GIDA SANAYİİNDE BÜYÜK MAĞAZALARIN ÖZEL MARKALI ÜRÜN UYGULAMALARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GIDA SANAYİİNDE BÜYÜK MAĞAZALARIN ÖZEL MARKALI ÜRÜN UYGULAMALARI"

Transkript

1

2 ISTANBUL TICARET ODASI GIDA SANAYİİNDE BÜYÜK MAĞAZALARIN ÖZEL MARKALI ÜRÜN UYGULAMALARI Prof.Dr. Mehmet PALA Doç.Dr. Y.Birol SAYGI YAYIN NO: İstanbui, 2004

3 Bu eserin yayın hakları İstanbul Ticaret Odası'na (İTO) aittir. Eser üzerinde 5846 sayılı FSEK tarafından sağlanan tüm haklar saklıdır. İTO'nun ve yazarın adı belirtilmek koşuluyla eserden normal ölçüde alıntı yapılabilir. DeıırııımeK İTO'nun ve yazarın yazılı izni olmadan eserin tamamı veya bir bölümü fotokopi, faksimile veya başka bir araçla çogaltılamaz, dağıtılamaz, elektronik ortamlarda ticari ya da başka bir amaçla kullanılamaz. İstanbul Ticaret Odası: PAL Pala, Mehmet Gıda Sanayiinde Büyük Mağazaların Özel Markalı ürün Uygulamaları, İstanbul, 2004, 146 sayfa. 1. PERAKENDE TİCARET I. ÖZEL MARKALI ÜRÜN UYGULAMASI II. MÜŞTERİ MARKASI III. ÖZEL MARKALI ÖZEL ÜRETİMİ IV. GIDA SANAYİ V. BİROL SAYGI VI. İTO ISBN NO: Türkçe Reşadiye Cad. Eminönü/İstanbul İTO BİLGİ HATTI (212) İTO yayınları için ayrıntılı bilgi Bilgi ve Doküman Yönetimi Şubesi'nden alınabilir. Tel: (212) Faks: (212) E. Posta: Web: TASARIM MEGA AJANS TEL: BASKI MEGA AJANS REKLAMCILIK MATBAACILIK VE FUAR HİZM.LTD.ŞTİ Tel: (0212) Faks: (0212)

4 ÖNSÖZ Ülkemiz perakende sektörü son yıllarda büyük bir gelişme göstermiştir. Özellikle, gelişmiş ülkelerdeki perakende pazarlarmda doyum noktasma ulaşılması ile Türkiye yabancı sermayeli kuruluşların ilgi alanına girmiş, perakende sektöründe önemli bir yatırım hamlesi yaşanmıştır. Artan rekabetle birlikte, ulusal zincirlerden mahalle ölçeğindeki markete kadar hemen her noktada daha etkin ve verimli hizmeti en ucuza zunma yarışı da hızlanmıştır. Perakendecilik pazarında son yıllarda dikkatleri çeken bir gelişme de özel markalı ürünlerin sayısındaki artış olmuştur. Öncelikle gıda maddeleri ile başlayan özel markalı ürün uygulaması, zamanla diğer ürünlere de yayılmıştır. Ülke düzeyinde yaygın dağılımı olan gıda ve gıda dışı perakendecilikte özel markalı ürünler giderek daha çok pay almaya başlamış, özellikle zincir marketlerde önemli düzeye erişmiştir. Zincir mağaza markalarında ve mağaza sayılarındaki artışlar özel markalardaki büyümeyi de beraberinde getirmiştir. Kısa bir tanımlama ile müşteri markası altında üretim yapmak anlamına gelen özel markalı ürün üretimi, üretici firmanın tanıtım ve pazarlama giderterini ortadan kaldırdığından daha düşük maliyetle üretim yapma imkanı vermekte, marka sahibi perakendeciye de daha ucuz mal satma olanağı sağlamaktadır. Uygulama üretici ve perakendeci açısından önemh avantajlar sağlıyor görünmekle birlikte, yeni marka yaratılmasının güçleşmesi, üreticilerin büyük perakendecilere bağımlı hale gelmesi ve özellikle bu sistemin dışında kalan üretici ve perakendecilerin ayakta kalmalarını zorlaştırması açısından ayrıca incelenmeye değer bir nitelik taşımaktadır. Odamız, özel markalı ürün üretimi ve ticaretini gıda maddeleri açısından inceleyen "Gıda Sanayiinde Büyük Mağazaların Özel Markalı Ürün Uygulamaları" konulu bir çalışma yaptırmıştır. Konuyu detaylı olarak inceleyen bu yayınımızın başta üyelerimiz olmak üzere, tüm ilgililere faydalı olmasını diler, çalışmayı gerçekleştiren Prof. Dr. Mehmet Pala ve Doç. Dr. Birol Saygı'ya teşekkür ederim. Dr. Cengiz Ersun Genel Sekreter

5

6 İÇİNDEKİLER Sayfa LGÎRÎŞ 8 2. TÜRKİYE'DE PERAKENDECİLİĞİN GELİŞİMİ 15 2.L Perakendeci Kuruluşlar Bakkallar ve manavlar Mağazasız Perakendecilik İndirimli Satış Mağazaları Zincir Mağazalar Alışveriş Merkezleri (Shopping Center) Peşin Öde Götür (Cash&Carry) Süpermarket Hipermarket Perakendeciliğin Sağladığı Yararlar Avrupa Perakende ve Toptancı Pazarı Perakendecilik Sektörü ve Tarihsel Gelişimi Türk Perakende Sektöründe Mevcut Durum Perakendeci Tanımları Perakendeci Sayıları ve Bölgesel Dağılımları Sektörde Faaliyet Gösteren Firmalar ve Bağlı Oldukları Holdingler Hipermarketleri Yaratan Koşullar Perakende Sektörünün Konumu Bakkaliye Sektörü Türkiye'de Bakkalın Yeri Bakkaliye Sektörünün Sorunları 29

7 Bakkaliye Sektörü İçin En Büyük Tehlike: Ucuzluk (Discount) Mağazaları Perakendecilikteki Gelişmelerin Ekonomik Etkileri Perakendecilikte Wal-Mart Örneği GIDA SANAYİİNDE MARKA ve MARKALAŞMA SÜRECİ Pazarlamada Marka ve Önemi Perakendecilik de Marka Çeşitleri Markanm Başarı Koşulları ve Etkili Marka Stratejileri Marka İmajı Özel Markaların Tanımlanması ÖZEL MARKALI GIDA ÜRÜNLERİNİN DAĞILIMI VE YAYGINLAŞMASI ÖZEL MARKALI GIDA ÜRÜNLERİNİN ÜRETİCİLERİ VE BEKLENTİLERİ ÖZEL MARKALI GIDA ÜRÜNLERİNDE TÜKETİCİ BEKLENTİLERİ VE TERCİHLERİ Özel Markalı Ürünlere Karşı Tüketicilerin Davranışları Özel Markalı Ürünlerde Türk ve Dünya Tüketicileri ÖZEL MARKALARA KARŞI ÜRETİCİ MARKALARIN STRATEJİLERİ Özel Markalar için Stratejiler Üretici Markalar için Stretejiler Özel Marka Geliştirmede Kilit Faktörler MARKALI VE ÖZEL MARKALI GIDA ÜRÜNLERİNDE REKABET BÜYÜK MAĞAZALARDA GIDA ÜRÜNLERİNDE KALİTE KONTROL UYGULAMALARI Kalite Kontrol Uygulamasında Genel İlkeler 112

8 9.2. Özel Markalar için Türkiye'de Kalite Kontrol Uygulamaları BÜYÜK MAĞAZALARDA ÖZEL MARKALI GIDA ÜRÜNLERİNE YÖNELİM GIDADA ÖZEL MARKALI GIDA ÜRÜNLERİNİN GELECEĞİ BÜYÜK MAĞAZALARDA ÖZEL MARKALI ÜRÜNLERE İLİŞKİN ÖNERİLER SONUÇ 132 KAYNAKÇA 135

9 1. GİRİŞ İnsanların yaşamlarını sürdürmek ve refah düzeylerini artırmak için çeşitli gereksinimlerinin karşılanması gereklidir. Bu amaçla, çeşitli ürünler üretilmekte ve bunlar çeşitli koşullarda ve kanallarla tüketiciye ulaştırılmaktadır. Tüm bu faaliyetler ticari bir amaçla yürütülmektedir. Dünyada, bilginin kullanımı ve yönetimi yeni bir ekonominin doğmasına ve bilgi toplumunun oluşmasına yol açmıştır. Bilgi toplumunu belirleyen etkenler arasında; ekonomik yapıdaki dönüşüm, bilginin artan rolü ve bilişim teknolojisi gibi temel özellikleri saymak mümkündür. Bilgi toplumunun içinde bulunduğu ekonomik koşullar günümüzde bilgi ekonomisi adıyla anılmaktadır. Emek yoğun işlerin düşük gelir gurubundaki ülkelere kaydırılmasıyla, gelişmiş ülkelerde emek yoğun işlerden, ürünlere know-how ve yaratıcılık temeline dayalı değer katan bilgi yoğun aktivitelere geçilmiştir. Bunun sonucunda oluşan, bilgi ve iletişim tabanlı bilgi ekonomisi aşağıdaki karakteristik özelliklere sahiptir (ANON, 2004b): Sürekli hızlanan teknolojik gelişmeler Artan bilişim ve bilgi yoğun faaliyetler Pazara girme ve ürün/hizmet dönüşüm sürelerinde kısalma Pazarların küreselleşmesi Sanayi kolları arasındaki farkların belirsizleşmesi. Böylece, bilişim teknolojisinin doğurduğu hızla gehşen teknoloji; bilgi yoğun üretim ve hizmetin çoğalmasına neden olmuştur. Pazara girme süreci de kısalmıştır. İşletmeler bilgi yoğun teknolojileri aracılığı ile rekabette farklılaşabilme fırsatları yakalama olanağına kavuşmuştur. Dünyada ekonomik gelişiminin son aşaması "Dijital Ekonomi" olarak adlandırılan yeni ekonominin özellikleri aşağıda başlıklar halinde sunulmuştur (ANON, 2004b):

10 Yeni ekonomi bilgi ekonomisidir. Yeni ekonomi dijital bir ekonomidir. Yeni ekonomide sanallaşma önemli bir rol oynamaktadır. Yeni ekonomi moleküler bir ekonomidir. Yeni ekonomi bir ağ ekonomisidir. Yeni ekonomide aracılar büyük ölçüde ortadan kalkacaktır. Yeni ekonominin hakim sektörleri bilgisayar, iletişim ve eğlence sanayileridir. Yeni ekonomi yenilik (Innovation) temelli bir ekonomidir. Yeni ekonomide üretici ve tüketici farkı belirsizleşmektedir. Yeni ekonomi bir hız ekonomisidir. Yeni ekonomi küresel bir ekonomidir. Yeni ekonomi sosyal problemleri beraberinde getirmiştir. Bilgi toplumunda güç, bilgiye sahip olan ve onu kullanabilen bireylerde, şirketlerde ve nihayet ülkelerde toplanacaktır. Bilgi toplumlarında üretim kaynakları, bilginin fonksiyonu olarak ikincil öneme sahip olacaktır. Gelişmiş ülkelerde tüm toplumu dönüştüren bilişim teknolojileri, az gelişmiş ülkelere de birçok imkanlar sunabilecektir. Ancak, bilişim teknolojilerinin az gelişmiş ülkelerde yanlış odakların elinde olumsuz bir takım sonuçlar doğurması da bir olasılık olarak öngörülmektedir. Ancak, bireylerin iletişim teknolojisinden yararlanarak büyük bilgi kaynaklarına kolaylıkla ulaşabilmeleri, kapalı toplumların demokratik ve açık bir yapıya kavuşmalarına yardımcı olacaktır. Bilginin üretimi ve kullanım sürecinin değişmesi ve önem kazanmasıyla toplumların tüketim alışkanlıkları da değişmekte ve yeni bir yapı kazanmaktadır. Bu çerçevede, dünyada ve Türkiye'de tüm ekonomik süreçlerde en önemli yapı değişimi perakende sektöründe meydana gelmiştir. Perakendecilik, üretici ve tüketici arasında malların ulaşımını sağlayan aracılık hizmetleridir. Bu sektörün gelişimi ülke ekonomisinin dinamikleri ile sağlanmaktadır (ANON, 2003a).

11 Genel olarak; bugünün konjonktürü satış, dağıtım, pazarlama başlıklarını ön plana çıkartmakta, eski kural olan ucuz satmanın yanı sıra "doğru müşteri kitlesine doğru satış tekniği" ve "doğru pazarlama stratejisi" ile ulaşmayı zorunlu kılmaktadır. Artık son tüketiciye yönelik çalışan firmalar "müşteriyle birlikte" üretmek ve "müşteri isteğine" uygun biçimde ona ulaştırmak durumundadır (ANON, 2004ı). Piyasa ekonomisi temel olarak talebin şekillendirdiği bir ekonomidir. Reklamlarla da geliştirilen ve tüketici talepleri üretimi yönlendirmektedir (ARAS, 2004). Hızla küreselleşen dünyada rekabetin önemi daha da artmıştır. Kaliteli ürün ve hizmet üretmenin yanında, satış ve dağıtım faaliyetleri de büyük önem kazanmıştır. Günümüzde Türkiye perakende sektöründe hızlı bir değişim görülmektedir. Bu değişim tüketici eğilimlerinde de gözlenmektedir. Kalite ve hijyene önem veren, marka - fiyat - kolaylık karşılaştırması yapan bilinçli tüketici topluluğunun sayısı her geçen gün artmaktadır. Bu bilinçli tüketici; satış ve dağıtım zincirinde kullanılan teknolojilere varıncaya kadar çok geniş bir yelpazede yenilikleri zorlamaktadır (COŞAR, 2003). Küreselleşme, ülkeler arasındaki ekonomik, sosyal ve siyasal ilişkilerin gelişmesi, farklı toplum ve kültürlerin inanç ve beklentilerinin daha iyi tanınması, uluslararası ilişkilerin yoğunlaşması gibi birbiriyle bağlantıları içeren geniş bir kavramdır. Küresel alanda rekabet avantajı kazanmanın iki temel faktörü bulunmaktadır. Bunlar pratik uygulamada verimlilik ve rakiplerden farklılaşabilmektir (AKSOYLU, 2004). Perakendecilik günümüzde giderek küresel bir iş haline gelmektedir. Eskiden perakende politikayı izlerken, günümüzde politikalar perakende sektörüne göre şekillenmektedir (HALLI- ER, 2004). Son yıllarda ülkemiz perakende sektörü çok önemli bir gelişme göstermiştir. Özellikle, gelişmiş ülkelerin perakende sektöründe bir doyum yaşamaya başlamasıyla, Türkiye yabancı sermayeli kuruluşların da ilgi alanına girmiştir. Türkiye gerçekten perakende sektöründe son dönemde bir yatırım hamlesi yaşamıştır. Gelişen rekabet ortamı, ulusal zincirlerden köşe başındaki markete kadar hemen her noktada daha etkin, daha verimli hizmeti en ucuza sunma yarışını da beraberinde getirmiştir. Bugün Türkiye, Avrupa ya da Amerikandaki perakende konseptini yakalamıştır. Bundan 10 yıl önce ülkemizde indirim mağazaları kavramı bile yokken sadece bu konseptte yerli ve yabancı zincirler bulunmaktadır. Tüketici, bu gelişimin en önemli boyutudur. Olaya sadece satın alma gücü olarak bakılmamalıdır. Bugün artık fiyat-kalite karşılaştırması, hemen her gruptaki tüketicide görülmektedir. Eğer firmaların markaları güçlü ise işi kolay olmaktadır.

12 Tüketici ve perakendeci için aranan markalar önem taşır. Marka gücü servisi kolaylaştırmaktadır. Güçlü ve büyük firmalar istedikleri satış noktasına ulaşabilecek markalar oluşturabilirler (COŞAR, 2003). Bugün Türkiye'de toplam 285 bin perakende satış noktası bulunmakta ve toplam perakende satışının %60'nı gıda, %40'nı gıda dışı ürün oluşturmaktadır. Türkiye'de ki perakendecilik pazarı ise 50 milyar USD düzeyindedir. Bunda organize perakendecilik pazarı 10 milyar USD pay almaktadır. Türkiye perakende pazarının 2005 yılında 65 milyar USD, organize perakendenin ise 17 milyar USD'a ulaşması beklenmektedir. Organize perakende zincir marketler, hipermarketler ve süpermarketleri içine alan bir sistemdir (SAİT, 2004). Türkiye'de hızlı bir kentleşme yaşanmaktadır. Özellikle, büyük kentlerin nüfijsiarı her yıl ortalama %10 artmaktadır. Bunun bir sonucu olarak perakendecilerin 1/3 'ü İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa'da toplanmıştır. Örneğin Marmara bölgesinde 80 bin, Ege bölgesinde 42 bin, İç Anadolu'da 39 bin civarında perakende satış noktası bulunmaktadır (SAİT, 2004). Türk perakendecilik sektörünün bir yıllık süre içinde %30-35 büyümesi beklenmektedir. Hipermarketler Türkiye'deki perakende pastasının ortalama %9'luk cirosunu almaktadır. Orta vadede bu oranın %28 olması öngörülmektedir. Türkiye'de perakende sektöründeki yapısal değişim, bakkal sayısını giderek azaltmaktadır yılında Türkiye'de bakkal varken, 1999 yılında 'e düşmüş, bugün sayıları civarına inmiştir yılında bu rakamın daha da düşerek 'e ineceği beklenmektedir. Türkiye perakende sektörünün %35'ni hipermarketler, %15'ni marketler ve %50'sini bakkallar oluşturmaktadır. Bakkallar gıda piyasasının %80'nini elinde bulundurmaktadır. Türkiye'de bakkallar çok daha büyük pazara sahip olmalarına rağmen ortalama kar marjlarının %10-15 olduğu görülmektedir. Daha küçük bir pazara sahip olan marketlerde ortalama kar marjı % arasındadır. Üstelik marketlerin oluşturduğu organize perakendede ortalama fiyatlar, bakkallardaki ortalama fiyatlara göre daha düşüktür. Bu farklılık marketlerin satın almadaki güçleri ile açıklanmaktadır (SAİT, 2004). Marketlerin perakende pazarında paylarının artmasına koşut olarak, son yıllarda dikkat çeken önemli bir gelişme de özel markalı ürünlerin yükselişidir. Özellikle tekstil sektörünün yıllardır yurtdışına başarıyla çalıştığı bu format, marketler tarafindan gıda başta olmak üzere birçok üründe kendini göstermiştir.

13 ülke düzeyinde bu kadar yaygın dağılımı olan gıda ve gıda dışı perakendecilikte özel markalı ürünler son yıllarda daha çok pay almaya başlamıştır. Özel markalar ülkemizde yeni bir olgu olmamakla birlikte son birkaç yılda zincir marketlerde önemli düzeye erişmişlerdir. Zincir mağaza markalarında ve mağaza sayılarındaki artışlar beraberinde özel markalardaki büyümeyi de getirmiştir. Bir kuruluşun ürettiği ürünü, müşteriden gelen talepler doğrultusunda, müşterinin istediği ve kendisine ait olduğunu belgelediği marka ve dizayn çerçevesinde üretilmesine özel marka (private label) denilmektedir. Kısa bir tanımlama ile "müşteri markası altında üretim" demektir (BURDUROĞLU, 2003). Serbest ekonomiye geçiş döneminde reklam harcamalarının artışı, sanayileşmenin hızlanması ve teknolojinin gelişmesi ile perakendeciler kendi özel markalarını daha uygun koşullarda üretme olanaklarına kavuşmuştur. Böylece tüketicilere kendileri için önemli tercih nedeni olan fiyat avantajından yararlanma olanağı verilmiştir. Özel marka nedir ne değildir üretici, perakendeci ve müşteri perspektiflerinden detaylandırılması çok önemhdir (KABAKÇI, 2004): 1. özel marka üreticileri: Pazarın önemli bir kısmının büyük firmalarca yönetildiği bir ortamda, kendine yer edinmek isteyen orta ölçekli üreticilerin, böyle bir ortamda marka tammrlığım artırıp başarılı olmak için etkin pazarlama ve promosyon stratejilerine gereksinimleri bulunmaktadır. Bu noktada yapabilecek bir iş de özel marka üretmektir. Bir perakendeciye kendi ürünlerini özel marka olarak satmaktır. Bir üretici açısından devamlı nakit akışı sağlayacak ve karşılıklı fikir alışverişi ile ürününün kalitesini artırarak satışlarda da rekabet edebilir duruma gelmek açısından özel marka üreticisi olmak büyük bir avantaj sağlayacaktır. 2. Perakendeciler: Özel markalı ürünlerin satışında en büyük riski alan perakendecilerdir. Bu nedenle, seçtikleri üretici kendileri için yaşamsal önem taşımaktadır. Her koşulda müşteriye aynı standartta ve kalitede ürünü en düşük toplam maliyete sunmaktır. Bu en düşük fiyat demek değildir, en düşük toplam maliyettir. Bu koşulları yerine getirilmekle her şey bitmemektedir. Burada marka yaratmak önem kazanmaktadır. Burada sağlanan en büyük avantaj ürüne garantör olmak ve kendi adınızı ortaya koymaktır. Ambalajın üzerinde "X firma tarafindan bizim marketlerimiz için üretilmiştir" türünden bir ibare olacağı için tüketici sizi muhatap alacaktır.

14 3. Tüketiciler: Kalitesi bilinen markalara eşdeğer, uygun fiyat ve ürün çeşitliliği ile bulunabilirlik en önemli beklentileridir. Özel marka olmanm önkoşulu marketin kendisini marka olarak algılamasmdan geçmektedir. Herhangi bir ürünün üstündeki ambalajı değiştirmekle, marketin malı ve markası olunmaz (ANON, 2001, 2004m ve 2004p; EGESEL, 2004). Özel markalı ürünlerde asıl sorunlar perakendeci ile üretici arasında yaşanmaktadır. Ürünleri tüketiciye sunan perakendeciler kendilerini korumak amacıyla sattıkları ürünlerin kalite-fiyat ilişkisine diklcat etmek durumundadırlar. Böylece tüketici gözünde güvenirliliklerini koruyacaklardır. Üretici ile perakendeci arasında tedarik konusunda da zaman zaman sorunlar çıkmaktadır. Ürün teslimatı dünyadaki uygulamalarda genelde perakendecinin sorumluluğu altında gerçekleşirken, Türkiye'de yükümlülük üreticinin üzerindedir. Burada her iki tarafin yapması gereken karşılıklı antlaşmalara bağlı kalmalarıdır. Ayrıca perakendeci hedef pazarını çok iyi saptamalıdır. Çok pahalı ürünlerde özel markalı ürün yaratmak kolay değildir. Özel markalı ürünlerde esas olan hızlı tüketim ürünlerini en uygun fiyatla düşük ve orta gelirlilere kendi yaratacakları markaları ile ulaştırmaktır. Burada güç, yaygın mağaza ağında ve piyasadaki olumlu imajda olacaktır. Bu bağlamda maliyetleri artıracak unsurlardan kaçınmak, düşük karla müşteri bağımlılığı yaratmak, ana amaç olmalıdır. Başka tanımlama ile tüketiciye kaliteli ve uygun fiyatla ürün sunmak asıl amaçtır. Pazarlama giderlerinden tasarruf ederek fiyatları uygun düzeyde tutmak önemlidir. Bu ürünlerde reklam doğrudan yapılmaz. Daha çok mağaza içi aktiviteler ile düşük maliyetli satış desteklenir (TEKTAŞ ve HORTAÇSU, 2003). Perakendecilik sektörü gıda alanında keskin rekabet içinde olunan bir sektördür. Perakendeciler maliyet faktörünü denetim altına alıp fiyatları düşük tutarak rekabete girmekte veya kendilerini farklılaştırarak ya da pazardaki küçük boşlukları (nişleri) yakalayarak rekabet den korunmaktadırlar. Günümüzde artan rekabet koşulları ve gittikçe çoğalan alternatifler, tüketicilerin karar verme sürecini karmaşık hale getirmektedir. Bu çerçevede, özel markalar üretici firmalar için önemli bir olgudur (TEKTAŞ ve HORTAÇSU, 2003). Başlangıçta büyük üreticilerle yapılan pazarlıklarda istenen sonuçları alamayan perakendeciler, aynı ürünleri kendi markaları ile ürettirip satma yolunu denemeyi düşünmüşlerdir. Bazı büyük firmalar bu yaklaşıma olumsuz yanıt verirken bir kısmı olumlu yaklaşım sergilemişlerdir. Sonuçta, başta reklam, lojistik, stok maliyeti mini-

15 mize edilerek sağlanan fiyat avantajı tüketiciler ve perakendeciler açısından olumlu sonuçlar vermiş ve beklenmedik başarı yakalanmıştır (ANON. 2002a; ÖZCAN, 2004). Yükselen bir trend olan özel markaların cirolarında yabancı sermayenin perakende sektörüne girmesiyle birlikte ve tüketici alışkanlıklarının değişmesi ile gelecek üç yıllık dönemde %20 artış beklenmektedir (ANON, 2004ş). Türkiye'de özel markalı ürünlerin gıda sanayiinde yaygın olarak üretildiği görülmektedir. Burada önemli olan özel markalı gıdaları üretenlerle ve kendi adına satan perakendecilerin karşılıklı yararı gözetilerek ticari faaliyette bulunmasıdır. Aynı zamanda tüketicilerin beklentilerini karşılayan bir yapının oluşturulması da önem taşımaktadır. Özel markalı gıda ürünlerini giderek birçok süpermarket daha çok kullanma yolunu seçmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de özel markaların gelişimi ve konumlanmasının, gıda sanayi açısından incelenmesine çalışılmıştır.

16 2. TÜRKİYE'DE PERAKENDECİLİĞİN GELİŞİMİ Perakendecilik dünyanın her yerinde ekonomilerin temeli ve dünyanın en büyük endüstrilerinden birisidir. Perakendecilik, üretici ve tüketici arasında ürünlerin ulaşımını sağlayan aracılık hizmetleridir. Başka bir tanımlama ile ürün ve hizmetlerin ticari bir amaçla doğrudan doğruya son tüketiciye pazarlanmasıyla ilgili faaliyetler bütünüdür. Perakende sektörü günümüzde üreticilerin temsilcisi, tüketicilerin de garantörüdür. Ürün ulaşımının yanı sıra ne zaman ne miktarda ürünün hazırlanması gerektiğini de belirlemektedir. Günümüzde perakende sektörü geçmiş dönemlere göre oldukça farklı bir duruma gelmiştir. Sadece üreticilerin ürünlerini alıp, belirli pazarlama hizmetlerini gerçekleştirdikten sonra tüketicilere sunan perakendecilik tipi değişmiş, perakendecilerin ürün ve hizmetlere yüklediği katma değer giderek artmıştır. Buna bağlı olarak, ilgi konuları artmış, geçmişte üzerinde pek durulmayan müşteri tatmini, imaj yaratma, hizmet kalitesi gibi müşteri yönelimli perakendecilik uygulaması başlamıştır. Perakendecilik üreticiler ile tüketiciler arasında önemli bir köprü görevi görmektedir. Bu nedenle, perakendecilikte müşteriler, dolayısıyla tüketim konusunda bilgi daha fazla önemli hale gelmeye başlamıştır (AYANOĞLU ve Ark., 2004; ÇELİK, 2004). Bu bölüm, esas olarak BOCUTOĞLU ve ATASOY (2002) un yaptıkları çalışmadan alınmıştır Perakendeci Kuruluşlar Bakkallar ve manavlar Türkiye'de en yaygın ve en küçük perakendeci birimidir. İşletme sahibi tek bir kişi olabileceği gibi ortaklık şeklinde de olabilir. Satış alanı 50 m2'nin altındadır Mağazasız Perakendecilik Satıcı ve alıcıların yüz yüze alışveriş yapmadıkları perakende türüdür. Ürünler belli bir toptancıdan geçmediği için doğrudan satış da denilmektedir. Posta (mektup), yoluyla, evde satış şekilleri vardır. Bunlar içinde evde satış, Türklerin yabancı olmadığı ve halen Türkiye'de ve dünyanın birçok ülkesinde uygulanmakta olan en eski perakende satış yöntemidir.

17 İndirimli Satış Mağazaları Genellikle üretici ve imalatçı kuruluşların açmış olduğu mağazalar bu tür indirimli mağazalara örnektir. Türkiye'de Paşabahçe'nin açmış olduğu satış mağazaları, Beymen'in ürünlerini indirimli satan Boyner mağazaları, Vakko'nun az defolu mallarını satan indirimli Vakko Mağazası benzer örneklerdir. Bu mağazalarda mallar devamlı liste ve reklam fiyatından düşük satılır. Kent içinde kurulan bu mağazalar, stokları elden çıkarmak için geçici olarak başvurulan bir yöntem değildir Zincir Mağazalar Tek bir merkeze bağlı, faaliyetlerinin belli ölçüde merkezden kontrol edildiği ve genellikle aynı tip perakendeci mağazalardan oluşurlar. Gıda perakendeciliği dahil her türlü mal ve hizmet perakendeciliği kurulabilmektedir Alışveriş Merkezleri (Shopping Center) Geleneksel pazar yerinin 20. yüzyılda uygulanış biçimidir. Tek birim olarak tasarlanmış, perakendeci dükkanları, hizmet birimleri ve bir otopark alanından oluşur. Bu merkezlerde lokanta, banka, sinema, bürolar, servis istasyonları bulunabilir. Amaç dizili, yan yana getirilmiş mağazaların prestijinden yararlanarak müşterileri tüm merkeze çekmektir. Ülkemizde modern anlamda ilk alışveriş merkezi Galleria adıyla 1988 yılında kurulmuş ve yaygınlaşmıştır Peşin Öde Götür (Cash&Carry) Fabrikadan teslim edilen ambalajlar içindeki ürünleri tüketici, bir toptancı veya perakendecinin antreposundan "cash&carry" yöntemi ile satın almasıdır. Bir self servis satış yöntemdir. Satış, üreticinin malı gönderdiği ambalaj parçalanmadan yapılmaktadır. Ambalaj ve personel yönünden pazarlama giderleri asgariye indiğinden, daha ucuza satış yapma olanağı bulunmaktadır. Metro bu yöntemle satış yapan mağazalara örnektir.

