Yüksek Protein İçerikli Diyetin Sıçan Böbrek ve Karaciğer Dokularında Yaşa Bağlı Olası Etkilerinin Değerlendirilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yüksek Protein İçerikli Diyetin Sıçan Böbrek ve Karaciğer Dokularında Yaşa Bağlı Olası Etkilerinin Değerlendirilmesi"

Transkript

1 Yüksek Protein İçerikli Diyetin Sıçan Böbrek ve Karaciğer Dokularında Yaşa Bağlı Olası Etkilerinin Değerlendirilmesi Sera Kılıç, Pınar Ülgen, Fırat Yıldırım, Deniz Can Başaran, Berk Yasin Ekenci, Caner Çetinoğlu Danışman: Dr. Fatma Helvacıoğlu ÖZET Beslenme alışkanlıklarının değişmesi nedeniyle aşırı kilo ya da obezite sınıfına katılan insan sayısı hem dünya da hem de ülkemizde hızla artmaktadır. Bu noktada karşılaşılan bir diğer önemli konu kilo vermek isteyen insanların yüksek protein diyetleri gibi hızlı ve etkili olduğu düşünülen diyet yöntemlerine başvurmalarıdır. Çalışmamızda yüksek protein diyetinin yaşa bağlı, karaciğer ve böbreklerde neden olabileceği olası etkileri ince yapı düzeyinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda genç (6 aylık) ve yaşlı (18 aylık) 32 adet Wistar albino erkek sıçanlar kullanıldı. Sıçanlar; Grup 1: Genç Normal Diyet grubu(n=8), Grup 2: Genç Yüksek Protein Grubu(n=8), Grup 3: Yaşlı Normal Diyet grubu(n=8), Grup 4: Yaşlı Yüksek Protein Grubu(n=8) olmak üzere 4 grup oluşturuldu. Normal diyet grubundaki sıçanlara %20 oranında protein içeren diyet verilirken, yüksek protein gruplarına %47,5 protein içeren özel yem verildi. Bir aylık sürenin sonunda genel anestezi altında denekler sakrifiye edildikten sonra böbrek ve karaciğer dokuları %2 lik gluteraldehit solüsyonunda tespit edildi. Daha sonra alışılagelen elektron mikroskobik takip yöntemleri uygulanarak alınan kesitler ışık mikroskopta ve elektron mikroskopta değerlendirildi. Çalışmamızın sonucunda yapılan değerlendirmede genç ve yaşlı kontrol gruplarında karaciğer ve böbrek dokuları doğal yapıları ile ayırt edildi. Yüksek protein diyeti uygulanan sıçanların karaciğerlerinde sinozoidlerde genişleme, hepatositlerde vakuolizasyon ve yer yer hücrelerde lipid damlacıkları görüldü. Yaşlı gruplarda karaciğerde görülen yapısal hasarların daha belirgin olarak izlendiği ayırt edildi. Böbrek dokularında yüksek protein uygulanan gruplarda glomerüllerde ve tübüllerde ışık mikroskobik düzeyde hücrelerde yapısal dejenerasyonla birlikte peritübüler alanda artış, böbreklerde membranöz depozit oluşumu ayrıca pedisellerde kaynaşma saptandı. Sonuç olarak kısa süreli yüksek protein diyeti uygulamasında karaciğer ve böbrek dokularında izlenen yapısal hasarların yaşla birlikte artarak devam ettiği görüldü. Bu bulgular ışığında karaciğer ve böbrekte yapısal düzeyde belirgin hasara neden olduğu görülen bu tarz diyetlerin uygulanmasının sağlık açısından oldukça sakıncalı olduğu kanısına varıldı. Anahtar kelimeler: Yüksek Protein Diyeti, Karaciğer, Böbrek, Depozit, Elektron Mikroskop. 1

2 GİRİŞ Dünya Sağlık Örgütü obezite ve aşırı kilo problemini 21.yüzyılın en önemli sağlık sorunlarından biri olarak ilan etmiştir. Beslenme alışkanlıklarının değişmesi nedeniyle aşırı kilo ya da obezite sınıfına katılan insan sayısı hem dünya da hem de ülkemizde hızla artmaktadır. Bu konuyla ilgili yapılan istatistiksel analizlerde her 3 kişiden birinin aşırı kilo ya da obezite problemleri ile karşı karşıya olduğu göze çarpmaktadır. Bu noktada karşılaşılan bir diğer önemli konu kilo vermek isteyen insanların hızlı ve etkili diyet yöntemlerine başvurmalarıdır. Son yıllarda özellikle yüksek protein içerikli diyetler bu nedenle gündemde büyük yer tutmaktadır. Yüksek protein içerikli diyetler özellikle aşırı kilo ve obezite problemlerinde kilo kontrolünü sağlayan etkili diyetlerdir. Bu diyetlerin özellikle yeme isteğini, enerji alımını, vücut ağırlığını, vücuttaki yağ deposunu ve de plazmadaki lipid oranını düşürdüğü bilinmektedir(8). Ancak hızlı kilo verdirmekte olan bu tarz diyetlerin uzun süreli etkisi hala tartışma konusudur. Bu doğrultuda insan sağlığı açısından uzun veya kısa süreli etkileri, iç organlara verebileceği zararlar gibi konular henüz aydınlığa kavuşturulamamıştır. Çalışmamızda yüksek protein diyetinin, karaciğer ve böbreklerde neden olabileceği olası etkileri ince yapı düzeyinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Diğer bir amaçladığımız konu ise, yüksek protein diyetinin farklı yaşlarda diyetin uygulanmasına bağlı olarak bir farklılık olup olmadığını tespit etmektir. GEREÇ VE YÖNTEM Çalışmamızda genç (6 aylık) ve yaşlı (18 aylık) 32 adet Wistar albino erkek sıçanlar kullanıldı.12 saat gündüz ve 12 saat gece döngüsünde ve 23±2 C lik denetimli sıcaklıkta tutularak tüm deneklerin su ve besine serbest erişimi sağlandı. Çalışmada bir ay süresince yüksek protein diyeti uygulanan gruplara özel hazırlanmış %47,5 oranında protein içeren yüksek protein içerikli diyet verilirken, kontrol grubu olarak belirlenen sıçanlar %20 oranında protein içeren standart yem ile beslendi. Sıçanlar rastgele seçilerek 4 grup oluşturuldu ve Grup 1: Genç Normal Diyet grubu(n=8),grup 2: Genç Yüksek protein grubu(n=8), Grup 3: Yaşlı Normal Diyet grubu(n=8), Grup 4: Yaşlı Yüksek protein grubu(n=8) olacak şekilde sınıflandırıldı. Çalışmada düzenli aralıklarla deneklerin vücut ağırlıkları, besin tüketimleri izlendi. Bir aylık sürenin sonunda 150 mg /kg ketamin ile denekler sakrifiye edildikten sonra böbrek ve karaciğer dokuları alınarak ağırlıkları değerlendirildi. Histolojik değerlendirme için böbrek ve karaciğer dokuları %2 lik gluteraldehit solüsyonunda tespit edildi. Daha sonra alışılagelen elektron mikroskobik takip yöntemleri uygulanarak hazırlanan bloklardan alınan yarı ince kesitler toluidin mavisiyle boyanarak ışık mikroskopta ve belirlenen alanlardan alınan ince kesitler geçirimli elektron mikroskopta değerlendirildi. Yüksek protein diyet İçeriği: Çalışmada kullanılacak olan standart yem ve % 47,5 oranında protein içerikli yem MBD yem ticaret firmasına (Gebze/ Kocaeli) özel olarak hazırlatılmıştır. Bu çalışma Başkent Üniversitesi 2

3 Hayvan Deneyleri Etik Kurulu tarafından onaylanmış(proje no: DA14/05) ve Başkent Üniversitesi Araştırma fonunca desteklenmiştir. Besin Standart yem(%) Yüksek Protein içerikli yem ( %) Ham Protein 20 47,5 Ham Selüloz 6 3 Ham Yağ 2,7 0,08 Ham Kül 5,2 6 Fosfor 0,6 0,6 Na 0,18 0,18 Vitamin karışımı 0,115 0,115 Enerji Mkcal/kg İstatistiki Yöntem Çalışmada sürekli değişkenler için tanımlayıcı istatistikler (Ortalama, Standart Sapma, Ortanca Değer, Minimum, Maksimum) verilmiştir. Parametrik testlerin ön şartlarından varyansların homojenliği Levene testiyle, normallik varsayımı ise Shapiro-Wilk testi ile kontrol edilmiştir. Bağımsız üç ve daha fazla grup karşılaştırması için parametrik test ön şartları sağlandığında Tek Yönlü Varyans Analizi ve çoklu karşılaştırma testlerinden Tukey HSD testi, sağlanmadığında ise Kruskal Wallis ve çoklu karşılaştırma testlerinden Bonferroni-Dunn testi kullanılmıştır. Herhangi bir ön şartı sağlamayan parametre için Box-Cox veri transformasyonu uygulanarak tekrar kontrol edildiğinde değerlerin ön şartları sağladığı belirlenmiştir. Faktöriyel düzende faktörlerden biri tekrarlanan Tekrarlanan Ölçümler Varyans Analizi uygulanmıştır. Küresellik varsayımı sağlanmadığı durumlarda Greenhouse-Geisser serbestlik derecesi düzeltmeli istatistik yöntemi kullanılarak değerlendirme yapılmıştır. Çoklu karşılaştırmaları tespit etmek amacıyla Syntax fonksiyonu aracılığıyla Bonferroni Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi α=0.05 olarak kabul edilmiştir. Elde edilen veriler, SPSS (Version 17, Chicago IL, USA) kullanılarak analiz edilmiştir. BULGULAR: Histolojik Bulgular: Çalışmamızda yüksek protein diyette artan protein miktarının karaciğer ve böbrek dokularına olası etkilerini ışık mikroskopta ve elektron mikroskopta karşılaştırmalı olarak incelendi. Normal protein diyeti ile beslenen genç sıçanlarda karaciğer dokusu normal olarak değerlendirildi. Büyük ve küçük büyütmeli resimlerde karaciğer hücreleri, sinozoidler normal görünümünde izlendi (Resim1-b). Işık mikroskobunda yüksek protein uyguladığımız genç grupta karaciğerde sinozoidlerin kontrol grubuna göre genişlediği bazı hepatositlerin irileştiği saptandı(resim 1c). Büyük büyütmeli resimde bazı alanlarda hepatositlerin sitoplazmasının vakuollerle dolu olduğu ve sinozoidal kapillerlerin genişlediği saptandı(resim 1d). Elektron mikroskobuyla yaptığımız değerlendirmede genç kontrol grubunda 3

4 sinozoidler normal aralıkta görülürken, hepatositler normal hücre çekirdekleri ve sitoplazmik organelleri ile izlendi(resim 2a-2b). İnce yapı düzeyinde yüksek protein uygulanan genç grupta karaciğerde kontrol grubundan farklı olarak hücre sitoplazmasında vakuoller ayırt edildi. Sinozoidlerde ito hücreleri ve dejeneratif kuppfer hücreleri saptandı(resim 2c-2d). Yaşlı gruplarda normal protein ile beslediğimiz deneklerde genç kontrol grubuna göre hepatositler içinde vakuoler oluşumlar ve sinozoidlerin biraz daha genişlemiş olduğu görüldü. Bazı hücrelerde lipid damlaları izlenirken, hepatositlerin çekirdek ve sitoplazmik organelleri normal yapılarıyla izlendi. Karaciğer dokusunda izlenen bu yapısal değişikliklerin yaşa bağlı ortaya çıkan yapısal hasarlar olduğu düşünüldü (Resim 3a-3b). Yüksek proteinle beslediğimiz yaşlı grupta sinozoidlerin belirgin olarak genişlediği ve hepatositler içerisinde büyük vakuollerin şekillendiği görüldü(resim 3c-3d). İnce yapı düzeyinde yapılan değerlendirmede yaşlı kontrol grubu karaciğer kesitlerinde bazı hücrelerde lipid damlaları izlenirken hepatositler çekirdek ve sitoplazmik organelleriyle normal yapılarıyla izlendi(resim 4a-4b). Yüksek protein diyeti uyguladığımız yaşlı grupta karaciğer hücrelerindeki vakuollerin kontrol grubuna göre arttığı ayrıca büyük lipid damlalarının varlığı saptandı. Işık mikroskobunda gördüğümüz gibi sinozoidal kapillerlerin oldukça genişlemiş oldukları görüldü(resim 4c-4d). Böbrekte glomerülller, bazal membran, podosit ve pedisel düzenlenimi ayrıca böbrek tübülleri karşılaştırıldı. Genç kontrol grubunda böbrek glomerüllerin, pedisel düzenleniminin, proximal ve distal tübüllerin ve tübüller arası bağ dokusunun normal yapı sergilediği belirlendi(resim 5a-5b). Ancak yüksek protein uygulanan gruplarda glomerüllerin görüntüsünün kontrol grubuna göre oldukça değiştiği saptandı. Glomerüllerdeki bazal membranda kalınlaşma, pariyetal hücre sitoplazmasındaki vakuolizasyon ve hipertrofiye bağlı olarak Bowman boşluğunun kapandığı ve bazı glomerüllerde sabun köpüğü görüntüsü izlendi. Proximal ve distal tübül arasındaki kapillerlerin, kontrol grubuna göre göreceli olarak daha geniş olduğu belirlendi. Bazı alanlarda tübüllerdeki hücrelerin prenekrotik değişimler gösterdiği izlendi(resim 5c-5d). Elektron mikroskobuyla yaptığımız değerlendirmede kontrol grubundan Bowman boşluğu, glomerüler bazal membran, podositler, pediseller ve intramezengial alan normal yapı sergilediği gözlendi(resim 6a-6b). Kontrol grubunda proximal ve distal tübülü oluşturan kübik hücreler normal yapılarında izlendi(resim konulmadı). Genç yüksek protein uyguladığımız grupta özellikle bazal membran yapısının kontrol grubuna göre değişiklik gösterdiği saptandı. Glomerüler bazal membranda membranöz depozit varlığı saptandı. Ayrıca bu grupta pedisellerin çoğu alanda kaynaştığı ve normal düzenlenimini koruyamadığı izlendi. Proksimal tübülde çoğu alanda hücresel bütünlüğün bozulduğu, hücre çekirdeklerinin lümene atıldığı ve bazı alanlarda mikrovillus yapısının silindiği belirlendi(resim 6c-6d). Normal protein diyeti uygulanan yaşlı grupta ışık mikroskopta çoğu alanda glomerül yapısının korunduğu izlenirken, bazı tübüllerde yapısal hasarlar görüldü(resim7a). Yüksek protein uygulanan yaşlı sıçanlarda glomerüllerde sabun köpüğü görüntüsü, bazılarında ise glomerüler 4

5 kapillerlerin genişlediği ve sklerotik glomerül yapısı sergilediği belirlendi. Kontrol ve deney grubunda tübül yapısını karşılaştırdığımızda, kontrol grubunda yaşa bağlı olarak tübüllerde yapısal hasarlar belirlense de yüksek protein uygulanan gruplarda prenekrotik değişimler gösteren ve hücresel bütünlüğün korunmadığı çok sayıda tübül varlığı yaşlı grupta da belirgin olarak izlendi(resim7b-7c-7d). İnce yapı düzeyinde yapılan değerlendirmede yaşlı kontrol grubunda bazal membran yapısının genç kontrol grubuna göre göreceli olarak düzenli yapısını bazı alanlarda yitirdiği ve pedisel düzenleniminin çoğu alanda korunduğu gözlendi(resim 8). Yüksek protein diyeti uygulanan yaşlı sıçanlarda böbrek kesitlerinde membranöz depozit, intraglomerüler mezeangial alanda artış, bazı alanlarda bazal membranın çift katlı görünümü dikkati çekti. Ayrıca glomerüler kapiller lümeninin çoğu alanda endotel hücre sitoplazmalarının artıklarıyla dolu olduğu ve pedisellerin yer yer kaynaştığı görüldü(resim 9a-9b). Böbrek tübüllerinin lümeninin tübül hücre artıklarıyla dolu olduğu izlendi (Resim konulmadı). İstatistiki Bulgular; Çalışmamızda, uygulanan yüksek protein diyetinde karaciğer ve böbrek ağırlıkları genç ve yaşlılar arasında karşılaştırıldı. Uygulanan diyete bağlı olarak genç kontrol ve genç yüksek protein diyetinde karaciğer ve böbrek ağırlıklarında istatistiki olarak anlamlı bir değişim gözlenmedi Yaşlı kontrol ve yüksek protein grupları arasında da diyete bağlı olarak karaciğer ve böbrek organ ağırlığında istatistiki anlamlı değişim saptanmadı (Tablo 1). Bir ay süresince belirlenen günlerde ağırlıklarını ölçtüğümüz deneklerde yüksek protein uygulanan genç ve yaşlı gruplarda görülen ağırlık değişiminin istatistiki olarak anlamlı olmadığı saptandı (Tablo 2). (yüksek protein uygulanan gruplarda ağırlık artışı görüldü). Literatürdeki verilerde yüksek protein tüketiminin yeme isteğini azalttığı belirten veriler bulunmaktadır. Bu nedenle her gün besinlerini ve tükettikleri su miktarını kontrol edildi. Ancak yüksek protein uyguladığımız gruplarda besin tüketiminin azalmadığı saptandı (Tablo 3). Hem genç kontrol- genç yüksek protein gruplarında hem de yaşlı kontrol ve yaşlı protein gruplarında besin tüketiminde izlenen değişimlerin istatistiki olarak anlam taşımadığı belirlendi. Literatürde belirtilenin aksine yüksek protein uygulanan genç ve yaşlı gruplarda belirlenen günlerde besin tüketiminin arttığı saptandı (p<0,001).yüksek protein uyguladığımız gruplarda hem yaşlılarda hem gençlerde su tüketiminin 15. Günden sonra arttığı görüldü(p<0,001) Tablo 4). 5

6 Tablo 1: gruplara göre Organ ağırlıkları. NP Genç YP Genç NP Yaşlı YP Yaşlı Total KC Sapma Medyan 10,05±0,77 # 10,35 (8,8-10,8) 10,9±1,91 # 10,5 (8,30-13,5) 12,89±1,04 13,0 (11,60-14,30) 11,8±1,42 11,75 (10,20-14,70) 11,21±1,78 10,95 (8,30-14,70) BOBREK Sapma Medyan 1,1±0,11 # 1,1 (0,90-1,2) 1,08±0,18 # 1,1(0,9-1,4) 1,45±0,12 1,45 (1,30-1,60) 1,44±0,09 1,50 (1,30-1,50) 1,27±0,22 1,30(0,90-1,60) p 0,001** 0,001** #: NP Yaşlıdan farklı : YP yaşlıdan farklı Tablo 2: Gruplar arasında ağırlık değişimi. NP Gen ç YP Gen ç NP Yaşl ı YP Yaşl ı Tota l Ağırlık 1 Sap ma Medyan 325,78±19,51 # 331,05 (285,40-345,40) 301,6375±23,54 # 303,45 (255,3-331) 434,34±38,76 441,35 (372,4-488,90) 301,6375±23,54 406,20 (331,80-436,20) 364,80±62,36 347,45 (247,9-488,9) Ağırlık 2 Sapm a Medyan 325,24±21,02331,5 0 # (265,00-354,10) 304,23±29,48 # 308,60 (247,70-344,20) 398,96±34,29 331,05 (285,40-345,40) 325,78±19,51 406,20 (331,80-436,20) 364,80±62,36 347,45 (247,90-488,90) Ağırlık 3 Sap ma Medyan (Min- Mak) 330,26±17,18 # 335,75 (304,90-352,90) 304,23±29,48 # 308,60 (247,70-344,20) 438,94±40,71 442,95 (376,60-489,90) 394,65±34,08 400,75 (332,70-439,30) 367,02±61,62 348,55 (247,70-489,90) Ağırlık 4 Sap ma Medyan (Min- Mak) 330,26±17,18 # 335,75(304,9-352,9) 304,26±29,48 # 308,6(247,7-344,20) 438,94±40,71 442,95(376,6-489,90) 394,65±34,08 400,75(332,70-439,30) 367,02±61,62 348,55(247,7-489,90) Ağırlık 5 Sap ma Medyan (Min- Mak) 339,70±16,43 # 339,55 (317,80-366,40) 307,66±31,26 # 313,15(246,60-348,80) 440,24±39,01 447,25(375,70-492,50) 395,34±31,67 401,60(339,50-439,90) 370,73±59,41 358,60(246,60-492,50) P 0,001*** 0,001*** 0,001*** 0,001*** 0,001*** Tablo 3: Belirlenen günlerde besin tüketimi NP Gen ç YP Gen ç NP Yaş lı YP Yaş lı Tot al 1.Gün Yem Ortalama±St d. Sapma Medyan (Min- Mak) 22,78±0,00 22,78 (22,78-22,78) 15,76±4,04 14,35(10,80-20,70) 22,13±0,00 22,13(22,13-22,13) 16,06±3,85 15,45(9,90-22,30) 19,18±4,26 22,13(9,90-22,78) 8. Gün Yem 6,70,6±0,00 6,70(6,70-6,70) 16,51±2,31 15,60(14,40-21,30) 7,90±0,00 7,90(7,90-7,90) 13,46±3,15 13,55(8,40-18,30) 11,14±4,48 8,15(6,70-21,30) 15. Gün Yem 16,70,6±0,00 16,70(16,70-16,70) 14,91±1,95 14,45(12,80-18,30) 20,50±0,00 20,50(20,50-20,50) 13,13±3,01 13,00(9,20-17,70) 16,31±3,26 16,70(9,20-20,50) 22. Gün Yem 17,81±0,00 17,81(17,81-17,81) 20,26±2,82 21,30(16,00-23,90) 18,66±0,00 18,66(18,66-18,66) 17,69±3,29 18,25(13,20-21,90) 18,61±2,31 18,66(13,20-23,90) 28. gün Yem P 0,001 *** Fark (Düzeltilmiş Bonferroni) 19,20±0,00 19,20(19,20-19,20) 19,59±1,96 18,90(17,60-23,30) 21,50±0,00 21,50(21,50-21,50) 19,75±3,21 19,60(15,30-25,80) 20,01±2,00 19,20(15,30-25,80) 1-8,1-15,1-22,1-28,8-15,8-22, ,1-28,8-22,8-25,15-22, ,8-15,8-22,8-28, ,1-28,8-22,8-28,

7 Tablo4: Belirlenen günlerde su tüketimi. NP Gen ç YP Gen ç NP Yaşlı YP Yaşlı Tota l 1. Gün Su 22,00±0,00 22,00(22,00-22,00) 18,13±14,87 17,50(0,00-35,00) 22,00±0,00 22,00(22,00-22,00) 33,75±9,16 32,50(25,00-50,00) 23,97±10,22 22,00(0,00-50,00) 8. Gün Su 30,00±0,00 30,00(30,00-30,00) 27,50±5,35 25,00(25,00-40,00) 34,40±0,00 34,40(34,40-34,40) 17,50±11,34 15,45(20,00-30,00) 27,35±8,67 30,00(0,00-40,00) 15. Gün Su Ortalama±Std. Sapma Medyan (Min- Mak) 31,00±0,00 31,00(31,00-31,00) 21,88±5,94 25,00(10,00-25,00) 31,00±0,00 31,00(31,00-31,00) 33,60±2,23 34,65(30,20-36,40) 29,37±5,44 31,00(10,00-36,40) 22. Gün Su Sapma Medyan (Min- Mak) 35,00±0,00 35,00(35,0-35,00) 47,50±7,07 50,00(30,00-50,70) 35,00±0,00 35,00(35,0-35,00) 31,25±14,58 30,00(15,00-55,00) 37,19±9,91 35,00(15,00-55,00) 28. gün Su 36,00±0,00 36,00(36,00-36,00) 37,63±10,11 34,00(25,00-50,00) 32,50±0,00 32,50(32,50-32,50) 35,75±8,76 35,00(27,00-50,00) 35,47±6,63 35,00(25,00-50,00) P 0,001 *** Fark (Düzeltilm iş Bonferroni ) 1-22, ,1-28,8-22,8-25,15-22, , ,8-15,8-22,8-28 TARTIŞMA Çalışmamızdaki temel amaç yüksek protein tüketiminin karaciğer ve böbrek gibi yaşamsal organlara yapısal düzeyde etkisinin olup olmadığını belirlemekti. Yaptığımız incelemeler özellikle böbrekte bu tarz beslenmenin sonucunda belirgin yapısal hasara neden olduğunu görüldü. Ancak yüksek protein içerikli diyetle beslenmenin karaciğer ve böbrek işlevlerine ve yapısal düzenlenimlerine olumsuz bir etkiye neden olmadığını savunan araştırmalarda bulunmaktadır(3,4) yılında yayınlanan bir makalede değişen oranlarda (%7,%15, %46) uygulan protein diyetinin böbrek boyutlarında ve işlevlerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Dişi ve erkek farelere farklı konsantrasyonlarda uygulan protein diyet sırasında besin tüketimleri, glomerüler filtrasyon hızları vücut ağırlıkları, böbrek, karaciğer, gastrointestinal sistem organlarının ağırlıkları, kandaki üre seviyesi, ölçülmüştür. Diyetteki protein miktarındaki artışın sindirim kanalındaki organlarda, böbrek ve karaciğer ağırlıklarında artışa neden olduğu belirlenmiştir. Ayrıca glomerüler nitrojen filtrasyonunda hem erkeklerde hem de dişilerde arttığı saptanmıştır (1).Biz çalışmamızda bu tarz beslenmenin organ ağırlığında artışa ve kilo kaybına neden olmadığını gördük. Lacroix ve arkadaşlarının 2003 yılında yaptığı bir çalışmada 6 ay süresince normal protein içerikli (%14) ve yüksek protein içerikli (%50) diyetle besledikleri sıçanlarda karaciğerdeki oksidatif stres ve detoksifikasyonu değerlendirmişlerdir. Ayrıca karaciğer, böbrek morfolojisine ve vücuttaki kalsiyum dengesine etkilerini incelemişlerdir. Değerlendirmelerinin sonucunda ışık mikroskop düzeyinde karaciğer ve böbrek yapısında anlamlı bir değişiklik gözlemediklerini belirten araştırmacılar vücuttaki kalsiyum dengesinin de bu tarz beslenmeden olumsuz etkilenmediğini vurgulamışlardır. Ayrıca yüksek protein içerikli diyetle besledikleri grupta kanda trigliserid, glukoz, leptin ve insülin seviyelerinin bazal 7

8 konsantrasyonda olması nedeniyle bu diyetin metabolik hastalıklarda koruyucu etkiye sahip olabileceği vurgulanmıştır(3). Çalışmamızda ışık ve elektron mikroskobunda yaptığımız değerlendirmeler sonucunda karaciğer ve özellikle böbrek yapısının bu tarz beslenmeden olumsuz etkilendiği görüldü. Karaciğerde sinozoidlerde genişleme, hepatosit sitoplazmalarındaki vakuolizasyon belirgindi. Böbreklerde yüksek protein diyetinin hem glomerül yapısını hem de tübül yapısını etkilediği saptandı. Genç yüksek protein uygulanan grupta glomerüllerde membranöz depozit oluşumu, pedisellerde kaynaşma, düzensiz seyirli bazal membran görünümü belirgindi. Yüksek protein diyeti uyguladığımız yaşlı sıçanlarda bu bulgulara ek olarak bazal membranda laminasyon, intraglomeruler mezengial alanda genişleme, kapiller lümenlerinin endotelyal sitoplazmik artıklarla dolu olduğu görüldü. Yüksek protein içerikli diyetin tartışmalı etkilerinden biri de kemik yapım ve yıkım hızı üzerinedir. Bir grup araştırmacı yüksek protein içerikli beslenmenin kemik yıkım hızını artırdığını ve kemik metabolizmasını olumsuz yönde etkilediğini vurgulamaktadır. Kerstetter ve arkadaşları 16 sağlıklı kadın üzerinde yürüttükleri araştırmalarında iki hafta süresince düşük, orta ve yüksek protein diyetleri uygulamışlardır. Deneyin 4. Gününde idrarda ve serumda kalsiyum, serumda Paratiroid hormon, D vitamini, osteokalsin, alkalen fosfataz, üriner N-telopeptide değerleri izlenmiştir. Çalışmalarının sonucunda idrarda atılan fazla kalsiyum miktarının kemik yıkım hızındaki artışla ilişkilendirmişlerdir(2) yılında Peter Clifton tarafından yayınlanan makalede yüksek protein içerikli diyetin obezite ve beraberindeki diğer hastalıklar üzerindeki etkileri epidemiyolojik olarak derlenmiştir. Bitkisel ve hayvansal protein tüketimi özellikle kardiyovasküler hastalığı olanlarda ve tip 2 diyabeti olan hastalardaki etkileri mercek altına alınmıştır. Bu konu üzerinde oldukça sınırlı sayıda araştırma olduğunu belirten yazar, bu çalışmaların da az sayıdaki katılımcılardan oluştuğunu vurgulamıştır. Avrupa da beş farklı ülkede yapılan araştırmada bitkisel protein olmadan yalnızca işlenmiş et ürünleri ve kırmızı et tüketiminin 6,5 yılda özellikle kadınlarda vücut ağırlığının artmasına neden olduğunu belirten veriye yer verilmiştir. Vücut ağırlığının kaslardan mı yoksa yağ kitlesinin artışından mı kaynaklandığının belirsiz olduğunu vurgulayan yazar, bu tip beslenmenin kardiyovasküler hastalık riskinin artmasına neden olduğunu belirtmiştir. İşlenmiş et ürünleri yerine beyaz et ve bitkisel protein tüketiminin ise kardiyovasküler hastalık riskini belirgin şekilde azalttığını göstermiştir. Makalede öne çıkan bir diğer önemli nokta ise kırmızı et, yumurta, peynir ve süzme peynirin de tip 2 diyabet riskini arttırmasıdır. Ancak düşük karbonhidrat ve yüksek bitkisel protein diyetinin koruyucu etki gösterdiğini belirtmiştir. Derlemede yüksek protein içerikli diyetin diğer diyetlere karşın kısa sürede (yüksek karbonhidrat, yüksek yağ ve kalori kontrollü diyetler) kilo verdirmekte etkin olduğunu ancak uzun dönemde farklı tarzdaki diyetlerde önemli bir farkın olmadığı vurgulamıştır. Ayrıca araştırmacı henüz yayınlamamış olduğu bir çalışmasında 2 yıl süresince postmenapozal dönemdeki 40 katılımcıda yaptığı gözlemde böbrek fonksiyonları ve kemik 8

9 yoğunluğunda herhangi bir olumsuz etki görmediğini öne sürmüştür(5,6,7). Yüksek protein içerikli diyeti, karaciğerde yağlanmayı, böbreklerde glomerüler filtrasyon hızını arttırdığı, uzun süreli bu tarz beslenmede insülin direncine neden olduğu, kortizol salgılanmasını negatif etkilemesinin yanı sıra çok sayıda araştırmada kemik rezorbzisyonun tetiklediği, böbreklerde taş oluşumuna neden olduğu ayrıca oksidatif stresi de arttırdığı yapılan çalışmaların bulguları arasındadır(1,4,5,7,9). Sonuç olarak; kısa süreli yüksek protein diyeti uygulamasının karaciğer ve özellikle de böbrekte yapısal düzeyde belirgin yapısal hasara neden olduğu ortaya konmuştur. Elde ettiğimiz veriler ışığında karaciğer ve böbrekte yapısal düzeyde belirgin hasara neden olduğu görülen bu tarz diyetlerin uygulanmasının sağlık açısından oldukça sakıncalı olduğu kanısına varılmıştır. KAYNAKLAR: 1. Hammond KA and Janes DN. The effects of increased protein intake on kidney size and function. J Exp Biol 201: , Kerstetter J.E., Mıtnıck M.E, Gundberg M. C., Caserıa D. M., Ellıson A.F., Carpenter T.O., Insogna K.L.Changes in Bone Turnover in Young Women Consuming Different Levels of Dietary.The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 1999; Vol. 84, No. 3, Lacroix M, Gaudichon C, Martin A, Morens C, Mathe V., Tome D.and Huneau JF. A long-term high-protein diet markedly reduces adipose tissue without major side effects in Wistar male rats. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 287: R934 R942, Linn T, Santosa B, Gronemeyer D, Aygen S, Scholz N, Busch M, and Bretzel RG. Effect of long-term dietary protein intake on glucose metabolism in humans. Diabetologia 43: , Morens C, Gaudichon C, Metges CC, Fromentin G, Baglieri A, Even PC, Huneau JF, and Tome D. A high-protein meal exceeds anabolic and catabolic capacities in rats adapted to a normal protein diet. J Nutr 130: , Peter Clifton. Effects of a high protein diet on body weight and comorbidities associated with obesity. British Journal of Nutrition (2012), 108, S122 S Skov AR, Toubro S, Bulow J, Krabbe K, Parving HH, and Astrup A. Changes in renal function during weight loss induced by high vs lowprotein low-fat diets in overweight subjects. Int J Obes Relat Metab Disord 23: , V. A. Aparicio1, E. Nebot1, R. García-del Moral, M. Machado-Vílchez, J. M. Porres1, C. Sánchez1 and P. Aranda High-protein diets and renal status in rats.. Nutr Hosp.28(1): )

10 9. Woods LL. Mechanisms of renal hemodynamic regulation in response to protein feeding. Kidney Int 44: , Resim 1a,1b:Genç kontrol grubu karaciğer yarı ince kesiti. H:hepatosit, SV:Sentral Ven, :Sinozoidal kapiller(toluidin mavisi ax400, bx1000). Resim 1c,1d:Genç yüksek protein grubu karaciğer yarı ince kesiti. H:hepatosit, SV:Sentral Ven, V:Vakuol, :Sinozoidal kapiller (Toluidin mavisi ax400, bx1000). Resim 2a,2b: Genç kontrol grubu karaciğer ince kesiti. H:hepatosit,Ç; çekirdek,ger: Granüllü endoplazma retikulumu, :Sinozoid.( Uranil Asetat &Kurşun Sitrat ax5009- bx11900). Resim 2c,2d: Genç yüksek protein grubu karaciğer ince kesiti. H:hepatosit,Ç; çekirdek, :Sinozoidal kapiiler, İto: İto hücresi, KH; Kupffer hücresi(uranil Asetat &Kurşun Sitrat ax4200- bx3760). Resim 3a,3b: Yaşlı kontrol grubu karaciğer yarı ince kesiti. H:hepatosit, SV:Sentral Ven, :Sinozoidal kapiller.(toluidin mavisi ax400, bx1000). Resim 3c,3d: Yaşlı yüksek protein grubu karaciğer yarı ince kesiti. H:hepatosit, SV:Sentral Ven, :Sinozoidal kapiller.(toluidin mavisi ax400, bx1000). Resim 4a,4b: Yaşlı kontrol grubu karaciğer karaciğer ince kesiti. H:hepatosit,Ç; çekirdek,ger: Granüllü endoplazma retikulumu,l; lipid, :Sinozoidal kapiller, İto: İto hücresi (Uranil Asetat &Kurşun Sitrat ax4250- bx4370). 10

11 Resim 4c,4d: Yaşlı yüksek protein grubu karaciğer ince kesiti. H:hepatosit, L; lipid, Ç; çekirdek, : genişlemiş sinozoidal kapiller, İto: İto hücresi, KH; Kupffer hücresi(uranil Asetat &Kurşun Sitrat ax3800- bx3100). Resim 5a,5b:Genç kontrol grubu böbrek yarı ince kesiti. G: glomerül,bm: bazal membran, Bb; Bowman boşluğu, PT: proksimal tübül, DT; Distal tübül(toluidin mavisi ax1000, bx1000). Resim 5c,5d:Genç yüksek protein grubu böbrek yarı ince kesiti.. G: glomerül,bm: bazal membran, ; Kapanan bowman boşluğu, : prenekrotik değişim gösteren böbrek tübülleri.ptk; Peritübüler kapiller, DT; Distal tübül(toluidin mavisi ax1000, bx400). Resim 6a,6b:Genç kontrol grubu böbrek ince kesiti. G: glomerül,bm: bazal membran, Bb; Bowman boşluğu, Bm: bazal membran, ; pedisel. (Uranil Asetat &Kurşun Sitrat ax3700- bx8500) Resim 6c,6d:Genç yüksek protein böbrek ince kesiti. Podosit,Bm: bazal membran, : Membranöz depozit, ; pedisel. (Uranil Asetat &Kurşun Sitrat ax8580- bx5900) Resim 7a:Yaşlı kontrol grubu böbrek yarı ince kesiti. G: glomerül,bm: bazal membran, proksimal tübül, DT; Distal tübül(toluidin mavisix1000). Resim 7b,7c,7d:Yaşlı yüksek protein grubu böbrek yarı ince kesiti.. G: glomerül, G : sklerotik glomerül Bm: bazal membran, ; Kapanan bowman boşluğu, : 11

12 prenekrotik değişim gösteren böbrek tübülleri.ptk; Peritübüler kapiller, DT; Distal tübül(toluidin mavisix1000). Resim 8:Yaşlı kontrol grubu böbrek ince kesiti. G: glomerül,bm: bazal membran, : pedisel(uranil Asetat &Kurşun Sitrat x7930). Resim 9a: Yaşlı yüksek protein grubu böbrek ince kesiti. G: glomerül,bm: bazal membran, p; podosit, Bm : membranöz depozit,m; intrglomerüler mezengial alan, End: Edotel hücresi, : kapiller lümendeki sitoplazmik artıklar, : pedisel(uranil Asetat &Kurşun Sitrat x5850). Resim 9b: Yaşlı yüksek protein grubu böbrek ince kesiti.bm: bazal membran, p; podosit, : pedisellerde kaynaşma, Bm : membranöz depozit,m; intrglomerüler mezengial alan, : kapiller lümendeki sitoplazmik artıklar, : pedisel, : bazal laminada ayrılma (Uranil Asetat &Kurşun Sitrat x5850). 12

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER A) Normal Dağılım ile İlgili Sorular Sayfa /4 Hamileler ile ilgili bir araştırmada, bu grubun hemoglobin değerlerinin normal dağılım gösterdiği

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ * Bu çalışma Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Proje Başkanlığı

Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ * Bu çalışma Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Proje Başkanlığı Kıvanç IRAK 1, Nihat MERT 2, Handan MERT 2, Nesrullah AYŞİN 3 1 Siirt Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Biyokimya Anabilim Dalı, SİİRT 2 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Biyokimya Anabilim

Detaylı

Nesrullah AYŞİN 1, Handan MERT 2, Nihat MERT 2, Kıvanç İRAK 3. Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ

Nesrullah AYŞİN 1, Handan MERT 2, Nihat MERT 2, Kıvanç İRAK 3. Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ Nesrullah AYŞİN 1, Handan MERT 2, Nihat MERT 2, Kıvanç İRAK 3 1 Hakkari Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu, HAKKARİ 2 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Biyokimya Anabilim

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Süt sığırı işletmelerindeki en önemli sorunlarda birtanesi periparturient

Detaylı

Conjugated Linoleic Acid

Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid (CLA) GENEL BAKIŞ Konjuge linoleik l ik asit bir omega-6 esansiyel yağğ asidi olan linoleik asit (LA) in 28 geometrik ve pozisyonel izomerlerini kapsar.

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Tekrarlı Ölçümler ANOVA

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Tekrarlı Ölçümler ANOVA Repeated Measures ANOVA Aynı veya ilişkili örneklemlerin tekrarlı ölçümlerinin ortalamalarının aynı olup olmadığını test eder. Farklı zamanlardaki ölçümlerde aynı (ilişkili) kişiler

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Student t Testi. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı

Student t Testi. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Student t Testi Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Konu Başlıkları Tek örnek t testi SPSS de tek örnek t testi uygulaması Bağımsız iki örnek

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara

FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara H. K., 5 yaşında, Kız çocuğu Şikayet: Karında şişlik Özgeçmiş: 8 aylıkken karında

Detaylı

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 Kalsiyum, fosfor ve magnezyum, kas yapısı, fizyolojik olaylar ve birçok dokunun normal fonksiyonları için gereklidir. Kemik formasyonu, kas kontraksiyonu,

Detaylı

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe,. ofsport Sciences 2000, 11 (1-2-3-4), 47-55 AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ SONRASı insülin VE KAN GliKOZ DEGERlERiNiN incelenmesi Cüneyt AYDIN". Kadir GÖKDEMIR"", ıbrahim

Detaylı

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK İKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TESTİ VE İKİ EŞ ARASINDAKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TEST SORULARI

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK İKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TESTİ VE İKİ EŞ ARASINDAKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TEST SORULARI MATE 211 BİYOİSTATİSTİK İKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TESTİ VE İKİ EŞ ARASINDAKİ FARKIN ÖNEMLİLİK TEST SORULARI 1. Doğum sırasının çocuğun zeka düzeyini etkileyip etkilemediğini araştıran bir araştırmacı çocuklar

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ 05-06 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 0: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ Ders Kurulu Başkanı: / Başkan Yardımcıları: / Histoloji Embriyoloji Yrd. Doç. Dr. Bahadır Murat Demirel / Üyeler: / Tıbbi / Dersin AKTS

Detaylı

Bu karşılaştırmaya göre normal yağ yakımı teknikleri ve HYPOXI süresince vücudun farklı bölgelerinde alternatif ölçümler yapıldı.

Bu karşılaştırmaya göre normal yağ yakımı teknikleri ve HYPOXI süresince vücudun farklı bölgelerinde alternatif ölçümler yapıldı. BİLİMSEL ÇALIŞMALAR İlk Çalışmalar: 1997 1997 yılında sektörde yer alan diğer yağ yakma metodlarıyla HYPOXI' nin etkinliğini karşılaştırmak amacıyla vücudun çeşitli bölgeleri baz alınarak bilimsel çalışmalar

Detaylı

Adenovirüs serotip 5 ve adenovirüs serotip 36 nın Colo-320 hücre hattında adipojenik etkilerinin gösterilmesi

Adenovirüs serotip 5 ve adenovirüs serotip 36 nın Colo-320 hücre hattında adipojenik etkilerinin gösterilmesi Adenovirüs serotip 5 ve adenovirüs serotip 36 nın Colo-320 hücre hattında adipojenik etkilerinin gösterilmesi Tamer Şanlıdağ 1, Sinem Akçalı 1, Seda Vatansever 2, Candan Çiçek 3, Murat Sayan 4, Elçin Kal

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ SPORCU BESLENMESİ SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ Yeterli ve dengeli beslenmenin bir sporcunun başarısını garanti etmediği, ancak yetersiz ve dengesiz beslenmenin bazı sağlık problemlerine ve performans

Detaylı

Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme. Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme. Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Protein-Enerji Kaybı (Protein-Energy Wasting, PEW) Diyaliz hastalarında PEW insidansı

Detaylı

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR: NÜTRİSYONEL VE METABOLİK DESTEK: Malnütrisyon: Gıda tüketiminin metabolik hızı karşılamayamaması durumunda endojen enerji kaynaklarının yıkımı ile ortaya çıkan bir klinik durumdur ve iki şekilde olabilir.

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

İki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi

İki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi Örnek: Kalple ilgili bir çalışmada 5 yaşındaki 4 erkek ve 40 yaşındaki 30 erkeğin sistolik kan basınçları ölçülmüştür. Elde edilen verilere göre 0.05 anlamlılık düzeyinde yaşlı erkeklerin genç erkeklere

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ

Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ Kronik Böbrek Hastası Ne Kadar Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ Hipertansiyon i Diyabet Nefrotoksinler Kilo kontrolü Su/sıvı tüketimi Clin J Am Soc Nephrol. 6: 2558-2560, 2011. Doktorum bana

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Varyans Analizi (ANOVA) Kruskal-Wallis H Testi. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı

Varyans Analizi (ANOVA) Kruskal-Wallis H Testi. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Varyans Analizi (ANOVA) Kruskal-Wallis H Testi Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Konu Başlıkları Tek Yönlü Varyans Analizi SPSS de Tek

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Beslenme programı ile kombine edilen Hypoxi Çalışmalarının etkisi hakkında yapılan pilot çalışma

Beslenme programı ile kombine edilen Hypoxi Çalışmalarının etkisi hakkında yapılan pilot çalışma Beslenme programı ile kombine edilen Hypoxi Çalışmalarının etkisi hakkında yapılan pilot çalışma Spor ve Hareket Bilimleri Bölüm Başkanlığı, University Salzburg, Austria HYPOXI Produktions- und Vertriebs

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM HİSTOLOJİSİ. Prof.Dr.Yusuf NERGİZ

ÜRİNER SİSTEM HİSTOLOJİSİ. Prof.Dr.Yusuf NERGİZ ÜRİNER SİSTEM HİSTOLOJİSİ Prof.Dr.Yusuf NERGİZ SUNUM PLANI Üriner sistem hakkında genel bilgi Böbrek kan dolaşımı Böbrek histofizyolojisi Böbreklerin morfolojik yapısı (Kapsula,korteks,medulla nefron ve

Detaylı

SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİKLİ HASTALARDA VASKÜLER SERTLİK İLE VASKÜLER HİSTOMORFOMETRİK BULGULARIN KORELASYONU

SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİKLİ HASTALARDA VASKÜLER SERTLİK İLE VASKÜLER HİSTOMORFOMETRİK BULGULARIN KORELASYONU SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİKLİ HASTALARDA VASKÜLER SERTLİK İLE VASKÜLER HİSTOMORFOMETRİK BULGULARIN KORELASYONU Müge Özcan 1, Kenan Keven 1, Şule Şengül 1, Arzu Ensari 2, Selçuk Hazinedaroğlu 3, Acar Tüzüner

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Karşılaştırma istatistiği Temel kavramlar: Örneklem ve evren:

Detaylı

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 Eylül Dünya Kalp Günü olması sebebiyle, eşzamanlı olarak merkez ve tüm ilçelerde etkinlikler düzenlenmiştir. Yerel Medyada 29

Detaylı

Handan Tanyıldızı 1, Nami Yeyin 2, Aslan Aygün 2, Mustafa Demir 2, Levent Kabasakal 2 1. İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Nükleer Fizik ABD 2

Handan Tanyıldızı 1, Nami Yeyin 2, Aslan Aygün 2, Mustafa Demir 2, Levent Kabasakal 2 1. İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Nükleer Fizik ABD 2 Yttrium-90 mikroküre tedavisinde radyasyon kaynaklı karaciğer hastalığı (RILD) analizi ve terapötik aktivite miktarı ile karaciğer fonksiyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi Handan Tanyıldızı 1, Nami

Detaylı

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler PSİKOLOJİ DE Besinsel Destekleyiciler 3 Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalıktan Korunmanın Çarelerini Öğrenmektir. Çarelerini Öğrenmektir. Hipokrat Hipokrat 4 Bugünün bilgilerine

Detaylı

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri KAS DOKUSU Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri Kasın Fonksiyonu Hareket Solunum Vücut ısısının üretimi İletişim Organların kontraksiyonu

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar EKMEK REYTINGI EN YUKSEK BESIN Ekmek KİLO ALDIRIYOR Ekmeğin üzerine SAĞLIĞA ZARARLIDIR yazılmalı (19.03.2013 Sabah Gazetesi) Ekmek

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM 1-BÖBREK(2) 2-ÜRETER(2) 3-İDRAR KESESİ 4-ÜRETHRA

ÜRİNER SİSTEM 1-BÖBREK(2) 2-ÜRETER(2) 3-İDRAR KESESİ 4-ÜRETHRA ÜRİNER SİSTEM 1-BÖBREK(2) 2-ÜRETER(2) 3-İDRAR KESESİ 4-ÜRETHRA ÜRİN Üre Ürik asit Kreatinin Belirli yabancı maddeler ve onların parçalanma ürünleri Elektrolitler Su(Değişik miktarda) BÖBREĞİN ÖNEMLİ Ürin

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 BÖLÜM 2: MİKROORGANİZMALARIN MORFOLOJİLERİ.13 BÖLÜM 3: MİKROORGANİZMALARIN HÜCRE YAPILARI...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 BÖLÜM 2: MİKROORGANİZMALARIN MORFOLOJİLERİ.13 BÖLÜM 3: MİKROORGANİZMALARIN HÜCRE YAPILARI... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 1.1. Tanım ve Kapsam...1 1.2. Mikrobiyoloji Biliminin Gelişmesi...2 1.3. Mikroorganizmaların Hayatımızdaki Önemi...5 1.3.1. Mikroorganizmaların Yararları...5

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Ruminant. Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim

Ruminant. Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim KONU İLGİ Düvelerin beslenmesi Sütten kesimden tohumlamaya kadar olan dönemde besleme ve yönetimsel pratikler TERCÜME VE DERLEME

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Gamze AKBULUT. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik ABD. gakbulut@gazi.edu.tr

Yrd. Doç. Dr. Gamze AKBULUT. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik ABD. gakbulut@gazi.edu.tr Yrd. Doç. Dr. Gamze AKBULUT Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik ABD gakbulut@gazi.edu.tr 1977 yılında Ankara da doğdu. 1999 yılında Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik

Detaylı

lanması Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı

lanması Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı Nonalkolik karaciğer yağlanmas lanması Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Cerrahpaşa a Tıp T p Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı 9-10 yarıyıl l 2006-2007 2007 eğitim e yılıy Tanımlamalar Karaciğer yağlanması

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

İNTEGRATİF TIP DERGİSİ TURKISH JOURNAL OF INTEGRATIVE MEDICINE

İNTEGRATİF TIP DERGİSİ TURKISH JOURNAL OF INTEGRATIVE MEDICINE İNTEGRATİF TIP DERGİSİ TURKISH JOURNAL OF INTEGRATIVE MEDICINE REVIEW / DERLEME Sedat Yıldız 1, Serhat Duruhan 2, Zarife Koç 3, Gülsemin Ertürk Çelik 4, Mehmet Sıddık Tuncay 5, Mehmet Uyar 6 1 İntegratif

Detaylı

İNSÜLİN UYGULAMALARI

İNSÜLİN UYGULAMALARI İNSÜLİN UYGULAMALARI İnsülinin Fizyolojik Özellikleri İnsülin; pankreasın langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanan ve kan glikozunu düşüren bir hormondur. Sağlıklı bireylerde (gebe ve obez

Detaylı

Enerji ve Protein Beslemesiyle İlgili Metabolik Problemler

Enerji ve Protein Beslemesiyle İlgili Metabolik Problemler Enerji ve Protein Beslemesiyle İlgili Metabolik Problemler J. van Eys k k Dönem 3 Yeni Dönem 4 Pik Süt Dönem 5 Pik KM alımı Kuru Madde Alımı Dönem 6 Bitiş Dönem 2 Yakın 1 o d d d o SÜT ÜRETİMİ VÜCUT AĞIRLIĞI

Detaylı

Diyabetik Sıçanlarda Vitre İçine Uygulanan Mezenkimal Kök Hücrelerin Etkisi

Diyabetik Sıçanlarda Vitre İçine Uygulanan Mezenkimal Kök Hücrelerin Etkisi Diyabetik Sıçanlarda Vitre İçine Uygulanan Mezenkimal Kök Hücrelerin Etkisi Eren Çerman 1, Ülkü Arığ 2, Muhsin Eraslan 1, Fatih Mahmut Bulut 2, Özlem Şahin 1, Selvinaz Özkara 3, Fügen Vardar Aker 3, Erdal

Detaylı

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ Beslenme ve besin maddeleri Beslenme, büyüme, gelişme ve yaşamın sürdürülmesi için ekzojen maddelerin sağlanmasıdır. Beslenme sırasında besinler alınır. Besinlerde, bazıları

Detaylı

Toplum başlangıçlı Escherichia coli

Toplum başlangıçlı Escherichia coli Toplum başlangıçlı Escherichia coli nin neden olduğu üriner sistem infeksiyonlarında siprofloksasin direnci ve risk faktörleri: Prospektif kohort çalışma Türkan TÜZÜN 1, Selda SAYIN KUTLU 2, Murat KUTLU

Detaylı

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK DÖNEM SONU SINAVI

MATE 211 BİYOİSTATİSTİK DÖNEM SONU SINAVI Öğrenci Bilgileri Ad Soyad: İmza: MATE 211 BİYOİSTATİSTİK DÖNEM SONU SINAVI 26 Mayıs, 2014 Numara: Grup: Soru Bölüm 1 10 11 12 TOPLAM Numarası (1-9) Ağırlık 45 15 30 20 110 Alınan Puan Yönerge 1. Bu sınavda

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı HANGİSİ DAHA TEHLİKELİ: TUZ MU? ŞEKER Mİ? Şeker Daha Tehlikeli Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı 17. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları

Detaylı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı

Besin Gidaların Yararı ve Zararı Besin Gidaların Yararı ve Zararı Yiyip içtiklerinizin sağlığınızı nasıl etkilediğini, ömrünüzü uzatıp uzatmadığını ya da sizi yavaş yavaş öldürüp öldürmediğini merak ediyormusunuz. Yiyeceklerin eksi ve

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Vücudumuzdaki Sistemler SÝNDÝRÝM SÝSTEMÝ... 12. Ölçme ve Deðerlendirme... 16. Kazaným Deðerlendirme Testi - 1...

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Vücudumuzdaki Sistemler SÝNDÝRÝM SÝSTEMÝ... 12. Ölçme ve Deðerlendirme... 16. Kazaným Deðerlendirme Testi - 1... ÇNDEKLER 1. ÜNTE Vücudumuzdaki Sistemler SNDRM SSTEM... 12 Ölçme ve Deðerlendirme. 16 Kazaným Deðerlendirme Testi - 1... 18 BOÞALTIM SSTEM... 21 Ölçme ve Deðerlendirme. 23 Kazaným Deðerlendirme Testi -

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

ESERLER LİSTESİ. Kuzu rasyonlarına katılan organik selenyumun besi performansı, karkas

ESERLER LİSTESİ. Kuzu rasyonlarına katılan organik selenyumun besi performansı, karkas ESERLER LİSTESİ Doktora Tez Çalışması Kuzu rasyonlarına katılan organik selenyumun besi performansı, karkas kalitesi ve GSH-Px aktivitesi üzerine etkisi Projelerde Yaptığı Görevler 1. Bıldırcınlarda galeopsis

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

DİYET POSASI VE SAĞLIK İLİŞKİSİ. Duygu PELİSTER

DİYET POSASI VE SAĞLIK İLİŞKİSİ. Duygu PELİSTER DİYET POSASI VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Duygu PELİSTER Lif yönünden zengin diyet, sağlıklı beslenmenin olmazsa olmazlarındandır. Diyet lifinin, sadece gastrointestinal mukozadan sindirilmeden ya da herhangi bir

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

Uzman Diyetisyen İdil D. İmamoğlu

Uzman Diyetisyen İdil D. İmamoğlu Uzman Diyetisyen İdil D. İmamoğlu 2002 Yılında Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümünden mezun oldu. 2005 Yılında, Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümünde Diyetetik alanında

Detaylı

Arı sütünün besinsel içeriği aşağıdaki tabloda yer almaktadır

Arı sütünün besinsel içeriği aşağıdaki tabloda yer almaktadır Arı Sütü Arı sütü koyu kıvamda jelatinöz vasıfta olup beyaz-sarı renktedir. Arı sütü için uluslararası üretim standartları bulunmayıp Brezilya, Bulgaristan, Japonya ve İsviçre de uygulanan ulusal standartlar

Detaylı

HİPOTEZ TESTLERİ. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN

HİPOTEZ TESTLERİ. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN HİPOTEZ TESTLERİ Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN Hipotez Nedir? HİPOTEZ: parametre hakkındaki bir inanıştır. Parametre hakkındaki inanışı test etmek için hipotez testi yapılır. Hipotez testleri sayesinde örneklemden

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı