Tütünün Vergilendirilmesi ve Yasa Dışı Ticaret

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Tütünün Vergilendirilmesi ve Yasa Dışı Ticaret"

Transkript

1 Toolkit 2012 TK Ne basit, deǧil mi? TOBTAXY (Making Tobacco Tax Trendy) Tütünün Vergilendirilmesi ve Yasa Dışı Ticaret Bu yayın, Sağlık Programı kapsamında Avrupa Birliği nden fon alan TobTaxy - Making Tobacco Tax Trendy (TobTaxy - Tütün Vergisini Trend Haline Getirme) projesinden doğmuştur. (Hibe Sözleşmesi )

2 49-51 Rue de Treves, Brussels, Belgium Tel: +32 (0) Fax: / 61 Derleyen Stefan Callan Smoke Free Partnership Rue de Treves Brussels 1040 Belgium Tel: +32 (0) Faks: +32 (0) E-posta: Yayın Kurulu Joy Townsend (Başkan) Birleşik Krallık Anne-Marie Perucic İsviçre Angel Lopez Nicolas İspanya Antoine Deutsch Fransa Florence Berteletti Kemp Avrupa Hana Ross Çek Cumhuriyeti Luk Joossens Belçika Laura Radu-Loghin Romanya Çizimler Amélie Clément The Smoke Free Partnership (Sigaradan Arınma Ortaklığı) European Respiratory Society ERS (Avrupa Solunum Topluluğu) Cancer Research UK CR-UK (Birleşik Krallık Kanser Araştırması) European Heart Network EHN (Avrupa Kalp Ağı) Michal Stoklosa Polonya arasında stratejik, bağımsız ve esnek bir ortaklıktır. Bu ortaklığın amacı, tütün denetiminin savunulmasını, AB sağlık örgütleri ve AB tütün denetimi ağları ile işbirliği içinde AB de ve ulusal düzeylerde politika araştırılmasını teşvik etmektir.

3 İçindekiler Background 4 Alet Çantası Hakkında 5 Vergilendirme: Halk Sağlığı İçin Bir Araç Mı? 7 Alet Çantasındaki Önemli Terimler ve Kavramlar: A-Z In Practice 18 Tütün Sanayinin Vergilendirmeye Tepkisi 19 Verginin Etkisini Hesaplama Yöntemi 25 Tütün Vergisi Artışlarının Devletlere Faydaları 26 Sigara vergisi ve yoksulluk: Vergi azalan oranlı mı? 27 İpotek Education 9 Tütünün Vergilendirilmesiyle İlgili Temel Prensipler 13 Vergi yapısının etkileri 15 Enflasyonun Etkileri 16 Gelir Artışının Etkileri: Satın Alınabilirlik Policy + Advocacy 27 Uluslararası / Küresel Bakış Açısı 29 Avrupanın Bakış Açısı: Mevcut AB Tütün Vergisi Direktifi 32 Vergiden Kaçınma ve Vergi Kaçırma 33 Kaçakçılık ve Yasa Dışı Ticaret 39 Tütün vergisiyle ilgili yanlış düşünceler ve karşıt görüşler 42 Sağlıklı Yaşam Yılları Göstergesi 43 Tütün Vergisi Sistemleri İçin Halk Sağlığı Uygulaması Özeti

4 Alet Çantası Hakkında Alet çantasıyla hedeflenen Alet Çantasındaki Veriler Bu doküman, Avrupa Birliği tarafından fonlanan ve arasında yürütülen TobTaxy Making Tobacco Tax Trendy 1, kapasite oluşturma projesinin tamamlayıcı bir parçası ve başlıca çalışmalarından biri olarak hazırlanmıştır. Bu proje, halk sağlığı ve tütün kontrolü topluluğunu tütünün vergilendirilmesi ve yasa dışı ticaret konularında ulusal düzeyde ve Avrupa düzeyinde eğitmek üzere planlanmıştır. İlk olarak, Eylül Haziran 2012 arasında, Alet Çantası, TobTaxy projesinin ana faaliyet aşamasında taslak olarak hazırlandı. Paris, Iasi, Vilnius, Dublin ve Prag da düzenlenen kapasite oluşturmaya yönelik beş atölye çalışmasında eğitim dokümanı olarak kullanıldı ve kapasite oluşturma aktivitelerini tamamlayıcı rol oynadı. Bu aktivitelerle 90 ı aşkın halk sağlığı profesyoneli, ekonomist ve bakanlık temsilcisine eğitim verildi. Bu Alet Çantası, tütünün vergilendirilmesi ve yasa dışı ticaret konularında başvuru kaynağı olarak kullanılması amacıyla dünyaca tanınan sağlık ekonomistleri, tütün kontrolü uzmanları ve TobTaxy atölye çalışması katılımcıları tarafından en uygun hale getirildi. Alet çantasının hedefi, genel olarak TobTaxy Projesinin amaçları bağlamında belirlenmiştir: Avrupa da ulusal düzeyde tütüne uygulanan verginin artırılması tezini savunması için halk sağlığı topluluğunun gereken yetenek ve bilgilerle donatılması. Bu alet çantasında, şunları öğreneceksiniz: Tütün mamüllerinin fiyatını belirleyen faktörler vefiyatın bir parçası olarak verginin hesaplanmasına ilişkin yöntemler Fiyat artışlarının tütün mamüllerinin kullanımını nasıl etkilediği Vergilendirme yoluyla fiyatların nasıl artırılabileceği Tütün sanayinin fiyatları nasıl manipüle ettiği Farklı tütün vergisi yapıları, bunların tütün vergisi gelirleriyle ilişkisi ve gelirlere etkisi Kaçak tütün ticareti türleri, nedenleri, etkileri ve bunlarla mücadele yöntemleri Tütün vergilerindeki/fiyatlarındaki değişikliklerin tütün mamüllerinin kullanım ve tüketim yaygınlığı, sigarayla ilgili ölüm ve hastalıklar ve diğer ulusal maliyetler üzerindeki etkisi Sağlıklı Yaşam Yılları Göstergesi nin daha iyi anlaşılması Önemli bir not olarak, bu alet çantasındaki veriler 2011 e kadar ve 2011 boyunca elde edilen verileri içermekte ve bazı yerlerde Nisan 2012 de güncellenmiş bilgiler bulunmaktadır. İçerikte, hem tütünün vergilendirilmesine ilişkin temel prensiplere hem de ülkelere özgü verilere / Avrupa ülkelerinin karşılaştığı zorluklara değinilmektedir. Bu doküman Avrupa dillerinin çoğuna tercüme edilmiş olup TobTaxy projesinde tanımlanmış hedef ülkelerin hepsini ilgilendiren bilgiler içermektedir. Tüm alet çantaları, 2012 yazından itibaren Smoke Free Partnership (Sigaradan Arınma Ortaklığı) web sitesinde bulunabilir: 1 >> TobTaxy hakkında daha fazla bilgi için bkz. /-TobTaxy- 4

5 Vergilendirme: Halk Saglıgı İçin Bir Araç Mı? Vergilendirme, özellikle genç nesiller ve düşük gelirli gruplar arasında tütün tüketimini azaltmak için kullanılabilecek yegane ve en etkili, en düşük maliyetli müdahale yöntemidir. Bu politika uzun süredir Dünya Sağlık Örgütü 2 ve Dünya Bankası 3 tarafından kabul görmektedir. Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi 4 nde de vergilendirme, kapsamlı bir tütün azaltma politikasının önemli bir parçası olarak vurgulanmaktadır. Düzgün şekilde yönetildiğinde vergilendirmenin bu kadar etkili olmasının özünde, tütün mamüllerinin fiyatlarını artırma kabiliyeti yatar. Bu da tütün mamüllerinin satın alınabilirliğini nüfusun büyük bir kısmı için, özellikle de satın alım gücü düşük gruplar için, doğrudan azaltır. Geliri düşük olanlar ve genç nesiller için -ki bunların sigara içmesi veya sigaraya başlaması daha olasıdır- tütün mamülü fiyatlarının daha az makul hale getirilmesi tütün mamüllerine ulaşımı ve sigaranın çekiciliğini azaltır. Tütüne olan talepteki düşüş, halihazırda sigara içenlerde artan bırakma oranları 5 ve potansiyel kullanıcıların tütün kullanma oranlarındaki azalış ile kendini göstermektedir. Maliye Bakanlığı nın vergilendirme hakkındaki görüşü? Gençler, fiyat artışlarına karşı daha hassastır ve yaşlılara göre sigara kullanımlarını iki ila üç kat daha fazla düşürebilirler. Örneğin, 2002 de Vali Bloomberg tarafından uygulamaya konulan New York tütün kontrol programında tütün vergilerinin artırılması da vardı. Program uygulamaya konulmadan önceki on yılda sigara kullanımı oranlarında hiçbir düşüş yaşanmamıştı. Kontrol programından sonra, ergenler arasındaki sigara içme oranı 2001 de %17,6 dan 2007 de %8,5 e düştü; bu oran 2007 de ABD ulusal ergen ortalamasının neredeyse üçte ikisinden daha düşüktür. 6 2 WHO Tütün Kullanımını Azaltma Girişimi. Tütün kontrolünün yapı taşları: el kitabı. Cenevre, Dünya Sağlık Örgütü, tobacco/resources/publications/tobaccocontrol_handbook/en/ 3 Jha P Chaloupka F. Salgını frenleme: devletler ve tütün kontrolünün ekonomisi. Washington, DC: Dünya Bankası, www1.worldbank.org/tobacco/cover2a.asp 4 5 Hu T-W, Sung H-Y, Keeler TE. Kaliforniya da sigara tüketimini azaltma: tütün vergileri - sigarayla mücadele medya kampanyası karşılaştırması. Am J Public Health 1995b;85(9): Lise Öğrencileri Arasında Sigara Kullanımı --- Amerika Birleşik Devletleri, Morbidity and Mortality Weekly Report, Tem 9, 2010/59 (26):

6 Kanıtlar neden politika değişikliği getirmiyor? Modern devlet mekanizmalarının gerçekleri, tütün kullanımını frenlemek için gerekenin çok altında vergi düzeylerini karşımıza çıkarıyor. Neden? En önemli nedenlerden biri, ulusal Sağlık Bakanlıklarının vergilendirmenin faydalarını anlaması olası olsa da vergi düzeylerinin genellikle hükümetlerin Maliye Bakanlıkları tarafından kontrol ediliyor olmasıdır. Ne yazık ki Sağlık ve Maliye Bakanlıkları arasında ya çok az ya da hiç iletişim bulunmamaktadır. Bu da Maliye Bakanlıklarının vergilendirmenin sağlık üzerindeki ve hatta devlet gelirleri üzerindeki etkisini pek de kavrayamaması sonucunu doğurmaktadır. Dahası, Maliye Bakanlıkları belki de sigara tüketiminin kapsamlı sosyal ve ekonomik maliyetlerini veya vergilendirmenin sigara tüketimi düzeylerini düşürmede ne kadar önemli olduğu gerçeğini tam olarak takdir etmeden tütünü genellikle bir gelir kaynağı ve sıradan bir tüketim maddesi olarak görmektedirler. Maliye bakanlıkları ayrıca tütün şirketleriyle çoğunlukla yakın ilişkiler içinde olurlar ve tütün vergilerini artırmamaları konusunda güçlü lobi faaliyetlerine maruz kalırlar. Halk sağlığı topluluğu nasıl yardımcı olabilir? Halk sağlığı topluluğunun harekete geçerek: 1 / Tütünün vergilendirilmesiyle ilgili politika sürecini anlaması (hangi kararları kimler alıyor, neden ve nasıl) 2 / Tütünün vergilendirilmesinin değeri, rolü, yapısı ve etkileriyle ilgili kamu bilincini artırması 3 / Halk sağlığı ve devletin gelir sağlaması için etkili tütün vergisi artışları lehine lobi faaliyetinde bulunması 4 / Tüm tütün mamülleri için benzer düzeyde vergilendirme için lobi faaliyetinde bulunması 5 / Sağlık Bakanlıklarındaki destek veren kişiler ve onların vergi dairelerindeki meslektaşları arasında köprü oluşturması 6 / Maliye Bakanlıkları ile doğrudan irtibata geçmesi 7 / Tütünün vergilendirilmesiyle ilgilenen Parlamento Üyeleri bulması 8 / Parlamento Üyelerinin Maliye Bakanlığı ile irtibata geçmesini ve onlara tütünün vergilendirilmesiyle ilgili sorular sormasını sağlaması gerekir. Ne yazık ki, çoğu zaman halk sağlığı savunucuları, vergilendirmeyle ilgili kendilerinin de bilgi eksikliği bulunmasından ötürü hükümetleri etkin bir biçimde bilgilendirme ve lobi oluşturma konusunda yetersiz kalıyorlar. Vergilendirme, beceri isteyen, karmaşık ve öğrenilmesi zor bir alan olarak görülüyor. Bu nedenlerle halk sağlığı savunucuları şunları yapmakta zorlanıyorlar: Olumlu vergilendirme politikalarını savunmak Vergilerin artırılmasıyla ilgili tutarlı stratejiler oluşturmak Vergilerin azaltılmasını ya da vergi artışlarının enflasyonla aynı doğrultuda tutulmasını savunan argümanları etkili bir şekilde çürütmek Bu zorluklara yanıt olarak, halk sağlığı sektörünün, maliye ve vergi yetkilileriyle ilişki kurmak için ciddi miktarda yatırım yapan tütün sanayiyle mücadele edebilmesi için olumlu tepki vermesi çok önemlidir. Tütün sanayi 7 doğruyu yansıtmayan ancak ikna edici bir şekilde savunduğu tezinde, vergilendirmenin tütün tüketimini azaltmak için yanlış veya etkisiz bir yol olduğunu ve artan vergilerin kaçak tütün ticaretini artıracağını söylüyor. 8 7 Tütün sanayi burada, tütün sanayi tarafından fonlanan ve/ veya tütün sanayinin çıkarlarını savunan tüm örgütler olarak tanımlanmaktadır. 8 Bunun açık bir örneğini görmek için, 2012 Birleşik Krallık bütçesine Guardian gazetesinde verilen şu tepkiye bakın: >> See More 6

7 Alet Çantasındaki Önemli Terimler ve Kavramlar: A-Z B-O Büyük ölçekli organize kaçakçılık Büyük ölçekli organize tütün mamülü kaçakçılığı, genellikle bütün vergilerden kaçan organize suç ağları tarafından sigaraların yasa dışı taşınması, dağıtılması ve büyük partiler halinde satılmasıdır. CPI (TÜFE) Tüketici Fiyatları Endeksi CPI (TÜFE), yani Tüketici Fiyatları Endeksi, ortalama hane halkı tarafından satın alınan mal ve hizmetlerin ortalama maliyetinin bir ölçüsüdür. Ulusal istatistik kurumları tarafından hesaplanan birçok fiyat endeksinden biridir. CPI (TÜFE) deki yüzde değişikliği, enflasyonun bir ölçüsüdür Dışsal maliyetler Ekonomik açıdan dışsal maliyetler, değerlendirilen ekonomik kararın tarafı olmayan kişileri (dışsal tarafları) etkileyen olumsuz ekonomik/sosyal etkilerdir. Sigara tüketimi (ve onunla ilgili sonuçlar) bakımından dışsal maliyetler, sigara içenlerin karşılamadığı aşağıdaki maliyetleri içerir: kaybedilen üretkenlik ve hastalık izni, sağlık ve sosyal yardım hizmetlerinin maliyetleri, sigara içmeyenlerin pasif içiciliğinin maliyetleri ve sigara ürünlerinin neden olduğu yangınların maliyetleri Değer esaslı vergiler Tütün mamüllerinin değerine dayanır (yani imalatçı fiyatlarının veya perakende fiyatlarının belirlenmiş bir yüzdesi) İnce Kıyılmış Tütün İnce kıyılmış tütün, tüketicilere tartılarak satılan yarı mamul bir üründür. Dolayısıyla ince kıyılmış tütün kullananların, sarma tütün ürünlerini (RYO) kullanmadan önce ince kıyılmış tütün, sarma kağıdı veya boru ve sigara sarma cihazları gibi ek ürünler satın almaları gerekir Kaçakçılık Kaçakçılık, yasa dışı yollarla ithal edilen ürünlerin ticaretidir. Kaçak imalat Kaçak imalat terimi, yasa dışı yollarla üretilmiş ürünlere atfen kullanılır (yasaya aykırı şekilde tütün mamülleri üretimi.) Söz konusu yasalar vergi yasaları olabileceği gibi tütün mamüllerinin üretimini kısıtlayan başka kanunlar da (ruhsat veya tekelle ilgili kanunlar vb.) olabilir Küçük ölçekli kaçakçılık Küçük ölçekli kaçakçılık tanımına düşük vergili ülkelerdeki tütün mamüllerinin bireyler veya küçük gruplar tarafından, yüksek vergili bir ülkede yeniden satışa yönelik olacak miktarlarda satın alınması girer Kaçak Tütün Kaçak tütün, bir Üye Ülkenin ya da AB nin yürürlükteki vergi, harç veya diğer mali kanunlarını ihlal eder şekilde söz konusu Üye Ülkenin Bölgesine ithal edilmiş, bu bölgede dağıtımı yapılmış veya satılmış tütün mamülleri anlamına gelir Özel maliyetler (veya içsel maliyetler; dışsal maliyetlerin karşıtı) Elde ettikleri faydayı/memnuniyeti en üst düzeye çıkarmak için yaptıkları piyasa seçimleri karşılığında bireyler tarafından maruz kalınan maliyetler. 7

8 Alet Çantasındaki Önemli Terimler ve Kavramlar: A-Z P-Y Paket boyutları Bir pakette genellikle 20 sigara bulunur Bir kartonda genellikle 10 paket ya da 200 sigara bulunur Bir büyük kutuda genellikle 50 karton ya da sigara bulunur Bir konteynerde genellikle 1000 büyük kutu ya da 10 milyon sigara bulunur Sahte tütün Sahte tütün üretimi, üretilen ürünlere asıl sahibinin izni olmaksızın ticari marka basılan bir yasa dışı üretim biçimidir. Spesifik Vergiler: Bu vergiler, 1000 sigara başına (veya 20 lik sigara paketi ya da tütün çubuğu başına) sabit oranlı uygulanan vergilerdir. Taban fiyat ne olursa olsun aynı vergi uygulanır; ucuz ve pahalı markalar arasında fiyat farkını artırmaz Talebin fiyat esnekliği Bu bir ekonomi kavramıdır; bir ürünün fiyatı %1 oranında değiştiğinde ürüne olan talebin ne olduğunu ölçer. Fiyat esnekliği üründen ürüne değişir. Gereklilik olan ürünler (veya tütün gibi bağımlılık yapan ya da ikamesi olmayan ürünler) fiyat değişikliklerine karşı daha az duyarlıdır çünkü tüketiciler fiyat artışlarına rağmen bu ürünleri almaya devam etme eğilimdedirler. Esneklik, ekonometri analizi ile hesaplanabilir ve genellikle negatiftir; yani artan fiyat talebi düşürür. Örneğin, -0,4 lük fiyat esnekliği, fiyatta %1 artış olduğunda tüketimin %0,4 düşeceğini ifade eder. Fiyattaki oynamalar, ürünü kullanan insan sayısında veya satın alınan ürün miktarında değişikliğe neden olabilir Vergi yansıması Vergi yansıması, belirli bir vergi yükünün ekonomik refah dağılımı üzerindeki etkisinin analizidir. Vergi yansımasının, sonuçta vergi yükü üzerine kalan gruba düştüğü söylenir Vergi Yükü Vergi yükü, bir ürün veya gelir üzerine konulan vergi miktarıdır. Vergi yükleri birtakım faktörlere bağlı olarak değişir; örn. gelir düzeyi, yargı alanı ve mevcut vergi oranları WAP WAP (perakende satış fiyatı ağırlıklı ortalaması), tüketime sunulan tüm sigaraların toplam değerinin (tüm vergiler dahil perakende satış fiyatı temel alınır) tüketime sunulan toplam sigara miktarına bölünmesiyle hesaplanır. Her yıl en geç 1 Mart günü, önceki takvim yılında elde edilen veriler temel alınarak hesaplanır. Yarı dışsal maliyetler Sigara içen bir bireyin bulunduğu hane halkının sigara içmeyen üyelerinin maruz kaldığı maliyetler 8

9 Tütünün Vergilendirilmesiyle İlgili Temel Prensipler Tütünün vergilendirilmesiyle hedeflenen üç temel şey vardır: Gelirleri artırmak Tüketimi kısıp sağlıklı yaşamı teşvik etmek (kısıtlayıcı vergi işlevi) Dışsallıkların etkisini düzeltmek Tütün, zaruri olmayan ve tüketildiğinde ciddi ve büyük sosyal maliyetlere ( dışsallıklar ) neden olan bir ürün olduğundan diğer tüketim mallarının çoğundan farklıdır. Bu maliyetler arasında, sigara içerenler tarafından doğrudan karşılanmayan, sigara tüketimiyle ilgili hastalıkların yol açtığı sağlık maliyetleri, pasif içicilik kurbanlarıyla ilgili maliyetler ve sigara içenlerin karşılamadığı üretkenlik kayıpları bulunur. Bu maliyetler, tütün tüketiminin düzenlenmesiyle ilgili devlet müdahalesini haklı çıkarmakta ve tütün mamüllerinin vergilendirilmesini ekonomik bir mantığa oturtmaktadır. Vergi gelirinin bir kısmı, sigara tüketimiyle ilgili dışsal maliyetlerin karşılanması için kullanılabilir. Ekonomik literatüre göre bazı özel (veya içsel) maliyetlerin varlığı da kişisel bir karar olan sigara içme davranışına devlet müdahalesini gerekçelendirmektedir. Buradaki mantık şudur: bütün bireyler sigara içme davranışının gelecekte kendi sağlıkları üzerindeki olumsuz etkilerinin ve/veya nikotin bağımlılığının risk ve maliyetlerinin sorumluluğunu alamamaktadır; çünkü sigaraya tipik olarak nikotinin bağımlılık yapan niteliğinin tam olarak kavranamadığı küçük yaşlarda başlanmaktadır. Bu durumda, tütüne uygulanan tüketim vergilerinin rolü, şu anki ve gelecekteki sigara içme davranışından yıldırmak amacıyla tütün mamüllerinin satın alınabilirliğini azaltmaktır. 9 En uygun vergi oranı nasıl oluşur? En uygun vergi oranının nasıl oluşacağına ilişkin farklı bakış açıları bulunmaktadır: Halk sağlığı bakış açısı sigara içen herkes sigarayı bırakana kadar Devletin bakış açısı gelirleri en üst düzeye çıkarmak, ancak aynı zamanda sağlık durumunu iyileştirmek, sağlık maliyetlerini ve sigara tüketimiyle ilgili diğer maliyetleri azaltmak Ekonomi biliminin bakış açısı (etkili bir vergi geliri kaynağı olarak) tütün tüketimiyle ilgili dışsallıkları ve içsellikleri düzeltmek Vergi artırımlarını savunurken bu bakış açılarını anlamak önemlidir. 9 Bu bölüm, bir Avrupa Komisyonu Yayını olan The Aspect Consortium dan alınmıştır, Ekim 2004, sf76 9

10 Tütün Vergisinin Yapısı AB de üretilen tütün, üç tip vergiye tabidir: iki ayrı türde tüketim vergisi ve Katma Değer Vergisi (VAT). Spesifik (veya sabit) tüketim vergileri ürün adedi başına belirlenen vergi olarak uygulanır. Taban fiyat ne olursa olsun aynı miktarda vergi uygulanır; ucuz ve yüksek kaliteli markalar arasında fiyat farkını artırmaz. En iyi benim Hayır, benim! Değer esaslı tüketim vergileri tütün mamüllerinin perakende fiyatının bir kısmıdır (yani imalatçının koyduğu perakende fiyatların belirlenmiş bir yüzdesi). Spesifik tüketim vergisinden farklı olarak değer esaslı vergiler, enflasyon olduğunda ve/veya üreticiler fiyatlarını artırdığında, ucuz ve yüksek kaliteli markalar arasındaki fiyat farkını büyütür. Toplanan vergi meblağı enflasyondan korunur ve her fiyat artışıyla birlikte yükselir. Taxes - who wins? 10

11 Sigaranın fiyatını oluşturan etkenler neler? Aşağıdaki grafikte sigara fiyatını oluşturan çeşitli unsurların analizi verilmiştir: Retail price = 0.30 (Pack price = 6.00) Wholesale price = 0.07 Retail margin = 0.01 Total tax = 0.22 Specific excise tax = 0.09 Total exice tax Ad-valorem excise tax:% of wholesale of retail price; e.g 0.09 if rate is 30% of retail price VAT / sale tax % of (wholesale price + excise tax); e.g if VAT -15 %) Hana Ross 11

12 Mevcut AB tütün vergisi kanunu ( öncesi) şunları gerektirir: Toplam verginin %5 i ila %76,5 i arasında spesifik vergi: (spesifik tüketim vergisi + oransal tüketim vergisi ve katma değer vergisi) Perakende fiyat ağırlıklı ortalamasının en az %57 si oranında tüketim vergisi: (1000 sigaraya en az 101 euro vergi koyan ülkeler istisnadır) Min. tüketim vergisi perakende fiyat ağırlıklı ortalamasından bağımsız olarak 1000 başına Şubat 2010 tarihli Konsey Direktifi 2010/12/EU, den sonra şunları şart koşuyor: Spesifik vergi %7,5 ve %76,5 arasında olacak (spesifik tüketim vergisi + oransal tüketim vergisi ve katma değer vergisi) 1000 sigara başına en az 115 euro vergi koyan ülkeler hariç perakende fiyat ağırlıklı ortalamasının en az %60 ı oranında tüketim vergisi Bulgaristan, Estonya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya ve Romanya ya ye kadar istisnai bir geçiş süresi tanınacaktır. Perakende fiyat ağırlıklı ortalamasından bağımsız olarak 1000 sigarada 90 minimum tüketim vergisi ( e kadar aynı ülkeler istisnadır) 12

13 Vergi yapısının etkileri Doğru kullanılması halinde tüketim vergisinin, tütün mamüllerinin nihai fiyatını yükseltme potansiyeli vardır. Ancak, iki farklı tüketim vergisi tipi olan spesifik ve değer esaslı vergilerin toplam nihai tütün fiyatını belirlemede (farklı kombinasyonlarda kullanıldıklarında) farklı etkileri olduğu unutulmamalıdır. Spesifik Vergi Yönetilmesi kolay olan spesifik vergiler, aynı tütün ürünü sınıfındaki tüm markaları eşit biçimde etkiler. Bununla birlikte spesifik vergiler enflasyona endeksli değildir, o nedenle aynı ekonomik etkinin oluşması için düzenli olarak ayarlanması gerekir Tütün üreticilerinin vergi yükümlülüklerini düşürmek için fiyatı manipüle etmelerine imkan vermez Fiyat rekabetini azaltma eğiliminde olan bu vergi türü, yüksek kaliteli sigara üreticilerinin tercihidir. Endüstrinin vergi yükümlülüğü, üretici (fabrika çıkış) fiyatındaki değişiklik nedeniyle değişmez Avantajları Devlete vergi geliri üzerinde daha fazla kontrol verir Fiyat aralıklarını dar tutar, vergi artışından sonra başka markaya geçişleri azaltır Yönetimi daha ucuzdur Vergi yansımasının enflasyonla birlikte artması koşuluyla halk sağlığı için daha iyidir Değer Esaslı Vergi Avantajları Vergiyi enflasyona göre ayarlar Fiyat yükseldikçe vergi yükümlülüğü de yükselir Dezavantajları Endüstrinin, üretici fiyatlarını manipüle ederek ödediği vergi miktarını kontrol etme şansı daha yüksektir Fiyat farklarının açılmasına neden olur, bu da sigara tüketicilerinin daha ucuz tütün ürünlerine geçerek (yüksek kaliteli sigaralardan ince kıyılmış tütüne geçiş gibi) vergi artışından kaçınmalarına imkan verir Satılan çok sayıdaki markanın hem değerinin hem de hacminin izlenmesi gerektiğinden yönetimi daha pahalıdır Değer esaslı vergi fiyat rekabetini teşvik eder, bu da fiyatların düşmesine neden olabilir Dezavantajları Enflasyon ve gelir düzeylerine uygunluğun sağlanması için düzenli olarak artırılmalıdır Endüstriyi kârlarını artırmak adına fiyat artışına gitmeye teşvik eder 13

14 *** En İyi Uygulama: Değer Esaslı ve Spesifik Verginin Bir Kombinasyonu *** AB ülkelerinde hem değer esaslı hem de spesifik tüketim vergisinden karma olarak yararlanılan bir vergi yapısı kullanılmaktadır. Buna ek olarak, halk sağlığını ve devletlerin gelir hedeflerini korumak adına, ülkeler sigara başına toplanması gereken bir minimum toplam vergi miktarına, yani vergi tabanı na tabidir. Tüketim vergisinin caydırıcı etkisini koruyabilmek adına hem bu tabanın hem de ülkeye özgü vergi düzeyinin (en azından bunlardan birinin) enflasyona göre ayarlanması önemlidir Vergi yapıları ve oranlarındaki farklılıklar nedeniyle, Ocak 2008 de Avrupa da 1000 sigara başına alınan vergi/tüketim vergisi miktarları arasında büyük farklar söz konusudur: Hana Ross Russia Ukraine Bulgaria Romania Lithuania Latvia Estonia Czech Republic Hungary Poland Slovenia Germany France Ireland 14

15 Enflasyonun Etkileri Vergi, enflasyonla birlikte artırılmazsa, efektif olarak vergide düşüş meydana gelmiş olur. Bunun sonucunda, sigara kullanım oranları artar ve tütün gelirleri azalır. Spesifik vergi, enflasyon ve artan gelirler nedeniyle eriyebilir, dolayısıyla enflasyona ve gelir düzeylerine endekslenmesi gerekir Değer esaslı vergi, üretici fiyatlarının enflasyonla doğru orantılı olarak arttığı ortamda, enflasyona göre kendiliğinden ayarlanır. Değer esaslı vergi, gelir artışına göre kendiliğinden ayarlanmaz. Bu nedenle, politik olarak kabul edilebilir olması halinde, spesifik vergi için otomatik enflasyon ve gelir artışı ayarlamaları yapılmasının savunulması önemlidir. Enflasyon düzeltmesi Endekslenmemesi halinde, enflasyon, spesifik verginin tütün kullanımı üzerindeki etkisini eritebilir. Tütün mamüllerinin gerçek fiyatlarına dikkat edilmesi önemlidir: gerçek fiyat = cari (veya nominal) fiyat tüm mal ve hizmetlerin fiyatı [perakende fiyat endeksi (RPI) veya tüketici fiyatları endeksi (CPI) olarak ifade edilir] 15

16 Gelir Artışının Etkileri: Satın Alınabilirlik Gelir düzeyleri artan ülkeler, fiyat ve gelirin ortak etkisi olan tütün mamüllerinin satın alınabilirliğini göz önünde bulundurmalıdır. Bu etki, hem fiyat hem de gelir esnekliklerine bağlıdır. Tüketimin azaltılması, tütünün satın alınabilirliğinin azaltılmasına bağlıdır. Bir nüfusun tütün satın alma gücünü belirleyen birtakım faktörler vardır: O kadar param yok 1 / Cari tütün vergisi oranları 2 / Cari tütün perakenda fiyatı 3 / Ortalama gelir 4 / Gelir artışı 5 / Enflasyon oranları 6 / Ucuz tütüne erişim (indirimli sigaralar, sarma, vergiden muaf, kaçak tütün mamülleri) Bu faktörler hesaba katıldığında, vergi artışlarının tütün tüketimi üzerindeki etkisini tahmin etmek mümkündür. Satın alınabilirlik şöyle hesaplanabilir: Nispi gelir fiyatı (RIP): Kişi başına gayri safi yurtiçi hasılanın 100 paket alabilmek için gereken % si; veya 1 paket alabilmek için dakika cinsinden gereken emek: ortalama bir işçinin 1 paket sigara satın alabilmesi için çalışması gereken süre Ne kadar dedin?!?! 16

17 Avrupa da arasında satın alınabilirlikteki değişim 10 Average annual percentage change in the Relative Income Price 8% 4% 0% -4% -8% -12% Romania (a) Greece Denmark Iceland (b) Czech Rep. Norway Finland Ireland Turkey Croatia (c) Russia Luxembourg Austria Spain Sweden United Kingdom Poland Portugal Germany Hungary Italy Netherlands Belgium Australia Switzerland France 10 Kaynak: Evan Blecher tarafından Cape Town Üniversitesi, İktisat Fakültesi ne Felsefe Doktorası için sunulan tez: Düşük ve Orta Gelirli Ülkelerde Tütün Kontrolü Ekonomisi, Nisan 2011 a / Romanya: b / İzlanda: c / Hırvatistan:

18 Tütün Sanayinin Vergilendirmeye Tepkisi Vergi düzeylerini mümkün olduğunca düşük tutmak tütün şirketlerinin çıkarınadır. Böylece nispeten ucuz kalmış tütün sayesinde daha fazla ürün satıp daha fazla kâr elde edebilirler. Tütün sanayi, vergileri azaltmaları ya da artırmamaları için tüm devletler üzerinde, her türlü yolu kullanarak, çok büyük baskı kurmuştur. Yanlış bilgi vererek ülkelerin tütün vergi sistemlerini sistematik bir biçimde manipüle etmede başarılı olmuşlardır. Sundukları yanlış bilgiler: 1 / Devletler vergiyi düşürerek vergi gelirlerinde artış sağlayacaktır ve/veya 2 / Vergi artışı yapıldıktan sonra devletin vergi gelirleri düşecektir Artan vergilerin sigara kullanımını hiç etkilemedigi çok açık Bu adamlar güvenilir sanırdım ben de Dahası, uluslararası tütün şirketleri, pazarlarını genişletmek, yerel tekellerin bulunduğu pazarlara girmek veya vergi ödemekten kaçınmak için kaçakçılığa suç ortaklığı etmişlerdir. Değer esaslı vergi uygulanan ülkelerde şirketler, vergi tahsilatını azaltmak için taban fiyatlarını düşürme eğilimdedir. Spesifik vergi söz konusu olduğunda ise şirketler, birim tütün başına ödedikleri vergiyi azaltmak için sigara boyutunu artırabilir ve kendi fiyatlarını yükseltebilirler Yalanın bini bir para 18

19 Verginin Etkisini Hesaplama Yöntemi Tütün fiyatlarının tütün tüketimi üzerindeki etkisini tahmin edebilmek için eski veriler kullanılabilir. Bu etki, tütün talebinin fiyat esnekliği ile ölçülür. Tütün talebinin fiyat esnekliği tahmini, mevcut ve önerilen fiyat ve vergi değişikliklerinin gelecekteki tütün kullanımı, vergi geliri ve tütün kullanımıyla ilişkili gelecekteki ölüm sayısı üzerindeki etkisini kestirmede kullanılabilir. Bir fiyat/vergi artışının ardından, toplam tütün tüketimindeki düşüş, talebin fiyat esnekliği kullanılarak analiz edilebilir. Genellikle negatif bir sayıdır 11 ve tütün fiyatındaki %1 lik artışa tepki olarak tüketimde meydana gelen düşüş yüzdesini ifade eder. Örneğin, -0,4 lük esneklik, fiyatta %1 artış meydana gelmesi halinde, tüketimde %0,4 lük azalma olacağı anlamına gelir. Genellikle etkinin yarısı sigara içme yaygınlığı üzerinde olurken geri kalanı, sigarayı bırakmayanlar tarafından tüketilen tütün miktarında olur. 11 Teorik olarak bir mal veya hizmetle ilgili talebin fiyat esnekliğinin pozitif olması mümkündür, ancak bu, malın veya hizmetin fiyatı arttığında tüketicilerin tüketimlerini artıracakları anlamına gelir ki pratikte olağandışı bir durumdur. Talebin fiyat esnekliği, yargı alanından yargı alanına değişebilir ve sigara kullanma yaygınlığının azaldığına yönelik iddiada bulunulabilmesi için ülkeye özgü verilerin de dikkate alınması gerekir. AB de olduğu gibi gelişmiş ülkelerdeki talebin fiyat esnekliği birbirine çok yakın olmasına rağmen, bir ülkedeki %10 luk fiyat artışının tüketim üzerindeki etkisi bir başka ülkeyle aynı olmayabilir. 19

20 Tütün tüketimi ve fiyat arasındaki olumsuz ilişki Tütün sanayinin karşı iddialarına rağmen, uzun yıllar boyunca çok sayıda ülkede yapılan araştırmalar açıkça göstermektedir ki tütüne olan talep, fiyat artışlarına duyarlıdır, ancak zaruri olmayan çoğu mal kadar fazla duyarlı değildir. Vergi düzeyleri - tüketim karşılaştırmasının gösterildiği üç grafik bu durumu vurgulamaktadır: İtalya Birleşik Latvia (Per Capita Consumption and Real Cigarette Prices) Total consumption of tobacco (x tons) , , , , , , ,40 2,20 2,00 1,60 1,40 1,00 Price of one pack of cigarettes ( ) Cigarette consumption ( million, 1995 prices) Cigarette prices in LVL Annual per capita cigarette consumption Consumption Price Real (inflation adjusted) price in LVL per 1000 sticks Per capita cigarette consumption 12 Gallus S, Townsend J ve arkadaşları, Son otuz yıldır İtalya da tütün fiyatları ve tüketimi.. European Journal of Cancer Prevention, 2003; cilt 12, sayı 4. 20

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK Doç. Dr. S. Erhan DEVECİ 9 Haziran 2010 - Elazığ Sunum Planı - Konunun önemi - Vergi ve fiyatlar ile ilgili ulusal stratejik planlar - Verginin artırılması sonucu

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Yapısı Ve Sorumlulukları

Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Yapısı Ve Sorumlulukları Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Yapısı Ve Sorumlulukları AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Eğitim Haftası 21. Gün, 11 Nisan 2011 Klaus Halla Geliştirme Müdürü Sosyal İşler Ve Sağlık Bakanlığı nın Sorumlulukları:

Detaylı

PETROL ÜRÜNLERİ VE DOĞAL GAZIN VERGİLENDİRİLMESİ, FİYAT TEŞEKKÜLÜ VE TARİHSEL GELİŞİMİ VE ÖNERİLER

PETROL ÜRÜNLERİ VE DOĞAL GAZIN VERGİLENDİRİLMESİ, FİYAT TEŞEKKÜLÜ VE TARİHSEL GELİŞİMİ VE ÖNERİLER 21.04.2009 Panel-Ankara PETROL ÜRÜNLERİ VE DOĞAL GAZIN VERGİLENDİRİLMESİ, FİYAT TEŞEKKÜLÜ VE TARİHSEL GELİŞİMİ VE ÖNERİLER Emekli Petrol İşleri Genel Müdürü ve O.D.T.Ü. Öğretim Görevlisi 2007 YILIPETROL

Detaylı

Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar

Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Eğitim haftası Klaus Halla Geliştirme Müdürü 29.11.2011 Unitec States Luxembourg (1) Norway Switzerland Austria Iceland Belgium

Detaylı

ERASMUS+ PROGRAMI ERASMUS STAJ HAREKETLİLİĞİ BİLGİLENDİRME SEMİNERİ

ERASMUS+ PROGRAMI ERASMUS STAJ HAREKETLİLİĞİ BİLGİLENDİRME SEMİNERİ ERASMUS+ PROGRAMI ERASMUS STAJ HAREKETLİLİĞİ BİLGİLENDİRME SEMİNERİ 2016 2017 Celal Bayar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Ofisi Erasmus Kurum Koordinatörlüğü 12.10.2016 Gündem... - Erasmus+ Stajı nedir?

Detaylı

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Zeynep Önder Giriş Türkiye dünyadaki en büyük sigara tüketici ülkelerden biridir. A.B.D. Tarım Bakanlığı verilerine göre, 199-1999 yılları arasında dünyadaki

Detaylı

Türkiye'de Tütün Ekonomisi ve Tütün Ürünlerinin Vergilendirilmesi

Türkiye'de Tütün Ekonomisi ve Tütün Ürünlerinin Vergilendirilmesi 'de Tütün Ekonomisi ve Tütün Ürünlerinin Vergilendirilmesi Ek Yürekli A, Önder Z, Elibol HM, Erk N, Çabuk A, Fisunoğlu M, Erk SF, Chaloupka FJ Şekil A1: Batı Avrupa Ülkelerinde Erkeklerde Yaşa Göre Standardize

Detaylı

ERASMUS+ PROGRAMI ERASMUS STAJ HAREKETLİLİĞİ BİLGİLENDİRME SEMİNERİ

ERASMUS+ PROGRAMI ERASMUS STAJ HAREKETLİLİĞİ BİLGİLENDİRME SEMİNERİ ERASMUS+ PROGRAMI ERASMUS STAJ HAREKETLİLİĞİ BİLGİLENDİRME SEMİNERİ 2016-2017 Yasar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler ve Programlar Ofisi Melike OLCAYTÜRK 10.11.2017 http://erasmus.yasar.edu.tr ERASMUS

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi.

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi. HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Ağustos 2017 1 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 TEMMUZ İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 7 Ayında

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ. Zafer YÜKSELER. (19 Haziran 2017)

2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ. Zafer YÜKSELER. (19 Haziran 2017) 2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ Zafer YÜKSELER (19 Haziran 2017) TÜİK, 2017 yılı ilk çeyreğine ilişkin GSYH büyüme hızını yüzde 5 olarak açıklamıştır. Büyüme hızı, piyasa beklentileri olan

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Büyüme ve Rekabet Politikası

Türkiye Ekonomisinde Büyüme ve Rekabet Politikası tepav Türkiye Ekonomisinde Büyüme ve Küreselleşme Rekabet Politikası ve kriz Slide 1 türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye Ekonomisinde Büyüme ve Rekabet Politikası Güven Sak Ankara, 26

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EYLÜL 2015 Eylül 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Eylül Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2016 Ekim 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Ekim Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2015 Temmuz 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2015 Şubat 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2015 Mart 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Eylül 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Eylül Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Almanya nın Büyümesi 4,000,000 3,500,000 3,000,000 2,500,000 2,000,000 Enerji Kullanımı Energy Use GSYH GDP 1,500,000 1,000,000 500,000 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Haziran 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Haziran Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Temmuz 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Ağustos 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Ağustos Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34 HABER BÜLTENİ xx.02.2017 Sayı 34 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2015 Mayıs 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU KASIM 2016 Kasım 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Kasım Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EYLÜL 2016 Eylül 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Eylül Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU AĞUSTOS 2015 Ağustos 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Ağustos Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri

Detaylı

milyon ton Dünya LPG Arz ve Talep Dengesi

milyon ton Dünya LPG Arz ve Talep Dengesi LPG SEKTÖRÜ 1 milyon ton Dünya LPG Arz ve Talep Dengesi 350 300 250 200 150 100 50 0 1990 1995 1998 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2010 2020 Arz Talep 2 Dünya LPG Tüketiminin Dağılımı 2001 Asya 28% Avustralya

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Şubat 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

Zorunlu Bağışıklama mı, İsteğe Bağlı Bağışıklama mı? Ülkelerin Deneyimleri

Zorunlu Bağışıklama mı, İsteğe Bağlı Bağışıklama mı? Ülkelerin Deneyimleri Zorunlu Bağışıklama mı, İsteğe Bağlı Bağışıklama mı? Ülkelerin Deneyimleri 4. Ulusal Sosyal Pediatri Kongresi, 15-18 Kasım 2016, Antalya Prof. Dr. Sadık Akşit Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Mayıs 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Nisan 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Nisan Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Ocak 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Ocak Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Aralık 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2016 Mart 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU AĞUSTOS 2016 Ağustos 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Ağustos Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 22

HABER BÜLTENİ xx Sayı 22 HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 22 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA GÜNDEM Türkiye - Genel Bilgiler Orijinal - Jenerik İlaç Türkiye İlaç Sektörü Diğer Ülkeler ile Karşılaştırma Değerlendirme ve

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mayıs 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU OCAK 2016 Ocak 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Ocak Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2016 Mayıs 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2016 Temmuz 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2015 Aralık 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU NİSAN 2016 Nisan 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Nisan Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Yardımcısı Umut Oran: Türkiye ile AB arasındaki gelir uçurumu azalmadı arttı Tarih : 14.12.2012 2011 DE HIZLI KALKINMA MASALINA ULUSLARARASI YALANLAMA TÜİK, EUROSTAT ve OECD işbirliğiyle

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU Mart 2017 A. PETROL PİYASASI 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU NİSAN 2015 Nisan 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Nisan Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11 HABER BÜLTENİ xx.09.2014 Sayı 11 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükseldi: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Ağustos 2014 te bir önceki aya göre 6,1 puan yükselerek 7 puan değerini

Detaylı

SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ

SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ Sağlık Ekonomisi Nedir? YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN Sağlık Ekonomisinin Tanımı Sağlık ekonomisi, ekonomi biliminin (özelde

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU KASIM 2015 Kasım 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Kasım Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU HAZİRAN 2015 Haziran 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Haziran Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri

Detaylı

ÇEVRESEL TARIM POLİTİKASI

ÇEVRESEL TARIM POLİTİKASI ÇEVRESEL TARIM POLİTİKASI Prof. Dr. Emine Olhan A.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü olhan@agri.ankara.edu.tr TARIMA MÜDAHALE ŞEKİLLERİ 1.Doğrudan Gelire Yönelik Müdahaleler a. Fark ödeme sistemi

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ NO : 2016 / 36

MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ NO : 2016 / 36 İstanbul, 05 Nisan 2016 MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ NO : 2016 / 36 KONU : İnternet Servis Sağlayıcılığı Hizmetlerinde Özel İletişim Vergisi (ÖİV) Uygulaması (14 Seri Nolu Özel İletişim Vergisi Genel Tebliği)

Detaylı

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıkta Maliyet Kavramı Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Sektörü (Piyasası) Sağlık sektörünü diğer sektörlerden ayıran temel farklılık,

Detaylı

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi/hangileri tüm dünyada görülen artan işsizlik oranını açıklamaktadır? I. İşsizlik yardımı miktarının arttırılması II. Sendikalaşma oranında azalma III. İşgücü piyasında etkin

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19 HABER BÜLTENİ xx.11.2015 Sayı 19 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 39

HABER BÜLTENİ xx Sayı 39 HABER BÜLTENİ xx.07.2017 Sayı 39 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 10

HABER BÜLTENİ Sayı 10 HABER BÜLTENİ 04.02.2015 Sayı 10 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin, yerel

Detaylı

İHRACAT-İTHALAT

İHRACAT-İTHALAT 8462 8462:Metalleri dövme, çekiçleme veya kalıpta dövme suretiyle işlemeye mahsus takım tezgâhları (presler dahil); metalleri kavislendirmeye, katlamaya, düzeltmeye, makasla kesmeye, zımbalı kesmeye, taslak

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Türkiye deki Enerji Verimliliğinin bir Değerlendirmesi

Türkiye deki Enerji Verimliliğinin bir Değerlendirmesi Türkiye deki Enerji Verimliliğinin bir Değerlendirmesi Wietze Lise, sunucu Enerji Verimliliği (EV) Türkiye için öncelikli bir konudur. Bu hem rekabeti arttıracak hem de ekonominin uzun vadeli sürdürülebilir

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2015 Ekim 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Ekim Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

BAKANLAR KURULU SUNUMU

BAKANLAR KURULU SUNUMU BAKANLAR KURULU SUNUMU Murat Çetinkaya Başkan 12 Aralık 2016 Ankara Sunum Planı Küresel Gelişmeler İktisadi Faaliyet Dış Denge Parasal ve Finansal Koşullar Enflasyon 2 Genel Değerlendirme Yılın üçüncü

Detaylı

DÜNYADA VE ÜLKEMİZDE KAMU ALIMLARININ YERLİ ÜRETİMİN VE YERLİ İSTEKLİNİN DESTEKLENMESİNDE ROLÜ

DÜNYADA VE ÜLKEMİZDE KAMU ALIMLARININ YERLİ ÜRETİMİN VE YERLİ İSTEKLİNİN DESTEKLENMESİNDE ROLÜ DÜNYADA VE ÜLKEMİZDE KAMU ALIMLARININ YERLİ ÜRETİMİN VE YERLİ İSTEKLİNİN DESTEKLENMESİNDE ROLÜ 17 Mayıs 2016 Yücel SÜZEN Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Kamu Alımları Koordinasyon

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 29

HABER BÜLTENİ Sayı 29 HABER BÜLTENİ 02.09.2016 Sayı 29 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 24

HABER BÜLTENİ Sayı 24 HABER BÜLTENİ 15.04.2016 Sayı 24 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2016 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 88

HABER BÜLTENİ Sayı 88 NİSAN AYINDA TEPE, SON 99 AYIN EN DÜŞÜĞÜNDE HABER BÜLTENİ 03.05.2017 Sayı 88 Şubat 2016 dan bu yana aralıksız negatifte bulunan perakende güveni, -20,2 ile Nisan ayında son 99 ayın en düşük seviyesini

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 Ankara 2014 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 6

HABER BÜLTENİ xx Sayı 6 HABER BÜLTENİ xx.10.2014 Sayı 6 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin, yerel

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 35

HABER BÜLTENİ xx Sayı 35 HABER BÜLTENİ xx.03.2017 Sayı 35 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin yerel

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI HAZIRLAYAN: EKİN SILA ÖZSÜMER AB VE ULUSLARARASI ORGANİZAYONLAR MASASI UZMAN YARDIMCISI 1 TİCARİ ALACAK SİGORTASI Ticari alacak sigortası, alıcılar

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR ŞUBAT 2012 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 Ankara 2014 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

Tütün mamullerinin yasa dışı ticareti, devlet gelirlerinde kayba, organize suç örgütlerinin gelirlerinin artmasına neden olmaktadır.

Tütün mamullerinin yasa dışı ticareti, devlet gelirlerinde kayba, organize suç örgütlerinin gelirlerinin artmasına neden olmaktadır. 1/5 TÜM TÜTÜN MAMULLERİNİN TÜKETİMİ SAĞLIĞA ZARARLIDIR İster yasal satıcısından yasalara uygun olarak satın alınsın, isterse yasa dışı piyasadan satın alınsın tüm tütün mamullerinin tüketimi sağlığa zararlıdır.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 Ankara 2014 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 Ankara 2014 1. Ekim Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

tepav Etki Analizi ve TEPAV ın gündemindeki yeri Güven Sak Ankara, 8 Nisan 2008 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Etki Analizi ve TEPAV ın gündemindeki yeri Güven Sak Ankara, 8 Nisan 2008 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Etki Analizi ve TEPAV'ın Gündemindeki Yeri Slide 1 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Etki Analizi ve TEPAV ın gündemindeki yeri Güven Sak Ankara, 8 Nisan 2008 Etki Analizi ve TEPAV'ın

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

İzleme - göstergeler. AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Ders Haftası. Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü

İzleme - göstergeler. AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Ders Haftası. Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü İzleme - göstergeler AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Ders Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Kanıta dayalı politika oluşturma araçları Gösterge değerlendirmeleri Mevcut

Detaylı

Erasmus Hareketlilikleri Tanıtım Sunumu

Erasmus Hareketlilikleri Tanıtım Sunumu Erasmus Hareketlilikleri Tanıtım Sunumu Erasmus nedir? Avrupa ülkeleri arası akademik değişim programıdır. Erasmus+ Programından Kimler Yararlanabilir? Erasmus+ Programının hedef kitlesi şöyle özetlenebilir:

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MART 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı