T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Nezahat ÖZTÜRK Maksat YAZIYEW

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü. 196064 Nezahat ÖZTÜRK 206397 Maksat YAZIYEW"

Transkript

1 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü KABLOSUZ İLETİŞİMDE GERÇEK ZAMANLI SİNYAL İŞLEME Nezahat ÖZTÜRK Maksat YAZIYEW Prof. Dr. Temel KAYIKÇIOĞLU MAYIS 2012 TRABZON

2

3 T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü KABLOSUZ İLETİŞİMDE GERÇEK ZAMANLI SİNYAL İŞLEME Nezahat ÖZTÜRK Maksat YAZIYEW Prof. Dr. Temel KAYIKÇIOĞLU Mayıs 2012 TRABZON

4

5 LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Nezahat ÖZTÜRK ve Maksat YAZIYEW tarafından Prof. Dr. Temel KAYIKÇIOĞLU yönetiminde hazırlanan Kablosuz İletişimde Gerçek Zamanlı Sinyal İşleme başlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiş, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiştir. Danışman : Unvanı Adı ve SOYADI Jüri Üyesi 1 : Unvanı Adı ve SOYADI Jüri Üyesi 2 : Unvanı Adı ve SOYADI Bölüm Başkanı : Unvanı Adı ve SOYADI

6

7 ÖNSÖZ Teknolojinin gelişmesiyle kablosuz iletişimde real time sinyal işleme konusu çok önemli hale gelmiştir. Projenin konusu kablosuz iletişim tekniği kullanarak real time olarak sinyal işlemeye dayanmaktadır. Sinyal işleme adı altında, vericinin bağlı olduğu bilgisayarda modellenmiş çeşitli dalga formuna sahip grafiksel veriler kablosuz olarak iletildikten sonra alıcı tarafından alınıp bilgisayarda işlenecektir. Çalışmalarımız boyunca bize değerli zamanını ayıran ve verdiği fikirler ile bizi yönlendiren hocamız Sayın Prof. Dr. Temel KAYIKÇIOĞLU na ve verdikleri fikirler doğrultusunda bizi aydınlatan tüm araştırma görevlilerine teşekkür ederiz. Ayrıca hayatımız boyunca her türlü maddi ve manevi desteklerini hiçbir zaman esirgemeyen ailelerimize şükranlarımızı sunarız. MAYIS 2012 Nezahat ÖZTÜRK Maksat YAZIYEW v

8 vi

9 İÇİNDEKİLER Lisans Bitirme Projesi Onay Formu..iii Önsöz.....v İçindekiler vii 1.Giriş Temel Haberleşme Sistemi Verici Kanal Alıcı Sayısal Haberleşme Sistemi Sayısal Sinyallerde Gürültü Etkisi Sayısal Sinyallerde Gürültü Çeşitleri Isıl Gürültü İntermodülasyon Gürültüsü Diyafoni Darbe Gürütüsü Gerçek Zamanlı (Real Time) İşaret İşleme Gerçek Zamanlı İşaret İşleme Yöntemleri Matlab ile Real Time Analog Sinyal Üretme Kablosuz (Wireless) Haberleşme Sistem Kablosuz Haberleşme Sisteminde Çok Yollu Yayılım Seri Port Haberleşmesi Seri Port Haberleşmesinde Hız Seri Port Haberleşmesinde Data Bitleri Seri Port Haberleşmesinde Eşlik Deneysel Çalışmalar ez430-rf2500 Kiti Programlama Matlab ile Sinyal Modellemeler Matlab ile Seri Porttan Veri Okunması..24 vii

10 7.4. Terminal Programı ile Kontrol Sağlama Sonuçlar 28 9.Yorumlar...31 Kaynaklar.32 Ekler.33 Özgeçmiş.37 viii

11 ix

12 ÖZET Projede kablosuz iletişim tekniği kullanarak real time olarak sinyal işleme konusu üzerinde çalışılmıştır. Projeyi gerçekleştirmek için işlemcili ve kablosuz iletişimi sağlayacak verici-alıcı modülü kullanılır. Proje kapsamında verici taraftaki bilgisayarda modellenmiş olan ECG işareti gibi çeşitli grafiksel veriler, sinüs işareti ve kare dalga işareti gibi veriler verici olarak kullanılan mikroişlemci ile alıcı olarak kullanılan mikroişlemciye kablosuz olarak haberleşme kanalından gönderilmektedir. Alıcı tarafta alınan işaret matlab sayesinde bilgisayarın USB portuna erişilerek işlenilecek ortama aktarılır ve gönderilmiş olan sayısal veriler tekrar grafiğe dönüştürülür. Gönderme işlemi verici alıcı birbirini gördüğü sürece uzak mesafelerde başarım sağlamaktadır ancak verici alıcı arasına duvar gibi engeller girdiğinde ise yakın mesafelerde gönderme işleminin ne tür başarılar sağlayacağıda incelenecektir. Bir haberleşme sistemi temel olarak veriyi gönderen kaynak, veriyi ileten haberleşme kanalı ve veriyi alan hedeften oluşur. Haberleşme kanalı veriyi ileten ortamdır ve bu ortamlar hava, kablo, deniz veya uzay olabilir. Kanalın bozucu etkilerinden biri olan simgeler arası girişim (Inter Symbol Interference, ISI), kanalın gecikme içeren yayılmasına bağlı olarak, birden fazla simgenin aynı anda kanalda bulunmasından kaynaklanmaktadır. Alıcıda, kanaldan alınan her bir örnekte birden fazla simge yer aldığından, vericiden hangi simgenin gönderilmiş olduğuna karar verirken hatalar meydana gelmekte ve sistem başarımı düşmektedir. Projedeki iletim ortamı hava olacaktır. Kaynağın, yani vericinin, gönderilecek veriyi iletim ortamına uygun bir şekle dönüştürüp gönderilmesi gereklidir, kullandığımız işlemciler 2.4 GHz de radyo dalgalarıyla haberleşmektedir. Bir haberleşme kanalının analizi konusunada değinilmiştir. x

13 xi

14 SEMBOLLER VE KISALTMALAR ECG DAC ADC FM AM PM FSK ASK PSK LOS ISI Elektrokardiogram (Electrocardiogram) Sayısal Analog Dönüştürücü (Digital Analog Converter) Analog Sayısal Dönüştürücü (Anologue Digital Converter) Frekans Modülasyonu(Frequency Modulation) Genlik Modülasyonu (Amplitude Modulation) Faz Modülasyonu (Phase Modulation) Frekans Kaydırmalı Modülasyon (Frequecy Shift Keying) Genlik Kaydırmalı Modülasyon (Amplitude Shift Keying) Faz Kaydırmalı Modülasyon (Phase Shift Keying) Direk Görüş Hattı (Line of Side) Simgeler Arası Girişim (Intersymbol Interference) xii

15 xiii

16 1.GİRİŞ Haberleşme sistemleri anlamlı bilgi taşıma işlemlerini gerçekleştirir. Anlamlı bir bilginin karşılıklı alışverişi yapılır. Elektronik cihazlarda haberleşme günümüzde çok önemli hale gelmiştir. Teknolijinin hızla ilerlemesi, elektronik cihazların her geçen gün gelişmesi, internet ve kablosuz iletişimin de yaygınlaşması ile elektronik cihazlarla haberleşme ve verilerin işlenmesi, günümüzde iletişim kavramına evrensel bir anlam katmış ve iletişimin büyük bir kısmı artık elektronik ortamda yapılır hale gelmiştir. Haberleşme sisteminin başlıca elemanları: 1- Verici 2- İletim Ortamı 3- Alıcı Projede kablosuz iletişim tekniği kullanarak real time olarak sinyal işleme konusu üzerinde çalışılmıştır. Projeyi gerçekleştirmek için işlemcili ve kablosuz iletişimi sağlayacak verici-alıcı modülü kullanılır. Verici alıcı modülü düşük güçlü uygulamalarda kıllanılmak amacıyla geliştirilmiş bir modüldür. Kablosuz olarak veriler 2.4 GHz de iletilmektedir. Göndereceğimiz grafiksel veriler matlab ile modellenmiş ve örnek değerleri belirlenmiştir. Proje kapsamında verici taraftaki bilgisayarda modellenmiş olan ECG işareti gibi çeşitli grafiksel veriler, sinüs işareti ve kare dalga işareti gibi veriler verici olarak kullanılan mikroişlemci ile alıcı olarak kullanılan mikroişlemciye kablosuz olarak haberleşme kanalından gönderilmektedir. Alıcı tarafta alınan işaret matlab sayesinde bilgisayarın USB portuna erişilerek işlenilecek ortama aktarılır ve gönderilmiş olan sayısal veriler tekrar grafiğe dönüştürülür. Şekil 1 de projenin akış şeması verilmektedir. PC + MATLAB U S B İşlemci + verici Alıcı + İşlemci U S B PC + MATLAB Şekil 1. Projede izlenecek yöntemin blok diyagramı.

17 Alıcı verici eğer birbirini görmüyorsa yakın mesafelerde haberleşme daha sağlıklı olmaktadır. Bu uygulama ile bir hastanın ECG verileri kablosuz olarak iletilebilir ve alıcı tarafta tekrar işlenerek grafiğe dönüştürülebilir veya istediğimiz herhangi bir grafiksel veriyi kablosuz olarak iletebilir grafiğini çizdirebilir ve üzerinde işlem yapabiliriz. Projede kullanılan malzemelerle benzer olarak bir Chat programı yazılarak iki bilgisayarla karşılıklı yazışma yapılmıştır. Ancak tezde yapılan çalışma yazışma değil, sayısal verilerin program aracılığıyla işlenmesini kapsamaktadır. Çizelge 1 de iş zaman grafiği verilmektedir. Çizelge 1. İş zaman çizelgesi Aylar Görevler Nezahat ÖZTÜRK Maksat YAZIYEW 1.AY Dijital ve analog Çeşitli makaleler okundu, konuyla sinyallerdeki ilgili teorik bilgi araştırıldı,formüller İnternet araştırması yapıldı. ŞUBAT bozulmaların incelendi ve matlabda gürültülü incelenmesi işaret uygulaması yapıldı. 2. AY Ses kartı ile real time Matlab ortamında for döngüsü ile Teorik bilgi araştırması MART sinyal uygulaması ses kartına sürekli işaret gönderildi yapıldı. yapılması ve osiloskop görüntüleri üzerinden karşılaştırma yapıldı. 3.AY Kablosuz haber- Konunun teorik kısmı araştırıldı İnternetten araştırma leşme sistemi ve mikroişlemci ile matlabın usb yapıldı. seri port haber- üzerinden haberleşmesini NİSAN leşmesine araş- sağlayacak program yazıldı. tırılması 4. AY MAYIS İşlemcilerin programlanması ve Matlab program- İşlemciler programlandı, matlab programları yazıldı ve veriler işlendi - larının yazılması 2

18 2. TEMEL HABERLEŞME SİSTEMİ Haberleşme sistemleri en temel olarak veriyi gönderecek bir verici kaynağı, verinin iletileceği bir haberleşme kanalı ve verinin alındığı bir vericiden oluşmaktadır. Haberleşme kanalı verici alıcı arasında fiziksel bir bağ oluşturmaktadır. Haberleşmenin amacı bir veriyi bir noktadan başka bir noktaya en az hatayla ve en az güçle göndermektir. Verici gönderecek olduğu veriyi modüle ederek gönderir bunun bir çok nedeni vardır. En önemli nedenlerinden bir tanesi ileteceğimiz veriyi iletime uygun bir hale getirip öyle iletmektir. Modülasyonda bilgi işareti bir taşıyıcıya bindirildikten sonra iletim ortamına verilir. Modülasyon yapılmasının amaçları şöyle sıralanabilir; Anten boyutlarını küçültmek Transmisyon ortamına uymak Frekans bandını verimli şekilde kullanmak Verici alıcı maliyetleri Düşük güç kaybı sağlama Bozucu kanal etkisi azaltmak Genel olarak bir haberleşme sistemi Şekil 2 de gösterilmiş olan fonksiyonel bloklardan oluşur. Bilgi kaynağı tarafından üretilen data resim formatında ses formatında veya yazı formatında olabilir. Dönüştürücü olarak tanımladığımız kısım ise veriyi istediğimiz formlara dönüştürür. Bir kameranın çektiği resimleri elektriksel işarete dönüştürmesi veya mikrofonun ses işaretlerini elektriksel işarete dönüştürmesi buna örnek verilebilir. Alıcı taraftaki sistem ise verici taraftaki dönüştürücünün yaptığı işlemin tam tersini yapar ve elektriksel işaretler kullanıcıların istediği anlaşılabilir formlara dönüştürülür. Bilgi Kaynağı Dönüştürücü Verici Kanal Çıkış sinyali Çıkış dönüştürücüsü Alıcı Şekil 2. Bir haberleşme sisteminin fonksiyonel bileşenleri [1].

19 2.1. Verici Elektriksel işaretleri kanal veya iletim ortamına uygun bir forma dönüştürüp gönderen sistemlere verici denir. Kablosuz haberleşme sistemleri radyo dalgaları ile çalışmaktadır. Verici olarak nitelendirdiğimiz kısım sadece datayı modüle ederek gönderir alma işlemi yapmaz. Modülasyon işlemi taşıyıcının genlik, faz veya frekansının değiştirilmesidir. Örneğin bilgi işaretine genlik modülasyonu yapıyorsak bilgi işareti taşıyıcının genliğinde istenilen frekans bandına aktarılır. Frekans modülasyonunda ise taşıyıcı işaretin frekansı bildiri işaretiyle orantılı değişir. Vericiler radyo dalgalarını yaymak için çeşitli özelliklere sahip antenler kullanırlar. Vericiler alternatif akımla radyo dalgaları üretirler ve bunu antene uygulayarak uzaya yayarlar. Vericilere örnek olarak radyo vericisi ve televizyon vericisi,telefon vericisi gösterilebilir. Modülasyon ile birçok kullanıcının bilgisi aynı kanal üzerinden iletilebilmektedir. Her bir verici istasyonu için toplam frekans bandı birçok alt banda bölünmüştür. Modülasyon sayesinde gönderilecek veriler istenilen frekans bandına taşınır ve böylece her kullanıcının kendi frekans bölgesinde faaliyet göstermesi mümkün kılınmaktadır. Birçok verici bu yöntemle aynı anda yayın yapabilmektedir. Bu yöntem sadece kablosuz haberleşme yapan sistemler için geçerli değildir. Kablolu sistemlerde de aynı kablo üzerinden değişik frekansa sahip bilgiler gönderilebilmektedir Kanal Haberleşme kanalı iletilecek işarate vericiden alıcıya göndermek için kullandığımız ortamdır. Kablosuz haberleşme sistemlerinde kanal atmosfer veya diğer adıyla serbest uzaydır. Haberleşme kanalları genellikle karmaşık olarak modellenir bunun nedeni ise vericiden alıcıya gönderilen işaretin, kanalın gecikmeli yayılmasına bağlı olarak hem genliğinin hemde fazının değişmesidir. Kanaldan gönderilecek işaretteki en önemli bozulma işaretin alındığı alıcı kısmında kuvvetlendirme işleminin gerçekleştiği ön uçta toplanır gürültü şeklinde meydana gelmektedir. Bu gürültü yükselteçlerin karakteristiklerinin doğrusal olmamasından kaynaklanan ısıl gürültüdür. Kablosuz haberleşmede diğer kullanıcıların kanalda olmasından kaynaklanan girişimde mevcuttur Alıcı Veri alışverişinin yapıldığı haberleşme sistemlerinin en önemli kısımlarından bir tanesi alıcı kısmıdır. Alıcıda işaretin alınmasına ek olarak gürültünün bastırılması ve süzgeçleme 4

20 gibi işlamlerde yapılır. Alıcı anten modüleli şekilde gelen işaretleri toplar ve demodülasyon işlemine tabi tutar. Modüleli şekilde alınmış olan işaretten demodülasyon sonucu bildiri işareti tekrar elde edilir. Demodüle edilen işaret gönderilen işaretin bozulmuş şeklidir. Bu bozulmanın nedeni toplanır gürültü ve haberleşme kanalının bozucu etkileri sonucu oluşmaktadır. 5

21 3. SAYISAL HABERLEŞME SİSTEMİ Analog sinyaller sürekli zamanlı işaretlerdir. Analog haberleşme sisteminde bildiri işaretinin dalga formu analogtur. Analog işaretler doğrudan taşıyıcıya bindirilerek bir kanaldan iletilebilirler. Alıcı tarafta ise işaret taşıyıcıyla aynı frekansa sahip bir işaretle çarpılıp alçak geçiren süzgeçten geçirilerse bilgi elde edilmiş olur. Veri iletiminde sayısal haberleşme kullanılmak istendiğinde analog işaret sayısal forma dönüştürülür. Ses işareti, biyomedikal işaretler, radar sinyalleri analog sinyallerdir. Sayısal yönteklerle analog işareti işlemek için bu sinyalleri analog formdan sayısal forma dönüştürmek gerekir. Bu işlem analogdan sayısala dönüştürücü tarafından yapılır[2]. Şekil 3 de verildiği gibi analogdan sayısala dönüştürme işlemi 3 aşamalı bir işlemdir. 1. Örnekleme: Sürekli zamanlı bir işaretten belirli zaman aralıklarında örnekler alarak ayrık zamanlı sinyale dönüştürme işlemidir. x(t) işareti örnekleyici girişine verildiğinde çıkıştaki işaret x(nt)=x(n) olur. T örnekleme aralığını ifade etmektedir. Örnekleme frekansı Fs=1/T olur. Örnekleme işlemi Denklem (3.1) ve Denklem (3.2) deki gibidir. x(n) = x(nt) - < n < (3.1) t = n T = n / Fs (3.2) x(t) x(n) xq(n) Örnekleyici Kuantalayıcı Kodlayıcı Analog Sinyal Ayrık Zamanlı Nicemlenmiş Sayısal Sinyal Sinyal Sinyal Şekil 3. Analogdan sayısala dönüşüm. 2. Kuantalama: Analog sinyalin örneklenmesiyle ayrık zamanlı hale dönüştürülen sinyaller kuantalama ile ayrık zamanlı ayrık değerli hale dönüştürülür. Her bir örneğin değeri sonlu sayıda değerler ile ifade edilir. Örneklenmiş işaretin değerleri ile işaretin kuantalama

22 sonucu atandığı değerler arasındaki fark kuantalama hatasını verir. Bu hatanın küçük olması arzulanır. 3. Kodlama: Kodlama işlemi kuantalanmış her düzeye birler ve sıfırlardan oluşan kod sözcüğü atanması işlemidir. Kod sözcüğünün uzunluğu kuantalama düzey sayısından bulunur. Denklem (3.3) de kuantalama düzey sayısıyla kod sözcüğü arasındaki ilişki ifade edilmektedir. M kuantalama düzey sayısı, n kod sözcüğü uzunluğudur. M (3.3) 3.1. Sayısal Sinyallerde Gürültü Etkisi Herhangi bir haberleşme sisteminde alınan sinyal gönderilen sinyalin yayılım ortamı boyunca zayıflamış halini ve sistem karakteristiği sebebiyle bazı bozulmaları içerir. Bu değişimler alınan sinyalin gönderilen sinyalden birtakım farklılıklar içermesine neden olur. Ayrıca verici ve alıcı arasındaki ortamda iletilecek sinyale istenmeyen işaretler yani gürültü eklenir. Gürültü; haberleşme sisteminin performansını etkileyen ana faktördür. Sayısal sinyale gürültünün nasıl bir etkide bulunacağının daha iyi anlaşılması için matlab üzerinde aşağıdaki gibi bir uygulama yapılmıştır. Darbe modülasyonu yapılmış sayısal sinyalin kodları program içinde dizi şeklinde oluşturulup aynı dizi boyutuna sahip rastlantısal işaretler asıl işaretimize eklenip bozulmalar gözlemlenmiştir. Şekil 4 de darbe modülasyonu yapılmış işaret kodları, Şekil 5 de eklenen rastlantısal gürültü, Şekil 6 da ise gürültünün sinyal üzerine eklenmesiyle ortaya çıkan bozulmalar gösterilmektedir Şekil 4. Darbe modülasyonu yapılmış işaretin kodları. 7

23 A [V] Şekil 5. Rastlantısal gürültü. 4 Unipolar WRZ+gürültü t [s] Şekil 6. İşarete eklenen gürültü. İnceleme sonucunda gönderdiğimiz işarete gürültü eklenmesiyle bit hataları meydana gelmektedir. Gürültü nedeniyle değişen genlik düzeyleri alıcı tarafta gönderilen işaretin bir mi sıfır mı olduğu konusunda kararsızlığa neden olabilmektedir. Asıl işaretin elde edilmesinde yani demodülasyon işleminin gerçekleştirilmesinde karar mekanizması yanılgıya düşebilmektedir. Gürültü konusu ve gürültüyü azaltma, haberleşme mühendisliği ve işaret işlemenin yapıldığı tüm alanlarda üzerinde durulması gereken çok önemli bir konudur. Sistem performansını sınırlayan en önemli unsurdur. 8

24 3.2. Sayısal Sinyallerde Gürültü Çeşitleri Sayısal haberleşmede gürültü çeşitlerini dört ana kategoriye ayırabiliriz[3]: 1. Isıl gürültü (thermal noise) 2. Modülasyonlar arası gürültü (intermodulation noise) 3. Diyafoni-Yan Ses (crosstalk) 4. Darbe gürültüsü (impulse noise) Isıl Gürültü Haberleşme sistemlerinde işaretin iletildiği değişik iletim ortamlarında ve haberleşmenin yapıldığı elektronik cihazlarda meydana gelen bir gürültü çeşididir. Isının etkisiyle serbest elektronlar hareket halindedir. Direnç, diyot, transistör gibi elektronik elemanların karakteristiğin doğrusal olmamasından kaynaklanan bozulmalar ortaya çıkmaktadır. Eğer sıcaklık mutlak sıfırın(-273 ) üzerinde ise ısıl gürültü daima vardır. İletişim sistemlerinde alıcı tasarlanan sistemin duyarlılığını belirleyebilir. Termal gürültü, işaretin bant genişliği ve sıcaklık arttıkça artmaktadır. Bir kaynak içerisinde meydana gelecek ısıl gürültü gücünü denklem (3.4) deki gibi hesaplanabilir,burada bant genişliği 1 Hz dir[4]. Pn gürültü gücü yoğunluğunu ifade etmektedir ve birimi W/Hz dir ve k (1,3803 J/K) boltzman sabitidir. T Kelvin cinsinden mutlak sıcaklıktır. Denklemi genelleştirecek olursak denklem (3.5) deki gibi ifade edebiliriz. Pn= kt (3.4) P =KTB= Pn.B (3.5) İntermodülasyon Gürültüsü Farklı frekanstaki sinyallerin aynı transmisyon ortamını paylaşması sonucu oluşur. İki tane farklı sinyal birlikte yükseltildiklerinde bu frekansların harmonikleri de beraber yük seltilirler. Yükseltilen bu harmonikler arasında yer alan iki harmonik frekansının biribirine karışması, intermodülasyon gürültüsünü meydana getirir. 9

25 Diyafoni Günümüzdeki haberleşme sistemlerinde birçok devre aynı sistem içerisinde yer alabilir. İletişim sistemlerinde devreler arasında kublaj oluşması sonucu meydana gelir. Buna telefonda konuşurken başkasının sesini duymayı örnek verebiliriz Darbe Gürültüsü Bu gürültü tipi rastlantısal darbelerden oluşmaktadır, genellikle kısa süreli ve yüksek genliklidir. Işık, araç ateşleme sistemleri, elektriksel sistemler ve haberleşme sistemindeki bir takım hatalar gibi dış elektromagnetik bozulmalar bu gürültünün nedenidir. 10

26 4. GERÇEK ZAMANLI (REAL TIME) İŞARET İŞLEME Günümüz teknolojisinde real time sinyal işleme konusu çok önemli bir yer edinmiştir. Haberleşme sistemlerindeki işaret işlemede, tıbbi cihazlar kullanarak hastaların biomedikal ölçümlerinin sürekli takibinde, telefon haberleşmesinde, sayısal kontrol sistemlerinde, radar uygulamalarında, trafik lambalarında gerçek zamanlı işaret işleme kullanılmaktadır. Gerçek zamanlı işaret işlemede çıkış işareti giriş işareti uygulandığı zaman hemen üretilmek zorundadır. Veriler her ne kadar birtakım gecikmelere sahipsede, bu gecikmeler oldukça kısa süreli tutulmak zorundadır. Gecikmeler ne kadar kısa süreli tutulursa işaretin gerçek zamanlı olma seviyesi bir o kadar artar. Gerçek zamanlı işaret işlemede giriş sinyali önce bir filitreden geçirilir daha sonra analog sayısal dönüştürücüden ( DAC ) geçirelerek işaretin sayısal karşılığı bulunmuş olur ve işlemcide işlenecek duruma getirilir. İşaretin üzerinde istediğimiz değişiklikleri yaptıktan sonra işareti analog forma çevirme ihtiyacı duyarız çünkü bu sayede veriler daha iyi gözlemlenmiş olur. İşareti daha da düzeltmek için çıkışta tekrar bir filtre kullanılabilir. Şekil 7 de gerçek zamanlı işaret işleme blok diyagramı verilmiştir. Giriş Filtresi ADC örnekleme ve tutma Dijital İşlemci Sayısal Analog Dönüştürücü (DAC) Çıkış filtresi Şekil 7. Real-time işaret işleme blok diyagramı Gerçek Zamanlı İşaret İşleme Yöntemleri Dairesel Tamponlama(Circular buffering):filitre gerçek zamanlı olarak gerçekleştirilmek istendiğinde çıkıştaki örneklerin hesaplanabilmesi için girişte var olan örnek değerlerine ihtiyaç duyulur. FIR filitrede giriş sinyalinden belli sayıda örnek alınır bu örnekler geçiriltikleri filitrelerin katsayılaı olan a, b, c, d gibi katsayılarla çarpılır ve en son bu değerler toplanır. Denklem 4.1 de gösterildiği gibi formüle edilebilir. ( 4.1 )

27 4.2. Matlab ile Real Time Analog Sinyal Üretme Gerçek zamanlı işaret işleme konusunun daha iyi anlaşılabilmesi için matlab ile basit bir program yazarak gerçek zamanlı işaret görülmeye çalışılmıştır. Matlab ortamında real time sinüs sinyali üretip, programın içinde üretilen bu sinyal bilgisayarın ses kartına gönderilmiştir. Ses kartının kulaklık çıkışından veri alınıp osiloskoba bağlanılmış ve değişimler gözlenilmiştir. Matlab programı aşağıda verildiği gibidir. for k=0:1:100 f=10 t=k:0.01:k+1; ft=5*sin(2*pi*t*f); (Zamanda sürekli değişen sinüs işareti) hold on ( Girafikleri art arda ekleyip gösterecek program ) pause(0.1) (Osiloskopta rahat gözlem için 0.1 sn lik gecikme) plot(t,ft); (İşaretin çizdirilmesi) sound(ft) (İşaretin ses kartına gönderilmesi) end Program çıktısı Şekil 8 de verildiği gibi gerçek zamanlı sinüs sinyalinin sadece 1-2 sn arasındaki kısmıdır. Sinyal akışı 101 saniye devam etmektedir ve sonra durmaktadır. Bu akışın daha uzun süre devam etmesi for döngüsünün aralığı değiştirilerek sağlanabilir.şekil 9 da bilgisayar osiloskop bağlantısı Şekil 10 da ise işaretin osiloskop görüntüsü görülmektedir Şekil 8. Gerçek zamanlı sinüs işareti. 12

28 Şekil 9. Bilgisayar osiloskop bağlantısı. Şekil 10. Osiloskop görüntüsü. Ses kartı çıkışından alınan sinüzoidal işaretin frekans ve genlik değerleri ölçülüp program üzerinde ayarlanılan değerler ile birlikte Çizelge 2 de verilmiştir. Çizelge 2. Osiloskop değer ölçümleri Programdaki değer Ölçülen değer Genlik 10 Hz 833 Hz Frekans 20 Hz 1666 Hz Bilgisayarın ses kartı normal işaret frekansını 83.3 kat yükseltiyor. Genliğin işaretimizin genliği ile alakası yoktur osiloskopta görülen genlik tamamen ses kartının değişken gerilimine bağlıdır. Yani ses seviyesi maksimum yaptığında genlik tepeden tepeye V p-p = 0,8 V minimum yaptığında ise V p-p = 0 V olmaktadır. 13

29 5. KABLOSUZ (WIRELESS) HABERLEŞME SİSTEMİ Wireless haberleşme sistemi iki veya fazla nokta arasında fiziksel bağlantı olmadan bilgi alışverişi yapmayı sağlar. Kablosuz iletişim sistemi günümüz teknolojisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bilgisayar, telefon, tıbbı veri aktarımı, uzaktan kumandalı modelli uçaklar, güvenlik sistemleri yaygın radyo haberleşmesinde örnek verebileceğimiz sistemlerdir. Haberleşmenin yapılacağı alan kısa olabilir; örneğin televizyon uzaktan kumandası veya derin uzay radyo haberleşmesindeki (deep-space radio) mesafe binlerce veya milyonlarca kilometre olabilir. Elektromanyetik dalgalar elektrik ve manyetik alanlardan oluşurlar ve foton denilen ayrık enerji paketlerine sahiptirler. Serbest uzayda fotonun hareketi boyunca elektrik ve manyetik alanlar yer değiştirirler. Bir saniyedeki bu değişim veya titreşimlerin sayısı Hertz olarak adlandırılır. Çizelge 3 çeşitli ışınım türlerine göre, radyo frekans aralıklarını ve dalga boyu aralıklarını görmekteyiz. Çizelge 4 tanımlı radyo frekans aralıklarını göstermektedir. Çizelge 3. Işınım Türleri [5] Işınım Türü Frekans Aralığı(Hz) Dalga Boyu Aralığı Gamma < 1pm X 1 nm - 1pm Morötesi 400nm - 1nm Görünür 750 nm nm Kızılötesi yakını Kızılötesi 2.5 μm nm

30 Mikrodalga Radyo 25 μm μm 1mm - 25μm > 1 mm Çizelge 4. Tanımlı Radyo Frekans Aralıkları [5] 3-30 KHz Very Low Frequences (VLF) KHz Uzun Dalga Boyu(Long Wave, LW) KHz (3 MHz) Orta Dalga (Mediım Wave,MW) 3-30 Mhz Kısa Dalga ( Short Wave, SW) MHz Yüksek Frekans(Very High Frequency, VHF) MHz Ultra Yüksek Frekans(Super High Frequency,SHF) 3 GHz-30 GHz Süper Yüksek Frekans (Super High Frequency, SHF) GHz Mikrodalga Frekansları Haberleşme sistemlerinin temellerinde çeşitli modülasyon teknikleri yer almaktadır. Bu modülasyon teknikleri analog ve sayısal modülasyon olmak üzere ikiye ayrılır. Analog modülasyon teknikleri olan FM, AM ve PM modülasyonlarına karşılık düşen 3 adet sayısal modülasyon tekniği mevcuttur. Bunlar; Frekans Kaydırmalı Anahtarlama FSK, Genlik Kaydırmalı Anahtarlama ASK ve Faz Kaydırmalı Anahtarlama PSK dır. Bu yöntemlerde taşıyıcı sinyalin frekansı, genliği veya fazı lojik 0 veya lojik 1 e karşılık düşecek şekilde iki ayrı değer arasında anahtarlanır. 15

31 5.1. Kablosuz Haberleşme Sisteminde Çok Yollu Yayılım Kablosuz haberleşme sisteminde verici antenden çıkan sinyal kanal üzerinde birçok yoldan alıcı antene ulaşabilir. Bu literatürde çok yollu yayılım ( multipath propagation ) olarak bilinir. Antenlerin direkt olarak birbirlerini gördükleri birbirini yol ( LOS: Line of Side ) haricinde binalardan, ağaçlardan veya başka yerlerden yansımalarla birlikte sinyalin gecikmiş alımları gelebilir. Anten arasındaki her bir yola çoklu yol bileşeni denir ve her yolun farklı bir zayıflatması ve zaman gecikmesi vardır. Bunların alıcı antene toplamı ise alınan sinyali bozabilir bu olaya sönümleme yani işaret girişime uğramıştır intersymbol interference etkisi mevcuttur. Böyle bir kanalı modellemek için zamanla değişen dürtü cevabına sahip bir model ele alınır. İşaretin kanaldan çok yollu yayılımı Rayleigh dağılımıyla modellenir. Çok yollu yayılımın matemetiksel modeli doğrusal sistemler için birim vuruş tepkeleri metoduyla ifade edilebilir. İletilen sinyal darbe şeklinde formül (5.1) de gösterildiği gibidir. x(t)=δ(t) (5.1) Alıcıda, bir çok elektromanyetik yol sebebiyle birden fazla darbe alınacaktır (kanalı sonsuz bantgenişliğine sahip kabul ettik böylece darbenin şekli değişmemiş oldu) ve her darbe farklı zamanlarda alıcıya ulaşacaktır.elektromanyetik dalgalar ışık hızıyla yayılırlar ve her yolun geometrik uzunluğu birbirinden farklıdır(serbest uzayda ışık 3 km lik yolu 1μs de alır). N alınan darbe sayısıdır.t(n) n. darbenin gecikme süresidir ve p(n) alınan sinyalin komplex olarak genlik ve faz şeklinde ifade edilmiş halidir. Sonuç olarak y(t) çokyollu yayılımı h(t) nin birim vuruş tepkesi olarak ifade edilişi formül (5.2) de olduğu gibidir. (5.2) 5.2. Kanal Denkleştirme Günümüzde veri iletişiminde kullanılan kablosuz iletişim kanalı geniş bantlı sistemlerde sorun oluşturmaktadır.çok yollu,zamanda yayılmış,bant sınırlı kanallar simgeler arası girişime neden olur ve bunun sonucundada alıcıda istenmeyen bit hataları oluşur. 16

32 ISI(intersymbol-interference) gezgin radyo kanalları üzerinden yapılan yüksek hızlı veri haberleşmesinin önündeki en büyük engeldir. Bu bozucu kanal etkisini alıcı tarafta gidermek için yapılan işlem kanal denkleştirmedir(channel equalization). Kanalın gecikmeli yayılmasına bağlı olarak birden fazla simgenin aynı anda kanalda bulunmasından dolayı simgeler arası girişim olarak adlandırılan bozucu etkiler kanalda mevcuttur. Alıcıda, kanaldan alınan her bir örnekte birden fazla simge yer aldığından, vericiden hangi simgenin gönderilmiş olduğuna karar verirken hatalar meydana gelmekte ve sistem başarımı düşmektedir. Xk vericiden gönderilen simge, Vk alıcıdan örneklenen işaret hi kanal katsayıları olmak üzere alıcı girişindeki işaret formül (5.3) ve formül (5.4) de verildiği gibidir[6]. Vk=ho. xk + h1. xk-1+h2.xk hlxk-l (5.3) L Vk=Σhi.xk-i+ηk (5.4) i=0 Kanal denkleştirme işlemi yapılırken alınan işaret kanalın tersinden tekrar geçirilir. Bu işlemi yaparken kanal hakkında bilgi sahibi olmamız gerekmektedir. Kanal hakkında bilgi sahibi olduktan sonra denkleştirme işlemi için kanal katsayılarının tersinin alınması daha kolay hale gelir. Eğer iletişim kanalı zamanla değişiyorsa uyarlanır kanal denkleştiricisi kullanmak gerekir çünkü kanal denkleştiricilerin kanalda meydana gelen değişimleri takim etmesi gerekmektedir[6]. Kanalın gecikme hattı süzgeç modeli Şekil 11 de verildiği gibi ifade edilebilir. Her bir kutucuk Ts süreli gecikmeyi göstermektedir. xk Ts x xk-1 Ts xk-2... Ts h0 h1 hl-1 ηk Şekil 11. Kanalın gecikme hattı süzgeç modeli. + Vk 17

33 6. SERİ PORT HABERLEŞMESİ Seri haberleşme bilgisayarlarda kullanılan ve bilgi transferi sağlayan fiziksel bir arayüzdür. Seri iletişimin en basit tanımını yapacak olursak sayısal bilgilerin 1 ve 0 ların tek bir hat üzerinden peş peşe iletilmesidir. Seri port haberleşmesinde her defasında bir bit iletilir. Günümüzde kullandığımız bilgisayarların birçoğu diğer aygıtlar ile bu arayüz üzerinden haberleşmektedir. USB üzerinden programlanan işlemciler, bilgisayara takılı olan fare, çeşitli donanımsal aygıtlar, klavyeler bu arayüz üzerinden haberleşme sağlamaktadır. Seri haberleşme günümüzde yerini daha çok USB üzerinden haberleşmeye bırakmaktadır. Seri haberleşmede datayı gönderecek bir verici ile tek bir hat üzerinden datayı bit bit alıcı tarafa göndermek mümkündür. Bu metot kullanıldığında datalar düşük hızlarda ancak uzun mesafelere gönderilebilmektedir. Seri haberleşmenin yaygın olmasının bir diğer nedenide bir bilgisayar üzerinde birden fazla seri port bulunmasındandır. Fazladan bir donanım ihtiyacı duymadan cihazınızı bilgisayara takabilir veya iki bilgisayarı birbirine bağlayabilirsiniz. Birçok mikrodenetleyicide seri port haberleşmesini kullanmakta ve UART üzerinden haberleşmektedir. Seri haberleşme yaparken beş parametre mutlaka dikkate alınmalıdır: Hız Data Bitleri Eşlik Durma Bitleri Akış Kontrolü 6.1. Seri Port Haberleşmesinde Hız Seri port haberleşmesinde portlar arasındaki haberleşmede iki seviyeli sinyalleşme kullanılır. Seri haberleşmede haberleşme hızı baud olarak ifade edilir. Asenkron haberleşmenin başlayabilmesi için kullanılan saniyedeki bit hızları 300, 1200, 2400, 9600, olabilir[7]. Seri haberleşme yapılırken veriler genellikle geçici olarak bir tampon belleğe yazılır. Bu tampon bellek sınırlı boyuta sahiptir. Verilerin bu sebeple kısa bir süre içerisinde okunması gerekir. Bu sorunu aşmak için haberleşme hızı düşürülebilir. Haberleşme hızını düşürmek amaca uygun düşmüyorsa veri okuması daha sık yapılabilir. 18

34 6.2. Seri Port Haberleşmesinde Data Bitleri Günümüzde seri haberleşmenin yapıldığı cihazlarda daha çok 8 data biti kullanılır. Ancak 5, 6, 7, 9 gibi alternatifleride mevcuttur. 8 data biti kullanılması herbir verinin 1 byte olduğu anlamına gelmektedir. Small Endian olarak adlandırılan tasarımda en anlamsız bit(lsb) en önce gönderilir. Big Endian ise en anlamlı bitin en önce gönderilmesi anlamına gelmektedir[7] Seri Port Haberleşmesinde Eşlik Eşlik biti iletilen verilerin kontrolünü yapar ve hata olup olmadığını belirler. Eşlik bitleri yaygın olarak Parity Bits olarak bilinir. Bir noktadan diğer noktaya veri iletiminde her veri karakteri ile birlikte ek olarak 1 bit gönderilir. Karşılaştırma yöntemi kullanılarak hatanın olup olmadığı anlaşılır[7]. 19

35 7. DENEYSEL ÇALIŞMALAR 7.1. ez430-rf2500 Kiti Programlama ez430-rf2500 kiti Texas Instrument firmasının radyo frekansında haberleşme uygulamaları geliştirmek için ürettiği bir kittir. ez430-rf2500 kiti USB üzerinden bilgisayara bağlanabilmektedir. Üzerinde kablosuz haberleşmeyi sağlayacak tranceiver modül mevcuttur. Bu tranceiver modülden iki adet kullanılmaktadır. Bu tranceiver modül CC2500 serisidir ve 2.4 GHz de haberleşme sağlamaktadır. Ayrıca üzerinde MSP430 un F serisinden MSP430F2274 mevcuttur. İşlemcinin frekans bandı ISM bandıdır. İşlemci üzerinde iki adet led bulunmaktadır ve bir tanede buton vardır.cc2500 düşük güç harcamaktadır. Kitin maliyeti Çizelge 3 de verilmektedir. Çizelge 5. Kullanacak malzemenin maliyeti Texas Instrument Kullanılacak malzeme ez430-rf2500 kitleri Fiyat:100 $ İşlemci USB üzerinden bilgisayara bağlandıktan sonra Code Composer Studio veya IAR Embedded Workbeanch üzerinden programlanabilmektedir. Tezdeki tüm uygulamalarda işlemci IAR Embedded Workbeanch ile programlanmıştır. Şekil 12 IAR Embedded Workbeanch ile programlama ekranını göstermektedir. Şekil 12. ez430-rf2500 kitini IAR Embedded Workbeanch ile programlama.

36 Kablosuz haberleşme uygulamasını gerşekleştirmek bir vericiye birde alıcıya ihtiyaç vardır. Aynı işlemciden iki tane kullanılnılmıştır ancak işlemciler üzerinde tranceiver modül yer aldığından bir modülü verici bir modülü alıcı olarak seçmek kolaylık sağlamaktadır. Tranciever modülü işlemciden takılıp çıkarılabilmektedir. Ana bilgisayara takılı olan yani verilerin üzerinden gönderileceği işlemci verici işlemci seçilmiştir.verici işlemci programlandıktan sonra verici kısmı çıkartılır alıcı işlemcinin verici kısmı yerine takılır. Sonra tekrar programlama işemi yapılır. Bu işlemler yapıldıktan sonra verici ve alıcı modülleri tekrar aynı yerlerine takılır. Şekil 13 ez430-rf2500 kitini, Şekil 14 kitin verici alıcı parçasını göstermektedir. Şekil 13. ez430-rf2500 kiti. Şelil 14. Verici-Alıcı modülü. Kitler kullanılarak kablosuz haberleşme yapıldığında veriler oldukça doğru gönderilmektedir. Kit programlanırken kablosuz chat programı geliştirilerek veri gönderimi sağlanmış ve hale getirilmiş ve defalarca veri program gönderilip alabilir duruma getirilmiştir. İşlemciler verileri paket paket gönderip paket paket alma sağlayabilmektedirler. Alış süresi içerisinde bir paket birkaç kez gönderilebilmektedir. Verilerin grafiksel modelleri Matlab üzerinde oluşturulup verici işlemcinin göndereceği paket içine yazılmıştır. Vericiye gönder komutu verebilmek Hyper Terminal adında bir program kullanılmıştır. Bu terminal programı açılıp enter tuşuna basıldığında veri paketi gönderilmektedir. Her entera basışta 1 paket gitmektedir. Aynı paketi defalarca karşı tarafa gönderebiliriz. Alıcı tarafta istediğimizde bu verileri yine terminal programı kullanarak görmemiz mümkündür. Ancak verilerin işlenebilmesi için matlab terminal programı gibi kullanılmış ve veriler yazılım ortamına böyle aktarılmıştır. 21

37 7.2. Matlab ile Sinyal Modellemeleri Matlab projete grafiksel verilerin yazılım ortamında gerçekleştirilmesi için kullanılmıştır. Matlab içinde bulundurduğu hazır fonksiyonlar sayesinde kullanımda esneklik sağlamaktadır. ECG sinyali, sinüs sinyali, kare dalga gibi grafiiksel veriler matlab ortamında oluşturulup örneklenmiştir. Bu örnek değerleri bir periyot için alınmış ve işlemcideki paket programın içine yazılmıştır. Yazılım ortamında öncelikle bir gürültülü ECG sinyali oluşturulmuştur. Yine yazılım ortamında bu ECG işareti onuncu dereceden bir alçak geçiren süzgeçten geçirilmiştir. Daha sonra örnek değerlerinin oluştuğu matrise bakılmıştır. Bir periyot için ECG işareti örnek değerleri işlemcinin göndereceği paket için kaydedilmiştir. Şekil 15 de gürültülü ECG işareti, Şekil 16 da filitreden geçirilmiş ECG işareti bulunmaktadır. 1 gürültülü ECG sinyali Şekil 15. Gürültülü ECG sinyali. 1 Butterworth Süzgeçli ECG Şekil 16. Filitrelenmiş ECG sinyali. 22

38 İkinci olarak yazılım ortamında bir periyotluk sinüs sinyali üretilmiştir. (1x64) lük bir matris oluşturulmuştur. Yani 64 örnek sinüs değeri vardır. Sinüs sinyali değerleri program içine matrisel olarak yazılmıştır ve çizdirilmiştir. Şekil 17 sürekli sinüs sinyalini göstermektedir. Şekil 18 ise örneklenmiş sinüsün 64 ayrık değerini göstermektedir Şekil 17. Sürekli sinüs sinyali Şekil 18. Sürekli sinüs sinyali Matlab ortamında farklı grafiksel formlar oluşturulabilir. Sinüs tercih edilmesinin nedeni çok yaygın bir sinyal türü olmasındadır. İsteğe bağlı olarak sinüs sinyali birkaç periyot için tekrar ettirilebilir. Şekillerin örnek değerleri mümkün olduğunca az tutulmaya çalışılmıştır çünkü işlemcinin gönderebileceği paket boyutu sınırlıdır. Sınır aşılırsa gönderme işlemi gerçekleşmemektedir. 23

39 Deneysel uygulamalarda üçüncü olarak seçtiğimiz işaret sıfır ve birlerde oluşan bir data dizisidir. Data dizisindeki sıfır ve birlerin sırası rastlantısal olarak alınabilir. Herhangi bir anlam ifade etmemektedir. Şekil 19 data dizisini göstermektedir Şekil 19. Data dizisi Matlab ile Seri Porttan Veri Okunması Matlabın seri porta erişme özelliği kullanılarak vericiden gönderilen işaretlerin alıcı taraftan alındıktan sonra gösterilmesini sağlamaktadır. Program yazılırken alış hızı bit sayısı ayallanmalıdır. Gönderdiğimiz işaret hızıyla matlabın verileri alış hızı aynı seçilmiştir. Farklı programlar kullanıldığı için uyum problemi aşılmaya çalışılmıştır. BaudRate, 9600, DataBits 8 seçilmiştir. Ayrıca programın içinde matlaba hangi porta erişeceğini tanıtmak gerekir. Alıcı işlemcinin hangi porta takılı olduğunu bulmak için bilgisayarda izlenecek yöntem: 1. Başlat 2. Denetim Masası 3. Aygıt Yöneticisi 4. Bağlantı noktaları 5. MSP430 Application UART(COM8) Aşamalar gerçekleştirildikten sonra işlemcinin com portu artık tanınıyor demektir. Programda uygun yere com portu numarasıyla birlikte yazılır. Şekil 20 portu bulma aşamasını göstermektedir. 24

40 Şekil 20. Portu bulma aşamaları. Burada matlab programı aslında bir terminal programı olarak kullanılmıştır. Ancak terminal programından farklı olarak verilerin işlenmesine bir şekilden başka bir şekle dönüştürülmesini de sağlamaktadır. Program koşturulduktan sonra matlab verileri bir süre okur vu süre içerisinde okunan verileri görmemize imkan yoktur ancak süre sonun da okunmuş verileri görebiliriz. Buda işlemimizin tam olarak real time olmasını engellemektedir. İyi durum ise bu okuma süresi içerisinde verici taraftan alıcı tarafa birkaç kez veri paketi gönderilebilmektedir. Yazılan programda üç kez aynı paket gönderilmiştir. Verilerin alınmasında yaşanılan bir diğer problem ise matlabın aldığı verileri karakter olarak tanıması ve bu karakterlere karşılık gelen sayı değerlerini atamasıydı. Bu problem alınan değerlerin önce string olarak taranması daha sonrada floating point olarak tanıtılması ile çözülmüştür. Bu sorunla karşılaşılmasındaki en önemli neden işlemci programlanırken kendi protokollerinden dolayı veri göndermesini karakter olarak yapmasından kaynaklanmaktadır. Bu sorun alıcı kısmındaki programda uyarlama yapılarak aşılmıştır. Kitlerde bu özellik denenmeden önce yine MSP430 un başka bir kitinde bu özellikler denenmeye çalışılmıştır. Öncelikle MSP430 a bir potansiyometre bağlanılmış ve matlab ile potansiyometreyi değiştirdikçe değerlerin nasıl değiştiği gözlemlenmiştir. Programlar 25

41 koşturulurken önce matlabda yazılan program koşturulur daha sonra işlemci için yazılan program koşturulur. İşlemci için yazdırılan programın 1 kere koşturulması yeterlidir ancak matlab ile yazılan program her pot değişikliği gösterilmek istendiğinde yeniden koşturulur. Yazılan matlab programı koşturulduktan sonra eğer potta değişiklik yapılmazsa çizimde sabit bir değer görülür. Ancak matlabın verileri alış süresi içerisinde potansiyometreyi değiştirdiğimizde bu değişimleride grafiksel olarak görebilmekteyiz. Şekil 21, Şekil 22, Şekil 23 değişik potansiyometre değerlerine göre elde edilen sonuçları göstermektedir. Şekil 21.Potansiyometre sabit. Şekil 22. Artan potansiyometre değeri. Şekil 23. Önce artan sonra azalan potansiyometre değeri. 26

42 7.4. Terminal Programı ile Kontrol Sağlama Terminal programı olarak Hyper Terminal seçilmiştir.bu terminal programı USB portuna erişebilmektedir. Hem veri gönderilmesinde hemde alınan verilerin görülmesine olanak sağlar. Terminal programı proje kapsamında sadece veriyi gönderecek komutun girilmesini sağlar. İşlemciler programlandıktan sonra terminal programı açılır gerekli com port ayarları ve hızı ayarlanır. Daha sonra beyaz bir ekran gelir. Ekran üzerine fağrenin sağıyla tıklanır ve imlecin ekrana gelmesi sağlanır. İmleç ekrandayken her entera basışta veriler alıcı tarafa gönderilmiş olur. Verilerin gönderilip gönderilmediğini ve alınıp alınmadığını gözlemleyebilmek için işlemciler üzerinde ledlere bakmak gerekir. Kırmızı ve yeşil ledler gönderim ve alım yaptıkları zaman yanıp sönerler. Şekil 24 terminalin nasıl ayarlandığını Şekil 25 ise ayarlandıktan sonraki ekranı göstermektedir. Şekil 24.Terminal ayar programı. Şekil 25. Terminal komut ekran. 27 ii

43 8. SONUÇLAR Proje kapsamında verici taraftaki bilgisayarda modellenmiş olan ECG işareti gibi çeşitli grafiksel veriler, sinüs işareti ve kare dalga işareti gibi veriler verici olarak kullanılan mikroişlemci ile alıcı olarak kullanılan mikroişlemciye kablosuz olarak haberleşme kanalından gönderilmektedir. Alıcı tarafta alınan işaret matlab sayesinde bilgisayarın USB portuna erişilip işlenerek bilgisayar ortama aktarılır ve gönderilmiş olan sayısal veriler tekrar grafiğe dönüştürülür. Gönderme işlemi verici alıcı birbirini gördüğü sürece uzak mesafelerde başarım sağlamaktadır ancak verici alıcı arasına duvar gibi engeller girdiğinde ise yakın mesafelerde gönderme işlemi başarı sağlamaktadır. İşlemciler birbirini gördüğünde geniş bir ortamda veriler gönderilebilmektedir. Veri paketinin boyu sınırlı olduğundan ECG işareti bir periyotluk seçilmiştir ve çok sık örnek almamaya özen gösterilmiştir.kablosuz olarak iletilen bir periyotluk ECG verisi Şekil 26 gönderilen işareti göstermektedir. Alış süresi içerisinde aynı işaret birkaç kez gönderilebilmektedir. Şekil 27 ise alınan işaretin gönderilen işaret ile aynı olduğunu göstermektedir. Bu da verilerin düzgün gönderildiğinin bir kanıtıdır Şekil 26. Gönderilen ECG işareti Şekil 27. Alınan ECG işareti.

44 Aynı şekilde sinüs dalga grafiği gönderilmiş ve eksiksiz olarak alınmıştır. Yalnızca veriler yüklenirken bir süre gecikme yaşanmaktadır. Şekil 28 gönderilen sinüs işaretini Şekil 29 ise alınıp matrise atanan örneklerin tekrar sinüs işaretine dönüştürülmüş halidir Şekil 28. Gönderilen sinüs işareti Şekil 29. Alınan sinüs işareti. Bir diğer uygulama sonucu ise bir data dizisinin gönderilip alınmasıdır. Data dizisi yalnızca bir ve sıfırlardan oluştuğu için daha çok örnek değeri gönderilebilmiştir. Şekil 30 gönderilen data dizisini Şekil 31 alınıp dönüştürülen data dizisini göstermektedir Şekil 30. Gönderilen data işareti 29

45 Şekil 31. Alınan data işareti. 30

46 9. YORUMLAR VE DEĞERLENDİRME Veriler düşük güç kullanarak yüksek frekansta verici taraftan alıcı tarafa bozulma olmadan iletilebilmiştir. Yalnızca verilerin yüklenip gösterilmesinde bir süre gecikme mevcuttur. Bu yöntem bir ortamdan başka bir otama kablosuz olarak grafiksel verilerin transferini sağladığından hastahanelerde biyomedical işaretlerin kaydedilip iletilmesini sağlayabilr. Örneğin bir hastanın tansiyon değerleri veya ECG işaretinin doğrudan kendisi iletilebilmektedir. İşlemcilerin haberleşme aşamsında ise verici alıcı birbirini gördüğü sürece uzak mesafelerde başarım sağlamaktadır ancak verici alıcı arasına duvar gibi engeller girdiğinde ise yakın mesafelerde gönderme işlemi başarı sağlamaktadır. İşlemciler birbirini gördüğünde geniş bir ortamda veriler gönderilebilmektedir. Daha da beliştirilerek veri kapasitesi arttırılabilir veya yüksek yüçlere çıkılarak işaretlerin daha uzun mesafelere gönderilmesi sağlanabilir. İşlemcilerin haberleşirken kullandığı bant düşük güçlü radyo frekanslarında kişisel uygulamalar için ayrılan bir bant olduğundan insan sağlığı üzerinde literatürde olumsuz bir etkisine rastlanmamıştır.

47 KAYNAKLAR [1]. J. G. Proakis and M. Salehi, Fundamentals of Communication Systems, 1nd ed.,h. Altun, E. Öztürk, Y. E. Yenice, Ed. İstanbul, Türkiye: Nobel Yayın Dağıtım, [2]. J. G. Proakis and D. G. Monolakis, Sayısal Sinyal İşleme İlkeler Agoritmalar ve Uygulamalar, 4nd ed.,dr. Ö. Salor, Prof. Dr. A. Karamancıoğlu, Doç. Dr. N. Karaboğa, Yrd. Doç. Dr. H. Altun, Yrd. Doç. Dr. R. Yıldırım, Ed. İstanbul, Türkiye: Nobel Yayın Dağıtım, [3]. ( ) TechnologyUK Telecominications Principles. [Online]. Available: [4]. Haberleşme Teorisi. [Online]. Available: [5]. Kablosuz LAN Teknolojileri. [Online]. Available: [6]. OFDM Sistemlerde Kanal Denkleştiriciler ve Başarım Analizi. [Online]. Available: [7]. Serial Port Communication.[online]. Available:

48 EKLER EK-1. ECG Sinyali Üretme %# Gürültülü ECG sinyali üretilmesi ve örneklenmesi 33 Fs=100; %Örnekleme frekansı xa = repmat(ecg(fs), 1, 8); %Hazır ECG sinyalinin yüklenmesi xa = xa + randn(1,length(xa)).*0.18; %Gürültülü ECG sinyalinin çizilmesi figure plot(xa), set(gca, 'YLim', [-1 1], 'xtick',[]) title('gürültülü ECG sinyali') %Alçakgeçiren Butterworth süzgeci fnormalize = 25 / (Fs/2); %kesim frekansının normalize edilmesi [b,a] = butter(10, fnormalize, 'low'); %10. dereceden filitre seçilmiştir y = filtfilt(b, a, xa); plot(y), set(gca, 'YLim', [-1 1]) title('butterworth Süzgeçli ECG')

49 EK-2. Matrisel Sinüs Sinyali >> z=[ ] z = Columns 1 through Columns 19 through Columns 37 through Columns 55 through >> plot(z(1,1:64),'displayname','z(1,1:64)','ydatasource','z(1,1:64)');figure(gcf) >> plot(z(1,1:64),'displayname','z(1,1:64)','ydatasource','z(1,1:64)');figure(gcf) >> stem(z) >> plot(z(1,1:64),'displayname','z(1,1:64)','ydatasource','z(1,1:64)');figure(gcf) 34

50 EK-3. Kare Dalga Fonksiyonu f=1; c=0:.01:3; x=1*square(2*pi*f*c); %matlabin hazir kare dalga fonksiyonu kullanıldı plot(x); 35

51 EK-4. Seri Porta Erişme clear all; close all; s = serial('com9'); %Matlaba hangi porta erişeceğinin tanıtılması set(s,'baudrate',9600,'databits',8,'parity','none','inputbuffersize', 1024); %Hız ve bit ayarları fopen(s); s.byteorder = 'bigendian';%en anlamlı bit önce alınır data = fread(s); %alınan veriler okunur values(1,:) = data; %sütün halindeki veriler satır haline dönüştürülür. fclose(s) %sürekli okuma yapmasın diye açılan s dosyası kapanır delete(s) clear s sdata= char(data)'; display(sdata); ddata=sscanf(sdata,'%f'); %gerçek değerlerin okunması için alınan charlar floating pointe dönüştürülür ddata1=ddata(:)'; 36

52 ÖZGEÇMİŞ Nezahat ÖZTÜRK, 17 Ekim 1990 tarihinde Trabzonda doğdum. İlkokulu ve ortaokulu Akçaabat Merkez İlköğretim okulunda bitirdim. Liseyi Akçaabat Lisesi nde okudum yılında üniversite sınavına girdim ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümüne 2. olarak yerleştim yılları arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi nde Yabancı Dil (İngilizce) Hazırlık okudum. Halen Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümünde 4. sınıf öğrencisi olarak öğrenimimi sürdürmekteyim. Maksat YAZIYEW, 14 Ocak 1988 tarihinde Türkmenistan Devleti nin Marı ilinde doğdum yıllarda ilkokul ve ortaokul öğrenimimi tamamladım yılında girmiş olduğum TCS (Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Toplulukları Sınavı) neticesinde Karadeniz Teknik Üniversitesi nin Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümünü kazandım yılları arasında İzmir de TÖMER okudum yılları arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi nde Yabancı Dil (İngilizce) Hazırlık okudum. Halen Üniversitemizin Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümünün Elektronik ve Haberleşme dalında 4. sınıf öğrencisi olarak öğrenimime devam etmekteyim.

53 Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü STANDARTLAR VE KISITLAR FORMU Tasarım Projesinin hazırlanmasında Standart ve Kısıtlarla ilgili olarak, aşağıdaki soruları cevaplayınız. 1. Projenizin tasarım boyutu nedir? Açıklayınız. Projemiz kablosuz haberleşme tekniği kullanarak modellenen verilerin iletilmesi ve alındıktan sonra tekrar işlenmesini içermektedir. 2. Projenizde bir mühendislik problemini kendiniz formüle edip, çözdünüz mü? Var olan formülleri projemiz için kullandık. 3. Önceki derslerde edindiğiniz hangi bilgi ve becerileri kullandınız? Digital Communication, Sinyaller ve Sistemler, İletişim Tekniği lisans derslerimizden teorik olarak yararlandık. 4. Kullandığınız veya dikkate aldığınız mühendislik standartları nelerdir? Kablosuz haberleşme için IEEE standardı kullanılmıştır. 5. Kullandığınız veya dikkate aldığınız gerçekçi kısıtlar nelerdir? a) Ekonomi Çok yüksek maliyet gerektirmemektedir. b) Çevre sorunları: Çevre üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. c) Sürdürülebilirlik: Geliştirilebilir. d) Üretilebilirlik: Düşük güçlü uygulamalar için veri iletiminde kullanılabilir. e) Etik: Etik kurallarına uyulmuş, başkasının çalışmasından birebir kopya edilmemiştir. f) Sağlık: Sağlık açısından herhangi bir olumsuz etkisi yoktur. g) Güvenlik: Güvenlik açısından bir sıkıntı oluşturmamaktadır. h) Sosyal ve politik sorunlar: Sosyal ve politik sorunlar oluşturmamaktadır. Not: Gerek görülmesi halinde bu sayfa istenilen maddeler için genişletilebilir. Projenin Adı Projedeki Öğrencilerin adları KABLOSUZ İLETİŞİMDE GERÇEK ZAMANLI SİNYAL İŞLEME NEZAHAT ÖZTÜRK MAKSAT YAZIYEW Tarih ve İmzalar

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır.

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır. 2 HABERLEŞMENIN AMACI Herhangi bir biçimdeki bilginin zaman ve uzay içinde, KAYNAK adı verilen bir noktadan KULLANICI olarak adlandırılan bir başka noktaya aktarılmasıdır. Haberleşme sistemleri istenilen

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Sinyaller Sinyallerin zaman düzleminde gösterimi Sinyallerin

Detaylı

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC)

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİ LABORATUARI Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) 1. Giriş Analog işaretler analog donanım kullanılarak işlenebilir.

Detaylı

SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ

SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ 2.1. Sinyal Üretimi Bu laboratuarda analog sinyaller ve sistemlerin sayısal bir ortamda benzetimini yapacağımız için örneklenmiş sinyaller üzerinde

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM. 3. Kanal ayrımı sağlar. Yani modülasyon sayesinde aynı iletim hattında birden çok bilgi yollama olanağı sağlar.

ANALOG İLETİŞİM. 3. Kanal ayrımı sağlar. Yani modülasyon sayesinde aynı iletim hattında birden çok bilgi yollama olanağı sağlar. ANALOG İLETİŞİM Modülasyon: Çeşitli kaynaklar tarafından üretilen temel bant sinyalleri kanalda doğrudan iletim için uygun değildir. Bu nedenle, gönderileek bilgi işareti, iletim kanalına uygun bir biçime

Detaylı

DY-45 OSİLOSKOP V2.0 KİTİ

DY-45 OSİLOSKOP V2.0 KİTİ DY-45 OSİLOSKOP V2.0 KİTİ Kullanma Kılavuzu 12 Ocak 2012 Amatör elektronikle uğraşanlar için osiloskop pahalı bir test cihazıdır. Bu kitte amatör elektronikçilere hitap edecek basit ama kullanışlı bir

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 5 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

DY-45 OSĐLOSKOP KĐTĐ. Kullanma Kılavuzu

DY-45 OSĐLOSKOP KĐTĐ. Kullanma Kılavuzu DY-45 OSĐLOSKOP KĐTĐ Kullanma Kılavuzu 01 Kasım 2010 Amatör elektronikle uğraşanlar için osiloskop pahalı bir test cihazıdır. Bu kitte amatör elektronikçilere hitap edecek basit ama kullanışlı bir yazılım

Detaylı

1. DARBE MODÜLASYONLARI

1. DARBE MODÜLASYONLARI 1. DARBE MODÜLASYONLARI 1.1 Amaçlar Darbe modülasyonunun temel kavramlarını tanıtmak. Örnekleme teorisini açıklamak. Bilgi iletiminde kullanılan birkaç farklı modülasyon tekniği vardır. Bunlardan bazıları

Detaylı

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON 1. Amaç Sayısal Modülasyonlu sistemleri tanımak ve sistemlerin nasıl çalıştığını deney ortamında görmektir. Bu Deneyde Genlik Kaydırmalı Anahtarlama (ASK),

Detaylı

ASK modülasyonu ve demodülasyonu incelemek. Manchester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini incelemek.

ASK modülasyonu ve demodülasyonu incelemek. Manchester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini incelemek. 1. ASK MODÜLASYONU 1.1 Amaçlar ASK modülasyonu ve demodülasyonu inelemek. Manhester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini inelemek. 1.2 Ön Hazırlık 1. Manhester kodlama tekniğini

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 4 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI BÖLÜM 6 1 Bu bölümde, işaretin kanal boyunca iletimi esnasında görülen toplanır Isıl/termal gürültünün etkilerini ve zayıflamanın (attenuation) etkisini ele alacağız. ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM

Detaylı

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI BESLEME KARTI Araç üzerinde bulunan ve tüm kartları besleyen ünitedir.doğrudan Lipo batarya ile beslendikten sonra motor kartına 11.1 V diğer kartlara 5 V dağıtır. Özellikleri; Ters gerilim korumalı Isınmaya

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sayısal Haberleşme Sistemleri EEE492 8 3+2 4 5

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sayısal Haberleşme Sistemleri EEE492 8 3+2 4 5 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sayısal Haberleşme Sistemleri EEE492 8 3+2 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli / Yüz

Detaylı

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaretler: Bilgi taşıyan işlevler Sistemler: İşaretleri işleyerek yeni işaretler

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME Alper

ANALOG HABERLEŞME Alper 0 BÖLÜM 1 ANALOG HABERLEŞME GİRİŞ KONULARI 1 Temel Kavramlar 1.1 Haberleşme Anlamlı bir bilginin değiş tokuş edilmesine haberleşme denir. (Exchanging Information). Günümüzde internet haberleşmesinin ve

Detaylı

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Dr. Serkan AKSOY Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Bölümü saksoy@gyte.edu.tr Geniş Spektrumlu Sistemler Geniş Spektrumlu

Detaylı

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti MODULASYON Bir bilgi sinyalinin, yayılım ortamında iletilebilmesi için başka bir taşıyıcı sinyal üzerine aktarılması olayına modülasyon adı verilir. Genelde orijinal sinyal taşıyıcının genlik, faz veya

Detaylı

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ 192.168.1.0 Networkunda çalışan izleme sistemi PC Eth, TCP/IP Cihaz 1, Cihaz 2, Şekil-1 U 200 Şekil-1 deki örnek konfigürasyonda standart

Detaylı

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8.

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8. İşlemci: İşlemci,kullanıcıdan bilgi almak, komutları işlemek ve sonuçları kullanıcıya sunmak gibi pek çok karmaşık işlemi yerine getirir. Ayrıca donanımların çalışmasını kontrol eder. İşlemci tüm sistemin

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 4. Sayısal veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 4. Sayısal veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 4. Sayısal veri iletimi Sayısal sayısal çevirme Bilginin iki nokta arasında iletilmesi için analog veya

Detaylı

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri Stereo kelimesi, yunanca 'da "üç boyutlu" anlamına gelen bir kelimeden gelmektedir. Modern anlamda stereoda ise üç boyut

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM)

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) 9.1 Amaçlar 1. µa741 ile PWM modülatör kurulması. 2. LM555 in çalışma prensiplerinin

Detaylı

TRAMVAY OTOMATİK MAKAS KONTROL SİSTEMİ

TRAMVAY OTOMATİK MAKAS KONTROL SİSTEMİ TRAMVAY OTOMATİK MAKAS KONTROL SİSTEMİ PROJENİN AMACI: Tramvay hattındaki makasların makinist tarafından araç üzerinden otomatik olarak kontrol edilmesi. SİSTEMİN GENEL YAPISI Tramvay Otomatik Makas Kontrol

Detaylı

KABLOSUZ SERĐ HABERLEŞME UYGULAMALARI VE RF KONTROL

KABLOSUZ SERĐ HABERLEŞME UYGULAMALARI VE RF KONTROL KABLOSUZ SERĐ HABERLEŞME UYGULAMALARI VE RF KONTROL Kablosuz iletişlim uygulamaları elektroniğin yaygın olarak kullanılan uygulamalarındandır. Bu uygulamalar yardımıyla iki nokta arasında bilginin kablosuz

Detaylı

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur.

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Kızılötesi Kızılötesi (IR: Infrared), nispeten daha düşük seviyeli bir enerji olup duvar veya diğer nesnelerden geçemez. Radyo frekanslarıyla değil ışık darbeleriyle çalışır. Bu nedenle veri iletiminin

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

BM 403 Veri İletişimi

BM 403 Veri İletişimi BM 403 Veri İletişimi (Data Communications) Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Analog sayısal çevirme İletişim modları 2/36 1 Bilginin iki nokta arasında

Detaylı

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV4

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV4 STEREO FM VERİCİ delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 D7220_RV4 7-2008-5-2010-2-2011 REV4 PC üzerinden frekans ve kişisel bilgi kaydı. RS232 ve RDS sistem girişli.stereo-mono seçme özellikli,yüksek

Detaylı

Paralel ve Seri İletişim. Asenkron/Senkron İletişim. Şekil 2: İletişim Modları

Paralel ve Seri İletişim. Asenkron/Senkron İletişim. Şekil 2: İletişim Modları Paralel ve Seri İletişim Şekil1a: Paralel İletişim Şekil1b. Seri iletişim Şekil 2: İletişim Modları Asenkron/Senkron İletişim PROTEUS/ISIS SANAL SERİ PORT ile C# USART HABERLEŞMESİ Seri iletişimde, saniyedeki

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İLETİŞİM LABORATUARI SAYISAL FİLTRELER

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İLETİŞİM LABORATUARI SAYISAL FİLTRELER SAYISAL FİLTRELER Deney Amacı Sayısal filtre tasarımının ve kullanılmasının öğrenilmesi. Kapsam Ayrık zamanlı bir sistem transfer fonksiyonunun elde edilmesi. Filtren frekans tepkes elde edilmesi. Direct

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER Analog Sistemler Giriş 9.1 Analog Bağlantılarına Genel Bakış 9. Taşıyıcı Gürültü Oranı (CNR) 9..1 Taşıyıcı Gücü

Detaylı

SAYISAL MODÜLASYON TEKNİKLERİ VE SİMÜLASYONU

SAYISAL MODÜLASYON TEKNİKLERİ VE SİMÜLASYONU KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİTİRME PROJESİ 1 RAPORU SAYISAL MODÜLASYON TEKNİKLERİ VE SİMÜLASYONU Danışman : Yrd. Doç. Dr. Mustafa ÖZDEN Projeyi

Detaylı

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER SUNU PLANI Analog sayısal çevirici FIR Filtreler IIR Filtreler Adaptif Filtreler Pan-Tompkins Algoritması Araş. Gör. Berat Doğan 08/04/2015

Detaylı

KURANPORTÖR SİSTEMİ MEHMET ŞENLENMİŞ ELEKTRONİK BAŞ MÜHENDİSİ

KURANPORTÖR SİSTEMİ MEHMET ŞENLENMİŞ ELEKTRONİK BAŞ MÜHENDİSİ MEHMET ŞENLENMİŞ ELEKTRONİK BAŞ MÜHENDİSİ Üretim merkezlerinde üretilen elektrik enerjisini dağıtım merkezlerine oradan da kullanıcılara güvenli bir şekilde ulaştırmak için EİH (Enerji İletim Hattı) ve

Detaylı

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ Aktif Titreşim Kontrolü için Bir Yapının Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Modelinin Elde Edilmesi ve PID, PPF Kontrolcü Tasarımları Arş.Gör. Erdi GÜLBAHÇE

Detaylı

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır.

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. Fatih Üniversitesi SIMATIC S7-200 TEMEL KUMANDA UYGULAMALARI 1 İstanbul Haziran 2010 Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ...

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ GÖMÜLÜ SİSTEMLER DENEY FÖYÜ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ GÖMÜLÜ SİSTEMLER DENEY FÖYÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ GÖMÜLÜ SİSTEMLER DENEY FÖYÜ UYGULAMA 1 Ekipman Listesi : 1) Arduino Mega yada Uno 2) 1 Adet Led 3) 1 Adet 220 ohm (veya 330 ohm) Direnç 4) Bread Board 5) Jumper

Detaylı

Code Composer Studio İndirilmesi ve Kurulması

Code Composer Studio İndirilmesi ve Kurulması BÖLÜM 2: 2.1. STELARIS KART GENEL BİLGİ VE CODE COMPOSER STUDIO: Code Composer Studio İndirilmesi ve Kurulması 1. Aşağıdaki linkten Code Composer Studio yu indirebilirsiniz: http://processors.wiki.ti.com/index.php/download_ccs

Detaylı

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER Bu bölümde aşağıdaki başlıklar ele alınacaktır. Sonsuz dürtü yanıtlı filtre yapıları: Direkt Şekil-1, Direkt Şekil-II, Kaskad

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com . PROGRAMLAMA UTR-VC Windows altında çalışan konfigürasyon yazılımı aracılığıyla programlanır. Programlama temel olarak kalibrasyon, test ve giriş/çıkış aralıklarının seçilmesi amacıyla kullanılır. Ancak

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVARI II DENEY FÖYÜ LABVIEW PROGRAMLAMA DİLİ VE DAQ KARTI UYGULAMASI Hazırlayan Arş. Gör. Vedat YEĞİN 1. AMAÇ Bir

Detaylı

Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi

Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi Ahmet Altun, Engin Öksüz, Büşra Ülgerli, Gökay Yücel, Ali Özen Nuh Naci

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION)

ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION) ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION) PLC - Elektrik Hatları Üzerinden Haberleşme PLC (Power Line Communication) mevcut güç hatları üzerinden sistemler arası veri alış verişini sağlamak

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 2. Hafta ANALOG VE SAYISAL VERİ HABERLEŞMESİNİN TEMELLERİ 2 Haberleşme Sistemi

Detaylı

Y Analog - Dijital Haberleşme Eğitim Seti Analog - Digital Communication Training Set

Y Analog - Dijital Haberleşme Eğitim Seti Analog - Digital Communication Training Set Genel Özellikler General Specifications Analog Dijital Haberleşme Eğitim Seti analog ve dijital haberleşme ile ilgili uygulamaların yapılabilmesi amacıyla tasarlanmış Ana Ünite ve 13 Adet (9 adet standart

Detaylı

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV5

Deniz Elektronik Laboratuvarı www.denizelektronik.com Tel:0216-348 65 21 D7220_RV5 STEREO FM VERİCİ delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 D7220_RV5 2013 PC üzerinden frekans ve kişisel bilgi kaydı. RS232 ve RDS sistem girişli.stereo-mono seçme özellikli,yüksek performanslı

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Antenler Yayılım modları Bakış doğrultusunda yayılım Bakış

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU)

Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Donanım Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Bilgisayar içerisinde meydana gelen her türlü aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemlerinden sorumlu olan elektronik bir aygıttır. Başlıca üç bölümden

Detaylı

Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim

Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim Bu bölümde, bant sınırlı doğrusal süzgeç olarak modellenen bir kanal üzerinde sayısal iletimi inceleyeceğiz. Bant sınırlı kanallar pratikte çok kez karşımıza

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR Elektromanyetik dalga Kablosuz iletişim bilgi taşıyan anlamlı sinyallerin bir frekans kullanılarak uç birimler arasında taşınmasıdır. Bilginin taşınması elektromanyetik

Detaylı

EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı

EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı Power supply voltage regulator J6 ile power supply seçimi yapılır. USB seçilirse USB kablosu üzerinden +5V gönderilir, EXT seçilirse DC connector üzerinden harici bir power

Detaylı

EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3. Elektronik Isı Pay Ölçer

EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3. Elektronik Isı Pay Ölçer EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3 Elektronik Isı Pay Ölçer Çevrenin Korunması Avantaj ve Özellikleri İklim koruma için enerji tüketiminin ölçümü Kaynakların ve çevrenin korunması Günümüzde; çevremiz, korunmaya

Detaylı

ÇOKLU ERİŞİM TEKNİKLERİ

ÇOKLU ERİŞİM TEKNİKLERİ ÇOKLU ERİŞİM TEKNİKLERİ 1. GİRİŞ Çoklu erişim teknikleri hakkında bilgi vermeden önce, çoklama/çoğullama hakkında bir kaç şey söylemekte fayda var. Bilginin, aynı iletim ortamı kullanılarak birden çok

Detaylı

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır!

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Donanım Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Bilgisayar içerisinde meydana gelen her türlü aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemlerinden sorumlu olan

Detaylı

BQ300 RF Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK

BQ300 RF Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK RF Röle Kontrol Ünitesi Kullanım Kılavuzu Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK İçindekiler İçindekiler... 2 1. Cihaz Özellikleri... 3 2. Genel Bilgi... 4 2.1. Genel Görünüm... 4 2.2 Cihaz Bağlantı Şeması...

Detaylı

DENEY 3. Tek Yan Bant Modülasyonu

DENEY 3. Tek Yan Bant Modülasyonu DENEY 3 Tek Yan Bant Modülasyonu Tek Yan Bant (TYB) Modülasyonu En basit genlik modülasyonu, geniş taşıyıcılı çift yan bant genlik modülasyonudur. Her iki yan bant da bilgiyi içerdiğinden, tek yan bandı

Detaylı

BETİ GSM/GPRS MODEM KULLANIM KILAVUZU

BETİ GSM/GPRS MODEM KULLANIM KILAVUZU BETİ GSM/GPRS MODEM KULLANIM KILAVUZU Yayınlanış Tarihi: 01.08.2012 Revizyon:1.2 1 1. MODEM İN ÖZELLİKLERİ: Beti GSM/GPRS modem kartı, kullanıcıların M2M uygulamaları için ihtiyaç duyabilecekleri asgari

Detaylı

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu: 2. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama 2: Standartlaşma aktivitesinin getirileri

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Uydu ağları Uydu parametreleri Uydu yörüngeleri GEO uydular

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ HABERLEŞME TEKNİKLERİ Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

GÖRÜNTÜ İŞLEME HAFTA 1 1.GİRİŞ

GÖRÜNTÜ İŞLEME HAFTA 1 1.GİRİŞ GÖRÜNTÜ İŞLEME HAFTA 1 1.GİRİŞ GÖRÜNTÜ İŞLEME Hafta Hafta 1 Hafta 2 Hafta 3 Hafta 4 Hafta 5 Hafta 6 Hafta 7 Hafta 8 Hafta 9 Hafta 10 Hafta 11 Hafta 12 Hafta 13 Hafta 14 Konu Giriş Digital Görüntü Temelleri-1

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ Yenilenebilir enerji sistemleri eğitim seti temel olarak rüzgar türbini ve güneş panelleri ile elektrik üretimini uygulamalı eğitime taşımak amacıyla tasarlanmış, kapalı

Detaylı

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 Arıza Tespit Cihazı ve PC Osiloskop her tür elektronik kartın arızasını bulmada çok etkili bir sistemdir. Asıl tasarım amacı

Detaylı

ELK 412- Telsiz ve Mobil Alar 1. Ara Sınav Soruları ve Çözümleri

ELK 412- Telsiz ve Mobil Alar 1. Ara Sınav Soruları ve Çözümleri MALTEPE ÜNVERSTES ELEKTRK-ELEKTRONK MÜHENDS BÖLÜMÜ ELK 41- Telsiz ve Mobil Alar 1. Ara Sınav Soruları ve Çözümleri Örenci Adı Soyadı : Örenci no : Akademik yıl : 011-01 Dönem : Bahar Tarih : 09.04.01 Sınav

Detaylı

ALÇAK GERİLİM HATLARI HABERLEŞMESİNDE GÜRÜLTÜ ANALİZİ. YÜKSEK LİSANS TEZİ Bayram AY

ALÇAK GERİLİM HATLARI HABERLEŞMESİNDE GÜRÜLTÜ ANALİZİ. YÜKSEK LİSANS TEZİ Bayram AY İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ALÇAK GERİLİM HATLARI HABERLEŞMESİNDE GÜRÜLTÜ ANALİZİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Bayram AY Anabilim Dalı : Elektrik Mühendisliği Programı : Elektrik Mühendisliği

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

ORION ECHO ECH0201 Kullanıcı Kitapçığı Ver. 1.03

ORION ECHO ECH0201 Kullanıcı Kitapçığı Ver. 1.03 ORION ECHO ECH0201 Kullanıcı Kitapçığı Ver. 1.03 İÇİNDEKİLER 1.0. Orion ECH 0201 Ultrasonic Seviye Transmitteri 3 1.1. Ech_0201 Dc Hata Kontrolü Özellikleri 3 1.2. Uygulamalar 3 1.3. Teknik Özellikler

Detaylı

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma Çiğdem İNAN, M. Fatih AKAY Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı-ADANA İçerik Çalışmanın

Detaylı

DENEY 7. Frekans Modülasyonu

DENEY 7. Frekans Modülasyonu DENEY 7 Frekans Modülasyonu Frekans Modülasyonu Frekans ve az odülasyonları açı (t) odülasyonu teknikleri olarak adlandırılırlar. Frekans odülasyonunda, taşıyıcı sinyalin rekansı odüle eden sinyal ile

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

Görüntü Bağdaştırıcıları

Görüntü Bağdaştırıcıları Görüntü Bağdaştırıcıları Görüntü Bağdaştırıcıları (Ekran Kartları) Ekrandaki Görüntü Nasıl Oluşur? Monitörünüze yeteri kadar yakından bakarsanız görüntünün çok küçük noktalardan oluştuğunu görürsünüz.

Detaylı

PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI

PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI Prof. Dr. Doğan İbrahim Yakın Doğu Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Lefkoşa, KKTC E-mail: dogan@neu.edu.tr, Tel: (90) 392 2236464 ÖZET Bilgisayarlara

Detaylı

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Gizem Pekküçük, İbrahim Uzar, N. Özlem Ünverdi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi gizem.pekkucuk@gmail.com,

Detaylı

BÖLÜM 4 RADYO ALICILARI. 4.1 Süperheterodin Alıcı ANALOG HABERLEŞME

BÖLÜM 4 RADYO ALICILARI. 4.1 Süperheterodin Alıcı ANALOG HABERLEŞME BÖLÜM 4 RADYO ALIILARI 4. Süperheterodin Alıcı Radyo alıcıları ortamdaki elektromanyetik sinyali alır kuvvetlendirir ve hoparlöre iletir. Radyo alıcılarında iki özellik bulunur, bunlar ) Duyarlılık ) Seçicilik

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ YENİLENEBİLİR ENERJİ EĞİTİM SETİ KULLANIM KİTAPÇIĞI ve Deneyler İÇİNDEKİLER Eğitim Seti Özellikleri 3 Hibrid Şarj Regülatörü Modülü Özellikleri 4 DC-AC İnverter Modülü Özellikleri 5 AKÜ Modülü Özellikleri

Detaylı

ASCII KODLARI. Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması:

ASCII KODLARI. Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması: ASCII KODLARI Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması: B ir metin bilgisini bilgisayar hafızasında temsil edebilmek için, bilgisayar sistemi, her harf yada sembol için bir sayısal değer atar.

Detaylı

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? Mikrodenetleyici Tanımı Mikrodenetleyicilerin Tarihçesi Mikroişlemci- Mikrodenetleyici 1. İki Kavram Arasındaki Farklar 2. Tasarım Felsefesi ve Mimari

Detaylı

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

Kontrol Sistemlerinin Analizi

Kontrol Sistemlerinin Analizi Sistemlerin analizi Kontrol Sistemlerinin Analizi Otomatik kontrol mühendisinin görevi sisteme uygun kontrolör tasarlamaktır. Bunun için öncelikle sistemin analiz edilmesi gerekir. Bunun için test sinyalleri

Detaylı

TECO N3 SERİSİ HIZ KONTROL CİHAZLARI

TECO N3 SERİSİ HIZ KONTROL CİHAZLARI 1/55 TECO N3 SERİSİ HIZ 230V 1FAZ 230V 3FAZ 460V 3FAZ 0.4 2.2 KW 0.4 30 KW 0.75 55 KW 2/55 PARÇA NUMARASI TANIMLAMALARI 3/55 TEMEL ÖZELLİKLER 1 FAZ 200-240V MODEL N3-2xx-SC/SCF P5 01 03 Güç (HP) 0.5 1

Detaylı

Bölüm 20 FBs-4A2D Analog Giriş/Çıkış Modülü

Bölüm 20 FBs-4A2D Analog Giriş/Çıkış Modülü Bölüm 20 FBs-4A2D Analog Giriş/Çıkış Modülü FBs-4A2D, FATEK FBs'nin PLC serilerinin analog I/O modullerinden biridir. Analog çıkışları için 2 kanallı 14bitlik D/A çıkışı sağlar. Farklı jumper ayarlarına

Detaylı

NORM ELEKTRONİK A.Ş. Test Ortamı

NORM ELEKTRONİK A.Ş. Test Ortamı SAYFA NO: 1/8 AMAÇ Aracın kontak anahtar girişine takılı bir anten devresi vasıtasıyla, transponder kodunu okuyup belleğindeki kodlarla karşılaştıran, öğretilmiş kodlu transponder takıldığında, immobilizer

Detaylı

Ege MYO Bilgisayar Donanım Ders Notları

Ege MYO Bilgisayar Donanım Ders Notları EKRAN KARTI Ekran kartı, mikroişlemcide (CPU) işlenen verileri monitörde görüntülenmesini sağlayan arabirimdir. Ekran modülü anakart üzerine yerleşik olabileceği gibi genişleme yuvalarına bağlanabilmektedir.

Detaylı

Alıcı Devresi; Sinyali şu şekilde modüle ediyoruz;

Alıcı Devresi; Sinyali şu şekilde modüle ediyoruz; Bu e kitapta infrared iletişim protokolleri ile ilgili basit bir uygulamayı anlatmaya çalışacağım. Bunu yine bir mikrodenetleyici ile yapmamız gerekecek. Siz isterseniz 16f628a yı ya da ccp modülü olan

Detaylı

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM 11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM Diyelim ki bir gezideyiz fakat diz üstü bilgisayarımızı evde bıraktık ve elektronik postamıza ulaşmak istiyoruz. Hiç problem değil; sadece mesaj alabilen ve internete bağlanabilen

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN:

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ YAPANLAR Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: Deneyin Yapılış Tarihi Raporun Geleceği Tarih Raporun

Detaylı

Merkezi Tv de Sistem Seçimi:

Merkezi Tv de Sistem Seçimi: Merkezi Tv de Sistem Seçimi: Gelişen ve çeşitlenen teknolojiler sayesinde, Merkezi Tv Sistemlerinden en yüksek faydayı elde edebilmek için doğru sistem seçimi büyük önem kazandı. Birçok teknik detay arasında

Detaylı

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 1 / 11 WiFi Relay Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 2 / 11 1. ÖZELLĐKLER 100.0mm x 80.0mm devre boyutları 12/24 VDC giriş gerilimi Giriş ve çalışma gerilimini gösteren LED ler 4 adet, 12/24V,

Detaylı

Bölüm 4. Sistem Bileşenleri. Bilgisayarı. Discovering. Keşfediyorum 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak

Bölüm 4. Sistem Bileşenleri. Bilgisayarı. Discovering. Keşfediyorum 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak Sistem Bileşenleri Bilgisayarı Discovering Keşfediyorum 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak Sistem Sistem, bilgisayarda veri işlemek amacıyla kullanılan elektronik bileşenleri

Detaylı