T.C. KARADENĠZTEKNĠKÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KARADENĠZTEKNĠKÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi"

Transkript

1 T.C. KARADENĠZTEKNĠKÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi Elektrik-ElektronikMühendisliğiBölümü LĠSANS BĠTĠRME PROJESĠ KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠNĠ ÖNLEYĠCĠ ALARM SĠSTEMĠ CANER KAPLAN DanıĢman YRD. DOÇ. DR FATĠH MEHMET NUROĞLU Nisan 2012 TRABZON

2 T.C. KARADENĠZTEKNĠKÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi Elektrik-ElektronikMühendisliğiBölümü LĠSANS BĠTĠRME PROJESĠ KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠNĠ ÖNLEYĠCĠ ALARM SĠSTEMĠ CANER KAPLAN DanıĢman YRD. DOÇ. DR FATĠH MEHMET NUROĞLU Nisan 2012 TRABZON

3 LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU Caner KAPLAN tarafından Yrd. Doç. Dr Fatih Mehmet NUROĞLU yönetiminde hazırlanan Karbonmonoksit Zehirlenmelerini Önleyici alarm sistemi baģlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiģ, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiģtir. DanıĢman : Yrd. Doç. Dr Fatih Mehmet NUROĞLU Jüri Üyesi 1 : Prof. Dr Ġ. Hakkı ALTAġ Jüri Üyesi 2 : Prof. Dr Cemil GÜRÜNLÜ Bölüm BaĢkanı : Prof. Dr Ġsmail Hakkı ALTAġ iii

4 ÖNSÖZ ÇalıĢmamda emeği geçen ve eğitimim süresince her türlü konuda desteklerini benden esirgemeyen çok değerli aileme ve yardımlarından ötürü Dr AyĢe Füsun TATLI ya ve Yrd. Doç. Dr Fatih Mehmet NUROĞLU hocama teģekkür ederim.. Nisan 2012 Caner KAPLAN v

5 İÇİNDEKİLER Lisans Bitirme Projesi Onay Formu.. iii Önsöz... v Ġçindekiler... vii Özet.. ix Semboller ve Kısaltmalar.. xi 1. GiriĢ 1 2. Teorik Altyapı Karbonmonoksitin özellikleri Karbonmonoksitin metabolizmaya etkileri DüĢük Konsantrasyonda Yüksek Konsantrasyonda Kronik CO Zehirlenme Belirtileri Akut CO Zehirlenme Belirtileri CO Zehirlenmesinin Tedavisi CO Zehirlenmesinden Korunma Yöntemleri MQ-7 Gaz Sensörü Sensörün Özellikleri Uygulama Alanları Yapı Düzen Temel Ölçme Devresi Duyarlılık Ayarlaması Kullanılan PIC Tasarım PROTEUS Programı MPLAB Programı WIN PIC Programı Sonuç Kaynaklar.. 24 Ekler.. 25 ÖzgeçmiĢ.. 41 vii

6 ÖZET Ülkemizde özellikle kıģ aylarında etkisini artıran ve birçok insanımızın hayatını kaybetmesine sebep olan karbonmonoksit zehirlenmeleri vakaları hala yaygınlığını korumaktadır ve ülkemizde doğalgazlı sitemlerin artmasına paralel olarak önemini gittikçe artırmaktadır. Ülkemizdeki düģük kalite kömür kullanımı binaların havalandırma ve güvenlik sistemlerine yönelik yasal düzenlemelerin yetersizliğinden ötürü uzun yıllarda etkisini devam ettireceği kuģkusuz bir gerçektir. Bu çalıģmanın insanlarımızın evlerinde daha mutlu ve huzurlu olabilmeleri için yapıldığını ve yapılangüvenlik sistemi sayesinde ilerleyen sayfalarda da anlatıldığı gibi adli tıp kayıtlarında CO zehirlenmesine bağlı ölümleri ve bu zehirlenmeden ötürü meydana gelebilecek maddi kayıpları (tedavi masrafları...) ve ayrıca kronik CO zehirlenmelerinden ötürü meydana gelecek iģ gücü kayıplarını en aza indirmeyi hedeflemektedir. Tezin yazımı sırasında izlenilen zaman kullanma yöntemi Tablo 1. de verilmiģtir. Devre gerçeklenirken ve tezin yazılması süreci tüm döneme yayılmaya çalıģılmıģtır. Tablo 1. Tezin hazırlanması süresince izlenen süreç ZAMAN MAZZEMELERĠN TEMĠNĠ PROGRAMLARIN ÖĞRENĠLMESĠ DEVRENĠN GERÇEKLENMESĠ TEZ YAZIMI ġubat MART NĠSAN MAYIS ix

7 SEMBOLLER VE KISALTMALAR ABD: Amerika BirleĢik Devletleri ATA: Atmosfer basıncı C: Karbon CH4: Metan CO: Karbonmonoksit COHb: Karboksihemoglobin Dr: Doktor Doç: Doçent H2: Hidrojen EEPROM: Elektriksel olarak silinebilir programlanabilir bellek EPROM: Silinebilir-programlanabilir bellek G: Gram Prof: Profösör OTP: Bir defa programlanabilir Uzm: Uzman ROM: Sadece okunabilir bellek PIC: PeripheralInterface Controller HBO: Hiperbarik oksijen T.C: Türkiye Cumhuriyeti Yrd: Yardımcı xi

8 1.GİRİŞ Ülkemizde her yıl özellikle kış mevsimine bağlı olarak artış gösteren karbonmoksit zehirlenmelerinden çok sayıda vatandaşımızı kaybetmekteyiz. Sessiz katil olarakta bilinen bu gazın sebep olduğu zararları önlemek için yeterince çalışma ve yasal düzenlemeler yapılmamış olup, gerekli çözümlerin üretilememesinden dolayı çok sayıda vatandaşımız bu tehlike ile karşı karşıya kalmaktadır. Karbonmonoksit gazının atmosferdeki konsantrasyonu yüzde den daha azdır. Karbonmoksit dünya çapında yaralanma ve zehirlenmeye bağlı ölümlerin en birincil sebebidir. ABD de yılda birey karbonmoksit zehirlenmesi nedeniyle tedavi edilmektedir [1]. CO ile kaza sonucu 1000, intihar nedeniyle 6000 kişide hayatını kaybetmektedir [2]. Ülkemizde, karbonmonoksit ile ilgili ölüm ve zehirlenmeler hakkında istatistik veriler yetersiz olmasına rağmen ulaşılabilen veriler ışığında birkaç önemli veri vermek gerekirse, kısıtlı Ülkemizde Adli Tıp kayıtlarına göre yılları arasında karbonmonoksit zehirlenmesi sonucu 38 kişi hayatını kaybetmiştir Ankara bölgesi Adli Tıp bilgilerine göre, karbonmonoksit zehirlenmesinden ötürü 24 kişi hayatını kaybetmiştir [3]. Karbonmonoksit zehirlenmelerinde çoğu kez bu zehirlenme sonucu hayatını kaybeden kişiler otopsi yapılmadan defnedilmektedir ve zehirlenme kayıtlarına geçmemektedir. Bu nedenle karbonmonoksit zehirlenmesinin bildirilenlerden daha yüksek olduğu kuvvetle muhtemeldir [2]. Karbon bazlı yakıt ve maddelerin tam yanmaması sonucu açığa çıkan bu gazın en büyük kaynakları motorlu araçlar, endüstriyel ürünler, ve ısınma amaçlı kullanılan yakıtlardır. Karbonmonoksite maruziyetin en önemli kaynaklarından biriside eksoz gazlarıdır. Özellikle içten yanmalı ve benzinle çalışan arabaların eksozlarında % 1-4 oranında karbonmonoksit bulunmaktadır [9]. Sigara dumanı önemli bir CO kaynağıdır. Sigara dumanı % 3.5 CO içermektedir. Sigara dumanına maruz kalma vediğer çeşitli nedenlerle uzun süreli düşük CO ya maruz kalma sonucu COHb düzeyi % 2-10 arasında bir yükselmeye neden olur. Kronik karbonmonoksit zehirlenmesine neden olur [3].

9 2. TEORİK ALTYAPI Yapılan çalışma CO gazının meydana getirdiği akut CO zehirlenmeleri ve kronik CO zehirlenmelerini en aza indirmeyi hedeflediği için öncelikle kendisiyle savaş verdiğimiz bu gazın tanınması, özelliklerinin iyi bilinmesi ve etkilerinin anlaşılması gerekmektedir. Bu yüzden tezde ayrılan bu kısımda öncelikle bu hastalığın tanısı etkileri ele alınmıştır. Ayrıca kullanılan sensörün özellikleri de bize sistemimizin hangi aralıklarda aktif olduğunu göstermesi açısından önemlidir Karbonmonoksitin Özellikleri Yapısında C (karbon) elementi bulunduran gazların havalandırması az olan ortamlarda tam yanmasının gerçekleşmemesi durumunda oluşan, renksiz, alev alabilen, kokusuz ve herhangibir tadı olmayan gaz,bu gaza maruz kalınması halinde fark edilemiyeceği için sessiz katil denir. Bu gazın molekül ağırlığı 28,1 g/mol dür ve havadan daha hafiftir [1]. Yangınlarda çok çeşitli zehirli gazlar açığa çıkmaktadır ve ayrıca özellikle maden ocaklarının çok olduğu şehirlerde (Zonguldak ) karbonmonoksit zehirlenmeleri sıklıkla görülmektedir ve bu tezde yapılan alarm cihazı gibi cihazların kullanılmasının haklılığı bir kez daha anlaşılmıştır. Bu tezin yazımında yapılan araştırmalar gösteriyor ki boya sanayisinin ham maddesi olan metilenkloridle yapılan etkileşimlerdir ve uzun süre maruz kalınması halinde ölümle sonuçlanıcak etkilere neden olur[6] Karbonmonoksitin Metebolizmaya Etkileri 1857 den beri yapılan çalışmalarda CO zehirlenmesi hakkında bir çok bilgi ortaya konulmuştur de Bernard, karbonmonoksitin hemoglobine bağlanarak doku hipoksisine neden olduğunu ve bu hipoksinintoksit etkilerini açıklamıştır [2], [7] da Sendroy ve arkadaşları, karbonmonoksitin hemoglobine olan bağlanma yetisi oksijeninkinden yaklaşık 200 kat daha fazla olduğunu ortaya koymuşlardır. Karbonmonoksitin oksijenden 200 kat daha hızlı bir şekilde hemoglobine bağlanarak, dokularımıza oksijen taşıyan kanın oksijen taşıma kapasitesini azaltır ve bu etki sonucunda 2

10 akut CO zehirlenmesi ve kronik CO zehirlenmesi dediğimiz türlerin oluşmasına sebep olur [3], [13]. Karbonmonksit demir ve bakır içeren dokulara yüksek bağlanma isteği gösterir ve buralar için oksijenle yarışır. Eritrosit hemoglobini karbonmonoksit için hedef bölgedir. CO, Hb ile COHb yi oluşturur ve oluşan bu molekül dokulara oksijen taşıyamaz. Hb ye bağlanma yenilenebilirdir ve maruziyet ortadan kalkınca karbonmonoksit Hb den ayrılır. Oksijenin yerine bağlanan karbonmonoksit dokulara taşınan oksijenin azalmasına sebep olur. Azalmış olan oksijen seviyesi santral sinir sistemi tarafından algılanır ve daha fazla soluk alıp vermemize ve dolayısıyla CO alımının artışını sağlar [5], [7], [9]. Karbonmonoksit, solunum yolu ile akciğere, ve akciğerdende difüzyonla kanın içinde yerini alır. Karbonmonoksit olarak isimlendirilen bu gaz (CO), hemoglobin denilen ve dokularımıza O2 taşıyan sistemimize O2 ye nazaran 200 kat daha şiddetli bir şekilde bağlanma isteği gösterir. Karbonmonoksitin hemoglobinle etkileşime girip tek vücut olmasının sonucu olarak karboksihemoglobin (COHb) denen bileşik meydana gelir. Canlılık faaliyetleri için gerekli olan oksijen azalarak yerini karbonmonoksit denen gaza bırakır. Oksijenin taşınmasında görevli olan kan görevini yapamaz. Beyin ve kalp çok olumsuz etkilenir, sistemli çalışamaz hale gelir ve ölümle sonuçlanır [13] Düşük Konsantrasyonda ppm konsantrasyonunda karbonmoksit gazına maruz kalınırsa; İstenmeyen halsizlik, Başta meydana gelen şiddetli kasılmalar, Astım hastaları için sıkıntı oluşturabilecek durumlar, Mide bulantısı ve baş dönmesidir. 3

11 Yüksek Konsantrasyonda 100 ppm ve daha fazla konsantrasyonda karbonmoksit gazına maruz kalınırsa; Sersemlik, Kusma, Bilinç kaybı, Kas koordinasyonunun kaybolması, Ölümle sonuçlanır Kronik Karbonmonoksit Zehirlenme Belirtileri Dünyada hızla gelişen sanayi ve teknolojik gelişmelerin bize getirdikleri faydaların yanında doğaya sürekli CO denen zehirli gaz salınımına neden oldukları için kronik CO zehirlenmesi denen bir tehlikeyi günümüz insanıyla başbaşa bırakmıştır. Sürekli ve az miktarda karbonmonoksit gazına maruz kalan insanlarda kronik karbonmonoksit zehirlenmesi oluşur. Boya temizleme işlerinde faaliyet gösteren işçilerde, demir çelik sanayi çalışanlarında, trafik polislerinde, kalorifer yakıt dairesinde görevli kişilerde ve bu gibi sürekli fakat az miktarda karbonmonoksit gazına maruz kalmak zorunda olan insanlarımızda kronik karbonmonoksit zehirlenmesinin etkileri görülür [6]. Şiddetli baş ağrısı, Sıkıntı hali, Unutkanlık, Kişilik değişiklikleri, Sersemlik hissi, Uyuşmalar, Karın ağrısı, Göz kararması, 4

12 Bulantı ve kusma, Kronik halsizlik, Akut Karbonmonoksit Zehirlenmesi Belirtileri Soba, şofben, kombi, yangın, doğal gaz kullanan jenaratörler gibi kısa süreli yoğun bir şekilde karbonmonoksit gazına maruz kalan insanlarda ise, akut karbonmonoksit zehirlenmesi denilen, ölümle sonuçlanabilen zehirlenme oluşur. Karbonmonoksit zehirlenmesi bin yüzlü hastalık diye de adlandırılır. Belirtileri ateşsiz gribe benzediği için ve kış aylarında iki vakada da artış çok olduğu için, bu zehirlenmenin belirlenmesi zorlaşmakta ve birçok vakanın tespitinin sağlanması güçleşmektedir [3], [6]. Huzursuzluk, yorgunluk hissi ve nezle, Şiddetli baş dönmesi, Hareketsizlik, depresyon hali, Dikkat bozukluğu, zihin karışıklığı, Uyuşukluk ve uyuklama, Göğüs ağrısı ve çarpıntı, Karın ağrısı, Bulantı-kusma, Unutkanlık, Halüsünasyon ve konfobülasyon, Görme kaybı, Altına kaçırma, Bayılma ve sara nöbeti gibi nöbet geçirme, Koma hali, 5

13 Soluk kesilmesi ve ölüm ile sonuçlanan acı olaylar. Akut karbonmonoksit zehirlenmesi ve kronik karbonmonoksit zehirlenmelerine maruz kalma olasılığı yüksek olan kişilerin bulunduğu yerlerde karbonmonoksit algılayıcı ve uyarıcı devrelerinin kullanımı son derece önemlidir [3],[6] Karbonmonoksit Zehirlenmesi Tedavisi Karbonmonoksit zehirlenmesinde en etkili yöntem erken tanıdır ve bu yüzden yapılan karbonmonoksit algılayıcı devresinin önemi bir kez daha ortaya çıkmıştır. Fakat renksiz, kokusuz ve tatsız olmasından dolayı insanların algılamakta zorlandıkları bu gaza yoğun şekilde maruz kalınması sonucu oluşan karbonmonksit zehirlenmesinin tedavisinde yeniden solunumlu maske olmadan kullanılan % 100 normobarik oksijen tedavisi tavsiye edilir. Normal atmosfer basıncından 2 katı kadar fazla bir başınçta tezdeki alarm sistemini kullanmadığı için zehirlenen canlıya % 100 oksijen verilmesi tedavisine HBO tedavisi denir. Hiperbarik oksijen tedavisi (HBO) de çoğu kez tavsiye edilir, fakat son zamanlardaki bazı küçük çalışmalar muhtemel yararları hakkında çelişkiler göstermektedir. Weawer ve arkadaşları devam eden HBO tedavisi basamaklarına ara vermenin orta kulak basıncını dengelemedeki problem olduğunu gösterdiler [10]. CO zehirlenmesine maruz kalmış hastalarda HBO tedavisinin önemli klinik ve yararlı sonuçlarının inandırıcı kanıtını hala bulamadıklarını belirttiler [11]. Hiperbarik sistemin ilki, 1600 de Henshaw adındaki bilim insanı tarafından gaz sızdırmasız bir sistemde, bu sisteme hem yüksek hemde alçak basınç uygulayacak şekilde oluşturulmuştur[11] lardan sonra Amerikan Donanmaları tarafından, bu tür hastalıklarda kullanılmıştır. HBO klinik zehirlenmelerde ilk olarak 1942 yılında kullanılmıştır lerde kan gazlarında değişimi öngören fizyoloji bugün kü kullanımına girdikten sonra HBO tedavisi modern kullanıma erişmiştir fakat en iyi tedavi hiç hasta olmamaktır dendiği gibi alarm sistemimizin faydası bir kez daha algılanmıştır. Amsterdam da ilk uluslararası HBO toplantısı yapılmıştır. Alarm sistemlerinin kullanımı şiddetle tavsiye edilmiş ve akut yada kronik CO zehirlenmelerinde birincil tedavi olarak HBO önerilmiştir[12]. Avrupa şehirlerinde akut katbonmonoksit zehirlenmesinde HBO terapisi güvenli, mantıklı, hazırda mevcut tedavi yöntemidir. Karbonmonoksit zehirlenmesinde bilinen 6

14 CO nun neden olduğu patolojik değişiklikleri HBO nun hücresel seviyede etki ederek tersine çevirdiğinin iyi bir kanıtı olduğudur [11]. ABD de, 5400 saniyelik % 100 HBO tedavisi 300 ile 400 arasında bir değere tekabül etmektedir. Ciddi hasara sebep olmuş 30 ile 40 arası seanslık bir HBO tedavisi dolara tekabül etmektedir[12]. HBO da kullanılan ilacı maliyeti, hastanede kalma süresi ve yapılan tedavinin masrafları düşünüldüğünde, CO dedektörlü alarm cihazlarının kullanılmasının önemi maddi açıdanda çok önemli olduğu bir kez daha anlaşılmıştır CO Zehirlenmesinden Korunma Yöntemleri Evlerimizde ve iş yerlerimizde bu cihazı CO gazının havadan hafif olması sebebiyle tasarlanan alarm sistemi gibi sistemlerin tavana yakın bir noktaya monte edilmesi erken uyarı vermesi için son derece önemlidir. Unutmayalım ki tedbir her zaman hayat kurtarır. Kullandığımız doğal gaz ile çalışan sistemlerin bakımı düzenli yaptırılmalıdır. Doğalgaz sistemlerine yeterli oksijen alacak havalandırma sistemleri oluşturulmalıdır. Soba boruları gaz sızdırmayacak şekilde bağlanmalıdır. Bacaların bakımı yapılmalı temiz ve tıkanıksız olduğundan emin olunmalıdır. Sürekli bacadan gaz geri geliyorsa baca deliği kontrol edilmelidir. Şofbenler standartlara uygun ve kendinden sönümlü olmalıdır. Şofbenle ilgili aksaklıklar teknik görevlilerce çözümlenmelidir. Kullanılan şofbenler banyo dışına takılmalıdır. Kapalı ortamlarda bulunan araçlarımızı uzun süre çalıştırmamalıyız.. Bu tezde yapılan Karbonmonoksit alarm sistemleri gibi sistemler kullanılmalıdır. 7

15 2.3. MQ-7 Gaz Sensörü Fiziksel olarak değişen ortam değişikliklerini (ısı, ışık, ses vb..) algılayan sistemlere sensör denir. Devrede bir gaz sensörü kullanılmıştır. Alarm devresinde kullandığımız CO algılayıcı sensörümüz Şekil 2.1. de verilmektedir. Şekil 2.1. Alarm devresinde kullanılan MQ-7 sensörü Sensörün Özellikleri Karbonmonoksite yüksek duyarlılık Stabil ve uzun ömürlü Uygulama Alanları; Karbonmonoksit gaz dedektörü olarak endüstride, arabada ve evde kullanılabilir. Tablo 2.1. de sensörün standart çalışma aralıkları verilmiştir. Eğer MQ-7 gaz sensörümüzü etkin bir şekilde herhangi bir arızaya sebebiyet vermeden çalışması için izin verilen değer aralıklarını 8

16 kullanmamız gereklidir [5]. Kullandığımız MQ-7 gaz sensörünün hangi fiziksel şartlar altında çalışabileceğini Tablo 2.2. ye bakarak belirleyebiliriz [5]. Tablo 2.1. Sensörün standart şartlarda çalışabileceği değerler SEMBOL PARAMETRE İSMİ TEKNİK KOŞUL YORUM Vc Devre Voltajı 5V±0.1 Ac veya Dc VH (H) Isıtma Voltajı (yüksek) 5V±0.1 Ac veya Dc VH (L) Isıtma Voltajı (düşük) 1.4V±0.1 Ac veya Dc RL Yükleme Direnci Ayarlanabilir RH Isıtma Direnci 33Ω±5% Oda ısısı TH (H) Isıtma Zamanı (yüksek) 60±1 seconds TH (L) Isıtma Zamanı (düşük) 90±1 seconds PH Isıtma Güç Tüketimi Yaklaşık 350mW Tablo 2.2. Çevre koşullarının sensörün parametrelerine etkisi SEMBOL PARAMETRELER TEKNİK KOŞULLAR YORUM Tao Sıcaklık Kullanımı Tas Depolama Isısı Tavsiye edilen kullanım aralığı RH Göreceli Nem 95%RH den az O2 Oksijen 21% Oksijen Minimum değer 2% Konsantrasyonu konsantrasyonu üzeri duyarlılık niteliklerini etkileyebilir MQ-7 gaz sensörünün duyarlılıklarını Tablo 2.3. den yararlanılarak incelenebilir [5]. Standart çalışma koşullarını Tablo 2.3. den yararlanarak çıkartabiliriz. 9

17 Tablo 2.3. Duyarlılık ölçümlerinin bulunduğu tablo SEMBOL PARAMETRE TEKNİK YORUM PARAMETRELER Rs а(300/100ppm) Standart Sıcaklık -20 ±2 rölatif nem 65%±5% RL:10KΩ±5% çalışma koşulu Vc:5V±0.1VVH:5V±0.1VVH:1.4V±0.1V Ön ısıtma 48 saatten az Algılayıcı değer aralığı: zamanı 20 ppm-2000 ppm karbonmonoksit Yapı Düzen ve Temel Ölçme Devresi MQ-7 Karbonmonoksit gaz sensörü yapı ve düzeni Şekil 2.2. ve Tablo 2.4.' de gösteriliyor[5]. Sensör AL2O3 seramik tüp, Tin Dioksit (SnO2) duyarlı tabaka, plastik ve paslanmaz çelik ağdan oluşan bir tabakaya sabitlenmiş ölçme elektrodu ve ısıtıcıdan oluşmuştur. Isıtıcı duyarlı bileşenlerin çalışması için gerekli koşulları sağlar. Şekil 2.2. de verilen şeklin internetten alınmasının sebebi Tablo 2.4. te anlatılanları kapsaması yüzündendir.. 10

18 Tablo 2.4. MQ-7 nin parçalarının özellikleri Bölümler Materyal 1 Gaz algılayıcı tabaka SnO2 2 Elektrod Au 3 Elektrod hattı Pt 4 Isıtıcı bobini Ni-Cr alaşım 5 Tübüler seramik Al2O3 6 Patlamaz ağ Paslanmaz çelik süzgeç (SUS mesh) 7 Kasnak halkası Bakır kaplama Ni 8 Reçine tabaka Bakalit 9 Tüp pin Bakır kaplama Ni Şekil 2.2. ve Tablo 2.4. de görüldüğü gibi, MQ-7 nin duyarlı elemanlarının standart ölçüm devresi iki parçadan oluşur. Bunlardan birisi zaman kontrol özelliği (yüksek voltaj düşük voltaj döngüsel çalışma) olan ısıtıcı bölümüdür. İkincisi ise sinyal üretim devresidir, bu devre uygun bir şeklide sensörün yüzel direncinin değişimine cevap verir [5]. MQ-7 sensörümüzün hangi gazlara duyarlı olduğunu ve cevap verdiğini Şekil 2.3. ten yararlanarak çizilen Şekil 2.4. te görebiliriz[5]. Kullanılan sensörün hidrojen, metan, ve havaya karşı göstermiş olduğu tepki aralıklarının direnci üzerindeki etkileri Şekil 2.3. te gösterilmiştir. Şekil 2.4. MQ-7 nin tipik duyarlı niteliklerini gösteriyor. Dikey çizgi sensörün direnç oranını gösteriyor (Rs/Ro), yatay çizgi gazların konsantrasyonunu gösteriyor. Rs farklı gazların dirençlerini gösteriyor, Ro 1000 ppm hidrojende sensörün direncini gösteriyor. Tüm testler standart test koşullarında yapılmıştır [5]. 11

19 Şekil 2.3. Şeklimizin hazırlanmasını gösteren ekran görüntüsü Şekil 2.4. Devremizde kullanılan sensörün farklı gazlara olan tepkisi Şekil 2.4. de ise tipik sıcaklık ve nem nitelikleri gösteriliyor. Dikey çizgi sensörün direnç oranını gösterir( Rs/ Ro). Rs ise değişik sıcaklık ve nem koşullarında 100 ppm CO da 12

20 sensörün direncini gösterir. Ro; 100 ppm CO, 20 65% RH koşulları altında sensörün direncini gösterir [5] Yük direnci bulunurken RL2 nin Yük direnci RL in voltaj sinyal çıkışından etkilenerek yüzey direnci Rs elde edilir. Aralarındaki ilişki şu şekilde ifade edilir: Rs\RL = (Vc-VRL) / VRL 1.1. Tablo 2.5. de kullanılan sensörün karbonmonoksit gazının havada ve belirlenen karbonmonoksit konsantrasyonunda verdiği sinyali gösteren bir grafiktir [5]. Tablo 2.5. CO gazının havada ve belirlenen CO konsantrasyonda ki sinyal seviyesi Giriş Voltajı Çıkış Voltajı Hava 5 V Düşük Seviye 100 ppm CO 1.4 V Yüksek Seviye Sensör temiz havadan karbonmonoksitli alana geçirildiğinde devreden çıkan sinyali kullanarak ölçülen RL sinyal çıkışının değişik durumlarını gösterir, çıkış sinyali ölçümü bir yada iki tamamlanmış ısı periodu ile yapılır [5] ( 2,5 dakika yüksek voltajdan düşük voltaja). MQ-7 gaz sensörünü duyarlı yapan elemanlarının tabakaları SnO2 ile sağlam bir şekilde yapılmıştır. Böylece muazzam uzun dönem sağlamlık sağlanmış olur. Hizmet süresi aktif kullanımda 5 yıla ulaşır [5] Duyarlılık Ayarlaması MQ-7 nin direnç değeri değişik türlerde ve değişik konsantrasyonlu gazlara göre değişir. Böylece bu elemanlar kullanıldığında, duyarlılık ayarlanması çok gereklidir. Size dedektörü havada 200 ppm CO ve RL yükleme direnci 10 KΩ (5KΩ - 47 KΩ) değerinde kullanmanızı 13

21 tavsiye ederiz [5]. Kaplanmış MQ-7 4 ü sinyalleri algılamak için ve diğer 2 si ısı akımı sağlamak için kullanılan 6 pin içerir ve devremizde Şekil 2.5. de gösterilmiştir.. Şekil 2.5. Devrede kullanılan MQ-7 sensörünün yeri ve devremiz Doğru şekilde ölçüldüğünde, gaz dedektörü için uygun alarm noktası sıcaklık ve nem etkisi düşünüldükten sonra belirlenmelidir [5]. Duyarlılık ayarlama programı [5]: Sensörü uygulama devresine bağlanır. Gücü devreye verilir ve elektrikli ön ısıtmada 48 saatin üzerinde tutulur. Yük direnci RL 90 saniyenin son noktasında belli CO konsantrasyonuna cevap veren Sinyal değeri elde edinceye kadar ayarlanır. Diğer bir yük direnci RL 60 saniyenin son noktasında CO konsantrasyonuna cevap verecek değerde sinyal elde edilinceye kadar ayarlanır. 14

22 2.4. Kullanılan PIC Yapılan çalışmada kullanılan PIC16F88 kendisine gönderilen elektriksel sinyaller vasıtasıyla programlanabilir bir belleğe sahiptir. EEPROM bellekler; elektriksel olarak silinebilir programlanabilir belleklerdir ve bizim kullandığımız PIC elektriksel olarak programlanmıştır. OTP denen ve daha çok sürekli üretim için gerekli olan fabrikasyon üretiminin vazgeçilmesi olan bir defa programlanabilir bellek ise yapılan çalışmaya uygun olmadığı için tercih edilmemiştir. Devrede kullandığımız PIC in seçilmesinin bir nedeni de uyku moduna geçebilmesi ve bu sayede az enerji harcamasıdır. PIC16F88 mikrodenetleyicimiz osilatör yardımıyla aldığı kare dalgayı kullanarak kendisine daha önce kaydedilmiş olan programı çalıştırır. Şekil 2.6. da kullanılan PIC16F88 in devremizdeki fiziki görünüşü görülmektedir[8]. Şekil 2.6. Kullanılan PIC in devremizdeki fiziki görünüşü 15

23 3. TASARIM Devremizin tasarımında oluşturulmasında ve programlanmasında kullanılan programlar ve kullanılan programlama cihazları tasarım başlığı altında incelenecektir. Baskı devresi bizzat evde kendi ütüm kullanılarak yapılmış ve kullanılan programlar KTÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü nde bitirme çalışmasının teslimine aylar varken yapılmıştır. İstenildiği zaman her bir adımı çok kısa bir zaman diliminde tezi yazan kişi tarafından yapılabilir Proteus Programı Isıs denen şema çizim programı ve ares denen baskı devre yapım programı olmak üzere ikiye ayrılan Proteus programı kullanılarak öğrenilmiş ve gerekli çalışmalar tarafımdan KTÜ bilgisayarlarında yapılmıştır. Isis te elektronik devre çizim işlemini Şekil 3.1. deki gibi gerçekleştirirken, bunun yanında devrenin analizi de yapılabilmektedir. İsiste çizilmiş olan bu devre aynı zamanda ares e aktarılmak suretiyle çizimleri otomatik olarak baskı devre çizimi gerçekleştirilir. Isis te önce kullanıcağımız elemanları P yazan butona basıp Şekil 3.2. deki gibi seçerek divices bölümüne getirilir ve elemanları yerlerine yerleştirip programın kalemini kullanarak elemanların bağlantıları yapılır. kullandığımız elemanlara istediğimiz kılıf değerleri Şekil 3.3. deki gibi verilebilir. Şekil 3.4. de devrenin baskı devresi görülmektedir. Şekil 3.1. Proteus ta devrenin yapımı 16

24 Şekil 3.2. Kullandığımız devrenin Proteus programında gösterimi Şekil 3.3. Ekrandaki elemanlara istenilen isimler ve package değerleri verilebilir. 17

25 Şekil 3.4. Devrenin baskı devre hali (PCB şekli ) 3.2. MPLAB IDE Programı Pic i programlarken 3 dil kullanılabilir. Bu tezde PIC Assembly dili denen makine dili kullanılmıştır. Ayrıca C ve Basic dillerinde de programlama yapılabilmektedir. Asembly dilinde yazılan program kodlarını EK-1-A. da bulabilirsiniz. Tabi bu kodları geliştirip daha iyi sonuclar da alınabilir. PIC Assembly Assembly kodlarınızı yazıp derlemek için KTÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Labaratuarında bulunan MPLAB IDE programı kullanılır. Mplab ın Kullanırken öncelikle kullanacağımız mikrodenetleyiciyi seçilir. Bunun için Configure/Select Device kısmına Şekil 3.5. de gösterildiği gibi gidelim. PIC16F88 i seçip yeni dosya oluşturup kodlarımız yazılıp, Şekil 3.6. deki gibi programımızı derlenip kayıt edilir. İnternetten ilgili yazılım bulunabilir. 18

26 Şekil 3.5. Kullanılan PIC in programdan seçimi Şekil 3.6. Programın başarılı bir şekilde derlendiğini gösteren pencere Programımız MPLAB programında başarılı bir şekilde yazılıp derlendikten sonra bir programlayıcı ile program gönderilir. Devremizde bulunan mikrodenetleyicimiz programlanıp devreye yerleştirilmek üzere hazırlanır ve programlama cihazı ile iletişime geçmek üzere bir 19

27 program kullanılır. Bu çalışmada kullanılan program WİN PIC programmerdır. Çalışmada yararlanılan WİN PIC programının nasıl kullanıldığına dair bilgileri internetten öğrenip uygulanmıştır ve ilerleyen sayfada anlatılmıştır WİN PIC Programlayıcı Kullanılan PIC i programlamak için alınmış olan programlayıcı cd si içerisinde ki program PIC ile iletişime geçemediğinden dolayı internetten araştırmalarım sayesinde bulunan WİN PIC programlayıcı sayesinde devremizde kullanılan PIC programlanabilmiştir. Şekil da görülen PIC programlayıcı kullanılarak daha önce derlediğimizde oluşan dosyayı WİN PIC programını kullanarak PIC in içerisine Şekil 3.7. deki gibi gönderilir. Şekil 3.8 de görüldüğü gibi bilgisayarın seri portu seçilir ve yazılan kodlar başarıyla derlendiği message bölümünden bakılabilir ve Şekil 3.9.D. da gösterildiği gibi kodlar görünecektir. Bilgisayarımız programlayıcı ile iletişime geçtiğinde Şekil da görüldüğü gibi led ışık yayacaktır. Şekil 3.7 Derlenmiş olan program dosya menüsünden programa yüklenmesi 20

28 Şekil 3.8. Kullanılan bilgisayarın seri portunun seçimi Şekil 3.9. Başarıyla gönderilen programın kodlarının ekranda görünümü 21

29 Şekil PIC programlama cihazımız ile PIC programlanırken 22

30 SONUÇ Yapılan çalışmada CO zehirli gazının açığa çıkabileceği ortamlarda, bu gazın tespit edilmesi ve bu vakaya bağlı risklerin, ortadan kaldırılabilmesi için belirlenen proje adımları ışığında gerekli çalışmalar yapılmış ve devrenin çalışması gerçekleştirilmiştir. PIC mikronetleyici kullanarak yapılan güvenlik sistemi PLC kullanılan çalışmalara göre maliyeti, kullanım kolaylığı ve istenilen yere montajının yapılabilmesi açısından son derece uygun olduğu anlaşılmıştır. Devrede kullanılan elektro kimyasal bir eleman olan MQ-7 sensörü sayesinde devremiz istenilen çıkış gücüne ayarlanabilir. Deneysel çalışmalarımız ışığında ve aldığımız ölçümlere göre devremizde bulunan 10 k lık dirençlerin uçlarındaki gerilim saat yönünde sonuna kadar çevirdiğimizde 5 v olarak ölçülmüştür. Tetikleme için kullanılan potansiyometre ortam sıcaklığının da etkisine bağlı olarak 2.3 v olarak ayarlanmalıdır. Yapılan çalışmada kullanılan röle vasıtasıyla sistemimize ek bazı devreler kullanılarak (alarm sistemimizde ki zil devresinde olduğu gibi) yeni bazı uygulamalar gerçeklenebilir. Devremiz kullanılırken herhangi bir elektrik kesilmesine karşı kesintisiz güç kaynağı kullanılarak sistem desteklenmelidir. Ayrıca yapılan alarm sisteminin montajı esnasında CO gazının havadan hafif bir gaz olduğunu baz alarak sistemimizi tavana yakın bir noktaya montajının yapılması gereklidir. Son olarak MQ-7 gaz sensörümüzü kullanarak ortamdaki CO gazının miktarı ölçülebilir ve kronik CO zehirlenmesinin sebep olduğu iş gücü kaybı minimize edilebilir. 23

31 KAYNAKLAR [1]. N. Hampson Emergency Department visits for carbonmonoxide poison Pasific West J. Emerg Med Sep-Oct;16(5): [2]. Doherty S. History, pathophysiology,clinical presetation and role of hyperbari oxygen İn acute CO poisoning. Emerg Med. 2000;12:55-61 [3]. O. Kaur, Karbonmonoksit Zehirlenmeleri Uzm. Tezi. Ankara (1989). [4]. N. Vural, Toksikoloji, A.Ü.Basımevi, A.Ü. Ecz. Fak. Yayınları, No:56Ankara(1984). [5]. MQ-7 data sheet, Technical data MQ-7 sensor, HANWEI ELECTRONICS LTD [6]. ( )The Bilkent Universty website.[online].avaible:http://www.bilkent.edu.tr [8]. H. Karakaş, İleri PIC16F84 Uygulamaları-1, Altaş Yayıncılık, İstanbul [7]. Choi IS. Carbonmonoxide poisoning: systemic manifestations and complications. J. Korean Med. Sci. 2001; 16(3): [9]. A. Ernst, Zibrak J: D. Carbonmonoxide poisoning. England J. Med. 1998;33(2):160 [10]. Greg Emerson. Hyperbaric medicine and carbonmonoxide poisoning: oxygen Under Emergency Medicine , 9-10 [11]. G. Bell. Hyperbaric oxygen: It suses, mechanism of action and out comes. QJM of Physicians. 2004; 97: [12]. M. RE, W. Ehler, Tayapongsak P, Pierce LW. Relationship of oxygen do set genesis İnduction in irradiated tissure. Am J Surg Nov; 160(5): [13]. Ulusal Zehir Danışma Merkezi (2012) sayfası [Online]. Avaible: rshm.tr /index/halka-yönelik-bilgiler/karbonmonoksit zehirlenmeleri 24

32 EKLER EK-1.A. PIC in programı; ; Carbon Monoxide Sensor list P=16F88 #include p16f88.inc ;Program Configuration Register 1 CONFIG _CONFIG1, _CP_OFF & _CCP1_RB0 & _DEBUG_OFF & _WRT_PROTECT_OFF & _CPD_OFF & _LVP_OFF & _BODEN_ON & _MCLR_ON & _PWRTE_ON & _WDT_OFF & _INTRC_IO ;Program Configuration Register 2 ; Define variables at memory locations CONFIG _CONFIG2, _IESO_OFF & _FCMEN_OFF EEPROM0 equ H'00' ; non-volatile storage for last Alarm state EEPROM1 equ H'01' ; non-volatile storage for momentary relay at startup if alarm was on at switchoff ; Bank 0 RAM WARN_V equ H'20' ; Warning A/D value WARN_H equ H'21' ; Warning hysteresis A/D value ALARM_V equ H'22' ; Alarm A/D value ALARM_H equ H'23' ; Alarm hysteresis A/D value SENSOR equ H'24' ; Stored sensor A/D value SENSOR_M equ CYCLE_CNT equ H'25' ; sensor A/D value H'26' ; cycle counter for 90/60seconds ADCOUNT equ H'27' ; A/D counter PURGE equ H'28' ; purge mode WARN_LED equ H'29' ; warning LED flasher flag FLASH_TIME equ H'2A' ; warning LED flash rate TEMP1 equ H'2B' ; temporary register ALARM_LEDequ H'2C' ; alarm LED flag STORE1 equ H'2D' ; delay storage value STORE2 equ H'2E' ; delay storage value ; All Banks RAM 25

33 W_TMP equ H'72' ; storage of w before interrupt STATUS_TMP equ H'73' ; status storage before interrupt ; preprogram EEPROM DATA ORG 2100 DE D'0', D'0' ; start at memory 0 org 0 SETUP org 4 INTERRUPT ; *************************************************************************** ******************* SETUP ; set inputs/outputs clrf PORTB ; port B outputs low clrf PORTA ; port A output low bsf STATUS,RP0 ; select memory bank 1 movlw movwf movlw B' ' ; comparators off CMCON B' ' ; port B outputs/ inputs set movwf TRISB ; port B data direction register movlw B' ' ; outputs (0) and inputs (1) movwf TRISA ; port A data direction register movlw movwf B' ' ; settings (pullups enabled TMR0/256) OPTION_REG ; analog inputs, A/D movlw movwf movlw B' ' ; AN0 to AN4 are analog inputs ANSEL B' ' ; left justified A/D result, Vdd to Vss A/D 26

34 movwf ADCON1 bcf STATUS,RP0 ; select memory bank 0 movlw movwf B' ' ; Fosc, channel etc ADCON0 bsf ADCON0,ADON ; A/D on bsf STATUS,RP0 ; select memory bank 1 movlw B' ' ; 0011 for 500kHz movwf OSCCON ; 500kHz osc bcf STATUS,RP0 ; select memory bank 0 ; initial conditions INITIAL clrf CYCLE_CNT ; interrupt counter clrf ADCOUNT ; A/D counter clrf PURGE ; purge/reading mode clrf WARN_LED ; warning LED flag clrf FLASH_TIME ; LED flash rate clrf ALARM_LED ; alarm LED flag clrf SENSOR ; stored sensor value ; delay start movlw D'05' movwf TEMP1 ; extra delay RECYC_DELAYZ call DELAYms decfsz TEMP1,f RECYC_DELAYZ ; check reset switch if closed toggle EEPROM1 bit 0 btfsc PORTB,7 ; if low then toggle bit 0 27

35 ALL_INTERRUPTS ; interrupts enable movlw EEPROM1 switch off flag ; momentary action of relay if alarm was set at call EEREAD movwf TEMP1 incf TEMP1,w ; toggle bit 0 call EWRITE ; write to EEPROM HI_RST btfss PORTB,7 ; wait till high again HI_RST ; delay start movlw D'20' movwf TEMP1 ; extra delay RECYC_DELAYY call DELAYms decfsz TEMP1,f RECYC_DELAYY ; allow interrupts ALL_INTERRUPTS bsf INTCON,TMR0IE ; set interrupt enable for TMR0 bsf INTCON,GIE ; set global interrupt enable for above ; check last alarm state. If alarm was on then momentarily switch relay if it was in momentary mode CK_LAST_ALM btfsc PORTB,1 ; if low then momentary PURGE_CONTINUE ; not momentary movlw EEPROM1 car resets to external air at start ; option to disable momentary action of relay if call EEREAD ; read momentary relay option EEPROM movwf TEMP1 btfss TEMP1,0 ; if clear bypass 28

36 PURGE_CONTINUE movlw EEPROM0 ; read eeprom call EEREAD ; value stored movwf TEMP1 btfss TEMP1,0 ; if set then last alarm was on PURGE_CONTINUE movlw 0x00 call EWRITE ; clear alarm flag bsf PORTA,6 ; relay on movlw D'5' movwf TEMP1 ; extra delay RECYC_DELAYX call DELAYms decfsz TEMP1,f RECYC_DELAYX PURGE_CONTINUE END_ALARM_CK bcf PORTA,6 ; relay off btfsc PURGE,0 ; if set then 90s reading, clear 60s purge READING ; test or normal running bcf PORTB,5 ; set purge voltage for sensor movf CYCLE_CNT,w btfss PORTB,0 ; if low then test TEST_P ; test purge sublw D'114' ; =60 seconds RETURN_FROM_TEST btfsc STATUS,C ; when negative 60 seconds are up MORE_PURGE 29

37 clrf bsf CYCLE_CNT ; return to zero READING PURGE,0 TEST_P sublw D'1' RETURN_FROM_TEST MORE_PURGE MORE_READING ; check for reset btfsc PORTB,7 ; if clear reset ALARMS call DELAYms ; wait btfsc PORTB,7 ; if still clear then reset alarm clrf clrf ALARMS WARN_LED ; warn LED flag off ALARM_LED bcf PORTB,3 ; LED off btfss PORTB,1 ; if low then momentary so toggle TOGGLE1 bcf PORTA,6 ; toggle relay off INITIAL TOGGLE1 bsf PORTA,6 ; relay on movlw D'5' movwf TEMP1 ; extra delay RECYC_DELAY call DELAYms decfsz TEMP1,f RECYC_DELAY 30

38 bcf PORTA,6 ; relay off INITIAL READING btfss PURGE,0 ; if set then 90s reading, clear 60s purge PURGE_CONTINUE ; test or normal running bsf PORTB,5 ; clear purge voltage from sensor movf CYCLE_CNT,w btfss PORTB,0 ; if low then test TEST_R ; test purge sublw D'172' ; =90 seconds RETURN_TEST_R btfsc STATUS,C ; when negative 90 seconds are up MORE_READING ; end of 90 seconds movf SENSOR_M,w ; measured value to stored value movwf SENSOR clrf bcf CYCLE_CNT ; return to zero ALARMS PURGE,0 TEST_R sublw D'2' RETURN_TEST_R ; check for alarms ALARMS ; is alarm on, if so check hysteresis for setting off btfss ALARM_LED,0 ; alarm LED flag ALARM_IS_OFF 31

39 ; subtract alarm hysteresis from alarm value compare with sensor movf ALARM_H,w ; alarm hysteresis subwf ALARM_V,w ; subtract from alarm value btfss STATUS,C ; if negative then clear clrw ; do not go below 0 subwf SENSOR,w btfsc STATUS,C ; compare ; if positive then still alarm END_ALARM_CK; alarm on so keep on ; switch alarm off bcf PORTB,3 ; alarm LED off clrf ALARM_LED ; clear flag ; clear EEPROM0 (alarm state) movlw EEPROM0 call EEREAD ; sets EEADR clrw call EWRITE ; write cleared value ; relay off btfss PORTB,1 ; if low then momentary so toggle TOGGLE3 bcf PORTA,6 ; relay off ALARM_IS_OFF TOGGLE3 bsf PORTA,6 ; relay on movlw D'5' movwf TEMP1 ; extra delay RECYC_DELAY2 call DELAYms decfsz TEMP1,f RECYC_DELAY2 32

40 bcf PORTA,6 ; relay off ; if alarm is off, check if should be on ALARM_IS_OFF movf ALARM_V,w ; alarm value subwf SENSOR,w ; compare btfss STATUS,C CK_WARN_LED ; switch alarm on bsf PORTB,3 ; alarm LED on bsf ALARM_LED,0 ; set flag clrf WARN_LED ; warning off ; set EEPROM0 (alarm state) movlw EEPROM0 call EEREAD ; sets EEADR movlw 0x01 call EWRITE ; write set value ; relay set btfss PORTB,1 ; if low then momentary so toggle TOGGLE2 bsf PORTA,6 ; toggle relay on END_ALARM_CK TOGGLE2 bsf PORTA,6 ; relay on movlw D'5' movwf TEMP1 ; extra delay RECYC_DELAY1 call DELAYms decfsz TEMP1,f RECYC_DELAY1 33

41 bcf PORTA,6 ; relay off END_ALARM_CK ; if off check if warning should be on CK_WARN_LED btfsc WARN_LED,0 ; if warning is on CK_WARN_OFF movf WARN_V,w ; warning value subwf SENSOR,w ; compare btfss STATUS,C CK_WARN_OFF ; switch warning on bsf WARN_LED,0 ; set flag END_ALARM_CK CK_WARN_OFF ; if warning is on check if should be off ; subtract warn hysteresis from warn value compare with sensor movf WARN_H,w ; Warning hysteresis subwf WARN_V,w ; subtract from warning value btfss STATUS,C ; if negative then clear clrw ; do not go below 0 subwf SENSOR,w btfsc STATUS,C ; compare ; if positive then still alarm clrf END_ALARM_CK WARN_LED ; flag unset bcf PORTB,3 ; alarm LED off PURGE_CONTINUE ; delay DELAYms movlw D'20' ; delay 34

42 DELAYX movwf STORE1 ; STORE1 is number of loops value LOOP1 movlw 0xFF movwf STORE2 ; STORE2 is internal loop value LOOP2 decfsz STORE2,f LOOP2 decfsz STORE1,f LOOP1 ; decrease till STORE1 is zero return ; *************************************************************************** *************************** ; INTERRUPT ; start interrupt by saving w and status registers INTERRUPT movwf W_TMP ; w to w_tmp storage swapf STATUS,w ; status to w movwf STATUS_TMP ; status in status_tmp bcf INTCON,TMR0IF ; clear TMRO interrupt flag ; increase counter incf CYCLE_CNT,f ; next count value incf FLASH_TIME,f ; flash rate ; check for warning LED btfss WARN_LED,0 ; if zero then no flash ANALOG_AD btfss FLASH_TIME,0 CLR_LED bsf PORTB,3 ; set LED on 35

43 ANALOG_AD CLR_LED bcf PORTB,3 ; set LED off ; A/D conversion ; set analog input address ANALOG_AD movlw B' ' ; mask bits 5:3 andwf ADCON0,f btfsc ADCOUNT,0 ; set bits 5:3 to zero ; if bit 0 set then set bit 3 in ADCON0 bsf ADCON0,3 btfsc ADCOUNT,1 ; if bit 1 set then set bit 4 in ADCON0 bsf ADCON0,4 btfsc ADCOUNT,2 ; if bit 2 set,set bit 5 bsf ADCON0,5 movf ADCOUNT,w btfsc STATUS,Z ; find address ; if zero CH_0 movf ADCOUNT,w xorlw 0x01 ; 1 btfsc STATUS,Z CH_1 movf ADCOUNT,w xorlw 0x02 ; 2 btfsc STATUS,Z CH_2 movf ADCOUNT,w xorlw 0x03 ; 3 btfsc STATUS,Z CH_3 36

44 movf ADCOUNT,w xorlw 0x04 ; 4 btfsc STATUS,Z CH_4 ; Channel 0 A/D value CH_0 call ACQUIRE_AD movf ADRESH,w movwf WARN_V ; warning value NEW_ADDRESS ; end ; Channel 1 A/D value CH_1 call ACQUIRE_AD movf ADRESH,w movwf WARN_H ; warning hysteresis value NEW_ADDRESS ; end ; Channel 2 A/D value CH_2 call ACQUIRE_AD movf ADRESH,w movwf SENSOR_M ; Sensor value NEW_ADDRESS ; end ; Channel 3 A/D value CH_3 call ACQUIRE_AD movf ADRESH,w movwf ALARM_H ; alarm hysteresis 37

45 ; Channel 4 A/D value CH_4 NEW_ADDRESS ; end call ACQUIRE_AD movf ADRESH,w movwf ALARM_V ; Alarm value NEW_ADDRESS ; end ; subroutine to wait for conversion ACQUIRE_AD bsf ADCON0,2 ; GO/DONE bit start conversion WAIT_CONV btfsc ADCON0,2 ; conversion complete when cleared ~11 cycles WAIT_CONV return ; end subroutine ; set new address NEW_ADDRESS incf ADCOUNT,f ; counter movf ADCOUNT,w sublw B' ' ; compare with 4,if positive or zero leave as is btfss STATUS,C clrf ADCOUNT ; back to zero ; end of interrupt reclaim w and status RECLAIM swapf STATUS_TMP,w; status temp storage to w movwf STATUS ; w to status register swapf W_TMP,f swapf W_TMP,w retfie ; swap upper and lower 4-bits in w_tmp ; swap bits and into w register ; return from interrupt 38

46 ; ************************************************************** ; subroutine to read EEPROM memory EEREAD bcf bcf INTCON,GIE ; clear global interrupt enable STATUS,RP0 ; select memory bank bsf STATUS,RP1 ; bank 2 movwf EEADR ; indirect special function register bsf STATUS,RP0 ; select memory bank 3 bcf bsf EECON1,EEPGD; pointer for data memory EECON1,RD ; read EEPROM bcf STATUS,RP0 ; select memory bank 2 movf EEDATA,W ; EEPROM value in w bcf STATUS,RP1 ; select bank 0 bsf INTCON,GIE ; set global interrupt enable return ; subroutine to write to EEPROM EWRITE bcf INTCON,GIE ; clear global interrupt enable bsf STATUS,RP1 ; select bank bcf STATUS,RP0 ; select memory bank 2 movwf EEDATA ; data register bcf INTCON,GIE ; disable interrupts bsf STATUS,RP0 ; select memory bank 3 bcf EECON1,EEPGD; pointer for data memory bsf EECON1,WREN ; enable write movlw 0x55 ; place 55H in w for write sequence movwf EECON2 ; write 55H to EECON2 movlw 0xAA ; AAH to w movwf EECON2 ; write AA to EECON2 39

47 bsf bsf EECON1,WR ; set WR bit and begin write sequence INTCON,GIE ; enable interrupts bcf EECON1,WREN ; clear WREN bit WRITE btfsc EECON1,WR ; skip if write complete WR=0 when write complete WRITE ; not written yet bcf EECON1,EEIF ; clear write interrupt flag bcf STATUS,RP0 ; bank select bcf STATUS,RP1 ; select memory bank 0 bsf return INTCON,GIE ; set global interrupt enable ; value written 40

48 ÖZGEÇMİŞ 1988 yılında Çorum da doğdu ve Çorum Anadolu Lisesi ni yılında bitirdi ve aynı yıl Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliğini kazandı. 41

49 Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü STANDARTLAR VE KISITLAR FORMU 1. Projenizin tasarım boyutu nedir? Açıklayınız. 25x35 cm boyutunda cam bir fanusun içerisine hazırlanmış olan devremiz 5x10 cm dir. Oldukça portatif ve küçüktür. 2. Projenizde bir mühendislik problemini kendiniz formüle edip, çözdünüz mü? Günümüz mühendislik uygulamalarında karşımıza çıkan en önemli sorunlar bilgisayar programlarının çok iyi derece kullanılabilmesidir ve kullanılan programlar uzun bir süreçten sonra öğrenilmiştir. 3. Önceki derslerde edindiğiniz hangi bilgi ve becerileri kullandınız? Elektronik devreler dersinde öğrendiğimiz elemanlar kullanıldığı ve devre gerçeklemesi yapıldığı için bu dersin faydasını gördüğüm söylenebilir. Fakat elemanların tasarımı ve gerçeklenmesinde kullanılan programlar konusunda okul derslerinin yardımcı olmadığı ve ek araştırmalarla öğrendiklerimi kullanarak yaptım. 4. Kullandığınız veya dikkate aldığınız mühendislik standartları nelerdir? Frekans değeri 50 Hz Gücü 12 W Kullanılan gerilim 230 V Maksimum akım değeri 500 ma 5. Kullandığınız veya dikkate aldığınız gerçekçi kısıtlar nelerdir? a) Ekonomi PLC kullananılan sistemlere göre daha ucuz olmuştur. b) Çevre sorunları: Devremiz oldukça sessiz çalışmakta ve herhangibir gürültü kirliliği yaratmamaktadır. c) Sürdürülebilirlik: Sistemimiz daha gelişmiş sistemlerin tasarlanabilmesine öncülük edebilir. 42

50 d) Üretilebilirlik: Devremiz seri üretim yapmaya çok uygundur. e) Etik: Devremiz hazırlanırken yararlanılan kaynaklara atıfta bulunulmuştur ve etik kurallar çerçevesinde tez yazılmıştır. f) Sağlık: Devremiz hazırlanırken küçük güçlerde çalışması sağlanmış ve buda çevreye yaydığı sağlığa zararlı radyasyonun önüne geçilmiştir. g) Güvenlik: Devremiz düşük akım ve gerilimde çalıştığı için 12 V DC gerilim herhangibir elektriksel tehlike içermemektedir. h) Sosyal ve politik sorunlar: Alarm sistemimiz tasarlanırken çeşitli veri tabanlarından CO zehirlenmesine dair vaka sayıları alınmıştır ve bu konunun ne kadar önemli olduğu anlaşılmıştır. Projenin Adı KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİNİ ÖNLEYİCİ ALARM SİSTEMİ Projeyi hazırlayan öğrenci CANER KAPLAN Tarih ve İmzalar

LCD (Liquid Crystal Display )

LCD (Liquid Crystal Display ) LCD (Liquid Crystal Display ) Hafif olmaları,az yer kaplamaları gibi avantajları yüzünden günlük hayatta birçok cihazda tercih edilen Standart LCD paneller +5 V ile çalışır ve genellikle 14 konnektor lü

Detaylı

ROBOT KOL BİTİRME PROJESİ DÖNEM İÇİ RAPORU

ROBOT KOL BİTİRME PROJESİ DÖNEM İÇİ RAPORU ROBOT KOL BİTİRME PROJESİ DÖNEM İÇİ RAPORU İSMAİL KAHRAMAN-ŞEYMA ÖZTÜRK 200713151027 200513152008 Robot Kol Mekanizması: Şekildeki robot-insan benzetmesinden yola çıkarak, bel kısmı tekerlekli ve sağa-sola-ileri-geri

Detaylı

IŞIĞA YÖNELEN PANEL. Muhammet Emre Irmak. Mustafa Kemal Üniversitesi Mühendislik Fakültesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

IŞIĞA YÖNELEN PANEL. Muhammet Emre Irmak. Mustafa Kemal Üniversitesi Mühendislik Fakültesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü IŞIĞA YÖNELEN PANEL Muhammet Emre Irmak Mustafa Kemal Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü e-posta: memreirmak@gmail.com ÖZET Işığa yönelen panel projesinin amacı,

Detaylı

W SAYAC SAYAC SAYAC. SAYAC=10110110 ise, d=0 W 01001001

W SAYAC SAYAC SAYAC. SAYAC=10110110 ise, d=0 W 01001001 MOVLW k Move Literal to W k sabit değerini W saklayıcısına yükler. MOVLW h'1a' W 1A. Hexadecimal 1A sayısı W registerine yüklenir. MOVF f,d Move f f saklayıcısının içeriğini W veya f'e yükler. MOVF SAYAC,0

Detaylı

PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI

PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI PIC MİKROKONTROLÖR TABANLI MİNİ-KLAVYE TASARIMI Prof. Dr. Doğan İbrahim Yakın Doğu Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Lefkoşa, KKTC E-mail: dogan@neu.edu.tr, Tel: (90) 392 2236464 ÖZET Bilgisayarlara

Detaylı

LCD (Liquid Crystal Display)

LCD (Liquid Crystal Display) LCD (Liquid Crystal Display) LCD ekranlar bize birçok harfi, sayıları, sembolleri hatta Güney Asya ülkelerin kullandıkları Kana alfabesindeki karakterleri de görüntüleme imkanını verirler. LCD lerde hane

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu Step Motor Step motor fırçasız elektrik motorlarıdır. Step motorlar ile tam bir tur dönmeyi yüksek sayıda adımlara bölebilmek mümkündür (200 adım). Step motorları sürmek için, sürekli gerilim uygulamak

Detaylı

Mikroişlemci: Merkezi işlem biriminin fonksiyonlarını tek bir yarı iletken tümleşik devrede birleştiren programlanabilir sayısal elektronik devre

Mikroişlemci: Merkezi işlem biriminin fonksiyonlarını tek bir yarı iletken tümleşik devrede birleştiren programlanabilir sayısal elektronik devre MİKRODENETLEYİCİLER Mikroişlemci: Merkezi işlem biriminin fonksiyonlarını tek bir yarı iletken tümleşik devrede birleştiren programlanabilir sayısal elektronik devre Mikrodenetleyici: Bir mikroişlemcinin

Detaylı

Assembler program yazımında direkt olarak çizgi ile gösterilmemesine rağmen ekranınız ya da kağıdınız 4 ayrı sütunmuş gibi düşünülür.

Assembler program yazımında direkt olarak çizgi ile gösterilmemesine rağmen ekranınız ya da kağıdınız 4 ayrı sütunmuş gibi düşünülür. BÖLÜM 4 4. PIC PROGRAMLAMA Herhangi bir dilde program yazarken, öncelikle kullanılacak dil ve bu dilin editörünü kullanabilmek önemlidir. Biz bu işlem için Mplab programını kullanacağız. Bu sebeple aslında

Detaylı

PIC TABANLI, 4 BASAMAKLI VE SER

PIC TABANLI, 4 BASAMAKLI VE SER PIC TABANLI, 4 BASAMAKLI VE SERİ BAĞLANTILI 7 SEGMENT LED PROJESİ Prof. Dr. Doğan İbrahim Yakın Doğu Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Lefkoşa E-mail: dogan@neu.edu.tr,

Detaylı

Sistem Gereksinimleri: Uygulama Gelistirme: PIC Mikroislemcisinin Programlanmasi: PIC Programlama Örnekleri -1

Sistem Gereksinimleri: Uygulama Gelistirme: PIC Mikroislemcisinin Programlanmasi: PIC Programlama Örnekleri -1 PIC Programlama Örnekleri -1 Sistem Gereksinimleri: PIC programlayicinin kullanilabilmesi için; Win98 ve üstü bir isletim sistemi Paralel port 60 MB veya daha üstü disk alani gerekmektedir. Ancak programlama

Detaylı

PIC 16F84 VE TEK BUTONLA BĐR LED KONTROLÜ

PIC 16F84 VE TEK BUTONLA BĐR LED KONTROLÜ DERSĐN ADI : MĐKROĐŞLEMCĐLER II DENEY ADI : PIC 16F84 VE ĐKĐ BUTONLA BĐR LED KONTROLÜ PIC 16F84 VE TEK BUTONLA BĐR LED KONTROLÜ PIC 16F84 VE VAVĐYEN ANAHTAR ĐLE BĐR LED KONTROLÜ ÖĞRENCĐ ĐSMĐ : ALĐ METĐN

Detaylı

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER 1 MİKROİŞLEMCİLER RESET Girişi ve DEVRESİ Program herhangi bir nedenle kilitlenirse ya da program yeniden (baştan) çalıştırılmak istenirse dışarıdan PIC i reset yapmak gerekir. Aslında PIC in içinde besleme

Detaylı

Hacettepe Robot Topluluğu

Hacettepe Robot Topluluğu Hacettepe Robot Topluluğu Makaleler PIC ile LED Yakıp Söndüren Devre PIC ile LED Yakıp Söndüren Devre Canol Gökel - 13 Ekim 2006 Giriş Merhaba arkadaşlar, bu makalemizde PIC'e yeni başlayanlar için basit

Detaylı

1. PORTB ye bağlı 8 adet LED i ikili sayı sisteminde yukarı saydıracak programı

1. PORTB ye bağlı 8 adet LED i ikili sayı sisteminde yukarı saydıracak programı 1. PORTB ye bağlı 8 adet LED i ikili sayı sisteminde yukarı saydıracak programı yazınız. SAYAC1 EQU 0X20 devam movlw B'00000000' call DELAY incf PORTB,f ;Akü ye 0' sabit değerini yaz. ;Aküdeki değer PORTB

Detaylı

PIC Mikrodenetleyiciler. Hazırlayan:Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU 1

PIC Mikrodenetleyiciler. Hazırlayan:Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU 1 PIC Mikrodenetleyiciler PIC MCU= CPU + I/O pinleri+ Bellek(RAM/ROM) Hazırlayan:Öğr.Gör.Bülent ÇOBANOĞLU 1 PIC Mikro denetleyici Programlama Assembly programlama dili, çoğu zaman özel alanlarda geliştirilen

Detaylı

DERS 7 PIC 16F84 PROGRAMLAMA İÇERİK. PIC 16F84 örnek programlar Dallanma komutları Sonsuz döngü

DERS 7 PIC 16F84 PROGRAMLAMA İÇERİK. PIC 16F84 örnek programlar Dallanma komutları Sonsuz döngü DERS 7 PIC 16F84 PROGRAMLAMA İÇERİK PIC 16F84 örnek programlar Dallanma komutları Sonsuz döngü Ders 7, Slayt 2 1 PROGRAM 1 RAM bellekte 0x0C ve 0x0D hücrelerinde tutulan iki 8-bit sayının toplamını hesaplayıp

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ KARBONMONOKSİT ZEHİRLENESİ Karbonmonoksit öldürme potansiyeli olan; renksiz, kokusuz, tatsız, bu nedenle fark edilmesi zor bir gazdır. Bu özelliklerinden ötürü sessiz katil adını

Detaylı

UYGULAMA 05_01 MİKRODENETLEYİCİLER 5.HAFTA UYGULAMA_05_01 UYGULAMA_05_01. Doç.Dr. SERDAR KÜÇÜK

UYGULAMA 05_01 MİKRODENETLEYİCİLER 5.HAFTA UYGULAMA_05_01 UYGULAMA_05_01. Doç.Dr. SERDAR KÜÇÜK UYGULAMA 05_01 MİKRODENETLEYİCİLER 5.HAFTA Doç.Dr. SERDAR KÜÇÜK PORTB den aldığı 8 bitlik giriş bilgisini PORTD ye bağlı LED lere aktaran MPASM (Microchip Pic Assembly) Doç. Dr. Serdar Küçük SK-2011 2

Detaylı

PROJE RAPORU Haziran 2009 TÜSSİDE-GEBZE

PROJE RAPORU Haziran 2009 TÜSSİDE-GEBZE TÜBİTAK-BİDEB Y.İ.B.O. ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ VE MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAY 2009 2 23 30 HAZİRAN 2009 Proje Adı : KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ

Detaylı

Program Kodları. void main() { trisb=0; portb=0; while(1) { portb.b5=1; delay_ms(1000); portb.b5=0; delay_ms(1000); } }

Program Kodları. void main() { trisb=0; portb=0; while(1) { portb.b5=1; delay_ms(1000); portb.b5=0; delay_ms(1000); } } Temrin1: PIC in PORTB çıkışlarından RB5 e bağlı LED i devamlı olarak 2 sn. aralıklarla yakıp söndüren programı yapınız. En başta PORTB yi temizlemeyi unutmayınız. Devre Şeması: İşlem Basamakları 1. Devreyi

Detaylı

PROGRAMLANABİLİR ZAMANLAYICI

PROGRAMLANABİLİR ZAMANLAYICI T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ PROGRAMLANABİLİR ZAMANLAYICI BİTİRME ÇALIŞMASI SULTAN ÜÇOK 203786 HAZİRAN,2011 TRABZON T.C. KARADENİZ TEKNİK

Detaylı

Proje Adı KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ SİSTEM. Proje Grubu ZEHİRSAVAR. Proje Grubu Üyeleri Bayram ŞAŞİ Abdullah EĞDEMİR Hayriye ÇAVUŞOĞLU

Proje Adı KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ SİSTEM. Proje Grubu ZEHİRSAVAR. Proje Grubu Üyeleri Bayram ŞAŞİ Abdullah EĞDEMİR Hayriye ÇAVUŞOĞLU TÜBİTAK-BİDEB Y.İ.B.O. ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ VE MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI 2009 2 23 30 HAZİRAN 2009 Proje Adı KARBONMONOKSİT UYARICI VE ÖNLEYİCİ SİSTEM

Detaylı

BSF STATUS,5 ;bank1 e geçiş CLRF TRISB ;TRISB=00000000 BCF STATUS,5 ;bank0 a geçiş

BSF STATUS,5 ;bank1 e geçiş CLRF TRISB ;TRISB=00000000 BCF STATUS,5 ;bank0 a geçiş +5V ĠġĠN ADI: PORTB DEKĠ LEDLERĠN ĠSTENĠLENĠ YAKMAK/SÖNDÜRMEK GND C F C F X R 5 U OSC/CLKIN RA0 OSC/CLKOUT RA RA RA RA/T0CKI PICFA RB RB RB RB RB RB 0 R R R R5 R R R R D D D D D5 D D D INCLUDE CONFIG P=FA

Detaylı

KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠ (Soba, ġofben,duman vb) ve ALINACAK ÖNLEMLER. Amasya İl Sağlık Müdürlüğü

KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠ (Soba, ġofben,duman vb) ve ALINACAK ÖNLEMLER. Amasya İl Sağlık Müdürlüğü KARBONMONOKSĠT ZEHĠRLENMELERĠ (Soba, ġofben,duman vb) ve ALINACAK ÖNLEMLER Amasya İl Sağlık Müdürlüğü 1 Karbonmonoksit Zehirlenmeleri Ülkemizde bilgisizlik, yanlış kullanım ve ihmal sonucunda kış mevsiminde

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DENİZCİLİK MİKRODENETLEYİCİ 2

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DENİZCİLİK MİKRODENETLEYİCİ 2 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DENİZCİLİK MİKRODENETLEYİCİ 2 ANKARA 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik

Detaylı

KONFİGÜRASYON BİTLERİ

KONFİGÜRASYON BİTLERİ MİKROİŞLEMCİLER VE MİKRODENETLEYİCİLER 1 - DERS NOTLARI (Kısım 2) Doç. Dr. Hakan Ündil INCLUDE Dosyalar Assembly programlarını yazarken kullanılacak register adreslerini (EQU) komutu ile tanımlamak hem

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

Hyper Terminal programı çalıştırıp Uygun COM portu ve iletişim parametrelerinin ayarları yapılıp bekletilmelidir.

Hyper Terminal programı çalıştırıp Uygun COM portu ve iletişim parametrelerinin ayarları yapılıp bekletilmelidir. DENEY 1: PIC 16F84 DEN BİLGİSAYARA VERİ GÖNDERME Bu uygulamada verici kısım PIC16F84, alıcı kısım ise bilgisayardır. Asenkron iletişim kurallarına göre her iki tarafta aynı parametreler kullanılacaktır.

Detaylı

Mikroislemci Kontrollu Prototip Trafik Lambalari ve Geri Sayici

Mikroislemci Kontrollu Prototip Trafik Lambalari ve Geri Sayici Mikroislemci Kontrollu Prototip Trafik Lambalari ve Geri Sayici Mahmut KISACIK ve Doç.Dr. Hasan KÖMÜRCÜGIL Bilgisayar Mühendisligi Bölümü, Dogu Akdeniz Üniversitesi Gazimagusa-Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti

Detaylı

# PIC enerjilendiğinde PORTB nin 0. biti 1 olacak #PIC enerjilendiğinde PORTA içeriğinin tersini PORTB de karşılık gelen biti 0 olacak

# PIC enerjilendiğinde PORTB nin 0. biti 1 olacak #PIC enerjilendiğinde PORTA içeriğinin tersini PORTB de karşılık gelen biti 0 olacak # PIC enerjilendiğinde PORTB nin 0. biti 1 olacak - başla - LIST=16F84 - PORTB yi temizle - BANK1 e geç - PORTB nin uçlarını çıkış olarak yönlendir - BANK 0 a geç - PORT B nin 0. bitini 1 yap - SON ;pic

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR!

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR! KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR! Türkiye de her yıl binlerce insan ısınma amaçlı kullanılan cihazlardan veya bu sistemlerin bacalarından kaynaklanan karbonmonoksit gazı zehirlenmesine maruz kalmakta

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİNDEN KORUNUN!!! www.bursa.bel.tr

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİNDEN KORUNUN!!! www.bursa.bel.tr KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİNDEN KORUNUN!!! www.bursa.bel.tr Değerli Hemşehrilerim, Halk arasında baca gazı denilen karbonmonoksit gazına bağlı zehirlenme vakalarına ülkemizde çok sık rastlanmaktadır.

Detaylı

EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı

EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı EasyPic 6 Deney Seti Tanıtımı Power supply voltage regulator J6 ile power supply seçimi yapılır. USB seçilirse USB kablosu üzerinden +5V gönderilir, EXT seçilirse DC connector üzerinden harici bir power

Detaylı

T.C. NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GENEL AMAÇLI UZAKTAN KUMANDA MODÜLÜNÜN TASARIMI VE GERÇEKLEŞTİRİLMESİ Danışman Yrd. Doç. Dr. Murat UZAM Hazırlayan

Detaylı

Işıkla Bilgi İletiminin Tarihçesi. Işık Kuramının Tarihçesi

Işıkla Bilgi İletiminin Tarihçesi. Işık Kuramının Tarihçesi Işıkla Bilgi İletiminin Tarihçesi Bilgi iletişiminin tarihi oldukça eskiye dayanır. İlk çağlar da insanlar ateş yakarak iletmek istedikleri bilgiyi bir tepeden bir başka tepeye aktardılar. Işık kullanılarak

Detaylı

GAZ, ISI, RADYASYON ÖLÇÜM CİHAZLARI

GAZ, ISI, RADYASYON ÖLÇÜM CİHAZLARI GAZ, ISI, RADYASYON ÖLÇÜM CİHAZLARI CO 262 CO ( KARBON MONOKSİT ) MONİTÖRÜ Karbon Monoksit ( CO ) 3. Grup Zehirli gaz olup, hemen her yangında ortaya çıkar. Kan zehiridir. Akciğerlerden hücrelere oksijen

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. EasyPic6 Deney Seti Kullanım Kılavuzu

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. EasyPic6 Deney Seti Kullanım Kılavuzu YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EasyPic6 Deney Seti Kullanım Kılavuzu İstanbul 2009 İçindekiler EasyPic6 Deney Setinin Tanıtımı... 1 PIC16F887

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ MİKRODENETLEYİCİ-3 ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit mikroişlemcilerdir.

8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit mikroişlemcilerdir. Bölüm 9: 8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri 8086 & 8088 her iki işlemci 40-pin dual in-line (DIP) paketinde üretilmişlerdir. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit

Detaylı

BÖLÜM 1 ALT PROGRAMLAR 1.1.ALTPROGRAM NEDİR?

BÖLÜM 1 ALT PROGRAMLAR 1.1.ALTPROGRAM NEDİR? 0 BÖLÜM 1 ALT PROGRAMLAR 1.1.ALTPROGRAM NEDİR? Programlamada döngü kadar etkili bir diğer kullanım şekli de alt programlardır. Bu sistemde işlemin birkaç yerinde lazım olan bir program parçasını tekrar

Detaylı

KURUBUZ. Bileşimi / Safsızlıklar : Ürün sınıflandırmasını etkiliyecek herhangi bir madde veya safsızlık içermemektedir

KURUBUZ. Bileşimi / Safsızlıklar : Ürün sınıflandırmasını etkiliyecek herhangi bir madde veya safsızlık içermemektedir KURUBUZ 1- KISA TANITIM Ürün Adı : Kurubuz ( Karbondioksit, katı ) Kimyasal Formülü : CO 2 Kullanım alanları : Gıda maddelerinin korunması, soğutulması ve dondurulması amacıyla kullanılır. Ayrıca özel

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31 İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 Satır ve Sütunlar...11 Devre Şeması...14 Program...15 PIC 16F84 ile 4x4 klavye tasarımını gösterir. PORTA ya bağlı 4 adet LED ile tuş bilgisi gözlenir. Kendiniz Uygulayınız...18

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 2 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 1 Mikrodenetleyiciyi ve çevre elemanlarını seçebilecek, dijital işlem için gerekli programı hatasız olarak yazabilecek, programı mikrodenetleyiciye yükleyebilecek

Detaylı

BQ370-02 Modbus Analog Giriş Kartı 6 Kanal 4 20mA. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.0 03.05.2016 BQTEK

BQ370-02 Modbus Analog Giriş Kartı 6 Kanal 4 20mA. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.0 03.05.2016 BQTEK Modbus Analog Giriş Kartı 6 Kanal 4 20mA Kullanım Kılavuzu Doküman Versiyon: 1.0 03.05.2016 BQTEK İçindekiler İçindekiler... 2 1. Cihaz Özellikleri... 3 2. Genel Bilgi... 3 1. Genel Görünüm... 4 2. Cihaz

Detaylı

1 Nem Kontrol Cihazı v3

1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM KONTROL CİHAZI v5.0 Nem Kontrol Cihazı v3.0 1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM Havada bulunan su buharı miktarına nem denir. Nem ölçümlerinde mutlak nem, bağıl nem ve spesifik nem hesaplanır. Mutlak nem birim

Detaylı

Hacettepe Robot Topluluğu

Hacettepe Robot Topluluğu Hacettepe Robot Topluluğu PIC Assembly Dersleri 4. Ders: Kesme Đşlemleri ve Timer Bileşeninin Kullanımı HUNRobotX - PIC Assembly Dersleri 4. Ders: Kesme Đşlemleri ve Timer Bileşeninin Kullanımı Yazan:

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER VE MİKRO DENETLEYİCİLER 2 DERS NOTLARI Prof. Dr. Hakan Ündil 2013-2014 Bahar-Final

MİKROİŞLEMCİLER VE MİKRO DENETLEYİCİLER 2 DERS NOTLARI Prof. Dr. Hakan Ündil 2013-2014 Bahar-Final MİKROİŞLEMCİLER VE MİKRO DENETLEYİCİLER 2 DERS NOTLARI Prof. Dr. Hakan Ündil 2013-2014 Bahar-Final BÖLÜM 7 - LOJİK İŞLEM KOMUTLARI 7.1. RLF Komutu (Bir bit Sola Kaydırma) Bir file register içinde bulunan

Detaylı

MIKROBILGISAYARLAR ve PIC PROGRAMLAMA TEST ÇALIŞMA SORULARI

MIKROBILGISAYARLAR ve PIC PROGRAMLAMA TEST ÇALIŞMA SORULARI MIKROBILGISAYARLAR ve PIC PROGRAMLAMA TEST ÇALIŞMA SORULARI S1. Aşağıdaki eleman ya da birimlerden hangisi genel bir bilgisayar sisteminin donanımsal yapısında yer almaz? a) Mikroişlemci (CPU) b) Bellek

Detaylı

HUNRobotX - Makaleler - Hız Ayarlı Çoklu DC Motor Kontrolü. Makaleler Hız Ayarlı Çoklu DC Motor Kontrolü

HUNRobotX - Makaleler - Hız Ayarlı Çoklu DC Motor Kontrolü. Makaleler Hız Ayarlı Çoklu DC Motor Kontrolü Makaleler Hız Ayarlı Çoklu DC Motor Kontrolü Hız Ayarlı Çoklu DC Motor Kontrolü Yazan: Mustafa Tufaner, Düzenleyen: Canol Gökel - 18 Kasım 2006 Giriş Robotikte sıkça kullanılabilecek bir uygulama ile karşınızdayız.

Detaylı

PIC UYGULAMALARI. Öğr.Gör.Bülent Çobanoğlu

PIC UYGULAMALARI. Öğr.Gör.Bülent Çobanoğlu PIC UYGULAMALARI STEP MOTOR UYGULAMLARI Step motor Adım motorları (Step Motors), girişlerine uygulanan lojik sinyallere karşılık analog dönme hareketi yapan fırçasız, sabit mıknatıs kutuplu DC motorlardır.

Detaylı

KESME (INTERRUPT) NEDİR?

KESME (INTERRUPT) NEDİR? KESME (INTERRUPT) NEDİR? Mikro işlemcilerle yeni çalışmaya başlayan çoğu kimseler, interrupt kelimesini duymalarına rağmen, kullanımlarının zor olduğu düşüncesiyle programları içerisinde kullanmaktan çekinirler.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ MİKRODENETLEYİCİYLE ANALOG İŞLEMLER 523EO0022

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ MİKRODENETLEYİCİYLE ANALOG İŞLEMLER 523EO0022 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ MİKRODENETLEYİCİYLE ANALOG İŞLEMLER 523EO0022 Ankara, 2012 I Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TİP GAZ DEDEKTÖRLERİ. powered by

ENDÜSTRİYEL TİP GAZ DEDEKTÖRLERİ. powered by ENDÜSTRİYEL TİP GAZ DEDEKTÖRLERİ IPACK ENDÜSTRİYEL GAZ ÖLÇÜMLEME VE KONTROL SİSTEMLERİ Endüstriyel işletmelerde kullanılan yanıcı parlayıcı patlayıcı ve/veya toksik gazların anlık veya sürekli olarak tespiti

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ MİKRODENETLEYİCİ-4 Ankara 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

PD103 BUTON LED UYGULAMA DEVRESİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ MALZEME LİSTESİ

PD103 BUTON LED UYGULAMA DEVRESİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ MALZEME LİSTESİ PD103 BUTON LED UYGULAMA DEVRESİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ MALZEME LİSTESİ AÇIK DEVRE ŞEMASI BASKI DEVRESİ PIC16F84 UYGULAMA-1 İŞLEM BASAMAKLARI 1. PIC16F84 te A portunun ilk bitine (RA0) bağlı butona basıldığında,

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ MİKRODENETLEYİCİ İLE DİJİTAL İŞLEMLER 523EO0021 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com . PROGRAMLAMA UTR-VC Windows altında çalışan konfigürasyon yazılımı aracılığıyla programlanır. Programlama temel olarak kalibrasyon, test ve giriş/çıkış aralıklarının seçilmesi amacıyla kullanılır. Ancak

Detaylı

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş Amaçlar 8051 mikrodenetleyicisinin tarihi gelişimini açıklamak 8051 mikrodenetleyicisinin mimari yapısını kavramak 8051

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUARI MİKROİŞLEMCİLİ A/D DÖNÜŞTÜRÜCÜ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUARI MİKROİŞLEMCİLİ A/D DÖNÜŞTÜRÜCÜ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUARI MİKROİŞLEMCİLİ A/D DÖNÜŞTÜRÜCÜ 1. Giriş Analog işaretler analog donanım kullanılarak işlenebilir. Ama analog

Detaylı

İLKYARDIM. www.hiasd.org

İLKYARDIM. www.hiasd.org İLKYARDIM www.hiasd.org Misyon & Vizyon Plan İlkyardım tanımı İlkyardım malzemeleri Haberleşme Kırık-çıkık Kanama Yanık Sara Hayvan dostlarımız Zehirlenme Duman zehirlenmesi Elektrik çarpması Kalp krizi

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI KESMELİ GİRİŞ/ÇIKIŞ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI KESMELİ GİRİŞ/ÇIKIŞ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİLİ SİSTEM LABORATUVARI KESMELİ GİRİŞ/ÇIKIŞ 8259 PIC (Programmable Interrupt Controller) ve 8086 CPU tümleşik devrelerin sinyal akışı

Detaylı

Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş. Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +)

Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş. Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +) Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +) Dijital Ekran Üzerindeki Bilgiler 1.Manuel Çalışma 2.Çalışma Fonksiyonları

Detaylı

www.ankaraisguvenligi.com

www.ankaraisguvenligi.com I.BÖLÜM www.ankaraisguvenligi.com TEHLİKE: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyeli. (6331 sayılı İSG Kan.) TEHLİKE: Bir

Detaylı

4-Deney seti modüler yapıya sahiptir ve kabin içerisine tek bir board halinde monte edilmiştir.

4-Deney seti modüler yapıya sahiptir ve kabin içerisine tek bir board halinde monte edilmiştir. MDS 8051 8051 AİLESİ DENEY SETİ 8051 Ailesi Deney Seti ile piyasada yaygın olarak bulunan 8051 ailesi mikro denetleyicileri çok kolay ve hızlı bir şekilde PC nizin USB veya Seri portundan gönderdiğiniz

Detaylı

Bu yürütme, Prof. Dr. Hakan ÜNDİL (Bir haftalık derse ait ders notudur)

Bu yürütme, Prof. Dr. Hakan ÜNDİL (Bir haftalık derse ait ders notudur) MİKROİŞLEMCİ (MİKROPROSESÖR - CPU) NEDİR? Mikroişlemci bir programının yapmak istediği işlemleri, (hafızada bulunan komutları) sırasıyla ile işleyerek icra eder (yürütür). Bu yürütme, 1. Komutun Program

Detaylı

PCB(Printed Circuit Board) Hazırlayan: Recep ELMAS Metin EVİN

PCB(Printed Circuit Board) Hazırlayan: Recep ELMAS Metin EVİN PCB(Printed Circuit Board) Hazırlayan: Recep ELMAS Metin EVİN PCB(BASKI DEVRE) l Printed Circuit Board, elektronik komponentlerin üzerine monte edildiği plakaya verilen isimdir. Ø Baskılı devre (PCB) hemen

Detaylı

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Prof. Dr. A. Necati GÖKMEN DEÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SEVİYENİN ÖLÇÜLMESİ Seviye Algılayıcılar Şamandıra Seviye Anahtarları Şamandıralar sıvı seviyesi ile yukarı ve aşağı doğru hareket

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

PIC16F84A Mikroislemci Denetimli Bir Sayisal Sinyal Üretici Tasarimi

PIC16F84A Mikroislemci Denetimli Bir Sayisal Sinyal Üretici Tasarimi PIC16F84A Mikroislemci Denetimli Bir Sayisal Sinyal Üretici Tasarimi ÖZETÇE Melike SAH ve Doç.Dr. Hasan KÖMÜRCÜGIL Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Dogu Akdeniz Üniversitesi Gazimagusa, Kuzey Kibris Türk

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ Karbon Monoksit (CO) Nedir? Karbonmonoksit Gazı; doğal gaz, gaz yağı, benzin, tüp gazı, kömür ve odun gibi yapısında karbon bulunan yakıtların yanması veya tam olarak yanmaması

Detaylı

PIC MİKRODENETLEYİCİ KULLANARAK BİR SİSTEMİN TELEFONLA UZAKTAN KONTROLÜ

PIC MİKRODENETLEYİCİ KULLANARAK BİR SİSTEMİN TELEFONLA UZAKTAN KONTROLÜ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ PIC MİKRODENETLEYİCİ KULLANARAK BİR SİSTEMİN TELEFONLA UZAKTAN KONTROLÜ BİTİRME ÖDEVİ HAZIRLAYANLAR Serkan İNAL ve

Detaylı

Elektronik Kontrol Paneli

Elektronik Kontrol Paneli Elektronik Kontrol Paneli L-ION-EF21 Mikrokontrolör esaslı dijital teknoloji Gelişmiş kullanıcı arabirimi 2x16 Dijital LCD gösterge Kullanışlı Türkçe menü yapısı Parametre ayarları ile çok çeşitli sistemlere

Detaylı

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır? 1)Aşağıdakilerden hangisi kuvvetli patlayıcılar sınıfına girer? Dumansız barut Kibrit Roket yakıtı Havai fişek Dinamit** 2) Yanıcı sıvıları parlayıcı sıvılardan ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

NORM ELEKTRONİK A.Ş. Test Ortamı

NORM ELEKTRONİK A.Ş. Test Ortamı SAYFA NO: 1/8 AMAÇ Aracın kontak anahtar girişine takılı bir anten devresi vasıtasıyla, transponder kodunu okuyup belleğindeki kodlarla karşılaştıran, öğretilmiş kodlu transponder takıldığında, immobilizer

Detaylı

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? Mikrodenetleyici Tanımı Mikrodenetleyicilerin Tarihçesi Mikroişlemci- Mikrodenetleyici 1. İki Kavram Arasındaki Farklar 2. Tasarım Felsefesi ve Mimari

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

C-Serisi PLC İleri Seviye Eğitim

C-Serisi PLC İleri Seviye Eğitim C-Serisi PLC İleri Seviye Eğitim 1 PLC ye Giriş 2 PLC ye Giriş 3 PLC ye Giriş CJ1 I/O Modülleri - 8/16/32/64pts Max I/O - 160,640 Max Program Kapasitesi - 20K Steps Komut sayısı - 400 4 PLC Ladder Diyagram

Detaylı

Hacettepe Robot Topluluğu

Hacettepe Robot Topluluğu Hacettepe Robot Topluluğu PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş HUNRobotX - PIC Assembly Dersleri 1. Ders: PIC Programlamaya Giriş Yazan: Kutluhan Akman, Düzenleyen: Canol Gökel - 4 Haziran

Detaylı

WiFiBELL kablolu veya kablosuz olarak internete bağlanarak akıllı telefonunuzla çift yönlü görüntülü ve sesli bağlantı sağlar.

WiFiBELL kablolu veya kablosuz olarak internete bağlanarak akıllı telefonunuzla çift yönlü görüntülü ve sesli bağlantı sağlar. WiFiBELL kablolu veya kablosuz olarak internete bağlanarak akıllı telefonunuzla çift yönlü görüntülü ve sesli bağlantı sağlar. Akıllı zile basıldığında ev içerisindeki zil aksesuarı çalar ve bu sırada

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ MİKRODENETLEYİCİ İLE ANALOG İŞLEMLER ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı

Detaylı

Elektronik Termostat TE-1

Elektronik Termostat TE-1 Delivery address:mackenrodtstraße 14, Postal address: JUMO Adres: Instrument Co. Baraj Ltd. Yolu Cad. JUMO Ataşehir Process M Yanyol, Control, Inc. Veri Sayfası 6.551 Sayfa 1/5 Elektronik Termostat -1

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ MİKRODENETLEYİCİ Ankara, 2014 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

Serisi Basınç Sensörü Bilgi Dökümanı

Serisi Basınç Sensörü Bilgi Dökümanı Serisi Basınç Sensörü Bilgi Dökümanı Delta DPA serisi basınç sensörlerini seçtiğiniz için teşekkürler. DPA yı kullanmadan önce bu bilgi dökümanını dikkatlice okuyunuz. İhtiyaç olduğunda kullanmak amacıyla

Detaylı

HT 250 SET. LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri. Kullanım

HT 250 SET. LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri. Kullanım HT 250 SET LCD li Kablosuz Oda Termostatı Kontrolleri HT 250 SET kablosuz oda termostatıdır. Kullanıcı oda termostatını ihtiyacı doğrultusunda ayarlayıp daha konforlu ve ekonomik bir ısınma sağlar. - Hassas

Detaylı

Bilgisayar Destekli Kondenstop Kontrol Sistemi Dr. Trap

Bilgisayar Destekli Kondenstop Kontrol Sistemi Dr. Trap Genel Makina Bilgisayar Destekli Kondenstop Kontrol Sistemi Dr. Trap Enerjinin üretim maliyetlerinde çok önemli bir girdi olduğu günmüz şartları,pekçok endüstriyel tesiste kullanılan buharın verimli ve

Detaylı

MPLAB IDE ve ISIS ile ASSEMBLY DİLİNDE UYGULAMA GELİŞTİRMEK

MPLAB IDE ve ISIS ile ASSEMBLY DİLİNDE UYGULAMA GELİŞTİRMEK MPLAB IDE ve ISIS ile ASSEMBLY DİLİNDE UYGULAMA GELİŞTİRMEK 1.1 Programın Başlatılması 1.2 Yeni Proje Oluşturma 1.3 MCU Seçimi Yrd.Doç.Dr.Bülent Çobanoğlu 1.4 MCU Programlama Dil Seçimi 1.5 Proje İsmi

Detaylı

PIC PROGRAMLAMA STEP MOTOR SÜRÜCÜ VE KONTROL AMAÇ NEDİR? Unipolar Step Motorlar. Uç TESPİTİ NASIL YAPILIR?

PIC PROGRAMLAMA STEP MOTOR SÜRÜCÜ VE KONTROL AMAÇ NEDİR? Unipolar Step Motorlar. Uç TESPİTİ NASIL YAPILIR? PIC PROGRAMLAMA hbozkurt@mekatroniklab.com www.mekatroniklab.com.tr STEP MOTOR SÜRÜCÜ VE KONTROL AMAÇ Bu ayki sayımızda, özellikle CNC ve robotik uygulamalarda oldukça yaygın olarak kullanılan step motorlar

Detaylı

PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON

PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON PIC KULLANARAK GÜÇ KARSAYISI ÖLÇÜM DEVRESİ TASARIMI VE SİMÜLASYON Sabir RÜSTEMLİ 1 Muhammet ATEŞ 2 1 Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Van 2 Başkale Meslek Yüksekokulu

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ PROJE III. Pic16F84 ile Dijital Saat ve Termometre. Hazırlayan: Tamer Tömekçe 000208001

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ PROJE III. Pic16F84 ile Dijital Saat ve Termometre. Hazırlayan: Tamer Tömekçe 000208001 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ PROJE III Pic16F84 ile Dijital Saat ve Termometre Hazırlayan: Tamer Tömekçe 000208001 DEVRE ADI: Dijital Saat ve Dijital Termometre DEVRE ELEMANLARI:

Detaylı

KULLANIM ALANLARI SERTİFİKALAR AÇIKLAMALAR

KULLANIM ALANLARI SERTİFİKALAR AÇIKLAMALAR MİKROİŞLEMCİLİ BRÜLÖR KONTROL RÖLESİ ESA GENIO SERİSİ ÖZELLİKLERİ Besleme gerilimi 115 / 230 Vac Frekans 45-65 Hz Güç tüketimi (Çıkışlar hariç) 10 VA, maksimum Çalışma sıcaklığı 0-60 C Stoklama sıcaklığı

Detaylı

Avrupanıın en hızlı satan gazifikasyon kazanı!

Avrupanıın en hızlı satan gazifikasyon kazanı! Avrupanıın en hızlı satan gazifikasyon kazanı! Yeni nesil Ventum gazifikasyon kazanları çok sessiz, verimli ve ekonomik bir sistem olarak tasarlanmıştır. Geniş yanma odası 7 saate kadar ısıtmaya yetecek

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV.

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV. ALEV MONİTÖRÜ 03A1 Uygulama Alev monitörleri, uygun alev elektrodu veya UV. fotosel ile birlikte, alevin belirli bir standardın altında olduğunu, yanmanın iyi olduğunu veya alevin söndüğünü haber verir.

Detaylı

PIC16F87X te ADC MODÜLÜNÜN KULLANIMI

PIC16F87X te ADC MODÜLÜNÜN KULLANIMI PIC16F87X te ADC MODÜLÜNÜN KULLANIMI Emre YAVUZ Temmuz 2009 PIC16F87X te ADC MODÜLÜ Ü KULLA IMI Bu makalemizde PIC16F87X serisi mikrodenetleyicilerde ADC modülünün temel düzeyde kullanımını anlatacağım.

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ (Microprocessor) NEDİR?

MİKROİŞLEMCİ (Microprocessor) NEDİR? MİKROİŞLEMCİ (Microprocessor) NEDİR? Merkezi İşlem Birimi, (CPU Central Processing Unit) olarak adlandırılır. Bilgisayar programının yapmak istediği işlemleri yürütür.(yerine getirir) CPU belleğinde bulunan

Detaylı

T.V FÖYÜ. öğrenmek. Teori: Şekil 1. kullanılır.

T.V FÖYÜ. öğrenmek. Teori: Şekil 1. kullanılır. T.V T.C KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ DEVRE TEORİSİ VE ÖLÇME LAB.DENEY 1 FÖYÜ Deneyinn Amacı: Devre laboratuarında kullanılacak olan malzemeleri tanımak ve board üzerine devre

Detaylı

PIC 16F877 nin kullanılması

PIC 16F877 nin kullanılması PIC 16F877 nin kullanılması, dünyada kullanıma sunulmasıyla eş zamanlı olarak Türkiye de de uygulama geliştirenlerin kullanımına sunuldu., belki de en popüler PIC işlemcisi olan 16F84 ten sonra kullanıcılara

Detaylı