Türk Toplumunda Şizofreni Tan ısı Konmu ş Hastalardaki Frontal De ğerlendirmede Renk İzleme Testi Türkçe Uyarlamas ının Geçerlili ği ve Güvenirli ği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türk Toplumunda Şizofreni Tan ısı Konmu ş Hastalardaki Frontal De ğerlendirmede Renk İzleme Testi Türkçe Uyarlamas ının Geçerlili ği ve Güvenirli ği"

Transkript

1 Türk Toplumunda Şizofreni Tan ısı Konmu ş Hastalardaki Frontal De ğerlendirmede Renk İzleme Testi Türkçe Uyarlamas ının Geçerlili ği ve Güvenirli ği Hüseyin GÜLEÇ *, Önder KAVAKÇI **, Medine YAZICI GÜLEÇ *, Cem İsmail KÜÇÜKALİOĞLU * ÖZET Giriş: Bu çalışmada Türk toplumundaki şizofreni tan ısı konmu ş hastalardaki Renk İzleme Testi (R İT)' nin geçerlilik ve güvenirli ği araşt ırdmak istenmektedir. Yöntem: Çal ışma k ırk yedi şizofreni hastas ı ve yirmi sa ğlıkl ı kontrolle yürütülmü ştür. geçerlilik uygulamasına, testlerin uygun tan ı gruplarında sınanması yoluyla bak ılm ışt ır. Ayr ıca, RİT' nin Frontal Değerlendirme Bataryası (FDB) ve Sözel Ak ıcılık Testi (SAT) ile ölçüt uyumlu geçerli ğine de bak ılm ıştır. Ölçeğin içtutarlığın ı ölçmek için Cronbach alfa katsay ısına bakıldı. Güvenirlik uygulamas ı için ise test-tekrar test tekniği kullan ılm ıştır. Bulgular: Ölçeğin geçerlilik analizinde, şizofreni grubu ile sağlıkl ı kontrol grubu ortalamaları arasındaki fark ın anlamlı olduğu görülmüştür (z:-4.515, p<0.001, RİT-1 için; z:-5.373, p<0.001, RİT-2 için). ölçüt geçerli ğinde ise, verilen testlerin alt-testleri dahil tüm testlerde R İT' nin (R İT-1 için; arası, RIT-2 için aras ı) anlamlı korelasyon gösterdiği bulunmu ştur. RİT' nin iç tutarlılığı incelendiğinde, Cronbach alfa'sı 0.94 olarak bulunmuştur. Test-tekrar test tutarlığı (r) RİT-1 için, 0.78; RIT-2 için ise, 0.94 seviyesinde oldu ğu görülmüştür. Sonuç: Bulgularım ız R İT' nin Türk toplumundaki şizofreni hastalarının, frontal değerlendirmesinde yeterli geçerlilik ve güvenirli ğe sahip olduğunu göstermektedir. Frontal lobun daha iyi anlaşılmas ın ı sağlayan RİT' nin, frontal işlevin bozuldu ğu hastalıklarda ve bu hastalıkların takip programlarında yer almasın ın, hastalığa daha kapsamlı bir yaklaşım sağlayacağın ı düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Şizofreni, renk izleme testi, frontal de ğerlendirme, güvenirlik, geçerlilik Düşünen Adam; 2006, 19(4): ABSTRACT The Reliability and Validity of the Turkish Color Trails Test in Evaluating Frontal Assessment Among Turkish Patients with Schizophrenia Objectives: The aim of this study was to evaluate the reliability and validity of the Color Trails Test (CTT) in the Turkish patients diagnosed with schizophrenia. Methods: The study was carried out with a sample of 47 patients diagnosed with schizophrenia according to the DSM-IV and to 20 healthy individuals (controls) who were matched for age, sex and education. The CTT, Frontal Assessment Battery (FAB) and Verbal Fluency Test (VFT) has been applied to all subjects. Results: Criterion related validity of the C7T (1 and 2) was shown with significant correlation between all administered test and suhtest. Regarding validity of discriminating power for specific groups, the CTT showed that schizophrenic individuals pe ıformed signif ı"cantly worse than healthy controls (z:-4.515, p<0.001, for CTT-1; z:-5.373, p<0.001, for C77'-2). The CTT showed acceptable test-retest reliability (r=0.78 for C7T-1; r=0.94 for CTT-2) and internal consistency (Cronhach's alpha: 0.94). Conclusions: Internal reliability, test-retest and item-total score correlation, discriminating power for specific groups and criterion related validity of the CTT have indicated that the scale has acceptable reliability and validity for the Turkish patients with'schizophrenia for frontal assessment. Key words: Schizophrenia, color trails test, frontal assessment, reliability, validity * SB İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara şt ırma Hastanesi, Dr. ** SB Çorum Devlet Hastanesi, Dr. 180

2 Türk Toplumunda Şizofreni Tan ısı Konmu ş Hastalardaki Frontal Türkçe Uyarlamasm ın Geçerliliği ve Güvenirliği GİRİŞ Trail Making Test ( İz Sürme Testi; TMT) hem adli hem de klinik alanda nöropsikolojik de ğerlendirme amac ıyla en s ık kullan ılan testlerden birisi olarak gösterilmektedir (3,11). Testin iki alt-boyutu gösterilmi ştir. İlk bölümün psikomotor h ızı ölçtüğü, ikinci bölümün ise strateji değiştirme becerisini yans ıtmakla birlikte yönetici fonksiyon ile görsel-uzamsal i şlem belleğini de değerlendirdi ği bilinmektedir. Kolay uygulanabilmesi ve beyin zedelenmesine hassas olmas ı nedeniyle en s ık kullan ılan testlerden biri olduğu iddia edilmesine ra ğmen ( 12), baz ı sorun ç ı- kar ıcı özellikler de ta şıdığı da iddia edilmektedir (7,8). Bu özellikler, lateralize bulgulara veya beyin hasar ın ın nedenine özgül olmamas ı ve eğitim derecesinden etkilenmesi şeklinde özetlenmi ştir (6,13) Bu sorunlar ından dolay ı trans-kültürel kullan ım ın ı sağlamak amac ıyla alternatif formlar ı geli ştirilmi ştir. Alternatif testlerden biri olan Renk İzleme Testi (R İT), D'Elia ve ark. (4) tarafından -Dünya Sa ğlık Örgütü (WHO) öncülüğünde çok merkezli yürütülmesi planlanan HIV enfeksiyonun bireyler üzerindeki etkilerini ara ştıran- TMT'nin trans-kültürel uygulamalarındaki kıs ıtl ılığın ı azaltmak amac ıyla, bu testin analoğu olarak geli ştirilmi ştir. Şizofreninin hâlâ ayd ınlat ılamayan yönleri nedeniyle, bu hastal ığın birçok boyutta incelenmesine gerek duyulmaktad ır. Bu boyutlardan biri olan nöropsikolojik s ın ıflamaya göre hastal ık temellendirildiğinde, özellikle dikkat, bellek ve yönetici fonksiyon alanlar ında yoğunlaşma görülmektedir. Şizofrenide frontal etkilenmenin nöropsikolojik görünümü iyi dökümante edilmi ştir ve şizofreninin her dönemine özgü önemli ve farkl ı hassasiyet gösterebilmektedir (9). Frontal lobun de ğerlendirilmesi ve yönetici fonksiyonlar ın ölçülmesi, hâlâ önemli bir eksiklik olan şizofreninin tan ıs ında ve gidi şatın ın be- Güleç, Kavakç ı, Yaz ıc ı Güleç, Küçükalio ğlu lirlenmesinde yard ımc ı olacakt ır. Hastal ık s ınırl ı bir frontal lob patolojisiyle aç ıklanmamas ına rağmen, şizofreninin baz ı görünümlerinin tamamen prefrontal bozuklu ğa bağl ı geli ştiği gösterilmi ştir (15) Bu çal ışman ın amac ı, şizofreninin nöropsikolojik olarak frontal de ğerlendirmesinde; kolay uygulanabilir ve trans-kültürel uygulanma probleminin azalt ıldığı, rutin klinik uygulamalara olanak tan ıyacak RİT'nin, psikometrik özelliklerini ara ştırmakt ır. YÖNTEM Örneklem ve Uygulama Bu çal ışma, şizofreni hastalar ında antropometrik özelliklerin klinik özelliklerle ili şkisini araşt ıran bir çal ışman ın parças ı olarak yürütüldü. Çalışmaya Karadeniz Teknik Üniversitesi T ıp Fakültesi'nde (KTÜ-TF) Psikiyatri Poliklini ği- 'ne ayaktan ba şvuran veya ayaktan ba şvuru sonras ında yatışı uygun görülen, DSM-IV ölçütlerine göre şizofreni tan ısı konmu ş, kırk yedi ard ı- şık hasta al ındı. Kontrol grubu olarak halen ve geçmi şinde nörolojik ve psikiyatrik hastal ığı olmayan ve o anki sorgulamalar ında bili şsel belirti bildirmeyen hastane çal ışanlar ı al ınd ı. Sonuç olarak çal ışma; şizofreni tan ıs ı konmu ş.kırk yedi hasta (yirmi bir kad ın ve yirmi alt ı erkek) ve yirmi sağl ıkl ı kontrol (dokuz kad ın ve on bir erkek) toplam altm ış yedi ki şiden olu ştu. Ya ş ortalamalar ın ın şizofreni tan ılı hastalarda 30.7±9.5 (18-55), sa ğlıkl ı kontrollerde 27.7±6.4 (20-43) y ıl olduğu, eğitim süre ortalamalar ının ise, (y ıl olarak) şizofreni hastalar ında 9.7±3.3 (5-15), sağlıkl ı kontrollerde 9.7±4.6 (5-15) y ıl olduğu görülmü ştür. Çal ışma için KTÜ-TF Etik Kurul'undan onay al ındı. Tüm denekler çal ışma hakk ında bilgilendirildi ve kat ılmay ı kabul edenlerden yaz ılı olunan al ınd ı. 181

3 Türkçe Uyarlamas ımn Geçerliliği ve Güvenirliği Güleç, Kavakç ı, Yaz ıc ı Güleç, Küçükalio ğlu Çal ışmaya ya ş aras ında ve talimatlar ı uygulayabilecek eğitim seviyesinde olan bireyler al ınd ı. Psikiyatrik de ğerlendirilmelerinde; devam eden intihar dü şüncesi olan, genel sağlığı veya ya şam ını etkileyebilecek organik hastal ığı, zekâ gerili ği, psikotik bozuklu ğu, Parkinson hastal ığı, kronik alkolizm ve şiddetli depresyon gibi bili şsel bozulma görülebilecek bozukluklar ve demansiyel bozukluk olan ki şiler de d ışlama ölçütleri içinde al ınd ı. Kişiler DSM-III-R için yap ıland ır ılm ış klinik görü şme ölçe ği olan SCID-I ile değerlendirildi. Nörolojik ve fiziksel hastal ık varl ığı ve öyküsü yar ı-yap ıland ırılm ış klinik görü şme ile elde edildi. Çal ışmaya al ınmak üzere ba şvuran hastalar ın değerlendirmeleri sonras ında, hiçbir bireyde d ışlama ölçütlerine rastlanmad ı. Testin uygulamas ında, ki şilerin okumas ı gereken bir metin bulunmamaktad ır. RİT'nin yönergesi, ki şilere sözel olarak iletilir. Metinde geçen talimatlar, İngilizce orijinalinden Türkçeye çevrilmesi her iki dili de ak ıc ı olarak konu şan bir psikiyatrist taraf ından yap ıld ı. Çal ışmadan bağıms ız bir ki şi tarafından geri çeviri i şlemi yap ıld ı ve orijinal İngilizce uyarlamas ıyla kar şılaşt ırıld ı. Her iki uyarlaman ın birbiri ile uyumlu olduğu sonucuna var ıld ı. Türkçe uyarlaman ın uzlaşma sağland ıktan sonraki son hali kat ıl ımc ılara uyguland ı. ' Çal ışmada R İT'nin yan ı s ıra, Frontal De ğerlendirme Bataryas ı (FDB) ve Sözel Ak ıc ılık Testi (SAT) de tüm gruba uyguland ı. Test-tekrar test i şlemi için tüm gruba R İT, bir ay arayla tekrar uyguland ı. Araçlar Renk İzleme Testi (R İT): Renk İzleme testi, -Dünya Sağl ık Örgütü (WHO)'nün bir projesinde, çok merkezli yürütülmesi planlanan HIV en- feksiyonun etkilerini ara şt ırmak amac ıyla- TMT'nin trans-kültürel uygulamalar ındaki k ı- s ıtl ılığın ı azaltmak amac ıyla bu testin analo ğu olarak D'Elia ve ark. (4) tarafından geli ştirilmi ş- tir. TMT beyin ara ştırmalar ında en s ık kullan ı- lan nöropsikolojik testlerden birisidir. R İT, TMT'nin ayn ı özelliklerini ta şımas ına karşın, İngilizce harf karakteri yerine renk kullanarak, bu harflere a şina olmayan ki şilerde yani farkl ı kültürlerde kullan ım alan ın ı artt ırır. Renk köylüğünden etkilenmemesi için pembe ve sar ı renkler seçilmi ştir. İlk bölümü psikomotor h ızı ölçer (RİT-1). İkinci bölüm ise, strateji deği ştirme becerisini yans ıt ır ve yürütme fonksiyonlar ı ile görsel-uzamsal i şlem belle ğini değerlendirir (RİT-2). Bu iki i şlevin beklendi ği gibi TMT'nin kısım A ve B ile e şdeğer olduğu gösterilmi ştir (4). Bu bulguya kar şıt olarak Dugbartey ve ark. (6) trans-kültürel özelli ğin varl ığın ı -anadili İngilizce olmayan Türk ö ğrencilerle yürüttükleriaraştırdığı çal ışmalarında, R İT-2 ile TMT-B'nin birbiriyle e şdeğer olmad ığını göstermi şlerd ır. Frontal Değerlendirme Bataryasi (FDB): Bu k ısa batarya, yatak ba şı uygulanan yönetici fonksiyonlar ı değerlendirmek için geli ştirilmi ş- tir (5). Uygulayıcı aldığı cevapları 0-3 puan aras ında değerlerde puanlar. Toplam puan 0-16 puan aras ında değişir. Testin uygulama süresi yaklaşık 10 dakika zaman al ır. FDB alt ı alt-test içerir. Her biri spesifik yönetsel fonksiyonu temsil eden bu boyutlar şunlard ır: Kavramsalla şt ırma (conceptualization), zihin esnekli ği (mental flexibility), programlama (programming), bozucu etkiye duyarl ı l ık (sensitivity of interference), yasaklay ı c ı kontrol/yap-yapma (inhibitory control) ve çevresel otonomi (environmental autonomy). Bu alt testlerin herbiri, frontal lob hasarl ı bireylerin PET çal ışmalarından elde edilen frontal metabolizma bulgular ıyla uyumlu olu şuna göre seçilmi ştir. Bu testlerin ili şkili olduğu özgül alanlar: Kavramsalla şt ırma için dorsolate- 182

4 Türkçe Uyarlamas ının Geçerliliği ve Güvenirli ği Tablo 1. Çal ışma gruplar ının demografik özellikleri. Kontrol (n=20) Hasta (n=47) Yaş (y ı l) 27.7± ±9.5 AD Cinsiyet (% kad ın) AD Eğitim (y ı l) 9.7± ±3.3 AD Medeni durum % (evli/di ğer) 37.2/ /70.2 AD Güleç, Kavakç ı, Yaz ıc ı Güleç, Küçükalio ğlu Tablo 2. Şizofreni grubunun klinik özellikleri (n=47). Hastal ık süresi İlaç kullanma (ay) Kullan ılan ilaç % (ilaç yok/tipik/atipik/kombine) Depo kullan ı m oran ı % CGI PANNS pozitif alt ölçek PANNS negatif alt ölçek PANNS genel psikopatoloji alt ölçek PANNS toplam 7.9± ± /27.7/57.4/ ± ± ± ± t22.0 ral alanlar, sözcük üretme (zihin esnekli ği) için medial alanlar ve yasaklay ıc ı kontrol için medial veya orbital alanlar (5). Sözel Ak ıcılık Testi (SAT): Semantik belle ği değerlendirmek için çok yayg ın kullan ılan bir testtir (1,10). Sözel ak ıcılık i şlevlerinden biri olan konu şma akıcilığını değerlendirir. Verilen belirli bir kategoride, s ın ırl ı bir süre içerisinde, sözel üretimde bulunabilme esas ına dayan ır. Bir dakika içinde, kategorik olarak, sözcük (letters), hayvan ismi (category) üretmesi ve bu iki kategoriye s ıra ile kar ıştırarak söylemesi istenir. Orjinal formundan farkl ı olarak F harfi yerine Türkçede daha s ık kullan ımı göze al ınarak K harfi uygulay ıcılara verilmi ştir. K, A ve S ile başlayan harfden sözcük üretme (SAT-H), hayvan isimleri üretme (SAT-K) ve iki kategorinin (insan isim/hayvan ismi) s ıra ile kar ışt ır ıld ıgı kategori (SAT-ZK). İstatistik Toplam olarak yirmi sa ğl ıkl ı kontrol ile k ırk yedi şizofrenili ki şi çal ışmaya dahil edildi. Gruplar ın kar şılaştırmalar ında, Mann-Whitney U testi kullan ıld ı. Kategorik de ği şkenlerin kar şılaştırmalar ında ise x2 testi uyguland ı. Ölçüt geçerli ği için RİT-1, 2'nin FDB ve SAT testleri ile aralar ındaki ili şkisine, tüm grupta, Pearson korelasyon testiyle bak ıld ı. Ölçeğin iç tutarl ılığı için tüm grup ve iki alt gru- bun Cronbach alfa de ğerlerine bak ıld ı. Güvenirlik uygulamas ı için test-tekrar test katsay ılar ına bak ıldı. Testler tüm kat ıl ımc ılara bir ay sonra tekrar verildi. BULGULAR Gruplar ın demografik özellikleri Tablo 1 'de gösterilmi ştir. Gruplar ın olu şturulmas ında yaş, cinsiyet ve e ğitim durumunun e ş olmas ına özen gösterildi. Şizofreni grubunun hastal ık süresi, ilaç kullanma süresi, kulland ığı ilaçlar ve klinik özellikleri Tablo 2'de gösterildi. Ayr ıca, gruplar ın nöropsikolojik durumlar ı da Tablo 3'de özetlendi. Gruplar aras ında uygulanan tüm bataryalarda, şizofreni grubunun istatistiki olarak anlaml ı seviyede kötü performans sergiledikleri gözlendi. Testin Teknik Özellikleri Ölçüt geçerliği: RİT-1 ve R İT-2'nin FDB, SAT-H, SAT-K, SAT-ZK ve kendi aralar ındaki korelasyonlara bak ıldığında, tüm oranlar ının istatistiksel olarak anlaml ı oldu ğu görüldü (r=0.59, p<0.001; p<0.001; r=0.58, r=0.53, p<0.001; p<0.001; r=0.57, r=0.59, p<0.001, RİT-1 için; r=0.56, p<0.001; r=0.63, p<0.001; r=0.69, p<0.001; r=0.60, p<0.001; r=0.57, p<0.001, R İT-2 için s ıras ıyla). Gruplar arası ay ırt edici geçerlilik: Grup ortalamalar ın ın aras ındaki farklar Tablo l'de gösterildi. Sonuçlar, hasta grubunun R İT-1 ve 2'yi ta- 183

5 Türkçe Uyarlamas ının Geçerliliği ve Güvenirliği Tablo 3. Çal ışma gruplar ının nöropsikolojik özellikleri. Kontrol (n=20) Hasta (n=47) Sözel Ak ıc ı lık Testi ± ±5.4 <0.001 Sözel Ak ıcı l ık Testi ± ±6.3 <0.001 Sözel Ak ıc ı l ık Testi ± ±4.4 <0.001 Frontal De ğerlendirme Bataryas ı 15.3±1.9 l I.8±2.7 <0.001 Renk İzleme Testi-1 6.2± ±2.5 <0.001 Renk İzleme Testi-2 3.2± ±0.9 <0.001 *Mann-Whitney U Test mamlamas ın ın, sağlıkl ı gruptan daha fazla zaman aldığını gösterdi (z:-4.515, p<0.001, R İT-1 için; z:-5.373, p<0.001, R İT-2 için). Güleç, Kavakç ı, Yaz ıcı Güleç, Küçükalioğlu fonksiyonun şizofreninin ara ştırıldığı bir nöropsikolojik değerlendirmede önemi büyüktür (2). Bu nedenle, R İT'nin psikometrik özelliklerini ara şt ırırken yönetsel fonksiyonlar ı değerlendiren bataryalar seçilmi ştir. R İT-1 ve 2'nin ölçüt geçerli ği çal ışmas ı için, yönetsel fonksiyonlara hassas nöropsikolojik de ğerlendirmelerden FDB ve SAT (alt-testleri) ile birlikte uygulanmas ı planlanm ıştır. Hem R İT-1 hem de R İT- 2'nin, diğer testlerin alt-testleri ile beraber tüm testlerle istatistiksel olarak anlaml ı bir ili şkide olduğu saptanm ışt ır. İç tutarl ıl ık ve test-tekrar test güvenirli ği: RİT toplam grup için Cronbach alfa de ğerinin 0.94 olduğu görülmüş olup, iyi bir iç tutarl ıl ık değerini sağladığı görüldü. Test-tekrar test güvenirlik katsay ısının (r), RİT-1 için 0.78; RİT-2 için 0.94 seviyesinde ve istatistiksel olarak anlaml ı olduğu gözlendi. TARTIŞMA Bu çal ışmada Renk İzleme Testinin, Türk örnekleminde uygulanmas ın ın geçerlilik ve güvenirliği çalışılm ıştır. İç tutarl ığı, test-tekrar test güvenirliği, ölçüt geçerli ği ve gruplar aras ı ay ırdedici geçerliğinin Türk toplumu için kabul edilebilir düzeyde oldu ğu görülmü ştür. Çal ışmam ızda R İT'nin iyi ölçümsel özelliklere sahip olduğu görülmü ştür. İç tutarl ılık katsay ıs ı- nın çok iyi (Cronbach alfa=0.94), test-tekrar test güvenirliğinin iyi (r:0.78, R İT-1 için; r:0.94, RİT-2 için), ölçüt geçerli ğinin ve gruplar aras ı ay ırdedici geçerli ğinin yeterli düzeylere ula ştığı görülmü ştür. Şizofrenide en çok gösterilen bili şsel bozulmalardan biri yönetsel fonksiyonlard ır ( 14 ). Özellikle frontal korteksin (dorsolateral prefrontal) önemli oranda sorumlu oldu ğu gösterilen bu Testin geçerliğe yönelik bir diğer psikometrik özellik olarak; incelenen de ğişkenin etkiledi ği düşünülen grupta, kontrol grubuna göre fark olup olmad ığına bak ılm ışt ır. Gruplar aras ında ay ırt ediciliğin araştırılmasmda, hem RİT-1 hem de RİT-2'nin şizofrenili grubu sa ğlıkl ı kontrol grubundan ay ırt etti ği bulunmu ştur. D'Elia ve ark. (4) testin bu özelli ğini s ınamak için travmatik beyin hasarl ı bireylerle sa ğlıkl ı kontrol grubunu karşılaştırmışlar ve testin hasta grubu sa ğ- l ıkl ı bireylerden ay ırt edebilecek özellikte olduğunu göstermi ştir. RİT'nin orjinal çal ışmas ında yürütülen test- tekrar test çal ışmas ında, sağl ıkl ı yirmi yedi bireye on dört gün ara ile iki kez test uygulanm ış ve RİT-1 için 0.64, RİT-2 için 0.79 seviyesinde korelasyon katsay ıları bulunmu ştur (4). Çal ışmam ızda bir ayl ık ara ile ki şilere iki kez uygulanan RİT'den elde edilen iki de ğerin, birbiriyle olan ilişkisine bak ıldığında, RİT-1 için, 0.78 ve R İT- 2 için ise, 0.94 seviyesinde korelasyon katsay ısı olduğu bulunmu ştur. SONUÇ Bulgular ım ız şizofreni tan ısı konan ki şilerde yönetici fonksiyonlar ın de ğerlendirilmesinde RİT'nin Türkçe uyarlamas ın ın kabul edilebilir 184

6 Türkçe tlyarlamas ın ın Geçerliliği ve Güvenirliği Güleç, Kavakç ı, Yaz ıc ı Güleç, Küçükalioğlu düzeyde geçerli ve güvenilir oldu ğunu göstermektedir. Özellikle dü şük eğitim durumu olan bireylerin değerlendirmesine TMT'ye göre daha avantajl ı olduğu hesaba kat ıl ırsa (6,7) RİT, düşük eğitimli/eğitimsiz şizofreni tan ıs ı konmu ş hastalar ın nöropsikolojik uygulamalar ında göz önünde tutulmas ı gereken bir test olarak gözükmektedir. geçerlilik güvenirlik çal ışmalar ına ek olarak, Türk toplumunun de ği şik özelliklerde (yaş, cinsiyet, e ğitim gibi) olan farkl ı gruplarda normative değerlerin de kazand ırılmas ın ın konuya daha kapsaml ı bir yakla şım sağlayacağın ı dü şünüyoruz. KAYNAKLAR 1. Bingöl A, Eroğlu G, Haktanır I: Türk toplumunda sözel ak ıc ıl ık becerisi, bir standardizasyon çal ışmas ı. 15. Ulusal Nöroloji Kongresinde sunulmu ştur. Adana, Bilder RM, Goldman RS, Robinson D, Reiter G, Bell L, Bates JA, Pappadopulos E, Willson DF, Alvir JM, Woerner MG, Geisler S, Kane JM, Lieberman JA: Neuropsychology of first-episode schizophrenia: initial characterization and clinical correlates. Am J Psychiatry 157: , Butler M, Retzlaff P, Vanderploeg R: Neuropsychological test usage. Professional Psychology: Research and Practise 22: , D'Elia LF, Satz P, Uchiyama CL, White T: Color trail test. Professional manual. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources, Inc Dubois B, Slachevsky A, Litvan I, Pillon B: The FAB: A Frontal Assessment Battery at bedside. Neurology 55: , Dugbartey AT, Townes BD, Mahurin RK: Equivalance of the color traiils test and trail making test in nonnative English-speakers. Archives of Clinical Neuropsychology 15: , Durvasula RS, Satz P, Hinkin CH, Uchiyama C, Morgenstern H, Miller EN, Jin S, Sorenson D, van Gorp W, Visscher BR, Mitchell M: Does practice make perfect? Result of a six year longitudinal study with semi-annual testings. Archives of Clinical Neuropsychology 17: , Dye OA: Effects of practice on Trail Making Test performance. Perceptual and Motor Skills 48:206, Gold J, Goldberg T, Kleinman J, Weinberger D: The effects of symptomatic state and pharmacological treatment on the neuropsychological test performance of patients with schizophrenia and affective disorders, in Handbook of Clinical Trials: The Neurobehavioral Approach. Edited by Mohr E, Brouwers P. Bristol, Pa, Swets & Zeitlinger, p , Horn W: Leistungs-Prüf-System (LPS). Verlag Hans Huber, Bern, Less-Haley PR, Smith HH, Williams CW, Dunn JT: Forensic neuropsychological test usage: An empirical survey. Archivies of Clinical Neuropsychology 11:45-51, Reitan RM: Trail making test result for normal and brain-damaged children. Perceptual and Motor Skills 33: , Reitan RM, Wolfson D: Category test and trail making test as measures of frontal lobe functions. The Clinical Neuropsychologist 9:50-56, Weickert TW, Goldberg TE, Gold 3M, Bigelow LB, Egan MF, Weinberger DR: Cognitive impairments in patients with schizophrenia displaying preserved and compromised intellect. Arch Gen Psychiatry 57: , Weinberger DR, Berman KF: Prefrontal function in schizophrenia: confounds and controversies. Philosophical Transaction of the Royal Society of London. 351: ,

fiizofreni Hastalar nda Frontal De erlendirme Bataryas Türkçe Uyarlamas n n Psikometrik Özellikleri

fiizofreni Hastalar nda Frontal De erlendirme Bataryas Türkçe Uyarlamas n n Psikometrik Özellikleri fiizofreni Hastalar nda Frontal De erlendirme Bataryas Türkçe Uyarlamas n n Psikometrik Özellikleri Hüseyin GÜLEÇ *, Önder KAVAKÇI **, Medine YAZICI GÜLEÇ *, Cem smail KÜÇÜKAL O LU * ÖZET Girifl: Frontal

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Yrd. Doç. Dr. Ayfer Bayındır Çevik Doç. Dr. Şeyda Özcan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu

Detaylı

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

ÖZET. pecya. Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete, çocuklar, ergenler, ölçek, geçerlilik, güvenilirlik SUMMARY

ÖZET. pecya. Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete, çocuklar, ergenler, ölçek, geçerlilik, güvenilirlik SUMMARY Çocuklar İçin Sosyal Anksiyete Ölçe ğinin Geçerlilik ve Güvenilirli ği Türkay DEMİR*, Demet ERALP-DEM İR*, Nuray TÜRKSOY*, Erdoğan ÖZMEN*, Ömer UYSAL** ÖZET Herkesin belirli ortamlarda değişik derecelerde

Detaylı

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET

pecya Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** SUMMARY ÖZET Erzurum Yetiştirme Yurdunda Kalan Gençlerde Ruhsal Belirtiler Da ğıl ımı * İsmet KARAPINAR ** ÖZET Bu çal ışmada Erzurum Yeti ştirme Yard ımda ve aileleri ile birlikte lise çağındaki erkek gençler arasında

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

2 Tarihsel, Kültürel ve Yasal/Etik Konular 35

2 Tarihsel, Kültürel ve Yasal/Etik Konular 35 İçİndekİler Önsöz xiii K I S I M I Genel Bir Bakış 1 Psikolojik Test ve Değerleme 1 Test ve Değerleme 1 Psikolojik Test ve Değerleme 1 Psikolojik Değerleme Araçları 5 Testler 5 Görüşme 7 Portfolyo 9 Vaka

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Haldun SOYGÜR *, Mehmet AYBAŞ **, Gül HINÇAL ***, Çiğdem AYDEMİR **** ÖZET Şizofreni hastalarının tedavi ve rehabilitasyonunun

Detaylı

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET

pecya Alopesi Areatal ı Çocuklarda Psikiyatrik Eş Tan ılar Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Kağan GÜRKAN *, Ümran TÜZÜN **, Osman ABALI *** ÖZET Amaç: Alopesi Areata (AA) etyolojisinde psikososyal etmenler ve psikiyatrik bozukluklar ın da etkili olduğu düşünülen, dermatoloji pratiğinde yayg ın

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients Genel ve Ruh Sa ğlığı Hastanelerinde Çal ışan Hemşirelerin Şizofreniye Bak ış Açılar ın ın Karşılaştırılması Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET Amaç: Ruh sağlığı hastanelerinde çalışan hemşirelerin

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version Knee injury and Osteoarthritis Outcome Score (KOOS), Turkish version LK.1.0 Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version DİZ İNCİNME VE OSTEOARTRİT SONUÇ

Detaylı

Yetiyitimi Değerlendirme Çizelgesinin (WHO-DAS-II) Şizofreni Hastalar nda Geçerlilik ve Güvenilirliği

Yetiyitimi Değerlendirme Çizelgesinin (WHO-DAS-II) Şizofreni Hastalar nda Geçerlilik ve Güvenilirliği Türk Psikiyatri Dergisi 00; ():-0 Yetiyitimi Değerlendirme Çizelgesinin (WHO-DAS-II) Şizofreni Hastalar nda Geçerlilik ve Güvenilirliği Dr. Berna ULUĞ *, Dr. Aygün ERTUĞRUL **, Dr. Ahmet GÖĞÜŞ ***, Dr.

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

pecya Huzurevindeki Ya şlı Bireylerde Ya şam Kalitesi ve Bireye Özgü Etkenler ile İlişkisi Alev KILIÇOĞLU *, Ç ınar YENİLMEZ ** ÖZET

pecya Huzurevindeki Ya şlı Bireylerde Ya şam Kalitesi ve Bireye Özgü Etkenler ile İlişkisi Alev KILIÇOĞLU *, Ç ınar YENİLMEZ ** ÖZET Huzurevindeki Ya şlı Bireylerde Ya şam Kalitesi ve Bireye Özgü Etkenler ile İlişkisi Alev KILIÇOĞLU *, Ç ınar YENİLMEZ ** ÖZET Amaç: Bu çal ışmada huzurevinde kalan yaşl ıların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi

Detaylı

Türkiye Barolar Birli ğ i Ba ş kanl ığı

Türkiye Barolar Birli ğ i Ba ş kanl ığı DANI ŞTAY BAŞKANLI ĞI'NA YÜRÜTMENIN DURDURULMASI İSTEMLİDİ R. DAVACI Türkiye Barolar Birli ği Ba şkanl ığı VEK İLLER İ : Av. Özge KÖKSAL MUTLU, Av. Ekim ERGÜN Ayn ı Adreste. DAYALI T.C. Ba şbakanl ık KONU

Detaylı

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory T ıp Fakültesi Öğrencilerinde Depresyon Belirtilerinin Da ğıl ımı Bilal BAKİR*, U. Reha YILMAZ**, İsmail YAVAŞ***, Mahir GÜLEÇ* ÖZET Depresyon en s ık görülen ruhsal bozukluktur. Depresif belirtilerin,

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

pecya Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları*

pecya Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları* Somatik Yak ınmalar İle Psikiyatri Polikliniğine Başvuranlarda DSM-III-R Tanıları* Erol ÖZMEN**, M.Murat DEMET**, Leyla GÜLSEREN**, Sava ş KÜLTÜR** ÖZET Bu çalışmada ön planda somatik yakınmalar ile psikiyatri

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

Nöropsikoloji Eğitimi IV

Nöropsikoloji Eğitimi IV Nöropsikoloji Eğitimi IV Nöropsikoloji Derneği tarafından düzenlenecek olan ve 3 kurdan oluşan Nöropsikoloji Eğitimi IV seminerlerinin detayları aşağıda yer almaktadır. 1. Kur: Temel Nöropsikoloji Eğitimi

Detaylı

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK *

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK * Süregen Psikotik Bozukluğu Olan Hastalar ın Tedavi, Bak ım ve Uyum Sorunlar ı Bağlam ında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi'ndeki Uygulamalar ve Ya şanan Başak ÖZÇEL İK

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI KİŞİLER ARASI BAĞIMLILIK ÖLÇEĞİ NİN (INTERPERSONAL DEPENDENCY INVENTORY) UYARLAMA ÇALIŞMASI Yağmur ULUSOY

Detaylı

Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET. pecya SUMMARY (3).

Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET. pecya SUMMARY (3). Şizofrenide Bili şsel İşlevlerde Bozulma Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET Bili şsel işlevlerde bozulma şizofreninin temel özelliklerinden biridir. Bu hastalar-da özellikle dikkat,

Detaylı

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gaye (Enbiyaoğlu) Saltukoğlu 2. Doğum Tarihi : 1945 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 1969 Yüksek

Detaylı

Nihal BOSTANCI *, Nesrin AŞTI ** ÖZET. pecya ABSTRACT

Nihal BOSTANCI *, Nesrin AŞTI ** ÖZET. pecya ABSTRACT Hemşirelerin Ruh Sağlığı Bozuk Olan Bireylere Karşı Tutum ve Davran ışlarının Değerlendirilmesi Nihal BOSTANCI *, Nesrin AŞTI ** ÖZET Amaç: Bu çal ışma, hem şirelerin ruh sağlığı bozuk olan bireylere karşı

Detaylı

Kadına Yönelik Fiziksel ve Cinsel Şiddet: Üç Grup Evli Çiftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma

Kadına Yönelik Fiziksel ve Cinsel Şiddet: Üç Grup Evli Çiftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma Kadına Yönelik Fiziksel ve Cinsel Şiddet: Üç Grup Evli Çiftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma Evrim ERBEK *, Nezih ERADAMLAR **, Emrem BE ŞTEPE *, Hülya AKAR ***, Latif ALPKAN **** ÖZET Amaç: Bu çalışmada,

Detaylı

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri TARIM BILIMLERI DERGISI 1997. 3 (3) 47-51 Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri Ercan GÖRÜR 2 İ lknur DURSUN 2 Geli ş Tarihi : 27.11.1997 Özet : Bu ara ştı rmada, bir pulluk fabrikas ı nda kulakl

Detaylı

pecya Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı

pecya Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı Mehmet ÇAKICI*, Serhat ÇITAK*, Ebru ÇAKICI*, İsmail KÜÇÜKAL İ**, Demet YANDIM**, Sahap

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Akran Desteği: Geçerlik Güvenirlik Çalışması

Akran Desteği: Geçerlik Güvenirlik Çalışması MÜSBED 2012;2(Suppl. 1):S1-S7 Araştırma / Original Paper Akran Desteği: Geçerlik Güvenirlik Çalışması Türkan Çalışkan 1, Sezgi Çınar 2 1 Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir Sağlık Yüksekokulu, Balıkesir

Detaylı

48-86 AY ÇOCUKLAR İÇİN SAYI VE İŞLEM KAVRAMLARI TESTİ NİN GEÇERLİLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

48-86 AY ÇOCUKLAR İÇİN SAYI VE İŞLEM KAVRAMLARI TESTİ NİN GEÇERLİLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI 48-86 AY ÇOCUKLAR İÇİN SAYI VE İŞLEM KAVRAMLARI TESTİ NİN GEÇERLİLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI Doç.Dr.Yaşare AKTAŞ ARNAS Öğr.Gör.Ebru DERETARLA GÜL Yrd.Doç.Dr.Ayperi SIĞIRTMAÇ Çukurova Üniversitesi Eğitim

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, MÜZİK ANABİLİM DALINDA UYGULANAN GİRİŞ ÖZEL YETENEK SINAVINDAKİ

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, MÜZİK ANABİLİM DALINDA UYGULANAN GİRİŞ ÖZEL YETENEK SINAVINDAKİ Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: XV, Sayı: 1, 2002 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GÜZEL SANATLAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, MÜZİK ANABİLİM DALINDA UYGULANAN GİRİŞ ÖZEL YETENEK SINAVINDAKİ

Detaylı

Psikiyatride Ya şam Kalitesi ÖZET. pecya SUMMARY

Psikiyatride Ya şam Kalitesi ÖZET. pecya SUMMARY Psikiyatride Ya şam Kalitesi Mehmet Şerif TOP *, Salih Yaşar ÖZDEN *, Meltem EFE SEVIM * ÖZET Sosyal bilimlerde geliştirilen "Yaşam Kalitesi" kavram ı pratik tıpta ilk olarak onkolojide ele al ınmıştır.

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

pecya Alkol Bağıml ılığı ve Depresyon Zehra ARIKAN *, Asl ı ÇEKI( KURUOĞLU **, Hülya ELTUTAN ***, Erdal I ŞIK * GIRIŞ

pecya Alkol Bağıml ılığı ve Depresyon Zehra ARIKAN *, Asl ı ÇEKI( KURUOĞLU **, Hülya ELTUTAN ***, Erdal I ŞIK * GIRIŞ Alkol Bağıml ılığı ve Depresyon Zehra ARIKAN *, Asl ı ÇEKI( KURUOĞLU **, Hülya ELTUTAN ***, Erdal I ŞIK * ÖZET Uzun zamandan beri dikkat çeken bir konu olan alkol ba ğıml ılık- ı ve depresyon aras ındaki

Detaylı

ARAŞTIRMA. 3 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon A.B

ARAŞTIRMA. 3 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon A.B Geriatri 5 (2): 59-63, 2002 Turkish Journal of Geriatrics ARAŞTIRMA BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ FİZİKSEL TIP ve REHABİLİTASYON Dr. Coşkun BAKAR 1 Dr. Seçil ÖZKAN 1 Dr. Işıl MARAL 1 Dr. Gülçin Kaymak KARATAŞ

Detaylı

Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BIS-11-KF) Türkçe Uyarlama Çalışması

Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BIS-11-KF) Türkçe Uyarlama Çalışması 130 Araştırma Makalesi / Research Article DOI: 10.4274/npa.y 6296 Short Form of Barratt Impulsiveness Scale (BIS-11-SF) Turkish Adaptation Study Lut TAMAM 1, Hüseyin GÜLEÇ 2, Gonca KARATAŞ 1, 1Çukurova

Detaylı

PSİKOLOJİK DANIŞMANLARIN DANIŞMA BECERİSİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ *

PSİKOLOJİK DANIŞMANLARIN DANIŞMA BECERİSİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ * PSİKOLOJİK DANIŞMANLARIN DANIŞMA BECERİSİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ * Mustafa USLU ** Ramazan ARI *** ÖZET 1 Bu araştırmanın amacı, hâlihazırda görev yapan psikolojik danışmanların psikolojik danışma becerilerinden

Detaylı

Tedavi ile İlgili Otomatik Düşünceler Ölçeğinin Geliştirilmesi, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması

Tedavi ile İlgili Otomatik Düşünceler Ölçeğinin Geliştirilmesi, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması ARAŞTIRMA MAKALESİ Tedavi ile İlgili Otomatik Düşünceler Ölçeğinin Geliştirilmesi, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması n Meltem MERİÇ*, Fahriye OFLAZ**, Mehmet AK*** * Dr., Beytepe Asker Hst. Baştabipliği,

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

pecya Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Çocuklar ın Demografik Özellikleri İle ilgili Bir Çal ışma

pecya Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Çocuklar ın Demografik Özellikleri İle ilgili Bir Çal ışma Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Çocuklar ın Demografik Özellikleri İle ilgili Bir Çal ışma Sema Tanr ıöver*, Nihat Kaya**, Ümran Tüzün*, Kay ıhan Aydoğmuş*. ÖZET İstanbul Üniversitesi tıp Fakültesi

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

Üniversite öğrencilerinin rekreasyonel etkinliklere katılımlarında engel oluşturabilecek faktörlerin belirlenmesi

Üniversite öğrencilerinin rekreasyonel etkinliklere katılımlarında engel oluşturabilecek faktörlerin belirlenmesi Cilt:6 Sayı:1 Yıl:2009 Üniversite öğrencilerinin rekreasyonel etkinliklere katılımlarında engel oluşturabilecek faktörlerin belirlenmesi Mehmet Demirel* Duygu Harmandar** Özet Bu çalışmanın amacı, üniversite

Detaylı

pecya Dikkat Eksikli ği Hiperaktivite Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Annelerinde Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri GIRIŞ

pecya Dikkat Eksikli ği Hiperaktivite Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Annelerinde Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri GIRIŞ Dikkat Eksikli ği Hiperaktivite Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Annelerinde Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri Mücahit ÖZTÜRK *, Kemal SAYAR **, Mustafa GÜVELI ***, I şıl UĞURAD **, Burçin ACAR ****, Mustafa

Detaylı

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Funda KAVAK 1 Mine EKİNCİ 2 ÖZET Bu araştırma hastanede

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Dr. Halil Yurdugül Hacettepe Üniversitesi Eitim Fakültesi yurdugul@hacettepe.edu.tr Motivasyon: Proje tabanl bir öretim sürecinde örencilerin

Detaylı

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Kadir KOYUNCUOĞLU, Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu, Çanakkale, Türkiye. koyuncuoglu45@gmail.com

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

İlköğretim Öğrencileri İçin Matematik Kaygı Ölçeği. Math Anxiety Scale For Elementary School Students

İlköğretim Öğrencileri İçin Matematik Kaygı Ölçeği. Math Anxiety Scale For Elementary School Students F. Ü. Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 17 (2), 442-448, 2005 İlköğretim Öğrencileri İçin Matematik Kaygı Ölçeği Recep BİNDAK Dicle Üniversitesi Siirt Eğitim Fakültesi İlköğretim Matematik Bölümü Siirt

Detaylı

Öğrenci Tutum Envanterinin Geliştirilmesi : Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması. Yaşar Barut*, Melek Kalkan**

Öğrenci Tutum Envanterinin Geliştirilmesi : Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması. Yaşar Barut*, Melek Kalkan** Cilt : II Sayı: 14 Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi Vol : il No: 14 Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal Öğrenci Tutum Envanterinin Geliştirilmesi : Geçerlik ve Güvenilirlik

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

Clark-Beck Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği nin Türk toplumunda psikometrik özellikleri

Clark-Beck Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği nin Türk toplumunda psikometrik özellikleri Beşiroğlu ve ark. 197 Clark-Beck Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği nin Türk toplumunda psikometrik özellikleri Lütfullah BEŞİROĞLU, 1 Mehmet Yücel AĞARGÜN, 2 Murat BOYSAN, 3 Mustafa GÜLEÇ, 4 Buket ERYONUCU 5

Detaylı

KURU FASULYE ÇE ŞİTLERİNDE TOHUM BÖCEĞİ (Acanthoscelides obtectus Say) ZARARENIN BİYOLOJİK DEĞERE VE F İDE GELİŞMES İNE ETKİLERİ

KURU FASULYE ÇE ŞİTLERİNDE TOHUM BÖCEĞİ (Acanthoscelides obtectus Say) ZARARENIN BİYOLOJİK DEĞERE VE F İDE GELİŞMES İNE ETKİLERİ TARIM BILIMLERI DERGISI (1996) 2 (1), 7-11 KURU FASULYE ÇE ŞİTLERİNDE TOHUM BÖCEĞİ (Acanthoscelides obtectus Say) ZARARENIN BİYOLOJİK DEĞERE VE F İDE GELİŞMES İNE ETKİLERİ Cevdet AKDAĞ' Özet: Bu çal ışma,

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

Türkiye'de Madde Kullananlar ın Profili: Hastane verilerinin incelenmesi. Ahmet TÜRKCAN ÖZET. pecya SUMMARY

Türkiye'de Madde Kullananlar ın Profili: Hastane verilerinin incelenmesi. Ahmet TÜRKCAN ÖZET. pecya SUMMARY Türkiye'de Madde Kullananlar ın Profili: Hastane verilerinin Ahmet TÜRKCAN ÖZET Türkiye'de madde kullananlara ait hastane verileri çoğunlukla 'e lara ili şkindir. Poliklinik başvuruları ve özel kurumlara

Detaylı

pecya Parkinson Hastal ığında Psikoz

pecya Parkinson Hastal ığında Psikoz Parkinson Hastal ığında Psikoz Nesrin B. TOMRUK*, Nilgün ÇİLOĞLU*, Nihat ALPAY*, Feriha ÖZER** ÖZET Parkinson hastalığında psikotik bozukluklar antiparkinsonyen tedaviye ba ğlı gelişmektedir. Bu çal ışmada

Detaylı

Yabancı Dil Eğitiminde Aynı Davranışları Yoklayan Çoktan Seçmeli ve Kısa Cevaplı İki Testin Madde ve Test Özelliklerinin Karşılaştırılması

Yabancı Dil Eğitiminde Aynı Davranışları Yoklayan Çoktan Seçmeli ve Kısa Cevaplı İki Testin Madde ve Test Özelliklerinin Karşılaştırılması Eğitim ve Bilim 2006, Cilt 31, Sayı 142 (65-71) Education and Science 2006, Vol. 31, No 142 (65-71) Yabancı Dil Eğitiminde Aynı Davranışları Yoklayan Çoktan Seçmeli ve Kısa Cevaplı İki Testin Madde ve

Detaylı

pecya Bipolar Affektif Bozuklu ğu Olan Hastalar ın Aile İşlevlerinin De ğerlendirilmesi

pecya Bipolar Affektif Bozuklu ğu Olan Hastalar ın Aile İşlevlerinin De ğerlendirilmesi Bozuklu ğu Olan Hastalar ın Aile İşlevlerinin De ğerlendirilmesi Gülseren ÜNAL * ÖZET Bu çal ışmada bipolar affektif bozuklu ğu olan hasta eşlerinin aile işlevlerinin ne ölçüde sağl ıkl ı olduğunun araşnrılmas

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ. Uzm.Dr. Canan ÜNLÜ Dr. Fatma UKİL

N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ. Uzm.Dr. Canan ÜNLÜ Dr. Fatma UKİL N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ Uzm.Dr. Canan ÜNLÜ Dr. Fatma UKİL N-ASETİL SİSTEİNİN AÇIK KALP CERRAHİSİ SONRASI NÖROKOGNİTİF FONKSİYONLARA ETKİSİ Anestezi

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Panik Bozuklukta Depresyon ve Ki şilik Bozukluğu Komorbiditesi ÖZET. pecya SUMMARY

Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Panik Bozuklukta Depresyon ve Ki şilik Bozukluğu Komorbiditesi ÖZET. pecya SUMMARY Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Panik Bozuklukta Depresyon ve Ki şilik Bozukluğu Komorbiditesi İrem YALUĞ *, Neşe KOCABAŞOĞLU *, Gülşen AYDOĞAN *, Berfu GÜNEL * ÖZET Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve panik

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Rokeach İnsanların sahip oldukları değerler uzun zamandır psikolog ve sosyologların ilgisini çekmiştir.

Detaylı

pecya Çocuk Psikiyatrisi Poliklini ğine Başvuru S ıras ında Ebeveynin Yaşadığı Kaygının Çocuğun Aldığı Tan ı ile ilişkisinin Araştırılmas ı

pecya Çocuk Psikiyatrisi Poliklini ğine Başvuru S ıras ında Ebeveynin Yaşadığı Kaygının Çocuğun Aldığı Tan ı ile ilişkisinin Araştırılmas ı Çocuk Psikiyatrisi Poliklini ğine Başvuru S ıras ında Ebeveynin Yaşadığı Kaygının Çocuğun Aldığı Tan ı ile ilişkisinin Araştırılmas ı Betül ALTUĞ *, Ümran TÜZÜN ** ÖZET Hasta çocuğun tedavisi ile uğraşan

Detaylı

Cinsellik ve Çift Uyumu Aras ındaki İlişki: Üç Grup Evli Ciftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma ÖZET. pecya ABSTRACT

Cinsellik ve Çift Uyumu Aras ındaki İlişki: Üç Grup Evli Ciftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma ÖZET. pecya ABSTRACT Cinsellik ve Çift Uyumu Aras ındaki İlişki: Üç Grup Evli Ciftte Kar şılaştırmal ı Bir Çal ışma Evrim ERBEK *, Emrem BE ŞTEPE **, Hülya AKAR ***, Latif ALPKAN ****, Nezih ERADAMLAR ***** ÖZET Amaç: Bu araştırman

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ

İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Kudret DOĞRU Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Yard. Uzm. Murat YENİSU

Detaylı

Gülten ALTIN*, Selçuk KIRLI** ÖZET. pecya SUMMARY

Gülten ALTIN*, Selçuk KIRLI** ÖZET. pecya SUMMARY Alkol Bağımlılığında Lateralite Defektinin Kognitif Y ıkım İle ilişkisi Gülten ALTIN*, Selçuk KIRLI** ÖZET Bu çal ışmada alkol bağıml ılarında hemisferik lateralizasyonun özellikleri ara ştırdm ıştır.

Detaylı

ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 4, Article Number: 1C0092

ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 4, Article Number: 1C0092 ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 4, Article Number: 1C0092 EDUCATION SCIENCES Received: July 2009 Accepted: September 2009 Series : 1C ISSN : 1308-7274 2009

Detaylı

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ Hasta Yak ınlar ı ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL

Detaylı

RİSK ANALİZİ VE. İşletme Doktorası

RİSK ANALİZİ VE. İşletme Doktorası RİSK ANALİZİ VE MODELLEME İşletme Doktorası Programı Bölüm - 1 Portföy Teorisi Bağlamında Risk Yönetimi ile İlgili Temel Kavramlar 1 F23 F1 Risk Kavramı ve Riskin Ölçülmesi Risk istenmeyen bir olayın olma

Detaylı

Ekim Makinas ı S ı ra Üzeri Tohum Da ğı l ı m ı n ı n Görüntü işleme Yöntemi İle Belirlenmesi

Ekim Makinas ı S ı ra Üzeri Tohum Da ğı l ı m ı n ı n Görüntü işleme Yöntemi İle Belirlenmesi TARIM BILIMLERI DERGISI 2000, 6 (4), 21-28 Ekim Makinas ı S ı ra Üzeri Tohum Da ğı l ı m ı n ı n işleme Yöntemi İle Belirlenmesi İ lknur GÖKNUR DURSUN' Ergin DURSUN' Geliş Tarihi : 09.03.2000 Özet: Ekim

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Ass. Dr. Toygun Tok İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Psikiyatri Kliniği

Detaylı

BPH da Türkçe Yaşam Kalitesi Ölçeklerinin Kullanım Kılavuzu. Dr. Kamil ÇAM Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD

BPH da Türkçe Yaşam Kalitesi Ölçeklerinin Kullanım Kılavuzu. Dr. Kamil ÇAM Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD BPH da Türkçe Yaşam Kalitesi Ölçeklerinin Kullanım Kılavuzu Dr. Kamil ÇAM Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD BPH Ġnfravezikal obstrüksiyon BPH AÜSY YK Detrüsör disfonksiyonu YaĢlanma IPSS Tedavi

Detaylı

pecya Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET

pecya Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET Amaç: Sigara kullan ım ı halen ABD' de en büyük önlenebilir hastal ık ve ölüm nedenidir. Tütün Dünya Sa ğlık

Detaylı

(saat/hafta) (saat/hafta) Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar

(saat/hafta) (saat/hafta) Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar BİYOİSTATİSTİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Yok Türkçe Seçmeli Dersin öğrenme ve öğretme Teorik Dersler teknikleri

Detaylı

Young Mani Derecelendirme Ölçeğinin Türkiye de Geçerlik ve Güvenilirliği

Young Mani Derecelendirme Ölçeğinin Türkiye de Geçerlik ve Güvenilirliği Türk Psikiyatri Dergisi 2001; 13(2):107-114 Young Mani Derecelendirme Ölçeğinin Türkiye de Geçerlik ve Güvenilirliği Dr. Figen KARADAĞ 1, Dr. E. Timuçin ORAL 2, Dr. Füsun Aran YALÇIN 1, Dr. Evrim ERTEN

Detaylı

KIT: EXP ZEKÂ TESTİNİN 8 YAŞINDAKİ YÜZ TÜRK ÇOCUĞUNA TATBİKİ

KIT: EXP ZEKÂ TESTİNİN 8 YAŞINDAKİ YÜZ TÜRK ÇOCUĞUNA TATBİKİ KIT: EXP ZEKÂ TESTİNİN 8 YAŞINDAKİ YÜZ TÜRK ÇOCUĞUNA TATBİKİ THE APPLICATION OF THE KIT: EXP TEST OF INTELLIGENCE TO A HUNDRED EIGHT-YEAR OLD TURKISH CHILDREN F. BÜTEV* Tecrübî Psikoloji Enstitüsü, Istanbul

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Cerrahpa şa Tıp Fakültesi Çocuk Sağ lı ğı ve Has ta lıkları Anabilim Dalı Adolesan. Adolesan Polikliniğinin Hasta Dağılımı

Cerrahpa şa Tıp Fakültesi Çocuk Sağ lı ğı ve Has ta lıkları Anabilim Dalı Adolesan. Adolesan Polikliniğinin Hasta Dağılımı İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Adolesan Sağlığı Sempozyum Dizisi No: 43 Mart 2005; s. 183-187 Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Adolesan

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Bir Grup Erkek Çocuk Hastanın Dil Gelişimlerinin Değerlendirilmesi

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Bir Grup Erkek Çocuk Hastanın Dil Gelişimlerinin Değerlendirilmesi Original makale Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Bir Grup Erkek Çocuk Hastanın Dil Gelişimlerinin Değerlendirilmesi (An examination about language development of a group of boy children with

Detaylı

Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları

Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Nuriye Yıldırım Düzce Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü, Türkiye Özet Amaç: Bu araştırma hemşirelik lisans

Detaylı