Çözüm bilinmeyince doğaçlama yapabilme yeteneğidir (Piaget) Kaliteli bir sonuca bağlanan hayal kurma yeteneğidir. Akıl, yaşamın sunduğu seçenekler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çözüm bilinmeyince doğaçlama yapabilme yeteneğidir (Piaget) Kaliteli bir sonuca bağlanan hayal kurma yeteneğidir. Akıl, yaşamın sunduğu seçenekler"

Transkript

1

2 Zeka neyi içerir? Çözüm bilinmeyince doğaçlama yapabilme yeteneğidir (Piaget) Kaliteli bir sonuca bağlanan hayal kurma yeteneğidir. Akıl, yaşamın sunduğu seçenekler arasında en doğru olanı bulabilme yeteneği; zeka ise yaratıcı akıldır Doğru tahminlerde bulunmaktır: problemin çözümünü bulmak, bir tartışmanın temelinde yatan mantığı farkletmek, doğru olan yeni analojiler kurmak, hoş bir armoni yakalamak, bir sonra ne olacağını doğru olarak tahmin etmektir (H. Barlow) Çok-aşamalı planlar yapabilme yeteneğidir Zaman ekseni üzerinde düşünce ve hareketlerin daha rafine hale getirilmesidir Zeka düşüncede çeşitliliktir, esnekliktir (Guilford) Zeka hızdır Zeka bütün bunların bir toplamıdır.

3 Üstün Yeteneğe İşaret Eden, Onu Ortaya Çıkarabilen Bazı Özellikler... Kişiyle ilgili olanlar Kendilik algısı Yeterlik duygusu Cesaret Karakter Sezgi Karizma Başarma gereksinimi Ego gücü Enerji Çekici olma Çevreyle ilgili olanlar Sosyoekonomik statü Ebeveynin sorumluluk duygusu Ebeveynin kişiliği Ebeveynin eğitimi İlgilerinin uyarılması Ailenin statüsü Rol modelin varlığı Sağlık Şans faktörleri Zamanın ruhu

4 Howard Gardner ın Çoklu Zeka Kuramı

5 Üstün yeteneğin Üç Çember Kuramı (Renzulli, 1978) Ortalama-üstü Genel ve Özel Yetenek Yaratıcılık Göreve/İşe Bağlılık, Yüksek Güdülenme (

6 Üstün Genel Yetenek: Özellikler Ortalama-üstü Genel Yetenek Yüksek düzeyde soyut düşünme, sözel ve sayısal muhakeme, görsel mekandaki ilişkileri kavrama, bellek, sözel akıcılık Yeni durumlara uyum yapma Bilgi işlemenin otomatik hale gelmesi

7 Üstün Özel Yetenek: Özellikler Ortalama-üstü Özel Yetenek Yeteneğin bir veya daha fazla özel bilgi veya beceri alanında kendini göstermesi İleri bilgi, teknik, lojistik ve strateji kullanma kapasitesi İlişkili bilgiyi belirleyebilme yeteneği

8 Üstün Göreve/İşe Bağlılık, Yüksek Güdü: Özellikler Ortalama-üstü Özel Yetenek Göreve/İşe Bağlılık, Yüksek Güdülenme Yüksek düzeyde ilgi ve istek Sebatkarlık, dayanıklılık, azim, işe kendini verme ve çok çalışma Kendine güven, yeteneğe güven, başarılı olmaya güdülenme Yüksek standartlar oluşturma, eleştiriye açık olma, ürünlerin kalite ve mükemmeliyetin önemli olması

9 Yaratıcılık: Özellikler Yaratıcılık Akıcı, esnek, düşüncede orijinal Deneyime açık, yeni ve farklı düşünce, hareket ve ürüne açık Meraklı, spekülatif, düşünme ve harekette risk alan, kendini geri çekmeyen/durdurmayan Ayrıntıya, fikir ve nesnelerde estetiğe duyarlı, dış uyarıcılar, düşünce ve duyguları konusunda etkinlik yapmaya, onlara tepkide bulunmaya istekli

10 Üstün yetenek? Zeka (Intelligence) : Genel ve/veya özel zeka (IQ): yüksek zihinsel güç Yetenek (talent): Genel veya özel zekanın optimal ve üretici kullanımı (plastisite, nörobiyolojik yatkınlık, kalıtsallık ile yakından ilgili)

11

12

13 Toplumu oluşturan bireylerin; Yaklaşık %95 i normal zeka Yaklaşık %3 ü alt zeka Yaklaşık %2 si üstün yetenek grubuna girmektedir. Toplumu Oluşturan Bireyler normal zeka alt zeka grubu üstün yetenekli

14 İMPARATORLUK DÖNEMİNDE VE CUMHURİYET TÜRKİYE SİNDE ÜSTÜN ZEKALILAR İÇİN YAPILMIŞ OLAN ÇALIŞMALAR Osmanlı İmparatorluğu nda Enderun mektebi İdil Biret ve Suna Kan ın yabancı memleketlere müzik tahsiline gönderilmesine dair Kanun (5245 sayılı 07/07/1948 tarihli) Güzel Sanatlarda Fevkalade İstidat Gösteren Çocukların Devlet Tarafından Yetiştirilmesi Hakkında Kanun ( tarihli 9242 sayılı Resmi Gazete de yayınlanmış olan 6660 Sayılı Kanun)

15 YASAL DÜZENLEMELER Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Yönetmeliği * 06/07/1962 tarih ve sayılı Resmi Gazete Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği * 31 Mayıs Sayılı Resmi Gazete MEB Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi * 25 Ocak Sayılı TTK Kararı

16 ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARLA İLGİLİ ÖZEL SEKTÖRDEKİ KURUMLAR Türk Eğitim Vakfı İnanç Türkeş Özel Lisesi (TEVİTÖL) * Kuruluş: 2000, mezun sayısı: 391, mevcut öğrenci sayısı: 104 Beyazıt Ford Otosan İlköğretim Okulu

17 YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI İnönü Üniversitesi Üstün Yetenekliler Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi Karabük Üniversitesi Üstün Yetenekliler Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Anadolu Üniversitesinde ilköğretim ve ortaöğretim kademelerinde yürütülen Üstün Yetenekliler Eğitim Programları İstanbul Üniversitesi Üstün Zekalılar Eğitim Anabilim Dalı nda üstün zekalı öğrenciler için sınıf öğretmeni yetiştirme programı Çocuk üniversiteleri: Ankara Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesinde uygulanmaktadır.

18 ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARLA İLGİLİ KAMUDAKİ KURUMLAR Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürü Dr. Ruhi Kılıç ın Üstün Yetenekliler Eğitimi Sempozyumu (2010 Koç Üniversitesi, İstanbul) daki konuşmasından alınmıştır. Fen Liseleri 1962 yılındaki Milli Eğitim Şurasında alınan karar doğrultusunda üstün yetenekli çocukların yetiştirilmesi amacıyla 1964 yılında kurulmuştur * 96 Fen Lisesi, öğrenci Anadolu Liseleri * 991 Anadolu Lisesi, öğrenci Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi * 57 AGSL, öğrenci Spor Liseleri * 22 Spor Lisesi,3.386 öğrenci Sosyal Bilimler Liseleri 18 SBL, öğrenci Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) *61 ilde BİLSEM ve 6942 Öğrenci

19 BİLİM SANAT MERKEZLERİ (BİLSEM) BİLSEM üstün yetenekli öğrenciler için ülkemizdeki en kapsamlı eğitim modelidir. İlk BİLSEM eğitim-öğretim yılında Ankara da açılmıştır. BİLSEM, ilköğretim ve ortaöğretim çağındaki üstün yetenekli öğrencilerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve yetenek türlerine uygun eğitim almalarını sağlamak amacıyla açılmaktadır.

20 Ülkemizdeki Yılları ArasıBilim ve Sanat Merkezleri Sayısındaki Artış Bilim ve Sanat Merkezi Sayısı Öğrenci sayısı: 6942

21 BİLSEM lere Öğretmen Nasıl Seçiliyor? Başvuru hakkı: Sicil notu Akademik Personel ve Lisanüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) Tercih Nedenleri: Lisans Üstü Eğitim Yabancı Dil Hakemli dergilerde yayın, alanında yayınlanmış kitap Ulusal ve Uluslar-arası proje deneyimi Lisans bitirme notu Kendi alanında ders alırken üstün yetenekli çocukların eğitimi alanında ders almış olmak Uzman veya başöğretmen unvanına sahip olmak

22 BİLSEM lere Öğrenciler Nasıl Seçiliyor? Sınıf öğretmeni tarafından doldurulan Gözlem Formu Temel Kabiliyetler Testi (TKT 7-11) Wechsler Çocuklar için Geliştirilmiş Zeka Testi Düzenlenmiş Formu (WISC-R)

23

24 Zeka Bölümleri, Sözel Tanımlar, Oranlar Zeka Bölümü Tanımı Oran % 140 ve üstü Deha Çok üstün zeka Üstün zeka İleri zeka/parlak normal zeka Normal zeka Donuk normal zeka/tutuk zeka Sınır zeka/düşük zeka Hafif derecede zeka geriliği / eğitilebilir geri zekalılık Orta derecede zeka geriliği / öğretilebilir geri zekalılık Ağır derecede zeka geriliği <20 Çok ağır derecede zeka geriliği

25 Zekanın toplumdaki dağılımı

26 ÜSTÜN YETENEK BESLENMELİ, BÜYÜTÜLMELİ, KORUNMALIDIR gizli ortaya çıkıyor görünüyor ve gelişiyor

27 Çocukta Toplam Zeka Bölümünün Yenidoğandaki Tepki Süresi ile İlişkisi.

28 Eğitim-öğretim temelinde: Geçerli yaklaşım ve teknikler kullanarak seçme (TANILAMA) Eğitim-öğretiminin doğru yapılması (EĞİTİM MODELİ) Doğru seçilmiş uzman ve in kullanılması (İNSAN KAYNAKLARI) Kurum temelinde Yasal düzenlemelemelerle uygun kurum ve kuruluşların ihdası, işleyişlerin belirlenmesi (SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK)

29 Bilişsel süreçler: sinir sisteminin yapı ve süreçleri temelinde ele alınır bu temele uygun teknik ve yöntemlerle incelenir bu alanın kavram, model ve kuramları ile anlaşılmaya çalışılır

30

31 WISC-R Sözel Bölüm: Genel Bilgi (GB), Benzerlikler (B) Aritmetik (A) Sözcük Dağarcığı (SZ DAĞ) Yargılama (Y) Performans Bölüm: Resim Tamamlama (RT) Resim Düzenleme (RD) Küplerle Desen (KD) Parça Birleştirme (PB) Şifre (Ş) Labirent (L) Sayı Dizileri (SD) BANNATYNE (1974) KATEGORİLERİ Kazanılmış Bilgi puanı: Genel Bilgi, Aritmetik ve Sözcük Dağarcığı alttestleri Kavramsal Beceri puanı: Yargılama, Benzerlikler ve Sözcük Dağarcığı alttestleri Sıralama Becerisi puanı: Sayı Dizisi, Resim Düzenleme ve Şifre Uzaysal Beceri puanı: Resim Tamamlama, Parça Birleştirme ve Küplerle Desen alttestleri KAUFMAN (1979 )FAKTÖRLERİ Sözel Bilgiyi Anlama: Genel Bilgi, Benzerlikler, Aritmetik,Yargılama Algısal Organizasyon: Resim Tamamlama, Resim Düzenleme, Küplerle Desen, Parça Birleştirme Dikkat: Sayı Dizileri, Şifre, Aritmetik

32 WISC-R Bannatyne Kategorileri Kaufman Faktörleri 1.Genel Bilgi/ S Kazanılmış Bilgi Sözel Bilgiyi Anlama 2.Benzerlikler/S Kavramsal Sözel Bilgiyi Anlama 3.Aritmetik/S Kazanılmış Bilgi Dikkat 4.Sözcük Dağarcığı/S Kazanılmış Bilgi Kavramsal 5.Yargılama/S Kavramsal Sözel Bilgiyi Anlama 6.Sayı Dizileri/S Sıralama Dikkat 7.Resim Tamamlama/P Mekansal Algısal Organizasyon 8. Resim Düzenleme/P Sıralama Algısal Organizasyon 9. Küplerle Desen/P Mekansal Algısal Organizasyon 10.Parça Birleştirme/P Mekansal Algısal Organizasyon 11. Şifre/P Sıralama Dikkat 12. Labirent/P

33 1. Wechsler D (1949) Manual for the Wechsler Intelligence Scale for Children. New York: Psychological Corporation. 2. Wechsler D (1974) WISC-R Manual for the Wechsler Intelligence Scale for Children- Revised. New York. Psychological Corporation. 3. Wechsler D (1991) Manual for the Wechsler Intelligence Scale for Children Third Edition. San Antonio, TX: The Psychological Corporation. 4. Wechsler D (2003) Wechsler Intelligence Scale for Children Fourth Edition. San Antonio, TX: Psychological Corporation. Savaşır I, Şahin N (1995). Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği (WISC-R) El Kitabı. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

34 İnsan Beyni Hücre (nöron) sayısı: nöron, 180 milyar hücre Her hücrenin diğer hücrelerle kurduğu ilişki sayısı:

35 TANILAMADA HANGİ YÖNTEMLER KULLANILMALIDIR? Beyin faaliyetini ortaya koyan veya bu faaliyete duyarlı olanlar kullanılmalıdır. Yöntemler şunlardır: Nöropsikolojik Testler (NPT), Nöropsikolojik Görevler (NPG) Beyin elektriksel faaliyeti: elektroensefalografi (EEG), olayilişkili elektrofizyolojik ölçümler (OİP/ERP) Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme (FMRG)

36 Psikometrik değerlendirmede I. NÖROPSİKOLOJİK TESTLER ve GÖREVLER Nöropsikolojik Test nedir? Bilişi, beyne atıfta bulunarak ölçen karmaşık yapıda psikometrik araçlar.

37 Türk Çocukları için Araştırma ve Geliştirme Çalışmaları Tamamlanmış Olan Nöropsikolojik Testler Testlerin adları Wisconsin Kart Eşleme Testi (Orijinal adı: Wisconsin Card Sorting Test) Stroop Testi TBAG Formu (Orijinal adı:stroop Test) Sayı Dizisi Öğrenme Testi (Orijinal adı:serial Digit Learning Test) Çizgi Yönünü Belirleme Testi (Orijinal adı:judgement of Line Orientation) İşaretleme Testi (Orijinal adı:cancellation Test) Raven Standart Matrisler Testi (Orijinal adı:raven Standard Matrices) Duyarlı beyin alanı Frontal lob Frontal lob Frontal lob Temporal lob Sağ parietal lob (Sağ yariküre) Parietal lob (Sağ yarı küre) Sağ parietal lob Yaygın beyin alanları Türk Çocukları için Araştırma ve Geliştirme Çalışmaları Sürmekte Olan Nöropsikolojik Testler Testlerin adları Mangina Test (Orijinal adı:mangina Test) İşitsel Sözel Öğrenme Testi (Orijinal adı: Visual Verbal Learning Test) Üst-biliş Testi (Orijinal adı:metacognition Test) Kelime Kökü Tamamlama Testi (Orijinal adı:word Stem Completion Test) Yönetici İşlev Davranışlarını Derecelendrime Ölçeği (Orijinal adı:behavioral Rating Inventory of Executive Functions) Duyarlı beyin alanı Frontal lob Parietal lob Frontal lob Temporal lob (Sol yarı küre) Beyne yaygın sinir ağı Bazal gangliyonlar Frontal lob Beyne yaygın sinir ağı

38 ÖRNEKLEM Sağlıklı: 38 çocuk DEHB: 70 çocuk Özellikler: ZB< 130, ilk sevk, ilaçsız, DEHB dışında hastalık yok Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (ADHD) ve alttürlerinde tanı: Bir sosyal soruna multidisipliner ve multiteknolojik çözüm. Proje No: DPT-HÜAF 2006K Yürütücü Prof. Dr. Sirel Karakaş

39 ÖRNEKLEM ZB: olan grup: 12 çocuk ZB : 16 çocuk Erkek, 6-13 yaş, sağlıklı Üstün zeka düzeyinden gelen çocuklar Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünce uygun bulunan ön proje kapsamında Ankara ilindeki Bilim ve Sanat Merkezleri nden sağlanmıştır. Yürütücü Prof. Dr. Sirel Karakaş

40 STROOP BÖLÜM 5 SÜRE mavi sarı kırmızı yeşil yeşil mavi sarı kırmızı yeşil kırmızı mavi sarı kırmızı yeşil sarı mavi sarı kırmızı yeşil mavi kırmızı mavi sarı yeşil Series1 Alt Yetenek Grubu Series2 Üst Yetenek Grubu

41 İŞARETLEME TESTİ TOPLAM İŞARETLENEN HEDEF SAYISI Series1 Series İşaretleme Testi: Dikkati sürdürme yeteneğinin alt ve üst yetenek düzeyinden gelen bireylerdeki durumu.

42 GİSD-B TOPLAM PUAN Üst Yetenek Grubu Series1 Alt Yetenek Grubu Series GİSD-B: Kısa süreli bellek kapasitesi ve ezber öğrenme yeteneğinin alt ve üst yetenek düzeyinden gelen bireylerdeki durumu.

43 NÖROPSİKOLOJİK DEĞERLENDRİME GENEL DEĞERLENDİRME Zeka Bölümü (ZB) 130'un üstündeki çocukların incelenen tüm bilişsel süreçler açısından ortalamaları, aynı yaş ve eğitim grubunda olup ZB olan çocuklardan daha yüksektir. ZB 130 un üstünde olan çocukların üstün olduğu bilişsel alanlar şunlardır: Görsel mekansal biliş (% 57.77). Öğrenme yeteneği (%34.25) Çelişki çözümleme ve tepki ketleme yeteneğini ölçmek üzere geliştirilmiş görevlerdeki tepki hızı %27 dolaylarında daha kısadır. Sürekli dikkati ölçmek üzere geliştirilmiş görevlerde doğru tepki sayıları %1- %2 oranında daha yüksek, ancak görevleri tamamlama sürelerindeki %7-16 oranında daha kısadır. Seçici dikkati ölçmek üzere geliştirilmiş görevleri tamamlama sürelerindeki üstünlük de, %7-%18 dolaylarındadır.

44

45 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Kullanılan Görevler Bataryası (toplam 103 puan) 1. Yap-Yapma Görevi 2. Bileşik Uyaran Görevi 3. Yap-Yapma Ters Döndürülmüş Formu 4. Sürekli Performans Görevi 5. Atlanan Uyarıcı Görevi 6. Senkronize Parmak Tepkisi Görevi 7. Stroop Testi 8.Seçici Dikkat Görevi 9. Durdurma Görevi Z, H, M, N, L, D, T, C, K, G, S? 2500 Hz 1000 Hz 10.Wisconsin Kart Eşleme Testi

46 Yap / Yapma Görevi (A) Tam Norm SATU Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Yap'da doğru tepki sayısı (hit) Yap'da yanlış tepki sayısı (miss) Yapma'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Yapma'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Yap'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Yapma'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Bileşik Uyarıcı Görevi Tam Norm SATU Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Yap'da doğru tepki sayısı (hit) Yap'da yanlış tepki sayısı (miss) Yapma'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Yapma'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Bileşik uyarıcıda tepki sayısı Yap'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Yapma'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Bileşik uyarıcıda tepki latansı Yap / Yapma Görevi (B) Tam Norm SATU Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Yap'da doğru tepki sayısı (hit) Yap'da yanlış tepki sayısı (miss) Yapma'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Yapma'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Yap'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Yapma'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Senkronize Parmak Tepkisi Görevi Tam Norm SATU Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Yap'da doğru tepki sayısı (hit) Yap'da yanlış tepki sayısı (miss) Yapma'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Yapma'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Yap'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Yapma'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Atlanan Uyarıcı Görevi Tam Puan Norm SATU Puan Yüzde Puan Yüzde 5. Daire doğru tepki sayısı (hit) Daire yanlış tepki sayısı (miss) İlk 4 daire doğru tepki sayısı (correct rejection) İlk 4 daire yanlış tepki sayısı (false alarm) Daire doğru tepki latansı (average RT for hits) İlk 4 daire yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Seyrek Uyarıcı Görevi Tam Norm SATU Puan Puan Yüzde Puan Yüzde İnce ses (seyrek) doğru tepki sayısı (hit) İnce ses (seyrek) yanlış tepki sayısı (miss) Kalın ses (sık) doğru tepki sayısı (correct rejection) Kalın ses (sık) yanlış tepki sayısı (false alarm) İnce ses (seyrek) doğru tepki latansı (average RT for hits) Kalın ses (sık) yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Ters Tepki Görevi Tam Puan Norm SATU Puan Yüzde Puan Yüzde Yap'da doğru tepki sayısı (hit) Yap'da yanlış tepki sayısı (miss) Yapma'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Yapma'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Yap'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Yapma'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Durdurma Görevi Tam Norm SATU Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Yap'da doğru tepki sayısı (hit-pasif blok-10/sarı) Yap'da yanlış tepki sayısı (miss-pasif blok-10/sarı) Yap'da doğru tepki sayısı (hit-aktif blok-50/sarı) Yap'da yanlış tepki sayısı (miss-aktif blok-50/sarı) Yapma'da doğru tepki sayısı (correct rejection-aktif blok-25/sarı) Yapma'da yanlış tepki sayısı (false alarm-aktif blok-25/sarı) Yapma'da doğru tepki sayısı (correct rejection-aktif blok-40/siyah) Yapma'da yanlış tepki sayısı (false alarm-aktif blok-40/siyah) Yap'da doğru tepki latansı (average RT for hits-pasif-10/sarı) Yap'da doğru tepki latansı (average RT for hits-aktif-10/sarı) Yapma'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs-aktif-25/sarı) Yapma'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs-aktif-40/siyah) WCST Görevi Norm SATU Tam Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Toplam tepki sayısı Doğru tepki sayısı Yanlış tepki sayısı Kavramsal düzey tepki sayısı Tepki verilmeyen uyarıcı sayısı Doğru tepki latansı Yanlış tepki latansı Sürekli Dikkat Görevi Tam Puan Norm SATU Puan Yüzde Puan Yüzde Z harfi doğru tepki sayısı (hit) Z harfi yanlış tepki sayısı (miss) Diğer harfler doğru tepki sayısı (correct rejection) Diğer harfler yanlış tepki sayısı (false alarm) Z harfi doğru tepki latansı (average RT for hits) Diğer harfler yanlış tepki latansı (average RT for FAs)

47 Stroop Görevi Tam Norm SATU Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Kelimeler Uyuşan'da doğru tepki sayısı (hit) Uyuşan'da yanlış tepki sayısı (miss) Uyuşmayan'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Uyuşmayan'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Uyuşan'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Uyuşan'da yanlış tepki latansı (average RT for misses) Uyuşmayan'da doğru tepki latansı (average RT for CRs) Uyuşmayan'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Daireler Uyuşan'da doğru tepki sayısı (hit) Uyuşan'da yanlış tepki sayısı (miss) Uyuşmayan'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Uyuşmayan'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Uyuşan'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Uyuşan'da yanlış tepki latansı (average RT for misses) Uyuşmayan'da doğru tepki latansı (average RT for CRs) Uyuşmayan'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Seçici Dikkat Görevi Norm SATU Tam Puan Puan Yüzde Puan Yüzde Tek Uyarıcı Kırmızı üçgen'de doğru tepki sayısı (hit) Kırmızı üçgen'de yanlış tepki sayısı (miss) Mavi üçgen'de doğru tepki sayısı (correct rejection) Mavi üçgen'de yanlış tepki sayısı (false alarm) Kırmızı yamuk'ta doğru tepki sayısı (correct rejection) Kırmızı yamuk'ta yanlış tepki sayısı (false alarm) Kırmızı üçgen'de doğru tepki latansı (average RT for hits) Kırmızı üçgen'de yanlış tepki latansı (average RT for misses) Mavi üçgen'de doğru tepki latansı (average RT for CRs) Mavi üçgen'de yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Kırmızı yamuk'ta doğru tepki latansı (average RT for CRs) Kırmızı yamuk'ta yanlış tepki latansı (average RT for FAs) Dokuz Uyarıcı Kırmızı üçgen var'da doğru tepki sayısı (hit) Kırmızı üçgen var'da yanlış tepki sayısı (miss) Kırmızı üçgen yok'da doğru tepki sayısı (correct rejection) Kırmızı üçgen yok'da yanlış tepki sayısı (false alarm) Kırmızı üçgen var'da doğru tepki latansı (average RT for hits) Kırmızı üçgen var'da yanlış tepki latansı (average RT for misses) Kırmızı üçgen yok'da doğru tepki latansı (average RT for CRs) Kırmızı üçgen yok'da yanlış tepki latansı (average RT for FAs)

48 RAPOR Olgu farklı dikkat ve ketleme biçimleri açısından BDB deki 11 görev aracılığıyla değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler BDB den hesaplanan 99 puan üzerinden yapılmıştır. 1. Olgunun ketleme alanında genelde sorun bulunmamaktadır Bileşik Uyarıcı görevinde olgunun tepkisini ketleme becerisi norm değerin çok üstünde bulunmuştur. 2. Farklı uyarıcılarla incelenen sinyal belirleme, ayırt etme, odaklanmış dikkat, sürekli dikkat ve denetleyici dikkat alanlarında sorun bulunmamaktadır. 3. Olgunun seçici dikkat alanındaki sorunu hedef uyarıcılara karşıdır. Bu bulgu olguda dikkat edilmesi gereken uyarıcıların seçilmesinde sorun bulunduğunu göstermektedir. 4. Olguda bir ketleme görevinin tek bölümünde bağlama-bağımlı (context dependent) dikkat sorunu gözlenmiştir. 5. Olgunun işitsel uyarıcıların ayırt edilmesini içeren görevde sorunu vardır. Bu sorun art alan niteliğindeki kalın seslerde ve çok uzun tepki süreleri ile kendini göstermektedir. (Buradaki sorunun işitme kaynaklı olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.) 6. Yukarıdaki bulgular olgunun genelde art alan/bağlam analizinden kaynaklanan bir sorunu olduğunu düşündürmektedir. 7. Bu bağlamda olgunun dikkat etme stratejileri açısından yönlendirilmesinde fayda olacağı düşünülmektedir. Uygulayan Raporlandıran

49 RAPOR 1. Olguda öğrenme sorunu bulunmamaktadır. 2. Olguda çok yönlü olarak değerlendirilen ketleme becerisi (örn. potansiyel davranışı ketleme, süregiden davranışı ketleme) açısından sorun bulunmamaktadır. 3. Olgu çok yönlü olarak değerlendirilen dikkat türleri (örn. sinyal belirleme, odaklanmış dikkat, seçici dikkat, denetleyici dikkat) açısından sorun bulunmamaktadır. 4. Tek olarak gelen uyarıcılara aynı tepkinin vermesi istendiğinde olgunun ortaya koyduğu çok düşük performans, çok daha karmaşık ve zorlayıcı görevlerdeki performansı ile uyumsuzdur. Bu durum un, örneğin yeknesaklığın olumsuz etkisi ile açıklanıp açıklanamayacağı gözlenmelidir. 5. Olguda göze çarpan yeg âne sorun (düşük doğru tepki sayısı, yüksek yanlış tepki sayısı, normun çok altında veya üstünde tepki süreleri), uyarıcıların ayırt edilmesini içeren görevde ortaya çıkmıştır. Bu sorunun ayırt etmeyi içeren dikkat sorunu olduğu düşünülebilir. Ancak diğer dikkat türleri üzerindeki durumu, olguda böyle bir dikkat sorununu ihtimal dışı bırakabilmektedir. Bu sorunun işitmeye bağlı olup olmadığı odyoloji uzmanı tarafından çok yönlü olarak değerlendirilmelidir. 6. Başvuruya neden şikayetler sürdüğü takdirde olgunun psikolog tarafından tekrar değerlendirilmesi önerilmektedir. Uygulayan Raporlandıran

50 RAPOR Olgu farklı dikkat ve ketleme biçimleri açısından BDB deki 11 görev aracılığıyla değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler BDB den hesaplanan 99 puan üzerinden yapılmıştır. 1. Olgunun öğrenilmiş yani nispeten otomatik hale geçmiş olan bir tepkiyi yapmada sorunu bulunmamaktadır. 2. Olgunun tepki ketleme alanında (Yap-Yapma görevler ailesi) sorunu bulunmamaktadır. 3. Olgunun tepki hızı doğru tepki yaptığında her zaman, yanlış tepki yaptığında ise çoğunlukla norma göre yavaştır. 4. Bu bulgular hiperaktivite ve/veya dürtüsellik ile uyumlu değildir. 5. Olgunun dikkat alanında yaygın sorunu vardır. Bu sorunlar odaklanmış dikkatin sadece basit formunu değil, bozucu etki altındaki formunu; seçici dikkatin özellikle çeldiricilere ilişkin kısmını ve denetleyici dikkati içermiştir.. 6. Basit uyarıcılara kendi hızında veya hızla tepkide bulunma (sırasıyla, Durdurma/tek uyarıcılı form ve Senkronize Parmak Tepkisi Görevi) ile ayırt etme (Seyrek Uyarıcı/ seyrek tiz ses) görevlerinde sorunlar dikkat bozukluğunun yansımaları olarak düşünülmektedir. 7. Yukarıdaki bulgular Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun Dikkat Eksikliği Önde Gelen Alt Tipini düşündürmektedir. 8. Olgunun Çocuk ve Ruh Sağlığı Uzmanı tarafından değerlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Uygulayan Raporlandıran

51

52

53 YAP YAPMA GÖREVİ Doğru tepkiler için elde edilen OİP ler. Sweep: µv Yeşil uçandairede 1 e basmak. İsabet (hit) Sweep: Sweep: ms µv ms µv DEHB Sağlıklı ms Kırmızı uçandairede tuşa basmamak. Bileşik uyaranda tuşa basmamak. Doğru ret (correct rejection)

54 YAP YAPMA GÖREVİ Yanlış tepkiler için elde edilen OİP ler Yeşil uçandairede 1 e basmamak. Sweep: µv Iskalamak (miss) Sweep: ms µv DEHB Sağlıklı Kırmızı uçandairede tuşa basmak. Yanlış alarm (false alarm) 10.0 Sweep: ms µv ms Bileşik uyaranda tuşa basmak.

55

56 Sonuçlar, Kuram ve Modeller Üstün yetenekli çocuklarda beyin alanları birbirine daha yoğun bir şekilde bağlanmıştır: Sinapslar üzerinden bağlantısallık Sinir lifleri arasındaki mekansal ve zamansal bağlantılar (binding) daha yoğundur. Bu da beyin yapıları ve işlevsel modaliteler arasında etkileşimi sağlar (Engel et al., 1999). Yaratatıcılığın temelinde hemisfer- içi ve hemisferler-arası seçici olarak dağılmış sinir ağları bulunmaktadır Yaratıcı etkinlik sırasında korteks alanlarının uzak kısımlarını birbirine bağlayan bu uzun lifler faaliyete geçer (Petsche, 1996). Gifted çocuklar sol ve sağ yarı kürelerini koşulların gerektirdiği biçimde koordine ederler (O Boyle, Alexander, Benbow, 1991). Üstün yetenekli (IQ) çocukların beyin alanları zaman boyutu üzerinde daha koordineli bir biçimde çalışır (Zhang, Shi, Luo, Zhao, Yang, 2006; ; Liu, Shi, Zhang, Yang, 2007). Bilişsel kaynaklar durumun gereklerini yerine getirecek biçimde optimal biçimde dağıtılır (Jin, Kwon, Jeong, Kwon, Shin, 2006).

57 devam...sinapslar üzerinden bağlantısallık Ödül sistemi ile ilgili beyin yapılarını (n. accumbens, Bazal gangia ve kortikobazal lifler, örtük bellek) da içeren yoğun bağlantılar; (1) bilişsel ve duygusal süreçler (2) amaca yönelik ve kontrollu davranışlar (3) otomatik (bilinç-öncesi ve/veya dışı, istemsiz) süreçlerle ilgilidir. Yaratıcılık yapılandırılmış ve yapılandırılmamış bu süreçlerin uygun şekilde dengelenmesinden kaynaklanır (Finke, 1996). Yaratıcılığın kuluçka ve aydınlanma dönemlerindeki yenilik arama ve ayrışık düşünme: (1) yüksek dopamin (2) düşük noprepinefrin (3) düşük genel uyarılmışlık (4) çok hafif bir frontal disfonksiyonun birleşimi altında gerçekleşir (Chakravarty, 2009). Yaratıcı insanlarda (1) şakak lobunda yoğun şekilde depolanmış bilgi vardır (2) frontal loblar ayrışık düşünmeye uygundur. Bu loblar ayrıca norepinefrinin düşük olmasını sağlar. Bu düzen beyinde sinyalin gürültüye oranını yükseltir, kavram oluşturma yoğunluğu artır, yaratıcı eylemlerin yapılmasını sağlar (Heilman, Nadeau, Beversdorf, 2003). Karmaşık bir şekilde birbirine yapısal ve işlevsel olarak bağlanmış olan beyinde düzensizliğin düzeni aranmalıdır: Kaos Modeli (Chan, Buckley, 1988).

58 Prefrontal lob işlevselliği Üstün yetenek insan beyninin en büyük alanı olup beynin pek çok yeriyle bağlantılı ve yönetici işlevlerin de gerçekleştiği yerle ilişkilidir. Davranış kontrolu Üstün yetenekli (IQ) çocuklarda davranış kontrolu (potansiyel bir davranışı, süregelmekte olan bir davranışı, doğal davranış eğilimlerini) daha güçlüdür (Duan, Shi, Mou, Cui, Wang, 2009). Nöral hız kuramı Üstün yetenekli (IQ) çocuklarda sinir sistemi daha hızlı çalışır, Bilişsel süreçler de daha hızlı gerçekleşir (Liu, Shi, Zhang, Yang, 2007).

59 MR Traktografi: Difüzyon tensör görüntüleme (DTI) ile elde edilmiştir. Dil işlevlerine ait motor ve reseptif alanları birleştiren beyaz cevher yolakları Üstün Yetenekte Bağlantısallık FMRG MR Traktografi

60 III. FONKSİYONEL MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEME FMRG FMRG nedir? Bu görüntüleme tekniği beynin uyarılması veya bir etkinliğin yapılmasına bağlı olarak gelişen metabolik ve damarsal etkinliği saptar. FMRG söz konusu olayların faaliyete geçirdiği beyin alanlarını gösterir.

61

62 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Sağlıklı Çocuk BA 10 BA 32 BA 11 BA 46 BA 45 BA 47 BA 22 BA 39 BA 29 BA 39 BA 22 BA 36 BA 36 BA 10 BA 32 BA 45 MDN BA 29 BA 22 BA 11 RN BA 32 GP BA 36 DEHB de beyin nasıl çalışıyor (sağlıklı çocuğa göre): Yaygın etkinliğin bütünlüğü bozulmuş durumda. Etkinlik konuşma alanında (içsel konuşma) ve korteksaltı alanlarda gerçekleşiyor. Beynin aktivasyon ve deaktivasyon alanlarına örgütlenmesi bozulmuş durumda. Arka kısımda deaktivasyon yok veya çok zayıf.

63

64 Üstün zekalı çocukların görsel malzemeleri anlama ve çözümleme Yeteneği normal çocukların çok üstündedir. Mangina Testi Puanları Zeka Bölümü Yüzde Büyüklük ve Boyut Yön ve Uzaysal yönlenim Her ikisi birlikte Toplam doğru tepki sayısı

65 DEHB ZB = Sağlıklı kontrol grubu ZB = Sağlıklı kontrol grubu ZB > 130

66 Her Grup için Her Run a ait Çoklu-Denek GLM Sonuçları Giderek zorlaşan bölümler boyunca her üç grupta aktive olan beyin bölgeleri giderek azalmaktadır Son bölümde aktivasyon normal zeka düzeyindeki sağlıklı katılımcılarda frontal, DEHB grubunda ise aktivasyon alanları hem frontal hem de paryetal bölgelerde gözlenmektedir KONTROL DEHB RUN1 RUN2 RUN3 RUN4 RUN5

67 FONKSİYONEL MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEME (MR) GENEL DEĞERLENDİRME Zeka Bölümü (ZB) 130'un üstündeki 12 çocuğun görsel-mekansal bilişi ölçmek üzere tasarlanmış bir teste tepkide bulunurken faaliyet gösteren beyin alanları, ZB olan 16 çocuğunkiyle karşılaştırlmıştır. Fonksiyonel manyetik rezeonan görüntülemeye yönelik analiz sonuçları: Görsel korteks aktivasyonu açısından iki grup arasında fark olmadığı görülmüştür. İki grup arasında fark, görsel-mekansal algılama ile ilgili parietal lobda ortaya çıkmıştır. ZB olan çocuklar söz konusu testi çözmede yüksek zihinsel süreçlerde aktive olan frontal lobu kullanmıştır. Üstün zekalı çocuklarda frontal lobdaki aktivasyon alanı nisbeten daha kısıtlı olmuş; buna karşın çocuklar görsel-mekansal bilişsel doğrudan ilgili olan beyin bölgesinden (parietal lob) yararlanmışlardır.

68

69

70 Prof. Dr. Sirel Karakaş Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Psikoloji Bölümü Başkanı Nörometrika Medikal Tıp Teknolojileri Ltd. Şti Kurucu ve Yönetici Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi (Em.) Hacettepe Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Merkezi Araştırmacısı Psikofizyoloji ve Nöropsikoloji Derneği Yönetim Kurulu Başkanı

71 S. Erdem (2000) Tanımlanması: Still tarafından 1902 de

72 DİKKAT EKSİKLİĞİ ÖNDE OLAN TİP AŞIRI HAREKETLİLİK ÖNDE OLAN TİP BİRLEŞİK TİP Tanı Nasıl Konur? DSM- IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) ölçütlerine göre ve K-SADS-PL (Schedule for affective disorders and schizophrenia for school-age children-present and lifetime version) kullanılarak DEHB e eşlik edebilecek psikiyatrik bozuklukların taranması ve dışlama kriterlerinin belirlenmesi suretiyle

73 Görülme sıklığı: % 5-7 Erkek / kız oranı: 2:1-10:1 Kızlarda görünüm sıklığı: % 2-13 Erkeklerde görünüm sıklığı: %5-% 24 Obsesif kompusif bozukluk ODD Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ADHD Conduct Disorder Davranım bozukluğu Depresyon Major Depression Depresyon Dysthymic Disorder Kaygı Anxiety Disorder Percentages

74 DEHB bir çocukluk hastalığı mıdır? DEHB olan çocukların ileri yaşlarında da bu tanıyı almaya devam etme oranı: Ergenlik: %80 Erişkinlik: %65 DEHB oranları: Çocukta: % 8-10 Ergende: % 6-8 Yetişkinde: % 4-5

75 DEHB olan çocukların ileri yaşlarında bu tanıyı almaya devam etme oranları Ergenlik: %80 Erişkinlik: %65 Çocukta: % 8-10 Ergende: % 6-8 Yetişkinde: % 4-5

76 Erken çalışmalarda DEHB olan çocukların yaratıcılık ve sezgisellik Sergiledikleri belirtilmiş,onların üstün yetenekli olduğu öne sürülmüştür. (Goodman ve Poilllion, 1992; Hallowell ve Ratey, 1994) Ancak daha sonraki kontrollü çalışmalarda DEHB tanısı alan çocukların zekâ puanlarının normal dağılım gösterdiği; DEHB grubu için elde edilen puanların zekâ geriliğinden üstün zekâya kadar tüm düzeyleri içerdiği bulunmuştur. (Kaplan ve ark. 2000, Barkley 2006) Normal dağılım göstermekle beraber, DEHB olan çocukların zekâ puanlarının, sağlıklı yaşıtlarınkinden 7-15 arası daha düşük olduğu görülmüştür. (Frazier,Demaree,Youngstom 2004, Faraone et al., 1993; Fischer, Barkley, Fletcher, & Smallish, 1990; McGee Williams, Moffitt, & Anderson,1989; Prior, Leonard, &Wood, 1983; Tarver-Behring, Barkley & Karlsson, 1985; Werry, Elkind, & Reeves, 1987)

77 Üstün yetenekli DEHB olgularında da sorunun, ağırlıklı olarak dikkati odaklama ve dikkati sürdürme alanlarında olduğu bulunmuştur. (Leroux ve Perlman 2000, Antzhel ve ark. 2007, Baum, Olenchak ve Owen 1998) Normal zeka düzeyinden DEHB olgularında gözlenen bilişsel, psikiyatrik ve davranışsal özellikler üstün yetenekli çocuklarda da gözlenmekte; yüksek zeka düzeyi DEHB in bu özelliklerine koruma sağlamamaktadır. (Antshel ve ark, 2007)

78 Bazı Bilgiler DEHB in psikolojik özellikler bakımından değerlendirilmesinde ve tanılamada en sık kullanılan ölçme aracı Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-Yeniden Gözden Geçirilmiş Formudur (Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised: WISC-R). Normal dağılım göstermekle beraber, DEHB olan çocukların zekâ puanları, sağlıklı yaşıtlarınkinden 7-15 arası daha düşük çıkmaktadır. WISC-R daki Zeka Bölümü değerleri ile DEHB için elde edilen profiller birbiriyle çelişmektedir. DEHB deki düşük puanlar Aritmetik, Sayı Dizileri, Şifre alt testlerinde yoğunlaşmaktadır Kaufman ın (1979) çalışmaları uyarınca bu alt testlerin «Dikkat» (freedom from distractibility) faktörünü ölçtüğü kabul edilmektedir. Ancak klinik belirtilerinden biri dikkat bozukluğu olan DEHB olgularında sadece ve özelde «Dikkat» testleri etkilenmemektedir. Üstelik farklı çalışmalarda farklı testler örüntüsü elde edilmektedir.

79 Dikkat ile Zeka İlişkisi 1. Zeka dikkatle doğrudan ilişkili değildir. İlişki, örneğin bilgi işlemleme hızı üzerinden kurulur. 2. Zeka ile bazı dikkat türleri arasında ilişki vardır. Bunlar odaklanmış dikkat sürdürülen dikkat, bozucu etkiye karşı koyma olarak geçmektedir. 3. Belirtilen dikkat türleri zekadaki toplam varyansın %32 sini açıklamaktadır.

80 Hipotez DEHB olgularının WÇZÖ-R alt testlerinde düşük puan alma nedeni dikkat sürecindeki bozukluktur. Bu hipotez doğrultusunda çalışmada, DEHB grubunda dikkatin WÇZÖ-R puanlarıyla ilişkisi, üç ayrı dikkat grubunun her birini temsil eden bağımsız testler kullanılarak çok yönlü olarak incelenmiştir. Metnin Yazarları: Prof. Dr. Sirel Karakaş Hacettepe Üniversitesi KOSGEB Teknoloji Geliştirme Merkezi, Ankara, Türkiye Yard. Doç. Dr. Emel Erdoğan Bakar Ufuk Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara, Türkiye Doç. Dr. Yasemen Işık Taner Gazi Üniversitesi, Çocuk Psikiyatrisi ABD, Ankara, Türkiye

81 Örneklem DEHB de 215 erkek olgu (DE: 72, HD: 41, B: 102) Sağlıklı Kontrol Grubunda 141 erkek katılımcı Yaş: 6-12 ( ay) Sınıf: 1-8 Dahil olma ölçütleri: Normal kategoride zeka düzeyi (Toplam ZB: ), sınıfa tipik yaşta bulunma Dışlama ölçütleri: herhangi bir psikiyatrik veya nörolojik rahatsızlık öyküsü (DEHB grubunda DEHB dışında), klinik düzeyde kaygı ve depresyon, bilişsel süreçleri etkileyen ilaç kullanımı, görme ve/veya işitme bozukluğu

82 BİLNOT-Çocuk Bataryasındaki Dikkat Testleri Yer Alan Testlerle İlgili Bilgiler. TÜRKÇE FORMUN ADI STROOP TESTİ TBAG FORMU ORİJİNAL TESTİN ADI ORİJİNAL TESTİ GELİŞTİREN KİŞİ, GELİŞTİRİLDİĞİ TARİH İLGİLİ OLDUĞU BEYİN ALANI ÖLÇTÜĞÜ BİLİŞSEL ÖZELLİK / SÜREÇ Stroop Test Stroop, 1935 Frontal lob * Odaklanmış dikkat * Seçici dikkat * Tepki ketlemesi * Bozucu etkiye direnç * Bilgi işleme hızı GÖRSEL İŞİTSEL SAYI DİZİLERİ TESTİ B FORMU (GİSD-B) Visual Aural Digit Span Test Koppitz, 1977 Hippokampus Prefrontal korteks *Kısıtlı sistemler, yani, *Dikkat *Kısa-süreli bellek İŞARETLEME TESTİ (İT) Verbal and Nonverbal Cancellation Tests Weintraub ve Mesulam, 1985 Sağ hemisfer Parietal lob * Görsel-mekansal algılama * Sürekli dikkat * Görsel tarama * Ataklık * Tepki hızı * Mekansal ihmal

83 Kontrol Grubunda Kazanılmış Bilgi Kategorisine Giren Alt Testler (Genel Bilgi, Aritmetik, Sözcük Dağarcığı), Dikkate İlişkin WISC-R alttestleri (Sayı Dizileri, Şifre) ve Dikkate ilişkin Nöropsikolojik Testlerin (STP, İT, GİSD-B) Puanlarında Temel Bileşenler Analizi. Değişken Faktör 1 Faktör 2 Faktör 3 Faktör 4 ST1 0, ST2 0, ST3 0, ST4 0, ST5 0, , WISCR-GB , WISCR-A , WISCR-Söz.D , WISCR-S , ,45 IT , IT , IT5 0, , GISDB -0, ,71 WISCR-SD , ,64 Özdeğer Açıklanan varyans (%) Birikimli varyans (%)

84 Doğutepe, Karakaş (2006). 13th World Congress of Psychophysioloy.80 e1 STP1SÜRE.81.91*** e2 e3 e4 -.15* STP2SÜRE STP3SÜRE.47***.49 STP4SÜRE.58***.22.83***.40***.30***.12 Odaklanmış Dikkat WGBY.13 e10 e5 e6 e7 e8 e9 STP5SÜRE.31 İTDH5.29*** İTDŞ5 İTDZH5 İTDZŞ ***.66***.91***.87***.32*.43* Sürdürülen Dikkat.20 Dikkat Uzamı * -.79** WZIKO WDUSD WTESD N=83 χ 2 = df=59 p=.051 e11 e12 e13 GFI=.88 AGFI=.81 CFI=.96 RMSEA=.06

85 WISC-R ve Nöropsikolojik Test Puanları İçin Elde Edilen MANCOVA Sonuçları ve Post Hoc Analizler. Ortak değişken: Yaş. Kısmi Eta Test Puanları Kareler Toplamı s.d. Ortalama Kare F p Kare Genel Bilgi Post Hoc Analiz Sonuçları* Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-HD Kontrol>DEHB-B Benzerlikler AD Aritmetik Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-B Sözcük Dağarcığı Yargılama Sayı Dizisi Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-HD Kontrol>DEHB-B Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-HD Kontrol>DEHB-B Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-HD Kontrol>DEHB-B Resim Tamamlama AD Resim Düzenleme Kontrol>DEHB-DE Küplerle Desen Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-HD Parça Birleştirme Kontrol>DEHB-DE Şifre DEHB-HD>DEHB-DE Labirent Kontrol>DEHB-DE İT Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-HD Kontrol>DEHB-B İT4 İT Kontrol DEHB-DE Kontrol DEHB-HD Kontrol DEHB-B Kontrol DEHB-DE Kontrol DEHB-HD Kontrol DEHB-B ST Kontrol DEHB-DE ST Kontrol DEHB-DE ST Kontrol DEHB-DE ST Kontrol DEHB-DE ST Kontrol DEHB-DE GİSDB Kontrol>DEHB-DE Kontrol>DEHB-HD Kontrol>DEHB-B Dört grubun karşılaştırılması nedeniyle yapılan Bonferroni düzeltmesi sonucunda anlamlılık düzeyi p< olarak kabul edilmiştir. AD: Anlamlı değil

86 WISC-R Puanları İçin Elde Edilen MANCOVA Sonuçları ve Post Hoc Analizler. Ortak değişkenler: Yaş, Dikkat Puanları (STP1-5, İT1, İT4, İT5, GİSD-B). Test Puanları Kareler Toplamı s.d. Ortalama Kare F p Kısmi Eta Kare Post Hoc Analiz Sonuçları* Genel Bilgi Kontrol>DEHB-DE Benzerlikler AD Aritmetik AD Sözcük Dağarcığı Kontrol>DEHB-DE Yargılama AD Sayı Dizisi AD Resim Tamamlama AD Resim Düzenleme AD Küplerle Desen AD Parça Birleştirme AD Şifre AD Labirent AD Dört grubun karşılaştırılması nedeniyle yapılan Bonferroni düzeltmesi sonucunda anlamlılık düzeyi p< olarak kabul edilmiştir. AD: Anlamlı değil

87 Lojistik Regresyon Analizi Sınıflandırma Çizelgeleri. A: Dikkat (STP1-4, İT1, İT4, İT5, GİSD-B) Puanları İçin Çizelge. B: WISC-R tüm Alt Test Puanları İçin Çizelge. C: WISC-R ın 3 Dikkat Alt Testi Puanı (Sayı Dizileri, Aritmetik, Şifre) İçin Çizelge. A Yordanan Grup Gözlenen Grup DEHB Kontrol Doğru Sınıflandırma Oranı DEHB (n=214) Kontrol (n=141) Toplam 83.1 Yordanan Grup B Gözlenen Grup DEHB Kontrol Doğru Sınıflandırma Oranı DEHB (n=213) Kontrol (n=141) Toplam 73.7 Yordanan Grup C Gözlenen Grup DEHB Kontrol Doğru Sınıflandırma Oranı DEHB (n=213) Kontrol (n=141) Toplam 66.4

88 Dikkat Nedir? Dikkat sadece bir diğer bilgi işlemleme süreci değildir. İstemli ve çaba gerektiren aktif dikkat bilgi işlemlemeyi etkiler, kaynakların nasıl dağıtılacağını belirler, zihinsel sürecin şiddet ve etkililik derecesini (seçiciliğini) etkiler. Bu etki zihinsel süreçleri faaliyete geçiren etkiler ve engelleyen etkiler olmak üzere iki çeşittir. Dikkat türleri: * Duyumsama ve algılama aşamalarında görülen dikkat Örnekler: Genel uyarılmışlık hali (arousal), tetikte oluş (alertness), uyanık oluş (vigilance), odaklanmış dikkat, seçici dikkat, mekânsal dikkat, kompleks dikkat (seçme ve odaklama türü dikkatin yanında ketleme/ bozucu etkiye karşı koymayı içeren dikkat. *Denetleyici dikkat Örnekler: Sürdürülen dikkat, bölünmüş dikkat, çalışma belleğindeki merkezi yönetici *Dikkat uzamı Örnekler: Kısıtlı kapasite sığası (7±2 birim)

89 Ne Bulduk? DEHB de hem PZB hem de SZB nin hesaplanmasında kullanılan puanları içeren yaygın bir etkilenim vardır. Ancak bu etkilenim örüntüsünün temelinde belirli dikkat türlerindeki bozukluk yatmaktadır. Zira: Bu dikkat türleri istatistiksel olarak kontrol edildiğinde DEHB-Kontrol Grubu farkı ortadan kalkmaktadır.

90 Üç nöropsikolojik test kullanılarak ölçülen dikkat türleri WISC-R ın «Dikkat» testlerinde ölçülenden farklıdır. DEHB ve Kontrol Grubu katılımcılarına sınıflandırmadaki doğruluk oranı: Dikkat testleriyle %83 lerde; WISC-R tüm alt testlerinde 73 lerde; WISC-R ın üç dikkat atlt testinde %66 lardadır. Üç nöropsikolojik test ile DEHB olgularının doğru sınıflandırma oranı %84 lerdedir. Sağlıklı katılımcıları doğru sınıflandırma oranı %83 den (nöropsikolojik testler) %66.4 e (WISC-R ın Dikkat alt testleri) düşmektedir.

91 Stroop Testi TBAG Formu 1. Kart mavi sarı kırmızı yeşil yeşil mavi sarı kırmızı yeşil kırmızı mavi sarı kırmızı yeşil sarı mavi sarı kırmızı yeşil mavi kırmızı mavi sarı yeşil 3. Kart 2. Kart ve 5. Kart mavi sarı kırmızı yeşil yeşil mavi sarı kırmızı yeşil kırmızı mavi sarı kırmızı yeşil sarı mavi sarı kırmızı yeşil mavi kırmızı mavi sarı yeşil 4. Kart kadar zayıf ise orta orta kadar zayıf ise orta ise kadar zayıf ise orta zayıf kadar zayıf ise orta kadar ise kadar zayıf orta

92 Stroop Testi TBAG Kayıt Formu

93 İşa retleme Testi Düzenli ve Düzensiz Şekiller Formla rı

94 I - DÜZENLİ HARFLER FORMU İşaretlenen Hedef Sayısı: Sol Yarıda: Sağ Yarıda: Toplam: Atlanan Hedef Sayısı: Sol Yarıda: Sağ Yarıda: İşaretlenen Yanlış Şekil Sayısı: Sol Yarıda: Sağ Yarıda: Toplam Hata: Sol Yarıda: Sağ Yarıda: Toplam: Toplam: Toplam: İşaretlenen Hedef Sayısı: Atlanan Hedef Sayısı: Yanlış İşaretlenen Harf ve Şekil Sayısı: Toplam Hata: Tarama Süresi: Taramanın Süresi: Taramanın Nereden Başladığı: Soldan: Sağdan: Merkezden: Taramanın Yönü: Soldan Sağa: Sağdan Sola: Diğer: Yukarıdan Aşağı: Aşağıdan Yukarı Taramanın Örgütlenmesi: Sistematik: Diğer: Sistematik Değil:

95 Temel Puanlar 1. İşitsel Sözel: (İS) 2. Görsel Sözel: (GS) 3. İşitsel Yazılı: (İY) 4. Görsel Yazılı: (GY) Birleşik Puanlar 1. İşitsel Uyarım: (İS) + (İY) 2. Görsel Uyarım: (GS) + (GY) 3. Sözel Anlatım: (İS) + (GS) 4. Yazılı Anlatım: (İY) + (GY) 5. Duyu-İçi Kaynaşım: (İS) + (GY) 6. Duyular-Arası Kaynaşım: (GS) + (İY) 7. Toplam Puan: (İS) + (GS) + (İY) + (GY)

96

97

98

99

100 KAMUNUN GELECEĞE DÖNÜK PROJESİ Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 2009 daki 19. toplantısında Üstün Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı nın hazırlanması kararı alınmıştır. BTYK strateji planındaki temel başlıklar şunlardır: Tanılama Eğitim modelleri İnsan kaynakları Sürdürülebilirlik Bu karar uyarında Uygulama Planı çalışmaları başlatılmıştır. Çalışma grubunda: Milli Eğitim Bakanlığı (Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri) yetkili ve uzmanları TÜBİTAK Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü (TÜSSİDE) yetkili ve uzmanları Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) yetkili ve uzmanları Konuyla ilgili bilim insanları

101 HATIRLANMASI GEREKENLER Doğuştan gelen üstün zeka kapsamındaki bilişsel yeteneklerde; 1. Eğitimin çok güçlü etkisi vardır. 2. Üstün zekalı olmak, her bilişsel yetenekte üstün olmak demek değildir. 3. Bazı bilişsel özellikler ve bunlara yol açan koşullar, zekayla doğrudan ilişkili yeteneklerin gelişimini olumsuz olarak etkiler.

102 ÖNERİLER... Üstün yetenek durumuna sahip bireyler çok erken yaşlarda tesbit edilmelidir. Üstün yetenek durumu korunmalı, söz konusu birey yeteneğinin sınırına ulaştırılmalıdır. Üstün bireyler için eğitim-öğretim ve psiko-sosyo-kültürel koşullar ülkenin aydınlık yarınlarını gözeten türden bir akılcılık ve bilimi esas alarak düzenlenmelidir. Ve nihayet... büyük emeklerle oluşturulan planlar mutlaka uygulamaya konmalıdır.

103

Bir çocuk değişir, dünya değişir

Bir çocuk değişir, dünya değişir Bir çocuk değişir, dünya değişir Toplumu oluşturan bireylerin; Yaklaşık %95 i normal zeka Yaklaşık %3 ü alt zeka Yaklaşık %2 si üstün yetenek grubuna girmektedir. Toplumu Oluşturan Bireyler normal zeka

Detaylı

Sorularımız, Sorunlarımız Zekayı Tam Olarak Anlamak Adına

Sorularımız, Sorunlarımız Zekayı Tam Olarak Anlamak Adına Sorularımız, Sorunlarımız Zekayı Tam Olarak Anlamak Adına Prof. Dr. Sirel KARAKAŞ Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Psikoloji Bölümü Türk Zeka Vakfı Kurucu Üyesi Psikofizyoloji ve Nöropsikoloji Derneği

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Hacettepe Üniversitesi KOSGEB Teknoloji Geliştirme Merkezi Nöropsikoloji ve Psikofizyoloji Derneği Başkanı

Detaylı

PANEL DEHB İÇİN DESTEKLEYICI TANI KRİTERLERİ. Oturum Başkanı Prof. Dr. Tümer Türkbay

PANEL DEHB İÇİN DESTEKLEYICI TANI KRİTERLERİ. Oturum Başkanı Prof. Dr. Tümer Türkbay PANEL DEHB İÇİN DESTEKLEYICI TANI KRİTERLERİ MULTİTEKNOLOJİK YAKLAŞIM Oturum Başkanı Prof. Dr. Tümer Türkbay DEHB'DE OLAY-İLİŞKİLİ BEYİN ELEKTRİKSEL AKTİVİTESİ Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Hacettepe

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Medikal Tıp Teknololojileri Ltd. Şti Nöropsikoloji ve Psikofizyoloji Derneği Başkanı Uslarası Kıbrıs Üniversitesi

Detaylı

Prof. Dr. Sirel Karakaş

Prof. Dr. Sirel Karakaş NÖROPSİKOLOJİ, NÖROPSİKOLOJİK TESTLER, UYGULAMALAR Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Medikal Tıp Teknolojileri Eğitim ve Danışmanlık Ltd Şti Psikofizyoloji ve Nöropsikoloji Derneği Başkanı www.neuromerika-tech.com

Detaylı

Nörometrika Medikal Tıp Teknolojileri Ltd.Şti. info@neurometrika-tech.com http://www.neurometrika-tech.com

Nörometrika Medikal Tıp Teknolojileri Ltd.Şti. info@neurometrika-tech.com http://www.neurometrika-tech.com Nörometrika Medikal Tıp Teknolojileri Ltd.Şti. info@neurometrika-tech.com http://www.neurometrika-tech.com Prof. Dr. Sirel Karakaş Kurucu Ortak / Yönetici Neurometrika Medikal, Tıp Teknolojileri, Yazılım,

Detaylı

PSİKOLOJİ BİLİMİNİN YENİ PARADİGMASI BİLİŞSEL NÖROBİLİM. Prof. Dr. Sirel KARAKAŞ Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Psikoloji Bölümü

PSİKOLOJİ BİLİMİNİN YENİ PARADİGMASI BİLİŞSEL NÖROBİLİM. Prof. Dr. Sirel KARAKAŞ Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Psikoloji Bölümü PSİKOLOJİ BİLİMİNİN YENİ PARADİGMASI BİLİŞSEL NÖROBİLİM Prof. Dr. Sirel KARAKAŞ Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Psikoloji Bölümü Ruh Zihin Bilinç Davranış Biliş Biliş / Beyin Sorun Yok Zihni (ruhu), Zihin

Detaylı

I.Uluslararası Üstün Yetenekliler Eğitimi Sempozyumu. Dr. Ruhi KILIÇ Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürü

I.Uluslararası Üstün Yetenekliler Eğitimi Sempozyumu. Dr. Ruhi KILIÇ Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürü I.Uluslararası Üstün Yetenekliler Eğitimi Sempozyumu Dr. Ruhi KILIÇ Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürü Her bireyin fiziksel, zihinsel,sosyal ve kişisel özellikleri ve potansiyeli

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Prof. Dr. Sacit Karamürsel İstanbul Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı sacit@istanbul.edu.tr Elektroansefalogram (EEG), merkezi sinir

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olgularındaki Zeka Puanında Dikkatin Rolü

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olgularındaki Zeka Puanında Dikkatin Rolü Türk Psikoloji Dergisi, Aralık 2013, 28 (72), 62-82 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olgularındaki Zeka Puanında Dikkatin Rolü Sirel Karakaş Emel Erdoğan Bakar Yasemin Işık Taner Uluslararası Kıbrıs

Detaylı

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Yavuz Ayhan, Ayşe Elif Anıl Yağcıoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Araştırmacı Danışman Konuşmacı

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÖĞRENCİLER: ÜSTÜN YETENEKLİLER

ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÖĞRENCİLER: ÜSTÜN YETENEKLİLER Nisan 2013 ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÖĞRENCİLER: ÜSTÜN YETENEKLİLER İbrahim AKAR Hacettepe Üniversitesi ÜY Tanımları ve ÜY Çocukların Özellikleri ÜY Nasıl Fark Edilir ve Nasıl Tanılanır? ÜY lerin Eğitimi Sonuç

Detaylı

Nöropsikoloji Eğitimi IV

Nöropsikoloji Eğitimi IV Nöropsikoloji Eğitimi IV Nöropsikoloji Derneği tarafından düzenlenecek olan ve 3 kurdan oluşan Nöropsikoloji Eğitimi IV seminerlerinin detayları aşağıda yer almaktadır. 1. Kur: Temel Nöropsikoloji Eğitimi

Detaylı

Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım

Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşımlar Bireyin algılama, hatırlama ve düşünme gibi bilişsel süreçlerine ağırlık veren bir bakış açısı. Bilişsel öğrenme: Doğrudan gözlenemeyen zihinsel

Detaylı

PSİKOFİZYOLOJİ DENEYLERİNDE TASARIM

PSİKOFİZYOLOJİ DENEYLERİNDE TASARIM PSİKOFİZYOLOJİ DENEYLERİNDE TASARIM Sirel Karakaş Hacettepe Üniversitesi Deneysel Psikoloji Uzmanlık Alanı Bilişsel Psikofizyoloji Araştırma Birimi Psikofizyoloji ve Nöropsikoloji Derneği Başkanı Karıştırıcı

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

Sağlıklı Gelişmek Başarılı Bir Şekilde Öğrenmek

Sağlıklı Gelişmek Başarılı Bir Şekilde Öğrenmek ORTAÖĞRETİM ÇAĞININ İKİ GÖREVİ: Sağlıklı Gelişmek Başarılı Bir Şekilde Öğrenmek Prof. Dr. Sirel KARAKAŞ Ortaöğretim Psikoloji Ders Kitabının (Devlet Kitabı) Yazarı TED Ankara Koleji 1961-62 Mezunu 10:00

Detaylı

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Nedir? Normal yada normal üstü zekaya sahip olma Yaşından ve yeteneklerinden beklenilen düzeyde başarı elde edememe Dinleme, konuşma, okuma-yazma,

Detaylı

Doğuş Üniversitesi, KLİNİK PSİKOLOJİ İstanbul 2011 2015 ( % 100 Burslu)

Doğuş Üniversitesi, KLİNİK PSİKOLOJİ İstanbul 2011 2015 ( % 100 Burslu) 1 UZMAN KLİNİK PSİKOLOG ŞEBNEM YÜKSEL 2007 yılında çalışma hayatıma başladım ve yetişkin, aile, çift, çocuk ve ergenlerle klinik psikolog olarak çalışmaktayım. Bilişsel-Davranışçı Terapi ve Virginia Satir

Detaylı

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ EĞİTSEL SÜRECİ EĞİTSEL NEDİR? Özel Eğitimde Değerlendirme, genel olarak çocukla ilgili sorunların (Akademik, davranışsal ya da fiziksel) belirlenip incelenmesi ve bireyle ilgili eğitimsel kararlar alınması

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR BU DERSTE ŞUNLARı KONUŞACAĞıZ: Anormal davranışı normalden nasıl ayırırız? Ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılan belli başlı anormal davranış modelleri nelerdir? Anormal davranışı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN. ozkana@hacettepe.edu.tr.

ÖZGEÇMİŞ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN. ozkana@hacettepe.edu.tr. ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN ÖZGEÇMİŞ E-Posta: ozkana@hacettepe.edu.tr Telefon: Adres: Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 06800 Beytepe Yerleşkesi Çankaya / ANKARA Eğitim Mezuniyet

Detaylı

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Deniz Ceylan, Berna Binnur Akdede, Emre Bora, Ceren Hıdıroğlu,

Detaylı

1. ÜNİTE İÇİNDEKİLER EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1

1. ÜNİTE İÇİNDEKİLER EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... iii YAZARLAR HAKKINDA... iv 1. ÜNİTE EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1 Giriş... 2 Eğitim Psikolojisi ve Öğretmen... 3 Eğitim Psikolojisi... 3 Bilim... 6 Psikoloji... 8 Davranış... 9 Eğitim...

Detaylı

2 Tarihsel, Kültürel ve Yasal/Etik Konular 35

2 Tarihsel, Kültürel ve Yasal/Etik Konular 35 İçİndekİler Önsöz xiii K I S I M I Genel Bir Bakış 1 Psikolojik Test ve Değerleme 1 Test ve Değerleme 1 Psikolojik Test ve Değerleme 1 Psikolojik Değerleme Araçları 5 Testler 5 Görüşme 7 Portfolyo 9 Vaka

Detaylı

İçindekiler. ÜNİTE bir Üstün Zekâlı Öğrencileri Anlamak 1. Üstün Zekâlı Öğrenciler Kimlerdir? 3. Üstün Zekânın Gelişimi 35. Ön Söz xvii. 2.

İçindekiler. ÜNİTE bir Üstün Zekâlı Öğrencileri Anlamak 1. Üstün Zekâlı Öğrenciler Kimlerdir? 3. Üstün Zekânın Gelişimi 35. Ön Söz xvii. 2. İçindekiler Ön Söz xvii ÜNİTE bir Üstün Zekâlı Öğrencileri Anlamak 1 1. Bölüm Üstün Zekâlı Öğrenciler Kimlerdir? 3 Sahip Olduğumuz Düşünceler/Araştırmaların Desteklediği Düşünceler 3 Zekâ Hakkındaki Görüşler

Detaylı

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ Çağdaş eğitimin en önemli amaçlarından biri her öğrenciye kendi bireysel özelliklerine göre öğrenme fırsatı sağlamaktır. Bu yolla bireysel farklılıkları olan çocuklar

Detaylı

ÜSTÜN YETENEKLİ BİREYLER STRATEJİ VE UYGULAMA PLANI 2013-2017 Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu

ÜSTÜN YETENEKLİ BİREYLER STRATEJİ VE UYGULAMA PLANI 2013-2017 Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu ÜSTÜN YETENEKLİ BİREYLER STRATEJİ VE UYGULAMA PLANI 2013-2017 Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 15 Ocak 2013 Sunum Akışı Sunum Akışı 1. Milli Eğitim Bakanlığında Değişim 2. Üstün Zeka ve Üstün Yetenek Kavramları

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 11 ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÖĞRENCİLER. Prof. Dr. Rüya Güzel Özmen

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 11 ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÖĞRENCİLER. Prof. Dr. Rüya Güzel Özmen Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 11 ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÖĞRENCİLER Prof. Dr. Rüya Güzel Özmen Hazırlayan: Gizem Yıldız Öğrenme güçlüğü: okuma, yazma, bilgileri işlemleme, konuşma dili, yazı dili veya düşünme

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA GİRİŞ: Yaygın anksiyete bozukluğu, birtakım olay ya da etkinliklerle ilgili olarak, bireyin denetlemekte zorlandığı,

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

[AYŞE BOZKURT TURHAN] BEYANI

[AYŞE BOZKURT TURHAN] BEYANI Araştırma Destekleri/ Baş Araştırıcı 10. Ulusal Pediatrik Hematoloji Kongresi 3 6 Haziran 2015, Ankara [AYŞE BOZKURT TURHAN] BEYANI Sunumum ile ilgili çıkar çatışmam yoktur. Çalıştığı Firma (lar) Danışman

Detaylı

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ Fakültemiz 2809 sayılı Kanunun Ek 30. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 02.06.2000 tarih ve 2000-854 sayılı kararnamesiyle kurulmuş, 2001-2002 Eğitim

Detaylı

1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1

1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1 İçindekiler 1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1 Giriş...1 ÖĞRENCİ DAVRANIŞINI ETKİLEYEN TOPLUMSAL ETMENLER...2 Aile...3 Anne Babanın Çocuğu Yetiştirme Biçimi...3 Ailede Şiddet...4 Aile İçi Çatışmanın

Detaylı

O Oyunların vazgeçilmez öğeleri olan oyuncaklar çocuğun bilişsel, bedensel ve psikososyal gelişimlerini destekleyen, hayal gücünü ve yaratıcılığını

O Oyunların vazgeçilmez öğeleri olan oyuncaklar çocuğun bilişsel, bedensel ve psikososyal gelişimlerini destekleyen, hayal gücünü ve yaratıcılığını EĞİTİCİ OYUNCAKLAR O Oyunların vazgeçilmez öğeleri olan oyuncaklar çocuğun bilişsel, bedensel ve psikososyal gelişimlerini destekleyen, hayal gücünü ve yaratıcılığını geliştiren en değerli araçlardır.

Detaylı

İki Nörodejeneratif Hastalıkta Zihin Kuramı Becerileri ve İşlevsellik Düzeyinin karşılaştırılması: Alzheimer ve Parkinson Hastalığı

İki Nörodejeneratif Hastalıkta Zihin Kuramı Becerileri ve İşlevsellik Düzeyinin karşılaştırılması: Alzheimer ve Parkinson Hastalığı İki Nörodejeneratif Hastalıkta Zihin Kuramı Becerileri ve İşlevsellik Düzeyinin karşılaştırılması: Alzheimer ve Parkinson Hastalığı Evrim Göde Öğüten 1, Gizem Ünveren 2, Emine Soybay 2, Barış Topçular

Detaylı

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Dr. Sinem Sevil DEĞİRMENCİ Prof.Dr.Gökay AKSARAY Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Giriş

Detaylı

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: -

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: - AÇIKLAMA 2014-2017 Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka Konuşmacı: - Danışman: - Şizofreni ve Bilişsel İşlev Bozuklukları Prof. Dr. Berna Binnur Akdede Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD OLGU

Detaylı

YAŞAM BOYU GELİŞİM Ergenlik-Yetişkinlik

YAŞAM BOYU GELİŞİM Ergenlik-Yetişkinlik YAŞAM BOYU GELİŞİM Ergenlik-Yetişkinlik ERGENLİK ERGENLİK Çocukluk ile yetişkinlik arasındaki geçiş dönemidir. Bu geçiş dönemi cinsel olgunlaşmaya yönelik fiziksel değişimlerle başlar, bağımsız yetişkin

Detaylı

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Hasan Kalyoncu Üniversitesi 2016 www.gunescocuk.com NÖROGELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR

Detaylı

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EV YÖNETİMİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ BİLİM DALI OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN

Detaylı

I. YARIYIL Psikolojiye Giriş Fizyolojik Psikoloji Türkçe I: Yazılı Anlatım Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I Yabancı Dil I Bilgisayar I

I. YARIYIL Psikolojiye Giriş Fizyolojik Psikoloji Türkçe I: Yazılı Anlatım Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I Yabancı Dil I Bilgisayar I I. YARIYIL Psikolojiye Giriş Psikolojinin tanımı, psikoloji tarihi, psikolojinin alanları (sosyal psikoloji, klinik psikoloji, eğitim psikolojisi vs.), psikoloji kuramları (davranışcı kuramlar, bilişsel

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM VE REHBERLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ÖZEL EĞİTİM VE REHBERLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖZEL EĞİTİM VE REHBERLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Özel Yeteneklerin Geliştirilmesi Daire Başkanlığı ÖZEL YETENEKLİ ÖĞRENCİLER VE BİLİM VE SANAT MERKEZLERİNE (BİLSEM) ÖĞRENCİ YÖNLENDİRİRKEN DİKKAT EDİLMESİ

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Geç-dönem Bozukluklar Depresyon Kaygı Bozuklukları Yeme Bozuklukları Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nörogelişimsel Bozukluklar Otizm Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

1.Hafta. Arş. Gör.Canan SOLA

1.Hafta. Arş. Gör.Canan SOLA 1.Hafta Arş. Gör.Canan SOLA csola@sakarya.edu.tr GÜNDEM Ölçme Değerlendirme Eğitsel Değerlendirme Tıbbi Tanılama ve Eğitsel Tanılama Modelleri Eğitsel Tanılama Süreci Arş.Gör.Dr.Canan SOLA DERSİN İLK ETKİNLİĞİ

Detaylı

ALGI VE ALGISAL ÖRGÜTLEME YASALARI

ALGI VE ALGISAL ÖRGÜTLEME YASALARI ALGI VE ALGISAL ÖRGÜTLEME YASALARI Çevredeki nesneleri ve olayları, tanıma, kavrama ve anlama, etiketleme ve tepki vermeye hazırlanma gibi işlemlerdir. ALGI Duyu organlarıyla gelen bilginin anlamlandırılmasıdır.

Detaylı

OKUL ÖNCESİ ve İLKOKUL ÖĞRENCİ ADAYLARI TANIMA, DEĞERLENDİRME ve SEÇME ÇALIŞMASI HİZMET TEKLİFİ

OKUL ÖNCESİ ve İLKOKUL ÖĞRENCİ ADAYLARI TANIMA, DEĞERLENDİRME ve SEÇME ÇALIŞMASI HİZMET TEKLİFİ OKUL ÖNCESİ ve İLKOKUL ÖĞRENCİ ADAYLARI TANIMA, DEĞERLENDİRME ve SEÇME ÇALIŞMASI HİZMET TEKLİFİ ŞUBAT 2015 Bu teklif Özel Nun İlkokulu için 2015-2106 Eğitim- Öğretim Yılı nda okula başvuran okul öncesi

Detaylı

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb.

Detaylı

Wertheimer, Köhler ve Kofka tarafından geliştirilmiş bir yaklaşımdır. Gestalt psikolojisi, bilişsel süreçler içerisinde özellikle "algı" ve "algısal

Wertheimer, Köhler ve Kofka tarafından geliştirilmiş bir yaklaşımdır. Gestalt psikolojisi, bilişsel süreçler içerisinde özellikle algı ve algısal Gestalt Psikoloji Wertheimer, Köhler ve Kofka tarafından geliştirilmiş bir yaklaşımdır. Gestalt psikolojisi, bilişsel süreçler içerisinde özellikle "algı" ve "algısal örgütlenme" konularında yoğunlaşmış

Detaylı

EK-1 BEDEN EGİTİMİ DERSİNDE ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

EK-1 BEDEN EGİTİMİ DERSİNDE ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ BEDEN EGİTİMİ DERSİNDE ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ EK-1 Beden eğitimi dersinde öğrencilerin başarıları; sınavlar, varsa projeler, öğrencilerin performanslarını belirlemeye yönelik çalışmalardan

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ VE BEYİN ANATOMİSİ 2

SİNİR SİSTEMİ VE BEYİN ANATOMİSİ 2 SİNİR SİSTEMİ VE BEYİN ANATOMİSİ 2 Bilgiyi işlemede büyük rol oynar HİPOKAMPUS Hafıza, öğrenme, bilişsel haritalama ve dikkat ile yakından ilişkilendirilmiştir Bu bölgeye zarar gelmesi öğrenme ve hatırlamada

Detaylı

TÜRKÇE ANABİLİM DALI TÜRKÇE EĞİTİMİ BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

TÜRKÇE ANABİLİM DALI TÜRKÇE EĞİTİMİ BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE ANABİLİM DALI TÜRKÇE EĞİTİMİ BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI GÜZ YARIYILI DERSLERİ Dersin Kodu Dersin Adı T U K Dersin Türü TEA 500* Seminer 020 Zorunlu TEA 501

Detaylı

Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış

Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış Sedat Batmaz 1, Emrah Songur 1, Mesut Yıldız 2, Zekiye Çelikbaş 1, Nurgül Yeşilyaprak 1, Hanife

Detaylı

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog

Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog Füsun KURDOĞLU-ERÜRETEN Uzman Psikolog EĞİTİMİ Lisans : İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi,Psikoloji Bölümü Tezi : Nörotiklik,zaman tahmini ve seçici dikkat 1982 Yüksek Lisans (M.A) : Marmara Üniversitesi

Detaylı

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok*

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* *İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D. **İstanbul Üniversitesi DETAE Sinirbilim A.B.D. Şizofreni

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DEHB başlıca 3 alanda bozulmayı içerir: 1) Dikkat eksikliği 2) Hiperaktivite 3) Dürtüsellik Dikkat eksikliği

Detaylı

Algılama ve Nedensellik Yükleme

Algılama ve Nedensellik Yükleme Algılama ve Nedensellik Yükleme 1 Davranışları yönlendiren gerçeğin algılanışıdır!!! Algılama:Dünyadaki nesnelerin, kavramların, olguların gerçeğinden oldukça farklı ve benzersiz bir resim sunan karmaşık

Detaylı

Üstün Yetenekli Öğrencilerin Belirlenmesine Yönelik Bir Tanılama Yönteminin Kullanılabilirliğinin İncelenmesi

Üstün Yetenekli Öğrencilerin Belirlenmesine Yönelik Bir Tanılama Yönteminin Kullanılabilirliğinin İncelenmesi Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Yıl 2007 (2) 22. Sayı 31 Üstün Yetenekli Öğrencilerin Belirlenmesine Yönelik Bir Tanılama Yönteminin Kullanılabilirliğinin İncelenmesi Ahmet Bildiren 1,

Detaylı

YAŞILIĞIN PSİKOLOJİK BOYUTU YAŞLILARIN NÖROPSİKOLOJİK VE PSİKOLOJİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

YAŞILIĞIN PSİKOLOJİK BOYUTU YAŞLILARIN NÖROPSİKOLOJİK VE PSİKOLOJİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ YAŞILIĞIN PSİKOLOJİK BOYUTU YAŞLILARIN NÖROPSİKOLOJİK VE PSİKOLOJİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Doç. Dr. Banu CANGÖZ Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Hacettepe Üniversitesi GEBAM

Detaylı

GENÇ YETENEKLERİN KEŞFEDİLMESİ

GENÇ YETENEKLERİN KEŞFEDİLMESİ GENÇ YETENEKLERİN KEŞFEDİLMESİ YETENEK(KABİLİYET) NEDİR? 1.Bir kimsenin bir şeyi anlama ya da yapabilme niteliği, dışarıdan gelen etkiyi alabilme gücü. 2. Bir duruma uyma konusunda organizmada bulunan

Detaylı

Medeniyet Okulları REHBERLİK SERVİSİ SUNAR..

Medeniyet Okulları REHBERLİK SERVİSİ SUNAR.. Medeniyet Okulları REHBERLİK SERVİSİ SUNAR.. ÖĞRENCİLERDE PERFORMANS, MOTİVASYON VE BAŞARI GELİŞTİRME TEKNİKLERİ Skeçler, Testler, Video çekimleri Başarıya Ulaşmak İçin HEDEF BELİRLEMEK PLAN OLUŞTURMAK

Detaylı

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86 içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 Tarihsel Bakış Açısı 3 Erken Tarih 3 Yirminci ve Yirmi Birinci Yüzyıllar 3 Ergenliğe İlişkin Kalıpyargılar 6 Ergenliğe Pozitif Bir Bakış Açısı 7 Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri 5.DÖNEM 6.DÖNEM DERSLER T U K ECTS DERSLER T U K ECTS SNF 301 FEN VE TEK. ÖĞR. 4 0 4 6 SNF 304 TÜRKÇE ÖĞRETIMI 4 0 4 6 SNF 303

Detaylı

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir."

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir. KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK

Detaylı

Tasarım Psikolojisi (GRT 312) Ders Detayları

Tasarım Psikolojisi (GRT 312) Ders Detayları Tasarım Psikolojisi (GRT 312) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Tasarım Psikolojisi GRT 312 Bahar 2 0 0 2 3 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR... v KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI... vii YAZAR HAKKINDA... ix 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE 1.1. ÜSTÜN YETENEKLİLİĞE TARİHSEL BAKIŞ...

Detaylı

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS Dersin Adı Psikolojiye Giriş Dersin Kodu OKÖ105 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Lisans Dersin AKTS kredisi 4 Haftalık Ders

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15 Bilimin Anlamı ve Özellikleri...17 Psikoloji...18 Gelişim Psikolojisi...25 Öğrenme Psikolojisi...26 Psikolojide Araştırma Yöntemleri...26

Detaylı

AYMER EĞİTİM & DANIŞMANLIK MERKEZİ

AYMER EĞİTİM & DANIŞMANLIK MERKEZİ AYMER EĞİTİM & DANIŞMANLIK MERKEZİ ATATÜRK MAH KUBİLAY CAD ERSOY APT NO:3/2 SÖKE 0 256 512 27 27-0539 644 36 44 BİZ KİMİZ? AYMEr EĞİTİM &DANIŞMANLIK MERKEZİ İÇERİĞİNDE NELER VAR? *PSİKOUYUM *GETUP *TEKNOKUL

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Y. Lisans Deneysel Psikoloji Northeast Lousiana Un Doktora

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Y. Lisans Deneysel Psikoloji Northeast Lousiana Un Doktora 1 Adı Soyadı: Levent Şenyüz 2 Unvanı: Yrd. Doç. 3 İletişim Bilgileri Tlf: 297-8327 E-posta: levent@hacettepe.edu.tr 4 Öğrenim Durumu ÖZGEÇMİŞ Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI

ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI Uzm. Dr. Erguvan Tuğba ÖZEL KIZIL Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Nöropsikiyatri Araştırma Birimi Şizofreni, etyolojisinde

Detaylı

Çocuğunuz ne kadar zeki?

Çocuğunuz ne kadar zeki? On5yirmi5.com Çocuğunuz ne kadar zeki? Psikolojik Danışman Yusuf Menki ile zeka testi konusunu konuştuk. Yayın Tarihi : 20 Aralık 2012 Perşembe (oluşturma : 1/4/2016) Gizem Gül'ün röportajı Hepimiz zeki

Detaylı

PARAMETRİK TESTLER. Tek Örneklem t-testi. 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları notların ortalamasının 70 e eşit olup olmadığını test ediniz.

PARAMETRİK TESTLER. Tek Örneklem t-testi. 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları notların ortalamasının 70 e eşit olup olmadığını test ediniz. PARAMETRİK TESTLER Tek Örneklem t-testi 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları notların ortalamasının 70 e eşit olup olmadığını test ediniz. H0 (boş hipotez): 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

BEYİN ANATOMİSİ TEMPORAL VE FRONTAL LOB

BEYİN ANATOMİSİ TEMPORAL VE FRONTAL LOB BEYİN ANATOMİSİ TEMPORAL VE FRONTAL LOB TEMPORAL LOB Üst temporal gyrus Orta temporal gyrus Alt temporal gyrus Temporal loblar; duyusal girdilerin organize edilmesinde, işitsel algılamada, dil ve konuşma

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM. Doç. Dr. Hasan DEMİRTAŞ

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM. Doç. Dr. Hasan DEMİRTAŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM Doç. Dr. Hasan DEMİRTAŞ SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ... 1 Eğitim-Okul-Sınıf İlişkisi... 3 Sınıf Nedir?... 5 Sınıfın Yapısal Özellikleri... 6 Yönetim Nedir?... 6 Eğitim Yönetimi... 7

Detaylı

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir Emine Sevinç Tok İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir sevinc.tok@izmir.edu.tr EĞİTİM 2009-devam Klinik Psikoloji Doktora Programı

Detaylı

Okul Öncesi Eğitim Seti

Okul Öncesi Eğitim Seti Okul Öncesi Eğitim Seti Degerli Egitimciler Okul öncesi eğitim; çocukların gelişim düzeylerine ve bireysel özelliklerine uygun, zengin uyarıcı çevre olanakları sağlayan; onların bedensel, zihinsel, duygusal

Detaylı

Prof. Dr. Erbil Gözükırmızı İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Nöroloji A.D. 11. Ulusal Uyku Tıbbı Kongresi 6-10 Kasım 2010, Antalya

Prof. Dr. Erbil Gözükırmızı İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Nöroloji A.D. 11. Ulusal Uyku Tıbbı Kongresi 6-10 Kasım 2010, Antalya Prof. Dr. Erbil Gözükırmızı İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Nöroloji A.D. 11. Ulusal Uyku Tıbbı Kongresi 6-10 Kasım 2010, Antalya Modern toplumlarda uykudan alacaklı olmak artık sıradan bir olaydır. Bunun karşılığında

Detaylı

YIL BOYU REHBERLİK FAALİYETLERİ

YIL BOYU REHBERLİK FAALİYETLERİ YIL BOYU REHBERLİK FAALİYETLERİ Öğrenci profilini belirlemek amacıyla 1.sınıfa başlayacak öğrencilerimize metropolitan (okul olgunluğu) testleri uygulandı. 1. Sınıf velilerine hoş geldiniz söyleşisi yapıldı.

Detaylı

b. Mevzuat Çalışmaları ( Yasa ve Anayasa çerçevesinde yapılması gereken mevzuat çalışmaları )

b. Mevzuat Çalışmaları ( Yasa ve Anayasa çerçevesinde yapılması gereken mevzuat çalışmaları ) ÇOCUK VAKFI NDAN ZEKÂ ve YETENEK KONUSUNDA ÜLKE ÖLÇEKLİ ÖNERİLER (Yeni Bir Anlayış, Yeniden Yapılandırma ve Yeni Modellerin Geliştirilmesi) -Ön Bilgi Notu- ( 3 Ağustos 2017 ) Önerilerin Amacı Çocuk Vakfı

Detaylı

7. BİREYİ TANIMA TEKNİKLERİ. Abdullah ATLİ

7. BİREYİ TANIMA TEKNİKLERİ. Abdullah ATLİ 7. BİREYİ TANIMA TEKNİKLERİ Abdullah ATLİ Bireyi tanıma teknikleri neden gereklidir Rehberlik Hizmetlerinin en nihai amacı bireyin kendini gerçekleştirmesidir. Bireyin kendini gerçekleştirebilmesi için

Detaylı

2 Tarihsel, Kültürel ve Yasal/Etik Konular 35

2 Tarihsel, Kültürel ve Yasal/Etik Konular 35 İÇİNDEKİLER Önsöz xiii K I S I M I Genel Bir Bakı ş 1 Psikolojik Test ve Değerleme 1 TEST VE DEĞERLEME 1 Psikolojik Test ve Değerleme 1 PSİKOLOJİK DEĞERLEME ARAÇLARI 5 Testler 5 Görüşme 7 Portfolyo 9 Vaka

Detaylı

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları PISA ARAŞTIRMALARI ve TÜRKİYE Yrd. Doç. Dr. Ergül Demir Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Ankara, 21 Kasım 2015 1 PISA Nedir? Uluslararası eğitim

Detaylı

Dr. Sait Uluç Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü

Dr. Sait Uluç Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü Dr. Sait Uluç Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü KİŞİSEL BİLGİLER Adres: Hacettepe Ünv. Edebiyat Fak. Psikoloji Böl. Beytepe/ANKARA E- Posta: psysait@hacettepe.edu.tr Kişisel

Detaylı

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI

Öğr. Gör. Özlem BAĞCI Öğr. Gör. Özlem BAĞCI Çocuğun kas gelişimini sağlayan, enerjisinin boşalmasına yol açan oyun, arkadaşları ile iletişimi ve işbirliğini de sağlayarak onun dünyasını biçimlendirir. Piaget e göre oyun, çocuğun

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı