Türkiye Ekonomisi: Yabanc Deste i mi, Yabanc Sömürüsü mü?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye Ekonomisi: Yabanc Deste i mi, Yabanc Sömürüsü mü?"

Transkript

1 NCELEME Türkiye Ekonomisi: Yabanc Deste i mi, Yabanc Sömürüsü mü? Doç. Dr. CEM SOMEL ODTÜ Ekonomi Bölümü Türkiye nin IMF ile iliflkileri emekçilerin hayat n günden güne olumsuz etkileyen politikalara yol açmaktad r. IMF çok uluslu flirketlerin menfaatleri do rultusunda, Türkiye de asgarî ücretten, memur maafllar ndan, sosyal güvenlik ve vergi mevzuat na kadar iktisadî ve sosyal politikalar m z n tümüne müdahale etmektedir. Bu müdahaleler elefltirildi inde gazetelerde bir k s m köfle yazarlar ve televizyonlarda bir k s m yorumcular, Türkiye nin IMF ye ve yabanc sermayeye muhtaç oldu unu söylemektedir. Bu yaz n n amac, Türkiye nin d fl ödemelerini masaya yat r p tahlil etmek, ve gerçekten Türkiye ekonomisi yabanc lar n ianesiyle mi ayakta duruyor, yoksa Türkiye halk yabanc lar m besliyor sorusunu cevapland rmakt r. Cevab verebilmek için okurlar n sabr na s narak, baz iktisadî kavramlar tan tmak ve baz hesaplar yapmak gerekecektir. Ödemeler Bilânçosu Bir ülkenin d fl dünya ile iktisadî iliflkilerini ödemeler dengesi bilânçosu özetler. Ödemeler bilânçosunun bir k sm cari ifllemler bilânçosudur. Cari ifllemler bilânçosunda, mal ve hizmet ticaretinden kazand m z dövizden bu ticarette ödedi imiz döviz ç kar l r, safi kazanc m z ya da aç m z bulunur (Hizmet ticareti; tafl mac l, turizmi, müteahhitli i ve benzer hizmetleri kapsar). Mal ve hizmet ticaretine ilâveten, yabanc lar n ülkemizde kazand yat r m gelirlerinden (faiz, kâr, temettüden), zengin yurttafllar m z n yurt d fl ndaki servetlerinden kazand faiz, kâr, temettüler ç kar l r; bu hesab n da sonucu, yat r m gelirlerinden safi kazanc m z ya da aç m zd r. Mal ve hizmet hesab n n sonucu ile yat r m hesab n n sonucu, cari ifllemlerin toplam bakiyesini verir. Cari ifllemler fazla ya da aç k verebilir y l n n ilk yedi ay nda cari ifllemler aç k verdi. Aç k 15 milyar dolar idi. Unsurlar flöyle: (1) Mal ticaretinde 18 milyar dolar aç m z olmufl. (2) Hizmet ticaretinde 6 milyar dolar fazlam z olmufl. (3) Yat r m gelirleri transferlerinde 3 milyar dolar aç k görünmekte. Bu üçünün toplam, cari ifllemler bilânçosunun 15 milyar aç n veriyor. Ocaktan Temmuza cari ifllemlerdeki bu 15 milyar dolar aç neyle karfl lad k? Neyle karfl lad m z ödemeler dengesi bilânçosunun ikinci k sm, sermaye ve finans hesaplar bafll kl k sm göstermektedir. Sermaye ve finans hesab k saca sermaye hareketlerini içerir. Sermaye hareketlerinin bir k sm, uzun vadeli niyetlerle baflka ülkede iflletme kurmak, iflletmede ortak olmak için Türkiye de sermayedarlar n yurttan d flar ya, yabanc sermayedarlar n d flar dan yurdumuza transfer etti i dövizlerden oluflur. Sermaye hareketlerinin ikinci k sm, portföy yat r m n gösterir. Portföy yat r mlar yabanc lar n hisse, tahvil, bono almak için Türkiye ye transfer ettikleri dövizlerden, zengin yurttafllar m z n d flar da hisse, tahvil, bono almak için yurt d fl na transfer ettikleri dövizlerden oluflur. Portföy yat r m n n bakiyesi de, yurda giren portföy amaçl transferlerden yurttan ç kan portföy amaçl transferlerin fark ndan bulunur. Sermaye ve finans hesab n n di er yat r mlar bafll kl üçüncü k sm da yabanc lar n Türkiye de bankalara ve firmalara açt klar kredilerden ve bizim kurumlar n d flar ya verdi i kredilerden oluflur. Bizdeki banka ve firmalar n ald d flardan kredilerden, bizim banka ve firmalar n yabanc lara açt kredileri ç kar nca, di er yat r mlar n da safi bakiyesi ortaya ç kar. fiimdi rakamlara bakal m. Sermaye ve finans hesab nda Ocaktan Temmuza (1) do rudan yabanc sermaye girifl ve 68

2 ç k fl n n mahsubunda 2 milyar dolar fazla elde ettik. (2) Portföy yat r mlar n n girifl ve ç k fl 8 milyar dolarl k fazla verdi. (3) Di er yat r mlar diye adland r lan çeflitli kredi al flverifli de 12 milyar getirdi. Toplam sermaye hareketlerinden Türkiye ye safi 22 milyar dolar döviz girmifl. Cari ifllemler aç ile sermaye ve finans hesap fazlas n toplay nca, 7 milyar dolar (fazla) ediyor. Ödemeler bilânçosunda üçüncü ana k s m Merkez Bankas nda toplanan veya eksilen rezervleri gösteren k s md r. Türkiye ye giren dövizin bir k sm n, bankalar, Merkez Bankas nda bozdurur, yani YTL ye çevirir. Bazen Merkez Bankas, piyasaya elindeki döviz stokundan (rezervinden) döviz satar. Cari ifllemlerin bakiyesi ile sermaye ve finans hesab bakiyesi toplam art ise (bunlar n toplam fazla vermifl ise) Merkez Bankas nda rezerv birikmesi olmas gerekir. Cari ifllemlerin bakiyesi ile sermaye ve finans hesab bakiyesi toplam eksi ise (aç k verilmifl ise) bu döviz aç n Merkez Bankas karfl lam flt r; demek ki Merkez Bankas nda rezerv azalmas olmufltur. O hâlde cari ifllemlerin bakiyesi ile sermaye ve finans hesab bakiyesi toplam ndan Merkez Bankas nda rezerv de iflmesini ç kar nca sonucun s f r olmas gerekir. Ödemeler bilânçosu rakamlar nda bu y l n yedi ay nda Merkez Bankas nda 12 milyar dolar birikti ini görüyoruz. Merkez Bankas nda biriken 12 milyar, cari ifllemler ile sermaye hareketleri toplam olan 7 milyar dolardan fazla. Bu fazla nereden geldi? Fark, ülkemize kay t d fl yollardan döviz girdi ini göstermektedir. Ödemeler bilânçosunu haz rlayanlar, kay t d fl yollardan gelen giden dövizin mahsubunu bilânçoda net hata noksan olarak gösterir. Bilânçonun en alt sat r nda yer alan net hata noksan hesab nda, Merkez Bankas nda 12 milyarl k döviz birikmesi ile cari ifllemler ve sermaye hareketleri toplam olan 7 milyar dolar fazla aras ndaki fark, yani 5 milyar dolar görülmektedir. Hulâsa, 2005 in ilk yedi ay nda resmî yollardan (kredi, yat r m vs.) safi 22 milyar dolar yabanc sermaye girdi; ayr ca 5 milyar kaçak geldi; bunun 15 milyar yla cari ifllemler aç n karfl lad k; 12 milyar n Merkez Bankas nda istifledik. Özetleyecek olur isek; mal ve hizmet ticaretinde 12 milyar dolar aç m z var. Yat r m gelirleri denen faiz, kâr girifli ç k fl muhassalas 3 milyar dolar ayr ca d flar ya ödemifliz. Bu 15 milyar dolar cari ifllemler aç n d flardan safi 12 milyar dolar kredi art fl ile ve safi 10 milyar dolar yabanc lar n Türkiye de uzun vadeli yat r m varl klar n n ve hisse, tahvil ve bono varl klar n n art fl ile karfl lam fl z. Bundan artan 7 milyarl k meblâ ile kay t d fl giren 5 milyar dolarl k döviz Merkez Bankas rezervini 12 milyar dolar art rm fl. Türkiye ye giren sermayenin k sa vadeli oldu u, s cak para hareketlerinden olufltu u, kolayl kla ülkeden kaçabilece i s k s k elefltirilir y l n n ilk yedi ayl k rakamlar na bu aç dan bakal m. 12 milyar dolarl k kredi borç art fl n n 6 milyar k sa vadeli, 6 milyar uzun vadelidir. Uzun vadeli 6 milyarl k krediyi 2 milyar dolarl k (uzun vadeli geldi i varsay lan) safi do rudan yat r m ile toplar, ve 22 milyar kay tl safi sermaye giriflinden ç kar r isek, yedi ayda giren yabanc sermayeden 14 milyarl k k sm n, bir y ldan k sa vadede ülkeden ç kabilecek flekilde tutuldu u anlafl l r. Gayriresmî yollardan giren 3 milyar dolarl k döviz de girdi i gibi ç kabilir. Yedi ayda biriken Merkez Bankas rezervleri bütün bunlar n toplu ç k fl n karfl layacak seviyede de ildir. Neden? Çünkü bu giren yabanc sermayenin bir k sm ile cari ifllemler aç n karfl lad k, birileri bu borçla harçla gelen dövizi lüzumlu lüzumsuz ithalatta, d fl turistik seyahatlerde vs. kullanm fl. flte Türkiye nin flimdiki 160 milyar dolarl k d fl borcu bu yap daki d fl ödemelere yol açan siyasetlerin sonucu birikmifl bulunmaktad r. Cari Aç n Sebebi Nedir? Ödemeler bilânçosunu tan t rken, önce cari ifllemleri, sonra da sermaye hareketlerini gösteren sermaye ve finans hesab n anlatt k. Çünkü bilânço öyle düzenlenmifltir: cari ifllemler üstte, sermaye ve finans hesab altta gösterilir. Bu düzenleme de cari ifllemler dengesinin sermaye hareketleri dengesini belirledi i intiba verir lerden önce cari ifllemler dengesi gerçekten sermaye hareketleri dengesini belirlemekte idi. O zamanlar dünyan n ço u ülkesinde firmalar n, bankalar n, fertlerin ülkeden ülkeye para transfer etme, ülkeler aras borç al p verme, ülkeler aras hisse al p satma serbestisi yoktu, ya da çok k s tl idi. Uluslar aras krediler ancak uluslar aras ticaret çerçevesinde al n p verilmekte idi. Bu sebeple bir ülkenin faraza cari ifllemlerinde bir milyar dolar aç varsa, ve e er bu aç k Merkez Bankas n n döviz rezervinden ödenmemifl ise, ithalatç lar n d flar daki firmalardan bir milyar dolar ticaret kredisi kullanarak, bedelini ödemeden ithalat yapt anlam na gelirdi. Bu durum da ülkenin sermaye hesab nda bir milyar dolarl k ticarî kredi (sermaye girifli) olarak yaz l rd. Yok e er ülkenin cari ifllemler fazlas varsa ve bu ihracat n paras ödenmiflse Merkez Bankas nda döviz rezervi birikirdi. hracat bedelinin tümü ödenmemiflse, baz ihracatç lar d flar ya kredi ile sat fl yapm fl olurdu; bu da sermaye hesab na sermaye ç k fl (d flar ya aç lm fl kredi) olarak kaydedilirdi. Yani 1980 lerden önce cari ifllemlerdeki fazla veya aç k, sermaye hareketlerini belirlerdi. Çünkü ticaretle alâkas olmayan sermaye transferleri k s tl idi veya yasaklanm flt lerde politika de iflti. Paras olan herkese her türlü döviz alma satma ve transfer etme serbestisi verildikten sonra ülkeler aras sermaye hareketleri, ülkelerin cari ifllemler hesab n belirlemeye bafllad. fiöyle ki; zengin memleketlerdeki bankalar ve flirketler, Türkiye gibi az geliflmifl ülkelerdeki yüksek faiz hadlerine tamah edip kredi verdi inde; burada hisse, bono, tahvil ald nda; bankalar na mevduat yat rd nda bu ülkelerde döviz bollu u yaratmakta ve dövizi ucuzlatmaktad r. Az geliflmifl ülkede devlet ithalat da kontrol etmekten vazgeçti i için, döviz bollu u ve ucuzlu u ithalat fliflirmektedir. Cari ifllemler aç kabarmaktad r. Sonra günün birinde zengin 69

3 ülkelerin bankalar ve firmalar az geliflmifl ülkedeki varl klar n sat p dövize çevirerek ülkelerine transfer etme e giriflti inde, bu ülkede döviz bunal m bafllamakta ve döviz k tl ithalat s k flt rmaktad r. Büyük devalüasyonlar ve ithalat azalmas, cari ifllemler aç n azaltmakta, hatta cari ifllemler bilânçosu fazla verme e bafllamaktad r. Yani 1980 lerden sonra az geliflmifl ülkelerde sermaye giriflleri ç k fllar, cari ifllemlerde aç klara ve fazlalara sebebiyet verir hâle gelmifltir. Yabanc sermaye ç k fl nda bafllayan bunal mlarda zorunlu hâle gelen devalüasyonlar çok say da küçük firmay zarara sokmakta; zarar eden veya kapanan firmalar iflçi ç karmaktad r. Birçok gazeteci, köfle yazar, televizyon yorumcusu, Türkiye ekonomisinin cari ifllem aç klar n ekonominin yap sal bir zaaf gibi göstererek, kamu oyunda ekonominin çarklar n döndürebilmek için yabanc sermaye girifllerine muhtaç oldu umuzu telkin etmektedir. Toplumu bugün uygulanan ticaret ve finans politikalar ndan vazgeçmenin facia olaca na inand rmaya çal flmaktad rlar. Oysa cari ifllem aç klar m z n bafll ca sebebi sermaye hareketlerine tan nan serbestidir, isteyenin döviz al p satmas, isteyenin servetini istedi i ülkeye gönderebilmesidir; ve ilâveten devletin ithalat kontrol etmemesi, sermayedarlar n gerekli gereksiz her fleyi ithal edebilmesidir. thalat serbestisine ra men Türkiye 1988, 1989, 1994, 1998 ve 2001 y llar nda cari ifllemler fazlas vermifltir dan sonra görülen cari ifllem fazlalar, hep döviz piyasalar ndaki olumsuz geliflmelerden ötürü ekonomide üretim art fl n n yavafllad ya da azald y llara denk gelmektedir. Fakat bu cari ifllemler fazlalar Türkiye ekonomisinin çarklar n n dönmesi için gerekli petrol, ham madde, yat r m mallar ithalat n, mal ve hizmet ihracat m zla kazand m z dövizle ödeyebilece imizi göstermektedir. Mesele, ekonomi genifllerken de devlet politikalar yla ithalat kontrol ederek ve sermaye girifllerini kontrol ederek cari ifllemlerin aç k vermesini Türkiye nin mal ve hizmet ticaretindeki aç, çok hayatî ithalat m z için gerekli dövizi kazanacak ihracat yapamad m zdan de ildir. Mal ticaretindeki aç m z, yabanc sermaye hareketlerinin zaman zaman memlekette dövizi bollaflt rmas ndan ve ithalat n kontrolsüz artmas ndand r. Türkiye yabanc lar n ianesine muhtaç bir toplum de ildir. önlemektir. Bunu yapmak mümkündür. Devlet, sermaye giriflleri gere inden fazla artt nda bunlar k s tlasa, ve ayn zamanda ithalat k s tlayacak tedbirler alsa, hem döviz kuru kontrol alt nda seyreder, ekonomi anî ve büyük devalüasyonlara karfl korunabilir, hem de cari ifllemler daha s k fazla verebilir ve aç klar daha az olabilir. Sermaye girifl ve ç k fl n denetleyerek ve ithalat serbestisini biraz daraltarak d fl borç birikmesinin de önü al nabilir. Türkiye nin mal ve hizmet ticaretindeki aç, çok hayatî ithalat m z için gerekli dövizi kazanacak ihracat yapamad m zdan de ildir. Mal ticaretindeki aç m z, yabanc sermaye hareketlerinin zaman zaman memlekette dövizi bollaflt rmas ndand r, ve ithalat n kontrolsüz artmas ndand r. Türkiye yabanc lar n ianesine muhtaç bir toplum de ildir. Ticarette De er Transferi Türkiye nin mal ticaretindeki aç, ihracat m z n dolar gelirinden daha fazla meblâ da dolar ödeyerek ithalat yap yoruz demektir. Acaba gerçekten d flar ya verdi imiz mallardan daha fazla de erde mal m ithal ediyoruz? Mesele de er kavram nda dü ümlenmektedir. E er mallar n fiyatlar onlar n gerçek de erini gösteriyor ise, mal ticaret aç m z, satt m zdan fazla de erde ithal ediyoruz demek olur. Ne var ki uluslar aras ticarette uygulanan fiyatlar, objektif bir de er ölçüsü olmaktan uzakt r. K sa vadede petrol gibi maddelerin fiyat hareketlerini bir kenara koyarsak, uluslar aras ticarette s naî mamul fiyatlar n uzun vadede belirleyen en temel etkenlerden biri, iflçi ücretleridir. Eskiden beri birçok iktisatç az geliflmifl ülkelerde iflçi ücretlerinin geliflmifl ülkelerden daha düflük oldu unu, bu sebeple az geliflmifl ülkelerin üretip ihraç etti i mallar n geliflmifl ülkelerdeki benzerlerinden çok daha ucuza mal oldu unu tespit etmifltir. Geliflmifl ülkelerde ücretlerin az geliflmifl ülkelerdekinden yüksek olmas, kapitalizm bugünkü geliflmifl ülkelerde yeni geliflti i zamanlarda sermayedarlar n iflçilerini yo un sömürmesinin, iflçilerinin 19. yüzy lda ücret ve insanî çal flma flartlar için fliddetli mücadeleler vermesinin sonucudur. Ayn dönemde ngiltere, Fransa gibi ilk kapitalistleflen ülkelerde devlet, az geliflmifl ülkeleri sömürgelefltirmeye ve talan etmeye giriflmifltir. Emperyalist siyaset, az geliflmifl ülkelerde iflçi ücretlerinin bast r lmas na yard mc olmufltur. Çünkü emperyalist ülkelerin sermayedarlar ve devletleri, fakir ülkelerden yapt klar ithalat n ucuzlu unun ücretler ile iliflkisinin fark ndad r. Sonuçta bugün Türkiye de iflçiler Alman iflçilerden çok daha mütevazi flartlarda yaflad için Türkiye de üretilen dokumalar ve giysiler Almanya da üretilenlerden daha ucuzdur ve bu ucuz dokuma ve giysilerin Almanya ya ihracat Alman tüketicilerinin hayat standard n yükseltmekte, Almanya n n zenginleflmesine katk yapmaktad r. Almanya n n Türkiye ye ihraç etti i makinelerin fiyatlar da Alman iflçisinin yüksek ücretlerini yans tmaktad r. Baz iktisatç lar bu tahlili kabul etmez. Onlar ülkeler aras ücret fark na sebebin iflçilerin üretkenlik ( prodüktivite ) fark oldu unu iddia eder. Meselâ Türk iflçi Amerikal iflçinin 70

4 IOM 2004 (Foto raf: Héctor Mauricio Moreno) bir ayda üretti i ayakkab lar n ortalama dörtte birini üretebiliyor ise, reel ücretinin de Amerikal n n dörtte biri olmas ola and r, derler. Ülkeler aras nda ücret seviye farklar n n iflçilerin üretkenli iyle orant l oldu u do ru de ildir. Ülkeler aras nda ifl gücü üretkenlik farklar oldu u do rudur. Ama ücret farklar, bu üretkenlik farklar ndan çok daha büyüktür. Meselâ az geliflmifl ülkede ifl gücünün bir sektörde üretkenli i geliflmifl ülkedekinin yar s ise, ücreti dörtte biri, beflte biri vs. olmakta, bu suretle parça bafl na ifl gücü maliyeti yine az geliflmifl ülkede, geliflmifl ülkedekinden çok düflük ç kmaktad r. Bu üretkenlik ve ücret farklar n karfl laflt ran araflt rmalar mevcuttur. Ama ücret fark n n üretkenlik fark ndan çok daha büyük oldu unu kan tlamak için araflt rma yapmaya gerek yok. Çok uluslu flirketlerin s naî üretim faaliyetlerini az geliflmifl ülkelere kayd rmas, bu ülkelerde fason üretim yapt rmas, az geliflmifl ülkelerde ücretlerin, üretkenlik fark n n çok ötesinde düflük oldu unun aç k kan t de il midir? Fakat bizde ücretlerin azl n n sebebi üretkenli in düflüklü üdür iddias baflka bir yönden de sakatt r. Türkiye de ücretler ifl gücünün üretkenli iyle orant l olmal demek, Türkiye de üretilen mallar n mutlaka baflka ülkelerdekilerle fiyat rekabetine girmesi gerekti ini ifade eder. Böyle bir gerek var m? E er Türkiye kundura üretiminde kendine yetiyor ise, kundura ithal ve ihraç etmeyebilir. O takdirde kundurada birim iflçilik maliyetini baflka ülkelerin seviyesine getirmek, ücretleri üretkenli e uydurmak gerekmez. Kundura ithal etmez isek, Türkiye de ayakkab üretiminde birim iflçilik maliyetini talya dakinin veya Çin dekinden üzerine dahi ç karsa, ayakkab üreten iflçiye insanca bir ücret ödenebilir. Tabiî ki ihraç etti imiz mallar n fiyatlar n, maliyetlerini baflka ülkeler ile karfl laflt rmak zorunday z. Çin de, Hindistan da ücretler bizdekinden de düflük oldu undan ihracatta onlar n mamullerine karfl rekabet etmekte güçlük çekmekteyiz. Bu meselenin makul çözümü, her türlü v r z v r mal satabilmek için ücretleri bast rma rekabetine girmek yerine, stratejik ihracat sektörleri saptamak, ve bunlarda ifl gücünün üretkenli ini h zla yükseltecek yat r mlar yapmakt r. Zira ifl gücünün üretkenli ini belirleyen en önemli etken, iflçilerin kulland makine teçhizatt r, üretimin organizasyonudur. Türkiye yi ihracata dayal büyüme rotas ndan ç karacak bir iktidar n tutaca yol herhalde bu olmal d r. K saca, ülkede ücretleri, iflletme art n, fiyatlar serbestçe belirleyebilmek için gereksiz ithalat k smak; ve ihracat için belirli sektörleri seçip onlarda üretkenli i geliflmifl ülkelerin seviyesine ç karmak için gerekli yat r mlar yapmak. Bu makul stratejiyi Japonya kinci Dünya Harbinden sonra uygulad : Japonya n n ihracat baflar s otomotiv ve elektronik gibi, üç dört sektördeki gücünden kaynaklanmaktad r. Japonya di er sektörlerde genel olarak rekabet edemeyecek durumdad r ve devlet bu 71

5 Cari TL/Dolar Kuru ve TL/Dolar Sat n Alma Gücü Paritesi Kaynak: Dünya Bankas sektörleri d fl rekabetten koruyarak ayakta tutmaktad r. Sonuçta, Türkiye nin ücretleri bast rarak ihracat yapmaya çal flmas, eme imizi ucuza ihraç ederek geliflmifl ülkeleri zengin etmekten baflka bir fleye yaramamaktad r. D fl ticaret aç m z görünürde dövizin bollaflmas nda ve kontrolsüz ithalattan kaynaklan yorsa, perde arkas nda, k smen de ihraç mallar m z ucuza satmaktan kaynaklanmaktad r. Geliflmifl ülkeler ile az geliflmifl ülkeler aras ndaki ticaret, bir yandan taraflar n ihtiyaçlar n karfl layan bir iliflki, bir yandan da büyük bir soygun arac d r. Döviz Kuru Arac yla Sömürü Az geliflmifl ülkeler mallar n düflük fiyata, geliflmifl ülkeler mallar n yüksek fiyata satmakta ise, ticarette az geliflmifl ülkelerden geliflmifl ülkelere do ru karfl l ks z bir de er transferi oldu unu söyleyebiliriz. Bu karfl l ks z transfer sav n gözlemlerimizle onaylasak da, geliflmifl ülkelerin az geliflmifl ülkeleri ticaret yoluyla sömürmesini nas l ölçece iz? Gerçi, bir hâdisenin varl n ispatlamak için onu mutlaka ölçmek gerekmez. Ama ölçmek bir sav somutlaflt r r, onu anlamay kolaylaflt r r, sav n ikna gücünü art r r. Az geliflmifl ülkelerin ihraç etti i on binlerce çeflit mal n de eri ile ithal etti i on binlerce çeflit mal n de eri nas l karfl laflt r l r? D fl ticarette sömürüyü ölçme iflini geliflmifl ülkelerin kontrolündeki uluslar aras kurulufllar, ilginç bir flekilde, fark na varmadan kolaylaflt rd li y llarda Birleflmifl Milletler, OECD gibi birkaç kurulufl, ülkelerin fert bafl na millî gelirlerini k yaslarken karfl lafl lan (d fl ticarette sömürü ile alâkas z) baflka bir sorunu çözme e giriflti. Sorun flu idi: her ülkenin üretti i millî gelir, kendi millî paras ile hesaplan r. Türkiye nin millî geliri TL ile, Amerika n nki dolar ile, Hindistan nki rupi ile hesaplan r. Fert bafl na millî gelirleri birbiri ile k yaslayabilmek için hepsini bir para ile ifade etmek gerekir. Bunun için kullan lan dolard r. TL yi ve rupiyi dolara çevirir iken de, piyasalarda belirlenen cari döviz kurlar kullan l r. Ancak cari kurlarla dolara çevrilen fert bafl na millî gelirleri k yaslamak anlaml olmamaktad r. Çünkü meselâ 2003 te Türkiye de 45 milyon TL diyelim iki kot pantolon veya 180 ekmek sat n alabiliyor idi. O y l dolar n ortalama TL fiyat 1.5 milyon idi. 45 milyon TL ye tekabül eden 30 dolarla ABD de ancak bir kot veya 60 ekmek al nabiliyor idi ise, bir dolara 1.5 milyon TL kuru ile yap lacak fert bafl na millî gelir karfl laflt rmas sakat olur. Türkiye nin 2003 te fert bafl na millî geliri Türk paras ile 5 milyar idi. Bu 5 milyar 1.5 milyon TL/dolar kuruna bölünce fert bafl na takribî 3400 dolar millî gelir buluruz. Türkiye nin 3400 dolar fert bafl na gelirini ABD nin dolarl k fert bafl na geliriyle k yaslamak iki ülkenin nispî refah hakk nda do ru bir fikir vermez. Çünkü 5 milyar Türkiye de, 3400 dolar n ABD de sat n alabildi inden daha fazla mal ve hizmet alabilmekte idi. Uluslar aras kurulufllar bu sorunu halletmek için bir çözüm buldu. Dünyada üretilen belli bafll mal ve hizmet gruplar n n listesini yap p, bunlara önemlerine göre birer miktar saptayarak, bir mal-hizmet kümesi oluflturdular. Her ülkede istatistik kurumlar bu mal ve hizmet kümesinin yerli para ile maliyetini hesaplad. Mal ve hizmet kümesinin Türkiye de TL, Hindistan da rupi, ran da riyal, Çin de yüen vs. cinsinden maliyeti hesapland. Her ülke için hesaplanan bu maliyeti, ayn kümenin ABD deki dolar cinsinden maliyetine bölünce, o ülkenin paras n n dolar ile sat n alma gücünü denklefltiren farazî kuru ortaya ç kt. Bu kurlara sat n alma gücü paritesi denmektedir (parite, denklik demektir). TL nin sat n alma gücü paritesi öyle bir kurdur ki, bir TL mebla n bu kurdan dolara (veya dolar mebla n bu kurdan TL ye) çevirdi imizde Türkiye de ve ABD de ayn (veya benzer) mallar ayn miktarlarda sat n almak mümkündür. Sat n alma gücü paritesi her ülke paras için her y l hesaplanmaktad r. Ülkeler aras fert bafl na gelir karfl laflt rmalar nda, millî paralarla hesaplanm fl millî gelirler hem cari kurlar ile, hem de bu pariteler ile dolara çevrilmektedir. Örne in, 2003 te cari kurlarla Türkiye nin fert bafl na millî geliri 3400 dolar, Hindistan nki 560 dolar, ABD ninki dolar idi. Buna göre ABD nin fert bafl na geliri Türkiye dekinin 11 kat, Hindistan nkinin 67 kat oldu. Oysa sat n alma gücü paritesine göre 2003 te Türkiye nin fert bafl na millî geliri 6800 dolar, Hindistan nki 2900 dolar idi. (ABD dolar kullan ld için ABD dolardan farkl bir sat n alma gücü rakam na gerek yok.) 2003 te sat n alma gücü paritesine göre ABD nin fert bafl na geliri Türkiye dekinin 5.5 kat, Hindistan dakinin 13 kat olmaktad r. Cari kurlarla yap lan fert bafl na millî gelir mukayeselerinin ne kadar çarp k oldu unu bu örnek gösteriyor te ABD de bir dolar n sat n alabildi i mal ve hizmetleri Türkiye de TL sat n alabiliyordu. Ama dolar n Türkiye deki fiyat yaklafl k 1.5 milyon TL idi; yani olmas gerekenin iki kat. Bunun ticaretle ilgisi nedir? Fert bafl na millî gelir karfl laflt rmalar n daha sa l kl k lmak için derlenen bu sat n alma gücü pariteleri, ayn zamanda ülkeler aras ticaretteki istismar da ortaya koymaktad r. fiöyle ki, 2003 te Türkiye de ihracatç

6 milyon TL ye imal etti i mal na ihraç fiyat biçerken cari kuru kullan r ve bir dolar olarak saptar. Oysa sat n alma gücü paritesine göre, Türkiye de fiyat 1.5 milyon TL olan mallar n ABD de fiyat afla yukar iki dolar idi. Yani o y l ABD ye ihracat m z, ABD deki gerçek de erinin yar fiyat na sat ld lerden beri TL nin dolar cari kuru, sat n alma gücü paritesinin ortalama iki kat civar nda seyretmektedir. Yani Türkiye ABD ye ihracat nda, mallar n oradaki de erinin kabaca yar s na satmaktad r. Tabloda y llar n alt nda birinci s radaki rakamlar dolar n cari TL fiyat n göstermektedir. kinci s radaki rakamlar da sat n alma gücü paritesini, yani ABD de fiyat bir dolar olan mallar n Türkiye deki (bin TL olarak) yaklafl k fiyat n göstermektedir. Cari kurlarda Türk paras n n dolar karfl s nda de eri, sat n alma gücüne nispetle kabaca yüzde elli düflük seyretmekte, dolar n TL fiyat sat n alma gücüne k yasla iki kat de erde seyretmektedir. Türkiye-ABD ticaretindeki bu istismar, Türkiye nin di er geliflmifl ülkelerle ticaretinde de varittir. Çünkü bütün geliflmifl ülkelerin paralar n n cari dolar kurlar sat n alma güçlerine çok yak n seyretmektedir. ngiltere ye de, talya ya da, Fransa ya da, velhâs l tüm zengin ülkelere mallar m z de erinin çok alt nda fiyatlarla sevk ediyoruz te zengin OECD ülkelerine yapt m z 30 milyar dolarl k ihracat n o ülkelerdeki de erinin yaklafl k 60 milyar dolar oldu unu; bu ihracatla onlar zenginlefltirip kendimizi nispî olarak yoksullaflt rd m z söyleyebiliriz. Bu kayb n hiçbir telâfisi yoktur. Geliflmifl ülkelerden yapt m z ithalatta aynen o ülkelerde uygulanan fiyatlar ödemekteyiz. Bu noktada flu soru akla gelebilir: madem ki mallar m z geliflmifl ülkelere oradaki de erinin alt nda ihraç ediliyor, neden ihracatç lar m z Türk paras n n afl r de erlendi inden flikâyet ediyor? fiikâyet etmelerinin sebebi fludur: sadece Türkiye nin de il, bütün az geliflmifl ülkelerin cari kurlar, sat n alma güçlerinin çok üzerinde seyretmektedir. Birçok ülkede bu kur çarp kl Türkiye dekinden çok daha Bütün geliflmifl ülkelerin paralar n n cari dolar kurlar sat n alma güçlerine çok yak n seyretmektedir. Tüm zengin ülkelere mallar m z de erinin çok alt nda fiyatlarla sevk ediyoruz te zengin OECD ülkelerine yapt m z 30 milyar dolarl k ihracat n o ülkelerdeki de erinin yaklafl k 60 milyar dolar oldu unu; bu ihracatla onlar zenginlefltirip kendimizi nispî olarak yoksullaflt rd m z söyleyebiliriz. Bu kayb n hiçbir telâfisi yoktur. fazlad r. Tabloda görüldü ü gibi, TL nin dolar kuru ihracatta yar yar ya bir de er kayb na yol açmaktad r. Son y llarda Çin, Pakistan, Hindistan, Bangladefl ve Vietnam, mallar n geliflmifl ülkelere de erinin kabaca yüzde 20 sine ihraç etmektedir. Türk paras n n cari kuru, bu ülkelerinki kadar sat n alma paritesinden uzaklaflmad için, mallar m z geliflmifl ülke fiyatlar ndan düflük, ama di er fakir ülkelerin mallar na nispetle pahal ya ihraç etmekteyiz. Bu nispî pahal l telâfi etmek için de Türkiye de patronlar iflçi ücretlerini bast rma a çal flmaktad r. Cevapland rmak gereken ikinci soru; neden cari kurun (dolar ve avronun TL kurunun), sat n alma gücü paritesinin bu kadar üstüne ç kt d r. Sebebi finansal serbestlefltirmedir. Yurt d fl na servet kaç ranlar n döviz talebi, yurtta döviz tutanlar n döviz talebi, ve Merkez Bankas n n kriz önlemek için rezerv biriktirmesi toplamda dövize büyük bir talep oluflturmaktad r. Bu talep dolar n, avronun cari kurunu TL nin sat n alma gücünün üzerine yükseltmektedir. Türk paras n n de ersizleflmesi de Türkiye nin bütün mamullerini d fl piyasalarda de ersizlefltirmektedir. Mamulleri insanlar üretti ine göre nihayette bu politikalar Türkiye emekçilerinin al n terini de ersizlefltirmekte ve geliflmifl ülkelerin flirketlerine sunmaktad r. Sonuç hracata dayal büyüme politikas, Türkiye de iflçileri dünyan n en yoksul ülkelerindeki iflçilere karfl rekabete sokmaktad r. Bu rekabetin kaynaklar n etkin tahsisi gibi soyut k staslara göre bütün insanl k için hay rl oldu u iddia edilmektedir. Gerçekte bu rekabet, iflçileri ucuza çal flt rmaktan baflka bir netice vermemektedir. thalat serbestisi, bir k sm iflçilerin al n teriyle kazan lan, bir k sm d flardan borçla harçla temin edilen dövizin israf edilmesine sebebiyet vermektedir. thalatta tüketim mallar n n pay n n düflük görünmesi yan lt c d r. Ara mal ad alt nda (Bo aziçi nde yar flan yatlarda kullan lan yak tlardan lüks inflaat malzemesine kadar) çok miktarda gereksiz ithalat yap lmaktad r. Döviz al p satma serbestisi ve ülkeler aras sermaye transfer serbestisi, ekonomiyi sarsan gelgit hareketlerine yol açmaktad r. Her bunal m darbesi iflsizli i art rmaktad r ve Türkiye nin IMF ye borcunu kabartmaktad r. Sonuçta ihracata dayal büyüme politikas n n, ithalat serbestisinin, döviz al p satma ve transfer etme serbestisinin emekçiler için kan kayb ndan baflka bir fley getirmedi i ortadad r. Makul olan, Türkiye nin hayatî ithalat n belirlemek, gereksiz ithalat önlemek; hayatî ithalat n gerektirdi i dövizi kazanmak için ihracat plânlamak; stratejik ihracat sektörleri belirleyerek bunlarda (ücretleri bast rarak de il, yat r m yaparak) rekabet gücü oluflturmak; d flar dan k sa vadeli ve istikrars z sermaye girifllerini önleyerek sermaye girifllerini yat r m için kullan labilecek uzun vadeli krediler ile s n rlamak, bu kredi alma ödeme faaliyetini devlet olarak denetlemek; ve konvertibiliteyi kald rmakt r. Türkiye, uygulad yanl fl politikalar halk n ihtiyaçlar do rultusunda mutlaka de ifltirmek zorundad r. 73

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

2) Global piyasada Alman otomobillerine olan talep artarsa, di er bütün faktörler sabit tutuldu unda euro dolara kar.

2) Global piyasada Alman otomobillerine olan talep artarsa, di er bütün faktörler sabit tutuldu unda euro dolara kar. EKON 436 2. Vize A Ad-Soyad renci No 1) Akbank' n u anki toplam mevduat n 100 milyar TL, toplam rezervinin 30 milyar TL ve toplam kredilerinin 70 milyar TL oldu unu kabul edelim. Zorunlu kar k oran ise

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

Para Arzı. Dr. Süleyman BOLAT

Para Arzı. Dr. Süleyman BOLAT Para Arzı 1 Para Arzı Bir ekonomide dolaşımda mevcut olan para miktarına para arzı (money supply) denir. Kağıt para sisteminin günümüzde tüm ülkelerde geçerli olan itibari para uygulamasında, paranın hangi

Detaylı

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor!

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dursun YILDIZ topraksuenerji 21 Ocak 2013 ABD Petrol İhracatçısı Olacak. Taşlar Yerinden Oynar mı? 1973 deki petrol krizi alternatif enerji arayışlarını arttırdı.

Detaylı

PROJEKS YON YILLIK TÜFE. > ENFLASYON Enflasyondaki iki ayl k gerçekleflme, y l n tümüne iliflkin umutlar bir anda söndürdü.

PROJEKS YON YILLIK TÜFE. > ENFLASYON Enflasyondaki iki ayl k gerçekleflme, y l n tümüne iliflkin umutlar bir anda söndürdü. TÜRK YE N N GÖSTERGELER PROJEKS YON > Haz rlayan: Alaattin AKTAfi ala.aktas@gmail.com > ENFLASYON Enflasyondaki iki ayl k gerçekleflme, y l n tümüne iliflkin umutlar bir anda söndürdü. Ocakta yüzde 0,80

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Menkul K ymet Yat r m Ortakl klar, Sermaye Piyasas Mevzuat gere ince sadece portföy iflletmecili i faaliyetlerinde bulunmakta ve buradan

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

BANKA MUHASEBESİ 0 DÖNEN DEĞERLER HESAP GRUBU

BANKA MUHASEBESİ 0 DÖNEN DEĞERLER HESAP GRUBU BANKA MUHASEBESİ 0 DÖNEN DEĞERLER HESAP GRUBU 0 DÖNEN DEĞERLER Dönen değerler bilançonun aktifinde yer alan, likiditesi en yüksek varlık grubu olup bu hesap grubunda yer alan hesapların ortak özelliği

Detaylı

MERKEZ YÖNET M KAPSAMINDAK KAMU DARELER NDE DÖNEM SONU LEMLER. Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman. www.omerdag.net

MERKEZ YÖNET M KAPSAMINDAK KAMU DARELER NDE DÖNEM SONU LEMLER. Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman. www.omerdag.net MERKEZ YÖNET M KAPSAMINDAK KAMU DARELER NDE DÖNEM SONU LEMLER Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman I. Geçici Mizandan Önce Yap lacak lemler a) Faiz Tahakkuklar Dönen ve duran varl klar ana hesap grubu içindeki

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 31.12.2004-31.12.2005 dönemine ilişkin

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2 Atütürk ün Dünyas Cengiz Önal Ekonomik kalk nma, Türkiye'nin özgür, ba ms z ve daima daha kuvvetli olmas n n ve müreffeh bir Türkiye idealinin bel kemi idir. Tam ba ms zl k ancak ekonomik ba ms zl kla

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE II. Bölüm KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE Doç. Dr. Olgun Kitapcı Akdeniz Üniversitesi, Pazarlama Bölümü 1 Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) BAZI KAVRAMLAR Bir ülke vatandaşlarının bir yıl için ürettikleri toplam mal

Detaylı

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler 2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar Konsolide Olmayan Veriler Rakamlarla Halkbank 70 y l Kooperatif ve KOB kredilerinde 70 y ll k tecrübe ve genifl müflteri taban Halkbank n rekabette kuvvetli yönleridir.

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 Ekim 2014 İÇİNDEKİLER Giriş... 2 Dünya da Uluslararası Doğrudan Yatırım Trendi... 3 Yıllar

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Rakamlarla Sektörümüz: 3 kıtadan 77 ülkeye doğrudan hizmet götüren, Toplam Yatırımı 5 Milyar Doları aşan, Yan sektörleri ile birlikte yaklaşık

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir.

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir. A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 16 Temmuz 2014 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Fonun Yatırım Amacı Portföy Yöneticileri Fon Toplam Değeri Portföyünde

Detaylı

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Enerji ve Kalkınma Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Kırılma Noktası Dünyanın gerçeklerini kırılma noktalarında daha iyi kavrıyoruz. Peşpeşe gelen, birbirine benzer damlaların bir tanesi bardağın

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

T evsik zorunlulu u Maliye Bakanl taraf ndan kay t d fl ekonomi ile

T evsik zorunlulu u Maliye Bakanl taraf ndan kay t d fl ekonomi ile mali ÇÖZÜM 133 ALACA IN TEML K HAL NDE VE AYNI ÖDEMELERDE TEVS K ZORUNLULU U Memifl KÜRK* I-G R fi: T evsik zorunlulu u Maliye Bakanl taraf ndan kay t d fl ekonomi ile mücadele amac yla getirilen uygulamalardan

Detaylı

300 yılı aşkın uzmanlığımızla bugün olduğu gibi yarın da yanınızdayız. PLAN 113 YATIRIM FONLARI TANITIM KILAVUZU

300 yılı aşkın uzmanlığımızla bugün olduğu gibi yarın da yanınızdayız. PLAN 113 YATIRIM FONLARI TANITIM KILAVUZU 300 yılı aşkın uzmanlığımızla bugün olduğu gibi yarın da yanınızdayız. PLAN 113 YATIRIM LARI TANITIM KILAVUZU AVIVASA EMEKL L K VE HAYAT A.fi. GEL R AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKL L K YATIRIM U Genifl

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN

Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN Finansal Sistem; fonun arz ve talebini dengeleyen ve fonları zaman, miktar, vade ve kişiler bazında kullanılabilir hale getiren bir sistemdir. Finansal Sistemin görevleri: Malların,

Detaylı

TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI

TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI YAZILAR TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI PROF. DR. ERDO AN MORO LU (*) Türk Borçlar Kanunu Tasar s ndan sonra Türk Ticaret Kanunu Tasar s da Türkiye Büyük Millet Meclisi ne sunulmufl bulunmaktad

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mart 2015 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2015 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME İlk İki Ayda 2,7 Milyar Dolarlık

Detaylı

TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Para Teorisi ve Politikas (IKT 335) Ozan Eksi

TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Para Teorisi ve Politikas (IKT 335) Ozan Eksi TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Para Teorisi ve Politikas (IKT 335) Ozan Eksi Çal şma Sorular 1-) (Faizler) Y ll k %10 faizden bankaya koyulan 100 tl nin bir y l sonraki getirisini hesaplay n z? 2-) (Faizler)

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI E.Y. FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI E.Y. FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI E.Y. FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 19

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 25 Büyük Firması Araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU. Fonun Yatırım Amacı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU. Fonun Yatırım Amacı FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 19 Aralık 2013 30 Haziran

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MAYIS 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 çindekiler

Detaylı

Asgari Ücret Denklemi

Asgari Ücret Denklemi Asgari Ücret Denklemi Av. Mesut Ulusoy MESS Hukuk Müflaviri ve Dr. Aykut Engin MESS E itim Müdürü flçilere normal bir çal flma günü karfl l olarak ödenen ve iflçinin g da, konut, giyim, sa l k, ulafl m

Detaylı

Soru ve Cevap. ÇÖZÜM Say : 93-2009 SORU 1:

Soru ve Cevap. ÇÖZÜM Say : 93-2009 SORU 1: Soru ve Cevap SORU 1: Hisse devir sözleflmesinin noterde onaylanmas aflamas nda al nacak noter harc n n flirket sermayesinin tamam üzerinden mi yoksa sat n al - nan toplam hisse bedeli üzerinden mi tahsil

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

ASHOKA VAKFI 1 OCAK - 31 ARALIK 2014 HESAP DÖNEMİNE AİT FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU

ASHOKA VAKFI 1 OCAK - 31 ARALIK 2014 HESAP DÖNEMİNE AİT FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 1 OCAK - 31 ARALIK 2014 HESAP DÖNEMİNE AİT FİNANSAL TABLOLAR VE BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 31 ARALIK 2014 TARİHİ İTİBARİYLE BİLANÇO Aktifler 31 Aralık 2014 Dönen varlıklar Hazır değerler 740.363 Bankalar

Detaylı

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev ürünlerin vergilendirilmelerine iliflkin aç klamalar n yap ld Maliye Bakanl Genel

Detaylı

TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Para Teorisi ve Politikas (IKT 335) Ozan Eksi Çal şma Sorular - Cevaplar. 1 Ozan Eksi (TOBB-ETU)

TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Para Teorisi ve Politikas (IKT 335) Ozan Eksi Çal şma Sorular - Cevaplar. 1 Ozan Eksi (TOBB-ETU) TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Para Teorisi ve Politikas (IKT 335) Ozan Eksi Çal şma Sorular - Cevaplar 1 1-) (Faizler) Y ll k %10 faizden bankaya koyulan 100 tl nin bir y l sonraki getirisini hesaplay n z?

Detaylı

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland.

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland. 21 OCAK-MART DÖNEM BANKA KRED LER E M ANKET Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man nin 21 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 1 Nisan 21 tarihinde

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri plastik sanayi 2014 Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri karşılayan, bu mamullerde net ithalatçı konumunda bulunan ve gelişmiş

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 11 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Çağlar Kuzlukluoğlu 1 DenizBank Ekonomi

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu

Detaylı

MAHALL DARELERDE DÖNEM SONU LEMLER. Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman. info@omerdag.net

MAHALL DARELERDE DÖNEM SONU LEMLER. Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman. info@omerdag.net Slide 1 MAHALL DARELERDE DÖNEM SONU LEMLER (Belediyeler, il özel idareleri, ba l idareler ve mahalli idare birlikleri) Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman info@omerdag.net Slide 2 I. Geçici Mizandan Önce Yap

Detaylı

PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.)

PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.) 1886 PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.) 28 De iflim %) 28 De iflim %) Toplam 311.774.444 356.845.499 %14 4.641.681 5.168.27 %11 297.867.78 335.17.279 %13 4.44.733 4.774.62 %8 Alacaklar

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU A. TANITICI BİLGİLER CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU'NA AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU PORTFÖYE BAKIŞ Halka Arz Tarihi : 02/05/2013 YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER 31/12/2015

Detaylı

B ilindi i üzere; Gelir Vergisi Kanunu na 4444 say l Kanun la1 eklenen Geçici

B ilindi i üzere; Gelir Vergisi Kanunu na 4444 say l Kanun la1 eklenen Geçici GEL R VERG S KANUNU NUN GEÇ C 55 NC MADDES UYARINCA 2003 VE 2004 YILINDA STOPAJA TAB OLMASI NEDEN YLE BEYANA TAB OLMAYAN GEL RLER N 2005 DURUMU Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü 1- G R fi B ilindi

Detaylı

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI BU ÜN TEDE NELER Ö RENECE Z? A-YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI B-YÜZDE HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI C-FA Z HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI D-YÜZDE VE

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el 10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el s k m t. 1996 y l nda ba layan ve üç y l süren görü meler sonunda ortakl k ko ullar olu turuldu. Beklentiler... Aray lar... Aç l mlar... Hedeflerimiz; - leri

Detaylı

TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Macroeconomics II (IKT 234) Ozan Eksi Çal şma Sorular - Cevaplar. 1 Ozan Eksi (TOBB-ETU)

TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Macroeconomics II (IKT 234) Ozan Eksi Çal şma Sorular - Cevaplar. 1 Ozan Eksi (TOBB-ETU) TOBB-ETU, Iktisat Bölümü Macroeconomics II (IKT 234) Ozan Eksi Çal şma Sorular - Cevaplar 1 1-) (Faizler) Y ll k %10 basit faizden bankaya koyulan 100 tl nin 2 y l sonraki getirisini hesaplay n z? Cevap:

Detaylı

GRUP ŞİRKETLERİNE KULLANDIRILAN KREDİLERİN VERGİSEL DURUMU

GRUP ŞİRKETLERİNE KULLANDIRILAN KREDİLERİN VERGİSEL DURUMU GRUP ŞİRKETLERİNE KULLANDIRILAN KREDİLERİN VERGİSEL DURUMU I-GİRİŞ Grup şirketleri arasında gerçekleşen fiyatlandırma sistemi ekonominin kuralları doğrultusunda gerçekleşmektedir. Özellikle gelişmekte

Detaylı

GELİR TABLOSU A-BRÜT SATIŞLAR

GELİR TABLOSU A-BRÜT SATIŞLAR Gelir tablosu, iģletmenin belli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile aynı dönemde katlandığı bütün maliyet ve giderleri ve bunların sonucunda iģletmenin elde ettiği dönem net kârı veya zararını gösteren

Detaylı

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı Panel Konuşması Erdem BAŞÇI 7 Nisan 2012, İstanbul Değerli Konuklar, Dünya ekonomisinin son on yılda sergilediği gelişmeler emtia fiyatları üzerinde

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BBH - Groupama Emeklilik Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu BIST 100 endeksi, Nisan ayı içerisinde %0,2 lik artış göstererek 86.046 seviyesinden kapandı. Aynı dönem içerisinde

Detaylı

15.402 dersinin paketlenmesi

15.402 dersinin paketlenmesi 15.402 dersinin paketlenmesi 1 Büyük Resim: 2. Kısım - Değerleme A. Değerleme: Serbest Nakit akışları ve Risk 1 Nisan Ders: Serbest Nakit akışları Değerlemesi 3 Nisan Vaka: Ameritrade B. Değerleme: AOSM

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

ADABANK A.. HAZ RAN -2013 ARA DÖNEM FAAL YET RAPORU

ADABANK A.. HAZ RAN -2013 ARA DÖNEM FAAL YET RAPORU v ADABANK A.. HAZ RAN -2013 ARA DÖNEM FAAL YET RAPORU 1. leti im Bilgileri Bankan n Yönetim Merkezinin Adresi : Büyükdere Caddesi Rumelihan No:40 Mecidiyeköy- stanbul Bankan n Telefon ve Faks Numaralar

Detaylı

21.12.2015. Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent. Yüksek 1,0875 1,4951 123,551 2,9160 1071,19 37,70

21.12.2015. Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent. Yüksek 1,0875 1,4951 123,551 2,9160 1071,19 37,70 Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent Ülke Faiz Ülke Faiz Açılış 1,0827 1,4898 122,555 2,9105 1051,20 36,79 Türkiye 7,50% İngiltere 0,50% Yüksek 1,0875 1,4951 123,551 2,9160 1071,19 37,70 Düşük

Detaylı

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı) tan: 30.11.2015 BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİĞİN UYGULANMASINA İLİŞKİN GENELGE (2015/50) Bu Genelge, 25.05.2015

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 30 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Japonya Merkez Bankası (BoJ) faizlerde değişikliğe gitmedi Japonya Merkez Bankası (BoJ), 8 e 1 oy çokluğuyla para politikasında değişikliğe gitmeme kararı

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin şekilde arttırmasıyla

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER Dünyada üretilen krom cevherinin % 90 ının metalurji sanayinde ferrokrom üretiminde, üretilen ferrokromun da yaklaşık % 90 ının paslanmaz çelik sektöründe

Detaylı

EEE Yönetmeli ine Uygundur.

EEE Yönetmeli ine Uygundur. Bu ürün, çevreye sayg l modern tesislerde do aya zarar vermeden üretilmifltir. EEE Yönetmeli ine Uygundur. Garanti Belgesi Arçelik taraf ndan verilen bu garanti, Cam Kapl Mutfak Robotu nun normalin

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI MART 15 FON BÜLTENİ Güncel Ekonomik Veriler Büyüme Oranı(Yıllık) 4,00% Cari Açık/GSYİH 5,90% İşsizlik oranı(yıllık) 10,10% Enflasyon(TÜFE/Yıllık) 7,55% GSMH(milyar USD) 819,9 Kişi Başı Milli Gelir (USD)

Detaylı

2007 YILI EGE BÖLGESĐ NĐN 100 BÜYÜK FĐRMASI

2007 YILI EGE BÖLGESĐ NĐN 100 BÜYÜK FĐRMASI 2007 YILI EGE BÖLGESĐ NĐN 100 BÜYÜK FĐRMASI Ege Bölgesi Sanayi Odası nın 26 yıldan bu yana sürdürmekte olduğu Ege Bölgesi nin 100 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışması, bölgemiz sanayisinin içinde bulunduğu

Detaylı

23.12.2015. Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent. Yüksek 1,0984 1,4908 121,311 2,9508 1080,85 36,69

23.12.2015. Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent. Yüksek 1,0984 1,4908 121,311 2,9508 1080,85 36,69 Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent Ülke Faiz Ülke Faiz Açılış 1,0913 1,4883 121,214 2,9159 1078,43 36,36 Türkiye 7,50% İngiltere 0,50% Yüksek 1,0984 1,4908 121,311 2,9508 1080,85 36,69 Düşük

Detaylı

M LLÎ REASÜRANS TÜRK ANON M fi RKET 31.12.2007 Tarihli Ayr nt l Solo Bilanço (YTL)

M LLÎ REASÜRANS TÜRK ANON M fi RKET 31.12.2007 Tarihli Ayr nt l Solo Bilanço (YTL) 66 Millî Reasürans VARLIKLAR Dip Not 31/12/2007 31/12/2006 I- Cari Varl klar A- Nakit ve Nakit Benzeri Varl klar 311.941.657,75 366.211.357,10 1- Kasa 7.881,84 16.271,94 2- Al nan Çekler 48.197,00 70.002,00

Detaylı

2012 de 3 önemli gündem maddemiz var

2012 de 3 önemli gündem maddemiz var 2012 de 3 önemli gündem maddemiz var Aralık 15, 2011-12:45:43 Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, 2012 yılında en önemli 3 konunun sırayla Avrupa, cari açık ve enflasyon olacağını belirterek, ''Bunlarda bir

Detaylı