ÜNİVERSİTE-ENDÜSTRÎ-DEVLET BİLİMSEL İŞBİRLİĞİNİN TEMELLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİVERSİTE-ENDÜSTRÎ-DEVLET BİLİMSEL İŞBİRLİĞİNİN TEMELLERİ"

Transkript

1 ÜNİVERSİTE-ENDÜSTRÎ-DEVLET BİLİMSEL İŞBİRLİĞİNİN TEMELLERİ (*) C. Ruhi KÂYKAYOĞLU İstanbul Üniversitesi O.ÖZET Günümüzde ve gelecekte üniversitelerimizin çalışmalarını yakından ilgilendiren çevreyi dört ana bölümde yansıtan biliriz; [1] çevredeki koşullar ve yöntemler değişmekte,(2) şimdi geçmişte olan değişimden daha hızlı bir değişim gerçekleşmekte 3 [3] değişim 21. yüzyılda daha da hızlanarak devam edecek ve [4] değişimlere karşı tedbirlerin alınması gerekmekte.bu nedenlerle üniversitelerimizin hedef oluşturmaya? yani vizyon geliştirmeye daha da önem vermeleri gerekmektedir.gelişmiş ülkelerde endüstrinin dünya pazarlarında rekabet edebilmesi ve pazar payını büyütme isteği üniversiteler üzerine yeni baskılar getirmektedir, Üniversite - Endüstri işbirliği; ders programı geliştirme,yönetim, kurumların vizyonlarının teşkil edilmesi,öğrenim ve araştırma geliştirme alanlarında baskın hale gelmiştir.üniversite - Endüstri işbirliğinin gerekliliği ülkemizde yıllardır kabul görmüş bir gerçektir.ancak bu İşbirliğinin ürünleri ve etkinliği henüz istenen düzeyde değildir. Bu yazıda işbirliğinin temelinde olan birçok nokta bir mühendisin bakış açısından gündeme getirilmiştir. İşbirliğinin temelindeki konular,değişik bilim disiplinlerinden insan kaynaklarının bir araya gelmesi gerektiğini göstermektedir.işbirliğinde daha çok imkan ve yasal düzenlemeleri sağlayıcı bir görevi olan devlet tarafının yönlendirici tedbirleri oluşturması gerekmektedir. 1, ÜNİVERSİTE - ENDÜSTRİ - DEVLET - İŞBİRLİĞİNİN GEREKLİLİĞİ 20001i yılların teknoloji toplumu olma arzusunda bir ülkeyiz. Dünya pazarlarında rekabet gücü yüksek, kaliteli, ucuz ve üstün nitelikli mamul üreten bir endüstri alt yapısı hedeflerken, insanlarımızın yaşam seviyesini artırmayı düşünen devlet mekanizmalarına ulaşmanın yolları siyasi motiflerimizi oluşturmaktadır. Teknoloji öngürümü, teknoloji planlaması ve teknoloji üretimi, ülkemizin sanayileşmiş ülkeler arasında sıralanması için gerekli önemli unsurlardır. Diğer taraftan araştırma ve geliştirmenin yaygınlaştırılması ve ülkemiz gündeminde bilimsel araştırma etkinliklerinin birinci sırayı alması, takım çalışmasını ve bilimsel araştırma sonuçları üretimini benimsemiş akademisyenlerimizin büyük bir özlemidir. Ülke olarak uluslararası rekabet avantajını elde etmemiz için bilimsel araştırma ve geliştirmenin tek yol olduğu bir gerçektir. Ancak bu amaçların gerçekleşmesi İçin neler yapılmalıdır? Hangi hedefler konmalıdır ve hangileri gerçekçidir?, Üriiversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliği nasıl gerçekleştirmelidir? Sorularının yanıtlarında hemfikir bir modele henüz ulaşılamamıştır.bilimsel araştırmalardaki başarının enbüyük göstergesi olan bilimsel yayın miktarının ülkelerin teknolojik seviyelerine göre endekslendiği bir gerçektir. Buna rağmen bu durum ülkemiz siyasi motifleri tarafından hiçbir zaman kalkınmanın gereği olarak yorumlanamamış ve bu bazda planlamaya gidilememiştir. Sanayileşmiş ülkelerin dünya toplam bilimsel yayın tutarının hemen hemen hepsini ellerinde tuttukları ve bu yekünde hiçbir varlığı olmayan ülkemizin bu tutarda aldığı pay hissedildiği takdirde bilimsel rekabeti yakalayacağını ve 20001Ï yılların sanayiileşmiş ülkeler sınıfında olacağını söylememiz pek yanlış olmayacaktır. ' 203 ~

2 Ülkemizin artan ihracaat tutarı ile nasıl övünmek istiyorsak, aynı bilinci seneler içinde hızla artacak bilimsel yayın miktarında gösterilmesi gerçekçi bir yaklaşımdır. Ancak bilimsel yayın arttırımının ancak kesişen ve belirgin Üniversite - Endüstri hedefleri olduğu takdirde, ülkenin ekonomik kalkınmasına katkıda bulunacağının da altının çizmek isterim,bu anlayışı Şekil 1'de bulabiliriz. Şekil -1 - Kesişen ortak hedefii işbirliği Rekabet gücü yüksek.yenilik üretebilen insan kaynakları potansiyelinin geniş ve hizmet İçi eğitimlerle gelişim sürekliliğini sağlayabilmiş endüstri kurumlarımızın oluşturulmasijüniversitelerimizin işleyişi ile yakından ilgilidir, Arzulanan amaçların gerçekleşmesi için neler yapılmalıdır? Hangi hedefler konmalıdır ve hangileri gerçekçidir? Üniversite - Endüstri - Devlet bilimsel işbirliği nasıl gerçekleşmelidir? Soruların yanıtlarında hemfikir bir modele henüz ulaşılmamıştır, Teknoloji üretecek kadroların teşkili zaman alıcı olduğu kadar sabır isteyen bir konudur. Bu nedenle Üniversite -Endüstri- Devlet bilimsel işbirliğine olan ihtiyaç doruktadır. Batı ve bazı Pasifik ülkeleri üniversiteleri akademik örgütlenme düzeyinden hem nitelik s hem de nicelik olarak uzak olan üniversitelerimizin,eğitim ve öğretimde toplam kalite yönetimi (TKY) endüstri ile yapılacak İşbirliğinin sürücüsü niteliğindedir.tky konusunda belirli bir vizyon oluşturmayan Üniversitelerimizin çoğunluğunda,akademik performansların ve bununla ilişkili olan akademik yükseltmelerde kullanılan standartların tartışılır olması 5 öğretim üyeliği mesleğinin İtibarını ve çekiciliğini çeşitli nedenlere kaybetmesine sebep olmuştur.bunun yanı sıra üniversitelerimizin ve kamu araştırma merkezlerinin karar verme prosedürüne görünen siyasi motifler akademik düzeyin yitirilmesini, akademik üretkenliğin rekabete açık olmayan yüksek öğretim sistemimizde cezalandırılmasını ve içe dönük üniversiteler ve araştırma merkezleri olgusunu hazırlamıştır. Ülkemizde bilim politikası ve hedefler üzerine yapılan tartışmaların boyutları ve ortaya konan dokümanların çeşitliliği bilinmektedir (1,2,3). Son yıllarda etkin olarak toplanan Bilim Şuraları ve diğer bilim politikaları arayış toplantılarının sonuç bildirgeleri, ülkemizdeki üniversite, endüstri ve devlet taraflarının 2000 li yıllardaki bilimsel gelişim önlemini defalarca dile getirmektedir. Hatta her geçen sene siyasi motiflerce tekrarlanan ve yeniden konan 10 senelik hedefler bilimsel gelişime olan özlemi ülke gündeminde kısa süreli de olsa ön plana çıkarıp bu yolda atılacak adımlarda sabırsızlığı dile getirirken, maalesef Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliğinin 204

3 nasıl kurulacağı konusunda hiçbir model önerilememiş ve modellerde süreklilik sağlanamamıştır. Ülkemizde bilimsel çalışmaların ve hedeflerin endüstri ve devletin plan ve programlarında öncelik kazanması bazı araştırıcılar tarafından da belirtildiği gibi yeni organizasyonnlarla mı sağlanacaktır? Bilim ve Teknoloji Bakanlığı tipinde bir örgütlenme, teknoloji üreten yüksek öğretim kurumlarını tasarlayabilecek midir? Yeni örgütlenmeler bilimsel yayın tutarımızı arttırıp endekste üst sıralarda yer almamızı sağlayabilecek midir? Daha çok akademisyenler tarafından önerilen bu yeni düzenlemelerde 2000 li yılların hedeflerinin nasıl sağlanacağı konusunda politik iradenin ve siyasi motiflerin İçinde olduğu model çalışmaları ile desteklenmektedir. Diğer taraftan ülkemizdeki yüksek öğretim sistemimizin şekillenmesine ve çağdaşlaşmasına katkıları son senelere kadar çok yetersiz olan Endüstri, lisans ve lisansüstü ders programlarında arzuladığı hedefleri üniversitelerle hala pâyiaşamamaktadır. Bilimsel araştırma; takım çalışmasını» yaratıcılığı ve rekabeti, ekip tasarımını ve kaynak integrasyonunu gerektirmektedir. Eğer yukarıda önerilen Bakanlık düzeyinde yapılacak bir organizasyon araştırıcılarımıza bu önemli hususları öğretebilecekse ve bilimsel üretimi arttıracaksa vakit geçirmeden üniversitelerimizin bu konuda forumlar oluşturmasında yarar vardır. Ancak, bu forumların oluşturulmasında ve devlet örgütlenmesinde doğru modelin seçilebilmesi için, tartışılması ve üzerinde yol gösterici çözümlerin getirilmesi gereken birçok çağdaş konu başlığı vardır. Bu konu başlıklarının yıllar içinde üniversite-endüstri-devlet tarafından gündeme getirildiğini pek söyleyemeyiz. Bu nedenle üçlü bilimsel işbirliğinde tarafların sorumluluklarını yerine getiremediğini ve özeldik üniversitenin siyasi motiflerde harekete dönüşecek bilimsel sıçramaları oluşturamadığını görmekteyiz. 2000*11 yıllarda uluslararası teknolojik rekabetin yetişmiş insan gücü İle sağlanacağı bilinen bir olgudur. İleri eğitim teknolojilerini sistemlerini entegre edebilmiş ve üniversite -sanayii bilimsel ilişkilerinde başarılı olmuş üniversitelerde mezun olacak kişilerin sayısındaki artış bize hem teknolojik hem de bilimsel rekabetin yollarını açabilecektir. Ulusların yeraltı kaynaklarının çeşitliliği ile mutlu olmalarının zamanı geçmekte, bunun yerine yer üstü yetişmiş potansiyel insan kaynağının niteliği ve niceliği önem kazanmaktadır. Küreselleşen ekonomik koşullar ve bilimsel araştırmaların doğasındaki değişiklikler Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliğine olan gereksinimi günümüzde daha da kuvvetlendirmektedir. Üniversite-Endüstri arasındaki işbirliği modellerinin araştırılması yeni jenerik teknolojilere pencere açmak isteyen yöneticiler için ana etkinlik kaynağı ol maktadır. (4) Bilim ve teknoloji toplumu olma yolunda bir hayli ilerlemiş ülkelerde, endüstri ve üniversitelerin dinamik ortamında araştırma ve geliştirmenin yönetimi uzun vadeli planlama gerektiren hassas bir yapılanmayı gerektirmektedir. Araştırma sonuçlarının ekonomik gelişmeye dönüştürülmesi, üniversitede çalışan akademisyenlere yeni yönetimsel sorumluluklar getirirken yeni inovasyon düşünceleri oluşmaktadır (5), Diğer taraftan endüstriyel kuruluşlardaki mühendislik yönetimi alanında başlatılan yeni aktiviteler, endüstrideki yöneticileri üniver- ^ ^^ _ ^ ^ ^ ^ _ 205 = ^ = ^ ^ _

4 site ve devlet araştırma laboratuvarları ile stratejik bağlantılar kurmaları yolunda pozitif yönde motive etmektedir. Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) ortamında stratejik planlamanın önemi, fırsatları gözlemekte ve teknoloji öngörümündedir. Ülkelerin teknolojik rekabet uçları ancak Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliğindeki yeni yöntemlerle olacaktır. Araştırma Merkezleri, Özel Araştırma Laboratuvarları, Teknoparklar, Endüstri Parkları ve Teknoloji Koridorları, Üniversite-Endüstri-Devlet işbirliğinin gelişmesine ve ülkelerin teknolojik gelişmelerinde önemli yerleri olmuştur [6,7]. Batıda ve pasifik kuşağında çoğu üniversiteler aktif olarak endüstri ile işbirliği için yeni yöntem modelleri ve politikaları geliştirirken,araştırma sonuçlarının pazarlanması için yeni formüller aranmaktadır, [8] Bu safhada öğretim ve araştırma yapmaya hazır geleneksel üniversite yapısından, ekonomik gelişmeye destek verecek üniversite yapısına bir dönüşüm söz konusu olmaktadır. Üniversite bazlı araştırma, bölgesel endüstrilerin yenilenmesini ve yeni yüksek teknoloji firmalarının kurulmasını sağlamaktadır. Sanayileşmiş ülkelerde çok hızlı gelişen yönetim (management) biliminin etkisinde oluşan yeni Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliği modellerinin ve gözlenen sonuçların ülkemizi ne derecede etkileyeceğini belirlemek bu alanda bir tartışma forumunun olmaması nedeni ile zordur, Ülkemizde Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbiriliğinin sağlıklı geliştiği ve bu konuda bir çok modelin denendiği ve tartışıldığını söylemek çok güç hatta imkansızdır. Buna neden olarak endüstri-üniversite ilişkisinin bireysel düzeylerden araştırma takım ilişkisine geçememesini gösterebilir. Diğer taraftan üniversite kaynağını, teknoloji üretmeye ve rekabete açık olmayan diğer alanlarda değerlendiren Endüstri-Devlet organizasyonları, bilimsel İşbirliğinin oluşumunu geciktirmiştir.hatta bazı kesimlerde hala bu üçlü işbirliğinin gereksiz olduğuna dahi inanmaktadır.kişisel görüşüm bu işbirliğinin "Niçin" değil "Nasıl" olacağı yönündedir. Aşağıda, 2000 li yıllarda bilimsel rekabeti gücü yüksek., avantajlı ve yaygın bilimsel araştırma geliştirmeye sahip bir ülke olmamız için gerekli olan Üniversite-Endüstri- Devlet bilimsel işbirliği üzerine birçok konu başlığı sunulmuştur, Başlıkların altında ise konuya belirginlik getirmesi açısından kısa açıklamalara yer verilmiştir, Amacım çok geniş ilgi alanı olan bu başlıkları sadece tanıtmak ve tarafların üzerinde tartışabileceği yeni forumlara yol göstermektir. Konu başlıkları birçok dal için geçerli olması nedeni ile ağırlıklı olarak mühendislik bilimine dönük olarak hazırlanmıştır. Diğer disiplinlerin kendilerine özgü karakterleri ile bu konu başlığı listesinin olgunlaştırılması hedeflenmelidir. Konu başlıklarına geçmeden önce bu üçlü işbirliği çerçevesinde tarafların son durumlarını kısa bir boyut analizi yaparak hatırlayalım, 2.İŞBİRÜĞİNDE İLGİLİ TARAFLAR VE ÖZELLİKLERİ Ülkemizde Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliğini ilgilendiren konuların daha iyi anlaşılması nedeni ile İlkönce tarafların bu ilişki ile ilgili durumlarının kısaca özetlemekte yarar vardır. Bu kısımda anlatılacak konuların kendi içersinde daha ayrıtılı ^ 206 > ^

5 bir çalışma olarak sunulabileceğini hatırlatmak isterim ENDÜSTRİ TARAFI İleri teknoloji kullanan ve üreten, yeteri düzeyde ekipmanı, mamuller hakkında bilgi ve tecrübe sahibi, yetenekli yetişmiş insan gücü olan endüstri, dünya pazarlarında rekabet etme kabileyetine erişmiş ve seçkin bir yer kazanmış demektir Bu nedenledir ki Endüstri: teknolojinin ve beraberinde gelen hızlı değişimlere karşı koyma, *yeni teknolojileri geliştirme çalışmalarını sağlayabilecek ekibi sağlama ve koruma, *küresel rekabet İçinde ürünün üstünlüğünü koruma ve geliştirme, *teknoloji tabanlı diğer projeleri hızla sonuçlandırma, etkinliklerini vazgeçilmez bir amaç halin getirmiştir, Bu amacın oluşturulması için: *yüksek teknoloji üretmeye dönük temel ve uygulamalı bilim dallarında çalışan akademisyen ve araştırıcıların düşüncelerine, ^üniversite ve araştırma laboratuvarlarmda geliştirilmiş prototiplere, *pazar ile ilgili bilgilere, *esnek üretim sistemlerinin tasarımına ve uygulamasına, ihtiyaç olacaktır. Sanayide yenilik, yüksek kalite ve ucuzluk sağlayacak teknolojileri yaratacak mühendislik bilimleri yatırımlarının programlanması İçin Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliğine ihtiyaç vardır. Yukarıda bahsedilen koşullar bu işbirliğinin vazgeçilmez olduğunu bize göstermektedir, Sanayimiz geçtiğimiz 30 yıl müddetinde kuruluş dönemini tamamlamıştır, Kuruluş döneminde devlet ve onun siyasi motifleri tarafından sağlanan kapalı ekonomik sistemin getirdiği kolaylıklarla ürünlerini satabilmiştir. Ayrıca iç maliyetlerin Dünya standartlarından düşük ve dış satım için teşviklerin cömert olması nedenleri ile teknoloji taransferini yapabilecek maddi gücü kendinde bulabilmiştir. Teknoloji transferini başarı ile tamamlayan sanayii bu teknolojiyi değerlendirip, yeni teknoloji üretecek ve planlayacak hamleleri araştırma ve geliştirme alanlarındaki kaynak eksikliğinden dolayı yapamamıştır. Artık eski tekenolojiye dayalı ürünlerin iç ve dış pazarlarda rekabet gücü zayıflaması ve ömrü tükenmek üzeredir, Sanayiimizin ihracaat kapasitesi ile teknoloji gereksinimi birbirine doğrudan bağlıdır» Gelişen küresel ekonomik koşullar yeni teknolojilerin rakiplerden alınmasını maddi güce bakılmaksızın imkansızlaştırmaktadır. Pek yakın gelecekteki gümrük birliği koşulları ve oluşturulmasına çalışılan yeni ekonomik işbirliği kuşakları ülkemizin teknoloji satın almasını daha da güçleştirecektir. Çünkü bize teknoloji sağlayan yabancı firmalar bizim için teknoloji kaynağı olmaktan hızlı bir şekilde çıkmakta ve ülkemiz onlar İçin uygun bir pazar olmaktadır, Sanayiimizin rekabet gücüne erişmesi İçin geri kalan tek yol bilimsel Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) dir. Sanayiimiz, devlet ve üniverkite işbiriliği ile eskisi gibi kısa _ 207

6 - ^ ^ ^ = = dönemli hedefleri terk edip, dünya pazarlarında sağlam ve uzun dönemli koruma kapasitesini hedefleyen koşulları yaratmaya amaçlamalıdır. Bunun için araştırma ve geliştirme harcamalarının sanayimizce arttırılmasına dönük çalışma ve uygulamaların derhal yapılması gerekmektedir. Sanayimiz maalesef geçtiğimiz yıllarda bilgi-teknoloji üretme becerisini sağlayamamış ve bunu sağlayacak kadrolar ile yönetim şekillerini oluşturamamıştır. Ülkemizin değişken ekonomik konjektürünü izleyip karşılaştığı problemlere kısa vadede çözümler aramıştır, Araştırma geliştirme harcamalarının riskli görüp yatırım yapmaktan çekinmiş ve bu alanda yetişmiş insan gücü de istihdam etmemiştir. Bu nedenlerden dolayıdır ki sanayimiz üniversite İle bilimsel ilişkilerin faydalı olabileceği bir teknolojik seviyeyi doğal olarak yakalayamamıştır ÜNİVERSİTE TARAFI Kitlesel eğitim yapma görevini yerine getirmeye çalışan üniversitelerimizin disiplinler arası eğitime dönük, standart akredite ve elit bir eğitim modelini yakalayamadığını görüyoruz. Yıllar içinde teknoloji üretip sanayimize teknoloji transferi yapma işlevini yerine getiremeyen üniversitelerimiz, teknoloji üretmeye dönüş kadroları da yetiştirememiş ve bünyesinde toplayamamıştır. Geçmişte değişen dünya koşullarında rekabet edecek motivasyonu bulamayan üniversitelerimiz, endüstri ile bilimsel işbirliği yapacak kadroları tasarımlayamamıştır. Üniversitelerimizin endüstrinin ihtiyaçlarına uygun Ar-Ge yaptıkları pek söylenemez s O halde bu yolda teşvik edilmeleri gerekmektedir. Endüstri ve Üniversite ortak çalışma grupları verimli modellere uygun olarak oluşturulmalıdır (5,9). Bu yapılanma devlet tarafından özendirilmelidir. Bu nedenle her iki tarafın birbirini tanıması ve ortak bir konuşma dilinin oluşturulması için karşılıklı kalıcı ve göstermelik olmayan envanterlerin oluşturulması yararlı olacaktır. Üniversitenin endüstrinin problemlerine çözüm bulacak yönetim bilimi açısından yapılanmada olmadığını görmekteyiz. Yapılanmadaki yetersizlikler idari ve teknik açılardandır. Üniversite yönetim birimleri bu bilimsel işbirliğini teşvik ve düzenleyecek şekilde tekrar oluşturulmalıdır.üniversitelerin sanayiinin ihtiyaçlarına cevap verebilecek seviyede laboratuvar düzeni ve bilgisayar yazılım-donanım alt yapısı hala mevcut değildir, Laboratuvarlarin belli teknolojilere yönlendirilmesi çalışmalarında çok geç kalınmış ve bir model tespit edilememiştir, Üniversite öğretim üyelerini ekonomik sıkıntılarını kısa vadede Ünlversite-Endüstri bilimsel ilişkisi ile çözümlenebilir düşüncesi, ilişkileri başlamadan koparabilecek önemli bir unsur olmuş ve olacaktır. Sanayici üniversiteden ve öğretim üyelerinden net ve de çabuk sonuçlar verecek etkinlikleri henüz beklememelidir. Ancak uzun vadede Üniversite net cevaplar sağlayabilecek düzeye gelecektir. Ve bu durumda verilen hizmet ekonomik katkıya dönüşebilecektir. Sanayii rekabet gücünü toplam kaliteye dayandırmaktadır. Toplam Kalite Kontrol kavramının Yüksek Öğretim ve Eğitim hizmet sektöründe uygulanması için gerekli

7 hazırlıkların başlatılması gerekmektedir, Üniversite ve Araştırma Merkezlerini ISO 9000 Serisi benzeri hizmet Kalite Belgesi almaları sağlanmalı ve bunun için gerekli denetim mekanizmaları geliştirilmelidir. Öğretim üyelerinin endüstri ile işbirlikleri henüz cazip hale getirilememiştir.bu yönde yasal düzenlemelerin oluşturulamaması sonucu üniversite ve endüstri sıhhatli bir İşbirliğine kavuşamamaktadır, Endüstrinin ihtiyacı olan teknik elamanların yetiştirimesinde Üniversite öncelik tespit edememiştir. Üniversitelerde yapılan Yüksek Lisans ve Doktora tezleri Endüstriyi ilgilendiren konulardan seçilememektedir. Tezlerin yaptırımında devlet teşvik edici, sanayii istekli ve üniversite ciddi olmak zorundadır, 2.3. DEVLET TARAF! Teknoloji transferinde sanayicinin yanında destek veren devlet, gerek sanayii gerekse üniversitelerde teknoloji üretimine dönük bilimsel modelleri uygulamakta yeterli olamamıştır. Modellerin oluşturulmasında devlet kademelerindeki insan kaynağındaki eksiklik yıllar içinde kendisini daha da göstermiştir, Nitelikli insan gücünden yoksun mekanizmalar, devlet kademelerinde politik iradenin pozitif aksiyona dönüşmesini engellemiştir, Değişen dünya koşulları Devlet-Üniversite bilimsel işbirliğindeyeni boyutları gündeme getirmiştir, Birçok ülkede yüksek öğrenime verilecek yönlendirme konusunda Devlet Üniversite bilimsel ilişkisi üzerine birçok model çalışması sürdürülmektedir, (10) sbu noktada devlet tarafından tartışılmaya açılması gereken noktaları şu şekilde sıralayabiliriz: * Pazara uygun eğitim standarlannm geliştirilmesi için, -Yeni bilimsel çalışmalara yön veren kanunlar ve düzenlemeler, -Değişken ve esnek Devlet-Üniversite bilimsel İşbirliği modelleri, ^Üniversitelerde yapılmış reformların başarısı ve başarısızlığı tartışılmalıdır * Kitle eğitiminde yeni boyutlar için tartışılacak konular ise, -Üniversitenin değişen rolü, -Öğretme ve öğrenmede yeni yaklaşımlar, -Gelecek için yeni mekanizmalardır. *Yüksek öğretimde kalite yönetimi ve kontrolünde yeni yaklaşımlar tartışılmalıdır. Bunlar, -Üniversitelerde kalite değerlendirmesi, -Üniversitelerde kalite oluşumu ve geliştirilmesi, -Üniversitelerde dış kaynaklı kalite değerlendirmesi, *Araştırma etkinlikierînîn desteklenmesi ve yeni yöntemlerin geliştirilmesi için tartışılması gereken konular ise, -Yeni destekleme mekanizmalarının

8 tasarımı, -Sonuç ve ürüne dönük araştırmaların desteklenmesi için yeni mekanizmalar, -Mali özerklik ve girişimcilik konularıdır. Devlet ülkemizde yukarıdaki konuları yerli ve yabancı uzman kadrolar oluşturarak tartışmayı teşvik etmeli ve somut önerileri toplamalıdır, Ayrıca devlet mekanizmalarında her seviyede ki kişilere, ülkemizin 2000 li yıllarda teknoloji toplumu olması için gereken rekabetin, bilim ve teknolojiden geçtiği anlatılmalı, kişiler bu yönde İkna edilmeli ve aksiyon için özendirilmelidir. Bu özendirme düzenlenecek kurslar ve seminerlerle sağlanmalıdır. 3. ÜNİVERSİTE * ENDÜSTRİ İŞBİRLİĞİNİN SAĞLAYACAKLARININ KLASİK TAKDİMİ Bu bölümde klasik bir yaklaşımla, Üniversite - Endüstri işbirliğinin sağlayacağı bazı konular tablo halinde okuyucuya sunulacaktır. Klasikleşen konu başlıklarının nasılişlerlik kazanacağı İse bir sonraki bölümde sunacağım temel konuların çözümüne bağ» lıdır.aşağıda bu konu başlıkları bir bütün halinde sunulmuştur. Öğretim ve Eğitim Alanında iş Yeri Eğitimleri Danışmanlık Hizmetleri Test ve Ölçme Hizmetleri a) Ortak öğrenim ve eğitim programları b) Ortak öğrenim üyesi tayini c) Endüstri tarafından verilecek burslar d) Endüstri tarafından desteklenen konferanslar e) Endüstri tarafından desteklenen drş kaynaklı öğretim üyesi kaynağı a) İşyeri eğitimi ve kaliteli iş gücü b) Ar-Ge tekniklerinin oluşturulması c) Pazarlama stratejilerinin geliştirilmişi d) Finans yönetiminin geliştirilmesi e) İnsan kaynaklan yönetimi f) Lojistik yönetimin geliştirilmesi a) Ürün geliştirme danışmanlığı b) Yönetim danışmanlığı c) Ürün Ar-Ge danışmanlığı d) Servis teknikleri danışmanlığı e) Diğer servisler a) Teknik ve yöntemlerin sertifikasyonu b) Ürün sertifikasyonu : c) Malzeme sertifikasyonu d) Değişik ölçme işlemleri 210

9 Araştırma ve Geliştirme a) Öğretim üyelerine endüstriden araştırma desteğinin sağlanması b) Uzun dönemli araştırma projeleri c) Ortaklaşa kullanılan Ar-Ge merkezleri 4. ÜNİVER8İTE-ENDÜSTRİ-DEVLET BİLİMSEL İŞBİRLİĞİNDE TARTIŞILMASI GEREKEN KONU BAŞLIKLAR! Aşağıda ülkemiz gündeminin ilk sıralarında tartışılması arzulanan birçok konu başlığı yazarın kısa görüşleri ile sunulmuştur. Bilim politikaları üzerine yürütülen tartışmalar ve buna bağlı yoğun istatiksel verilerin tekrarı yerine, içinde somut önerilerinde bulunduğu bu konu başlıklarının işbirliğini arzulayan tarafları motive etmesi ve güdümlemesi hedeflenmiştir, Konuların sıralanmasında bir önem ölçeği kullanılmamıştır 4.1. Ünîversite-Endüstri-Devlet Kuruluşlarmı Teknoloji Yönetimi Üzerine Eğitim Programlarını Geliştirmesi Teknolojik gelişimini sağlamış ülke üniversitelerinde hem lisans hem de lisans üstü seviyelerde teknoloji yönetimi konusunda eğitim programları geliştirilmiştir (11), Bu programların amacı yeni teknolojilerin: yönetimsel etkinlikler, organizasyon yapıları, işçi işveren ilişkileri ve pazarlama unsurları üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu yeni konular kendilerini ders programlarında hissettirirken, ders dışı etkinlikler destek olmaktadır, Bu tür eğitim programlarının felsefeleri, yaklaşımları ve içerikleri; özel endüstri şirketlerinin politikalarındaki teknolojik zorlukları göğüslemek üzere hazırlanmıştır (11,12). Programların içeriğindeki değişikliklerin teknoloji yönetimindeki hız ve amaçlar doğrultusunda olması beklenmektedir. Programlar mühendislik yönetiminde yeni bir forumun oluşumunu sağlamakta ve akademik dünya ile işbiriliğinin temellerini oluşturmaktadır. Ülkemiz yüksek öğrenim kurumlarında bu tür eğitim paketlerinin biran önce devreye alınmasında yarar vardı. Bu da temel hedef kurum yöneticilerini bu hedeflere alıştırılması için üst seviyede eğitilmesinden geçmektedir. Batı ve pasifik ülkelerinin bazıları ile yapılacak ortak işbirliği protokolleri ile yönetici grubun çağdaş teknoloji yönetimini öğrenmesi sağlanmalıdır. Bu tür programlara ayak uydurabilecek dinamik yöneticilerin göreve talip olması ile, teknoloji toplumu arzusundaki genç nüfusumuzun geleceği hazırlanacaktır, 4.2, Devlet Araştırma Laboratuvarlarında Stratejik Teknolojik Rekabet İç! Proje Yönetimi Esaslarının Uygulanması Günümüzde birçok gelişmekte olan ülkenin karşılaştığı önemli bir konuda devlet araştırma merkezlerinin değişen yapı*-

10 sidir. Devlet araştırma laboratuvarlarında teknoljik rekabeti sağlayacak yeni proje yönetim metodolojilerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu tür laboratuvarlarda yönetim ve çalışma oryantasyonunun endüstriyel müşteriler için gerekli olan projelere yönlendirilmesi önemli bir konudur (13), Teknoloji yönetimi sahasında önemli yer tutan teknolojik inovasyona dönük politikaların oluşturuması zamanı gelişmiştir. Ülkemizdeki,Devlet Araştırma kurumlarında yıllar içinde üretilen proje sayılarının kabarıklığı ve bu projelerde çıkan sonuçların teknoloji üretme konusunda çok cılız kaldığı önemli gerçekdir Teknoloji yönetiminden yoksun seçilen projeler Yüksek lisans ve doktora derecelerinin alınmasında, uzmanlık ve doçentlik tezlerinin hazırlanmasında kullanılmış, gelişmiş ülkelerde olduğu gibi endüstriyi müşteri haline getirip teknoji transferini sağlamaktan çok uzak kalmıştır. Ülkemizde elbetteki araştırma merkezi ve enstitülerinin çoğalmasına özen gösterilmelidir, Devlet, merkezlerin teknoji yönetimine uygun yönetimsel yapılara kavuşmasında bilimsel yönlendirici olmalıdır. Devlet, stratejik araştıma alanları hariç araştırma yapmamalı ve araştırıcı kadroları kurmamalıdır. Onun görevi araştırmayı teşvik etmek, yasal düzenlemeleri getirmek ve güdümlemek olmalıdır. Bu nedenle devlet araştırma merkezlerinin yeni bir teknolojik işletim sistemine dönüştürmenin tasarımı vakit geçirilmeden gerçekleştirilmelidir, 4.3* Toplum Yapısı ve Üniversİte-Endüstri-Devlet Bilimsel İşbirliği Arakesiti Üniversite-Endüstri İlişkilerinin, ülkenin sosyal-kültürel geçmişi ve teknik-ekonomik koşulları düşünülerek oluşturulması gerekmektedir. Bu koşullar çok karmaşık olup toplumun birçok kesimini yakından İlgilendirmektedir. Toplumun işbirliğinin yararına inandırılması ancak siyasi motiflerin bu işi ciddiye almalar! ile olacaktır. İşbirliğinin gerekliliği ülkemiz için hedef olmalıdır. İnsanlarımızın daha iyi koşullarda ve yüksek beklentilerinin bilimsel işbirliğinden ve teknoloji üretiminden geçtiği arakesitte iyi anlatılmalı ve anlaşımalıdır (14). Endüstri ile bilimsel ilişkiler kuran üniversitelerin yaklaşımda izledikileri yöntemler ülkeden ülkeye değişmekteder. Bu nedenle teknolojik rekabeti sağlamış ülkelerdeki modellerin ülkemiz koşulları için ne derece doğru olduğunu saptamak için uygun tartışma forumlarına İhtiyaç vardır, Ayrıca ülkemizin siyasi ve kültürel mozaiği, işbirilğindeki arakesitlerin özelliğini hazırlayacaktır. Batıdaki bir üniversitenin geliştireceği birmodel doğudaki bir üniversite için uygun olmayabilecektir Katılımcı ve İşbirlikçi Bir Üniversite-Endüstri Bilimsel İlişkisinin Oluşturulması İçin Yöntemler Ülkemizin bu konuda denenmiş yöntemlerden pek deneyimi olmamıştır, Üniversitelerimizin kuruluş anından beri batıdaki gibi bu işbirliğini öne çıkartacak kadrolarla yönetildiğini söylemek zor olacaktır, 1350 li yıllarda Amerika Birleşik Devletleri Massachusets Institut of Technology (MİT) de başlatılan program model örneklerine ülkemizde rastlanmamaktadır.yeni kurulan ^ 212 ^

11 yüksek teknoloji enstitüleri ve yeni üniversitelerin bu modelleri benimsemeleri ve İncelemelerinde yarar vardır, Devlet ve endüstri kurumları bu modelleri inceleyip doğru olanını tespit edebilmelidir. Yöntemler elbette ki bir endüstriden diğerine değişecektir. Endüstriyel yönetim kadrolarının işbirliği yolunda eğitilmeleri mühendislik yönetimi açısından önemli bir husustur Bu durum ülkemiz gibi serbest ekonomi kurallarının değişik adımlarla kurulduğu günümüzde daha da önem taşımaktadır, Bu konuda ileri safhalara gelmiş ülkelerin geçirdikileri deneyimlerden faydalanmak yerinde olacaktır, 4.5, Üniversite -Endüstri-Devlet Bilimsel İşbirliğini Desteklemek İçin Hükümet Politikaları ve Kanunlar Değişik üniversite-endüstri ilişkisinin oluşturulması için hükümetlere düşen büyük görevler mevcuttur. Devletin, halkın yaşam seviyesini ve kalitesini artırması için olan arzusu, Üniversite-Endüstri ilişkilerinin önemini en tepe noktasına taşıyacaktır. Ülkemizde maalesef yıllar içinde bu işbirliğini sağlayacak bir politik irade oluşturulamamıştır. Oluşturulan işbirliği modellerinin endüstriden de yeteri desteği bulamaması icraat eksikliği ile sonuçlanmıştır. Araştırma ve geliştirmeyi teşvik edici hükümet tedbirleri sanayide İstenen sıçramayı yaptıramamıştır. İhracaatı teşvik edici unsurlar aynı oranda araştırma ve geliştirmeyi teşvik etmekte kullanılamamıştır. Ülke bütçesinden araştırma ve geliştirmeye düşen payları tekrarlamayı klasik bir yazıya dönüşmesini istemediğim bu çalışmada vurgulamak istemiyorum. 2000'Iİ yıllarda teknoloji üretecek üniversitelerin bu kaynak miktarının arttırlması ile de olmayacağı kesindir, Çünkü kaynak harcaması ancak nitelikli insan kaynaklarının varlığı ile verimli olacaktır. 4.6, Dinamik Üniversite -Endüstri İlişkisi İçin Üniversitelerde Araştırma ve Mühendislik Yönetiminin Esasları Araştırma yönetimindeki çağdaş değişiklikler ve mühendislik eğitimi ve yönetiminde olan kimlik değişimleri, ülkemizde yeni bir oluşuma olan gereksinimi artırmaktadır. Ülkemizde araştırma konularının tespiti ve araştırma fon yönetimlerinde bilimsellikten uzak yöntemler uygulanabilmektedir. Teknoloji öngörümü ve planlaması araştırma projelerinin belirli esaslara göre seçimini ve gerektiğinde durdurulmasını gerektirmektedir(15) e Üniversitelerimizde bu alanda sistem ve metod geliştirdikten sonra proje seçimine gitmelerinde yarar vardır. Kişisel ilişki motiflerinin ağır bastığı durumlar dışında herkesi memnun etmeye dönük fon kullanımı kritik kütleye erişememiş bilgi birikimine sebep olmakta ve sonuçta yıllar İçinde erozyona uğrayan bilgi birikimi sağlanmaktadır. Araştırma fon yönetimlerini yabancı üniversite ve araştırma merkezleri ile beraber yapılması teşvik edilmelidir. Etkin, sürekli ve dünya standartlarında araştırma yapan ekiplerle yeni yöntemler geliştirilmeli ve üniversitelerde uygulanmaya konulmalıdır. Ülkemizde Mühendislik eğitimi imkansızlıklar ve içine kapalı bir üniversite yapısı nedeni İle çağın gerisinde kalmak üzeridir ve hatta yer yerde kalmıştır. 213

12 Disiplinler arası işbirliğini teşvik edici ve öğrenci motivasyonunun ön plana çıkartan mühendislik eğitim modelleri bir an önce uygulanmalıdır, 4.7. Ensdüstrldeki Özel Araştırma -Geliştirme (Ar-Ge) Bölümlerinin Beklentileri: Ar-Ge Yönetimi Özel araştırma bölümlerinin Üniversite-Endüstrİ İlişkisindeki rolü çok dikkatlice değerlendirilmelidir. Ayrıca bu laboratuvarlar, ekonomik kazanç için Ar-Ge yönetimi modellerine sahip olmalı, sanayimize uygun olarak geliştirilmelidir. Endüstrimiz çağdaş araştırmacı kaynağı bakımından çok fakir bir bünyeye sahiptir. Bu nedenle üniversitelerle işbirliği bu eksik kadroların tamamlanmasına yardımcı olacaktır. Üniversiteden danışman statüsünde bu özel araştırma laboratuvarlarında görev alacak kişilerin seçimi ve Ar-Ge çalışmaları için yönlendirilmesi endüstriyel alanları özelliklerini d içeren yeni modelleri uygulanmasını gerektirecektir. Danışmanın Endüstriyel ekiplerle çalışmasının modellenmesi ve istenen verimin elde edilmesi her zaman için tartışılması ve tasarımlanması gereken bir konudur. Araştırma bölümlerinde proje seçimi, teknojinin gereğine göre yapılmalıdır. Belirli değişkenlerin ağırlıklı puanı ve pazar öncelikleri araştırma projelerinin kapsamını oluşturacaktır (16,17,18), 4.8. Üniversitelerin Teknoloji Transferinde Rolleri Mühendislik ve teknoloji yönetimi açısından, teknoloji transferinde dikkate alınması gereken birçok model yaklaşımlar mevcuttur (19,20). İnsan kaynaklarının eğitimi, teknoloji transferi alanındaki çalışmalarda artan oranlarda ilgi çekmektedir. Teknoloji alıcı devlet İnsan gücünün eğitimi, teknoloji transferi için gerekli bilgi tabanının oluşturulması için en gerekli unsurdur, Teknoloji transferlerinin başarı teorik ve uygulamalı eğitimin etkisi altındadır. Teknoloji transferi yapan endüstriyel kurumların transfer safhasında üniversite işbirliğine ihtiyaçları vardır.geçtiğimiz yıllarda büyük teknoloyi transferleri gerçekleştiren Endüstri ve Devlet kurumlarının teknoloji transferi sonrası üniversitenin de içinde olduğu eğitim programlarına verdikleri önem son derece azdır, 4.9. Araştırma Sonuçlarının Transferi ve İletişim Sorunları Üniversite tarafından yapılan araştırma sonuçlarının Endüstri-Devlet kurumlarına transferi, aynı zamanda Endüstrl-Devlet kurumlarından elde edilecek bilgilerin üniversiteye İletimi için: açık, samimi ve ufku açık haberleşme sağlayabilecek İnsanlara ihtiyaç vardır.artan oranda daha karmaşık hale gelen araştırma sonuçlarının taraflara iletimi için yeni yöntemlerin geliştirilmesi ve uygulamaya konulması gerekmektedir. Mühendisleri, akademisyenleri ve teknik organizasyonların stratejik ve verimli işbirliği modellerine yönlendirilmesi, araştırma sonuçlarının etkin alışverişini sağlayacaktır (21). Araştırma sonuçlarının takdimi İleri görsel teknolojik ekipman kullanımının gerektirmektedir, Bu teknolojileri kullanacak kadroların eğitim ve üst yöneticilerin bu alanda özendirilmesi uzun ve sabırlı çalışmaları gerektirmektedir. 214

13 4.10. Üniversite Eğitim-Öğretîm Programlarında Teknoloji Yönetimi Konusuda Yenilikler Üniversıte-Endüstri-Deviet işbirlliğinin gerçekleştirilmesi için ünivesite bünyelerinde yönetimsel modellere ihtiyaç duyulacaktır. Disiplinler arası araştırma ve yönetim ekiplerinin kurulması, takım tasarımı il etkin güç kazanımı bu modellerin başında gelecektir. Ayrıca, lisans, lisans üstü ve doktora ders programlarının bu yönde yeni» den şekillendirilmesi gerekmektedir [22,23], 4,11.Üniversitelerin Üçüncü Fonksiyonu: Ekonomik Gelişmeye Katkı Batı ve Pasifik ülkelerinin birçoğunda üniversiteler için yeni bir fonksiyon tanımlanmıştır, ekonomik gelişmeye katkı. Öğretim ve araştırma uygulamalarının yanısıra. profesörlerin rolü bireysel araştırıcılıktan, yönetimsel ve girişimcilik sorumluluğunun taşınması gereken araştırma gruplarının başkanlığına taşınmaktadır. Ülkemizde bu olgunun tartışılabileceği platformlar halen hazır değildir, 4 S 12, Araştirma-Geliştirme Yönetim ve Mühendislik Projeleri Etkileşimli bir Üniversite-Endüstri-Devlet İşbirliği İçin proje seçimi ve ön değerlendirmesi üniversiteleri yeni bilgi alışveriş çevre sistemlerinin kurulmasını gerektirecektir. Üniversite araştırma kaynaklarının verimli şekilde kullanımı için kapasitelerin ve sınırların kritik değerlendirmesi yapılmalıdır. Üniversitelerin kendi içlerinde optimum kaynak kullanımını modellemeleri endüstriye verilecek servis açısında hayati önem taşımaktadır, Meslek Odalarının Üniversite -Endüstri-Deviet İşbirliğindeki Rolleri Üniversite-Endüstrİ-Devlet bilimsel işbirliği kapsamında meslek odalarının (MMÖ,EMO vs) rolleri çok büyüktür, Meslek Odalarının ofislerinin ve bu alanda çalışan komitelerinin, Üniversite-Endüstrİ-Devlet kurumlarında yapılan arştırmaları pazarlanabilecek seviyeye getirmeleri için sürekli etkinliklerin olduğu bilinmektedir. Ülkemizdeki meslek odalarının bilim ve teknolojiye daha fazla katkı sağlamaları için teşvik edilmeleri gerekmektedir. Meslek odalarının batıdaki örneklerini inceleyerek yeni bir yapılanmaya gitmeleri kaçınılmazdır. Meslek odalarının mali sorunları herzaman gündemdedir. Bu sorunların halledilmesinde Endüstriye sağlanabilecek daha teknoloji yoğun progralarmın oluşturulması sonucu meslek odalarının verimliliğini arttıracaktır, Meslek odalarının bünyesinde yapılacak yeni sistem modellemeleri etkin Meslek Odası -Üniversite-Devlet-Endüstri ilişkisini oluşturacaktır. 4.14, Teknoloji Yoğun Küçük ve Orta Ölçekli Şirketler İçin Araştırma-Gelîştirme İmkanları Küçük ve orta ölçekli bilimsel tabanlı ve yüksek teknoloji üretimi hedefleyen şirketler için destek fonlarının oluşturulması, _

14 araştırma sonuçlarının olumlu ve istenilen seviyede bitmesi sonucunda büyük ekonomik geri dönüşler sağlayacaktır. Bu sektöre yapılacak katkıların hangi model şartlarında daha verimli olacağının tespiti Üniversite-Endüstri Devlet işbirliğinin etkinliğine bağlıdır, Ülkemiz Devlet araştırma kurumlarının batıdaki benzeri yeni düzenlemeleri (24) getirmeleri, bu tür şirketleri daha verimli kılacaktır. Risk sermayesi düzenlemeleri bu alanda yapılacak çalışmaların başında gelmelidir. Bilim ve teknoloji üretmek için hazır sermayenin kullanılmasında devlet teşvik edici olmalıdır.ülkemizde büyük ve küçük sanayi sitelerinin her yerleşim bölgesi civarında oluşturulduğunu görüyoruz. Bu tesislerin birçok güncel sorunu yanında kanımca en büyük sıkıntıları gelecekte teknolojiye erişememek olacaktır. Bu konunun süratle tartışılması ve site sakinlerinin bu konuda eğitilmeleri gerekecektir Üniversitelerde Yeni Girişimci Bilim Dallarının Âçılmasr Devlet tarafından verilen araştırma destekleme fonlarındaki azalma, ekonomik kararsızlıklar ve etkisinde oluşan enflasyon ve devlet öncelikleri ile yapılanmadaki türbülans, araştırma desteğinin elde edilmesini her geçen gün zorlamaktadır. Bu nedenle Üniversite-Endüstri İlişkisinin sanayileşmiş toplumlarda (örneğin ABDJaponya,.) aşırı derecede özendirildiğini görmekteyiz, Bunun sonucu olarak üniversitelerde yeni bilim dalları oluşmakta ve dalların işleyişi endüstri ile iç içe olmaktadır, Ekonomik kazancın araştırmaya yatırılması ile araştırma desteğindeki eksiklik giderilmiş olacaktır, 4.16.Üniversite Girişimci Etkinliklerin Psikolojisi Akademik kesimin girişimci etkinliklere olan katılımını üniversite atmosferinde duyurulması ve tartışılmasında birçok model mevcuttur.çoğu kez gündeme gelmeyen ve gizli kalan girişimci etkinlikler model oluşumlarını etkilemektedir, Diğer taraftan girişimci etkinlikte olmayan akademisyen kısımının diğer kesim etkinliklerini bilimsel görmemesi sonucu, girişimci biran İçin bilimsel kariyerini tehlikeye attığını düşünebilmektedir. Sosyal bunalımlara sebep olabilecek bu konunun esaslı olarak değerlendirilmesi yararlı olacaktır, Üniversite-endüstrİ İlişkisini kurmuş akademisyenlerin problemleri, diğer akademisyenlerin araştırma problemlerinin yanında basit kalıp tenkitlere uğraması geçmişte çok olağan bir durumdu. Ancak günümüz endüstriyel problemlerinin niteliği ileri seviyede matematimizik, kimya gibi temel bilimlerin ana konularını ilgilendirmektedir. Endüstriyel problemlerin seviyesi yeni oluşan endüstriyel matematik bilimdalını, bilgisayar kullanımını ve hassas laboratuvar ekipmanlarını gerektirmektedir. Endüstriyel problemler batıda ve bazı pasifik üniversitelerinde başarılı ünlü teorîsyenlerin ilgi alanı olmaktadır. 216

15 4.17. Yeni Jenerik Teknolojilerin Üniversîtelerce Paraya Dönüştürülmesi; Patent Hakları Ülkemizde Üniversite-Endüstrİ-Devlet işbirliği ile oluşan araştırma etkinlikleri sonucunda ortaya çıkan verilen, teknolojik ürünlere dönüştürülüp, üniversitelere para kaynağı olarak geri dönüşü için taraflar arasında protokol oluşturma modelleri henüz daha geliştirme safhasındadır, Hukuk biliminin inceliklerini de içeren bu alanda Üniversite Endüstri Devlet işbiriliği kapsamında hukuksal bilgi tabanının oluşumu patent haklarının anlaşıması açısından önemli bir gerçektir İnovasyon Teknolojilerinin Üretimi İçin Ünivsrsite-Endüstrİ İlişkisi Yeni Jenerik ve inovasyon içeren teknolojilerin endüstri kurumları tarafından denemeye alınması için Üniversite-Endüstrİ işbirliğine her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır, Yeni teknolojiler üretmek için gerekli olan insan gücünün bu işbirliği ile sağlanması en doğal yöntemdir [18,25] Yüksek Teknoloji Merkezleri ve Enstitüler, Yüksek Teknoloji Koridorları, Teknoporklar, Teknolojik Kuluçka Merkezleri ve Bilim Şehirlerinde Teknoloji Yönetimi, Ülkemiz için pek çok yeni terimin bahsedildiği bu konu başlığı teknoloji yönetimini yakından ilgilendiren bir alandır. Çok yakın bir zamanda yüksek teknoloji enstitüleri (Gebze ve İzmir) ile tanışan ülkemizde bu kurumların yönetimsel kadrolarının ve alt yapısının batıdaki ülkelerdeki örneklerle ortaklaşa şekillendirilmesi yerinde olacaktır. Ayrıca endüstrinin bu yönetimsel etkinliklerde etkin rol alması için gerekli iletişim kanallarının tasarımı sağlanmalıdır. Yüksek teknoloji enstitülerinin endüstrinin ihtiyacı olan teknolojileri üretmeleri, zaman ve nitelikli insan gücü istemektedir, Yüksek teknoloji üretmek, teknoloji değerlendirilmesini ve arkasından teknoloji öngörümünü içermektedir ki ülkemizin uluslararası rekabet gücü olan özel kuruluşları bile daha henüz bu olguları tam anlamı ile yerine getirememektedir. Hızla şehirleşen ülkemizde çarpık kentleşmenin getirdiği sorunlar yakından bilinmektedir. Diğer taraftan batıda ve pasifik ülkelerinde bilim adamlarının yaşadığı şehirler tasarımlanmaktadır [26]. Ülkemizin teknolojik sıçraması için Bilim Şehri projeleri akademisyenlerin birçok sorununu çözebileceği gibi 2000'Iİ yıllarda kaynak kullanımını optimize edecektir. Devlet tarafından tasarımlanacak teknoloji parklarına yabancı firmaların araştırma laboratuvarlarını kurmaları için çok özel düzenlemeler getirilmelidir, Bu konuda diğer ülkelerdeki çalışmalar yerinde incelenmelidir Endüstriyel Organizasyonlar Tarafından Desteklenen Araştırma Merkezleri ve Vakıfların Yönetimi Benzer ürün teknolojilerin sahip kurumların birleşip ortak araştırma merkezleri ve vakıf kurmaları pek denenmemiş bir *==^^ 217 _ ^ =

16 yöntemdir ülkemizde. Endüstri-Endüstri İlişkisinin tasarımı için yönetimsel kadroların eğitilmesi gerekmektedir. Batı da ortak kurulmuş birçok işletme modeli mevcuttur. Bu modellerin dikkatlice etüd edilip ülkemize uyarlanması, özellikle araştırma yapmak için kaynak bulamayan sanayici için önemli bir kaynak olacaktır. Bu tür yapılanmaların yönetimi için geliştirilecek modeller, bilimsel olarak üniversite ile ortaklaşa belirlenmelidir, Ülkemizde ilköğretime yapılan gönüllü desteklerin benzerinin, her organize sanayii bölgesine bir araştırma merkezi hedefinin konuşulması, ülkemizde bilimin yerleştirilmesi açısından ortamın hazırlanmasını sağlayacaktır, 4*21.Üniversite Sonrası Sürekli Eğitim İçin Üniversite-Endüstrl-Devlet İllîmsel İşbirliği Üniversitelerde öğretilen bilgilerin yarısından çoğu ilk on yılda geçerliliğini yitirmektedir. Bu kadar hızla gelişen teknolojiye ayak uydurmak sürekli eğitim ile mümkündür. Yaşam boyu eğitim üniversitelerin dışına taşarken, büyük endüstri şirketleri kendi mini üniversitelerini kurmaya başlamışlardır (11). Ülkemizde yüksek öğretim sonrası eğitim için organize bir modele rastlanmamaktadır, Üniversitelere bu konuda yapılan kurslar yeni yeni konunun öneminin anlaşıldığını göstermektedir. Öğrenilen bilginin erozyonu düşünülürse hayat boyu eğitim etkinlikleri için bilimsel işbirliği tartışılmalıdır, Elit Eğitim İçin Üniversite-Endüstri «Devlet Bilimsel İşbirliği 20001i yıllarda teknoloji üretim hızı ve rekabeti daha da artacaktır. Bu üretim rekabetinin devletler arasında değil endüstriyel şirketler arasında olacağı öngörülmektedir, Bu rekabete uygun eğitim ve gelişmiş insan gücünün kitlesel eğitim yerine elit eğitime yönelmekle olacağı alternatif bir seçenektir. Elit eğitim, ülkelerin en seçkin öğrencilerini, en seçkin akademisyenlerini ve elemanlarını biraraya getirecektir. Elit eğitime örnekler çok sayıdadır, Korean Institute of Technology ve Technion araştırma kurumları bu elit eğitimin yapıldığı örnek kuruluşlardır. Ülkemizde bu görevi üstlenecek teknoloji enstitüleri olmadığı gibi, devlet araştırma enstitülerinin elit eğitime katkıları yok denecek kadar başarısızdır Üniversitelerde Bilimsel Araştırmaların Niteliği ve Üniversite-Endüstri İlişkisine Olan Etkisi Universite-Endüstri İlişkisinin kuvvetlendirilmesi İçin bilimsel araştırmalar alanında güçlü öğretim üyesine ihtiyaç duyulmaktadır, Uluslararası alanda rekabet gücünün artırılması için dış dünya ile sürekli iletişim içinde olan akademik düzeyi yüksek öğretim üyelerine ihtiyaç vardır, Ülkemizde yüksek öğrenim kurumlarında istenen bu akademik düzeye henüz erişilmemiştir, 218

17 Bu nedenle akademik düzeyin İstenilen standarta gelmesi İçin özendirici ve rekabeti teşvik edici önlemlerin alınmaı gerekecektir. Batıda Üniversite-Endüstri ilişkisini sürdüren kişilerin akademik olarakta çok kuvvetli kişiler olduğunun bilimesinde yarar vardır [8]. 4-24, Üniverslte-Endüstrî-Deviet İşbîriüğinl Sağlayacak Kadroların Tasarımı ve İntegrasyonu Sağlıklı bir Üniversite-Endüstri-Devlet işbirliğinin yürütülmesi ancak bilimsel davranış kurallarına hakim ve bu konuda deneyimi olan kişilerin varlığına bağlıdır. Bu ilişkileri kuracak kadroların uluslararası standartlara uygun olarak tasarımı gerekirken, bu kadroların birbirleri ile integrasyonu için sistem integratörlerine İhtiyaç vardır. 4-25, Sempozyum-Konferans gibi Bilimsel Toplantılara Endüstri ve Devlet Katılımlarının Sağlanması Ülkemizde gerçekleştirilen Ulusal ve Uluslararası düzeylerdeki toplantılara Endüstrinin ve bunun paralelinde İlgili devlet kurumlarının katılımları son derece az hatta yok denecek seviyededir. Akademisyenlerin ve araştırıcıların çalışma alanlarının belirlenmesi açısından katılım miktarının ve frekansının yüksek olması gereken bu etkinliklerin cazip hale getirilmesi için birçok model olmasına karşın» Üniversitelerin bu ilişkileri düzenlemekte pek başarılı oldukları söylenemez. Burada en büyük zorluğun organizasyon olduğu bilinmektedir. Profesyonel düzenleme yaklaşımlarının üniversitelerin ilgili birimlerine İletilmesinde yarar vardır. Daha çok ulusal toplantının tasarımlanması beklenirken, endüstrinin organizasyonda yer alması için gerekli özendirici koşullar sağlanmalıdır. 4,26, Millî Savunma Ağırlıklı Projelerde Üniversite- Endüstrî-Peviet İşbirliği: Silahlı Kuvvetlerin Konumu Askeri ağırlıklı teknolojiler gelişmiş endüstrilerde Ünİversite-Endüstri-Devlet işbirliğinin büyük bir kısmını kapsarken bu konuda ülkemizde uygulanmış ve sonuç alınmış ileri derecede model çalışmaları henüz mevcut değildir (28), Teknolojinin sürücüsü olan savunma teknolojilerini kullanan silahlı kuvvetler birimleri ile oluşturulacak İşbirliği teknolojik yapılanmamıza büyük katkılar sağlayacaktır. AGARD ve IEPG gibi uluslararası organizasyonlarda etkin proje çalışması yapabilecek olmamıza karşın bu platformlarda çok zayıf kalan etkinliklerimizin düzeyi tartışılmalı ve gerekli tedbirler alınmalıdır. Silahlı kuvvetlerimizin teknoloji tabanlı problemlerini çözebilecek üniversite kadroları tespit edilmeli ve bu kadrolara ödevler verilmelidir Ünivers!te-Yerel Yönetim İlişkisi Üniversitelerimizin bulundukları yöre ile etkileşimleri, yerel endüstri ve işçevrelerinin bilimsel ve teknik niteliklere sahip sorunları ile ilgilenmeleri endüstri ile bilimsel işbirliğini arttırıcı bir faktördür, ^ 219

18 Bilimsel araştırmaların toplumların yaşam seviyesine olacak faydalarını anlatmak, İspatlamak ve uygulamak için seri konferanslar, kurslar vetoplantılar üniversiteler tarafından düzenlenmelidir, Yerel yönetimlerin problem çözmekte yeni teknolojilere olan gereksinimleri doruktadır. Bu gereksinimlerin yerine getirilmesinde üniversite katkısı en büyük faktördür, Endüstri Tarafından Düzenlenen Teknoloji Kampları ve Haftaları Yüksek teknoloji kullanan endüstri kuruluşlarının teknoloji yönetimi, teknoloji değerlendirmesi ve teknoloji planlaması gibi etkinlikleri yapma arzuları günümüzde daha da önemli bir husus olmuştur. Özellikle kullanılan teknolojinin tam olarak anlaşılması ve teknolojik planlamanın yapılabilmesi için bu tür etkinlikler birçok ülkede yaygınlaşmıştır [11,29] Üniversîte-Endüstrî Bilimsel İşbirliğinde Malî Hususlar Üniversitelerin çok küçük ölçekte endüstriye sağladığı hizmetin karşılığını almaları için kullanılan yasal düzenlemeler zaman içinde cazibesini ve güncelliğini kaybetmiştir. Hatta bu düzenlemeler işbiriliğini caydırıcı bir hal almıştır Düzenlemelerin başında gelen mali hususların tekrar gözden geçirilip günün şartlarınagöre şekliiendirilmesi gerekecektir, İlişkilerde temel unsur olan karşılıklı çıkarların savunulabileceği yeni mali düzenlemeler akademisyenleri motive edeceği gibi araştırma bütçelerinin daha küçük rakamlarla oluşumunu sağlayacaktır. Klasik Döner Sermaye mali sisteminin çağın gereklerine uygun olarak düzeltilmesi, Fakültelerin ülke ekonomisinin gelişimine bir özel şirket gibi katkı sağlamasını sağlayacaktır, Ancak bunun sağlanması için yeni akademik düzenlemelerin ve gerekli yaptırımların belirlenmesi ve bir model çerçevesinde konunun ele alınması gerekecektir. 4.3ö.ÜnIv rsîte-endü8trî-deviet Bilimsel İşbirliğinde Hukuki Hususlar İşbirliği protokollarmın hazırlanış safhasından, çıkan neticelerin nasıl kullanılacağına kadar birçok hususta hukuki düzenlemeler gerekmektedir. Bu hususlarda daha çok tecrübesiz olan tarafların bu konuda eğitilmeleri gerekmektedir. Yine bu konuda da en büyük kaynak batı üniversitelerindeki düzenlemeleri incelemek olacaktır, 4,31. Üniversîte-Endüstri-Devtet kesimlerinde Envanter Hazırlama İşbirliği yapacak kesimlerin birbirlerinin kaynaklarını anlamaları ve sonucunda verimli kaynak kullanımı için ayrıntılı envanterlere ihtiyaç vardır. Bu envanterler içinde en önemlisi teknolojik alanlarda uzman yetişmiş insan gücü doğasının şeffaflaştırılması gelmektedir. Laboratuvar imkanlarının ve özel teknoloji bazlı deney düzeneklerinin endüstrinin kullanımına açılması öz kaynakların tespiti ile olacaktır, 220

19 4.32. Ünivsrsite-Endüstri Devlet Haberleşme Bilgi Ağı Oluşturulması Günümüz iletişim teknolojisinin Üniversite-Endüstri-Devlet bilimsel işbirliğindeki önemi maalesef henüz ülkemizde anlaşılamamıştır. Tarafların birbirlerinden bağımsız olarak ürettikleri bilgilerin geçişi, ya tesadüflere ya da kişisel ilişkillere bağlıdır. Bu iletişimsizlik gecikmelere ve insan kaynaklarının verimsiz kullanımına sebep olmaktadır.ülkemizde kullanılan uluslararası bilgiağı INTERNET ile Ulusal TÜRDOG bilgi ağı sistemleri bu amaç İçin düzenlenerek kullanılacağı gibi, Yöresel İleri Teknoloji Bilgi Ağlarının (YİTBA) oluşturulması 2000'li yılların bilim şehirlerinin alt yapısının oluşturulmasına yardımcı olacaktır» Üniversite ve Endüstrinin Yönetim Organlıasyonlarındaki Farklılıklar ve İşbirliğine Etkisi Üniversite-Endüstri işbirliğinde başarı getirici birçok mekanizmalar olduğu gibi başarısızlık sağlayacak birçok nedenle mevcuttur. Başarısızlık sebebi olabilecek unsurlar arasında taraflardaki bazı önemli karakteristikleri hatırlamakta yarar vardır, Üniversite-Endüstri Devlet taraflarında izlenen karar verme mekanizmalarındaki farklılıklar İşbirliğini ivmelendireblleceği gibi ters etkide oluşturacaktır, Karar verme zaman periyodu bir kesim için çok mantıklı olsa bile, diğer kesim için bu kabul edilemeyecek bir boyutta olabilecektir Tarafların karar verme ve iş üretmedeki sorumlulukları ve sorumsuzlukları farklıdır. Topyekün sorumluluk fikri bir özel işletme mantığından uzak bir organizasyona sahip üniversitede pek gelişememiştir. Diğer taraftan "müşteri her zaman haklıdır" prensibinden yola çıkan Endüstri aynı yaklaşımı Üniversiteden beklemektedir. Gizlilik ve şeffaflık kavramlarının boyutları farklıdır, Bir de bu kavrama, taraf insan karakterleri ve resmiyet anlayışı eklendiğinde işbirliği için gerekli ortak lisanın bulunmasının ne kadar zor olduğu ortaya çıkmaktadır Devlet -Endüstri İlişkisi Devlet sanayiinin doğuşuna ve gelişimine destek olmuştur. Gümrük koruması, ihracaat desteği ve teşvikleri bugünki yapılanmayı sağlamıştır. Yürürlükte olan Ar-Ge destekleri ile yavaş ve ağrılıda olsa Sanayilde de araştırma ozendirilmekte ve sıçramalar yaratılmaktadır. Teşviklerin daha cesur ve yaptırımlardan arınması sonucu sanayiimizin araştırma ve geliştirmede daha büyük hamleler yapması beklenmektedir. Sanayiinin rekabet gücünü geliştirecek Ar-Ge etkinlikleri ve teknolojik yatırımları daha çok teşvik edilmelidir. 5.SONUÇ Ülkemiz gündeminin hiçbir zaman ilk sıralarında yer almamış Üniversite -Endüstri- Devlet bilimsel işbirliği konusunun İlk sıraları tırmanması 2000 li yıllarda daha etkin ve üretken bilim yapmak isteyen kadroların umududur, Konu üzerinde yapılan çalışmaların son derece yetersiz olduğu bîr gerçektir. Bilim ve teknoloji toplumu olmanın yegane temeli de bu işbirliği sonucu insan kaynaklarının oluşturacağı bilimsel eserlerdir. _ ^^^ ^^ ^^ 221

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI 2023 e 10 Kala Kamu Üniversite Sanayi İşbirliği Bölgesel Toplantısı nda konuya yönelik düşüncelerimi ifade etmeden önce sizleri, şahsım ve İstanbul

Detaylı

Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Mühendisliği Bölümü Makine Mühendisliği Bölümü Neden Makine Mühendisliği Teknolojiyi kullanan, teknoloji üreten ve teknolojiye yön veren, toplum yararına bilimsel bilgi sağlayan günümüz ve yarınların problemlerine çözüm arayan

Detaylı

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara SUNUM İÇERİĞİ 1. İstanbul Sanayi Odası nın Sanayi Üniversite İşbirliğine Bakışı ve Bu Kapsamdaki Rolü 2. Sanayi- Üniversite

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Altan Özkil Atılım Üniversitesi Sav. Tekno. Uyg. ve Arşt. Merkezi Müdürü Prof.Dr. Hasan AKAY Atılım Üniversitesi Rektör Yardımcısı ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce

Detaylı

Tohumculuk Sektöründe Üniversite-Kamu-Özel Sektör İşbirliği

Tohumculuk Sektöründe Üniversite-Kamu-Özel Sektör İşbirliği Tohumculuk Sektöründe Üniversite-Kamu-Özel Sektör İşbirliği Prof.Dr. Mehmet Emin Çalışkan Niğde Üniversitesi Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi Tarımsal Genetik Mühendisliği Bölümü caliskanme@nigde.edu.tr

Detaylı

Stratejik Plan 2015-2019

Stratejik Plan 2015-2019 Stratejik Plan 2015-2019 Bu Stratejik Plan önümüzdeki beş yıl Bezmiâlem in gelmesini umut ettiğimiz yeri ve buraya nasıl geleceğimizi anlatan bir Vizyon Belgesidir. 01.01.2015 Rektör Sunuşu Sevgili Bezmiâlem

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi RAPORUN AMACI Türk İnşaat Sektörünün rekabet gücünün arttırılması amacıyla

Detaylı

ÜSİMP TTO TECRÜBE PAYLAŞIMI. ÖMER BAYKAL, GAZİ TTO 26 Temmuz 2013, ASO

ÜSİMP TTO TECRÜBE PAYLAŞIMI. ÖMER BAYKAL, GAZİ TTO 26 Temmuz 2013, ASO ÜSİMP TTO TECRÜBE PAYLAŞIMI ÖMER BAYKAL, GAZİ TTO 26 Temmuz 2013, ASO Gazi TTO nun Amacı Gazi Üniversitesi bünyesindeki bilimsel ve teknolojik bilginin toplumsal faydaya ve ekonomik değere dönüşümünü ve

Detaylı

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI www.sanayi.gov.tr 1 Bakanlığımız özellikle son 7 yıllık süreçte, Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin desteklenmesi,

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ... Semih ERDEN EGE MODELİ 1994 den bu yana faaliyetini sürdürmektedir. Üniversitemiz: Ar-Ge ve Sanayi ilişkilerini Türkiye için tamamen özgün bir yapısı

Detaylı

12. MĐSYON 13. VĐZYON

12. MĐSYON 13. VĐZYON 12. MĐSYON Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi nin misyonu, evrensel ölçütleri kendisine temel alan, beraberinde ulusal değerlere sahip çıkan, çağdaş tıp bilgi birikimine sahip, koruyucu hekimlik ilkelerini

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK PLAN 2009 2013 Sürüm 1.4 Amaçlar Hedefler Faaliyetler 03 Mayıs 2010 1 VİZYON, MİSYON VE TEMEL DEĞERLER Vizyon Yaşamboyu öğrenme odaklı bir dünya üniversitesi olmak. Misyon

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ (Doküman No: BEYAS-DK-02) Ankara Üniversitesi için aşağıda verilen temel bir Belge Yönetimi ve Arşiv Sistemi Stratejisi metni hazırlanmıştır.

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ 2014 NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ İşbirliği - Güçbirliği Destek Programı KOBİ lerin bir araya gelerek tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı ve finansman gibi Ortak Sorunlara

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ EGE ÜNİVERSİTESİ - EBİLTEM TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ Prof. Dr. Candeğer YILMAZ,... Ege Üniversitesi Rektörü EGE MODELİ 1994 den bu yana faaliyetini sürdürmektedir. Üniversitemiz: Ar-Ge ve Sanayi ilişkilerini

Detaylı

Teknoloji Geliştirme Alanında Üniversite Sanayi Ortak Çalışmalarında Deneyimler Dr.- Ing. Yalçın Tanes Ak-Kim Ar-Ge Direktörü

Teknoloji Geliştirme Alanında Üniversite Sanayi Ortak Çalışmalarında Deneyimler Dr.- Ing. Yalçın Tanes Ak-Kim Ar-Ge Direktörü Teknoloji Geliştirme Alanında Üniversite Sanayi Ortak Çalışmalarında Deneyimler Dr.- Ing. Yalçın Tanes Ak-Kim Ar-Ge Direktörü Üniversite Sanayi İşbirliğinde Yaklaşımlar 29 Mart 2013 Elazığ Önsöz Çeşitli

Detaylı

TURQUALITY Projesine Nasıl Başvurulur?

TURQUALITY Projesine Nasıl Başvurulur? TURQUALITY Projesine Nasıl Başvurulur? BAŞVURU ÖNCESİ Ön Koşul: Müracaat eden markanın Türkiye de tescilinin yapılmış olması, yurtdışında da ibraz edeceği İş Planında belirtilecek hedef pazarlarının en

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin!

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin! YAKLAŞIMIMIZ Kuter, yıllardır dünyanın her tarafında şirketlere, özellikle yeni iş kurulumu, iş geliştirme, kurumsallaşma ve aile anayasaları alanlarında güç veren ve her aşamalarında onlara gerekli tüm

Detaylı

Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri

Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Arttırılmasına Yönelik Kamu Destekleri Dr. Sinan Tandoğan Girişim Destek Grubu TEYDEB TÜBİTAK TÜBİTAK Girişimcilik Destekleri: TÜBİTAK Girişimcilik Destekleri

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönergenin amacı; Yeditepe Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisinin yönetimi ve

Detaylı

TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ

TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ Ulusal fon mekanizmalarının ana kaynağı TÜBİTAK destekleridir. TÜBİTAK destek leri 4 ana grupta özetlenebilir: (1) Sanayi Ar-Ge Proje Destekleri (2) Akademik Ar-Ge Destekleri,

Detaylı

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi toplumunda, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı hız ve etkileşim ağı içinde, rekabet ve kalite anlayışının değiştiği bir kültür

Detaylı

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Proje Hazırlama Prof. Dr. Hasan Efeoğlu Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Hayat Sürecinde Kısa Orta ve Uzun Vadede planlanan bir yatırım-araştırma-geliştirme organizasyonları veya endüstriyel veya

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

MİLLİ EĞİTİMDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN ÖNEMİ. Rafet ARIKAN, Yasin Dursun SARI Atılım Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İncek, Ankara

MİLLİ EĞİTİMDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN ÖNEMİ. Rafet ARIKAN, Yasin Dursun SARI Atılım Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İncek, Ankara MİLLİ EĞİTİMDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN ÖNEMİ Rafet ARIKAN, Yasin Dursun SARI Atılım Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İncek, Ankara 1. Genel 2. Genel Eğitim Amacı 3. İSG Eğitim Amacı 4. AB Ülkelerinde

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Koordinatörlüğümüzün Amacı, Üniversite birimleri ile özel sektör, sanayi ve sivil toplum kuruluşları arasında; İşbirliği stratejileri ve politikaları belirlemek, belirlenen ihtiyaçlara

Detaylı

EK 10. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFERİ POLİTİKA BELGESİ

EK 10. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFERİ POLİTİKA BELGESİ 1601 TÜBİTAK YENİLİK VE GİRİŞİMCİLİK ALANLARINDA KAPASİTE ARTIRILMASINA YÖNELİK DESTEK PROGRAMI Teknoloji Transfer Ofislerine Yönelik Hazırlık, Başlangıç ve Kapasite Artırımı Sağlanması ve Uygulanması

Detaylı

Sanayinin Araştırma-Teknoloji Geliştirme Yenileşim (ATGY) Süreçlerinde Üniversitelerin Rolü. Hasan Mandal 2 Haziran 2011

Sanayinin Araştırma-Teknoloji Geliştirme Yenileşim (ATGY) Süreçlerinde Üniversitelerin Rolü. Hasan Mandal 2 Haziran 2011 Sanayinin Araştırma-Teknoloji Geliştirme Yenileşim (ATGY) Süreçlerinde Üniversitelerin Rolü Hasan Mandal 2 Haziran 2011 1 SANAYİ KURULUŞLARI İÇİN REKABET EVRİMİ 1960 lar ÜRETİM üstünlüğü ile rekabet 1970

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

TÜRKİYE NİN ÜSİ ODAKLI SÜREÇLERİ 2011-2014 (23.BTYK - 27.BTYK) 2014 ve Sonrası (27. BTYK - )

TÜRKİYE NİN ÜSİ ODAKLI SÜREÇLERİ 2011-2014 (23.BTYK - 27.BTYK) 2014 ve Sonrası (27. BTYK - ) TÜRKİYE NİN ÜSİ ODAKLI SÜREÇLERİ 2011 öncesi ( - 23. BTYK) 2011-2014 (23.BTYK - 27.BTYK) 2014 ve Sonrası (27. BTYK - ) ANA HEDEF 2023 YILINDA DÜNYANIN EN BÜYÜK 10 EKONOMİSİNDEN BİRİSİ OLMAK!!! 500 Milyar

Detaylı

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM Şirket Tanıtımı Progino PROGİNO 2005 yılından itibaren Eskişehir de mühendislik ve danışmanlık hizmetleri vermektedir. Faaliyetlerine 2008 yılından beri Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde sürdürmektedir.

Detaylı

Sunum İçeriği TÜBİTAK

Sunum İçeriği TÜBİTAK Sunum İçeriği 2 TEYDEB KURULUŞ AMACI Teknoloji veyenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB); ülkemiz özel sektör kuruluşlarının araştırma-teknoloji geliştirme ve yenilik faaliyetlerini desteklemek

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 3357 SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19/12/1996, No: 96/9012 Dayandığı Kanunun Tarihi : 28/2/1995, No:

Detaylı

www.ankaraisguvenligi.com

www.ankaraisguvenligi.com İş sağlığı ve güvenliği temel prensiplerini ve güvenlik kültürünün önemini kavramak. Güvenlik kültürünün işletmeye faydalarını öğrenmek, Güvenlik kültürünün oluşturulmasını ve sürdürülmesi sağlamak. ILO

Detaylı

2009-2013 İZMİR BÖLGESEL GELİŞME PLANI İLERİ TEKNOLOJİYE DAYALI SANAYİLER SEKTÖRÜ ÇALIŞTAYI 10 TEMMUZ 2009 SONUÇ RAPORU

2009-2013 İZMİR BÖLGESEL GELİŞME PLANI İLERİ TEKNOLOJİYE DAYALI SANAYİLER SEKTÖRÜ ÇALIŞTAYI 10 TEMMUZ 2009 SONUÇ RAPORU 009-0 İZMİR BÖLGESEL GELİŞME PLANI İLERİ TEKNOLOJİYE DAYALI SANAYİLER SEKTÖRÜ ÇALIŞTAYI 0 TEMMUZ 009 SONUÇ RAPORU İzmir Kalkınma Ajansı Planlama Programlama ve Koordinasyon Birimi İzmir Kalkınma Ajansı

Detaylı

KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM. Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen

KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM. Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM SEVGİ ÖÇVER Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen 1 Stratejik yönetim, uzun vadeli planlamalar ve kararlar ile konaklama isletmelerinin en üst düzeyde etkin ve verimli

Detaylı

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi,

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, İçerik Genel Bakış Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Türk Patent Enstitüsü ve Görevleri Eskiden hammadde kaynaklarına ve sermaye birikimine sahip olan ülkeler güç ve kontrol

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU. Aralık,2013

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU. Aralık,2013 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU Sevgili U.Ü.Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Programı Öğrencileri, Aralık,2013 Uludağ Üniversitesi

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 Sibel YALAZA Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı Kurumsal Yapılanma Başkanlığımız,

Detaylı

Kuruluş Amacı. 2 TEYDEB - Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı

Kuruluş Amacı. 2 TEYDEB - Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı 2 TEYDEB - Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı Kuruluş Amacı Ülkemiz özel sektör kuruluşlarının araştırma-teknoloji geliştirme ve yenilik faaliyetlerini desteklemek, Türk sanayisinin araştırma-teknoloji

Detaylı

SANAYİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN

SANAYİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI 1 Günümüzde toplumların ekonomik gücünü ve refah düzeyini belirleyen en önemli etken bilim

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ GENEL DESTEK PROGRAMI Programın Gerekçesi: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki

Detaylı

İstanbul Üniversitesi

İstanbul Üniversitesi ULUSAL VE ULUSLARARASI BOYUTLARI İLE DOKTORA EGITIMI ÇALIŞTAYI ÇALIŞMA OTURUMU 1: Ulusal ve Uluslararasi Baglamda Doktora Egitimi Prof. Dr. Mustafa Özen (Başkan) Prof. Dr. Deniz Değer Ulutaş Prof. Dr.

Detaylı

www.biggsea.com PROJE YAZMAK BiGG SEA

www.biggsea.com PROJE YAZMAK BiGG SEA www.biggsea.com PROJE YAZMAK BiGG SEA Proje yazmanın 3 kuralı: TÜBİTAK AR-GE PROJE YAZIMI Olduğu gibi değil, olması gerektiği gibi yazmak Ürün değil süreç bazlı kurgulamak Aynı şeyleri değişik yerlerde

Detaylı

KONYA TEKNOKENT-SELÇUK TTO

KONYA TEKNOKENT-SELÇUK TTO KONYA TEKNOKENT-SELÇUK TTO (1513 TTO Başvuru Deneyimleri Paylaşımı Çalıştayı- Ankara Sanayi Odası-26 Temmuz 2013) PROF. DR BAYRAM SADE YÖNETİM KURULU BAŞKANI SELÇUK TTO (2006) ; Teknoloji transferi, girişimciliği

Detaylı

ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ (TTO) UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ (TTO) UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ (TTO) UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 1 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönetmeliğin amacı; Çankaya Üniversitesi

Detaylı

BELGELENDİRME HİBELER(1) DÖKÜMANLAR KREDİLER(2) HİBELER(1) KOSGEB HİBELER. Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yatırım. Et ve Et Ürünlerinin İşlenmesi

BELGELENDİRME HİBELER(1) DÖKÜMANLAR KREDİLER(2) HİBELER(1) KOSGEB HİBELER. Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yatırım. Et ve Et Ürünlerinin İşlenmesi HİBELER(1) BELGELENDİRME KREDİLER(2) DÖKÜMANLAR HİBELER(1) KALKINMA AJANSLARI HAZİNE HİBELERİ TARIMSAL KOSGEB HİBELER GİRİŞİMCİLİK DESTEĞİ 100.000 tl KOBİ Proje Destek Programı 150.000 Tematik Proje Destek

Detaylı

İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular. Atilla Hakan ÖZDEMİR

İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular. Atilla Hakan ÖZDEMİR İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular Atilla Hakan ÖZDEMİR PhD, MBA, PMP Biyoteknoloji Sektörel İnovasyon Sistemi Semineri 3 Nisan 2013, Ankara İrlanda Göstergeler 2005 2012 Nüfus

Detaylı

2014-2015 KAIZEN AKADEMİ EĞİTİM KATALOĞU

2014-2015 KAIZEN AKADEMİ EĞİTİM KATALOĞU 2014-2015 KAIZEN AKADEMİ EĞİTİM KATALOĞU KAIZEN EĞİTİM KATALOĞU İÇİNDEKİLER TABLOSU KALİTE YÖNETİM EĞİTİMLERİ... 2 A. Kalite Yönetim Sistemi Programı... 2 A1. ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemleri Bilgilendirme

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı gelecek dönemdeki çalışmalarına yol vermesi amacıyla 128 paydaşın katılımı ile TR83 Bölgesi nde

Detaylı

STRATEJİK PLAN (2015-2018) 2015 YILI FAALİYET PLANI

STRATEJİK PLAN (2015-2018) 2015 YILI FAALİYET PLANI STRATEJİK PLA (2015-2018) 2015 YILI FAALİYET PLAI Faaliyet OCAK ŞUBAT MART İSA MAYIS Zaman ve Stres Yönetimi Eğitimi Müşteri/ ve İletişim Teknikleri Office ve oda programları eğitimi Performans değerlendirme

Detaylı

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLERİ 1501- SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI Amaç: Sanayi kuruluşlarının Ar-Ge Projelerine %60 a varan oranlarda hibe(geri ödemesiz)

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

AJANDA HAKKIMIZDA EĞİTİMLERİMİZ. Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz. Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz

AJANDA HAKKIMIZDA EĞİTİMLERİMİZ. Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz. Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz AJANDA HAKKIMIZDA Biz Kimiz? Vizyonumuz Misyonumuz Değerlerimiz EĞİTİMLERİMİZ Eğitim Bölümlerimiz Eğitim İçeriklerimiz BİZ KİMİZ? Eğitim Sektöründe 11 yıllık tecrübe ve bilgi birikimine sahip olarak yola

Detaylı

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU FAKÜLTE/BÖLÜM ADI: STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU Stj. Amaç No Hedef No Faaliyet No Performans no Stratejik Amaç / Hedef / Faaliyet Tanımı 2008 mevcut durum 2009 2010 2011 2012 2013 Faaliyet

Detaylı

TÜBİTAK TEYDEB. Ar-Ge ve Yenilik Destek Programları

TÜBİTAK TEYDEB. Ar-Ge ve Yenilik Destek Programları TÜBİTAK TEYDEB Ar-Ge ve Yenilik Destek Programları 2 TEYDEB - Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı Kuruluş Amacı Ülkemiz özel sektör kuruluşlarının araştırma-teknoloji geliştirme ve yenilik

Detaylı

PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖR ADAYI. Düşünen, çalışan,üreten ÜNİVERSİTE GİBİ ÜNİVERSİTE

PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖR ADAYI. Düşünen, çalışan,üreten ÜNİVERSİTE GİBİ ÜNİVERSİTE PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖR ADAYI Düşünen, çalışan,üreten ÜNİVERSİTE GİBİ ÜNİVERSİTE AR-GE ODAKLI ŞEFFAF ÜNİVERSİTE ŞEFFAF YÖNETİM ULUSLARARASI ÜNİVERSİTE PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN

Detaylı

ULUSAL VE ULUSLARARASI BOYUTLARIYLA DOKTORA EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI 1. OTURUM RAPORU

ULUSAL VE ULUSLARARASI BOYUTLARIYLA DOKTORA EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI 1. OTURUM RAPORU ULUSAL VE ULUSLARARASI BOYUTLARIYLA DOKTORA EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI 1. OTURUM RAPORU ULUSAL VE ULUSLARARASI BAĞLAMDA DOKTORA EĞİTİMİ Prof. Dr. Mustafa Özen (Başkan) Prof. Dr. Deniz Değer Ulutaş Prof. Dr. Haydar

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ Yaşanan ekonomik gelişmeler sonrasında büyük işletmeler uyum sorunu yaşarken, küçük ve orta ölçekli işletmeler

Detaylı

UYGULAMALI TEKNOLOJİ TİCARİLEŞTİRME PROGRAMI NEDİR? PROGRAMA KİMLER KATILMALI? Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı (UTTP)

UYGULAMALI TEKNOLOJİ TİCARİLEŞTİRME PROGRAMI NEDİR? PROGRAMA KİMLER KATILMALI? Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı (UTTP) UYGULAMALI TEKNOLOJİ TİCARİLEŞTİRME PROGRAMI NEDİR? PROGRAMA KİMLER KATILMALI? Uygulamalı Teknoloji Ticarileştirme Programı (UTTP) Yükselen teknolojilere dayalı yeni girişimler yaratmak isteyen yaratıcı

Detaylı

SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur?

SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur? SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur? Kısa adı SANGEM olan Sanayi Geliştirme Merkezi, Eskişehir Sanayi Odası (ESO) nın öncülüğünde Eskişehir sanayine rekabet üstünlüğü kazandırmak, yenilikçi sanayi modeli

Detaylı

A.Sinan KABAKCI Elektrik-Elektronik Yük. Müh Yönetim Kurulu Üyesi askabakci@gmail.com

A.Sinan KABAKCI Elektrik-Elektronik Yük. Müh Yönetim Kurulu Üyesi askabakci@gmail.com A.Sinan KABAKCI Elektrik-Elektronik Yük. Müh Yönetim Kurulu Üyesi askabakci@gmail.com Dernek olarak ana amacımız: Üretici firmaların ARGE faaliyetlerini geliştirmeleri ve ihracat potansiyellerini artırmaları

Detaylı

ÜNİVERSİTELERİN ÜÇÜNCÜ MİSYONU İNOVASYON. Prof. Dr. Engin ATAÇ Anadolu Üniversitesi Rektörü

ÜNİVERSİTELERİN ÜÇÜNCÜ MİSYONU İNOVASYON. Prof. Dr. Engin ATAÇ Anadolu Üniversitesi Rektörü ÜNİVERSİTELERİN ÜÇÜNCÜ MİSYONU İNOVASYON Prof. Dr. Engin ATAÇ Anadolu Üniversitesi Rektörü Üniversitelerin Misyonu Eğitim Araştırma İnovasyon Araştırma İstatistikleri 1980 yılında 250 yayın, Dünya Sıralamasında

Detaylı

GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum.

GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum. Değerli Yönetici, GÜZ DANIŞMANLIK'ı sizlerle tanıştırmak ve faaliyetlerini sizlerle paylaşmaktan onur duyuyorum. "Yaşamboyu Öğrenme" ilkesi çerçevesinde bireylerin, çeşitli sektörlerdeki işletmelerin,

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 Ali EREN İSO Yönetim Kurulu Üyesi MAKİNE, AKSAM VE METAL EŞYA İMALATI 27. Grup Genel Amaçlı Makine ve Aksam Sanayii 28. Grup Özel Amaçlı Makine Sanayii

Detaylı

Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları

Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları Mühendislik Fakültelerinin Araştırma ve Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkılarının Değerlendirilmesi Paneli

Detaylı

Biyosistem mühendisi bir sistem mühendisidir. Sistem mühendisi, doğa ve

Biyosistem mühendisi bir sistem mühendisidir. Sistem mühendisi, doğa ve Biyosistem Mühendisliği Tarımsal üretimin gerçekleşmesi için sadece toprak, su ve hava gibi etmenlerin bir arada olması yeterli olmamakta, bunlarla beraber bitki ve hayvanlarla olan ortak yapılanma en

Detaylı

T.C. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı

T.C. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı T.C. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı Sinop Yatırım Destek Ofisi Ara Faaliyet Raporu 01.01.2011 30.06.2011 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... i TABLOLAR LİSTESİ... ii 1. Sinop Yatırım Destek Ofisine İlişkin Genel

Detaylı

Üniversite-Sanayi İşbirliği. Süleyman Alata Devlet Planlama Teşkilatı alata@dpt.gov.tr

Üniversite-Sanayi İşbirliği. Süleyman Alata Devlet Planlama Teşkilatı alata@dpt.gov.tr Üniversite-Sanayi İşbirliği Süleyman Alata Devlet Planlama Teşkilatı alata@dpt.gov.tr Bilim-Teknoloji Politikaları ve Ar-Ge Destekleri Bilim-Teknoloji Politikaları Politika Uygulamaları Üniversite Sanayi

Detaylı

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB GENEL BİLGİ KOBİ ler ve KOSGEB 1 Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço toplamı veya net satış hasılatı 40 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ Karınca Dergisi, Ekim 2014, Sayı:934 KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ 1. GİRİŞ Kooperatifler, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılamak

Detaylı

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde;

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Destek Kapsamı Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; yeni bir ürün üretilmesi, mevcut bir ürünün geliştirilmesi,

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI UZMANI (YÖNETİCİSİ)

İNSAN KAYNAKLARI UZMANI (YÖNETİCİSİ) İNSAN KAYNAKLARI UZMANI (YÖNETİCİSİ) TANIM İşletmede çalışacak insan kaynağının sayısını ve niteliğini belirleyerek, insan kaynağının başarısını, moralini, motivasyonunu ve uyum düzeyini artırıcı çalışmaları

Detaylı

Üniversite ile Sanayi Arasındaki Köprüler: Teknoloji Transfer Arayüzleri. Mahmut Kiper TTGV, Başuzman

Üniversite ile Sanayi Arasındaki Köprüler: Teknoloji Transfer Arayüzleri. Mahmut Kiper TTGV, Başuzman Üniversite ile Sanayi Arasındaki Köprüler: Teknoloji Transfer Arayüzleri Mahmut Kiper TTGV, Başuzman Misyonlar: Üniversite: bilimsel ilerlemenin temel üreticileri Sanayi : yeni teknolojilerin ve buna bağlı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey. GT Türkiye İşletme Risk Hizmetleri Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.com İşletme Risk Hakkında Risk, iş yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve kaçınılmazdır.

Detaylı

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TTGV, 1 Haziran 1991 de bir Sivil Toplum Kuruluşu olarak, Türk Sanayii nin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla, teknolojiye dayalı inovasyonun

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR Giriş İşletmelerin rakiplerinden tek farklı kaynağı insan dır. Günümüz dünyasının insan kaynağının profili İnsan Kaynakları

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Girişimcilik Ar-ge ve İnovasyon BIL447 7 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

Üniversite - Sanayi İşbirliği: Durum, Engeller ve Çözümler. Dragan Soljan, Erhan Akın, Sema Akın, Kubilay Ayturan

Üniversite - Sanayi İşbirliği: Durum, Engeller ve Çözümler. Dragan Soljan, Erhan Akın, Sema Akın, Kubilay Ayturan Üniversite - Sanayi İşbirliği: Durum, Engeller ve Çözümler Dragan Soljan, Erhan Akın, Sema Akın, Kubilay Ayturan Modern üniversiteler mezunlarına uygulanabilir gerçek bilgiyi veren, sektör, girişimcilik

Detaylı

Geri Ödemeli ve Geri Ödemesiz seçeneklerle Destek Üst Limiti Proje Teklif Çağrısında Belirlenir

Geri Ödemeli ve Geri Ödemesiz seçeneklerle Destek Üst Limiti Proje Teklif Çağrısında Belirlenir KOSGEB Destekleri a) KOBİ Proje Destek Programı Desteklenecek Proje Konuları İşletmelerin; üretim, yönetim-organizasyon, pazarlama, dış ticaret, insan kaynakları, mali işler ve finans, bilgi yönetimi ve

Detaylı