURMA 1.1 LİNUX PROGRAMLARINI KURMA. 1.1.1 Yazılım Merkezi ile Program Kurma 1. PROGRAM KURMA 1.1 LİNUX PROGRAMLARINI KURMA 1.1.1 Yazılım Merkezi ile Program Kurma Ubuntu işletim sisteminde en kolay program kurma yöntemidir. Birlikte Ubuntu Yazılım Merkezini tanımaya çalışalım.

Detaylı

Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar

Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar VMware 1999 yılında kurulumuş bir şirket ve ilk ürünü hepimizin de bildiği VMware Workstation'dır. Bu ürün PC lerimize kurduğumuz ve Windows ile aynı zamanda diğer

Detaylı

POWER POİNT 2007 DERS NOTLARI

POWER POİNT 2007 DERS NOTLARI POWER POİNT 2007 DERS NOTLARI Power Point sunu yapmak için kullanılan bir programdır. İçerisindeki slaytlar çoğaltıltıp düzenlenerek sunu gerçekleştirilir. Bir Power Point 2007 programının dosya uzantısı

Detaylı

LASERJET ENTERPRISE M4555 MFP SERIES. Yazılım Yükleme Kılavuzu

LASERJET ENTERPRISE M4555 MFP SERIES. Yazılım Yükleme Kılavuzu LASERJET ENTERPRISE M4555 MFP SERIES Yazılım Yükleme Kılavuzu HP LaserJet Enterprise M4555 MFP Series Yazılım Yükleme Kılavuzu Telif Hakkı ve Lisans 2011 Copyright Hewlett-Packard Development Company,

Detaylı

Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. Microsoft Word 2010 programı hakkında temel bilgileri öğrenmek.

Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. Microsoft Word 2010 programı hakkında temel bilgileri öğrenmek. Amaçlarımız 2 Kelime işlemcilerin işlevlerini öğrenmek. Başlıca kelime işlemcileri tanımak. programı hakkında temel bilgileri öğrenmek. da metin biçimlendirmek. 1 Kelime İşlemcilerin İşlevleri 3 Kelime

Detaylı

Ġşlem tablosu kavramını tanımlamak ve işlem tablolarının işlevlerini öğrenmek. Ġşlem tablolarının temel kavramlarını tanımlamak.

Ġşlem tablosu kavramını tanımlamak ve işlem tablolarının işlevlerini öğrenmek. Ġşlem tablolarının temel kavramlarını tanımlamak. Amaçlarımız 2 Ġşlem tablosu kavramını tanımlamak ve işlem tablolarının işlevlerini öğrenmek. Ġşlem tablolarının temel kavramlarını tanımlamak. Microsoft Excel 2010 da bilgi girişi yapabilmek. Excel de

Detaylı