RİSKİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE DEĞERLENDİRİLMİŞ RİSKLERE KARŞILIK VERME

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "RİSKİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE DEĞERLENDİRİLMİŞ RİSKLERE KARŞILIK VERME"

Transkript

1 RİSKİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE DEĞERLENDİRİLMİŞ RİSKLERE KARŞILIK VERME HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Nuran CÖMERT Prof. Dr. Şaban UZAY Doç. Dr. Süleyman UYAR

2 Amaçlarımız Bu bölümü tamamladıktan sonra; aşağıdaki bilgi ve becerilere sahip olabileceksiniz: Denetimde risk değerlendirmesi, Risk değerlemesinin üç aşaması, Denetimin planlanması ve denetim stratejisinin oluşturulması, Denetimde önemlilik düzeyinin belirlenmesi, Denetim ekibi toplantıları, Denetimde doğal ve hile riskini değerlendirme prosedürleri, Risk değerlendirme çalışmalarının sonuçlandırılması, Riskeler karşılık verme ve ayrıntılı denetim prosedürleri Anahtar Kavramlar Risk Risk değerlendirme Önemlilik İç kontrol Risk türleri Önemli yanlışlık riski Denetim planı Denetim prosedürleri Denetim testleri Denetim programı 1

3 Özet Risk Değerlendirilmesine Genel Bakış (Özet): Finansal tabloların bağımsız denetim süreci müşterinin kabulüyle başlayan, genel denetim stratejisi çerçevesindeki plan ve programlar dâhilinde yürütülen ve en sonunda raporlama ile sonuçlanan bir dizi eylemleri kapsar. Denetimin planlanması müşteri işletmenin kabulü ve bu aşamada gerçekleştirilen başlangıç denetim planlaması da dâhil olmak üzere oluşturulacak bir denetim stratejisi yaklaşımı çerçevesinde gerçekleştirilen denetim amacına uygun bir dizi eylemden oluşan bir süreçtir. Sürecin her aşamasının belgelendirilmesi ve gelişmelere göre her aşamada gerekli değişikliklerin yapılması gerekir. Bu sürecin aşamaları aşağıda verilen şekilde özetlenmiştir. Önemlilik Düzeyinin Belirlenmesi: Denetimde önemlilik kavramı; bilginin açıklanmaması, yanlıs veya eksik açıklanması nedeniyle finansal tabloları esas alarak karar veren finansal tablo kullanıcılarının ekonomik kararlarını etkileyebilecek hususlar olarak tanımlanmaktadır. Denetci, denetim sürecinde temel olarak iki türde önemlilik yargısı/kararı olusturacaktır. Birinci karar denetim sürecinin başında oluşturulan başlangıç önemlilik düzeyi kararıdır. İkinci önemlilik düzeyi kararı ise denetim sürecinin sonunda denetim raporu yazarken yararlanılacak önemlilik düzeyi kararıdır. Bu yargısal kararlar denetçinin iki tip önemlilik düzeyi belirlemesini gerektirmektedir. Başlangıç önemlilik tutarı ve performans önemlilik tutarı. Başlangıç önemlilik tutarı kendi içinde iki aşamalıdır. İlk aşamada bir bütün olarak finansal tabloların geneli için önemlilik tutarı belirlemek, ikinci aşamada işlem sınıfları hesap bakiyeleri ve açıklamalar için önemlilik düzeyi oluşturmak. Denetçinin eğer uygulanabilir ise belli işlem sınıfları, hesap bakiyeleri ve açıklamalar için önemlilik tutarı belirlemesi gerekir. Buna performans önemliliği denir. Bu önemlilik düzeyinin belirlenmesinde dikkate alınacak faktörler standartta açıklanmıştır. Performans önemliliği finansal bilgi kullanıcılarının alacakları ekonomik kararlarını makul ölçüde etkilemesi beklenen finansal tablo alanlarına uygulanır. Özellikle potansiyel yatırımcıların özel bir duruma bağlı olarak belli bir hesap grubuyla ilgisi söz konusuysa denetçinin bu denetim alanıyla ilgili performans önemlilik düzeyi belirlemesi gerekir. Performans önemlilik düzeyinin nasıl hesaplanacağı yargısal bir karar olup uygulamada finansal tablonun geneli için belirlenen önemlilik düzeyinin belli bir yüzdesi kullanılmaktadır. Esasen her türdeki önemlilik düzeyinin belirlenmesi denetçinin mesleki yargısına dayalı bir karar olmakla birlikte 320 nolu UDS, hem bir bütün olarak finansal tablolar için önemliliğin belirlenmesinde baslangıç noktası olarak seçilen bir kıyaslama ölçütü (benchmark) ve ona tatbik edilecek yüzdenin belirlenmesinde dikkate alınacak faktörleri hem de hesap bakiyesi, işlem sınıfları ve açıklamalarla ilgili önemlilik düzeyinin belirlenmesinde denetçinin dikkat etmesi gereken hususları açıklamıştır. Uygulamada finansal tabloların geneli için ve hesap düzeyinde önemlilik düzeyinin hesaplanmasında kullanılan çeşitli teknikler bulunmaktadır. Denetçi ISA 320 de sıralanan faktörleri de dikate alarak bu yöntemlerden birini veya bir kaçını kullanabilir. Denetçinin denetimin ilerleyen aşamalarında her hesap ya da işlem kalemiyle ilgili olarak bulduğu bütün yanlışlıkları bir çalışma kağıdına not etmesi gerekmektedir. Denetçi bu şekilde bulduğu yanlışlıkların toplam tutarını başlangıçta öngörülen yanlışlık tutarıyla karşılaştırır. Birleştirilmiş yanlışlık tutarının başlangıçta öngörülen yanlışlık tutarına eşit ya da ondan daha az olması gerekir. Eğer bu karşılaştırmada birleştirilmis yanlışlık tutarı daha fazla çıkarsa finansal tablolar kabul edilemez demektir. Bu takdirde denetçi ya ilave denetim teknikleri uygulayarak beklenen yanlışlık tutarının gerçekten başlangıç yanlışlık tutarını aşıp aşmadığını belirleyebilir ya da beklenen hatalar için işletme yönetiminin düzeltme yapmasını isteyebilir. 2

4 Risk Değerlendirme Yöntemlerinin Uygulanması: Denetim riski, denetçinin denetimi tamamlayıp olumlu görüş açıkladıktan sonra, finansal tablolarda önemli ölçüde yanlışlıklarla karşılaşma olasılığının değerlenmesidir. Denetçi denetim riski düzeyini düşük tutmak ister, yani finansal tabloların önemli yanlışlıklar içermemesini ister. Hesap kalemi ve işlem grubu düzeyinde ve ilgili iddia için veya açıklama düzeyinde denetim riski iki tür riskten meydana gelir. Bunlar: a) Yanlışlık riski (yapısal risk ve kontrol riski), b) Bulgu riskidir. Denetçi yapısal risk ve kontrol riskini ayrı ayrı değerleyebileceği gibi, ikisini birlikte önemli yanlışlık riski olarak da değerleyebilir. Risk modelinde yer alan risklerin hiç biri, denetimin sınırlarından dolayı sıfır olamaz. UDS 315 e göre, denetçi önemli yanlışlık riskini tanıma ve değerleme çalışmasını iki düzeyde gerçekleştirir. Bunlar: a) Finansal tablo düzeyinde, b) İşlem grupları, hesap kalanları ve açıklamalar için iddia düzeyinde. Denetçinin, denetim risklerini değerlemeden amacı, söz konusu risklere karşılık vermesi yani uygulayacağı denetim testlerini tasarlamasıdır. Hileden kaynaklanan önemli yanlış beyanların finansal tablolara yansıma olasılığı olarak tanımlanan hile riski, doğal risk ve kontrol riski ile yakın ilişkilidir. Bir işletmede yapısal risk ve kontrol riskinin yüksek olması hile riskinin de yüksek olacağını gösterir. UDS 240 a göre, bağımsız denetçi, hem varlıkların yanlış kullanımı (çalışan hilesi) hem de hileli finansal raporlama ile sonuçlanan kasıtlı yapılan yanlışlıklarla ilgilenir. Ancak denetçi, kesinlikle hilenin gerçekten meydana gelip gelmediği konusunda yasal bir saptama yapamaz. Denetçi hile risklerini tanımlayıp, belgelendirdikten sonra, müşteri işletmede hile riskini azaltacak mekanizmaların olup olmadığını da araştırır. Hile riski ile bilgi teknolojileri arasında da yakın ilişki vardır. Zayıf tasarlanan veya yetersiz kontrollere sahip olan bilişim teknolojisine sahip işletmelerde hileli finansal raporlamaya rastlanabilir. Müşteri işletmenin finansal raporlama süreci başta olmak üzere, BT ortamını ve kontrollerini tanıyan, BT risklerini değerleyen denetçinin, riske karşılık verme aşamasında günümüz iş ortamında BT denetiminden yararlanması kaçınılmazdır. Denetimde Risk Değerlendirme ve İç Kontrol: İşletmenin içinde bulunduğu değişken koşullar, değişen risk faktörlerini de beraberinde getirmektedir. İşletmenin amaçlarına ulaşması için, sürdürebilirliği sağlamak için etkin bir risk yönetimine sahip olması, bu kapsamda anlamlı risklerini değerlemesi ve bunlara önlem alması gerekir. Riske karşılık vermek olarak tanımlanan iç kontroller ve iç kontrollerden oluşan iç kontrol sistemini oluşturmak ve etkin bir şekilde sürdürmek işletme yönetimin sorumluluğudur. Bağımsız denetçinin sorumluluğu ise, denetim çalışmalarını planlama, müşteri işletmeyi tanıma sürecinde, işletmenin hem kontrol ortamını hem de süreçlerde yer alan kontrollerini öğrenmesidir. Denetçi COSO raporunda belirlenen kontrol kısımlarını esas alarak müşteri işletmenin iç kontrollerini tanır. Denetçinin asıl ilgilendiği kontroller, finansal raporlamaya ilişkin kontroller olmakla birlikte işletmede işlerin yapılış şekli (süreçler) ile ilgili kontroller, dolaylı yoldan finansal raporlarla da ilgilidir. Denetçi başlangıç kontrol riskini değerledikten sonra, denetim programı kapsamında kontrol testlerini uygulamaya karar verebilir. Böylece tasarlanan kontrollerin etkinliğini test eder. Denetçi kontrol testlerini gerçekleştirirken; gözlem, görüşme, belge ve kayıtların incelenmesi, süreçlerin yeniden gerçekleştirilmesi gibi denetim tekniklerden yararlanır. Denetçi kontrol testlerinin sonuçlarından yararlanarak, nihai kontrol riskini değerler. Denetçi kontrol testlerini ve KR değerleme sürecinin sonuçlarından, bulgu riskini ve ilgili destekleyici testleri belirlemede yararlanır. Denetçi, şayet varsa müşteri işletmenin iç denetçisi ile koordineli bir şekilde çalışabilir. Bunun için denetçinin, iç denetçinin bağımsızlığını, mesleki niteliğini ve çalışmalarını değerlemesi gerekir. Denetçiden ayrıca denetim çalışmaları sırasında saptamış olduğu iç kontrol eksikliklerini müşteri işletme yönetimine bildirmesi beklenir. 3

5 Bir Hizmet Kuruluşu Kullanan İşletmeye İlişkin Denetim Hususları: Bu standart, bir işletmenin bir hizmet kuruluşunu (organizasyonunu) kullanımının, işletmenin iç kontrol ve muhasebesi üzerinde nasıl bir etkisi olduğunun belirlenmesine, önemli yanlışlık riskinin değerlendirilmesine ve bu kapsamda gerekebilecek ek bağımsız denetim tekniklerinin (testlerinin) tasarlanması ve uygulanmasına ilişkin ilke, usul ve esaslar belirlemektir. Dolayısıyla, denetçinin, önemli yanlışlık risklerini değerlendirmek ve bunlara cevaben ilave denetim prosedürlerini tasarlamak için yeterli bilgi elde etmesi gerekmektedir. Hizmet kuruluşu denetçileri tarafından hazırlanan raporlar iki tür olup, bunlar: a) Tip A - Rapor: İç kontrolün tasarımı ve uygulanışına ilişkin rapordur. B) Tip - B Rapor: İç kontrolün tasarımı, uygulanışı ve işleyiş etkinliği konusunda rapordur.b tipi raporlar, kontrol testine de imkan verdiğinden denetim kanıtı olarak kullanılabilir. Bir hizmet kuruluşunun denetçisinden gelen bir rapor kullanıldığında, müşterinin denetçisinin raporu, denetçinin hizmet kuruluşu konusundaki raporuna referans göstermemelidir. Denetim Sırasında Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi ve Risk Değerlendirme Aşamasının Sonuçlandırılması: UDS 450, denetçinin denetimde saptanan yanlışlıkların finansal tablolardaki düzeltilmemiş yanlış beyanların etkilerini değerlendirilmesi konusunda denetçinin sorumluluğunu hatırlatır. Çünkü denetçinin amacı; a) Denetim süresince tespit edilen yanlışlıkların etkileri ile, b) (Varsa) finansal tablolarda düzeltilmemiş yanlış beyanların etkilerini değerlendirmektir. Denetçinin düzeltme talebi, finansal tabloların her açıdan gerçeği yansıtmasına yönelik olup, tutar, sınıflandırma, sunum ve açıklamaların düzeltilmesi içerir. Riske Karşılık Verme: UDS 300 e göre; denetçi, denetim riskini kabul edilebilir düşük bir düzeye indirmek için denetim planı geliştirmelidir. Gerek denetim stratejisi gerekse denetim planı denetim süresince ihtiyaç olduğunda güncellenebilir. Ayrıntılı denetim planının amacı, tanımlanan ve değerlendirilen risklere uygun şekilde cevap vermek, ve bu şekilde denetim riskini kabul edilebilir düşük bir düzeye indirmektir. Ayrıntılı denetim planı; değerlendirilen riskler ve ilave denetim prosedürleri arasında açık bir bağlantı sağlar, söz konusu ilave denetim prosedürlerinin yapısını, zamanlamasını ve boyutunu genel hatları ile belirler (kontrol testleri ve bağımız prosedürler). Uygulanacak ilave denetim prosedürlerinin yapısı, zamanlaması ve boyutu; değerlendirilen risklere cevap vermelidir, denetim riskini kabul edilebilir bir düzeye indirmelidir, her bir önemli işlem sınıfı, hesap bakiyesi ve açıklama için değerlendirilen önemli yanlış beyan risklerine cevap vermelidir. Ayrıntılı Denetim Prosedürleri; UDS 330 a göre denetçi, değerlendirilen yanlış beyan riskinden bağımsız olarak, her bir önemli işlem sınıfı, hesap bakiyesi ve açıklama için maddi doğrulama testleri (prosedürleri) tasarlamalı ve gerçekleştirmelidir. UDS 315 e göre ayrıca, denetçi iddia düzeyinde değerlendirilen bir yanlışlık riskinin önemli bir risk olduğunu saptamışsa, söz konusu riske özel olarak cevap veren maddi doğrulama testlerini gerçekleştirmek zorundadır. Yukarıda açıklandığı gibi iki tür maddi doğrulama testi bulunmaktadır: a) Ayrıntılı testler, b) Maddi (Asıl) analitik prosedürleridir. Düşük değerlenmiş KR düzeyini desteklemek ve kontrollerin etkinliğini test etmek için gerçekleştirilen prosedürlere kontrol testleri adı verilmektedir. Denetçinin varlığını öğrendiği kontrollerin etkin şekilde kullanılıp kullanılmadığını saptaması gerekmektedir. KT lerin sonuçları beklendiği gibi kontrolleri desteklerse, denetçi aynı KR düzeyini kullanmaya devam eder. Ancak denetçi, kontrollerin etkin uygulanmadığını saptamışsa, KR düzeyini yeniden değerlemesi gerekecektir. 4

6 Raporlama Evet Risk Yanıtı Risk Değerlendirmesi Faaliyet Amaç Belgelendirme Ön sözleşme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi Sözleşmenin kabulune karar verilmesi Risk faktörlerinin listelenmesi, Bağımsızlık, Sözleşme Denetimin planlanması Genel denetim stratejisi ve planının geliştirilmesi Önemlilik, Denetim ekibi görüşmeleri, Genel denetim stratejisi Risk değerlendirme prosedürlerinin gerçekleştirilmesi İşletmedeki ÖYR nin anlaşılmasına yönelik tanımlama/değerlendirme Önemli riskleri de içeren iş & hile riskleri İlgili iç kontrollerin tasarlanması / uygulanması Finansal tablo düzeyinde & iddia (beyan) düzeyinde ÖYR değerlemesi Yanıt olarak genel ve daha detaylı denetim prosedürlerinin tasarlanması Değerlendirilen ÖYR ye uygun karşılıkların geliştirilmesi Genel stratejinin, güncellenmesi, Genel yanıtlar (karşılıklar) Değerlendirilen ÖYR ile detaylı denetim prosedürlerini bağlayan dentim planı Değerlendirilen ÖYR lere yanıtların verilmesi Denetim riskini kabul edilebilir derecede düşük bir seviyeye indirgemek Denetimin gerçekleştirilmesi, Denetim kanıtları, Denetim ekibinin gözetimi, Çalışma kağıtlarının incelenmesi Hayır Elde edilen denetim kanıtlarının değerlendirilmesi Ek çalışma gerekiyor mu (Gerekiyorsa) Ek denetim çalışmasınaın gerekip, gerekmeyeceğine karar verimesi Yeni/Revize risk faktörleri ve denetim prosedürleri Önemlilikte değişiklikler Denetim bulguları hakkında iletişim Gerçekleştirilen denetim prosedürlerine ilişkin sonuçlar Denetim raporunun hazırlanması Denetim kanıtlarına dayanılarak bir görüş oluşturulması Önemli kararlar, İmzalanan denetim görüşü Şekil: Risk Esaslı Denetim Genel Bakış (Kaynak: Mazars 2012; IFAC 2011) 5

7 1. RİSKİN DEĞERLENDİRİLMESİ Risk odaklı (esaslı) denetim, işletmenin kendisinin ve başlıca risklerinin anlaşılmasıyla başlamakta ve böylece denetçi, kaynaklarını düşük riskli alanlara tahsis etmeksizin, yüksek etki düzeyine sahip önemli risklere odaklanarak denetimi gerçekleştirmektedir. Risk odaklı denetim hem bağımsız denetim hem de iç denetim 1 için geçerli bir yaklaşımdır. İç denetçi, denetim önceliklerini belirlemek ve yüksek düzeyde riskli alanlara odaklanmak amacıyla risk yönetiminin bir parçası olarak risk değerlendirme sonuçlarından yararlanır. Denetçi, müşteri işletmede öncelikli risk unsurlarına göre denetim çalışmalarını yürütmeyi planlar. Risk odaklı denetim, denetimin etkinliğini artırır. Denetim esnasında hangi konular sorun teşkil eder? sorusuna denetçi cevap arar. Risk odaklı denetim bir teknik olduğu kadar aynı zamanda bir süreçtir (Tanç, 2009:141). İşletmenin risk yönetim yapısı ne kadar olgun ve gelişmiş ise bu durum, denetçinin işini kolaylaştırır. Risk esaslı denetim yaklaşımının aşamaları aşağıda şekilde belirtildiği gibi, müşteri işletmenin risklerini değerlendirme, değerlendirilmiş risklere yanıt (karşılık) oluşturma ve raporlamadır. Denetimde 3 adım yaklaşımına genel bakış aşağıdaki şekilde özetlenmiştir. 1. Risk değerlendirmesi Finansal tablolardaki ÖYB yi belirlemek ve değerlendirmek için risk değerlendirmelerini gerçekleştir. 3 ADIM 2. Risk yanıtı (Riske karşılık) Finansal tablo ve iddia (beyan) düzeylerinde değerlendirilmiş önemli yanlışlık risklerine karşılık, denetim prosedürlerini tasarla ve uygula. 3. Raporlama Elde edilen denetim kanıtlarını esas alarak bir görüş oluştur ve ulaşılan sonuçları uygun bir şekilde raporla. Denetim risk bileşenleri Doğal (yapısal) risk Kontrol riski Bulgu (tespit edememe) riski TEMEL KAVRAMLAR Bütünlük (Tamlık) Finansal Tablo Yönetim Beyanları Varolma Doğruluk & Hesap kesimi Değerleme ÖYR: Önemli Yanlışlık Riski Şekil: Denetimde 3 Adım Yaklaşımı 1 İç denetçiler, gerçekleştirdikleri denetimler ve katıldıkları projeler çerçevesinde işletmenin veya birimin risk profilini çıkarır, maruz kalınan veya kalınması olası risklere karşı iç kontrol sistemleri ile risk yönetim sistemlerini değerlendirirler. Risk odaklı iç denetim (risk based auditing) adı verilen bu yaklaşımda, denetimin odak noktasını yüksek riskli alanlar oluşturur. Böylece denetimde etkinliğin artırılması ile maliyet ve zaman tasarrufu sağlanmış olur. Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA), iç denetimde planlamaya ilişkin temel açıklamalarını Planlama başlıklı 2010 kodlu standartta belirtmektedir. Bu standarda göre; iç denetim yöneticisi, iç denetim faaliyetlerinin önceliklerini belirlemek amacıyla kurumun hedefleriyle uyumlu risk temelli planlar yapmalıdır. Ayrıca :Denetim Planıyla Risk ve Risk Maruziyeti Arasında Bağlantı Kurulması başlıklı uygulama önerisinde; iç denetim faaliyetinin denetim planı, kurumu etkileyen ve etkileyebilecek risk ve risk maruziyetleri hakkında yapılan bir değerlendirmeye dayanması vurgulanmaktadır (Tanç, 2009:169). 6

8 (Kaynak: Mazars 2012; IFAC 2011) 1.1. RİSKİN DEĞERLENDİRİLMESİNE GENEL BAKIŞ UDS lere göre; denetçi, ister hileye ister hataya bağlı olsun finansal tablolardaki önemli yanlış beyan risklerini tanımlamaya ve değerlendirmeye ve ilave denetim prosedürleri tasarlayıp gerçekleştirmeye yetecek kadar, iç kontrol de dahil olmak üzere işletmeyi ve ortamını tanımalıdır. İşletmenin anlaşılması sürekli bir süreçtir ve denetim süresi boyunca devam etmektedir. UDS 315 e göre denetçi aşağıdaki yönlerden işletmeyi tanımalıdır: İlgili endüstriyi (sektörü), düzenlemeye ilişkin ve uygulanabilir finansal raporlama çerçevesi de dahil olmak üzere diğer dış faktörleri, İşletmenin yapısını, İşletmenin hedefleri ve stratejilerini ve finansal tabloların önemli yanlış beyana neden olabilecek ilgili iş risklerini, işletmenin finansal performansının ölçümü ve incelemesini tanımalıdır. Denetçi, işletmenin muhasebe politikaları seçimi ve uygulamasını anlamalı, ve bunların işi için neden uygun olduğunu ve ilgili endüstride kullanılan uygulanabilir finansal raporlama çerçevesi ve muhasebe politikaları ile tutarlı olduğunu değerlendirmelidir. İşletmenin yapısının ve ortamının anlaşılması, ilgili bölümlerde ele alınacak olup aşağıdaki adımları içermektedir: - Risk Değerlendirme Prosedürleri Nelerdir? - İş Riski - Hile Riski - Önemli Riskler - İç Kontrol - İç Kontrol Tasarımının Değerlendirilmesi ve Uygulama - Önemli Yanlış Beyan Risklerinin Değerlendirilmesi Görevin kabul edilmesinden veya devamından önce gerçekleştirilen risk değerlendirme prosedürlerinden elde edilen bilgiler, denetim ekibinin işletmeyi anlamasının bir parçası olarak kullanılmalıdır. İşletme ve ortamı hakkında bilgiler, hem dahili hem de harici kaynaklardan elde edilebilir. Çoğu durumda, denetçi dahili bilgi kaynakları ile başlayacaktır; ancak, bunlar, harici kaynaklardan alınan bilgilerle tutarlılık bakımından kontrol edilmelidir. 7

9 Genellikle ihmal edilen önemli bir bilgi kaynağı ise önceki yıllarda hazırlanan çalışma kağıtlarıdır. Aşağıdaki tablo elde bulunan bazı potansiyel bilgi kaynaklarını göstermektedir. Denetçi UDS 315 e göre, iç kontrolü de dahil olmak üzere işletme ve ortamını anlayabilmek için aşağıdaki risk değerlendirme prosedürlerini gerçekleştirmelidir: (a) İşletme dahilinde yönetim ve diğerleri ile yapılacak Görüşmeler (sorgulamalar), (b) Analitik prosedürler, (c) Gözlem ve teftiştir. a) Yönetim ve Diğerleri ile Görüşme: Bu prosedürün amacı, işletmeyi anlamak ve mevcut olan farklı risk kaynaklarını tanımlamak / değerlendirmektir. Denetçinin, müşteri işletmede sadece ortak, yönetici ve muhasebecilere değil, diğer çalışanlara da süreçler, olağan olmayan olaylar, önemli iş riskleri, iç kontrolün işleyişi vb. konularda sorular sorması yararlıdır. Bazı soru örnekleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Tablo: Görüşülecek Konu Başlıkları Sorunun Yöneltileceği Kişiler Yönetim ve Finansal Raporlamadan Sorumlu Olanlar / Yönetimle Sorumlu Olanlar Anahtar Çalışanlar (Satın Alma, bordro, muhasebe vs.) Pazarlama veya Satış Personeli Sorunun Konusu (Ne hakkında Olduğu) - Finansal tablolarda hile ve hata risklerini tanımlama ve onlara cevap verme prosesleri - Yönetimin, iş uygulamaları, politika ve prosedürlere uyum ve etik davranış konusundaki görüşlerine ilişkin çalışanları ile ne şekilde iletişim kurduğu - Oynadıkları rol - İşletme kültürü (değerler ve etik) - Yönetimin işletme biçimi - Yönetimin teşvik planları - Yönetim ihmali için potansiyel - Hile veya şüphelenilen hile bilgisi - Finansal tablo hazırlama ve inceleme süreci Ayrıca yönetimle sorumlu olanların toplantılarına katılma ve toplantı tutanaklarını okumayı da değerlendirin. - Karmaşık ve olağan olmayan işlemlerin başlatılması, işlenmesi veya kaydedilmesi - Yönetimin göz ardı etme boyutu (iç kontrolleri göz ardı etmeleri talep edildi mi) - Kullanılan muhasebe politikalarının uygunluğu / uygulanması - Pazarlama stratejileri ve satış trendleri - Satış performansı teşvikleri 8

10 - Müşterilerle akdi düzenlemeler - Yönetimin göz ardı etme boyutu (iç kontrolleri veya gelir tanıma muhasebe politikalarını göz ardı etmeleri talep edildi mi?) (Kaynak: IFAC 2007) b) Analitik Prosedürler: Karşılaştırmalı tablolar, trendler, oranlar gibi yöntemler kullanarak gerçekleştirilen Analitik İnceleme Prosedür (AİP) ler, denetçinin işletmeyi hem finansal hem de finansal olmayan yönü ile tanımasını, risklerini değerlemesine yardımcı olur. Örneğin; 2011 yılında İstanbul Sanayi Odasının ilk 500 sıralamasında iyi bir yeri olan bir işletmenin 2012 yılında liste dışı kalması gibi. Analitik prosedürler sadece denetimin başlangıç aşamasında değil, ileride açıklanacağı üzere, bir finansal tablo iddiası için temel kanıt kaynağı olarak (kapsamlı analitik prosedür) ve denetimin sonunda veya sonuna yakın finansal tabloların genel bir incelemesini gerçekleştirirken de kullanılır. AİP lerin sonuçlarından elde edilen bilgiler; önemli finansal tablo kalemlerinde dahil bulunan iddialarla ilgili önemli yanlış beyan risklerini tanımlamak ve diğer denetim prosedürlerinin niteliği, zamanlaması ve boyutunun tasarlanmasına yardımcı olmak için elde edilen diğer bilgilerle birlikte değerlendirilmelidir. c) Gözlem ve Teftiş: Söz konusu prosedür; yönetim ve diğerleri hakkındaki sorgulamaları destekler ve işletme ve ortamına ilişkin bilgi sağlar. Gözlem ve inceleme prosedürleri normalde aşağıdaki tabloda belirtildiği şekilde bir prosedür ve bir uygulama içerir. UDS 520 ye göre risk değerlendirme prosedürleri, denetim boyunca bilgi toplanması, güncellenmesi ve analiz edilmesine ilişkin sürekli ve dinamik bir süreç olmalıdır. Risk değerlendirme prosedürleri, finansal tablo ve iddia düzeylerinde risklerin değerlendirilmesini desteklemek için gerekli olan denetim kanıtını sağlamaktadır. Ancak bu kanıt tek başına değildir. Denetimin risk cevabı evresinde, elde edilen kanıtlar, kontrol testleri ve /veya kapsamlı prosedürler gibi ilave denetim prosedürleri ile ( belirlenen risklere cevap veren) tamamlanmalıdır. Etkin olduğu durumlarda, kapsamlı prosedürler veya kontrollerin testleri gibi ilave prosedürler, risk değerlendirme prosedürleri ile eş zamanlı olarak gerçekleştirilebilir. Denetçi; risk değerlendirme amaçlarına yönelik olarak yukarıda belirtilmemiş olan diğer prosedürleri de kullanılabilir. Örnek olarak: 9

11 - Geçmişte elde edilen bilgiler, - Önceki görevlerden ve işletme için gerçekleştirilen diğer görevlerden elde edilen deneyim, - Önceki dönemlerde işletme ve ortamı konusunda elde edilen bilgiler (Organizasyonel yapı, iş prosesleri ve iç kontrol; önceki yanlış beyanlar ve bunların zamanında düzeltilip düzeltilmediği vb.), - İşletmenin harici danışmanının veya değerleme uzmanlarının sorguları, - Harici kaynaklardan elde edilen değerlendirme bilgileri, örneğin, bankalar veya derecelendirme kurumlarının raporları, ticaret ve ekonomik dergileri, düzenleyici ve finansal yayınlar, - İç kontrolün değerlendirilmesinden ve kontrol prosedürlerinin uygulanıp uygulanmadığının tespit edilmesinden elde edilen kanıtlar, - İşletmenin finansal tablolarının önemli yanlış beyanlara karşı hassasiyetine ilişkin görev ekibi arasındaki tartışmanın sonuçlarıdır. Sözleşmenin kabulünden önce teklif alma aşaması ile başlayan risk değerlendirme süreci, planlama aşaması ile devam edecektir. Söz konusu süreç aşağıdaki şekilde özetlenmiştir. 10

12 Risk Değerlendirmesi Sözleşmenin Kabülüne/Devamına Karar Verme Planlanlama Faaliyetleri Önemliliğin Belirlenmesi Ekip Planlama Toplantısı Genel Denetim Stratejisi Risk Değerlendirme Prosedürleri Doğal risklerin belirlenmesi&d eğerlenmesi Kontrol risklerinin belirlenmesi & değerlenmesi Önemli eksikliklerin iletişimi Sonuçlandırma: Finansal tablo ve iddia (beyan) düzeyinde ÖYR nin (hata&hile) değerlenmesi Bulguların belgelenmesi ve planda değişiklikler (ÖYR = Önemli Yanlışlık Riski) Şekil: Adım- Risklerin Değerlendirilmesi (Kaynak: Mazars 2012; IFAC 2011) 1.2. İŞİN KABULÜ VE DEVAMI Uluslararası denetim standartlarına göre işin kabulünden önce ön araştırma yapılması zorunludur. Bu konuyla ilgili esaslar ISA 210, ISA 220 ve ISA 300 nolu denetim standartlarının çeşitli maddelerinde düzenlenmiştir. Standartlara göre denetim yaptıracak işletmelerin denetim şirketini seçerken, bu hizmeti verecek denetim şirketinin imkânlarını, uzmanlık ve deneyimlerini dikkate alması gerekmektedir. 11

13 Ayni şekilde standartlara göre denetim kuruluşları, sahip oldukları organizasyon, personel ve mesleki uzmanlıkları ile sonuçlandıramayacakları bir denetim hizmetini üstlenemezler. Ayrıca dürüstlüğünden şüphe edilen ya da denetim ücretleri veya denetimin uygun şekilde yürütülmesi konusunda sürekli tartışma yaratan bir müşteriye denetim şirketinin daha dikkatli yaklaşması gerekir. Denetim ile ilgili düzenleme ve standartlarda yaptırım gücü olan bazı düzenlemeler söz konusudur. Ancak o aşamaya kadar bağımsız denetçi zarara uğrayabilir. Uluslararası denetim standardı ISA 200 e göre sorumlu ortak baş denetçi, aşağıda belirtilen hususları dikkate alarak müşterinin kabulü, müşteriyle olan ilişkinin devamı ve özellik arz eden bağımsız denetimlerle ilgili gerekli usul ve esasların izlendiğinden emin olmak ve ulaşılan sonuçları yazılı hale getirmek zorundadır: (1) İşletme yönetiminde etkili olanlar ve yönetimden sorumlu kişiler ile ana ortakların dürüstlüğü, (2) Denetim ekibinin islerin yapılması bakımından yeterliliği ve gerekli zaman ve kaynağa sahip olup olmadığı, (3) Denetim kurulusu ve ekibin etik ilkelere uyup uymadığı. Kalite Kontrol Standardı (ISQC 1) e göre; bağımsız denetim firmasının ve personelinin profesyonel standartlar ve düzenleyici ve yasal şartlara uyduğu ve firma veya görev ortakları tarafından yayınlanan raporların koşullar bakımından uygun olduğuna ilişkin makul güvence sağlamaya yönelik olarak tasarlanmış bir kalite kontrol sistemi tesis etmelidir. Yeni bir müşteri için denetim teklifinin kabulü veya mevcut müşteri ile denetim işinin devamından önce, denetim firmasının benimsemiş olduğu kalite kontrol prosedürlerine uygunluğunun araştırılması önemlidir. Örneğin, yöneticilerin dürüstlüğü, denetimin hangi amaçla yaptırıldığı gibi sorulara yanıt aranmalıdır. Denetim raporu finansal tabloların güvenilirliğini artırdığı için, finansal tabloların kullanılacağı muhtemel alanları araştırması gerekmektedir. Genellikle finansman sıkıntısı içindeki firmalar yeni krediler bulmak için bağımsız denetim yaptırmaktadır. Ülkemizde ise genellikle işletmeler yasal zorunluluktan dolayı bağımsız denetim hizmeti talep edebilmektedir. Denetim firmasında, devam eden bir müşteri için yıllık olarak denetim ilişkisinin sürdürülüp sürdürülmeyeceğine karar verilmesi gerekir. Söz konusu kararda öncelikle, ortakların ve yöneticilerin dürüstlüğü ile yasalara uyum düzeyine bakılır. Denetçi müşteri kabulünün denetçi bağımsızlığını etkileyip etkilemediğini de araştırır. Örneğin, denetçi bağımsızlığın korumak için, önceki yılın denetim ücretinin ödenmiş olması gerekmektedir. 12

14 İşin Kabulü ve Devamı Genel Bakış Bağımsız denetim firması, müşteri ilişkileri ve spesifik görevlerin kabulü ve sürekliliği için politikalar ve prosedürler tesis etmeli, bunlar sadece aşağıdaki durumlarda ilişkilerin ve görevlerin üstlenileceği ve devam edeceği konusunda makul güvence sağlamaya yönelik olarak tasarlanmış olmalıdır: (a) Müşterinin dürüstlüğünün göz önüne alınması ve müşteride dürüstlük eksikliği olduğu sonucuna varılmasına neden olacak herhangi bir bilginin olmaması, (b) Denetim firmasının görevleri yerine getirme konusunda yetkin olması ve bunu yapmak için kapasite, zaman ve kaynaklara sahip olması, ve (c) Etik şartlara uyum olmalıdır. ISQC 1 ve UDS 220, şirketlerin, müşteri kabulü ve müşteriyi elde tutma politikalarına ilişkin olarak kalite kontrol prosedürleri geliştirmelerini, uygulamalarını ve belgelemelerini gerekli görmektedir. İdeal olarak, bu politikalar ve prosedürler, firma tarafından kabul edilemeyecek olan risk düzeyine hitap etmelidir. UDS 220 ye göre, denetçinin müşteri kabul veya devamılılık prosedürleri ise aşağıdaki gibi bildirilmektedir: Sorumlu ortak, müşteri ilişkileri ve spesifik denetim görevlerinin kabulü veya sürekliliğine ilişkin uygun prosedürlerin takip edildiği ve bu konuda varılan sonuçların uygun olup belgelendiği konusunda tatmin olmalıdır. Sorumlu ortak, reddetmesine neden olabilecek bilgileri elde ederse, söz konusu bilgileri derhal firmaya iletmelidir, böylelikle firma ve sorumlu ortak gerekli eylemde bulunabilecektir. Başlangıç denetimi görevleri için, UDS 300 e göre; müşterinin neden olduğu risklere ek olarak, denetim firmasının görev gerçekleştirme kapasitesini inceleme konusunda da bir ihtiyaç söz konusudur. Bu, iş gerektiğinde uygun vasıflı personelin bulunabilirliğini, uzmanlaşmış yardım ihtiyacını, herhangi bir çıkar çatışmasını ve müşteriden bağımsızlığı içerecektir. Sözleşmenin kabulü veya devamına ilişkin akış şeması örneği aşağıda sunulmuştur. 13

15 Faaliyet Amaç Belgeleme Ön sözleşme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi Sözleşmenin kabulüne karar verme Risk faktörlerinin listelenmesi Bağımsızlık Sözleşme metni Sözleşme kabul/devam süreçlerindeki ana adımlar aşağıda özetlenmiştir. Denetim sözleşmelerinde kabul/devam süreci: Denetim kuruluşunun kaynağı, zamanı ve yeterliliği var mı? Denetim kuruluşu bağımsız ve çıkar çatışmasından uzak mı? Riskler kabu edilebilir mi? Kabul ya da Devam Tehlike ve sorunların nasıl çözüldüğü ve gerçekleştirilen prosedürleri belgele Evet Hayır Denetim şartları mevcut mu? Herhangi kapsam sınırlamaları var mı? Sözleşme koşullarında fikirbirliği Sözleşme metninin hazırlanması/imzal anması Dur Şekil: Sözleşmenin Kabulü veya Devamı (Kaynak: Mazars 2012; IFAC 2011) Her bir bağımsız denetim için en az üç asıl ve üç yedekten olmak üzere altı kişiden oluşan bir bağımsız denetim ekibi oluşturulması zorunludur. Dolayısıyla her bir bağımsız denetim, en az üç kişi olmak üzere işin gerektirdiği sayı ve nitelikte bağımsız denetçiden oluşan ekip tarafından gerçekleştirilir (SPK, X/22 No lu Tebliğ, II. Kısım, Md.19). Denetçi diğer değerlendirmeler kapsamında, iş riski ile ilgili değerlendirmeler de gerçekleştirir. Örnek olarak; ödeme alamama riski veya firmanın itibarına zarar verecek bir işletme ile ilişkilendirme riski gibi. Aşağıdaki tabloda, denetçinin bazı muhtemel sorularına örnekler verilmektedir. Tablo: İşletmeyi Kabul Aşamasında Sorulacak Sorulara Örnekler Ne Gerekli? - Denetimin niteliği ve kapsamı nedir? - Denetim raporu ve finansal tablolar nasıl kullanılacaktır? - Denetimin tamamlanması için süre nedir? Firmanın Hizmet - Denetimi gerçekleştirmek için ehliyeti haiz ve Etme Kabiliyeti - Gerekli zaman ve kaynaklara sahip bir görev ekibi denetim firması tarafından oluşturulabiliyor mu? - Firma ve ekip etik şartlara uyabiliyor mu? - Gerçekçi olmayan süreler veya gerekli denetim kanıtının elde edilememesi gibi kapsam kısıtlamaları var mı? - Yeni görevler için, firma önceki denetçi ile, kabul etmeme konusunda herhangi bir nedenin olup olmadığına Ele Alınacak Potansiyel Sorunları Ekleyin ilişkin iletişime geçti mi? Ele alınacak zor veya zaman alıcı konular var mı (muhasebe politikaları, tahminler, endüstri yapısı, yasalarla uyumluluk vs.?) - Bu yıl, görevi etkileyecek ne gibi değişiklikler meydana 14

16 İşletmenin Yönetiminin Yapısı geldi? (iş girişimleri, finansal raporlama, IT sistemleri, birleşmeler, düzenlemeler vs.?) - Üst düzey kamusal inceleme veya medya ilgisi var mı? - İşletme iyi finansal durumda mı ve mesleki ücretleri ödeme kapasitesi var mı? - Asıl sahiplerin, üst düzey yönetimin ve işletmenin idaresinden sorumlu olanların dürüstlüğünden şüphe etmek için herhangi bir neden var mı? - Üst düzey yönetim ve personel ne düzeyde yetkin? - Yönetimin iç kontrole yönelik tavrı nedir? (kurumsal kültür, organizasyonel yapı, risk istekliliği, işlemlerin karmaşıklığı vs. yi göz önüne alın) - Müşteri, bilgilerin edinilmesi, çizelgelerin hazırlanması, bakiyelerin analizi, veri dosyalarının temini vs. konularında firmaya yardımcı olacak mı? (Kaynak: IFAC, 2007). Denetçi ayrıca açık kaynaklardan ve arka plan kontrolleri diyebileceğimiz 3. kişilerden ne tür bilgiler elde edilebileceğini de değerlendirir. Örnek olarak; önceki dönem faaliyet raporları, vergi beyannameleri, kredi raporları, değerlendirme raporları, bankacılar ve avukatlarla görüşmeler gibi. Bağımsız denetçi müşteri işletme talep ederse, müşteri bilgilerinin korunması için ilave gizlilik sözleşmesi imzalayabilir. Dolayısıyla denetim ekibine ve tüm çalışanlarına müşterinin gizli bilgilerini koruma ve uygulanabilir etik kurallara ilişkin bilgi verilmesi uygun olur Denetim Sözleşmesinin İmzalanması Ön çalışmalar sonucunda denetim şirketi bir risk değerlendirmesi yaparak müşteriyle yazılı bir anlaşma yapılmasına ya da önceki sözleşmenin devamına karar verir. Denetimin amacını, kapsamını ve tarafların sorumluklarını ayrıntılı bir şekilde belirleyen bu hukuki anlaşma belgesine denetim sözleşmesi denir. Standartlara uygun bir denetim sözleşmesi; denetim şirketinin denetim görevini üstlenmeyi kabul ettiğini, denetimin amacını ve kapsamını, denetçinin müşteriye ve müşterinin denetçiye karsı sorumluluklarını ve denetim sonunda müşteriye verilecek olan denetim raporu türlerine ilişkin hükümleri kapsar. Sözleşmenin taşıması gereken asgari nitelikler uluslararası denetim standartlarında düzenlenmiştir. UDS 210 a göre; denetçi ve müşteri işletme, sözleşmenin aşağıdaki koşullarında mutabık kalmalıdır. Bunlar: 15

17 Devam eden denetimlerde, denetçi, koşulların görev şartlarının revize edilmesini gerektirip gerektirmediği ve müşteriye mevcut görev koşullarının hatırlatılmasının gerekip gerekmediğini değerlendirmelidir. Görevin tamamlanmasından önce, kendisinden görevi, daha düşük düzeyde güvenilirlik veren bir denetçi ile değiştirmesi talep edilen bir denetçi, bu şekilde hareket etmenin uygun olup olmadığını değerlendirmelidir. Görevin koşullarının değiştiği durumlarda, denetçi ve müşteri yeni koşullar üzerinde mutabık kalmalıdır. Denetçi, bu konuda makul gerekçe olmadığı durumlarda görevde yapılacak bir değişikliği kabul etmemelidir. Eğer denetçi bir görev değişikliğini kabul edemezse veya asıl göreve devam etmesine izin verilmezse, denetçi çekilmeli ve yönetimle sorumlu olanlar veya hissedarlar gibi diğer taraflara, çekilmeyi gerektiren koşulları rapor etme konusunda herhangi bir akdi veya diğer türlü yükümlülüğün olup olmadığını değerlendirmelidir. Sözleşme yapmadan önce, sözleşme mektubunun bir benzeri teklif olarak sunulabilir. Denetim sözleşmesinde genellikle belirtilen hususlar şunlardır: Finansal tabloların denetiminin amacı, Finansal tablolar konusunda yönetimin sorumluluğu, Uygulanabilir yasalara, düzenlemelere veya denetçinin tabi olduğu meslek organlarının bildirimlerine atıf da dahil olmak üzere denetimin kapsamı, Görev sonuçlarına ilişkin rapor veya diğer iletişim formları, Denetimde önemli yanlış beyanların bile saptanamaması gibi kaçınılmaz bir riskin bulunduğu Denetimle bağlantılı olarak talep edilen her türlü kayıtlara, belgelere ve diğer bilgilere kısıtlamasız erişim olanağı Görev mektubu aynı zamanda aşağıdaki hususları da içerebilir: Denetimin planlanması ve ifasına ilişkin düzenlemeler, Denetimle bağlantılı olarak yapılan beyanlara ilişkin yönetimden yazılı teyit alma beklentisi, Müşteri için, görev mektubunu kabul ederek görevin şartlarını teyit etme talebi, Denetçinin müşteriye vermeyi beklediği diğer mektupların veya raporların tanımları, Ücretlerin ve faturalandırma düzenlemelerinin hesaplanma temeli, Mümkün olması durumunda denetçinin yükümlülüğü üzerindeki herhangi bir kısıtlama, Denetçi ve müşteri arasındaki ilave anlaşmalara yapılacak bir atıf. Denetim sözleşmesi ideal olarak her yıl, ancak en geç üç yılda bir güncellenmelidir. Her yıl yeniden sözleşme düzenlememek için, sözleşmeye; yenisi düzenleninceye kadar bu 16

18 sözleşme geçerliliğini sürdürecektir şeklinde bir madde eklenebilir. UDS 210 a göre; yasal gereklilikler ve işletme ile önemli değişiklikler (yönetimin yapısı, iş hacmi, ortaklık yapısı, üst düzey yönetimde yaşanan değişiklikler vb.) olduğunda, yeni bir sözleşme yapmak gerekir. Denetçi yeni müşteri firmayı, sektördeki yeri, finansal istikrarı, yönetici ve sahiplerinin dürüstlüğü gibi mümkün olduğu kadar çeşitli yönlerden araştırır. Denetim standartlarına göre, ayrıca denetçinin önceki denetçi ile de görüşmesi gerekmektedir. Önceki denetçi, müşteri işletmeden izin almak kaydıyla işletme hakkında bilgi verebilir 2. Denetim süresince ihtiyaç duyulması halinde dışarıdan uzman görevlendirilebilir. Bu takdirde denetçinin, uzmanın niteliklerini ve müşteri işletme ile ilişkisinin olup olmadığını öğrenmesi gerekir. Dışarıdan bir uzmanını hizmetinden yararlanma konusunda ileride daha geniş açıklama yapılacaktır. Bağımsız denetim kuruluşları, söz konusu denetim standartları tebliğinde belirtilen başka unsurların da bağımsız denetim sözleşmesinde yer almasını isteyebilirler. Ayrıca denetimi yapılan işletmelerin ara donem denetimlerinin de yapılması durumunda buna ilişkin özel bazı hükümlerin de sözleşme maddesine eklenmesi gerekmektedir. Denetim sözleşmesini denetim firması hazırlar ve müşteriye gönderir, müşterinin inceleyip imzalamasını takiben denetim şirketi tarafından da imzalanmış olan sözleşme tamamlanmış olur. İlgili mevzuat kapsamında denetimi söz konusu olan işletmelerin denetim sözleşmesi örneğinin müşteri ve denetim şirketi tarafından düzenleyici otoriteye gönderilmesi gerekmektedir. Denetim firmasının kalitesine ilişkin uluslararası denetim standardı (ISQC-1) de denetçi rotasyonu öngörülmüş olup bir denetim şirketinin aynı denetim ekibiyle bir müşteriye düzenleyici mevzuatta öngörülen sürelerde (örneğin SPK nın son düzenlemesine göre 5 yıl ) üst üste denetim hizmeti vermesi mümkün değildir. Bunun için belli bir süre (SPK ya göre) 2 yıl geçmesi gerekir. Benzer bir düzenleme yeni TTK da da yer almaktadır. TTK ya göre 10 yıl içinde aynı şirket için toplam yedi yıl denetçi olarak seçilen denetçi üç yıl geçmedikçe denetçi olarak yeniden seçilemez Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu bu süreleri kısaltmaya yetkilidir (TTK Md.400/2). Denetçi, denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında, danışmanlık veya hizmet veremez, bunu bir yavru şirketi aracılığıyla yapması da yasaklanmıştır (TTK Md.400/3). Sözleşme müşteri işletmenin yetkilileri tarafından imzalanmalıdır. UDS 210 a uygun genel amaçlı bir denetim sözleşmesi örneği aşağıda sunulmuştur. Bağımsız denetim kuruluşlarının ve denetçilerin yapacakları denetimler için taraflar arasında imzalanacak 2 SMMM ve YMM meslek mensupları, ilgili yönetmelikler çerçevesinde ve mesleki eğitimde birbirlerine her türlü bilgiyi vermek ve aktarmak sorumluluğu vardır (Çalışma U.ve E.Hak. Yön., Md.8). Ancak, aynı zamanda sır saklama yükümlülüğü gereğince izin verilen haller dışında öğrendikleri bilgi ve sırları mesleki faaliyetlerine son verseler bile açıklamaları yasaktır (Çalışma U.ve E.Hak. Yön., Md.7). 17

19 sözleşmelerde bulunması gereken asgari özellikler Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliği 3 Md.19 da sıralanmıştır. Tablo : UDS lere Uygun Denetim Sözleşmesi Örneği Yönetim Kurulu Başkanlığına veya Üst Düzey Yönetim Temsilcisine, Şirketiniz tarafından, bizden tarihli bilanço, 2010 yılı gelir tablosu, nakit akış tablosu ve öz sermaye değişim tablosu ile önemli muhasebe politikaları ve diğer açıklayıcı notların toplamını içeren finansal tabloların muhasebe denetimini talep etmiştiniz. Bu sözleşme vasıtasıyla, söz konusu anlaşmaya bakışımızı ve kabulümüzü teyit etmekten mutluluk duyarız. Yapacağımız denetim, finansal tablolar hakkında bir görüş açıklama amacıyla gerçekleşecektir. Denetim çalışması Uluslararası Denetim Standartları (UDS) lere uygun bir şekilde yürütülecektir. UDS ler, finansal tabloların önemli yanlışlıklar içerip içermediği konusunda makul bir görüşe ulaşmak için denetimin gerçekleştirilmesini, planlanmasını ve etik kurallara uymayı gerektirmektedir. Bir muhasebe denetimi çalışması, finansal tablolardaki açıklamalar ve tutarlara ilişkin olarak denetim kanıtı elde etmeye yönelik prosedürlerin gerçekleştirilmesini içerir. Söz konusu denetim prosedürlerinin seçiminde, finansal tablolara ilişkin önemli yanlışlık risklerinin değerlenmesinde, bunların hata veya hileden kaynaklanması konularında muhasebe denetçisi öznel yargısıyla karar verir. Muhasebe denetimi, finansal tabloların bütün olarak sunuluşunun değerlendirilmesi yanında, yönetim tarafından yapılan muhasebe tahminlerinin ve kullanılan muhasebe politikalarının değerlendirilmesini de içerir. Muhasebe denetiminde, işletmenin muhasebe ve iç kontrol sisteminin yapısal sınırlamalarından, muhasebe denetimi çalışmasının doğal sınırlamalarından ve test yapısından kaynaklanan, önemli yanlışlıkların bulunamaması gibi kaçınılmaz bir risk söz konusudur. Risk değerlemesi sürecinde, işletmenin iç kontrol yapısının etkinliğini değerleme yanında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanması için ayrıca, finansal tabloların hazırlanmasıyla ilgili iç kontrol yapısı da dikkate alınacaktır. Bunal birlikte biz, muhasebe denetimi sürecinde dikkatimizi çeken, finansal raporlamayla ilgili iç kontrollerin gerçekleştirilmesi veya tasarlanmasındaki önemli zayıflıklarla ilgili ayrı bir sözleşme mektubunu da size sunmak istiyoruz. Finansal tabloların Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) lere uygun olarak hazırlanması, şirketin nakit akışlarının, finansal performansının ve finansal durumunun doğru bir şekilde sunulması konularında asıl sorumluluğun şirket yönetiminde olduğunu hatırlatmak istiyoruz. Tarafımızca hazırlanacak denetim raporunda yönetimin söz konusu sorumluluğu açıklanacaktır. İşletme yönetiminin söz konusu sorumluluğu aşağıdaki hususları da içermektedir. Bunlar: Hata veya hile olup olmadığına bakılmaksızın finansal tabloların yanlışlık içermeyecek şekilde hazırlanmasıyla ilgili iç kontrolü sağlama, gerçekleştirme ve sürdürme, 3 Resmi Gazete, Tarih: , Sayı:

20 Uygun muhasebe politikalarının seçimi, Muhasebe tahminlerinin duruma uygun yapılması. Denetim sürecinin bir parçası olarak, bize denetim kapsamında teslim edeceğiniz bilgi ve belgelerle ilgili olarak işletme yönetiminden yazılı bir doğrulama isteyeceğiz. Çalışmalarımızda tam bir iş birliği bekliyoruz. İşletme çalışanlarının denetim süresince ihtiyaç duyacağımız bilgi, belge ve kayıtları tarafımıza sunacaklarına inanıyoruz. Denetim ücreti, faturalama gibi ihtiyaç duyulan ilave bilgiler buraya eklenebilir Lütfen bu sözleşmeyi imzalayınız ve muhasebe denetimi konusunda belirlenen koşulları kabul ettiğinizi göstermek için bir örneğini tarafımıza gönderiniz. XYZ Muhasebe Denetimi A.Ş. ABC Şirket Yetkilisi (İmza) Adı ve Soyadı Tarih 1.3. GENEL DENETİM STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI VE FİNANSAL TABLO DENETİMİNİN PLANLANMASI Denetim sözleşmesinin imzalanmasıyla denetim işi fiilen başlamış olur. Bu nedenle denetçinin standartlarda öngörülen şekilde genel bir denetim stratejisi belirlemesi ve bu yaklaşım çerçevesinde geliştireceği bir planla denetim işini yürütmesi gerekmektedir. Planlama, bütün kurum faaliyetlerinin en temel unsurlarından birisidir. Denetim faaliyetlerinin planlanması, kurum içi organize ve sistematik bir denetim yaklaşımını sunacaktır. Denetim planı, kaynakların denetim fonksiyonuna etkin bir şekilde tahsisini sağlar. Denetim planı, denetimin amaç ve hedeflerini kapsaması nedeniyle denetçiler arasında iş birliğinin sağlanmasına da zemin hazırlar (Tanç, 2009:168). Denetim stratejisi ile planlama birbirini takip eden ve iç içe geçmiş süreçler olup, strateji belirleme denetimin başlangıcında olurken, planlama denetim süresince söz konusudur. Denetim planı ve programlar stratejiye göre daha geniş ve ayrıntılıdır. Denetim stratejisi ve planlamanın denetim sürecinde konumu aşağıdaki şekilde belirtilmiştir. 19

21 Risk Değerlendirme Riske Yanıt (Karşılık) Raporlama Denetim Planlama Gerektikçe Planı Değiştir ve Sürekli Güncelle Genel Denetim Stratejisi Kapsam Hedefler / Zamanlama Önemlilik Önemli Değişiklikler Ayrıntılı Denetim Planı Değerlenmiş Risklere Karşılık Verme Denetim Prosedürlerinin Kapsamı, Zamanı ve Yapısı Ekip Üyelerinin Belirlenmesi / Müşteri İşletme Kurumsal Yönetimden Sorumlu Üyeleri ve Üst Yönetim İle İletişim Şekil: Denetim Planlamanın Üç Aşaması (Kaynak: IFAC, 2007) Genel Denetim Stratejisinin Oluşturulması UDS lere göre denetçi, bağımsız denetim çalışmasının kapsamının zamanlamasının ve yönlendirmesinin uygun şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla aşağıda belirtilen hususları dikkate alarak bir denetim stratejisi geliştirmek zorundadır. Denetim görevinin kapsamını ve özelliklerini belirlemek. Örneğin İşletmeye özgü uygulanabilir finansal raporlama standartları nelerdir? Sektöre özgü ek raporlama gereklilikleri var mıdır? İşletmenin faaliyet birimleri nerelerdedir? gibi hususların belirlenmesi gerekir Denetimin zamanlamasını ve iletişimde bulunulacak kişileri ve bunlarla görüşmeleri planlamak için yapılacak raporlamanın amacını belirlemek. Denetim ekibinin yönlendirilmesinde denetçinin mesleki yargısını oluşturmasına imkân veren faktörleri belirlemek Başlangıç denetim çalışmasının sonuçlarını değerlendirmek Denetimin yapısını zamanını ve kapsamını belirlemek Denetim stratejisi denetim ekibinin çalışmalarının ağırlık verileceği önemlilik düzeyinin belirlenmesine, önemli yanlışlık riski yüksek olan faaliyet ve birimlerinin bir ön 20

22 belirlemesinin yapılmasına ve işletmenin faaliyette bulunduğu sektörün iş koşullarının finansal raporlama ve diğer konularla ilgili önemli gelişmelerin değerlendirilmesine yardımcı olur. Böyle bir stratejinin geliştirilmesinde önceki denetim faaliyetleri ile benzer işletmeler için yapılmış denetim çalışmalarından da yararlanılır. Yürütülecek bir denetim çalışmasının kapsamı, zamanlaması ve yönlendirmesine rehberlik edecek denetim stratejisi kapsamında dikkate alınması gereken faktörler 300 no lu denetim standardının ekinde sıralanmıştır. Söz konusu ekte belirtilenlerle sınırlı olmamakla birlikte denetçiler bu faktörleri dikkate alarak bir yazılı doküman oluşturabilirler. Küçük işletmelerde yürütülecek denetim stratejisinin kapsamının büyük işletmelerdeki kadar karmaşık olması gerekmez. Önceki dönem denetim çalışmalarının tamamlanmasını takiben çalışma kağıtları ve önemli hususlar gözden geçirilerek standartlardaki gereklilikleri karşılayan daha basit bir belge de hazırlanabilir. UDS 300 e göre; denetçi, denetimi, görev etkin bir şekilde gerçekleştirilecek şekilde planlamalıdır. Denetçi, denetim riskini kabul edilebilir düşük bir düzeye indirmek için denetim için bir denetim planı geliştirmelidir. Genel denetim stratejisi ve denetim planı denetim sırasında gerektiği şekilde güncellenmeli ve değiştirilmelidir. Genel strateji, denetimin risk değerlendirme evresinde başlamaktadır. Ayrıntılı denetim planı, uygun bir denetim cevabı geliştirmek için değerlendirilen riskler konusunda yeterli bilgi olduğunda başlayabilir. Bu genellikle denetimin risk cevabı evresinde gerçekleşecektir Denetimin Planlanması Plan en geniş anlamda bir işin amaca uygun şekilde başarılması için tasarlanan düzen olarak tanımlanabilir. Uluslararası denetim standartlarına göre denetçinin denetim işini planlamasını ve bu plan dahilinde gerçekleştirmesini öngörmektedir. Denetimin planlanarak yürütülmesinin genel olarak üç temel yararı bulunmaktadır. Denetim planı; (1) Yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmeye yardımcı olur (2) Denetim maliyetinin makul bir düzeyde tutulmasını sağlar (3) Müşteriyle yanlış anlaşılmaların önüne geçer. Planlama ayrı bir denetim evresi değildir. Ancak devamlı ve tekrarlamalı bir süreçtir ki bu süreç önceki denetim çalışmasının tamamlanmasından hemen sonra başlar ve cari dönem denetim işinin tamamlanmasına kadar devam eder. Planlama belli faaliyetlerin ve ilave denetim yöntemlerinin uygulanmasından önce tamamlanması gereken denetim yöntemlerinin zamanlamasını kapsar. Örneğin planlama önemli yanlışlık riskinin tanımlanması ve değerlendirmesinden önce şu hususların dikkate alınmasını gerektirir. 21

23 Uygulanması gereken risk değerlendirme yöntemleri ve analitik prosedürler, Kurumun tabi olduğu yasal ve düzenleyici çerçeve ve kurumun bu çerçeveye nasıl uyum sağladığının genel olarak değerlendirilmesi, Önemliliğin belirlenmesi, Uzmanların dâhil edilmesi, Diğer risk değerlendirme yöntemlerinin uygulanmasıdır. Denetim planı görev ekibi tarafından yürütülecek denetim yöntemlerinin yapısını kapsamını ve zamanlamasını içeren genel denetim stratejisinden daha detaylıdır. Planlamada daha çok asıl denetime ilişkin prosedürler yer alır. Örneğin denetçi ilk olarak risk değerlendirme yöntemlerini planlar. Spesifik diğer denetim yöntemlerinin yapısının, zamanının ve kapsamının planlanması bu risk değerlendirme yöntemlerinin sonuçlarına bağlıdır. Ayrıca denetçi geriye kalan bütün ek denetim yöntemlerini planlamadan önce işlemler hesap bakiyeleri ve açıklamaların bazı sınıfları için ek denetim yöntemlerinin uygulanmasına başlayabilir. Beklenmedik olaylar, koşullardaki değişmeler veya denetim yöntemleri sonucunda elde edilen denetim kanıtlarının bir sonucu olarak denetçi genel denetim stratejisini ve denetim planını ve bunun yanında değerlendirilmiş risklerin revize edilmesine dayalı diğer denetim tekniklerinin planlanan yapısını, zamanlaması ve kapsamını değiştirme ihtiyacı duyabilir. Yeni bilgiler elde ettikçe denetçinin dikkate alacağı hususlar da değişebilir. Örneğin maddi doğruluk yöntemlerinin uygulanmasıyla elde edilen denetim kanıtı kontrol testleriyle elde edilen denetim kanıtıyla çelişebilir. Planlama aşamasında denetim ekibinin yönlendirilmesi ve gözetiminin yapısı, zamanlaması ve kapsamı ile işin yeniden gözden geçirilmesi aşağıdaki faktörlere bağlı olarak farklılık gösterir: Kurumun büyüklüğü ve karmaşıklığı Denetim alanı Değerlendirilmiş önemli yanlışlık riski (örneğin verilen bir denetim alanında değerlendirilmiş önemli yanlışlık riskindeki bir artış genellikle ekibin yönlendirilmesi gözetimi ve izlenmesine ilişkin kapsamı ve zamanlılığını artırabilir) Denetim işini yürüten ekibin üyelerinin her birinin kapasitesi ve yeteneği (bu konuda ISA 220 de daha detaylı olarak bilgi bulunmaktadır). UDS 300 e göre küçük işletmelerde bir denetimin bütünüyle sorumlu ortak tarafından yürütülmesi durumunda denetim ekibinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile yaptıkları işin yeniden gözden geçirilmesi durumu olmayacaktır. Böyle durumlarda işin bütün yönleriyle şahsen yürütülmesini üstlenen denetim ortağı bütün önemli konulara vakıf olacaktır. Asıl denetimde yapılan yargıların uygunluğu konusunda objektif bir görüş oluşturma aynı bireyin tüm denetimi yürütmesi halinde uygulamaya ilişkin sorunlar yaratabilir. Eğer özellikle 22

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 320 BAĞIMSIZ DENETİMİN PLANLANMASI VE YÜRÜTÜLMESİNDE ÖNEMLİLİK

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 320 BAĞIMSIZ DENETİMİN PLANLANMASI VE YÜRÜTÜLMESİNDE ÖNEMLİLİK EK TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 320 BAĞIMSIZ DENETİMİN PLANLANMASI VE YÜRÜTÜLMESİNDE ÖNEMLİLİK BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 320 BAĞIMSIZ DENETİMİN PLANLANMASI VE YÜRÜTÜLMESİNDE

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI 18 Mart 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 28945 KURUL KARARI Kamu Gözetimi,

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ

MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ MUHASEBE DENETİMİNİN TANIMI Bir ekonomik birime veyahut döneme ait bilgilerin önceden belirlenmiş ölçütlere olan uygunluk derecesini araştırmak ve bu konuda bir

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 300 FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNİN PLANLANMASI

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 300 FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNİN PLANLANMASI TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 300 FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNİN PLANLANMASI Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB)

Detaylı

MESLEK MENSUBU GEÇİŞ DÖNEMİ EĞİTİM PROGRAMI

MESLEK MENSUBU GEÇİŞ DÖNEMİ EĞİTİM PROGRAMI MESLEK MENSUBU GEÇİŞ DÖNEMİ EĞİTİM PROGRAMI EĞİTİM ALANI: SİGORTACILIK MEVZUATINA İLİŞKİN KONULAR Sigortacılık Mevzuatı Türkiye'de Sigortacılık Uygulamaları Sigortacılık ve Risk Yönetimi Sigortacılıkta

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015

SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015 SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015 Sayıştay Denetimi Düzenlilik Denetimi Performans Denetimi Mali denetim Uygunluk denetimi Sayıştay Raporları Sayıştay denetim raporları (Düzenlilik ve Performans denetimi)

Detaylı

10 SORUDA İÇ KONTROL

10 SORUDA İÇ KONTROL T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini

Detaylı

NUROL GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş.

NUROL GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. NUROL GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. Kabul Tarihi: 26.03.2014 Yürürlük Tarihi: 26.03.2014 Nurol Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. Yönetim Kurulu Denetim Komitesi YÖNETMELİĞİ Hazırlayan: Kurumsal Yönetim

Detaylı

BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 805

BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 805 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 805 ÖZEL HUSUSLAR TEK BİR FİNANSAL TABLONUN BAĞIMSIZ DENETİMİ İLE FİNANSAL TABLOLARDAKİ BELİRLİ UNSURLARIN, HESAPLARIN VEYA KALEMLERİN BAĞIMSIZ DENETİMİ

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 510 İLK BAĞIMSIZ DENETİMLER AÇILIŞ BAKİYELERİ

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 510 İLK BAĞIMSIZ DENETİMLER AÇILIŞ BAKİYELERİ TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 510 İLK BAĞIMSIZ DENETİMLER AÇILIŞ BAKİYELERİ Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından

Detaylı

İyi oluşturulmuş bir bağımsız denetim yaklaşımı bir şirketin hedeflerine ulaşmasına destek olur ve sürpriz sonuçları önler.

İyi oluşturulmuş bir bağımsız denetim yaklaşımı bir şirketin hedeflerine ulaşmasına destek olur ve sürpriz sonuçları önler. BAĞIMSIZ DENETİM Bağımsız Denetim işletme içi ve işletme dışı bilgi kullanıcılarının güvenilir bilgi ihtiyacını karşılar. Finansal tabloların güvenilirlik derecesini artırır. Bağımsız denetim, aşağıdaki

Detaylı

21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG A.Ş. 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 21. YÜZYIL BÜYÜK ANADOLU HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ 31 ARALIK 2009 TARİHİNDE SONA EREN HESAP

Detaylı

Nisan 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28967 TEBLĐĞ

Nisan 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28967 TEBLĐĞ 0 Nisan 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28967 TEBLĐĞ Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan: ÖZEL HUSUSLAR ÖZEL AMAÇLI ÇERÇEVELERE GÖRE HAZIRLANAN FĐNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETĐMĐ

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 710

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 710 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 710 KARŞILAŞTIRMALI BİLGİLER-ÖNCEKİ DÖNEMLERE AİT KARŞILIK GELEN BİLGİLER VE KARŞILAŞTIRMALI FİNANSAL TABLOLAR Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim

Detaylı

İÇ KONTROL SİSTEMİ STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI

İÇ KONTROL SİSTEMİ STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL SİSTEMİ STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İçerik Kamu İç Kontrol Standartları Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı ve Eylem Planı Rehberi Eylem Planının Genel Yapısı Eylem Planının Hazırlanmasında

Detaylı

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ Sayın İlgili: İç denetim teknik bir uzmanlık alanı olmanın ötesinde çok temel bir yönetim aracıdır. Yönetim sürecinin temel bir unsuru olan kontrol ve izleme rolü iç denetim

Detaylı

a) 15.000 b) 16.000 c) 18.000 d) 20.000 e) 17.000

a) 15.000 b) 16.000 c) 18.000 d) 20.000 e) 17.000 1) İşletmenin yapmış olduğu ihracat karşılığında elde ettiği döviz tutarını, ulusal para üzerinden kayıtlara geçirmesi hangi muhasebe temel kavramı ile açıklanabilir? a) Tutarlılık kavramı b) Özün önceliği

Detaylı

MUHASEBE DENETİMİ VE GÜVENCE HİZMETLERİ

MUHASEBE DENETİMİ VE GÜVENCE HİZMETLERİ MUHASEBE DENETİMİ VE GÜVENCE HİZMETLERİ DERS NOTLARI KAMU GÖZETİMİ MUHASEBE VE DENETİM STANDARTLARI KURUMU MESLEK MENSUPLARI İÇİN GEÇİŞ DÖNEMİ EĞİTİM PROGRAMI MUHASEBE DENETİMİ VE GÜVENCE HİZMETLERİ DERS

Detaylı

Uçak Servisi Anonim Şirketi Yönetim Kurulu'na. Giriş

Uçak Servisi Anonim Şirketi Yönetim Kurulu'na. Giriş Bağımsız Denetim Görüşü Bağımsız Denetim Kuruluşu Denetim Türü Görüş Türü ARKAN ERGİN ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM VE SMMM A.Ş. Sürekli Olumlu BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU Uçak Servisi Anonim Şirketi Yönetim

Detaylı

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ KONTROL KAVRAMI İşletmenin belirlenen amaçlarına ulaşması için, işletme yöneticilerinin almış olduğu önlemlere, uyguladığı yöntemlere kontrol usul ve yöntemleri

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 520 ANALİTİK PROSEDÜRLER

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 520 ANALİTİK PROSEDÜRLER TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 520 ANALİTİK PROSEDÜRLER Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından düzenlenen ve Uluslararası

Detaylı

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI Ocak 2013 BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam Madde 1 (1) Bu Programın amacı, Bakanlığımızda

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII TÜRK STANDARTLARII ENSTİİTÜSÜ 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

KURUMSAL. İlkelerine dayanmaktadır.

KURUMSAL. İlkelerine dayanmaktadır. KURUMSAL ERK Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti., on altı yılı aşkın bir süredir Hesap Uzmanlığı ve Baş Hesap Uzmanlığı görevlerinin yanı sıra Maliye Bakanlığında Daire Başkanlığı görevlerinde

Detaylı

ISO 27001:2013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ. Planlama - Destek

ISO 27001:2013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ. Planlama - Destek Planlama - Destek Risk ve fırsatları ele alan faaliyetler enel ilgi güvenliği yönetim sistemi planlaması yaparken, kuruluş Madde 4.1 de atıf yapılan hususları ve Madde 4.3. de atıf yapılan şartları göz

Detaylı

TÜBİTAK BİLİM VE TOPLUM DAİRE BAŞKANLIĞI MALİ DENETLEME VE SÖZLEŞMELER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI

TÜBİTAK BİLİM VE TOPLUM DAİRE BAŞKANLIĞI MALİ DENETLEME VE SÖZLEŞMELER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI TÜBİTAK BİLİM VE TOPLUM DAİRE BAŞKANLIĞI MALİ DENETLEME VE SÖZLEŞMELER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu esasların amacı,

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

BAŞARAN NAS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

BAŞARAN NAS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Başaran Nas Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. tarafından 31 Aralık 2011 tarihi itibariyle hazırlanan işbu Kalite Güvence Raporu, T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından

Detaylı

ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI. 1- Amaç

ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI. 1- Amaç ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI 1- Amaç Alternatif Yatırım Ortaklığı A.Ş., Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili diğer mevzuat kapsamında, tüm pay sahiplerimiz

Detaylı

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Bilindiği üzere; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile yeni mali yönetim ve kontrol sisteminin gereği

Detaylı

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Kurumsallaşma, Denetim ve Risk Yönetimi. Ali Çiçekli, CPA, SMMM TTK İş Geliştirme Lideri 17 Ekim, Swissotel, İstanbul

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Kurumsallaşma, Denetim ve Risk Yönetimi. Ali Çiçekli, CPA, SMMM TTK İş Geliştirme Lideri 17 Ekim, Swissotel, İstanbul Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Kurumsallaşma, Denetim ve Risk Yönetimi Ali Çiçekli, CPA, SMMM TTK İş Geliştirme Lideri 17 Ekim, Swissotel, İstanbul 1 Gündem Bir Bakışta Yeni Türk Ticaret Kanunu Kurumsal

Detaylı

KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI 1. KURULUŞ Şirketimizin 26.04.2012 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim Đlkeleri nde yer alan hükümler kapsamında, Şirketimizin

Detaylı

OMV Petrol Ofisi A.Ş. Denetimden Sorumlu Komite Tüzüğü

OMV Petrol Ofisi A.Ş. Denetimden Sorumlu Komite Tüzüğü OMV Petrol Ofisi A.Ş. Denetimden Sorumlu Komite Tüzüğü Amaç Denetimden Sorumlu Komitenin amacı, Yönetim Kurulunun (1) şirketin mali tablolarının doğruluğu, (2) şirketin yasal şartlara ve mevzuat şartlarına

Detaylı

UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI

UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI 2015-2016 İÇİNDEKİLER A. ĠÇ KONTROL SĠSTEMĠNĠNĠN GENEL ESASLARI 1-Amaç 2-Kapsam 3-Dayanak 4- Ġç Kontrolün Temel Ġlkeleri 5- Ġç Kontrol Sisteminin BileĢenleri

Detaylı

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 501 BAĞIMSIZ DENETİM KANITLARI BELİRLİ KALEMLER İÇİN DİKKATE ALINMASI GEREKEN ÖZEL HUSUSLAR

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 501 BAĞIMSIZ DENETİM KANITLARI BELİRLİ KALEMLER İÇİN DİKKATE ALINMASI GEREKEN ÖZEL HUSUSLAR TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 501 BAĞIMSIZ DENETİM KANITLARI BELİRLİ KALEMLER İÇİN DİKKATE ALINMASI GEREKEN ÖZEL HUSUSLAR Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400 FİNANSAL BİLGİLERE İLİŞKİN, ÜZERİNDE MUTABIK KALINAN PROSEDÜRLERİN UYGULANMASINA YÖNELİK İŞLER İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400 FİNANSAL BİLGİLERE

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI İÇ DENETİM TANITIM BROŞÜRÜ

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI İÇ DENETİM TANITIM BROŞÜRÜ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI İÇ DENETİM TANITIM BROŞÜRÜ Bu broşür 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri ile uluslararası kabul görmüş standartlara uygun olarak

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Petkim Petrokimya Holding A.Ş. Yönetim Kurulu bünyesinde 22/01/2010 tarih ve 56-121 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile kurulan Kurumsal Yönetim

Detaylı

RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI Ek-1 RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi, tespit edilen risklerle

Detaylı

KAMU MALİ SEKTÖRÜ KURULUŞLARINDA MALİ KONTROL STANDARTLARI

KAMU MALİ SEKTÖRÜ KURULUŞLARINDA MALİ KONTROL STANDARTLARI Gayrı resmi tercüme KAMU MALİ SEKTÖRÜ KURULUŞLARINDA MALİ KONTROL STANDARTLARI I. Giriş Bundan böyle "standartlar" olarak anılacak mali kontrol standartları, bundan böyle "kuruluşlar" olarak anılacak kamu

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Prof. Dr. Serdar ÖZKAN İzmir Ekonomi Üniversitesi İzmir Ticaret Odası Meclis

Detaylı

RANDIMAN DENETİM YMM VE BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ

RANDIMAN DENETİM YMM VE BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ RANDIMAN DENETİM YMM VE BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ İÇİNDEKİLER 1.Genel 2. Kalite Güvence Sistemine İlişkin Yapı 3. Kalite Güvence Sistemi Prosedürleri Madde-1 Amaç Madde- 2 Kapsam Madde-

Detaylı

Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ. 31 Aralık 2010 Tarihinde Sona Eren Yıla Ait Finansal Tablolar

Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ. 31 Aralık 2010 Tarihinde Sona Eren Yıla Ait Finansal Tablolar Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ 31 Aralık 2010 Tarihinde Sona Eren Yıla Ait Finansal Tablolar Akis Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Anonim Şirketi 4 Şubat 2011 Vakıf Gayrimenkul Yatırım

Detaylı

COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM BİLGİSAYARLI DENETİM PROGRAMI

COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM BİLGİSAYARLI DENETİM PROGRAMI COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM 1 İçerik CAP-... 3 1. Müşteri tanımları... 3 2. Kullanıcı ve Rol Tanımları... 3 3. Müşteri Kabul Politikası... 4 4. Yıllık Denetim Planı... 4 5. Devamlı Denetim Dosyası... 4

Detaylı

KARKİM SONDAJ AKIŞKANLARI ENERJİ MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI

KARKİM SONDAJ AKIŞKANLARI ENERJİ MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI KARKİM SONDAJ AKIŞKANLARI ENERJİ MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 1- Amaç BİLGİLENDİRME POLİTİKASI Karkim Sondaj Akışkanları Enerji Mühendislik Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., Sermaye Piyasası

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI Yönetim Kurulu nun 21/03/2012 tarih ve 103/184 numaralı kararı ile Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayınlanan Seri: IV, No: 56 sayılı Kurumsal Yönetim

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 İŞLETME VE ÇEVRESİNİ TANIMAK SURETİYLE ÖNEMLİ YANLIŞLIK RİSKLERİNİN BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Standart Kod No 1 Kamu İç Kontrol Standardı ve Şartı ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Mevcut Durum Sorumlu Birim Eylem Kod No Öngörülen Eylem veya

Detaylı

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının

Detaylı

Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Politikası nın oluşturulması, uygulanması ve güncellenmesinin sağlanmasından Banka nın Yönetim Kurulu sorumludur.

Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Politikası nın oluşturulması, uygulanması ve güncellenmesinin sağlanmasından Banka nın Yönetim Kurulu sorumludur. Yönetim Kurulu Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Politikası nın oluşturulması, uygulanması ve güncellenmesinin sağlanmasından Banka nın Yönetim Kurulu sorumludur. Denetim Komitesi Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 İŞLETME VE ÇEVRESİNİ TANIMAK SURETİYLE ÖNEMLİ YANLIŞLIK RİSKLERİNİN BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ Giriş BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 315 İŞLETME

Detaylı

DENETİM STANDARTLARI

DENETİM STANDARTLARI T.C. KAMU GÖZETİMİ MUHASEBE VE DENETİM STANDARTLARI KURUMU T.C. BEYKENT ÜNİVERSİTESİ MODÜL - I DENETİM STANDARTLARI HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Yunus KİSHALI Doç. Dr. Mehmet Fatih GÜNER Dr. Davut PEHLİVANLI

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 720

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 720 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 720 BAĞIMSIZ DENETÇİNİN DENETLENMİŞ FİNANSAL TABLOLARI İÇEREN DOKÜMANLARDAKİ DİĞER BİLGİLERE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI Bu metin, Uluslararası Bağımsız

Detaylı

YAZICILAR HOLDİNG A.Ş.

YAZICILAR HOLDİNG A.Ş. YAZICILAR HOLDİNG A.Ş. Denetim Komitesi Yönetmeliği Bu Yönetmelik Yönetim Kurulu nun 26.03.2014 tarihli ve (22) sayılı kararı ile onaylanmıştır. Hazırlayan Denetim Komitesi Onay Yönetim Kurulu YAZICILAR

Detaylı

Bilgi Sistemleri Risk Yönetim Politikası

Bilgi Sistemleri Risk Yönetim Politikası POLİTİKASI Sayfa :1/7 Bilgi Sistemleri Risk Yönetim Politikası Doküman Bilgileri Adı: Bilgi Sistemleri Risk Yönetim Politikası Doküman No: 01 Revizyon No: İlk yayındır Doküman Tarihi: 01.10.2014 Referans

Detaylı

BÖLÜM 3 DENETİMİ PLANLAMA

BÖLÜM 3 DENETİMİ PLANLAMA BÖLÜM 3 DENETİMİ PLANLAMA Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ DENETİMİN PLANLAMASI SÜRECİ Denetimi planlanma, denetimin amacına ulaşmak için sıra ile yapılacak işlerin düzenlemesidir. Denetim planlaması, tasarlanan

Detaylı

ANADOLU EFES BĠRACILIK VE MALT SANAYĠ A.ġ. DENETĠM KOMĠTESĠ YÖNETMELĠĞĠ

ANADOLU EFES BĠRACILIK VE MALT SANAYĠ A.ġ. DENETĠM KOMĠTESĠ YÖNETMELĠĞĠ ANADOLU EFES BĠRACILIK VE MALT SANAYĠ A.ġ. DENETĠM KOMĠTESĠ YÖNETMELĠĞĠ ANADOLU EFES BĠRACILIK VE MALT SANAYĠ A.ġ. DENETĠM KOMĠTESĠ YÖNETMELĠĞĠ I- GENEL HÜKÜMLER Kapsam 1.1. Bu yönetmelik, Sermaye Piyasası

Detaylı

KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI

KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI 2015 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM... 1 Genel Hükümler... 1 Amaç ve kapsam... 1 Hukukî dayanak... 1 Tanımlar...

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200 BAĞIMSIZ DENETÇİNİN GENEL AMAÇLARI VE BAĞIMSIZ DENETİMİN BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARINA UYGUN OLARAK YÜRÜTÜLMESİ Bu metin, Uluslararası Bağımsız

Detaylı

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.

Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi. Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05. Doğal Gaz Dağıtım Sektöründe Kurumsal Risk Yönetimi Mehmet Akif DEMİRTAŞ Stratejik Planlama ve Yönetim Sistemleri Müdürü İGDAŞ 29.05.2013 İÇERİK Risk, Risk Yönetimi Kavramları Kurumsal Risk Yönetimi (KRY)

Detaylı

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. ( Şirket veya Doğan Burda ) Kurumsal Yönetim Komitesi

Detaylı

ISO 27001:2013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ. Kapsam - Terimler

ISO 27001:2013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ. Kapsam - Terimler Kapsam - Terimler K A P A M Kapsam u standard kuruluşun bağlamı dâhilinde bir bilgi güvenliği yönetim sisteminin kurulması, uygulanması,sürdürülmesi ve sürekli iyileştirilmesi için şartları kapsar. u standard

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200 EK TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200 BAĞIMSIZ DENETÇİNİN GENEL AMAÇLARI VE BAĞIMSIZ DENETİMİN BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARINA UYGUN OLARAK YÜRÜTÜLMESİ BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 450 BAĞIMSIZ DENETİMİN YÜRÜTÜLMESİ SIRASINDA BELİRLENEN YANLIŞLIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 450 BAĞIMSIZ DENETİMİN YÜRÜTÜLMESİ SIRASINDA BELİRLENEN YANLIŞLIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 450 BAĞIMSIZ DENETİMİN YÜRÜTÜLMESİ SIRASINDA BELİRLENEN YANLIŞLIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi

Detaylı

Nesnel Güvence ve Danışmanlık Faaliyeti, Ne demek?

Nesnel Güvence ve Danışmanlık Faaliyeti, Ne demek? Nesnel Güvence ve Danışmanlık Faaliyeti, Ne demek? Nesnel Güvence ve Danışmanlık Faaliyeti, İdarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî işlemlerinin; risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII KALKIINMA BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

Mehmet BÜLBÜL. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürülüğü Daire Başkanı

Mehmet BÜLBÜL. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürülüğü Daire Başkanı Mehmet BÜLBÜL Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürülüğü Daire Başkanı Belirlenen düzenleme, standart ve yöntemler çerçevesinde; planlama, programlama, bütçeleme, uygulama, kontrol etme, muhasebeleştirme

Detaylı

Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının İlk Uygulaması

Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının İlk Uygulaması UFRS 1 Standarda (standardın ilgili paragraflarına referans verilmiştir) UFRS 1.20A UFRS 1.25B Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının İlk Uygulaması Kontrol listesinin bu kısmı, bir işletmenin

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 600

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 600 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 600 ÖZEL HUSUSLAR-TOPLULUK FİNANSAL TABLOLARININ BAĞIMSIZ DENETİMİ (TOPLULUĞA BAĞLI BİRİM DENETÇİLERİNİN ÇALIŞMALARI DÂHİL) Giriş BAĞIMSIZ DENETİM

Detaylı

Exit Plan Çıkış Stratejisi

Exit Plan Çıkış Stratejisi Exit Plan Çıkış Stratejisi 2 İçindekiler Proje yaklaşımı ve kapsamı Projeye genel bakış Proje adımları ve ürünler Aksiyon planı ve performans kriterleri Proje organizasyonu 3 Proje yaklaşımı ve kapsamı

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI I. AMAÇ ve KAPSAM Madde 1- Bu düzenlemenin amacı Bosch Fren Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Şirket) yönetim kurulu tarafından oluşturulacak Kurumsal

Detaylı

IV. Strateji Geliştirme Birim Yöneticileri Toplantısı. 03 04 Mayıs 2012 Bolu. 3.Grup Atölye Çalışması. Kontrol Faaliyetleri

IV. Strateji Geliştirme Birim Yöneticileri Toplantısı. 03 04 Mayıs 2012 Bolu. 3.Grup Atölye Çalışması. Kontrol Faaliyetleri IV. Strateji Geliştirme Birim Yöneticileri Toplantısı 03 04 Mayıs 2012 Bolu 3.Grup Atölye Çalışması Kontrol Faaliyetleri 3.Grup Atölye Çalışması 1. Sayıştay 2. Milli Savunma Bakanlığı 3. Maliye Bakanlığı

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400 TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400 FİNANSAL BİLGİLERE İLİŞKİN, ÜZERİNDE MUTABIK KALINAN PROSEDÜRLERİN UYGULANMASINA YÖNELİK İŞLER Bu metin, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence

Detaylı

GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK)

GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK) GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK) İÇİNDEKİLER Paragraf Giriş....1-7 İleriye Yönelik Finansal Bilgilere İlişkin Denetçi Tarafından Verilen Güvence...8-9

Detaylı

Yazılım ve Uygulama Danışmanı Firma Seçim Desteği

Yazılım ve Uygulama Danışmanı Firma Seçim Desteği Yazılım ve Uygulama Danışmanı Firma Seçim Desteği Kapsamlı bir yazılım seçim metodolojisi, kurumsal hedeflerin belirlenmesiyle başlayan çok yönlü bir değerlendirme sürecini kapsar. İş süreçlerine, ihtiyaçlarına

Detaylı

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200 EK TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 200 BAĞIMSIZ DENETÇİNİN GENEL AMAÇLARI VE BAĞIMSIZ DENETİMİN BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARINA UYGUN OLARAK YÜRÜTÜLMESİ BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI

Detaylı

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME Sayfa Sayısı 1/5 1. KAPSAM TS EN ISO/IEC 17024 Personel belgelendirme kuruluşları için geliştirme ve sürdürebilirlik programları da dahil belirli şartlara göre personeli belgelendiren kuruluşlar için genel

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KAMU İÇ KONTROL KONTROL ORTAMI İç kontrolün temel unsurlarına temel teşkil eden genel bir çerçeve olup, kişisel ve mesleki dürüstlük, yönetim ve personelin etik değerleri, iç kontrole yönelik destekleyici

Detaylı

İÜ İç Denetim Birimi Başkanlığı İÇ DENETİM PROSEDÜRÜ

İÜ İç Denetim Birimi Başkanlığı İÇ DENETİM PROSEDÜRÜ Sayfa No : 1/5 1.AMAÇ İstanbul Üniversitesinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve

Detaylı

TEBLİĞ Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan:

TEBLİĞ Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan: TEBLİĞ Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan: BAĞIMSIZ DENETÇİNİN DENETLENMİŞ FİNANSAL TABLOLARI İÇEREN DOKÜMANLARDAKİ DİĞER BİLGİLERE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI (BDS 720) HAKKINDA TEBLİĞ

Detaylı

RİSKLERİ DEĞERLENDİRME REHBERİ

RİSKLERİ DEĞERLENDİRME REHBERİ T.C DÖŞEMEALTI KAYMAKAMLIĞI Döşemealtı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü RİSKLERİ DEĞERLENDİRME REHBERİ İÇİNDEKİLER 1. RİSK DEĞERLENDİRME VE İÇ KONTROL SİSTEMİ ORGANİZASYON ŞEMASI.. 3 ORGANİZASYON ŞEMASI...

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII AVRUPA BİİRLİİĞİİ BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

İŞ FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

İŞ FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI İŞ FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Bu düzenlemenin amacı, Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim İlkelerinde yer alan düzenlemeler

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII KÜLTÜR VE TURİİZM BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

TÜSİAD, iç denetim ile ilgili raporunu kamuoyuna sundu

TÜSİAD, iç denetim ile ilgili raporunu kamuoyuna sundu TÜSİAD, iç denetim ile ilgili raporunu kamuoyuna sundu 27 Mayıs 2010 TS/BAS-BÜL/10-44 TÜSİAD, Reel Sektörde İç Denetim Uygulamaları: Tespit ve Öneriler başlıklı raporunu, 27 Mayıs 2010 Perşembe günü The

Detaylı

ISO 27001:2013 BGYS BAŞTETKİKÇİ EĞİTİMİ

ISO 27001:2013 BGYS BAŞTETKİKÇİ EĞİTİMİ 1.Tetkik Gün Sayısı İle İlgili Tanımlar Tetkik Süresi: Bir tetkikte harcanan toplam zaman. Her tür tetkikte, tetkik zamanı bina turlarında geçen süreleri, planın dışında geçen süre, dokümanların gözden

Detaylı

ENGİN BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİLİK MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Member of Grant Thornton International

ENGİN BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİLİK MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Member of Grant Thornton International ENGİN BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİLİK MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Member of Grant Thornton International T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI SİGORTACILIK MEVZUATI KAPSAMINDA HAZIRLANAN 31 ARALIK 2010

Detaylı