AĞIZLIK AÇMA MEKANİZMASI KAM HAREKET PROFİLİNİN DÜZENLENMESİ İLE ÇERÇEVE ARTIK TİTREŞİMİNİN AZALTILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AĞIZLIK AÇMA MEKANİZMASI KAM HAREKET PROFİLİNİN DÜZENLENMESİ İLE ÇERÇEVE ARTIK TİTREŞİMİNİN AZALTILMASI"

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI AĞIZLIK AÇMA MEKANİZMASI KAM HAREKET PROFİLİNİN DÜZENLENMESİ İLE ÇERÇEVE ARTIK TİTREŞİMİNİN AZALTILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ

2 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI AĞIZLIK AÇMA MEKANİZMASI KAM HAREKET PROFİLİNİN DÜZENLENMESİ İLE ÇERÇEVE ARTIK TİTREŞİMİNİN AZALTILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Kod No: Bu tez 16/06/2008 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliğiyle / Oy Çokluğu ile Kabul Edilmiştir... Yrd. Doç. Dr. Prof. Dr. Yrd. Doç. Dr. Remzi GEMCİ Sadettin KAPUCU Yasemin KORKMAZ DANIŞMAN ÜYE ÜYE Yukarıdaki imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Prof.Dr. Süleyman TOLUN Enstitü Müdür Not : Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmesinden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki Hükümlere tabiidir.

3 İÇİNDEKİLER SAYFA İÇİNDEKİLER... I ÖZET... II ABSTRACT... III ÖNSÖZ... IV ŞEKİLLER DİZİNİ... V TABLOLAR DİZİNİ... VII SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ... VIII 1. GİRİŞ Dokuma İşlemi ve Ağızlığın Tanımı Ağızlık Çeşitleri Altta Kapalı Ağızlık Yarı açık Ağızlık Ortada Kapalı Ağızlık Açık Ağızlık Ağızlık Açma Hareket Sistemleri Negatif Ağızlık Açma Hareketi Pozitif Ağızlık Açma Hareketi Ağızlık Açma Mekanizmalarına Göre Dokuma Makineleri Çerçeveli Ağızlık Açma Sistemleri Eksantrikle Ağızlık Açan Dokuma Makinleri Armürle Ağızlık Açan Dokuma Makineleri Jakarlı Ağızlık Açma Sistemleri Kamlı Ağızlık Açma Mekanizmaları Kam Mekanizmasının Tanımı Kam Mekanizması Çeşitleri ve Sınıflandırılması Kamlı Ağızlık Açma Mekanizmaları ve Çeşitleri Negatif Kamlı Ağızlıkaçma Mekanizmaları Pozitif Kamlı Ağızlıkaçma Mekanizmaları Kam Tasarımı Hareket Eğrileri TİTREŞİM Sönümsüz Serbest Titreşim Sönümlü Serbest Titreşim Sönümlü Zorlamalı Titreşim Titreşimi Azaltma Yöntemleri Bulanık mantık Tabanlı Kontrol Giriş Şekillendirme Yöntemi Sıfır Titreşim Şekillendirici ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOT Materyal Metot Modelin Hazırlanması Harmonik Kam Profilinin elde edilmesi Sikloid Kam Profilinin Elde Edilmesi Sikloid ve Harmonik Hareketlerinin Şekillendirilmesi BULGULAR VE TARTIŞMA Simülasyon Bulguları Harmonik Harekete Ait Bulgular Sikloid Harekete Ait Bulgular Şekillendirilmiş Harmonik Harekete Ait Bulgular Şekillendirilmiş Sikloid Harekete Ait Bulgular SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ... 55

4 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZET AĞIZLIK AÇMA MEKANİZMASI KAM HAREKET PROFİLİNİN DÜZENLENMESİ İLE ÇERÇEVE ARTIK TİTREŞİMİNİN AZALTILMASI DANIŞMAN: Yrd. Doç. Dr. Remzi GEMCİ Yıl:2008, Sayfa:59 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Remzi GEMCİ : Prof. Dr. Sadettin KAPUCU : Yrd. Doç. Dr. Yasemin KORKMAZ Bu çalışma, kam ve çubuk mekanizmaları ile hareketlendirilen ağızlık açma sistemindeki çerçevenin artık titreşiminin azaltılması için cam profilinin düzenlenmesi için etkili bir yaklaşım önermektedir. Bu çalışmada harmonik ve sikloid profillerini içeren iki fonksiyonun ani darbe takımı ile evriştirilmesiyle oluşturulan etkili bir kam tasarımı önerilmektedir. Elde edilen kam profili sistemin doğal frekansı ve sönümleme katsayısına göre çerçeve titreşiminin en az olacak şekilde düzenlenmektedir. Önerilen metot ile diğer çok bilinen kam profilleri benzetim sonuçları karşılaştırılmış ve simülasyon sonuçları sunulmuştur. Ağızlık açma mekanizması bir kütle-yaysönümleyici olarak modellenmiş ve Matlab Simulink eş değer modeli hazırlanmıştır. Sonuçlar önerilen metodun, yüksek hızlarda çalışan sistemlerin kam profili tasarımında oldukça etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Ağızlık Açma Sistemi, Cam Profili Düzenleme, Hareket Tasarımı, Artık Titreşim Azaltma, Giriş Şekillendirme, Evriştirme işlemi. IV

5 UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAŞ SUTCU IMAM INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF TEXTILE ENGINEERING MSc THESIS ABSTRACT TUNNING OF CAM MOTION OF HEALD FRAME TO ELIMINATE THE RESIDUAL VIBRATION OF SHEDDING MECHANISM MEHMET YARBASAN Supervisor: Asist. Prof. Dr. Remzi GEMCI Jury Year:2008, Pages:59 : Assist. Prof. Dr. Remzi GEMCI : Prof. Dr. Sadettin KAPUCU : Assist. Prof. Dr. Yasemin KORKMAZ This study presents a new approach to eliminate the residual vibration of shedding system and the associated mechanism that connects the heddle shafts with the cam mechanisms. Effective cam design method which is based on motion design of the cam pitch curve of a cycloid and harmonic by convolving with two impulse sequences is proposed in this study. This function is reshape using the system s natural frequency and damping ratio to yield almost minimal residual vibration of the heddle shaft. In order to compare the proposed method with well known cam profiles and show its applicability by simulation results, shedding mechanism modeled as a simple mass-spring-dashpot model and then its equivalent is implemented on Matlab Simulink toolbox. The results show that the proposed method is quite effective for fast vibration free motion. Keywords: Shedding system, Cam tuning, Motion design, Residual vibration elimination, Input shaping, Convolve process. III

6 ÖNSÖZ ÖNSÖZ Tekstil hammaddeleri üretiminde önemli bir yere sahip olan ülkemizde tekstil sanayi oldukça eskiye dayanan bir geçmişi vardır. Özellikle 1960 yılından itibaren gerek ortak pazara, gerekse Ortadoğu ülkelerine yapılan tekstil ihracatı hızlı bir artış göstermeye başlamıştır. Ancak ihracat girdilerinin büyük bir kısmını tekstil makineleri ile yedek parçalarının ithaline harcandığı bilinen bir gerçek olmaktan çıkamamıştır. Ülkemizde çeşitli çapta tekstil makinelerinin üretimi yapılmaktadır. Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu yıllık 300 tezgâh kapasiteye yaklaşan dokuma makineleri üretmiştir. Dünya tekstil makineleri sanayinden görülen baş döndürücü gelişmelere paralel olarak konvansiyonel tezgâhlar yerlerini yüksek verimli, çok amaçlı, esnek tezgâhlara bırakmıştır. Mekanizma ve makine dinamiği dallarının bu gelişmelerdeki etkinliği son derece önemlidir. Bu yapılan çalışmada dokuma makinelerinin temel sorunlarından biri olan titreşim azaltma problemi ele alınmıştır. Günümüzde diğer sistemlere uygulanan girdi şekillendirme ile ağızlık açma mekanizmasında oluşan artık titreşimin azaltılması amaçlanmıştır. Bu çalışmalar boyunca bana yol gösteren, yakın ilgisini esirgemeyen ve her türlü konuda yardımcı olan hocam Prof.Dr. Sadettin KAPUCU ya teşekkürlerimi borç bilirim. Yakın ilgilerini esirgemeyen danışmanım Yrd. Doç. Dr. Remzi GEMCİ ye en içten teşekkürlerimi sunarım. Çalışmalarımın son şeklini almasında tavsiyelerini esirgemeyen kıymetli hocam Yrd.Doç.Dr.Yasemin KORKMAZ a en içten teşekkürlerimi sunarım. Çalışmalarımda yardımlarını esirgemeyen kıymetli hocam Yrd.Doç.Dr.M. Metin KÖSE ye teşekkürlerimi sunarım. Çalışmalarımızı yürüttüğümüz Gaziantep Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Dinamik sistemler laboratuarı Araş.Gör. Ali Kılıç a yardımlarından dolayı teşekkür ederim. Çalışmalarımda yardımlarını esirgemeyen kıymetli aileme ve tekstil mühendisi Yasemin PERU ya teşekkürlerimi sunarım. Haziran,2008,KAHRAMANMARAŞ IV

7 ŞEKİLLER DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Ağızlık Açımının Şematik Gösterim... 2 Şekil 1.2. Altta Kapalı Ağızlık... 2 Şekil 1.3. Yarı Açık Ağızlık... 3 Şekil 1.4. Ortada Kapalı Ağızlık... 3 Şekil 1.5. Açık Ağızlık... 4 Şekil 1.6. Negatif Ağızlık Açma Sistemiyle Oluşturulmuş Gücülerin Konumunun Şematik Gösterimi 5 Şekil 1.7 Pozitif Ağızlık Açma Sistemiyle Oluşturulmuş Ağızlıkta Çerçevelerin... 5 Şekil 1.8.Kam Mekanizmalarının Çeşitleri ve Sınıflandırılması... 8 Şekil 1.9. Şekillerine Göre Kamlar... 8 Şekil Kam İleİzleyicinin Temasına göre Kamlar... 9 Şekil Şekil Kapalı Kamlar... 9 Şekil Öteleme ve Salımın Yapan Kamlar Şekil 1.13.Ötleme Yapan Kam Çeşitleri Şekil Bezayağı mekanizmaları Şekil Negatif ağızlık açma Şekil Pozitif kamlı ağızlık açma Şekil 1.17.SULZER kamlı ağızlık açma Şekil Kam Hareket Diyagramı Şekil Bekleme-Hareket-Bekleme (BHB) Grafiği Şekil Bekleme-Hareket (BH) Grafiği Şekil Hareket(H) Grafiği Şekil Kam Tasrımı ve Hareket Grafiği Şekil Basit Harmonik Hareket Grafiği Şekil Basit Harmonik Hareketin Konum,Hız ve İvme Grafiği Şekil Sikloid Hareket Grafiği Şekil Sikloid Hareketin Konum,Hız ve İvme Grafiği Şekil 2.1.Kütle, yay ve sönümleme sistemi Şekil 2.2. Kütle ve yay sistemi serbest cisim diyagramı Şekil 2.3. Kütle, yay ve sönümleme sistemi Şekil 2.4. Kütle, yay ve sönümleme sistemi serbest cisim diyagramı Şekil 2.5. Titreşim ve zaman değişimi Şekil 2.6. Sönümlü zorlamalı Sistem Şekil 2.7.Hata, hatadaki değişim ve kontrol işareti için ortak seçilen üyelik fonksiyonları Şekil 2.8. Giriş şekillendirme yönteminin uygulanışı Şekil 2.9. İki darbe girişi kullanarak titreşimin sönümlemenmesi Şekil 3.1 Girdi hareketine karşılık sistemin cevabı Şekil 3.2. Normal kam-izleyici sisteminin yer değişimi ve zaman grafiği Şekil 3.3. Şekillendirilmiş kam-izleyici sisteminin yer değişimi ve zaman grafiği Şekil 3.4. Şekillendirilmiş kam-izleyici sisteminin yer değişimi ve zaman grafiği Şekil 4.1. Ağızlık açma mekanizması Şekil 4.2. Ağızlık açma mekanizmasının eşdeğer modeli Şekil 4.3. Kam mekanizmasının eşdeğer modeli Şekil 4.4. Sistem modeli Şekil 4.5. Yer değişimi ve zamana (sn) göre çerçeve hareketi Şekil 4.6. Çerçeveye hareket veren harmonik kam profili Şekil 4.7. Yer değişimi ve zamana (sn) göre çerçeve hareketi Şekil 4.8. Çerçeveye hareket veren sikloid kam profili Şekil 4.9. Sisteme uygulanan darbe Şekil Evriştirilmiş harmonik hareket grafiği Şekil Evriştirilmiş sikloid hareket grafiği Şekil 5.1 Harmonik girdi ile sistemin cevabı Şekil 5.2 Sikloid girdi ile sistemin cevabı Şekil 5.3. Şekillendirilmiş Harmonik girdi ile sistemin cevabı Şekil 5.4. Şekillendirilmiş Sikloid girdi ile sistemin cevabı V

8 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 6.1. Ağızlık geometrisi Şekil 6.2 Şekillendirilmiş sinoid kam profili Şekil 6.3.Şekillendirilmiş harmonik kam profili VI

9 ŞEKİLLER DİZİNİ TABLOLAR DİZİNİ SAYFA Tablo 2.1. Bulanık mantık karar tablosu Tablo 4.1. Modelde kullanılan operatörlerin işlevleri Tablo 4.2. Kullanılan paremetreler Tablo 5.1. Şekillendirilmiş harmonik hareketin titreşime olan etkisi Tablo 5.2. Şekillendirilmiş sikloid hareketin titreşime olan etkisi VII

10 ŞEKİLLER DİZİNİ SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ y (t). y ( t).. y ( t) x (t). x ( t).. x ( t) c k : Girdi fonksiyonu Konum : Girdi fonksiyonu Hız : Girdi fonksiyonu İvme : Çıktı fonksiyonu Konum : Çıktı fonksiyonu Hız : Çıktı fonksiyonu İvme : Açı : Ana mil açısı : Lineer sönüm katsayısı : Lineer yay katsayısı : İvme : Hız : Açısal hız : Sistemin peryotu : Bağlama açısı : Sönümleme oranı VIII

11 GİRİŞ 1. GİRİŞ 1.1. Dokuma İşlemi Ve Ağızlığın Tanımı Eğirme veya başka yollarla iplik haline sokulabilir her cins hammaddeden imâl edilmiş olan, dokunan, örülen veya bu sistemlerin dışında sadece elyafı birbirine değişik metotlarla tutularak, bir bütünü meydana getirme yolu ile elde edilen her cins kumaş, triko, döşemelik halı, keçe vb. maddelerdir. Dokuma tezgahı, üzerine dokunacak ipliklerin işlenecek kumaşların veya duvar örtüsü olarak hazırlanacak kanaviçelerin gerildiği tezgahtır. Şekline ve kullanıldığı işe göre işleme tezgahı, kumaş tezgahı ve halı tezgahı diye adlandırılır. İç çamaşırı ve örgü sanayinde de dokuma tezgahları kullanılır. Günümüzde teknik gelişmeler sonucu, mekaniğin dokuma sanayine de el atmış olması otomatik ve mekanik dokuma tezgahları ile masura veya mekik değiştirmeli dokuma tezgahlarının yapılmasına yol açmıştır. Dokuma işlemi genel olarak çözgü atkı ipliklerinin hazırlanması ile bunların dokuma tezgahlarında kumaş haline getirilmesi işlemini kapsar. Çözgü iplikleri, kumaşın boyu istikametinde birbirine paralel olarak sıralanır. Atkı iplikleri, kumaşın eni istikametinde atılan ve çözgü ipliklerine nazaran 90 lık bir açı ile bağlantı yapan ipliklerdir. Asıl dokuma işlemi ise dokuma tezgahı denilen el tezgahlarında veya mekanik tezgahlarda yapılır. Dokuma işlemi üç temel hareketten oluşur. Bunlardan birincisi, ağızlık açma ikincisi atkı atma ve en son olarak tefeleme işleminden oluşur. Bunların yanı sıra tamamlayıcı hareketlerde mevcuttur. Bunlar çözgü salma ve kumaş sarmadır. Ağızlık açma işlemi dokumanın oluşması için gerekli en temel harekettir. Bu işlem çerçevelerle veya tek tek gücüler yardımıyla çözgü ipliklerin biri üst diğeri alt olmak üzere iki gruba ayrılması ile oluşan ağızlık adı verilen açıklığın meydana getirilmesi şeklinde gerçekleşir. Dokuma makinelerinde kumaş oluşurken atkı iplikleri ile çözgü iplikleri bağlantı oluşturabilmesi her atkı atımında yeni bir ağızlığın açılması ile gerçekleşir. Dokuma tezgâhında ağızlık açma işlemi şöyle gerçekleşmektedir. İlk olarak çözgü iplikleri çözgü gücülerinden geçirilir. Ağızlık oluşumu için örgüye göre gücüler her atkı atımından önce gruplar halinde yukarıya ve aşağıya hareket ettirilir. Böylece bir grup çözgü ipliği yukarıya kalkmış olur. Diğer grup çözgü ipliği ise aşağıda kalır. Bu hareket sonucunda tepe noktası kumaş çizgisinde olan üçgen kesitli bir açıklık oluşur. Bu aradan atkı ipliği geçirilerek kumaşa dahil edilir. Her atkı ipliği için bir ağızlık açılması gerekmektedir. Kumaşın kalitesi ve makinenin kullanışlılığı ağızlık açmada belirleyici özelliklerdir. Çeşitli ağızlık açma şekilleri mevcuttur. Bunları, dokunacak örgünün sade ve karmaşık olmasına göre örgü raporunun genişliği ve yüksekliğine bağlı olarak belirleriz. 1

12 GİRİŞ. a)çapraz çubuklar, b) Çerçeveler ve gücüler, c) Gücü gözü, d) Çerçeve kayışları, e) Birinci atkı ipliği, f) Çözgü iplikleri, g) İkinci atkı ipliği Şekil 1.1. Ağızlık açımının şematik gösterimi(alpay,1985) 1.2.Ağızlık Çeşitleri Ağızlık açma hareketini veya oluşturulan ağızlık çeşitlerini, çözgü tellerinin birbirini izleyen atkılardaki pozisyonlarına göre veya tellere verilen hareketin özelliğine göre sınıflandırmak mümkündür. Şekillerde düşey çizgiler, atkı atılışını; aralıklar ise çerçevelerin yer değiştirme periyotlarını temsil etmektedir. Buradaki örnekte, çerçevenin ilk iki atkıda üst ağızlıkta olduğu üçüncü ve dördüncü atkıda da alt ağızlıkta olduğu bir durum ele alınmıştır. (Alpay,1985) Altta Kapalı Ağızlık Bu ağızlık tipinde her atkıdan sonra ağızlık kapanırken tüm çözgü telleri alt pozisyona gelirler. İki üç atkıda bir çözgü tellerinin farklı hareketleri yapması gereken örgülerde çok büyük hareket kaybına neden olduğu için bu sistem elverişli değildir. Bazı eski armür mekanizmaları bu sistemle çalışırlardı; fakat günümüzde bu tip ağızlıklar yalnız el tezgâhlarında ve tek stroklu jakarlarda bulunmaktadır. (Alpay, 1985) Şekil 1.2. Altta kapalı ağızlık(alpay,1985) 2

13 GİRİŞ Yarı Açık Ağızlık Bu tip ağızlıkta çerçeve peş peşe iki atkı atımında üstte kalacaksa, birinci atkı atımından sonra orta noktaya kadar (çözgü hattına kadar) gelir ve sonra tekrar yukarı kalkar. Bir çerçeve peş peşe iki atkı atımında alt konumda kalacaksa tamamen alta indirilir ve iki atkı atımı süresince orada kalır. Böylece altta kapalı ve ortada kaplı ağızlığa göre hareket miktarından bir nebze daha tasarruf edilmiş olur. Böyle ağızlıklar çift stroklu jakarlarla elde edilirler. Atkı atımından sonra ( tefe vuruşu sırasında ) çözgü telleri aynı hizaya gelmediği için, bu tip ağızlıklar ne tam kapalı ne de tam açık olmamaları anlamında yarım açık ağızlık olarak adlandırılırlar. (Alpay,1985) Şekil 1.3. Yarı açık ağızlık (Alpay, 1985) Ortada Kapalı Ağızlık Bu ağızlık tipinde çerçeveler ister üst ister alt ağızlıkta bulunsunlar, her atkı atımından sonra orta konuma getirilirler. Örneğin birinci atkı atımında üstte olan çerçeve ikinci atkı atımında da üstte kalacaksa bile, birinci atkı atıldıktan sonra orta konuma getirilir ve sonra tekrar yukarı kaldırılır. Bu durumda da büyük hareket kaybı söz konusudur. Yine de bu kayıp altta kapalı ağızlığa göre daha azdır. Şekil 1.4. Ortada kapalı ağızlık (Alpay,1985) Ortada kapalı ağızlık sistemi ile çalışan armürler bazı leno kumaşların dokunmasında kullanılırlar. Çünkü döner gücü sisteminde bağlantı çözgüleri standart çözgü ipliklerini üzerinden alınarak çapraza getirilir. Çapraz konumda standart çözgüde ağızlık açılacağı için bağlantı çözgülerine sürtünebilir. Bu durumda çapraz çözgü hareketini kolaylaştırmak amacı ile bu sistem kullanılır. Pek fazla kullanılmayan bu ağızlık tipine bazı armürlerin dışında jakarlarda da rastlanmaktadır. Çünkü hareket dengeli bir şekilde tüm çözgü tellerine dağıtılmaktadır (Alpay,1985) Açık Ağızlık Bu ağızlık tipinde birbiri peşi sıra aynı hareketi yapacak, yani yukarıda veya aşağıda kalacak çerçeveler konum değiştirmezler. Dolayısıyla ağızlık da kapanmaz. Yalnız üst ağızlıktan alt ağızlığa geçecek ya da tersi durumundaki çerçeveler atkı atımından sonra yer 3

14 GİRİŞ değiştirirler. Böylece büyük bir hareket tasarrufu yapılmış olur. Boşa hareket sarfı söz konusu değildir ve çözgü telleri daha az sürtünmeye uğrarlar. Ancak bezayağı ve rib örgülerde bir istisnai durum olarak, her atkıda çerçeveler yer değiştirirlerse, ağızlığın kapanma durumu ortaya çıkar. Eksantrikli ve çift kurslu armürlerde kapanma durumu ortaya çıkar. Eksantrikli ve çift kurslu armürlerde daha ziyade bu ağızlık oluşturulur ve daha yüksek tezgâh devirlerine çıkılabilir (Alpay, 1985). Şekil 1.5. Açık ağızlık(alpay,1985) Buraya kadar açıklanan ağızlık oluşumu için çok çeşitli ağızlık açma mekanizmaları geliştirilmiştir. Bu mekanizmaların desen yetenekleri kendi dizayn ve konstrüksiyon olanaklarına bağlıdır. Kamlı, armürlü ve jakarlı ağızlık açma mekanizmaları olarak ayrılan bu sistemlerin arasında bazı tasarım farklılıkları vardır. Kamlı ve armürlü ağızlık açma mekanizmaları çerçevelere hükmeder. Bu sayede gücüler ve çözgü telleri de hareket ederler. Böyle bir durumda çerçeve sayısı kadar çözgü grubundan ve çözgü hareketinden bahsedilebilir. Jakarlı ağızlık açma sisteminde ise çerçevelere değil, kancalara harniş kabloları ile bağlı gücü gruplarına doğrudan hareket verilir. Bu üç sistem arasında diğer bir fark ise örgü raporu yüksekliğidir. Kamlı ağızlık açmada her atkıda hangi çerçevenin nerde olacağı belirlenir. Bunu değiştirmek için başka bir örgüye ait kam paketinin takılması icap eder.armürlü ve jakarlı sistemlerde ise programlama olanağı mevcuttur. Kartonlara delik delmek, bakla ya da çiviler yerleştirmek ya da modern sistemlerde olduğu gibi elektronik seçme tertibatı kullanmak, çerçeve veya örgü teller hareketinin programlanmasına imkân verir. Bu konudan daha sonra da bahsedilecektir Ağızlık Açma Hareket Sistemleri Ağızlık açma işleminde hareket sistemleri iki şekilde olabilir; Negatif ağızlık açma hareketi Pozitif ağızlık açma hareketi Negatif Ağızlık Açma Hareketi Ağızlığı oluşturacak çözgü ipliklerinin takılı olduğu, gücülerin veya çerçevelerin hareketlerinin yalnız bir yönde ve genellikle yukarıya kontrol edildiği, geriye hareketin yaylar ya da ağırlıkla gerçekleştiği ağızlık açma işlemidir. Ağızlılığı oluşturacak çözgü ipliğinin bir bölümü yerinde kalır, diğerleri yukarıya kalkar veya aşağı iner. 4

15 GİRİŞ Şekil 1.6. Negatif ağızlık açma sistemiyle oluşturulmuş gücülerin konumunun şematik gösterimi. (Alpay,1985) Şekilde negatif ağızlık açma sistemiyle oluşturulmuş gücülerin konumu, a çerçevesi yukarı kalkmış, b çerçevesi sabit kalmıştır. Jakarlı ağızlık açma tertibatları negatif ağızlığı açar. Gücülerin altında asılı olan ağırlıklar, gücülerin serbest kaldıklarında ilk konumlarına gelmelerini sağlar. Negatif ağızlık açma sistemi özellikle yüksek hızla çalışan dokuma makineleri için çok uygundur. Modern dokuma makinelerinde hafif ve orta ağırlıktaki düz kumaşların dokunmasında negatif ağızlık hareketi eksantrikle veya armürle sallanarak kullanılır. Çözgü ipliklerindeki sürtünme minimumdur. Bu nedenle yüksek hızlara çıkmasına olanak tanır Pozitif Ağızlık Açma Hareketi Ağızlığı oluşturacak gücülerin takılı olduğu çerçevelerin yukarıya ve aşağıya olmak üzere her iki yönde de hareket ettirildiği ağızlık açma sistemidir. (Alpay,1985) Şekil 1.7. Pozitif ağızlık açma sistemi ile oluşturulmuş ağızlıkta çerçevelerin konumunun şematik gösterimi. (Alpay H.R,1985,1985) Şekilde pozitif ağızlık açma sistemi ile oluşturulmuş ağızlıkta çerçevelerin konumu; ağızlık açma tertibatı tarafından a çerçevesi yukarıya, b çerçevesi yukarıya çekilmiştir. Ağızlık bir kısım çözgü ipliklerinin yukarıya kalkması ve diğerlerinin de aşağıya inmesi ile oluşur. Bütün çözgü iplikleri hareketli olduğu için sürtünme nedeniyle kopuşlar olabilir. 5

16 GİRİŞ Bu nedenle pozitif ağızlık açma sistemleri, ağır yapılı kumaşlar ve geniş enli dokuma makinelerinde nispeten daha düşük hızlar için uygundur. (Alpay,1985) 1.4. Ağızlık Açma Mekanizmalarına Göre Dokuma makineları Ağızlık oluşturma iki şekilde gerçekleştirilir; 1. Çerçeveli ağızlık açma sistemleri Eksantrikli ağızlık açma tertibatları Armürlü ağızlık açma tertibatları 2. Jakarlı ağızlık açma sistemleri Çerçeveli Ağızlık Açma Sistemleri Çerçeveli dokumada; kumaşta aynı hareketi yapan çözgü ipliklerini taşıyan gücüler genellikle aynı çerçeve üzerinde bulunurlar. Çerçevelere binen yükü ve çözgü iplikleri arasındaki sürtünmeyi azaltmak için aynı hareketleri yapan iplikler ayrı ayrı çerçevelerde de toplanabilir. Bu tip çalışmada aynı hareketi yapan iplikleri taşıyan çerçeveler birlikte aynı hareketi yapar. (Alpay,1985) Çerçeveli sistemle ağızlık açan dokuma makinelerinde ağızlığın iki farklı şekilde çalışan tertibatla açılması mümkündür Eksantrikle ( Kamlı ) Ağızlık Açan Dokuma Makineleri Çerçevelerin hareketi bölgeye göre düzenlenmiş eksantrik grubu ve hareket iletim elamanları ile gerçekleştirilir. Maksimum çerçeveye kadar çalışılabilmektedir. Atkı rapor boyu en fazla 8 olabilir Armürle Ağızlık Açan Dokuma Makineleri Çerçevelerin hareketinin örgüye göre hazırlanmış kumanda kartları, filmleri, şeritleri v.b. gibi sistemlerle kumanda edilen armür mekanizmaları ile sağlandığı dokuma makineleridir. Maksimum 32 çerçeve ile çalışmak mümkündür. Atkı rapor boyu 6500 atkıya kadar çıkabilir. (Alpay,1985) Jakarlı Ağızlık Açma Sistemleri Jakarlı ağızlık açma sistemlerinde çerçeveler yoktur. Jakar tertibatı ile her gücü teli, dolayısıyla her çözgü ipliği ayrı ayrı kumanda edilir. Büyük ve karmaşık desenlerin dokumada yapılmasına olanak sağlayan en gelişmiş ağızlık açma tertibatıdır. Desenlendirme olanağı kanca sayısıyla sınırlıdır. Atkı rapor boyu ise atkıya kadar çıkabilir. (Alpay,1985) 6

17 GİRİŞ 1.5. KAMLI AĞIZLIK AÇMA MEKANİZMALARI Kam Mekanizmasının Tanımı Kam çifti iki serbestlik derecesine sahip ve kinematik elemanlar arasında nokta veya çizgi teması olan yüksek kinematik çifttir. Günlük kullanımda ise kam genellikle eğri bir profile sahip bir uzvun bu yüzeyi ile basit bir şekle sahip bir diğer uzuvla temas eden cisimdir(söylemez,2008). Kam mekanizması ise, yapısında en az bir kam çifti olan mekanizmadır.her türlü hareketin elde edilebilmesi mümkün olduğundan ve tasarımı diğer mekanizmalarla karşılaştırıldığında nispeten kolay olması nedeni ile kam mekanizmaları uygulamada en fazla kullanılan mekanizmalardır. Kamlar ayarlı olabilir veya kolayca değiştirebilir şekilde (Modern dikiş makinelerinde olduğu gibi) tasarlanabilir. Diğer mekanizmalarla elde edilmesi kolay olmayan hareketler (Beklemeli hareket gibi) kam mekanizmaları ile kolayca elde edilebilir. Ancak hassas kamların maliyetleri oldukça yüksek olup, kamlarda sürtünme ve aşınma önemle dikkate alınması gereken hususlardır. Yüksek hızlarda ve/veya yüksek yükler altında kam mekanizmalarının düzgün çalışabilmeleri çok dikkatli tasarımı ve çok hassas imalatı gerektirir. Bu nedenle bilhassa yüksek hızda çalışması istenilen makinelerin tasarımı sırasında mümkün olduğunca az kam kullanılmasına dikkat edilmesi önemlidir(söylemez,2008) Kam Mekanizması Çeşitleri Ve Sınıflandırılması En basit yapı olarak bir serbestlik dereceli kam mekanizmaları üç uzuvlu bir kinematik zincirden oluşur. Mekanizma serbestlik derecesi bir olması için zincirde kam çiftinin dışında bulunan diğer kinematik çiftlerin serbestlik derecesi bir olması gerekir. Bu durumda, diğer kinematik çiftler kayar veya döner mafsal olabilirler. Genel olarak kam çiftini oluşturan her iki yüzeyde farklı bir eğri olabilir ise de imalat kolaylığından dolayı yüzeylerden biri bir doğru veya dairedir. Daire olarak kendi ekseni etrafında dönebilen bir toparlak yerleştirilerek kayma sürtünmesi dönme sürtünmesine dönüştürülür (Söylemez, 2008). 7

18 GİRİŞ Şekil 1.8. Kam Mekanizmalarının Çeşitleri ve Sınıflandırılması (Söylemez,2008) Kam mekanizmalarının yukarıda da gösterildiği şekilde sınıflandırılması yeterli olmamıştır. Bu nedenle uygulamada kam mekanizmalarının sınıflandırılmasında üç değişik kriter kullanılır (Söylemez,2008). Şekil 1.9.Şekillerine göre kamlar (Söylemez, 2008) 8

19 GİRİŞ Kamın şekline göre, radyal, yüzeysel, silindirik, kama, konik, küresel veya üç boyutlu olarak kamların sınıflandırılmaları mümkündür (Söylemez,2008). Şekil Kam ile izleyicinin temasına göre kamlar (Söylemez,2008) Kam ile izleyicinin temas şekline göre kam çiftleri kuvvet kapalı veya şekil kapalı olarak sınıflandırılabilir. Kuvvet kapalı kam çiftleri daha yaygın olup kam çifti yüzeyine etkiyen normal kuvvetin ne şekilde oluştuğuna göre sınıflandırılabilir(söylemez,2008). Şekil Şekil kapalı kamlar (Söylemez,2008) 9

20 GİRİŞ Şekil kapalı kamlarda uzuvlar iki noktadan temas ederler ve kinematik çiftlerin teması için ek bir kuvvete ihtiyaç yoktur. İzleyici uzuv olarak adlandıracağımız, genellikle basit geometrik yapıya sahip kinematik elemanı olan uzuv ise iki değişik şekilde sınıflandırılır (Söylemez,2008). Kinematik elemanın geometrik şekline göre, düz yüzeyli, toparlaklı, küresel izleyiciler; izleyici uzvun hareket şekline bağlı olarak, öteleyen veya salınan izleyicilerdir. Ayrıca, öteleme yapan izleyiciler kaçık veya eksenel olarak da ayrılırlar (Söylemez,2008). Şekil Öteleme ve Salınım yapan kamlar (Söylemez,2008). Bir Kam mekanizmasını tanımlarken yukarıda verilmiş olan sınıflandırmalardan mümkün olduğunca fazlası verilmeye çalışılır, eksenel öteleme yapan, düz-yüzeyli izleyicili, kuvvet kapalı radyal kam (Şekil a) toparlaklı öteleme yapan izleyicili, şekil kapalı, kamalı kam (Şekil b) veya öteleme yapan silindirik izleyicili silindirik kam (Şekil 1.13 c) gibi. a) Toparlaklı öteleme yapan izleyicili, b) Şekil kapalı kam c) Öteleme yapan silindirik izleyicili silindirik kam Şekil 1.13.öteleme yapan kam çeşitleri (Söylemez,2008). 10

21 GİRİŞ Kamlı Ağızlık Açma Mekanizmaları Ve Çeşitleri Dokumada, örgü raporuna göre çerçeve hareketini sağlayan mekanizmalar incelendiğinde bunların çoğunlukla kamlı olduğu görülmektedir. Ayrıca kol mekanizmaları, eksantrik ya da dairesel olmayan dişliler de bazen bu iş için kullanılmaktadır. Bu hareket verme mekanizmaları dokuma makinesi ana milinin dönme hareketini, çerçevelerin inip kalkma hareketine dönüştürmektedir. Hareket genellikle manivelalar, çekme kolları, zincirler, kablolar ya da bantlardan oluşan birtakım tertibatlarla aktarılır. Jakar makinelerinde harniş kaytanlarına gücüler bağlanmış ve alt uçlarına ağırlık veya lastikli geri çekme vasıtaları takılmış olup bunlar kaldırma tertibatıyla irtibatlıdır. Bezayağı örgüler en basit ve en çok kullanılan dokuma tipi olduğu için sadece bu örgüyü dokuyabilen mekanizmalar düşünülmüştür (Alpay,1985). (b) (a) (c) Şekil Bezayağı mekanizmaları(alpay H.,1985) a) Eksantrikle bezayağı dokuyabilen bir mekanizma, Çekoslovak jet dokuma makinelerinde kullanılmıştır. (Şekil 1.14 a) Alt mile (4) takılmış olan eksantrik (5) vasıtasıyla oluşturulan hareket, (7, 8, 9) iletim tertibatıyla (yaklaşık) harmonik hareket yapan gücü çerçevesine (10) aktarılmaktadır. Çerçeve hareketi sinüzoidal sayılabilir. Z = f ( ) Bu tertibat yumuşak bir çerçeve hareketi verdiği için avantajlıdır. Fakat ( p ) atkı atma açısı ile belirlenenden (a) kadarlık, lüzumsuz büyüklükte ağızlık açılması vermesi mahzurludur.bu bakımdan eksantrikti ağızlık mekanizması dar ve yüksek hızlı tezgâhlar için uygun görülmekte olup, geniş dokuma marinalarına ağızlık açıldıktan sonra, atkı atılırken çerçeveleri bekletecek kam makinelerinde tercih edilmektedir (Alpay,1985). b) Arka ölü noktada nispeten daha kısa bir duruş sağlayan çerçeve hareketi, bir kol mekanizmasıyla sağlanabilir. (Şekil 1.14 b) Kranktan (2) alınan tahrik, biyel kolu (3) ve iletim sistemi (4, 5, 6, 7, 8) ile çerçeveye (10) aktarılır ve onun inip kalkmasını sağlar. Kol mekanizması imali eksantrik mekanizmasına nazaran daha ucuzdur. Bundan başka kol mekanizmaları minimal tolerans ve yüksek elastisite gösterdiklerinden çözgü kopuşlarını azaltırlar. Bunlar bilhassa yüksek hızlı dokuma makinelerine çok uygundurlar(alpay,1985). c) Bir kam mekanizması, belli bir teknolojik işleme ve mekanizmanın dinamiğine uygun olan çerçeve hareketini kontrol edebilecektir. Bu mekanizma istenilen büyüklükte ağızlığı 11

22 GİRİŞ açabilir ve atkı atımı sırasında çerçevelerin beklemesini temin eder. (Şekil 1.14 c) Temel örgülerden bezayağı için çizilmiş bulunan çerçeve kalkış diyagramında, kalın çizgi ile gösterilen (1) gücüsünün hareketi olmaktadır(alpay,1985). z1 : Çerçevenin kaldırılması k1 : Çerçevenin üst konumda bekletilmesi z2 : Çerçevenin indirilmesi k2 : Çerçevenin alt konumda bekletilmesi Kamın dönüş hızı, ana milin dönüş hızının yarısı kadar olduğundan v= /2 olacaktır NEGATİF KAMLI AĞIZLIK AÇMA MEKANİZMALARI Basitleştirilmiş bir şekilde görüldüğü gibi alt mile takılan bir kam çifti ile bezayağı dokuma yapılabilmektedir. Şekildeki l indisi ön çerçeveyi, 2 indisi ise arka çerçeveyi temsil e t m e k t e d i r. t 1 ve t 2 pedalları, tezgâhın gerisinde, aşağıdan mesnetlenmişlerdir. C 1 ve C 2 kamları, bu pedalların üzerindeki toparlaklara temas etmekte olup, çerçeveler aşağıdan kendine ait pedala, üst kısımdan geri getirme tertibatına bağlanmıştır. Bir kam çerçeveyi aşağı çektiğinde, diğeri geri getirme tertibatı tarafından yükseltilmektedir (Alpay,1985). Şekil Negatif ağızlık açma Şekilden görüldüğü gibi eğer her iki çerçeve aynı miktarda hareket ederse ön çerçeve (1) daha büyük bir ağızlık açacaktır. Bu bakımdan arka çerçeve hareketinin, ön çerçeveninkinden daha fazla olması gereklidir. C 2 kamı da C 1 'den daha büyük hareket vermelidir. L 1 ve L 2 kamların stroku olarak,alınırsa: 12

DÜZLEM YÜREK MEKANİZMALARI

DÜZLEM YÜREK MEKANİZMALARI DÜZLEM YÜREK MEKANİZMALARI Yüksek eleman çifti içeren mekanizmalardır. Hareket esnasında yürek ile tahrik edilen uzuv, doğrudan doğruya temasta olabilirler. Genellikle yürek ile tahrik edilen uzuv arasına

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

KAM MEKANİZMASI İÇEREN KANCA TAHRİK MEKANİZMALARININ KİNEMATİK TASARIMI VE KANCA HAREKET EĞRİSİNİN ANALİZİ

KAM MEKANİZMASI İÇEREN KANCA TAHRİK MEKANİZMALARININ KİNEMATİK TASARIMI VE KANCA HAREKET EĞRİSİNİN ANALİZİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 003 : 9 : : 53-6 KAM MEKANİZMASI

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ 1) İdeal Sönümleme Elemanı : a) Öteleme Sönümleyici : Mekanik Elemanların Matematiksel Modeli Basit mekanik elemanlar, öteleme hareketinde;

Detaylı

ÜÇ ÇUBUK MEKANİZMASI

ÜÇ ÇUBUK MEKANİZMASI ÜÇ ÇUBUK MEKNİZMSI o l min l, lmaks B l,, B o Doç. Dr. Cihan DEMİR Yıldız Teknik Üniversitesi Dört çubuk mekanizmalarının uygulama alanı çok geniş olmasına rağmen bu uygulamalar üç değişik gurupta toplanabilir.

Detaylı

Dinamik. Fatih ALİBEYOĞLU -10-

Dinamik. Fatih ALİBEYOĞLU -10- 1 Dinamik Fatih ALİBEYOĞLU -10- Giriş & Hareketler 2 Rijit cismi oluşturan çeşitli parçacıkların zaman, konum, hız ve ivmeleri arasında olan ilişkiler incelenecektir. Rijit Cisimlerin hareketleri Ötelenme(Doğrusal,

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI SIGNAL FLOW GRAPH İŞARET AKIŞ DİYAGRAMLARI İşaret akış diyagramları blok diyagramlara bir alternatiftir. Fonksiyonel bloklar, işaretler, toplama noktaları

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

MEKANİZMA TEKNİĞİ (1. Hafta)

MEKANİZMA TEKNİĞİ (1. Hafta) Giriş MEKANİZMA TEKNİĞİ (1. Hafta) Günlük yaşantımızda çok sayıda makina kullanmaktayız. Bu makinalar birçok yönüyle hayatımızı kolaylaştırmakta, yaşam kalitemizi artırmaktadır. Zaman geçtikce makinalar

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği -Fizik I 2013-2014 Dönme Hareketinin Dinamiği Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 İçerik Vektörel Çarpım ve Tork Katı Cismin Yuvarlanma Hareketi Bir Parçacığın Açısal Momentumu Dönen Katı Cismin

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI DİŞLİ ÇARKLAR MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Dişli Çarklar 2 Dişli çarklar, eksenleri birbirine paralel, birbirini kesen ya da birbirine çapraz olan miller arasında

Detaylı

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır.

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır. Bölüm 5: Hareket Yasaları(Özet) Önceki bölümde hareketin temel kavramları olan yerdeğiştirme, hız ve ivme tanımlanmıştır. Bu bölümde ise hareketli cisimlerin farklı hareketlerine sebep olan etkilerin hareketi

Detaylı

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Fizik 8.01 Ödev # 8 Güz, 1999 ÇÖZÜMLER Dru Renner dru@mit.edu 14 Kasım 1999 Saat: 18.20 Problem 8.1 Bir sonraki hareket bir odağının merkezinde gezegenin

Detaylı

MEKANİZMA YAPIMI DÜZLEMSEL MEKANİZMALAR

MEKANİZMA YAPIMI DÜZLEMSEL MEKANİZMALAR MEKANİZMA YAPIMI DÜZLEMSEL MEKANİZMALAR DÜZLEMSEL MEKANİZMALAR Güç ve hareket aktarımında kullanılan önemli makine elemanlarındadır. Düzlemsel Mekanizma Tanımı Mekanik parçaların bir araya getirilmesiyle

Detaylı

6.12 Örnekler PROBLEMLER

6.12 Örnekler PROBLEMLER 6.1 6. 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 Çok Parçalı Taşıyıcı Sistemler Kafes Sistemler Kafes Köprüler Kafes Çatılar Tam, Eksik ve Fazla Bağlı Kafes Sistemler Kafes Sistemler İçin Çözüm Yöntemleri Kafes Sistemlerde

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -8-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -8- Fatih ALİBEYOĞLU -8- Giriş Dövme, darbe veya basınç altında kontrollü bir plastik deformasyon sağlanarak, metale istenen şekli verme, tane boyutunu küçültme ve mekanik özelliklerini iyileştirme amacıyla

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın etrafından

Detaylı

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.IbrahimCayiroglu.com. STATİK (4. Hafta)

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.IbrahimCayiroglu.com. STATİK (4. Hafta) KAFES SİSTEMLER STATİK (4. Hafta) Düz eksenden oluşan çubukların birbiriyle birleştirilmesiyle elde edilen sistemlere kafes sistemler denir. Çubukların birleştiği noktalara düğüm noktaları adı verilir.

Detaylı

yarnmaster İplik Hataları ve Splays'ların

yarnmaster İplik Hataları ve Splays'ların Masters in Textile textile Quality Control Masters in textile Quality Control yarnmaster facts yarnmaster İplik Hataları ve Splays'ların Sınıflandırılması 045912/007t İPLİK HATALARININ SINIFLANDIRILMASI

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar RULMANLI YATAKLAR MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Rulmanlı Yataklar Yataklar minimum sürtünme ile izafi harekete müsaade eden, fakat kuvvet doğrultusundaki

Detaylı

HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ

HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ HAREKET HAREKET KUVVET İLİŞKİSİ Sabit kabul edilen bir noktaya göre bir cismin konumundaki değişikliğe hareket denir. Bu sabit noktaya referans noktası denir. Fizikte hareket üçe ayrılır Ötelenme Hareketi:

Detaylı

ÖZET. Basit Makineler. Basit Makine Çeşitleri BASİT MAKİNELER

ÖZET. Basit Makineler. Basit Makine Çeşitleri BASİT MAKİNELER Basit Makineler Basit Makine Nedir? Günlük hayatımızda yaptığımız işleri kolaylaştırmak için bir takım araçlar kullanırız. Bir kuvvetin yönünü, büyüklüğünü ya da bir kuvvetin hem büyüklüğünü hem de yönünü

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Rulmanlı Yataklar YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Rulmanlı Yataklar Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Yuvarlanmalı

Detaylı

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Makine Elemanları 2 YUVARLANMALI YATAKLAR-I RULMANLAR Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Yuvarlanmalı Yataklamalar Ve Türleri Bilyalı Rulmanlar Sabit Bilyalı Rulmanlar Eğik

Detaylı

Standart Ürünler. Teleskopik Kapaklar. www.pei.eu

Standart Ürünler. Teleskopik Kapaklar. www.pei.eu Teleskopik Kapaklar Dünyada birçok firma Teleskopik kapakları üretmekte veya satmaktadır.firmamız hacimli ve standart ürünleri sağlama yeteneğiyle, pazardaki en tepe noktasına gelmiştir. Makinalara yapılan

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

BASİT MAKİNELER. Basit makine: Kuvvetin yönünü ve büyüklüğünü değiştiren araçlara basit makine denir.

BASİT MAKİNELER. Basit makine: Kuvvetin yönünü ve büyüklüğünü değiştiren araçlara basit makine denir. BASİT MAKİNELER Bir işi yapmak için kas kuvveti kullanırız. Ancak çoğu zaman kas kuvveti bu işi yapmamıza yeterli olmaz. Bu durumda basit makinelerden yararlanırız. Kaldıraç, makara, eğik düzlem, dişli

Detaylı

Klasik torna tezgahının temel elemanları

Klasik torna tezgahının temel elemanları Klasik torna tezgahının temel elemanları Devir ayar kolları Dişli Kutusu Ayna Soğutma sıvısı Siper Ana Mil Karşılık puntası Çalıştırma kolu ilerleme mili (talaş mili) Araba Acil Stop Kayıt Öğr. Gör.Ahmet

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER Dış Kuvvetler : Katı cisimlere uygulanan kuvvet cismi çekmeye, basmaya, burmaya, eğilmeye yada kesilmeye zorlar. Cisimde geçici ve kalıcı şekil değişikliği

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR-II BORU ve DİRSEKLERDE ENERJİ KAYBI DENEYİ 1.Deneyin Adı: Boru ve dirseklerde

Detaylı

RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ

RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Erdem KOÇ Arş.Gör. Mahmut

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir.

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir. RULMANLI YATAKLAR Yataklar iki eleman arasındaki bir veya birkaç yönde izafi harekete minimum sürtünme ile izin veren fakat kuvvet doğrultusundaki harekete engel olan destekleme elemanlarıdır. Dönme şeklindeki

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Kaymalı Yataklar

KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Kaymalı Yataklar KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Radyal yataklama türleri Sommerfield Sayısı Sonsuz Genişlikte

Detaylı

BASİT HARMONİK HAREKET

BASİT HARMONİK HAREKET BASİT HARMONİK HAREKET Bir doğru üzerinde bulunan iki nokta arasında periyodik olarak yer değiştirme ve ivmesi değişen hareketlere basit harmonik hareket denir. Sarmal yayın ucuna bağlanmış bir cismin

Detaylı

A TU T R U G R AY A Y SÜR SÜ M R ELİ

A TU T R U G R AY A Y SÜR SÜ M R ELİ DÜZ DİŞLİ ÇARK AÇMA Düz Dişli Çarklar ve Kullanıldığı Yerler Eksenleri paralel olan miller arasında kuvvet ve hareket iletiminde kullanılan dişli çarklardır. Üzerine aynı profil ve adımda, mil eksenine

Detaylı

DİŞLİ ÇARK MEKANİZMALARI

DİŞLİ ÇARK MEKANİZMALARI DİŞLİ ÇARK MEKANİZMALARI Hareket ve güç iletiminde kullanılan,üzerinde eşit aralıklı ve özel profilli girinti ve çıkıntıları bulunan silindirik veya konik yüzeyli elemanlara DİŞLİ ÇARKLAR denir. Dişli

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ TIRMANMA PERFORMANSI Tırmanma Açısı ve Tırmanma Gradyanı Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013 Bu belgede jet motorlu uçakların tırmanma performansı

Detaylı

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI Frezelemenin Tanımı Çevresinde çok sayıda kesici ağzı bulunan takımın dönme hareketine karşılık, iş parçasının öteleme hareketi yapmasıyla gerçekleştirilen talaş

Detaylı

Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar. 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar

Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar. 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.1 7.2 Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.4 Örnekler Kendi Ağırlığını Taşıyan Kablolar (Zincir Eğrisi)

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR İçerik Giriş Konik dişli çark mekanizması Konik dişli çark mukavemet hesabı Konik dişli ark mekanizmalarında oluşan kuvvetler

Detaylı

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ Aktif Titreşim Kontrolü için Bir Yapının Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Modelinin Elde Edilmesi ve PID, PPF Kontrolcü Tasarımları Arş.Gör. Erdi GÜLBAHÇE

Detaylı

0384 Aşağıdakilerden hangisi şekil A'ya göre 3 parçanın doğru görünüşüdür? 1- Şekil l 2- Şekil 2 3- Şekil 3 4- Şekil 4 5- Şekil 5

0384 Aşağıdakilerden hangisi şekil A'ya göre 3 parçanın doğru görünüşüdür? 1- Şekil l 2- Şekil 2 3- Şekil 3 4- Şekil 4 5- Şekil 5 0384 Aşağıdakilerden hangisi şekil A'ya göre 3 parçanın doğru görünüşüdür? 0385 Aşağıdakilerden hangisi şekil A'ya göre 2 no parçanın doğru görünüşüdür? 123 124 0386 Aşağıdakilerden hangisi şekil A'ya

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

KAYMALI YATAKLAR-II RADYAL YATAKLAR

KAYMALI YATAKLAR-II RADYAL YATAKLAR Makine Elemanları 2 KAYMALI YATAKLAR-II RADYAL YATAKLAR Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Radyal yataklama türleri Sommerfield Sayısı Sonsuz Genişlikte Radyal Yatak Hesabı

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 2 Duvar Altı (veya Perde Altı) Şerit Temeller (Duvar Temelleri) 3 Taş Duvar Altı Şerit Temeller Basit tek

Detaylı

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir.

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. 9. VİDALAR Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. Vida Helisi Vida Adımı Bir kenarı silindirin çapına eşit dik bir üçgen, silindirin üzerine sarıldığında

Detaylı

T.C. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONYA-2015 Arş. Gör. Eren YÜKSEL Yapı-Zemin Etkileşimi Nedir? Yapı ve zemin deprem sırasında birbirini etkileyecek şekilde

Detaylı

SIZDIRMAZLIK Sİ S STEMLER İ İ Vedat Temiz

SIZDIRMAZLIK Sİ S STEMLER İ İ Vedat Temiz SIZDIRMAZLIK SİSTEMLERİ Vedat Temiz Sızdırmazlık Kavramı Sızdırmazlık problemi en genel halde ortak bir sınırı bulunan, iki farklı ortam arasındaki akışkan ş akışının ş kontrol edilebilmesi olarak tarif

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır.

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır. Görünüş Çıkarma Görünüş çıkarma? Parçanın bitmiş halini gösteren eşlenik dik iz düşüm kurallarına göre belirli yerlerde, konumlarda ve yeterli sayıda çizilmiş iz düşümlere GÖRÜNÜŞ denir. Görünüş çıkarmak

Detaylı

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (Shell Mesh, Bearing Load,, Elastic Support, Tasarım Senaryosunda Link Value Kullanımı, Remote Load, Restraint/Reference Geometry) Shell Mesh ve Analiz: Kalınlığı az

Detaylı

Titreşim Deney Düzeneği

Titreşim Deney Düzeneği Titreşim Deney Düzeneği DENEY DÜZENEĞI PROJE SÜREÇLERI Kavramsal Tasarım Standart/Ürün Taraması Sistem Planlaması Geliştirme Süreci Test platformunun elektromekanik tasarımı Ölçüm/veri toplama sistemi

Detaylı

VECTOR MECHANICS FOR ENGINEERS: STATICS

VECTOR MECHANICS FOR ENGINEERS: STATICS Seventh Edition VECTOR MECHANICS FOR ENGINEERS: STATICS Ferdinand P. Beer E. Russell Johnston, Jr. Ders Notu: Hayri ACAR İstanbul Teknik Üniveristesi 8. Sürtünme Tel: 85 31 46 / 116 E-mail: acarh@itu.edu.tr

Detaylı

2.1.Kısa pabuçlu tambur frenler : A noktasına göre moment alınacak olursa ;

2.1.Kısa pabuçlu tambur frenler : A noktasına göre moment alınacak olursa ; 2 FRENLER Sürtünme yüzeyli kavramalarla benzer koşullarda çalışan bir diğer makine elemanı grubu da frendir. Frenler tambur (kampana) frenler ve disk frenler olmak üzere iki farklı konstrüktif tipte olurlar.

Detaylı

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER Bu bölümde aşağıdaki başlıklar ele alınacaktır. Sonsuz dürtü yanıtlı filtre yapıları: Direkt Şekil-1, Direkt Şekil-II, Kaskad

Detaylı

Bilgisayar Grafikleri

Bilgisayar Grafikleri Bilgisayar Grafikleri Konular: Cismin Tanımlanması Bilindiği gibi iki boyutta noktalar x ve y olmak üzere iki boyutun koordinatları şeklinde ifade edilirler. Üç boyutta da üçüncü boyut olan z ekseni üçücü

Detaylı

Ra 14 Armürünün Yeni Tahrik Mekanizmasının Tasarımı ve Analizi. Desing And Analysis Of New Drive Mechanism Of Ra 14 Dobby

Ra 14 Armürünün Yeni Tahrik Mekanizmasının Tasarımı ve Analizi. Desing And Analysis Of New Drive Mechanism Of Ra 14 Dobby Ra 14 Armürünün Yeni Tahrik Mekanizmasının Tasarımı ve Analizi 1 Gabil Abdulla, *2 Bilal Rıhtım, 3 Rashid Abdullayev 1,2,3 Faculty of Engineering, Department oftextilel Engineering Suleyman Demirel University,

Detaylı

DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET

DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET AMAÇ: DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET Bir nesnenin sabit hızda, net kuvvetin etkisi altında olmadan, düzgün bir hat üzerinde hareket etmesini doğrulamak ve bu hızı hesaplamaktır. GENEL BİLGİLER:

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

MEKANĠK TĠTREġĠMLER DENEYĠ

MEKANĠK TĠTREġĠMLER DENEYĠ MK-LB00 MEKNĠK TĠTREġĠMLER DENEYĠ. DENEYĠN MCI Mekanik titreşimler deneyi titreşim teorisi bilgilerinin daha iyi kavranmasına yardımcı olmak ve deneysel beceri kazandırmak amacıyla yapılmaktadır.. DENEY

Detaylı

Kontrol Sistemlerinin Analizi

Kontrol Sistemlerinin Analizi Sistemlerin analizi Kontrol Sistemlerinin Analizi Otomatik kontrol mühendisinin görevi sisteme uygun kontrolör tasarlamaktır. Bunun için öncelikle sistemin analiz edilmesi gerekir. Bunun için test sinyalleri

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek Amaç: Mikrometre ve kumpas kullanarak kesit ve çap ölçümünü yapabilir. Kullanılacak Malzemeler: 1. Yankeski

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Üretim. Dişli çarklar

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Üretim. Dişli çarklar Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Üretim Dişli çarklar İçerik Üretim Yöntemleri Yuvarlanma yöntemi MAAG yöntemi Fellow yöntemi Azdırma yöntemi Alt kesilme 2 Giriş 3 Üretim Yöntemleri Dişli çarklar

Detaylı

2. KUVVET SİSTEMLERİ 2.1 Giriş

2. KUVVET SİSTEMLERİ 2.1 Giriş 2. KUVVET SİSTEMLERİ 2.1 Giriş Kuvvet: Şiddet (P), doğrultu (θ) ve uygulama noktası (A) ile karakterize edilen ve bir cismin diğerine uyguladığı itme veya çekme olarak tanımlanabilir. Bu parametrelerden

Detaylı

Kuvvet x Kuvvet Kolu = Yük x Yük Kolu. 7.Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Basit Makineler

Kuvvet x Kuvvet Kolu = Yük x Yük Kolu. 7.Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Basit Makineler Hayatımızı Kolaylaştıran Makineler Günlük hayatımızda iş yapma kolaylığı sağlayan pek çok araç gereç kullanılmaktadır. Makineler Genel Olarak; Uygulanan kuvveti arttırabilir. Bir kuvvetin yönünü değiştirebilir.

Detaylı

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz III Bölüm 1: TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Mekanik, Tanımlar 12 1.1.1.Madde ve Özellikleri 12 1.2.Sayılar, Çevirmeler 13 1.2.1.Üslü Sayılarla İşlemler 13 1.2.2.Köklü Sayılarla İşlemler 16 1.2.3.İkinci

Detaylı

Dizi Antenler. Özdeş anten elemanlarından oluşan bir dizi antenin ışıma diyagramını belirleyen faktörler şunlardır.

Dizi Antenler. Özdeş anten elemanlarından oluşan bir dizi antenin ışıma diyagramını belirleyen faktörler şunlardır. Dizi Antenler Özdeş anten elemanlarından oluşan bir dizi antenin ışıma diyagramını belirleyen faktörler şunlardır. 1. Dizi antenin geometrik şekli (lineer, dairesel, küresel..vs.) 2. Dizi elemanları arasındaki

Detaylı

Chapter 22: Tornalama ve Delik Açma. DeGarmo s Materials and Processes in Manufacturing

Chapter 22: Tornalama ve Delik Açma. DeGarmo s Materials and Processes in Manufacturing Chapter 22: Tornalama ve Delik Açma DeGarmo s Materials and Processes in Manufacturing 22.1 Giriş Tornalama, dışı silindirik ve konik yüzeylere sahip parça işleme sürecidir. Delik açma, işleme sonucunda

Detaylı

MAK 4004 BİTİRME ÖDEVİ DERSİ PROJE ÖNERİSİ

MAK 4004 BİTİRME ÖDEVİ DERSİ PROJE ÖNERİSİ - ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ Form BTP-01 (1/) BAHAR 007-008 4/01/008 Taşıt Hareket Denklemlerinin Bilgisayar Yardımıyla Çözümü 1. Taşıta etkiyen kuvvetlerin belirlenmesi. Düz harekette taşıt hareket denklemlerinin

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

TALAŞLI İMALAT. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek istenen parça arasında belirgin bir sertlik farkının olmasıdır.

TALAŞLI İMALAT. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek istenen parça arasında belirgin bir sertlik farkının olmasıdır. TALAŞLI İMALAT Şekillendirilecek parça üzerinden sert takımlar yardımıyla küçük parçacıklar halinde malzeme koparılarak yapılan malzeme üretimi talaşlı imalat olarak adlandırılır. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

İ çindekiler. xvii GİRİŞ 1 TEMEL AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ BERNOULLİ DENKLEMİ 68 AKIŞKANLAR STATİĞİ 32. xvii

İ çindekiler. xvii GİRİŞ 1 TEMEL AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ BERNOULLİ DENKLEMİ 68 AKIŞKANLAR STATİĞİ 32. xvii Last A Head xvii İ çindekiler 1 GİRİŞ 1 1.1 Akışkanların Bazı Karakteristikleri 3 1.2 Boyutlar, Boyutsal Homojenlik ve Birimler 3 1.2.1 Birim Sistemleri 6 1.3 Akışkan Davranışı Analizi 9 1.4 Akışkan Kütle

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 5 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 8 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 9 1.5 TAŞIT

Detaylı

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu.

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu. DOKUZ EYLÜL ÜNĐVERSĐTESĐ TEST ASANSÖRÜ KUYUSUNUN DEPREM YÜKLERĐ ETKĐSĐ ALTINDAKĐ DĐNAMĐK DAVRANIŞININ ĐNCELENMESĐ Zeki Kıral ve Binnur Gören Kıral Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine

Detaylı

Yapısal Analiz Programı SAP2000 Bilgi Aktarımı ve Kullanımı. Doç.Dr. Bilge Doran

Yapısal Analiz Programı SAP2000 Bilgi Aktarımı ve Kullanımı. Doç.Dr. Bilge Doran Yapısal Analiz Programı SAP2000 Bilgi Aktarımı ve Kullanımı Dersin Adı : Yapı Mühendisliğinde Bilgisayar Uygulamaları Koordinatörü : Doç.Dr.Bilge DORAN Öğretim Üyeleri/Elemanları: Dr. Sema NOYAN ALACALI,

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı