T. C. İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Bilişim Enstitüsü ENFORMASYON SİSTEMLERİNİN TASARIMI VE YÖNETİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T. C. İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Bilişim Enstitüsü ENFORMASYON SİSTEMLERİNİN TASARIMI VE YÖNETİMİ"

Transkript

1 T. C. İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Bilişim Enstitüsü ENFORMASYON SİSTEMLERİNİN TASARIMI VE YÖNETİMİ Kemal Ecevit YILDIRIM

2 2/103 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ KABLOSUZ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNE GENEL BİR BAKIŞ Radyo Dalgaları Bir Dalganın Frekansı ve Hızı Modülasyon Teknikleri KABLOSUZ AĞLAR Kablosuz Ağların Kapsama Alanlarına Göre Sınıflandırılması Kablosuz Yerel Ağ (WLAN) IEEE Standartları Kablosuz Ağ Çalışma Modelleri KABLOSUZ AĞLARDA GÜVENLİK Açık Anahtar Yöntemi (Open Key) Paylaştırılmış Anahtar Yöntemi (Shared Key) Linux Kablosuz Ağ Sürücüleri ndiswrapper Kurulumu Kablosuz Ağ Araçları nın Kurulumu (Wireless Tools) Wireless Tools un kullanımı İwconfig iwlist iwspy iwpriv SONUÇ KAYNAKÇA...43

3 3/103 TABLOLAR Tablo 1: Radyo Frekanslarına İlişkin Sınıflama...7 Tablo 2: Kablosuz Ağlar Tarafından Kullanılan Radyo Frekansları...8 Tablo 3: a Standardı Tarafından Kullanılan Frekanslar...15 Tablo 4: b/g Standartları Tarafından Kullanılan Frekanslar...16 Tablo 5: Wireless Extensions Sürümlerini Destekleyen Kernel Sürümleri ŞEKİLLER Şekil 1: Dalga Modeli...5 Şekil 2: Elektromanyetik Dalgaların Özellikleri...7 Şekil 3: Frekans Atlamalı Dağınık Spektrum Çalışma Modeli Şekil 4: Düz Sıralı Dağınık Spektrum Çalışma Modeli Şekil 5: OFDM Çalışma Modeli...12 Şekil 6: WLAN Teknolojileri...14 Şekil 7: İki Katlı Bir Binanın Örnek Kablosuz Ağ Yapısı...18 Şekil 8: Saklı Düğüm Problemi Şekil 9: Cihazdan Cihaza Çalışma Modeli...19 Şekil 10: Altyapı Çalışma Modeli....21

4 4/ GİRİŞ Günümüzde teknoloji ile çok fazla iç içe yaşadığımız için ilk bakışta şaşırtıcı gelse de insanlık tarihi boyunca esas olan kablosuz iletişim olmuştur. En basit örnek ses dalgalarıdır. İnsanlar herhangi bir cihaz kullanmaksızın konuşarak anlaşmaktadırlar ki ses dalgalarının havada yayılması itibarıyla bu bir kablosuz iletişim şeklidir. Ancak tarihin ilk çağlarında insanlar kendi doğal seslerinin yetmediği noktalarda davul gibi bazı yardımcı araçlar kullanmak suretiyle de haberleşmeye devam etmişlerdir. Davul sesinin de yetersiz olduğu noktalarda haberleşme mesafesi çok kısa kaldığı için haberin uzak noktaya iletişimi için ya da yanlış anlaşmaları ortadan kaldırabilmek için iletiler tekrarlanarak gönderilirdi. Eski Amerika'da ise yerli halk haberleşmede dumanı iletişim aracı olarak kullanmıştır. Daha sonraları uzak mesafeler arasındaki iletişimde özel bayraklar kullanılmaya başlandı. Ancak mesafe ve gün ışığı en önemli kısıtlar olarak ortaya çıkıyorlardı. 19 ncu yüzyılda yanar söner lambalar kısa mesafeler için ve özellikle askeri amaçla kullanılmaya başlandı. Bu yanar söner lambalarla Mors alfabesi de kullanılarak çok iyi bir haberleşme düzeyi elde edildi. Üstelik gece de kullanılabiliyordu. Ancak mesafe ve hava koşulları en önemli kısıtlar olmaya devam ettiler. Radyo frekansının kullanımına dayalı iletişim insan sesinin elektrik sinyallerine dönüştürüldüğü ilk uygulamalardır. Bu sinyaller analog'du ve bu nedenle Analog Sinyaller olarak adlandırıldılar. Ses dalgalarının analizi, radyo iletişim teorisinin anahtar kısmını oluşturur. Radyo frekansının kullanımına ilişkin temel ilkelerin tespiti çeşitli kablosuz iletişim tekniklerinin anlaşılmasında çok önemli bir yer tutmaktadır. 2. KABLOSUZ İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİNE GENEL BİR BAKIŞ Kablosuz teknolojiler basit anlamda bir veya birden fazla cihazın radyo dalgalarını kullanmak suretiyle fiziksel bağlantı olmaksızın iletişimine imkan veren yapılardır. Kablosuz teknolojler kablosuz kulaklık, mikrofon gibi bilgi işleme ya da saklama işi yapmayan basit cihazlardan, kablosuz yerel ağlar gibi (Wireless Local Area Networks - WLAN) çok karmaşık sistemlere kadar uzanan bir alanı ifade etmektedir. Kablosuz teknolojiler aynı zamanda uzaktan kumanda, kablosuz kulaklık ve bazı dizüstü bilgisayarlarda kullanılan kızılötesi (infrared) denilen iletişim teknolojisini de içermektedir. Hawaii Üniversitesinde Profesör olan Norm Abramson tarafından, ALOHANET adı verilen ilk radyo tabanlı iletişim sistemi 1970 yılında geliştirildi. Böylece bir çok cihaz arasında eş zamanlı veri iletişimi gerçekleştirilen dünyanın ilk kablosuz ağı kurulmuş oldu. ALOHANET projesi çerçevesinde yapılan araştırmalar ve bu araştırmalar sonucu elde edilen bilgi birikimi daha sonra

5 5/103 Bob Matcalfe tarafından kablolu iletişim ağı için Ethernet standartlarının geliştirilmesi için kullanıldı. Bugün itibarıyla dünyada çok farklı sayıda kablosuz ağ biçimi kullanılmaktadır. Çoğunlukla Wi-Fi olarak bilinen ve teorik olarak 54 Mbps ile data transferi sağlayan protokolü ve uydu teknolojisini kullanan Global Positioning System (GPS) de bunlardan bazılarıdır. Ayrıca cep telefonu teknolojisinde de General Packet Radio Service (GPRS) and Code Division Multiple Access (CDMA) gibi birçok kablosuz ağ stanardı kullanılmaktadır Radyo Dalgaları Dalga boşlukta ve madde içinde yayılabilen ritmik bir olaydır. Bir iple yaratılan dalga, bir tepe ve bir vadiye sahiptir. Tepeye karın, vadiye ise çukur adı verilir. Her dalga belli bir dalgaboyuna sahiptir. Bir karından bir karına olan toplam mesafeye bir dalgaboyu adı verilir. Aynı şekilde bir çukurdan, diğerine olan mesafede aynıdır. Teknik açıdan radyo dalgaları elektrik yüklü parçacıkların elektromanyetik tayfın belirli bir bölümünde belirli sıklıkta hareketinden kaynaklanır. Şekil 1: Dalga Modeli.

6 6/103 Genlik, bir dalganın normal konumundan yükselme ve alçalma mesafesidir. Uzanımın en büyük ve en küçük olduğu konumlar diye de tarif edilebilir. Genlik, dalgayı ortaya çıkaran enerjinin miktarına bağlıdır. Dalganın enerjisi artarken, genlik de artar. Elektromanyetik tayf en uzun dalga boyundan en kısa dalga boyuna şu grupları kapsar: - Radyo dalgaları - Mikro dalgalar - Kızılötesi dalgar - Optik dalgalar - Ultraviole dalgalar - X ışını dalgaları - Gama dalgaları Bir Dalganın Frekansı ve Hızı Tüm dalgalar belli bir frekansa sahiptir. Frekans, bir saniyede belli bir noktadan geçen dalgaların sayısıdır. Belirli bir noktayı bir saniyede geçen dalga sayısı artıkça, frekans da artar. Dalganın uzunluğu arttıkça, dalganın belirli bir noktadan geçiş süresi artar, dalga kısaldıkça, geçiş süresi azalır. Maddenin ileri geri hareketine titreşim hareketi denir. Bir titreşimin frekansı, hertz adı verilen bir birimle ölçülür. Bir hertz (Hz), bir dalganın her saniyede bir devir veya bir titreşim yapmasıdır. Bir dalganın frekansı ve dalgaboyu arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Başka bir ifadeyle bir dalganın boyu artarsa, frekansı azalır. Buna göre uzun dalgalar düşük bir frekansa, kısa dalgalar ise yüksek bir frekansa sahiptir. Bir dalganın hızı, dalganın frekansı ve dalgaboyuna bağlıdır. Dalganın hızı aşağıdaki denklem ile hesaplanır: Hız = Dalgaboyu x Frekans v = l x f Hertz, saniyedeki titreşim sayısını gösteren bir birim olduğuna göre örneğin ses hızı metre/saniye cinsinden ifade edilir. Aşağıdaki şekilde elektromanyetik dalgaların özellikleri grafiksel olarak gösterilmiştir.

7 7/103 Şekil 2: Elektromanyetik Dalgaların Özellikleri. Sinüs dalgasının y ekseni üzerindeki uzunluğu bize dalganın genliğini verir, iki sinüs dalgasının tepe noktaları arasındaki mesafe ise frekans olarak adlandırılır. Aşağıdaki tabloda radyo frekanslarına ilişkin genel kabul görmüş bir sınıflama yer almaktadır. Frekans Band 10 khz 30 khz Çok Düşük Frekans (VLF) 30 khz 300 khz Düşük Frekans (LF) 300 khz 3 MHz Orta Frekans (MF) 3 MHz 30 MHz Yüksek Frekans (YF) 30 MHz MHz Çok Yüksek Frekans (VHF) MHz 2.9 GHz Aşırı Yüksek Frekans (UHV) 2.9 GHz 30 GHz Çok Aşırı Yüksek Frekans (SHV) 30 GHz ve daha üstü Olağanüstü Aşırı Yüksek Frekans (EHF) Tablo 1: Radyo Frekanslarına İlişkin Sınıflama. İnceleme konumuz olan kablosuz ağlar da çeşitli radyo frekanslarını kullanmaktadır. Kablosuz ağlar tarafından kullanılan radyo frekansları ise aşağıdaki tabloda özetlenmektedir.

8 Frekans Aralığı T.C İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 8/103 Kablosuz Ağ 2.45 GHZ Bluetooth GHz , b, g GHz a GPS Tablo 2: Kablosuz Ağlar Tarafından Kullanılan Radyo Frekansları. Radyo dalgaları kullanılarak gerçekleştirilen veri iletişiminde bilgi verici adı verilen bir cihaz ile belirli bir frekans aralığında çalışan bir taşıyıcı üzerine uygulanarak uzaya yayılır, alıcı adı verilen cihaz ise bu veriyi alıp işler. Bilginin radyo dalgaları üzerine uygulanmasına modülasyon bunun alıcı cihazlar tarafından yorumlanmasına ise demodülasyon adı verilir. Modülasyon işlemi frekansın sabit tutulduğu genlik modülasyonu ve dalga boyunun sabit tutulduğu frekans modülasyonu şeklinde yapılabilir, bununla birlikte günümüzde yaygın olarak kullanılan frekans modülasyonudur. Kablosuz iletişimde frekans modülasyonu temelinde çok çeşitli modülasyon teknikleri bulunmaktadır Modülasyon Teknikleri Bir radyo sisteminde taşıyıcı işaret, frekansın (Hertz olarak) yanı sıra, dalganın genliği ve fazı ile de karakterize edilir. Modülasyon bu üç temel karakteristik büyüklüğün biri veya birkaçının birden değiştirilmesi ile gerçekleştirilir. Bu şekilde radyo dalgaları üzerine bindirilen veri alıcı tarafından yorumlanarak tekrar kaynaktaki haline dönüşürülür. Kullanılan modülasyon yöntemine göre ihtiyaç duyulan kanal kapasitesi de faklılık göstermektedir. Genlik modülasyon yönteminde ihtiyaç duyulan kanal genişliği veri iletimi sırasında kullanılacak radyo dalgasına ait frekansın iki katı olmalıdır. Buna karşın frekans modülasyonunda kanal genişliği veri iletiminde kullanılacak en yüksek frekansın birkaç katı olmalıdır. Frekans modülasyonu radyo spekturumunun verimsiz kullanımına sebep olsa da iletişimin geniş kanallar kullanılarak yapılması nedeniyle kanallardaki gürültü ve karışmalara (enterferans) karşı çok daha dirençlidir. Sayısal işaretler de analog işaretler gibi, radyo işaretlerinin karakteristik özellikleri değiştirilerek iletilebilirler. Sayısal iletimin ilk örneği Mors alfabesinin kullanıldığı telgraf haberleşmesidir. Ancak radyo haberleşmesinde özellikle iletilen sıfırların (0) algılanması çözülmesi gereken bir sorundur, alıcının işaretin sıfır mı yoksa sönümlenen bir işaret mi olduğunu ayırt edebilmesi gerekir. Çözüm için en açık yollardan biri belirli bir frekansa doğru yaklaşıldığında 1 diğer bir frekansa yaklaşıldığında ise sıfır olarak modellenmesidir. Bu yöntem Frekans Kaymalı Anahtarlama (Frequency Shift Keying FSK) olarak adlandırılır.

9 9/103 Modern sayısal iletim sistemlerinde haberleşme kanalından daha fazla sayıda bit taşınabilmesi için frekans, faz ve genlik modülasyonlarının kombinasyonları kullanılmaktadır.günümüzde kablosuz iletim sistemlerinde sayısal iletim tekniklerinin kullanımı yaygındır. Sayısal işaretler kanal gürültüsa ve karışımına daha bağışıklıdırlar; iletilen sayısal işaretlerde hata tespiti ve bu hataların düzeltilmesi mümkündür. Ayrıca sayısal bilgi kolaylıkla sıkıştırılıp taşınabildiği gibi şifreleme daha etkin bir şekilde gerçekleştirilebilir Frekans Atlamalı Dağınık Spektrum (Frequency Hopping Spread Spectrum FHSS) Bu yöntemde verici yollayacağı bilgiyi geniş frekans aralığının bölünmesiyle oluşmuş birçok alt frekans aralığından yollar. Bu yollama işi dinamik olarak gerçekleşir. Yani verici her yollayacağı veriyi farklı bir frekans aralığından yollar, böylece üçüncü kişiler bir frekans aralığını dinlese bile anlamlı bir veri elde edemez. Elde ettiği veri sadece toplam verinin çok küçük anlamsız parçalarıdır. Ayrıca veriyi ele geçirmek isteyen kişi hangi frekans aralığında ne kadar süre veri iletimi yaptığımızı bilemez. Bu da davetsiz kötü niyetli üçüncü kişilerin amacına ulaşmasını engellemiş olur. Vericinin dinamik olarak farklı frekans aralığından alıcının da bildiği belirli bir düzen içerisinde veriyi göndermesi sayesinde iletişim gerçekleştirilebilmektedir. Diğer bir ifadeyle verinin hangi kanaldan yollanacağı önceden kararlaştırılmış bir parametre ile belirleniyor ve vericinin frekans aralığını seçmede kullandığı bu parametre alıcı tarafta da biliniyor ve bu sayede haberleşme sağlanıyor. Üçüncü kişiler tarafından bu parametre ele geçirilmesi aynı zamanda verinin de ele geçirilmesi anlamına gelecektir. Bununla birlikte bu parametreyi sonradan elde etmesi verinin tümüne sahip olmadığı için çok zordur. Aşağıda sistemin çalışma mantığını anlatan şekil verilmiştir.

10 10/103 E Enerji Verinin C Parças Verinin E Parças Verinin A Parças Verinin B Parças Verinin D Parças Zaman C B D F1 F2 F3 F4 F5 F1 F2 F3 F4 F5 A Frekans Atama Frekans Şekil 3: Frekans Atlamalı Dağınık Spektrum Çalışma Modeli. Bu teknikte verici, alıcı ile eşzamanlı (senkron) çalışmak zorundadır. Aksi halde, veri kayıpları kaçınılmazdır. Bu nedenle, gerçek veri gönderme ve alma menzilleri, seviye düşmelerine olanak tanımak üzere değişken olup, arada bulunan engellerin (bina, duvar, vs.) durumuyla da yakından ilgilidir. FHSS tekniğinde frekansın devamlı olarak değiştirilmesi nedeniyle bu yöntem karışım (enterferans) olaylarına karşı daha dirençlidir. Bu ise, aynı fiziksel ortamda daha çok sayıda FHSS sistemi çalıştırılabilmesi demektir. Böylece toplam bant genişliği arttırılmış olur. Geniş yerleşim alanlarında veya katlara yayılmış uygulamalarda birbiri ile örtüşen kapsama alanları oluşturularak, daha geniş erişim alanları oluşturulabilir. FHSS sistemlerinde, kullanıcılar Erişim noktaları arasında dolaşabilirler ve DSSS sistemlerine göre daha esnek çalışma alanına kavuşurlar.

11 11/ Düz Sıralı Dağınık Spektrum (Direct Sequence Spread Spectrum DSSS): Bu iletim yönteminde vericinin gönderdiği veri, rasgele olarak belirlenmiş bir bit dizisi ile XOR işlemine tabi tutulur. Gönderilen Veri A Vericinin Rastgele Bit Dizisi B Aktar lan Sinyal A xor B C Al nan Sinyal A xor B C Al c n n Rastgele Bit Dizisi B Al nan Veri A Şekil 4: Düz Sıralı Dağınık Spektrum Çalışma Modeli. Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi veriyi gönderen cihazda veri rasgele (PN=Pseudorandom) üretilen bit dizisi ile XOR işlemine sokulmuştur. Rasgele bit dizisinin birim zamana düşen bit sayısı (Data Rate) veriden daha fazladır ki örnekte 4 bittir. Bu nedenle XOR işlemi sonucunda üretilen verinin de bit oranı daha fazla olur. Bu durumda gönderilecek olan işaretin bant genişliği de doğal olarak artacaktır. Başka bir ifadeyle gönderilmek istenen işaret daha geniş bir frekans aralığına yayılır (frequency spreading). Alıcı cihazda gönderilen verinin anlamlı olarak elde edilmesi için daha önce vericide kullanılan rasgele bit dizisinin kullanılması gerekmektedir. Eğer iletim sırasında bir veya daha fazla bit kaybı olursa orijinal veri tekrar gönderildiğinden, karşılaştırma yoluyla tamamlanır. DSSS için önemli bir nokta, radyo frekans sinyalinin kaybıdır. Bu sorunun giderilmesi için, yüksek kazançlı antenler ve radyo frekans kuvvetlendiriciler kullanılır. DSSS, binalar arasında noktadan noktaya veya bir noktadan çok noktaya segmentler oluşturarak, kiralık hat veya fiber optik hatlar yerine kullanılabilir. Çok noktalı uygulamalarda, noktalar arasındaki mesafeler, noktaların sayısı, arazinin durumu gibi etkenlerle erişim mesafeleri daha kısa olabilir. Bu yüzde, anten tipleri ve konumlarının seçimi büyük öneme sahiptir.

12 12/ Dikey Frekans Bölüşümlü Çoğullama (Orthogonal Frequency Division Multiplexing OFDM) Bu teknikte radyo frerans sinyalleri daha küçük alt sinyallere bölünerek aynı anda farklı frekanslardan gönderilir. Bu nedenle OFDM tekniği kullanılarak daha yüksek veri aktarım hızlarına ulaşılabilir. WLAN sistemleri açısından da en başarılı yöntem OFDM dir. OFDM sinyal iletiminde meydana gelen çapraz karışmayı azaltan ve çoklu-yol gecikme yayılmasına ve kanal gürültüsüne tolerans tanıyan bir yöntemdir. Bu yüzden pek çok kablosuz uygulama için oldukça uygundur. Bu modülasyon yöntemi ile WLAN sistemleri sahip oldukları en yüksek veri aktarım hızına ulaşabilmektedirler. Şekil 5: OFDM Çalışma Modeli. Şekilde de görüldüğü gibi OFDM alt sinyal taşıyıcıları üst üste binebilmekle birlikte herhangi bir alt sinyal taşıyıcısının en yüksek güç seviyesine ulaştığı noktada diğer sinyal taşıyıcıların güç seviyeleri sıfıra eşittir. 3. KABLOSUZ AĞLAR Kablosuz ağlar iki ya da daha fazla cihaz arasında kablosuz olarak veri iletişimi sağlamaktadır. Bu ağlar; özel amaçlı, eğitim amaçlı, ulusal veya halka açık olarak kurulabilirler lı yıllarda büyük gelişmeler gösteren kablosuz iletişim teknolojilerinin kablolu iletişim teknolojilerine kıyasla birçok üstünlüğü bulunmaktadır. Özellikle veri aktarımında son gelişmelerle birlikte yüksek hızlara ulaşılması, kablosuz teknolojiyi yaygın olarak kullanılır hale getirmiştir. Kablosuz iletişim ağlarını hizmet yapısı, çalışma prensipleri, kapsama alanları veya mimarisine (topoloji) göre farklı şekillerde gruplandırmak mümkün olmakla birlikte bu ağların kapsama alanlarına göre sınıflandırılması oldukça yaygındır.

13 13/ Kablosuz Ağların Kapsama Alanlarına Göre Sınıflandırılması Genel olarak kablosuz iletişim ağları, 4 sınıf altında toplanmaktadır. Bunlar; - Kablosuz Kişisel Alan Ağları (Wireless Personal Area Networks, WPAN), - Kablosuz Yerel Alan Ağları (Wireless Local Area Networks, WLAN), - Kablosuz Metropolitan Alan Ağları (Wireless Metropolitan Area Network) - Kablosuz Geniş Alan Ağları (Wireless Wide Area Networks, WWAN) olarak sıralanabilir. WPAN : Bluetooth gibi yakın mesafeli kablosuz iletişim cihazları bu sınıftadır. Erişim standardı IEEE olarak adlandırılmakta olup; erişim mesafesi 10 metre kadardır. WLAN : Kablolu ağlara ait altyapıyı kablosuz olarak kullanan bir iletişim teknolojisidir. Wi-Fi olarak da adlandırılan bu erişim türü IEEE standardında olup; metre mesafede kablosuz iletişime olanak verir. WMAN : Wi-Max olarak da adlandırılan bu standart 20 km ye kadar kablosuz iletişime imkan vermekte ve IEEE standartlarını kullanmaktadır. WWAN : Daha çok geniş band kablosuz data aktarımı amacıyla kullanılan ve Broadband Wireless Access (BWA), Mobile Broadband Wireless Access (MBWA) ve hücresel 3G data sistemlerini içeren kablosuz iletişim teknolojisidir. Bu çalışmanın esas konusu WLAN teknolojisinin Linux altında incelenmesidir Kablosuz Yerel Ağ (WLAN) Kablosuz Yerel Alan Ağları (Wireless Local Area Networks, WLAN), iki yönlü geniş bant veri aktarımı sağlayan ve veri iletimi için fiber optik veya bakır kablo yerine radyo dalgalarını veya kızılötesi ışınları kullanan ve sınırlı bir alanda çalışan iletişim ağları olarak tanımlanmaktadır. Kablosuz Yerel Alan Ağları Avrupa düzenlemelerinde Wireless Access Systems (WAS), Radio Local Area Networks (Radio LAN, RLAN) olarak adlandırılmasına karşın başta ABD olmak üzere bir çok ülkede Wireless Fidelity (Wi-Fi), Wireless Local Area Networks (Wireless LAN, WLAN) olarak adlandırılmaktadır.

14 14/103 WLAN sistemlerinde radyo dalgaları haricinde özellikle dizüstü bilgisayarlar ile baz cep telefonu modellerinde az miktarda da olsa kızılötesi (Infrared, Irda) teknolojisi kullanılmaktadır. Infrared Data Association olarak belirtilen bu bağlantı türü çok kısa mesafeli kızılötesi ışınlarla veri alışverişini sağlar. Ancak bu sistemler toz, nem, ışık, yağmur ve sis gibi fiziksel etkilere aşırı duyarlıdır. Kızılötesi kullanıldığında kablosuz ağda yer alan cihazların mutlaka görüş hattında bulunması gerekmektedir. Ayrıca iletişim mesafesi de yaklaşık 10 metre olduğundan oldukça kısadır. Bu tür sorunları nedeniyle kızılötesi sistemler yaygın olarak kullanılmamaktadır. WLAN sistemleri küçük işletmeler, orta ölçekli işletmeler ve bireysel kullanıcılara üyesi oldukları kurumsal ağa (İntranet) kablosuz olarak bağlanma imkanı sağlamaktadır. Ayrıca, WLAN sistemleri kullanıcılara mekandan bağımsız olarak kolay bir kablosuz ağ kurulumu ve geniş bant veri iletimi imkanı da sunmaktadır. Kablolu LAN ların tüm özelliklerine sahip olan WLAN sistemleri bu ağların devamı ya da alternatifi olarak kullanılmaktadırlar. Kurumsal ve kişisel kullanımın dışında restoranlar, otobüs terminalleri, oteller, büyük alışveriş merkezleri, tren istasyonları, hava alanları cadde ve sokaklar gibi kamuya açık alanlarda Erişim Alanları (hotspot) vasıtasıyla verilen kablosuz internet hizmetinin de hızla arttığı görülmektedir. Dünyadaki mevcut Erişim Alanı sayılarına bakıldığında ise Ocak 2006 tarihi itibariyle 459 adedi Türkiye de olmak üzere Dünya genelinde toplam 92,120 adet Erişim Alanı bulunmaktadır. Aşağıdaki şekilde WLAN teknolojileri görülmektedir. Şekil 6: WLAN Teknolojileri. WLAN teknolojileri içinde bu incelemenin temel konusu linux altında Wi-Fi olarak da bilinen standartlarına dayalı kablosuz iletişimdir.

15 IEEE Standartları T.C İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 15/ :1997 yılında Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) tarafından geliştirilmiştir. 1-2 Mbps data transfer hızına sahip olan bu kablosuz iletişim standardı lisansız olarak genel kullanıma açık 2.4 GHz ISM (Industrial, Scientific and Medical) bandını kullanmaktadır. Bu standardın kullanımı öncesinde 2.4 GHz ve 900 MHz bandını kullanan çok sayıda kablosuz ağ ekipmanı kullanılmakta idi. Bu standart geliştirilmesinin ardından özellikle ilk yıllarda çoğunlukla imalat sanayiinde ve sağlık alanında kuruluşların personelleri ile hızlı bir şekilde iletişimini sağlamak amacıyla kullanılmıştır standardı yüksek veri transferi sağlamak amacıyla dağınık spektrum modülasyonunu kullanmaktadır. Bu standardın FHSS ve DSSS olmak üzere kullandığı İki farklı modülasyon yöntemi bulunmaktadır. Bu yöntem ile elverişli ortamlarda FHSS ile 2 Mbps, sinyal gürültüsü olan ortamlarda ise DSSS ile 1 Mbps veri iletim oranları sağlanmaktadır a: 1999 yılında IEEE standardına ek olarak a standardı geliştirildi. Bu standartta 5 GHz frekansını kullanılarak teorik olarak maksimum 54 Mbps veri aktarım hızına ulaşılmaktadır. Ancak kullandığı yüksek frekansın yüksek bir güce ihtiyaç duyması ve bina gibi dış etkenlerden yüksek ölçüde etkilenmesi ve bu etkenlerin erişim alanını ve veri aktarım hızını düşürmesi nedeniyle çok fazla yaygınlık kazanmamıştır. Bu standartta veri aktarımında modülasyon tekniği olarak OFDM yöntemi kullanılmaktadır a tarafından kullanılan kanallar ve frekanslar aşağıdaki tabloda görülmektedir. Tablo 3: Kanal Frekans 1 (GHz) Frekans 2 (GHz) a Standardı Tarafından Kullanılan Frekanslar.

16 16/ b: IEEE tarafından a standardı ile aynı yıl b standardı da geliştlirilmiştir gibi yine DSSS modülasyonunu ile birlikte 5.5 Mbps ve 11 Mbps gibi daha yüksek veri aktarım hızlarına ulaşabilmek amacıyla Tamamlayıcı Kod Anahtarlama (Complementary Code Keying CCK) yöntemi kullanılmaktadır. Bu standartta iletişim biribiri üzerine geçen 14 kanal aracılığı ile yapılmaktadır ve her kanal 22 MHz lik bir frekans aralığını kullanmaktadır. Bu standardın en büyük avantajı 5.5 ve 11 Mbps data transfer hızlarına ulaşabilmesidir g: IEEE g adını verdiği yeni bir kablosuz iletişim standardını 2003 yılındı duyurdu. Bu standart 2.4 GHz standardını kullanması itibariyle b ye uyumlu olmakla birlikte veri transfer hızı itibariyle teorik olarak 54 Mbps veri aktarım hızına ulaşmaktadır. Bu standartta a standardında olduğu gibi modülasyon tekniği olarak OFDM kullanılmaktadır b ve g tarafından kullanılan kanallar ve frekanslar aşağıdaki tabloda görülmektedir. Tablo 4: Kanal Frekans (GHz) b/g Standartları Tarafından Kullanılan Frekanslar. Tablodan görüldüğü gibi her bir kanalın komşu kanallara uzaklığı sadece 5 MHz dir. Oysa seçilen bir kanalda yapılan yayın 22 MHz lik bir bandı kapsar (merkez frekansının 12.5 yukarısı ve 12.5 aşağısı). Bu sebeple birbirlerine yakın birden fazla kablosuz ağ yapısı kurulduğunda seçilecek kanal numaralarının uzak olmasına dikkat edilmelidir. Aksi halde, komşu kanalların seçilmesi iletişimde ihtilaflara ve kesintilere yol açacaktır. Kanal seçiminde tavsiye edilen uzaklık en az 5 kanaldır (25 MHz).

17 17/ h: Bu standart Avrupa da geçerli olan 5 GHz WLAN düzenlemelerine uygunluk sağlamak amacıyla a standardına ek olarak Dinamik Frekans Seçimi (Dynamic frequency Selection DFS) Otomatik Güç Kontrolü (Transmit Power Control TPC) özelliklerinin eklenmesi suretiyle oluşturulmuştur. Avrupa Telsiz Düzenlemelerine göre 5 GHz frekans bandında kullanılacak WLAN ürünlerinde TPC ve DFS özelliği bulunması zorunludur. Almanya, İrlanda, Hollanda ve İngiltere gibi bir çok Avrupa ülkesi TPC ve DFS özelliği bulunan cihazlar ile 5 GHz bandında WLAN sistemi kullanma izni vermektedir Kablosuz Ağ Çalışma Modelleri standartları tarafından kullanılan ve altyapı çalışma modeli (Infrastructure) ve cihazdan cihaza bağlantı modeli (Ad-Hoc, peer-to-peer) olmak üzere iki temel çalışma modeli bulunmaktadır. Birbirlerine yakın mesafelerde yer alan kablosuz erişim kartları ve erişim noktaları birlikte Temel Hizmet Grubu nu oluştururlar (Basic Service Set BSS) oluştururlar. Cihazdan cihaza bağlantılarda ise Bağımsız Temel Hizmet Grubu (Independent Basic Service Set IBSS) adını alır. Bir BSS içinde yer alan istasyonlar iletişim için belirli ağ parametrelerini kullanırlar. Diğer BSSlerden ayrılmak üzere BSSID adı verilen 6 baytlık özel bir kimlik numarası kullanırlar. BSS lerin büyük ağ yapılarına bağlanması Genişletilmiş Hizmet Grubu (Extended Service Set ESS) yoluyla olur. Farklı BSS lerin birbirleri ile iletişimi ise Dağınık Sistem Hizmeti (Distribution System Service DSS) aracılığı ile yapılır. Bu bağlantı her BSS nin kendine ait SSID numarasının kullanılması yoluyla sağlanır.

18 18/103 Şekil 7: İki Katlı Bir Binanın Örnek Kablosuz Ağ Yapısı. Yukarıdaki örnek iki katlı bir binanın örnek kablosuz ağ yapısını göstermektedir. Şekildeki her bir istemci kendine yakın erişim noktasına bağlanırken, her iki katta yer alan erişim noktaları da DSS yoluyla iletişim sağlarlar. Tüm yapı ESS olarak adlandırılmaktadır Cihazdan Cihaza Çalışma Modeli (Ad-Hoc) Cihazdan-cihaza çalışma modeli; iki ya da daha çok kablosuz iletişim özelliğine sahip bilgisayarın, bir sunucu (server) olmaksızın aralarında veri iletişimine imkan veren ağ yapılarıdır. Bu tür ağlarda bulunan bilgisayarların sahip oldukları program, veri, dosya gibi tüm kaynaklar ağdaki diğer bilgisayarlar tarafından kullanılabilir. Bu model prensip olarak daha hızlı kurulabilen ve kablo veya erişim noktası gibi herhangi bir altyapı (infrastructure) gereksinimi olmayan en basit ağ kurulum yöntemidir. Cihazdan-cihaza çalışma modelinde ağ içindeki bütün bilgisayarlar eşit düzeydedir. Bununla birlikte bu tür bağlantı modelinde saklı düğüm problemi ortaya çıkmaktadır. Şöyleki bu yöntemde iletişimi düzenleyen bir erişim noktası bulunmadığından hattın müsait olup olmadığına bakılmaksızın cihazlardan biri tarafından veri iletimine başlanabilir.

19 19/103 A B C Şekil 8: Saklı Düğüm Problemi. Yukarıdaki şekilde A cihazı B cihazı ile iletişim kurabilir ancak C cihazı ile iletişim kuramaz. C cihazı B ile iletişim kurabilirken A ile iletişim kuramaz. Bunun nedeni standardının paylaşılmış bir fiziksel alanı kullanmasıdır. Bu aynı alan içerisinde yalnızca bir cihazın belirli bir anda veri iletebilmesi anlamına gelmektedir. Oysa cihazdan cihaza çalışma modelinde her bir cihaz diğerlerinden aynı anda veri iletimine kalkabilir ki bu da veri aktarımını en az %50 oranında düşürmektedir. Ayrıca bu modelde önemli ölçüde güvenlik problemleri de söz konusudur. Bu bağlantı modeli söz konusu problemler nedeniyle çok yaygın kullanılmamakla birlikte geçici ve hızlı bir ağ ihtiyacı duyulan grup çalışmalarında ve toplantılarda kullanılmaktadır. Cihazdancihaza çalışma modeli aşağıda gösterilmiştir. Şekil 9: Cihazdan Cihaza Çalışma Modeli.

20 20/103 Yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi cihazdan cihaza bağlantı modelinde bir erişim noktası kullanılmamaktadır. Bütün cihazlar diğer cihazlara ait kaynakları kullanabilme imkanına sahiptir Altyapı Çalışma Modeli WLAN sistemlerinin temel ve en yaygın kullanım şekli olan altyapı çalışma modeli; kablolu ağa bağlı bir erişim noktası ve istenilen sayıda kablosuz erişim özelliğine sahip cihazdan oluşur Kablolu ağda ihtiyaca göre genellikle bir geniş bant internet erişimi ve sunucu bilgisayar bulunabilir. Bu durumda ağda bulunan tüm bilgisayarlar erişim noktası vasıtasıyla kablosuz olarak mevcut kablolu ağa ve internete bağlanabilirler. Ev ve küçük işyeri uygulamaları için temel altyapı çalışma modeli yeterli ve uygundur. Bu tür çalışma modelinde paylaşılan bütün kaynaklar sunucuda yer alır ve işlemler sunucu aracılığıyla yürütülür. Sunucu işlemleri hızlı bir şekilde yaparak sonuçları istemciye yollar. Böylece işlem hızı ve kapasitesi artırılmış olur. Aksi durumda ise her bir bilgisayarın kendi programları ile verileri işlemesi gerekecektir. Bu durumda işlem hızı iş istasyonunun performansına bağlı olacaktır. Altyapı çalışma modelinde geniş bant internet erişimi genellikle kablolu sistemlerle sağlanmakla birlikte kablosuz olarak da sağlanması mümkündür. Tipik bir b erişim noktası radyo dalgaları ürüten bir cihaz, bir anten ve en az bir Ethernet portundan oluşur. Bununla birlikte çok daha karmaşık sistemlere sahip erişim noktaları da üretilmektedir. Altyapı çalışma modelinde erişim noktası diğer bütün istemci cihazlar arasındaki iletişimi organize etmektedir. Diğer cihazların belirli bir erişim noktasına ulaşabilmeleri açısından doğal olarak söz konusu erişim noktasını diğer erişim noktalarından ayıran bir isme ihtiyaç duyulmaktadır. Service Set Identifier (SSID) adı verilen bu isim bir erişim noktasının kimliği durumundadır. Erişim noktası bu kimliği sürekli olarak yayınlayarak istemci cihazların kendisini tanımasını sağlar. SSID çevrede tüm cihazların görebileceği şekilde açık olarak yayınlanabileceği gibi gizli olarak da yayınlanabilir. Aşağıdaki şekilde altyapı çalışma modeli görülmektedir.

21 21/103 Şekil 10: Altyapı Çalışma Modeli. 4. KABLOSUZ AĞLARDA GÜVENLİK ailesi içerisinde Erişim noktası ile iletişim Açık Anahtar Yöntemi (Open Key) ve Paylaştırılmış Anahtar yöntemi olmak üzere iki şekilde olur Açık Anahtar Yöntemi (Open Key) Bu yöntemde erişim noktası yapılandırılması sırasında WEP Key zorunlu değilse istemci ağa erişebilir. Zorunlu ise istemcinin WEP Key olmadıkça ağa erişimine izin verilmez. Bu yöntemde istemci erişim noktası ile bağlantı isteğini iletir; erişim noktası da istemciyi kabul ederek olumlu yanıt verir ve istemcinin erişimine izin verilir.

22 22/ Paylaştırılmış Anahtar Yöntemi (Shared Key) Bu yöntemde mutlaka bir WEP Key bulunmalıdır. İstemci erişim sağlamak istediği erişim noktasını seçtiğinde erişim noktası tarafından istemciye şifrelenmemiş bir sorgu paketi gönderilir. İstemci gelen bu sorgu paketini WEP Key ile şifreler ve erişim noktasına geri gönderir. Erişim noktası gelen paketin kendi WEP Key i ile şifrelenip şifrelenmediğini kontrol eder. Doğru WEP Key kullanılmışsa erişim noktası istemcinin kendisine üye olmasına ve veri göndermesine izin verir. Yanlış WEP Key kullanılmışsa erişim noktası istemcinin ağa üye olmasına ve veri göndermesine izin vermez. Yukarıda kimlik doğrulama yöntemi olarak yalnızca WEP Key den bahsedildi. Oysa bu tek yöntem değildir. Bu yöntemin birçok dezavantajı olduğu görülmüş ve WPA ve WPA2 gibi yeni kimlik doğrulama yöntemleri gelişltirilmiştir. Kimlik doğrulama dışında erişimi kontrol etmenin başka yöntemleri de bulunmaktadır. Sadece önceden belirlenmiş SSID ya da MAC adreslerinin erişimine izin vermek amacıyla SSID filtrelemesi ve MAC filtrelemesi bunlar arasında sayılabilir. SSID bilgisi normal olarak bir kaç saniyede bir yayınlanır. Bu şekilde yaklaşarak menzile giren kablosuz cihazlarla ilk haberleşme sağlanmış olur. Bir güvenlik önlemi olarak bu yayının durdurulması düşünülebilir. Bu şekilde sadece SSID bilgisini önceden edinmiş olan yetkili kullanıcıların erişim noktası ile haberleşebilmesi sağlanmış olur. SSID aslında bir güvenlik faktörü olmayıp; tek amacı ağı tanımlamaktır. Bu sebeple üretici firmadan ilk geldiğinde erişim noktalarının SSID bilgileri oldukça genel ifadelerdir. Örneğin Linksys firmasının ürettiği erişim noktası cihazlarının SSID bilgisi linksys iken, Cicso markalılarda tsunami ve D-Link markalılarda default olarak ön tanımlama yapılmıştır. Bu bilgi herkes tarafından biliniyor olduğundan, değiştirilmediği takdirde saldırılara da açık bir yapıdadır. Dolayısıyla erişim noktasının ilk kurulumu sırasında SSID bilgisinin değiştirilmesi gerekir. Değiştirilen değerin kolay tahmin edilebilir olmaması hatta SSID bilgisinin şifre yönetimi sistemi içine dahil edilmesi dahi düşünülebilir. Kablosuz iletişimde kullanılan şifreleme sistemi olan WEP algoritmada kullandığı anahtarın kısa olması sebebiyle çok güçlü bir şifreleme sağlayamaz. WEP şifrelerini kırmaya yönelik yazılımlar üretilmiş ve internette kolaylıkla bulunabilmektedir (Airsnort, Wepcrack, WEP Attack, BSD- Airtools gibi).

23 23/103 Dikkat edilmesi gereken bir başka saldırı türü ise Ortadaki Adam (Man in The Middle) saldırılarıdır. Bu saldırı türünde saldırgan kablosuz erişim kullanıcılarını yanıltmak üzere güçlü sinyalli kendi erişim noktasını yakın bir mesafeye yerleştirir. Bu erişim noktası aslında kendi ağına bağlı olup; kullanıcılar gerçek erişim noktasına ulaşmak amacıyla bu cihaza kullanıcı adı ve şifrelerini gönderirlerse saldırgan bu bilgileri elde eder. Dolayısıyla kullanıcılar kendi ekranlarında hatalı kullanıcı adı veya şifre mesajı gördüklerinde gerçekte sahte erişim noktası üzerinden gizli bilgilerini iletmiş olurlar. Kablosuz ağları bekleyen bir başka tehlike ise kablosuz erişim cihazları ile kritik mekanları gezerek yakındaki ağlar hakkında bilgi toplayan saldırganlardır. Saldırganın kablosuz ağ arama işlemini yaparken hangi araçla gezdiğine bağlı olarak bu saldırılar war walking, war driving ya da war flying olarak adlandırılmaktadır. Internette bütün bir şehirdeki kablosuz erişim sistemleri hakkında bu yollarla edinilmiş bilgiler veren siteler mevcuttur (www.nakedwireless.ca gibi). Kablosuz ağlar için bir tehlike de saldırganın istemci ve sunucu arasında kablosuz ortamda iletilen veriyi izlemesi ya da değiştirmesidir (data gathering & sniffing). Bu amaç için de yine internette çok sayıda araç bulunmaktadır (Netslumber, Commview). Hatta saldırı mesafesini arttırabilmek amacıyla çok çeşitli antenler dahi üretilmiştir. 5. Linux altınta kablosuz bir ağ kurabilmek için en geniş çerçevede aşağıdaki adımların izlenmesi gerekir. - Öncelikle kablosuz bağlantı kartına ait sürücünün tespiti ve kurulumu gerekmektedir. - İkinci olarak Linux kablosuz ağ araçlarının bilgisayarınıza yüklenmiş olması gerekmektedir. - Eğer sisteminizde kablosuz bağlantı için PCMCIA kart kullanılıyorsa pcmcia_cs paketinin, PCI kart kullanılıyorsa pci_cs paketinin yüklenmiş ve düzenlenmiş olması gerekmektedir. - Eğer bu yapılmamışsa kernel çekirdeği içerisinde PCMCIA veya PCI desteğinin bulunması eğer bulunmuyorsa çekirdeğin yeniden derlenmesi gerekmektedir. Hemen hatırlatmak gerekir ki günümüzde bir çok Linux dağıtımı kernel çekirdeğinin içinde PCMCIA ve PCI desteği vermektedir. Dolayısıyla çekirdeğin yeniden derlenmesi gerekmemektedir. Bununla birlikte bazı nedenlerden ötürü pcmcia-cs veya pci_cs paketine de ihtiyaç duyulabilmektedir.

24 24/ Linux Kablosuz Ağ Sürücüleri Günümüzde çok sayıda kablosuz ağ kartı üreticisi ürünlerinde belirli yonga setlerini kullanmaktadır. Bazı yonga setleri aşağıda sıralanmıştır. Hermes AP Hermes AP orinoco_cs sürücülerinin erişim noktası gibi davranmasına olanak tanıyan yama yapılmış sürümüdür. sitesinden bu sürücüyü indirebilir ve ayrıntılı bilgelere ulaşabilirsiniz. hostap_cs hostap_cs bir Prism II kart sürücüsüdür. Fakat bazı yeni özellikleri itibarıyla diğer Prism II kart sürücülerinden ayrılır. sitesinden bu sürücüyü indirebilir ve ayrıntılı bilgelere ulaşabilirsiniz. madwifi Atheros a/b/g kartlarına ait sürücüdür. sitesinden bu sürücüyü indirebilir ve ayrıntılı bilgelere ulaşabilirsiniz. orinoco_cs Bu sürücü bir çok kablosuz ağ kartını desteklemektedir. Bunlar arasında Lucent WaveLAN IEEE, Lucent Orinoco, Symbol Spectrum 24, ve Apple AirPort (AirPort Extreme i desteklememektedir) sayılabilir. Bir çok Linux dağıtımı bu sürücüyü içermektedir. Bu sürücü Prism II kartlarını desteklemekle birlikte, Prism II yongasının bir çok özelliği bu sürücüyle kullanılamamaktadır. sitesinden bu sürücüyü indirebilir ve ayrıntılı bilgelere ulaşabilirsiniz. prism54 prism54 Prism GT, Prism Duette, and Prism Indigo yonga tabanlı kablosuz ağ sürücülerini desteklemektedir. sitesinden bu sürücüyü indirebilir ve ayrıntılı bilgelere ulaşabilirsiniz. wlan-ng wlan-ng bir başka Prism II kart sürücüsüdür. Bu sürücü kablosuz ağ araçları paketini desteklememekte bununla birlikte kendi uygulamasını beraberinde getirmektedir. ttp://www.linuxwlan.org/ sitesinden bu sürücüyü indirebilir ve ayrıntılı bilgelere ulaşabilirsiniz.

25 25/103 Bu inceleme sırasında D-Link DWL-G520 PCI kartı ve Madwifi sürücüsü kullanılmıştır. Madwifi sürücüsü yukarıda da değinildiği gibi DWL-G520 gibi atheros yonga setini kullanan kablosuz ağ cihazlarının Linux altında kullanılabilmesi için tasarlanmıştır. Öte yandan Linux için tasarlanmış sürücüsü bulunmayan cihazlar için de ndiswrapper seçeneği söz konusudur. Bilindiği üzere kablosuz ağ kartı üreticileri cihazlarına ait sürücüleri geliştirirken çoğunlukla Windows işletim sistemini dikkate almakta ve Linux için özel bir sürücü geliştirmemektedir. Bu nedenle belirli çalışma grupları ya da kişilerce bu cihazlar için Linux sürücüleri geliştirilmektedir. Öte yandan her bir cihaz için Linux sürücüsü geliştirmenin de güçlüğü ortadadır. Bu nedenle ndiswrapper projesi devreye sokulmuştur. ndiswrapper i geliştirenler kablosuz ağ kartlarına ait Windows sürücülerinin linux altında da çalışabilmesini amaçlamışlardır. Her bir Linux sürücüsünün kurulumu farklı olacağı için bu çalışmada sürücülerin kurulumu konusuna girilmemiştir. Bununla birlikte birçok cihaz ndiswrapper altında çalışabildiğinden ndiswrapper kurulumuna ve özelliklerine kısaca değinilecektir ndiswrapper Kurulumu Öncelikle adresinden ndiswrapper ın tercihen en son sürümünü indirmek gerekmektedir. Son sürüm 1.8 dir. ndiswrapper-1.8.tar.gz dosyası indirildikten sonra bu dosya /usr/src dizini altına kopyalanır. Bu işlemin ardından aşağıdaki komutları girmek gerekecektir: # tar zxvf ndiswrappre-1.8.tar.gz # cd ndiswrapper-1.8 # make uninstall # make Aşağıdaki komut root hakkıyla çalıştırılmalıdır. # make install Bu işlemlerin ardından ndiswrapper kurulmuş olur. Bu aşamada kullanılacak kablosuz ağ cihazının Windows XP sürücüsünün indirilmesi gerekecektir. Bunun için cihazınızın tam olarak markası ve modeli belirlenmelidir. Bu işlem için aşağıdaki komut girilir. Eğer bir PCI cihaz kullanılıyorsa:

26 26/103 # lspci n komutu çalıştırılır. Eğer sistemde bir usb cihaz bulunuyorsa bu durumda: # lsusb komutu çalıştırılır. Cihazın marka ve modeli belirlendikten sonra cihazın Windows XP sürücüsü temin edilir. Birçok Windows sürücüsü zip ya da exe uzantılı sıkıştırılmış dosyalarda bulunmaktadır. Bu sürücüler Linux altında unzip komutu ile açılabilir. Cab dosyaları ise cabextract ve unshield programlarıyla açılabilmektedir. Söz konusu sıkıştırılmış dosyalar açıldıktan sonra bu dosyaların içinde bulunan inf ve sys uzantılı dosyalar herhangi dizinin altına kopyalanabilmekle birlikte bu dosyaların aynı dizine kopyalanması gerekmektedir. Bazı sürücüler firmware dosyalarıyla birlikte gelebilir bu durmda bu dosyalar da aynı dizin içine kopyalanmalıdır. Bu dosyaların kopyalandığı dizinin içindeyken şu komut girilmelidir. # ndiswrapper i driver.inf Bu komut inf uzantılı dosyayı ve bu dosya tarafından istenen sys ve bin uzantılı dosyaların sisteme kurulması işlemini yapar. Kurulmuş olan sürücünün geçerli bir sürücü olduğunun tespiti şu komutun çalıştırılmasıyla anlaşılır: # ndiswrapper l Eğer sisteme kurulan sürücü cihaz için geçerli bir sürücüyse aşağıdaki mesaj alınır: driver present, hardware present Eğer sürücü ile cihaz arasında bir uyumsuzluk söz konusu ise aşağıdaki mesaj alınır. driver present Eğer bu açıklama da gelmiyorsa bu durumda Windows sürücüsü düzgün bir şekilde kurulamamış demektir. ndiswrapper modülünü çalıştırmak içinse aşağıdaki komut çalıştırılır. # modprobe ndiswrapper

27 27/103 Her şeyin düzgün çalışması halinde bu komut wlan0 kablosuz ağ kartını çalıştıracaktır. Böylece kablosuz ağ kartı Wireless Tools ile ayarlanabilir hale gelmektedir Kablosuz Ağ Araçları nın Kurulumu (Wireless Tools) Linux Wireless Tools ve bunun bir uygulaması (API) olan Wireless Extensions Linux ağ kartlarının düzenlenmesi ve kullanımı amacıyla HP den Jean Tourrilhes tarafından geliştirilmiş ve Linux kullanıcıları arasında büyük bir yaygınlık kazanmıştır. Wireless Tools ve Wireless Extensions Linux ağ kartlarının düzenlenmesi ve kullanımına yönelik tek yöntem olmamakla beraber kazandığı yaygınlık dikkate alınarak bu çalışmada da bu yöntemin özellikleri ve kullanımı incelenmiştir. Wireless Tools un kullanılabilmesi için her şeyden önce Wireless Extensions ile uyumlu bir çekirdeğe (kernel) ve sürücüye ihtiyaç vardır. Çekirdeğin Wireless Extensions in çekirdeğin içine dahil edilebilmesi için CONFIG_NET_RADIO seçeneğinin enabled olması gerekmektedir. Bunun kontrolünü ise aşağıdaki komut ile yapabiliriz. # grep CONFIG_NET_RADIO /boot/config-`uname -r` Bu komutun çalıştırılmasının ardından eğer CONFIG_NET_RADIO enabled ise aşağıdaki mesaj alınır. CONFIG_NET_RADIO=y

28 28/103 Eğer CONFIG_NET_RADIO enabled değilse çekirdek yeniden yapılandırılmalıdır. Sürüm Çekirdek Özellik WE , Temel b desteği WE , TxPower ayarları WE Sürümün kontrol edilmesi, tekrarlama ayarları WE Ek istatistikler WE , API için yeni sürücü WE , Kablosuz ağın taranması ve Kablosuz ağ hareketlerinin izlenmesi WE , Geliştirilmiş iwpriv desteği WE , a/802.11g eklentileri, Geliştirilmiş iwspy desteği WE Hareket izleme kabiliyeti, daha geniş ağ tarama WE WPA/WPA2/802.11i desteği WE Geliştirilmiş dbm raplorlama Tablo 5: Wireless Extensions Sürümlerini Destekleyen Kernel Sürümleri. Yurarıdaki tablo işletim sisteminize ait çekirdeğin desteklediği Wireless Extensions sürümlerini göstermektedir. iwconfig version komutunu kullanmak suretiyle Wireless Tools ve Wireless Extensions sürümleri hakkında bilgi.edinilebilir Bu konuda Daha ayrıntılı bilgiye adresinden ulaşılabilir. Wireless Tools un kararlı (stable) en son sürümü 27 dir. Son sürüm adresinden temin edilebilir. Wireless Tools un sürmünün Wireless Extensions ile uyumlu olması çok önemlidir. Eğer Wireless Tools un eski bir sürümü kullanılmaktaysa mevcut sisteme Wireless Extensions un en son sürümü kurulmuş olsa bile son sürümün özelliklerinden faydalanmak mümkün değildir. Dolayısıyla Wireless Tools u ve Wireless Extensions u sisteme kurarken hangi Wireless Tools un hangi Wireless Extensions ını desteklediğini dikkate almak her zaman en iyi seçenektir. Bunun için Wireless Tools u kaynak kodunu kullanarak yüklemek gerekmektedir. Paket halinde kurulmak istendiğinde Wireless Tools ve Wireless Extensions uyumsuzluğu ortaya çıkabilir. Örneğin sistemde daha önceden Wireless Extensions 14 kurulu iken sisteme Wireless Tools 25 yüklenirse Wireless Tools un kullanımı sırasında ekrana her defa aşağıdak mesaj gelecektir. Warning: Driver for device wlan0 has been compiled with version 14 of Wireless Extension, while this program is using version 15. Some things may be broken... Öte yandan Wireless Extensions ın kullanılabilmesi için kablosuz ağ kartının sürücüsünün Wireless Extensions u desteklemesi gerekmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgiye Jean Tourrilhes in sitesinden erişilebilir.

29 29/103 Wireless Tools un kurulumu için yapılması gereken daha önce sözü edilen adresten Wireless Tools un son sürümüne ait kaynak kodu olan wireless_tools.27.tar.gz yi indirmektir. Bu dosya /usr/src dizininin altına konduktan sonra aşağıdaki komutla paket açılır. # tar xzvf wireless_tools.27.tar.gz # cd wireless_tools.27 # make # make install Bu aşamada bazı çekirdeklerle libc kombinasyonları arasında derleme hataları ortaya çıkabilir. Eğer ekranda Your kernel/libc combination is not supported mesajı alındığı taktirde bu sorunla karşılaşılmış demektir. Bu mesaj bazı karmaşık kod yazılması gerektiği anlamına gelmektedir. Bu sorunu aşmanın en iyi yolu Linux dağıtımının paket versiyonunun yüklenmesidir Wireless Tools un kullanımı Bu komutlar vasıtasıyla Wireless Tools /usr/local/sbin dizinine kurulmuş ve derlenmiş olur. Wireless Tools iwconfig, iwlist, iwspy ve iwpriv adı verilen 4 adet binary komut kullanmaktadır. Aşağıda bu komutların nasıl çalıştığına ilişkin bilgi verilecektir. Öte yandan bu komutların aldığı parametreler çoğunlukla yapılandırma (konfigürasyon) dosyalarının da parametreleri olması itibarıyla önem arz etmektedir. Aynı zamanda bu komutların aldığı parametreler farklı şekillerde ifade edilmekle birlikte hemen bütün işletim sistemlerinde mevcut olan kablosuz ağ yapılandırmalarının da temelini oluşturmaktadır. Dolayısıyla kablosuz ağların çalışma şekline de ışık tutacağı için bu parametreler ayrıntılı olarak ele alınmıştır İwconfig iwconfig komutu kablosuz ağ kartının çalışmasıyla ilgili bazı parametrelerin düzenlenmesinie imkan vermektedir. Bu komut sistemin açılışı sırasında da çalıştırılır. Eğer sistemde kablosuz ağ kartı olarak pcmcia kullanılıyorsa açılış düzenine ait (konfigürasyon) parametreler /etc/pcmcia/config.opts dosyasından, eğer bir pci kart kullanılıyorsa /etc/sysconfig/network/wireless dosyasından alınır. Herhangi bir parametre almaksızın bu komut çalıştırıldığında sistemdeki herhangi bir kablosuz ağ kartı için mevcut ayarları gösterir. Buna ilişkin bir örnek aşağıda gösterilmiştir.

30 30/103 lo no wireless extensions. eth0 no wireless extensions. ath0 IEEE b ESSID:"HomeNetwork" Nickname:"linux" Mode:Managed Frequency:2.437GHz Access Point: 00:11:95:07:2E:CE Bit Rate:54Mb/s Tx-Power=24 dbm Sensitivity=1/3 Retry min limit:8 RTS thr:2346 Fragment thr:2346 Encryption key:off Power Management:off Link Quality:40/92 Signal level:-77 dbm Noise level:-100 dbm Rx invalid nwid:0 Rx invalid crypt:0 Rx invalid frag:0 Tx excessive retries:5293 Invalid misc:86372 Missed beacon:0 Yalnızca belirli bir karta ait ayarlar görülmek istendiğinde parametre olarak o kartın adı verilir. Şöyleki : # iwconfig ath0 iwconfig ile yukarıdaki örnekten de görülebileceği gibi tamamı olmasa da birçok parametre değeri ayarlanabilir. iwconfig tarafından verilen parametrelerin, ayarların ve istatistiki bilgilerin tamamı cihazların türüne ve sürücülerin sürümlerine göre değişebilmektedir. Şöyleki her bir kablosuz ağ sürücüsü /proc/net/wireless dosyasına farklı bilgiler yazacaktır. Ayrıca her bir sürücü Wireless Tools komutlarını farklı şekillerde desteklemektedir. Örneğin eğer sistemde Orinoco marka kart ve orinoco_cs sürücüsü kullanılıyorsa Mode parametresi hostap_cs sürücüsü ile birlikte kullanılan ve Prism II yonga setini kullanan kartlara göre daha sınırlı seçeneklere sahiptir iwconfig Parametreleri essid : Bu parametre ile SSID değeri girilir. # iwconfig ath0 essid HomeNetwork # iwconfig ath0 essid any Yukarıdaki komut satırında HomeNetwork değeri ile HomeNetwork adı verilen kablosuz ağa bağlantı yapılmak istendiğini ifade etmektedir. Çevrede mevcut olan herhangi bir ağa bağlantı yapılacağı zaman essid parametresine any değerini vermek gerekmektedir.

31 31/103 freq ve channel : Bu parametre ile bağlantı sırasında kullanılacak frekans ayarları ya da kanalları verilir. channel parametresi A.B.D için 1-11 arasında A.B için ise 1-14 arasında numaralar alır. freq parametresi ise Hertz cinsinden değerler alır. freq parametresini kullanırken frekans değerinin tam olarak girilmesi gerekmektedir. freq ve channel parametreleri sonuç olarak aynı görevi yapmaktadır. Örneğin kablosuz bağlantı sırasında 6 numaralı kanalı kullanmak için aşağıdaki komutlardan herhangi birinin kullanılması yeterli olacaktır. # iwconfig ath0 channel 6 # iwconfig ath0 freq # iwconfig ath0 freq 2.43G Yukarıda da görüldüğü gibi frekans değerinin son hanesine G eklenebilir. mode : Bu parametre kablosuz ağ kartının çalışma modunu belirler ve kablosuz ağ kartının ve sürücünün özelliklerine bağlı olarak farklı değerler alabilir. Bir çok kart ve sürücü Linux altında cihazdan cihaza bağlantı (ad-hoc) şeklini destekler. Bu durumda parametre ad-hoc değerini alır. Bununla birlikte en çok kullanılan çalışma biçimi bir erişim noktasının kullanıldığı altyapı çalışma modelidir (infrastructure). Eğer bir erişim noktası ile ağa bağlanılacaksa bu durumda mode parametresi managed değerini alır. Madwifi ve hostap sürücülerinin kullanıldığı cihazlarda parametrenin alacağı bir başka değer ise master değeridir. Bu çalışma biçiminde cihaz bir erişim noktası gibi çalışır. Ayrıca mode parametresi monitor değerini alabilir ki bu da cihazın veri iletmeyip yalnızca veri almasını sağlar. Aşağıda komutun çalışmasına ilişkin örnekler verilmiştir. # iwconfig ath0 mode ad-hoc # iwconfig ath0 mode managed # iwconfig ath0 mode master # iwconfig ath0 mode monitor ap : Kablosuz ağ kartının öncelikle belirli bir erişim noktasına bağlanması isteniyorsa bu durumda bu parametreye erişim noktasının MAC adres değeri girilir. Eğer belirli bir erişim noktası ile kurulan bağlantı kalitesi bir süre sonra iletişim için yeterli olmayacak şekilde düşmüşse kablosuz ağ kartı çalışma biçimini auto ya çevirerek çevredeki en uygun diğer erişim noktasını arayarak bu erişim noktası ile bağlantı kurar. Bu özelliği ortadan kaldırabilmek için komut parametresine off değeri verilir. Bu özelliği tekrar harekete geçirmek için ise parametreye any ya da auto değerleri girilir. # iwconfig ath0 ap 00:11:95:07:2E:CE

Kablosuz Ağlar (WLAN)

Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz Ağlar (WLAN) Kablosuz LAN Kablosuz iletişim teknolojisi, en basit tanımıyla, noktadan noktaya veya bir ağ yapısı şeklinde bağlantı sağlayan bir teknolojidir. Bu açıdan bakıldığında kablosuz iletişim

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR

KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR KABLOSUZ İLETİŞİMDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR Elektromanyetik dalga Kablosuz iletişim bilgi taşıyan anlamlı sinyallerin bir frekans kullanılarak uç birimler arasında taşınmasıdır. Bilginin taşınması elektromanyetik

Detaylı

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için

Ağ Teknolojileri. Ağ Temelleri. Bir ağ kurmak için Ağ Teknolojileri Ağ Temelleri Bir ağdan söz edebilmek için en az 2 bilgisayarın birbirlerine uygun bir iletişim ortamıyla bağlanması gerekmektedir. Üst sınır yok! Dünyadaki en büyük bilgisayar ağı İnternet

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 AMAÇ Kablosuz kişisel alan ağlarda kullanılan teknolojileri kavrayıp wi-fi ve bluetooth ağ cihazlarını tanıyacak, kablosuz kişisel alan ağ kurulumunu yapabileceksiniz.

Detaylı

Üstünlükleri. 1- Lisans gerektirmeyen frekanslarda çalışır.

Üstünlükleri. 1- Lisans gerektirmeyen frekanslarda çalışır. Wi-Fi (İngilizce: Wireless Fidelity, Türkçe: Kablosuz Bağlantı Alanı) kişisel bilgisayar, video oyunu konsolları, dijital ses oynatıcıları ve akıllı telefonlar gibi cihazları kablosuz olarak internete

Detaylı

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ

MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ MODBUS PROTOKOLÜ ÜZERİNDEN KABLOLU VE KABLOSUZ ENERJİ İZLEME SİSTEMİ 192.168.1.0 Networkunda çalışan izleme sistemi PC Eth, TCP/IP Cihaz 1, Cihaz 2, Şekil-1 U 200 Şekil-1 deki örnek konfigürasyonda standart

Detaylı

Kablosuz Ağlar. Kablosuz yerel alan ağlarını tanımlamak. Büyüklüklerine göre kablosuz ağları sıralamak.

Kablosuz Ağlar. Kablosuz yerel alan ağlarını tanımlamak. Büyüklüklerine göre kablosuz ağları sıralamak. Kablosuz Ağlar 2/66 Kablosuz yerel alan ağlarını tanımlamak. Büyüklüklerine göre kablosuz ağları sıralamak. Kablosuz LAN ve PAN standartlarını tanımlamak. 2 1 3/66 Kablosuz Yerel Alan Ağlar (Wireless Local

Detaylı

Öğr.Gör. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU. Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Ağları

Öğr.Gör. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU. Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Ağları Öğr.Gör. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Ağları Bu konuyu çalıştıktan sonra: Kablosuz iletişimi ve ağ yapısını kavrayacak, Kablosuz ağların sınıflandırmasını yapacak Kablosuz

Detaylı

WiFi RS232 Converter Sayfa 1 / 12. WiFi RS232 Converter. Teknik Döküman

WiFi RS232 Converter Sayfa 1 / 12. WiFi RS232 Converter. Teknik Döküman WiFi RS232 Converter Sayfa 1 / 12 WiFi RS232 Converter Teknik Döküman WiFi RS232 Converter Sayfa 2 / 12 1. ÖZELLĐKLER 60.20mm x 40.0mm devre boyutları (5-15)VDC giriş gerilimi Giriş ve çalışma gerilimini

Detaylı

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi

IEEE 802.11g Standardının İncelenmesi EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu: 2. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama 2: Standartlaşma aktivitesinin getirileri

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Wi-Fi ve IEEE 802.11 Mimari CSMA/CA MAC Katmanı Çerçeve

Detaylı

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman

WiFi Relay Sayfa 1 / 11. WiFi Relay. Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 1 / 11 WiFi Relay Teknik Döküman WiFi Relay Sayfa 2 / 11 1. ÖZELLĐKLER 100.0mm x 80.0mm devre boyutları 12/24 VDC giriş gerilimi Giriş ve çalışma gerilimini gösteren LED ler 4 adet, 12/24V,

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ Prod-el tarafından telsiz pazarı için sunulan ECOS (Extended Communication System- Genişletilmiş Haberleşme Sistemi)

Detaylı

WLAN (Wireless Local Area Network) Kablosuz Yerel Ağlar

WLAN (Wireless Local Area Network) Kablosuz Yerel Ağlar WLAN (Wireless Local Area Network) Kablosuz Yerel Ağlar WLAN Kablosuz yerel ağlar özellikle dizüstü bilgisayarların yaygınlaşması ile beraber popüler olmuştur. Diğer yandan internet kullanıcısı pek çok

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Kablosuz Ağ Teknolojileri ve Uygulamaları 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI KABLOSUZ YEREL ALAN AĞ KURULUMLARI Kablosuz Ağ Teknolojileri

Detaylı

ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION)

ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION) ENERJİ HATLARI ÜZERİNDEN İLETİŞİM (POWERLINE COMMUNICATION) PLC - Elektrik Hatları Üzerinden Haberleşme PLC (Power Line Communication) mevcut güç hatları üzerinden sistemler arası veri alış verişini sağlamak

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

İsimler : Köksal İçöz, Çağdaş Yürekli, Emre Uzun, Mustafa Ünsal Numaralar : 040090295, 040080459, 040090275, 040090282 Grup No : E-1

İsimler : Köksal İçöz, Çağdaş Yürekli, Emre Uzun, Mustafa Ünsal Numaralar : 040090295, 040080459, 040090275, 040090282 Grup No : E-1 EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu:. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama : Aktivitenin Çıktıları İsimler : Köksal İçöz,

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur.

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Kızılötesi Kızılötesi (IR: Infrared), nispeten daha düşük seviyeli bir enerji olup duvar veya diğer nesnelerden geçemez. Radyo frekanslarıyla değil ışık darbeleriyle çalışır. Bu nedenle veri iletiminin

Detaylı

İsimler : Çağdaş YÜREKLİ - Mustafa ÜNSAL - Emre UZUN - Köksal İÇÖZ Numaralar : 040080459-040090282 - 040090275-040090295 Grup No : E-1

İsimler : Çağdaş YÜREKLİ - Mustafa ÜNSAL - Emre UZUN - Köksal İÇÖZ Numaralar : 040080459-040090282 - 040090275-040090295 Grup No : E-1 EHB 481 Temel Haberleşme Sistemleri Tasarım ve Uygulamaları 2014-2015 Güz Yarıyılı Proje Aşama Raporu: 1. Aşama Standardizasyon Çalışmalarını İncelemesi Aşama 1: Standartlaşma aktivitesinin amacı İsimler

Detaylı

Doğru Adaptor soket kutuplaması.

Doğru Adaptor soket kutuplaması. 1. Tanıtım Next YE-11G WiFi Bridge satın aldığınız için teşekkür ederiz. Bu portatif cihaz ile, IP Kamera ve internet teknolojilerini kullanan Ethernet RJ45 portlu cihazların kablosuz ağlara kolayca erişimi

Detaylı

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server Bilgisayar Ağları Ortama dahil olan tüm elektronik birimlerin birbirlerine mesaj alma/gönderme ilkesine göre yapılandırılmış ağlardır. Bilgisayar ağlarında yalnızca bilgisayarlar yoktur. Bilgisayarların

Detaylı

Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağ Teknolojileri ve Uygulamaları 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI KABLOSUZ

Detaylı

BİLGİ NOTU. SpeedTouch 585 Kablosuz ADSL Router

BİLGİ NOTU. SpeedTouch 585 Kablosuz ADSL Router BİLGİ NOTU SpeedTouch 585 Kablosuz ADSL Router SpeedTouch 585 Kablolu Ethernet Kurulumu (MS Windows 98) 1. 2. SpeedTouch Kurulum CD sini taktıktan sonra lütfen bekleyiniz. SpeedTouch Kurulum Sihirbazı

Detaylı

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM

11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM 11. KABLOLU VE KABLOSUZ İLETİŞİM Diyelim ki bir gezideyiz fakat diz üstü bilgisayarımızı evde bıraktık ve elektronik postamıza ulaşmak istiyoruz. Hiç problem değil; sadece mesaj alabilen ve internete bağlanabilen

Detaylı

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013 Ağ Donanımları NIC Kartlar NIC, Modem Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater,, Access Point (Wireless), Transceiver, Bridge, Switch, Router NIC (Network Interface Card) Ağ Arabirim(arayüz) Kartı Bilgisayarı

Detaylı

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi arvento Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleri ile araçlarınızı 7 gün 24 saat on-line ve geçmişe yönelik olarak izleyebilir, hızlarını, izlemiş oldukları güzergahı, duraklama yaptıkları yerleri uzaktan

Detaylı

Kablosuz Çözümler. Özellikleri. Uygulama Örnekleri

Kablosuz Çözümler. Özellikleri. Uygulama Örnekleri Fiber Optik Bağlantı Ürünleri Kablosuz Çözümler Özellikleri Ortam koşullarının imkan verdiği ölçüde, en yüksek throughput değerine ulaşabilecek şekilde tasarlanmıştır. % 80 yük altında bile gecikme süreleri

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Sinyaller Sinyallerin zaman düzleminde gösterimi Sinyallerin

Detaylı

EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3. Elektronik Isı Pay Ölçer

EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3. Elektronik Isı Pay Ölçer EnerjiÖlçümü MINOMETER M7 RADIO 3 Elektronik Isı Pay Ölçer Çevrenin Korunması Avantaj ve Özellikleri İklim koruma için enerji tüketiminin ölçümü Kaynakların ve çevrenin korunması Günümüzde; çevremiz, korunmaya

Detaylı

Web Servis-Web Sitesi Bağlantısı

Web Servis-Web Sitesi Bağlantısı Web Servis-Web Sitesi Bağlantısı MCKS İthalatçı web servisleri internet üzerinden güvenli şekilde erişime açılmıştır. Erişime ait ağ bağlantısı aşağıda şematik olarak gösterilmiştir. Şekil - 1: MCKS-ithalatçı

Detaylı

LİNUX İŞLETİM SİSTEMİNİN KÖPRÜ MODUNDA ÇALIŞTIRILMASI VE GÜVENLİK DUVARI İŞLEMLERİ

LİNUX İŞLETİM SİSTEMİNİN KÖPRÜ MODUNDA ÇALIŞTIRILMASI VE GÜVENLİK DUVARI İŞLEMLERİ LİNUX İŞLETİM SİSTEMİNİN KÖPRÜ MODUNDA ÇALIŞTIRILMASI VE GÜVENLİK DUVARI İŞLEMLERİ Belge Hakkında Bu belge GNU Free Documentation Licence ı ile kaynak gösterilmek ve önceden yazarından izin alınmak kaydıyla

Detaylı

PocketRest Kullanımı

PocketRest Kullanımı PocketRest Kullanımı El Terminalinden ayarlanan parametreler sayesinde Adisyon basılabilir, İade alınabilir, Masa değiştirilebilir, Hesap alınabilir Ödeme alınabilir gibi birçok işlem yapılabilmesi mümkündür.

Detaylı

EC-100. Ethernet RS232/422/485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri

EC-100. Ethernet RS232/422/485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri EC-100 Ethernet RS232/422/485 Çevirici İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri EC-100, cihazlarınıza veya bilgisayara RS232/422/485 hattından bağlayarak kullanabileceğiniz tak-kullan şeklinde tasarlanmış

Detaylı

KABLOSUZ AĞLAR MODÜLÜ

KABLOSUZ AĞLAR MODÜLÜ KABLOSUZ AĞLAR MODÜLÜ 1. KABLOSUZ AĞLAR 1.1. Kablosuz Teknolojiler Kablosuz iletişim, kablolu iletişimin yanı sıra bir noktadan başka bir noktaya kablo hattı kullanmadan veri, ses veya görüntü taşınmasına

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Uydu ağları Uydu parametreleri Uydu yörüngeleri GEO uydular

Detaylı

ÜRETİM SÜREÇLERİNİ GÖZLEMLEMEK VE KONTROL ETMEK İÇİN KABLOSUZ ÇÖZÜM

ÜRETİM SÜREÇLERİNİ GÖZLEMLEMEK VE KONTROL ETMEK İÇİN KABLOSUZ ÇÖZÜM NETWORKER GÖZLEMLEME SİSTEMİ ÜRETİM SÜREÇLERİNİ GÖZLEMLEMEK VE KONTROL ETMEK İÇİN KABLOSUZ ÇÖZÜM Her tür makinene de kullanılabilir Kullanıcının bilgisayarına ilave bir yazılım yüklenmesi gerekmiyor Bağımsız

Detaylı

AIRTIES MESH NETWORK KURULUMU:

AIRTIES MESH NETWORK KURULUMU: AIRTIES MESH NETWORK KURULUMU: Eğer AirTies RT-210 veya birden fazla AP-300 e sahipsiniz yeni AP- 300 ünüzü Tekrarlayıcı modunda kullanarak AirTies Mesh Networks oluşturur ve kablosuz kapsama alanınızı

Detaylı

3G Modem İstasyonu Kullanma Kılavuzu V:1.0 Model: 433R

3G Modem İstasyonu Kullanma Kılavuzu V:1.0 Model: 433R 3G Modem İstasyonu Kullanma Kılavuzu V:1.0 Model: 433R Ürün Beraberinde Gelenler: 1 adet 3G Modem İstasyonu 1 adet DC5V 1.2A Adaptör 1 adet USB Kablo 1 adet RJ45 Ethernet Kablo 1 adet CD-ROM (Kullanım

Detaylı

Kablosuz Ağlar. Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net

Kablosuz Ağlar. Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net Kablosuz Ağlar Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net Kablosuz Ağ Alanları Tüm coğrafik ağ tiplerinin kendilerine ait kablosuz erişim standartları vardır Günümüzde yaygın olarak kullanılan 3 kablosuz

Detaylı

Teknotel. NetMASTER. Genişbant Kablosuz LAN USB Cihazı Ürün Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu

Teknotel. NetMASTER. Genişbant Kablosuz LAN USB Cihazı Ürün Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Teknotel NetMASTER Genişbant Kablosuz LAN USB Cihazı Ürün Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu 1 NETMASTER 11 Mbps Kablosuz LAN Kartı Bu kılavuz kablosuz LAN kartınızı kısa zamanda kurmanız ve yapılandırmanıza

Detaylı

BİLGİ NOTU. SpeedTouch 580. Kablosuz ADSL Modem

BİLGİ NOTU. SpeedTouch 580. Kablosuz ADSL Modem BİLGİ NOTU SpeedTouch 580 Kablosuz ADSL Modem SpeedTouch 580 Kablolu USB Kurulumu (MS Windows 98) 1. 2. SpeedTouch Kurulum CD sini taktıktan sonra lütfen bekleyiniz. SpeedTouch Kurulum Sihirbazı ekranı

Detaylı

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23 Ağ Temelleri Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013 Ref: HNet.23 Ağ Nedir Ağ, iki yada daha fazla cihazın kablolu veya kablosuz olarak birbirleri ile belirli protokoller

Detaylı

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME Akıllı şebekeleri ve akıllı sayaç okumaları hayata geçirebilmek için anahtar nitelikteki enerji değerlerini gerçek zamanlı olarak transfer edilebilecek bir haberleşme

Detaylı

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır.

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır. 2 HABERLEŞMENIN AMACI Herhangi bir biçimdeki bilginin zaman ve uzay içinde, KAYNAK adı verilen bir noktadan KULLANICI olarak adlandırılan bir başka noktaya aktarılmasıdır. Haberleşme sistemleri istenilen

Detaylı

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME

OG VE AG GENİŞBANT POWER LINE HABERLEŞME DAĞITIM ŞİRKETİ Kontrol Odası Yönetimi IP Altyapısı MV Akıllı şebekeleri ve akıllı sayaç okumaları hayata geçirebilmek için anahtar nitelikteki enerji değerlerini gerçek zamanlı olarak transfer edilebilecek

Detaylı

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir.

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir. TEMEL AĞ TANIMLARI Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir WAN ve LAN Kavramları Bilgisayarlar ve paylaşılan

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ KABLOSUZ AĞLAR 523EO0320 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

MUHABERE CİHAZLI ÇEVİK KUVVET KASKI FREKANS YÜKLEME YAZILIMI KULLANIM KILAVUZU

MUHABERE CİHAZLI ÇEVİK KUVVET KASKI FREKANS YÜKLEME YAZILIMI KULLANIM KILAVUZU İÇİNDEKİLER 1. Giriş 2 1.1. Kask Alıcı Modülü Frekans Yükleme Yazılımı 2 1.2. Ana Ekran 2 1.3. Genel Ayarlar 3 1.3.1. Freq Range (Frekans Aralığı) 3 1.3.2. Squelch Level (Gürültü Bastırma Seviyesi) 3 1.3.3.

Detaylı

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE DOD / DEPARMENT OF DEFENCE TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan oluşur. Ağ Arayüz Katmanı İnternet Katmanı Aktarım Katmanı Uygulama Katmanı DoD / Deparment of Defence Ağ

Detaylı

Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi

Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi Yayılı Spektrum Haberleşmesinde Kullanılan Farklı Yayma Dizilerinin Boğucu Sinyallerin Çıkarılması Üzerine Etkilerinin İncelenmesi Ahmet Altun, Engin Öksüz, Büşra Ülgerli, Gökay Yücel, Ali Özen Nuh Naci

Detaylı

1.4.1. Kablosuz Modem Kablosuz bir modemin kurulumu Resim 1.11: Kablosuz modem arka panel görünüşü

1.4.1. Kablosuz Modem Kablosuz bir modemin kurulumu Resim 1.11: Kablosuz modem arka panel görünüşü 1.4.1. Kablosuz Modem Kablosuz modem internetten gelen verileri alır, radyo frekanslarına dönüştürür ve üzerindeki anten ile bulunduğu ortama yayar. Kablosuz istemcide bulunan kablosuz ağ arayüz kartı

Detaylı

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ

GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ GSM VE UMTS ŞEBEKELERİNDEN OLUŞAN, ELEKTROMANYETİK ALANLARA, MOBİL TELEFON VE VERİ TRAFİĞİNİN ETKİSİ Mehmet YILDIRIM 1 ve Ahmet ÖZKURT 2 1 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, İzmir, myildirim@btk.gov.tr

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Antenler Yayılım modları Bakış doğrultusunda yayılım Bakış

Detaylı

Kuruluma başlamadan önce gerekli tüm bileşenlerin mevcut olup olmadığını kontrol edin. Kutuda şunlar bulunmalıdır:

Kuruluma başlamadan önce gerekli tüm bileşenlerin mevcut olup olmadığını kontrol edin. Kutuda şunlar bulunmalıdır: E L K I TA B I N I - 7 0 7 5 0 2 1 P A K E T I N I Ç I N D E K I L E R 4 T E K N I K Ö Z E L L I K L E R 4 U Y G U L A M A Y E L P A Z E S I 4 D O N A N I M K U R U L U M U 5 Y Ö N L E N D I R I C I YA

Detaylı

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak

Bölüm 9. İletişim ve Ağlar. Bilgisayarların. Discovering. Keşfi 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişim ve Ağlar Bilgisayarların Discovering Keşfi 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak İletişimler Bilgisayar iletişimi, iki veya daha fazla bilgisayarın veya aygıtın

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 1 Kablosuz iletişimi kavrayıp kablosuz cihazları ve ağ standartlarını tanıyacak, kablosuz ağ ortamının kurulumunu yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Elektromanyetik

Detaylı

WN-150U Wireless USB Adaptör

WN-150U Wireless USB Adaptör WN-150U Wireless USB Adaptör Hoşgeldiniz... 2 Paket İçeriği... 2 WN-150U Genel Bilgiler... 2 Bağlantı ve LED Açıklaması... 2 WN-150U KURULUMU... 3 Windows Vista / 7... 3 Windows XP... 6 Windows 2000...

Detaylı

MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu

MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu MCR02-AE Ethernet Temassız Kart Okuyucu Teknik Özellikleri Ethernet 10BaseT Dahili TCP/IP Stack TCP/IP Client-Server Bağlantı Özelliği Dahili DNS İstemcisi DHCP veya Statik IP ile çalışabilme UDP, TCP,ARP,ICMP(ping)

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5 Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 5.1 de gösterilen biçimde

Detaylı

İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0. Sistem Kataloğu

İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0. Sistem Kataloğu İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0 Sistem Kataloğu İ N F O S E T S E S K A Y I T S İ S T E M İ V 2. 0 Sistem Kataloğu İnfoset Yazılım Marmara Cad.Yüksel Sok. 6/7 Pendik-İstanbul Telefon 216 379 81

Detaylı

Kablosuz Sistemlerde İnternet

Kablosuz Sistemlerde İnternet Kablosuz Sistemlerde İnternet Cenk ATLIĞ 4-Ocak-2006 Trakya Üniversitesi Kırklareli Meslek Yüksek Okulu Teknoloji Hücresel Kablosuz Yerel Alan Ağı (WLAN) Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS) Uydu-Tabanlı

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

Coslat Monitor (Raporcu)

Coslat Monitor (Raporcu) Coslat Monitor (Raporcu) Coslat Monitor, Coslat Firewall, Hotspot ve Mirror uygulamalarında oluşturulan zaman damgalı kayıtların analiz edilmesini ve raporlanmasını sağlayan uygulamadır. Coslat Monitor

Detaylı

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir?

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir? Bilg-101 Bölüm 6 Bilgisayar Ağları 2006 Prentice-Hall, Inc Slide 1 Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Bilgisayar Ağlarının Avantaj ve Dezavantajları Bilgisayar Ağlarında Protokol ün önemi Ağ Çeşitleri Yerel

Detaylı

Çok işlevli USB Ağ Sunucusu Serileri

Çok işlevli USB Ağ Sunucusu Serileri Çok işlevli USB Ağ Sunucusu Serileri Hızlı Kurulum Kılavuzu Giriş Bu belge, Windows ortamında bir USB aygıt sunucusu gibi kullanılan Çok işlevli USB Ağ Sunucusunu kurmak ve yapılandırmak için gerekli olan

Detaylı

TC KİMLİK NO SMS GÖNDERİM XML API

TC KİMLİK NO SMS GÖNDERİM XML API TC KİMLİK NO SMS GÖNDERİM XML API İçindekiler 1. Bu Belgenin Amacı... 3 2. Belge Sürümleri... 3 3. Sistem Gereksinimleri... 3 4. Kullanım Şekli... 3 4.1. Genel... 3 4.2. Uyarılar... 3 4.3. Hata Kodları...

Detaylı

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti MODULASYON Bir bilgi sinyalinin, yayılım ortamında iletilebilmesi için başka bir taşıyıcı sinyal üzerine aktarılması olayına modülasyon adı verilir. Genelde orijinal sinyal taşıyıcının genlik, faz veya

Detaylı

Yeni Nesil Ağ Güvenliği

Yeni Nesil Ağ Güvenliği Yeni Nesil Ağ Güvenliği Ders 6 Mehmet Demirci 1 Bugün Taşıma katmanı güvenliği (TLS, SSL) İnternet katmanı güvenliği (IPSec) Kablosuz bağlantı güvenliği Güvenlik duvarları 2 SSL/TLS SSL ilk olarak Netscape

Detaylı

Connection Manager Kullanım Kılavuzu

Connection Manager Kullanım Kılavuzu Connection Manager Kullanım Kılavuzu Baskı 1.0 2 İçindekiler Bağlantı yöneticisi uygulaması hakkında 3 Başlarken 3 Bağlantı yöneticisi uygulamasını açma 3 Geçerli bağlantı durumunu görüntüleme 3 Uygulama

Detaylı

RoamAbout Wireless Access Points

RoamAbout Wireless Access Points Gelişen mobil teknolojiyle birlikte kablosuz ağ teknolojilerine olan ilgi de artmaktadır. Özellikle açık alanlarda (fuar, havaalanı, fabrika ortamı, hastane, ulaşım araçları vb), bir ya da birkaç binanın

Detaylı

ikiden çok nokta arasında uygulanan Kablosuz Ağlar (Point-to-Multipoint)

ikiden çok nokta arasında uygulanan Kablosuz Ağlar (Point-to-Multipoint) Noktalar Arası Kablosuz Network Uygulaması TinaX CPE-2400 TinaX CPE-2400 B Binası TinaX WP-2400 A Binası Server PC Merkez Bina ikiden çok nokta arasında uygulanan Kablosuz Ağlar (Point-to-Multipoint) IP

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Kablosuz LAN Teknolojileri Kablolu ve Kablosuz LAN Karşılaştırması

Detaylı

Kablosuz LAN Teknolojileri

Kablosuz LAN Teknolojileri Kablosuz LAN Teknolojileri Yasin KAPLAN - kaplan@intrakets.com.tr Yirminci yüzyılın başlarında ilk transatlantik radyo işaretleri Guglielmo Marconi tarafından İngiltere den Newfoundland a iletilmiştir.

Detaylı

ProFTPD FTP Sunucusu. Devrim GÜNDÜZ. TR.NET Sistem Destek Uzmanı. devrim@gunduz.org

ProFTPD FTP Sunucusu. Devrim GÜNDÜZ. TR.NET Sistem Destek Uzmanı. devrim@gunduz.org Devrim GÜNDÜZ TR.NET Sistem Destek Uzmanı devrim@gunduz.org http://seminer.linux.org.tr http://belgeler.linux.org.tr http://lkd.belgeler.org http://www.linux.org.tr/belgeler.php http://www.gunduz.org/belgeler.php

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 Bu dersin amacı; bilgisayarların birbirleriyle haberleşmesi konusunda genel bir yaklaşım oluşturacak şekilde gerekli bilgileri

Detaylı

İnternet ve ağ kavramlarını tanımlamak. İnternet in nasıl çalıştığını açıklamak. Elektronik posta ve sohbet kavramlarını açıklamak.

İnternet ve ağ kavramlarını tanımlamak. İnternet in nasıl çalıştığını açıklamak. Elektronik posta ve sohbet kavramlarını açıklamak. Amaçlarımız 2 İnternet ve ağ kavramlarını tanımlamak. İnternet in nasıl çalıştığını açıklamak. Elektronik posta ve sohbet kavramlarını açıklamak. Dosya transferi ve arama motoru kavramlarını tanımlamak.

Detaylı

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR?

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? 1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? Güç hattı haberleşmesi, verinin kurulu olan elektrik hattı şebekesi üzerinden taşınması tekniğidir. Sistem mevcut elektrik kablolarını kullanarak geniş bantlı veri transferi

Detaylı

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (10) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU

AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (10) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU AĞ TEMELLERİ DERS NOTLARI (10) KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Kablosuz Ağlar Kablosuz haberleşme bilgi taşıyan sinyallerin belirli frekans değerlerinde atmosfer üzerinden

Detaylı

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri BĠLGĠSAYAR AĞLARI 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri Ağ Kavramı Bilgisayarların birbirleri ile iletiģimlerini sağlamak, dosya paylaģımlarını aktif

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 12 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Bilgisayar ağı nedir? Yerel alan ağları

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Gizem Pekküçük, İbrahim Uzar, N. Özlem Ünverdi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi gizem.pekkucuk@gmail.com,

Detaylı

Bağlantı Kılavuzu. Desteklenen işletim sistemleri. Yazıcı yükleme. Bağlantı Kılavuzu

Bağlantı Kılavuzu. Desteklenen işletim sistemleri. Yazıcı yükleme. Bağlantı Kılavuzu Sayfa 1 / 5 Bağlantı Kılavuzu Desteklenen işletim sistemleri Yazılım ve Belgeler CD'sini kullanarak, yazıcıyı aşağıdaki işletim sistemlerine kurabilirsiniz: Windows 8 Windows 7 SP1 Windows 7 Windows Server

Detaylı

KISA MESAFE RADYO TELEMETRİ CİHAZLARI

KISA MESAFE RADYO TELEMETRİ CİHAZLARI TÜM SEBINETECH RADYO MODEMLERDE AŞAĞIDAKİ ÖZELLİKLER ORTAKTIR; KASA ÇALIŞMA SICAKLIĞI RF ÖZELLİKLERİ PERFORMANS ANTEN ARAYÜZÜ ÜRÜN SEÇİMİ Alüminyum kasa -10 C ~ +60 C Frekans: 433MHz, 25KHz kanal aralığı

Detaylı

BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 7. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 7. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 7 Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK LAN Tanım LAN " Yerel Alan Ağı" - "Local Area Network" Birden fazla bilgisayarın oluşturmuş olduğu (lokal) en küçük bilgisayar ağlarına LAN adı

Detaylı

FTP ve Güvenlik Duvarları

FTP ve Güvenlik Duvarları FTP ve Güvenlik Duvarları FTP Protokolü FTP, sık kullanılan protokoller(http, SMTP, DNS vs) arasında en sorunlu protokoldür. Diğer protokoller tek bir TCP/UDP portu üzerinden çalışırken FTP birden fazla

Detaylı

F3432 WCDMA ÇİFT SİM KARTLI WİFİ ÖZELLİKLİ 3G ROUTER

F3432 WCDMA ÇİFT SİM KARTLI WİFİ ÖZELLİKLİ 3G ROUTER F3432 WİFİ özellikli çift SIM kart girişli 3G Router yüksek güçlü 32 bitlik işlemci ve gömülü gerçek zamanlı uygulamaları destekler. Bu cihazlar hücresel ağa uygun bi şekilde bağlamak için basit ayarlar

Detaylı

Kablosuz Yerel Alan Ağlarda Güvenlik Uygulaması

Kablosuz Yerel Alan Ağlarda Güvenlik Uygulaması Kablosuz Yerel Alan Ağlarda Güvenlik Uygulaması Onur Gök 1, Süleyman Yazıcı 2, Nevcihan Duru 3, Yaşar Becerikli 4 1 Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Kocaeli,

Detaylı

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8.

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8. İşlemci: İşlemci,kullanıcıdan bilgi almak, komutları işlemek ve sonuçları kullanıcıya sunmak gibi pek çok karmaşık işlemi yerine getirir. Ayrıca donanımların çalışmasını kontrol eder. İşlemci tüm sistemin

Detaylı

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU Telif Hakkı Uyarısı Bu doküman Argenom Elektronik tarafından hazırlanmıştır. Tüm hakları saklıdır. SERNET tescilli bir Argenom Elektronik markasıdır.

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği BÖLÜM 1 KİŞİSEL BİLGİSAYAR DONANIMI 1.1. Kişisel Bilgisayarlar ve Uygulamalar Bilgisayarların Kullanım Şekli ve Yeri Bilgisayar Tipleri (Sunucular,

Detaylı

Değerlerinizi Koruyun!

Değerlerinizi Koruyun! İnternet ve Bilgi Teknolojileri Değerlerinizi Koruyun! NetKilit ; Sizin dışınızdaki kullanıcıların internet ve dosya erişimlerini kolayca sınırlandırmanızı sağlayan, donanım korumalı (NetKilit Anahtarı)

Detaylı

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU Telif Hakkı Uyarısı Bu doküman Argenom Elektronik tarafından hazırlanmıştır. Tüm hakları saklıdır. SERNET tescilli bir Argenom Elektronik markasıdır.

Detaylı