18 Supermarket Ülkeden ülkeye değişen bir yapı gösterdiğinden standart bir tanım yoktur. İlk kez ABD'de başlamış ve buradan tüm dünya ülkelerine yayılmıştır. Esas olarak 1955'de kurulan İsviçre Migros Kooperatifler Federasyonu tarafından kurulan Migros-Türk Türkiye'de supermarket fikrinin öncüsüdür Hipermarket Süpermarketlerde gıdadan başka ürünlerin satışı, uzmanlaşmış hipermarketlerin gelişmesine yol açmıştır. Satışlar self servistir, ödemeler kasada yapılır, satış alanları asgari 2500 m_' dir. Geniş otopark olanakları ile özellikle otomobili olan müşterilere hitap etmektedirler. Superstore ve süper-süpermarket olarak da bilinirler. Belpa Türkiye'nin ilk hipermarketi sayılır. İstanbul Migros MMM, Carrefour halen Türkiye'nin en gelişmiş hipermarketleridir. Keskinleşen rekabet ortamında perakendecilik, müşterileri çekmek ve ürün satmak için çok çaba verilmesi gerekli bir alandır. Müşterilerle doğrudan temas edilen alanlar, perakendeciliğin yapıldığı supermarket ve hipermarketlerdir. Bu nedenle, müşterilerin beklentilerini karşılamak ve süpermarketler ile hipermarketleri yönetmek kolay bir iş değildir. Bu kuruluşlar bakkal konseptinden çok farklıdır. Bakkallarda sınırlı sunulan ürünler, bu kuruluşlarda farklı kalite ve fiyatta sunulması için yeterli kapasite olanağı yaratılmaktadır (BAYKASOĞLU ve Ark., 2004) Perakendeciliğin Sağladığı Yararlar Perakendecilik faydası ve düzeyi ekonomik sistemlere ve gelişmişlik düzeylerine göre faklılık gösterir. Gelişmiş ülkelerde perakendecilik sektörünün bu faydaları yerine getirdikleri ve karşılığını da aldıkları söylenebilir. Ancak bu gelişmekte olan ülkelerin çoğunda pazarda çok fazla perakendeci ortaya çıkmıştır. Perakendeciliğin ekonomik temelleri ekonomideki dört fayda kavramıyla açıklanmaktadır (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002). Uygun Yerde Bulunma Faydası: Perakendecilik tüketiciye yakın yerlerde yapılmalıdır. Aksi takdirde müşteriler tarafından tercih edilmez, böylece aradıkları malın yerine ikame malı alabilir veya o maldan tamamen vazgeçebilir. Bu durumda da sağlanacak satışlar sınırh kalacaktır.

19 Zaman Faydası: Perakendeci, müşterilerin isteklerini karşılamak üzere istenilen ürünleri istenilen zamanda bulundurmak zorundadır. Bununla birlikte perakendeci, bunun getireceği stok maliyetini de müşteriden alacaktır. Ürünleri stoklama süresinin uzunluğu veya kısalığı fiyatların düzeyini de etkileyecektir. Mülkiyet Faydası : Perakendeci, müşterilerine kredili mal satarak mülkiyet faydası sağlar. Malın mülkiyetini devreder, bedelinin ödenmesini ise vadelere bağlar. Bu bakımdan perakendeci için kredi ya da finansman hizmetlerinin bir maliyeti vardır. Bunu da müşteriye yansıtacaktır. Şekil Faydası: Satılan malların şekillerinde yapılan bazı değişiklikler satışa etki eder. Bu amaçla oyuncakları, masaları monte etmek, resimleri çerçevelendirmek gibi faaliyetler için bir çok büyük mağazada atölyeler bulunmaktadır. Perakendeciliği bulunduğu çevreden ve değişmelerden ayrı düşünmek mümkün değildir. Bu çevre kavramı içerisinde perakendecinin iradesi dışında kontrol edemeyeceği nüfus yapısı, ekonomik koşullar, kültürel ve sosyal faktörler, politik değişiklikler, yasal ve idari düzenlemeler, teknolojik değişimler ile kontrol edebilecek işletme içi ve işletme dışı unsurlar bulunmaktadır Avrupa Perakende ve Toptancı Pazarı Avrupa'nın birçok ülkesinde çalışan kadın sayısının artması ve küçük çekirdek aile yapısının yaygınlaşması tüketim yapısını ve alım alışkanlıklarım değiştirmiştir. Bu gelişmelerin yansıması ile birlikte perakende satış noktası ve aracı yapılar da değişim göstermiştir. Avrupa'da son yıl içerisinde dağıtım kanallarında hipermarketler, zincir marketler gibi büyük perakendeciler daha fazla ağırlık kazanmaya başlamıştır. Genel olarak Avrupa pazarına bakıldığında 1965'lerde pazara girmeye başlayan hipermarketler 2Ö yıl içerisinde, 1980'lerde yaygınlaşan gıda dışı uzmanlaşmış, perakendecilik ise son 15 yılda olgunluğa ulaşmış durumdadır. Bununla birlikte ülke bazında olaya bakıldığında farklı durumlar söz konusu olmaktadır (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002); Avrupa Topluluğu (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002): Avrupa Birliğinin (AB), kurucu yasasının ikinci maddesine göre birliğin görevi; ekonomik etkinlikleri uyumlu biçimde geliştirmek denge ve süreklilik kazandırmak, sağlam bir stabilite ile üye devletler arasındaki ilişkileri geliştirip topluluk sınırları içinde yaşam seviyesini yükseltmek olarak tanımlanmıştır. Avrupa Birliği Komisyonu bu hedef doğrultusundaki

20 çabalara önemli katkıda bulunmuştur. AB'nin önem verdiği önceliklerinden biri de etkili bir rekabet politikasının uygulanmasıdır. Müteşebbislerin risk altına gireceği yaratıcılık ruhlarını geliştireceği, teknik ilerlemeler sağlayıp pazar açısından güçlü olacakları stratejiler geliştirmesi amaçlanmaktadır. Diğer önemu amaç, küçük ve orta ölçekli işletmeleri güçlendirmek ve rekabet sürecinde koruma altına almaktır. Bu pazardaki bir başka eğilim de büyük perakendecilerin kendi markaları altında ürün satmasıdır. Üretici üzerinde perakendecilerin gücünün artmasına yol açan, perakendecinin kendi markalarını kullanma eğilimi değişik ülkelerde farklılık göstermektedir. Perakendecilerin ürün kompozisyonlarında kendi markalarının oranı İngiltere'de % 41'e, Almanya'da % 15'e ve Fransa'da % 24'e ulaşmıştır. İtalya'da hipermarketlere, 1971'de yürürlüğe giren yasayla büyük alışveriş merkezlerinin haksız rekabete yol açmasını önleyici ve küçük esnafı koruyucu hükümler uygulanmaktadır. Satış alanı 400 m_'yi geçen ticari merkez ve işletmelerin yer seçimi düzenlenmekte ve belediyenin yaptığı bu düzenleme ile alışveriş merkezlerinin sadece öngörülen bölgelerde kurulmasına izin vermektedir. İtalya'da perakendecilik bir geçiş dönemi yaşamakta, büyük perakendecilik, geleneksel küçük perakendecilikle paralel gitmektedir. ABD'de Perakende ve Toptancı Pazarı (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002) Amerika perakende pazarı da çok yoğun rekabetin yaşandığı bir pazar olmakla birlikte perakende uygulamaları açısından Avrupa'dan farklılık göstermektedir. Bu ülkede tüketici, Avrupa kaynaklı hipermarketleri tercih etmemiştir. Eğitim ve gelenekler doğrultusunda, dengenin korunmasını sağlamak açısından uzmanlaşmış, küçük perakendecilerden ve değişik noktalardan alışveriş yapma eğilimi sürerken diğer taraftan hipermarketler karşısında küçük esnafın yok olmasını önlemek amacıyla rekabet yasaları çok etkin olarak kullanılmaktadır. Ancak birçok ürünün bir arada bulunduğu hipermarket kavramı Amerikan tüketicisinin tüketim alışkanlıklarına uymamıştır. Her ürünü o konuda uzmanlaşmış büyük perakendecilerden almaya ve ihtiyaçlarını tek bir noktadan değil değişik perakendecilerden tedarik etmeye ahşmış Amerikan tüketicisi, Avrupa kaynaklı hipermarketleri pek kullanmamıştır. Amerika'da büyük perakendecilerin 2. Dünya Savaşı'ndan sonra belirgin ölçüde pazar payı kapması, piyasada üretici-kanal yapısındaki güç dengelerini değiştirmiştir. Raflara ancak güçlü üreticilerin mallarını koyan perakendeciler bu üreticilerle büyük indirim-

21 1er üzerine pazarlık etmişler, stoklama maliyetlerini anında alım sistemleri ile iyice azaltmışlardır. Vadeli alıp peşin satış yaparak finansman karları elde eden perakendeciler, buna paralel olarak güçlerini de artırmışlardır. Amerika'da büyük perakendeciliğin yoğunlaşıp küçük perakendeciliği zor duruma sokmasını engellemek için rekabet yasaları etkin bir şekilde kullanılmıştır. Amerika'da yapılan araştırma sonuçları, büyük perakendecilerin, aynı Avrupa'da olduğu gibi toptancıların fonksiyonlarını yerine getirmelerinden dolayı, toptancıların pazarda güç kaybetmekte olduğunu ve pazarda kalabilmek için şirket evlilikleri, bütünleşme, toptancılık dışı alanlara, uluslararası pazarlara girme, kendi markalarını piyasaya çıkartma, belirli mallarda uzmanlaşmaya gitme, yeni teknolojiler kullanma gibi stratejileri izlediklerini göstermiştir Perakendecilik Sektörü ve Tarihsel Gelişimi Türkiye'de perakendecilik özellikle 1980'li yılların ortasından itibaren gıda ekseninde ve genelde Avrupa merkezli perakendecilerin etkisinde kalarak büyük bir değişim sergilemiştir. Türk perakendeciliğini etkileyen faktörleri şunlardır(bocutoğlu ve ATASOY, 2002): 1. Uzmanlaşma; belli ürünlerde uzmanlaşmış satış noktalarının artışı. 2. Ekonomik büyüme ve liberal sistemin etkisiyle iç piyasaya yabancı mal ve hizmet akışının hızlanması. 3. Teknolojik gelişim ve yeni teknolojilere ulaşımdaki kolaylık. 4. Uluslararası perakende sektörünün Türkiye pazarına verdikleri önemin artması. 5. Yerli firmaların farklı ticari işleyiş yöntemleri ile tanışması. 6. Türkiye'deki kişi başına kullanılabilir gelirdeki artış, farklı tüketim eğilimleri, orta ve üst sınıfin tercihlerindeki farklılık. Türk Perakendeciliğinin Tarihsel Süreci (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002) 1913'te İstanbul'da kurulan ancak kısa süre sonrada kapanan tüketim kooperatifleri ile birlikte ilk adım atılmıştır yılında çıkarılan kanunla tüketim maddelerinin fiyatlarına kontrol getirilmiş, devlet eliyle fiyatlar düşük tutulmaya çalışılmıştır yılında liranın değer kaybetmesinin ardından hükümet refah düzeyini artırmaya

22 yönelik çalışmalara ağırlık vermiştir. 1950'lerin ortalarında sermaye ve dağıtım sitemlerinin organizasyon yetersizliği ve üretim düşüklüğü söz konusu idi. Gıda ürünlerinde özellikle büyük şehirlerdeki kıtlık olunca ilk zincir mağaza girişimi devreye sokulmuştur. Türkiye'de dağıtım sisteminin gelişimi ve know-how ithalini sağlamak amacıyla isviçre Migros Kooperatifler Birliği ülkeye davet edilmiştir. Migros-Türk sayesinde Türkiye fiş, paketlenmiş gıda ve poşet ile tanışmıştır. 1956'da Gima A.Ş açılması ile tüketicinin temel gıda maddelerini ucuza alması sağlanmıştır. 1960'larda Vakko, Beymen, İGS, YKM, 19 Mayıs Mağazaları gibi özel sektör girişimiyle birkaç büyük mağaza açılmıştır. 1960'lardan sonra ilaç, parfümeri ve kırtasiye ürünleri bakkalların raflarından çoktı. 1970'lerin sonlarına doğru gıda ürünlerinde uzmanlaşmaya doğru bir değişim yaşanmaya başlandı arasındaki en büyük perakendecilik biçimi tüketim kooperatifleridir. 1966'da 327 olan bu kooperatifler, 1970'de 445 ve hizmet verilen üye sayısı 55 bine yükselmiştir. Tüketim kooperatifleri büyük ölçüde self servis mağazacılık alışkanlığını yerleştirmiştir. İthalatın serbestleşmeye başlandığı 1980 sonrası dönemde, yabancı tüketim mallarının ülkeye girişi ve tüketimi hızla artmıştır. 1980'lerin liberal ekonomik politikalarının perakendecilik sektörüne yansıması, 1990'lı yıllarda olmuştur. Büyük sermayeli şirketler risklerini dağıtmak, farklı alanlarda faaliyet göstermek amacıyla perakende sektörüne ilgileri ve katıhmları artmıştır. Bu şirketler güçlü sermaye yapıları, know-how'lari ve müşteri hizmetleri ile perakendecilikte hem rekabeti artırıcı hem de eğitici rol almışlardır. Tansaş, 1973 yılında, halka ucuz et ve kömür sağlamak hedefiyle İzmir'de, Tansa adıyla kuruldu yılma gelindiğinde, "Tanzim Satışlar Müdürlüğü" çatısı altında, Konak'ta ilk mağaza açıldı; mağaza sayısı, 1986 yılında 12'ye ulaştı. Bu gelişmeyle birlikte ortaya çıkan şirketleşme düşüncesi doğrultusunda, 15 Aralık 1986 tarihinde Tansaş İzmir Büyükşehir Belediyesi İç ve Dış Ticaret A.Ş. kuruldu yılında, İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne ait Tansaş hisselerinin %32.98'i halka açıldı yılı Tansaş için dönüm noktası oldu; hisselerinin büyük bölümü Doğuş Grubu'na geçti. Ana hissedar değişimini takiben Tansaş, hızlı bir değişim ve yeniden yapılanma süreci yaşadı ve kısa sürede İzmir'den Türkiye'ye yayılan ulusal bir marka haline geldi yılı sonu itibariyle Tansaş; Ege, Marmara, İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinde yer alan toplam 194 mağazası, 110,000 m2'ye yakın satış alanı, yaklaşık 4000 personeli, Tansaş markalı

23 ürünleri başta olmak üzere, kaliteli ürünleriyle yıllık 66 milyon müşteriye hizmet vermektedir. Tansaş, 2002 yılı içinde Macrocenter'ı kendi bünyesine katma kararı aldı. Bu karar. Doğuş Grubu'nun perakendecilik sektöründeki tüm gücünü Tansaş'ta yoğunlaştırmasını beraberinde getirdi. 1987'de çıkarılan özelleştirme yasaları ile Migros ve Gima özelleştirilmiştir. Vergi indirimleri, teşviklerin kapsamının genişletilmesi ve kredi kolaylıkları, tüm iş adamları için perakendeciliği cazip bir alana dönüştürmüştür. İlk modern ahşveriş merkezi olan Galeria İstanbul Ataköy'de 1988 yılında, açılmıştır. Bunu sırasıyla, Primtemps ve ilk modern hipermarket olan Belpa, ilk cash&carry formatındaki hipermarket Metro, 1991'de Carrefour, 1994'de Spar, 1995'de Kipa takip etmiştir. 1990'larda ulusal ve bölgesel büyük perakendecilerin sayısı artmasıyla perakendeciler toptancılar, dağıtımcılar ve üreticiler arasındaki sermaye ve güç birliği ilişkileri bir kez daha değişmeye başladı. Her sektörden büyük şirketler özellikle toptancı ve üretici şirketlerle büyük holdingler başta yer almıştır. Türkiye'de perakende sektörünün önümüzdeki 10 yılda % 130 büyümesi beklenmektedir. Büyük kent varoşları, Anadolu'da ilçe ve köyler halen bakirdir. Hatta büyük şehirlerin çoğunda hala potansiyel mevcuttur. Yapılan bir çalışmada Türk insanına sorulan, şehrinizde zincir mağazalar açılsa günlük alışverişinizi yaparmısmız sorusuna %43,7 evet kesinlikle, %25 muhtemelen tercih edebiliriz derken %17,2 kesinlikle hayır ve %14,1 bilmiyorum cevabı vermiştir. Günümüzde birbirlerine çok benzeyen satış promosyonları ve iletişim stratejileri uygulayan zincirler, Türkiye'de fiyat/maliyet kıskacında kısır bir döngüde yaşamlarını sürdürmektedirler (ÇELİK, 2004). Perakendecilikde zincirlerin temel stratejilerinin en önemli hedefi sürdürülebilir ve karlı bir büyümeyi gerçekleştirmektir. Bu çerçevede, globalleşme, yatırımcıların en iyi kazancı elde etmesi ve dağıtım kavramının sürekli olarak iyileştirilmesi en önemli olgulardır. Perakendeciler rekabetçi ortamda ancak süreçlerini optimize edebilirlerse başarılı olabileceklerdir (ANON, 2004n).

24 2.5. Türk Perakende Sektöründe Mevcut Durum Perakendeci Tanımları Hipermarketler, satış alanı 2500 m_'nin üstünde, 8 den fazla yazar kasası, otoparkı olan gıda ve gıda dışı ürünleri birlikte pazarlayan, perakende mağazalarıdır. Perakende ticaretin en küçük birimi bakkallar ise 50 m2'den az alana sahip bir yazar kasası olan genelde bir kişinin idaresinde bulunan perakendecilerdir. Perakendeci tanımları ve dağıhmı Çizelge l'de görülmektedir (AC Nielsen Zet). ÇİZELGE 1. Perakendeci Tanımları Satış alanı (m^) Yazar kasa Diğer özellikler (Adet) Hipermarketler Self servis, Park, ATM Büyük supermarket Self servis Küçük supermarket Self servis Supermarket Self servis Market Ana cadde, yan sokak Bakkal Sokak, cadde Perakendeci Sayıları ve Bölgesel Dağılımları 1996 yılında olan perakendeci sayısı 1999 yılında 'e gerilemiştir yılında olan bakkal sayısı 1999'da 'e düşerken hipermarket ve zincir market sayısı dan 2.42re, marketlerin sayısı 'den 'e çıkmıştır. Sektörde son iki yılda hipermarket açılışında düşme yaşanırken süpermarket ve büyük süpermarket ilgi daha da artmıştır (ÇİZELGE 2) (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002) yılı itibariyle hiper ve zincir marketler toplam perakende ticaretin % 28'ini, marketler % 16'sını, bakkallar ise % 56'sını temsil etmektedirler yılındaki tahmini ciro dağılımında toplam ticaretin % 50' sinin bakkallar, % 36'sının süpermarketler, % 14'ünün marketlerin elinde olacağı öngörülmektedir. Çizelge 3 incelendiğinde 2003 yılındaki bakkal sayısındaki düşüş ve süpermarket olgusundaki gelişim açıkça görülmektedir (BÜYÜKGÜREL, 2004).

25 ÇİZELGE 2: Perakendeci Sayıları ve Gelişimi ^^ Hiper/süpermarket Market Bakkal TOPLAM Tahmin) ÇİZELGE 3: Türkiye'de 2003 yılı perakendeci sayıları dağılımı SATIŞ ALANI (m2) Adet Hipermarketler > Büyük süpermarket Küçük süpermarket Süpermarket 400< Market Bakkal < Perakendecilerin 1/3'ü üç büyük ilde bulunmaktadır. Ağırlık Marmara Bölgesi nde olmakla beraber Ege, Akdeniz, İç Anadolu önemli merkezlerdir. Marmara Bölgesi'nde , Ege Bölgesi'nde , İç Anadolu Bölgesi'nde , Akdeniz Bölgesi'nde , Karadeniz Bölgesi'nde , Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ise perakendeci faaliyet göstermektedir (Çizelge 4) (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002). İstanbul hem kuruluş hem de çalışan sayısı açısından sektörde önemli bir konuma sahiptir. Türkiye'de perakendecilik de %60 kadarı gıda, %40'ı gıda dışı olmak üzere, tüm sektörlerde perakendeci sayısı bugün düzeyindedir (AKSOYLU, 2003). Perakendecilik son yıllarda en hızlı gelişen ve en gözde yatırım yapılan sektörlerin başında helmektedir. Bu alanda en fazla gelişmeyi ise gıda perakendeciliği göstermektedir. Özellikle günümüzde hipermarketlerin sayısı hızla artmaktadır. Doğal olarak büyümeye paralel olarak sektörde yoğun bir rekabet yaşanmaktadır (ANON, 2004v).

26 ÇİZELGE 4. Bölgelere Göre Perakendeci Sayıları Bölge Adı Süpermarket Market Bakkal Diğer Toplam Marmara Ege İç Anadolu Akdeniz Karadeniz Doğu-G.Doğu Anadolu TOPLAM Sektörde Faaliyet Gösteren Firmalar ve Bağlı Oldukları Holdingler Türk toplumunun harcamalarında gıda ve içeceğin yeri fazla olduğundan gıda sektörü büyük mağazacılıkta önde gelen sektör durumundadır. Sektörde faaliyet gösteren holdinglerin başında Migros'la Koç Holding, Gima ile Fiba Holding gelmektedir. Sabancı Holding'in Carrefour'u, Doğuş Holding'in Tansaş'ı ve Azizler Holding'in BİM'i yine sektörde hızlı gelişim gösteren hipermarketlerdir. Türkiye'de ulusal anlamda zincirler ve kuruluş tarihleri Çizelge 5'de görülmektedir. Bunun yanı sıra ülkemizde örneğin Ankara'da Canerler, İzmir'de Pehlivanoğlu, İç Anadolu'da yaygın olan Afra ve Adesa gibi bölgesel düzeyde yapılanmış zincirler mevcuttur (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002). ÇİZELGE 5. Türkiye'deki Belli Başlı Gıda Perakendecileri İsim Kuruluş İsim Kuruluş tarihi tarihi GÎMA-ENDİ 1956 REAL 1998 BEĞENDİK 1986 KİLER 1990 KİPATESCO 1995 METRO 1988 MİGROS-ŞOK 1954 BİM 1995 TANSAŞ 1986 YİMPAŞ 1982 CARREFOUR-DİA 1991

27 Hipermarketleri Yaratan Koşuilar Türkiye'de perakendecilik kanallarında önemli bir değişim yaşanmaktadır. Bu kanalların içinde önemli bir yer bulan hipermarketleri yaratan koşulları aşağıda sıralanmıştır (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002): Büyük kentlere göç Kişi başına gelirde artış Otomobil sayısının artması Kredi kartı kullanımının artması Büyük buzdolabı kullanımının yaygınlaşması İthalatın serbestleşmesi Basıh ve görsel medyada reklamların artması Bilgisayar kullanımının yaygınlaşması Ambalajda yenliklerin devreye giresi 2.6. Perakende Sektörünün Konumu Artık süpermarket zincirleri, hem kendi konseptleri ve hem de sundukları özel markalı ürünler ile toplum yaşantısında önemli bir yer edinmiştir. Böylece, perakende sektörü birçok yapısal değişimi beraberinde getirmiştir (AKSOYLU, 2003). Tüketiciler gereksinimlerini aynı çatı altındaki mekanlardan kısa sürede kolaylıkla temin etmeyi istemektedirler. Burada, tüketicinin ve çevrenin korunması ön plana çıkmaktadır. Konuya önem veren firmalar daha fazla kazanç sağlamaktadır. Tüketiciyi koruyan ve beklentilerini karşılayan zincir mağazaları daha fazla ciro yapmaktadırlar. Sektördeki rekabette farklı eğilim kazanmaktadır. Günümüzde tüketici tercihlerinde fiyat temel belirleyici neden olmamaktadır. Tüketicilerle iyi ilişkiler geliştiren perakendeciler başarıh olmaktadırlar. Sosyo-ekonomik kültürel ve psikolojik faktörlerin dışında teknolojik uygulamalarda önem taşımaktadır. Hipermarketler ve zincir marketler yaptıkları büyük alımlarla fiyatlarını bazen toptancıların bile altında tutabilmektedirler. Çoğunlukla büyük perakendeciler alımların doğrudan üreticiden yapıyorlar. Lojistik, market yönetimi, tedarik, satış ve pazarlama

28 konularında teknolojiyi de etkin kullanarak verimli perakendecilik anlayışı ile maliyetlerini düşürebilmektedirler. Hipermarketler doğal olarak büyüklüğünün sağladığı avantajları kullanmaktadır. Tüketicide marka bağımlılığına karşın hipermarket bağımlılığı bulunmamaktadır. Hipermarketler promosyonla, gazete ilanları ile ürünlerini en kısa sürede satmanın yollarını ararlar. Hipermarket tüketicileri ürünleri malı alacağı satış noktasında promosyonlara önem verirken, zincir marketlerde müşteri memnuniyeti ön plana çıkmaktadır. Hipermarketlere karşın zincir marketler stoklama işlemini şehir dışındaki büyük depolarda yaptıkları için ulaşım maliyetleri artmakta ve bu nedenle hipermarketlerde indirimlere pek rastlanmaz. Şok indirim yapan mağazalar bazen bakkallar için toptancı görevini üstlenirler (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002). İleriye dönük olarak market uygulamaların yaygınlaşması beklenmektedir. Türkiye'de süper ve hipermarketçiliğin gelişmesi gıda da sanayileşmeyi daha da geliştirecektir. Gıda sektöründe ambalaj, hijyen ve kalite çok önemlidir. Tüketicinin, ürünün ambalajı, şekli ve kalitesi önem taşıdığı için gıda sanayiinde kayıt dışı üretimden, modern ambalajlama ve pazarlama tekniklerine yönelme olacaktır. Süpermarket faaliyetleri bu açıdan Türkiye'de gıda sektörünün gelişmesine önemli katkı sağlamaktadır. Marketlerin alım güçleri nedeniyle üreticiler üzerindeki baskıları artacak ve fiyatları bir ölçüde düşürecek ve bu fiyat pazarlığı işletmeleri verimli çalışmaya yöneltecektir (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002). Türkiye'de perakendeciliğin kurumsallaşmaya başlaması ile beraber pazar yapısı manav, bakkal, kasap gibi küçük esnaftan büyük zincir mağazalara yönelim olmaktadır. Bu kurumsallaşmış perakende firmaları, indirim mağazaları formatı dahilinde gelişme gösterirken bakkallarında en büyük rakipleri olmaktadırlar. Tüketiciler, bir perakendecinin diğerlerinden ayrılmasını sağlayan beş ayrı konuya dikkat ederler: Burada ilk dört konu, fiyat, hizmet düzeyi, mağazaların çekiciliği ve ticari uzmanlıktır. Daha sonra reklam gelmektedir. Bu konuların yanında başarıh olmanın yolu da tüketicinin seçimini etkileyen alanlarda farklı ve daha iyi olmaktır. Bunlardan ayrı olan diğer üç alan müşterinin göremediği alanlardır: Lojistik sistemi, tedarikçiler ve birimlerle ilişkiler. Bu üç alandaki etkinlik, üretkenlik, verimlilik maliyet düşüklüğünü de beraberinde getirmektedir. Bunun sonuçları müşteriye ve dolayısıyla başarıya yansır. Sadece ürün bazında değil tedarikçiler açısından da ileri teknoloji kullanımı gerekmektedir. Tedarikçi zinciri denilen sistemde tedarikçilerle ilişkileri geliştirmek, eldeki ürün sayısını sınırlamak, daha düşük maliyetler ve yüksek kar sağlar (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002).

29 Bazı perakendeciler mağazaya gelen müşterilerden daha fazla kazanmak için çeşitli hizmet alanları da geliştiriyorlar. Bunlar arasında bankacılık ve seyahat acentaları ön plana çıkıyor. Öne çıkan bir başka trend ise private label olarak bilinen özel markalı ürünlerin yaygınlık kazanması. Çok sayıda perakendeci son dönemde elektronik ticareti de kullanmaya başladılar. Üyelere yönelik üyelik kartları ve avantaj programları düzenleme yaygınlaşmaktadır. Yeni müşteri kazanmaktansa mevcut müşteriyi elde tutmak daha kolaydır ve daha ucuzdur. Bu düşünce ile hazırlanan programlara Türkiye'de Migros Club Card, Tansaş Card, Carrefour Kart ve Gima Açık Kart örnekleri verilebilir (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002) Bakkaliye Sektörü Bireysel girişime dayanan bakkalların kendi aralarında oluşturmaya çahştıkları, gönüllü satın alma birlikleri, kooperatifleşme çabaları başarılı olamamıştır. Bakkallar, tüketicilere para, zaman ve kolaylık sağladıkları ölçüde varlıklarını sürdüreceklerdir. Bununla birlikte bakkalların geleceğini ekonomik koşullar belirleyecektir. Türkiye'de bakkallar, iyi bir kuruluş yeri olanlar, bireysel karizma yaratabilenler, organize olabilenler yaşama şansını yakalayabileceklerdir. Bakkallar ve zincir marketlerin sayısının hızla artmasının yanında tüketim ve tüketici beklentilerindeki değişiklere ayak uyduramadıkları sürece güçlük çekeceklerdir. Müşteri, sadece ihtiyacı olan ürünü almak için bakkala uğramakta, promosyonları ve müşteriye verdikleri hizmetlerle çekiciliklerini artıran hipermarketlere gezmek için gidip aynı zamanda birçok ürünü de almaktadır (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002). Büyük alışveriş merkezlerinin toplam alışveriş alanlarına oranı %20 iken Avrupa'da %75'tir. Türkiye'de yaşanan gelişmeler perakendecilik sektörünün yıllık bir sürede Avrupa düzeyine ulaşılacağını göstermektedir. Süpermarketlerin açılışını belirleyen kuralların yeterli ölçüde uygulanamaması ve herkesin her istediği yerde alışveriş merkezi açabilmesi, bu potansiyelden yaralanmak isteyenler için fırsat yaratmaktadır. Türkiye'de yaşam kalitesinin artması ve gelir düzeyinin yükselmesi, tüketicilerin ürün isteklerinin de değişmesini ve çeşitlenmesini getirmiştir. Böylece, perakendecilikde de yeni uygulamalar gündeme taşınmıştır. Bu bağlamda baskın olan genç nüfus esas olmak üzere, diğer tüketici gruplarının istemleri ve eğilimleri bu gelişmede önemli rol oynamıştır (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002).

30 Türkiye'de Bakkalın Yeri Türkiye'de bakkalın kişisel ilişkileri, sosyo-ekonomik yerinin belirlenmesinde önemli bir yer tutar. Ekonominin gelişmesinde küçük satış noktaları etkilidir. Küçük esnafta monopoueşme yoktur, insancıl ilişkiler öne çıkar. Yeni çıkan ürünün ilk satış noktası bakkallardır. Firmaların yeni ürünleri konusunda özellikle bakkallar müşteriye bilgi vermektedir. Ürünlerin en kısa sürede eve ulaşması bakkalla gerçekleşir. Türkiye'de bakkal esnafının en önemli özelliği, veresiye alışverişe imkan tanımasıdır. Faizin önemli olduğu bir ortamda, bakkal esnafı milyonlarca kişiye garantisiz kredi açmaktadır. Bakkalların % 70'i veresiye alışveriş yaptırmaktadır. Süpermarket ve hipermarket müşterisini, bakkalların kişisel yakınlığı ve verdiği hizmet çekecektir. Bakkallar esnaf ve sanatkar olarak tanımlanmaktadır. Türkiye'de bakkaliye sektörü ele alınıp gerek kuruluşları gerekse tarihleri ve yaptığı çalışmaları incelendiğinde. Bakkallar Odaları'nın çok önemli işlevleri görülmektedir. 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu'nun önemli değişime uğraması bakkal esnafının sorununun çözülmesinde birliktelik ve kolaylık sağlamıştır. Aynı kanunda odanın tanımı şöyle yapılmaktadır. Esnaf ve sanat sahipleri ile bunların yanında çalışanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadıyla kurulan kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliğe sahip meslek kuruluşlarıdır. Bakkal esnafı olabilmek için kalfalık ve ustalık kurslarını bitirmek şarttır. Milli Eğitim Müdürlükleri tarafından verilen ustalık belgeleri bakkal mesleğini daha bilimsel ve çağdaş duruma getirmiştir (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002) Bakkaliye Sektörünün Sorunları (BOCUTOĞLU ve ATASOY, 2002) Hipermarket ve süpermarketlerin şehir merkezlerinde kurulmaları, yakın çevrede bulunan bakkalların pazar payını önemli ölçüde düşürmekte ve hatta birçok bakkalın kapanmasına neden olmaktadır. Bu büyük mağazaların aynı şehirde zincir marketler olarak kurulmalarının yanı sıra çalışma saatlerinde de bir kısıtlama bulunmayışı sorunun daha da büyümesine yol açmaktadır. Üretici firmaların daha düşük fiyatlarla mal satmak, çeşitli promosyonlara destek vermekte ve raf kiraları ödemek gibi çeşitli kolaylıklar sağlamaları sonucunda, bu büyük mağazaların satış oranlarının artmasına neden olmaktadırlar.

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

PERAKENDECİLİK 1. PERAKENDECİLİK - PERAKENDECİ KURULUŞLARIN ÖZELLİLERİ. 10. Perakendeciliğin Tanımı

PERAKENDECİLİK 1. PERAKENDECİLİK - PERAKENDECİ KURULUŞLARIN ÖZELLİLERİ. 10. Perakendeciliğin Tanımı PERAKENDECİLİK 1. PERAKENDECİLİK - PERAKENDECİ KURULUŞLARIN ÖZELLİLERİ 10. Perakendeciliğin Tanımı Perakendecilik, üretici ve tüketici arasında malların naklini sağlayan aracılık hizmetleridir. Başka bir

Detaylı

1. Aşama: Terminoloji değişimi

1. Aşama: Terminoloji değişimi 1. Aşama: Terminoloji değişimi Perakende satış yok tüketici / alışverişçi talebi (alımı) var Dağıtım sistemi tuzaklarla doludur İş başarısının ölçümü nihai taleptir Her şey talebi anlamakla başlar 2 Dağıtım

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

4. BASKIYA ÖN SÖZ III

4. BASKIYA ÖN SÖZ III 4. BASKIYA ÖN SÖZ 1980 li yılların ortalarından itibaren Türkiye nin ekonomik yapısındaki değişim ve dönüşümlere bağlı olarak perakende sektöründe de benzer değişim ve dönüşümlerin yaşandığı açıktır. Bu

Detaylı

Organik tarım gelişmiş ülkelerde artan iç pazar talebini karşılamak için,

Organik tarım gelişmiş ülkelerde artan iç pazar talebini karşılamak için, Esin HAZNECİ GİRİŞ Organik tarım gelişmiş ülkelerde artan iç pazar talebini karşılamak için, Gelişmekte olan ülkelerde ise daha fazla ihracat gerçekleştirebilmek için yapılmaktadır. Türkiye de organik

Detaylı

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI PAZARLAMA DAĞITIM KANALI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN Dağıtım kavramı üretilen mal ve hizmetler genellikle üretildikleri yerde zamanda uygun fiyatta ve yeterli miktarda talep edilmemektedir. Mal ve hizmetlerin

Detaylı

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret www.maviperde.com 1995 li yıllardan sonra Dünyada ve Türkiye'de elektronik ticaretin ön plana çıkmasıyla ve gelecek yıllarda mekanik perde sistemi pazarının çoğunu elektronik ticaretle olacağı varsayımı

Detaylı

Bizim Toptan Halka Arz Ön Değerlendirme Raporu Halka Arz Fiyat Aralığı: 22,50-30,00 TL

Bizim Toptan Halka Arz Ön Değerlendirme Raporu Halka Arz Fiyat Aralığı: 22,50-30,00 TL Bizim Toptan Halka Arz Ön Değerlendirme Raporu Halka Arz Fiyat Aralığı: 22,5-3, TL Halka Arz Detayları Şirket Profili Sektör Arz Büyüklüğü (Pay Adedi) Halka Arz Öncesi Çıkarılmış Sermaye Ortak Satışı Perakende

Detaylı

17.03.2006 TÜRKİYE DE PERAKENDE SEKTÖRÜ

17.03.2006 TÜRKİYE DE PERAKENDE SEKTÖRÜ 17.03.2006 TÜRKİYE DE PERAKENDE SEKTÖRÜ Türkiye de hızlı bir kentleşme yaşanıyor. Özellikle İstanbul, İzmir, Ankara ve Bursa'nın her yıl nüfusları ortalama %10 artıyor. Bununda bir sonucu olsa gerek perakendecilerin

Detaylı

SICAK GÜNDEM: CARREFOURSA/GĠMA VE MĠGROS/TANSAġ DEVRALMALARI TARKAN ERDOĞAN REKABET UZMANI

SICAK GÜNDEM: CARREFOURSA/GĠMA VE MĠGROS/TANSAġ DEVRALMALARI TARKAN ERDOĞAN REKABET UZMANI SICAK GÜNDEM: CARREFOURSA/GĠMA VE MĠGROS/TANSAġ DEVRALMALARI TARKAN ERDOĞAN REKABET UZMANI 1 BirleĢme/Devralma Aktiviteleri(1998-2005) Yıllar Sayı 1998 2 1999 2 2000 3 2001 0 2002 2 2003 1 2004 0 2005

Detaylı

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak,

Detaylı

PERAKENDE SEKTÖRÜNÜN YÜKSELİŞİ DEVAM EDİYOR

PERAKENDE SEKTÖRÜNÜN YÜKSELİŞİ DEVAM EDİYOR PERAKENDE SEKTÖRÜNÜN YÜKSELİŞİ DEVAM EDİYOR Gözde SEVİLMİŞ Dünya ticaretinde, perakende sektörü önemli gelişmeler göstermektedir. Geçtiğimiz yıl 16 trilyon dolarlık hacme oluşan sektör, % 11,6 oranında

Detaylı

DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık

DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık Mevcut Durum Değerlendirmesi: Dünya ticaretinde gıda sektörü

Detaylı

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı.

Aslında, benim perakende sektöründeki kariyerim bir anlamda 12 yaşında sahibi olduğumuz süpemarkette yaz tatillerinde çalışmamla başladı. Değerli Basın Mensupları, Kıymetli Konuklar, İstanbul, 14 Temmuz 2008 Öncelikle Real Hipermarketleri Türkiye Genel Müdürü olarak gerçekleştirdiğimiz ilk basın toplantımıza katılımınız için çok teşekkür

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme MARKA EKONOMİSİ İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda Almanya ya çalışmak için işçi göndermeye başlayan

Detaylı

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org. Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.tr Güven Sak Ankara, 29 Aralık 2005 Slide 3 Gündem Ekonomide yeni trendler

Detaylı

DAĞITIM POLİTİKASI. Arş. Gör. İsmail Taş Pazarlama İlkeleri Ders Notu

DAĞITIM POLİTİKASI. Arş. Gör. İsmail Taş Pazarlama İlkeleri Ders Notu DAĞITIM POLİTİKASI Arş. Gör. İsmail Taş Pazarlama İlkeleri Ders Notu AJANDA Dağıtım kanalı nedir? Dağıtımın yarattığı faydalar, kanal üyelerinin işlevleri Dolaylı ve dolaysız dağıtım Geleneksel ve çağdaş

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ Tedarik Zinciri Nedir? Hammadde temini yapan, onları ara mal ve nihai ürünlere çeviren, nihai ürünleri müşterilere dağıtan, üretici ve dağıtıcıların oluşturduğu bir ağdır. TARLADAN

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA İstanbul - 2014 Beta I Yayın No : 3055 İşletme-Ekonomi Dizisi : 639 1. Baskı - Ocak 2014 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-082 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

ÖNÜMÜZDEKİ 5 YILIN 10 KÜRESEL MAKRO TRENDİ. Kaynak: Euromonitor International

ÖNÜMÜZDEKİ 5 YILIN 10 KÜRESEL MAKRO TRENDİ. Kaynak: Euromonitor International ÖNÜMÜZDEKİ 5 YILIN 10 KÜRESEL MAKRO TRENDİ Kaynak: Euromonitor International #1 Alışverişte Belirsiz Bir Gelecek Tüketiciler para harcama konusunda, özellikle yüksek ücretli ürünlere karşı, biraz daha

Detaylı

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama Tutundurma Karması Reklam Kişisel satış Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama İşletmelere tarihsel olarak, tutundurma metotları içinde önce kişisel satıştan; sonra reklâmlardan; daha sonra,

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Şirket Finansmanı ve Halka Açılmada Yeni Yol Haritası: Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye Şirketleri Panelinde Yaptığı Konuşma 21.03.2008 Oditoryum,

Detaylı

REKABET. Tüketicinin rekabetteki kaldıraç etkisi. Fulya DURMUŞ, GfK Türkiye

REKABET. Tüketicinin rekabetteki kaldıraç etkisi. Fulya DURMUŞ, GfK Türkiye REKABET Tüketicinin rekabetteki kaldıraç etkisi Fulya DURMUŞ, GfK Türkiye 1 Hemen her ürüne, markaya her yerden ulaşabiliyoruz Ben yine çarşıdaki ayakkabıcıya gideyim Biliyorum o telefonu istiyorsun ama

Detaylı

Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. 01.01.2012 31.03.2012 Ara Dönem Faaliyet Raporu

Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. 01.01.2012 31.03.2012 Ara Dönem Faaliyet Raporu Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. 01.01.2012 31.03.2012 Ara Dönem Faaliyet Raporu Kurumsal Künye Ticaret Unvanı Merkez Adresi Bağlı Bulunduğu Ticaret Sicili Memurluğu : Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş. : Teknosa

Detaylı

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015 Elektrik Perakende Sektörü Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları 30 Eylül 2015 2015 Deloitte Türkiye. Member of Deloitte Touche Tohmatsu Limited 1 Elektrik perakende pazarında sektör içi/dışı oyuncularla

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

BİM BİRLEŞİK MAĞAZALAR ANONİM ŞİRKETİ

BİM BİRLEŞİK MAĞAZALAR ANONİM ŞİRKETİ BİM BİRLEŞİK MAĞAZALAR ANONİM ŞİRKETİ SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ 31 MART 2012 TARİHİNDE SONA EREN ARA HESAP DÖNEMİNE AİT KONSOLİDE FAALİYET RAPORU İÇİNDEKİLER Sayfa Şirket in Faaliyet

Detaylı

IGE ISTANBUL GOLD EXCHANGE IPMI INTERNATIONAL PRECIOUS METALS

IGE ISTANBUL GOLD EXCHANGE IPMI INTERNATIONAL PRECIOUS METALS Troy Holding; grubunun kıymetli maden ticareti, madencilik, turizm, inşaat, enerji, yatırım ve ticaret faaliyetleri doğrultusunda planlama finansman, iş geliştirme, risk yönetimi ve insan kaynakları ile

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013 TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ Tutundurma, mal ya da hizmetleri satışını arttırabilmek için, alıcıları satın almaya ikna edebilmeye yönelik satıcı tarafından başlatılan tüm çabaların koordinasyonu

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ 1 M.İ.Y. ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ Kitlesel pazarlamanın gittikçe pahalı bir müşteri kazanma yolu olması Pazar payının değil müşteri payının önemli hale gelmesi Müşteri memnuniyeti

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

MÜCEVHER SEKTÖR ENDEKSİ KASIM

MÜCEVHER SEKTÖR ENDEKSİ KASIM MÜCEVHER ENDEKSİ KASIM MÜCEVHER ENDEKSİ KASIM Yasak kalktı, kartlı satışlar arttı YILBAŞI, KUYUMCULUK ÜNE HAREKET GETiRECEK! İstanbul Kuyumcular Odası ve Boğaziçi Araştırma ve Yönetim Danışmanlık iş birlikteliğiyle

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor!

AR& GE BÜLTEN. Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor! Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor! Türkiye'deki otomotiv sanayi, kurulduğu 1960'lı yıllardan beri AB otomotiv sanayi ile entegrasyonu sağlama çabası içinde bulunmaktadır.

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

TÜRK ÜRÜNLERİNİN YURT DIŞINDA MARKALAŞMASI, TÜRK MALI İMAJININ YERLEŞTİRİLMESİ VE TURQUALITY NİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (2006/4)

TÜRK ÜRÜNLERİNİN YURT DIŞINDA MARKALAŞMASI, TÜRK MALI İMAJININ YERLEŞTİRİLMESİ VE TURQUALITY NİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (2006/4) TÜRK ÜRÜNLERİNİN YURT DIŞINDA MARKALAŞMASI, TÜRK MALI İMAJININ YERLEŞTİRİLMESİ VE TURQUALITY NİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (2006/4) Özet Bilgilendirme Marka Destek Programı Kapsamına Alınan Şirketlerin

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER I-II

HALKLA İLİŞKİLER I-II Editörler Yrd.Doç.Dr. Gonca Yıldırım & Seçil Utma HALKLA İLİŞKİLER I-II Yazarlar Yrd.Doç.Dr.Gonca Yıldırım Yrd.Doç.Dr.İlker Özdemir Hasan Çiftçi Hatice Aydoğmuş Özcan Kahraman Koktürk Melis Yalçın Seçil

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir?

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? 1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? Görsel iletişim Yüz yüze iletişim Sözsüz iletişim Sözlü iletişim Araçlı

Detaylı

Stratejik Pazarlama Planlaması. Tolga DURSUN

Stratejik Pazarlama Planlaması. Tolga DURSUN Stratejik Pazarlama Planlaması Tolga DURSUN 1 İŞLETME YÖNETİM SÜRECİ PLANLAMA UYGULAMA DENETLEME o Amaçları Belirleme o Strateji ve taktikleri belirleme Örgütleme Kadrolama Yürütme Performans sonuçlarını

Detaylı

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK Uluslararası Pazarlamada dağıtım alt karması birbiriyle ilişkili iki kısımda ele alınır 1- Dağıtım kanalları seçimi 2- Fiziksel dağıtım (lojistik) ULUSLARARASI

Detaylı

MARKA HAKKI NEDİR VE MARKA BAŞVURUSU YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN UNSURLAR

MARKA HAKKI NEDİR VE MARKA BAŞVURUSU YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN UNSURLAR MARKA HAKKI NEDİR VE MARKA BAŞVURUSU YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN UNSURLAR "Sınai Mülkiyet" kavramı genel tanımı ile, sanayide ve tarımdaki buluşların, yeniliklerin, yeni tasarımların ve özgün çalışmaların

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

AKOFiS PERAKENDE TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA BİLGİ NOTU 3 ŞUBAT 2015. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS PERAKENDE TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA BİLGİ NOTU 3 ŞUBAT 2015. Halkla İlişkiler Başkanlığı PERAKENDE TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA BİLGİ NOTU 3 ŞUBAT 2015 Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK üyemiz, Bakan Yardımcımız, Milletvekilimiz,

Detaylı

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK GİRİŞ TÜRKİYE DE İNTERNET KULLANIMI ve E-TİCARET Günümüz teknoloji çağında 2000 li yılların başından itibaren, özellikle bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, bilgi toplumunun oluşmasına büyük katkı

Detaylı

İ İK İŞ R T R E E E L M V clipart İM Z IŞ O L İL K A Ğ E 1

İ İK İŞ R T R E E E L M V clipart İM Z IŞ O L İL K A Ğ E 1 KOZMETİK clipart ALIŞVERİŞ EĞİLİMLERİ 1 Derin Alışveriş üretici ve perakendecinin ortak hareket alanıdır Fiyat / Promosyon Marka /Ürün Bileşimi Mağaza ortamı/formatı: ALIŞVERİŞÇİ Ürün marka-çeşit Fiyat

Detaylı

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim

Detaylı

Şok İndirim Mağazalarının Satışı. 8 Haziran 2011

Şok İndirim Mağazalarının Satışı. 8 Haziran 2011 Şok İndirim Mağazalarının Satışı 8 Haziran 2011 Yasal Uyarı Migros Ticaret A.Ş. ( Şirket ) bu açıklamayı işleri, faaliyetleri ve mali sonuçları hakkında bilgi vermek amacıyla hazırlamıştır. P1 Bu açıklamadaki

Detaylı

İKTİSADİ GELİŞME MALİ DESTEK PROGRAMI-3

İKTİSADİ GELİŞME MALİ DESTEK PROGRAMI-3 T.C. SERHAT KALKINMA AJANSI İKTİSADİ GELİŞME MALİ DESTEK PROGRAMI-3 2013 YILI PROJE TEKLİF ÇAĞRISI İŞ PLANI EK - E Referans No: TRA2-13-İGMD03/TRA2-13-İGMD03G I MEVCUT DURUM ANALİZİ 1. İŞLETMENİN TARİHÇESİ

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

İŞ BAŞ TE TE LIK KNOL AL O ANI Jİ H AMLESİ

İŞ BAŞ TE TE LIK KNOL AL O ANI Jİ H AMLESİ İŞ TE TEKNOLOJİ BAŞLIK ALANI HAMLESİ Ülkeler Teknolojiyle Büyüyor IDI (Bilişim Gelişim Endeksi) Skoru 10,0 9,0 8,0 İngiltere Finlandiya 7,0 Fransa 6,0 5,0 4,0 3, 0 5.00 0 10.00 0 Romanya TÜRKİYE Bosna-Hersek

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 7 Mart 2014

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 7 Mart 2014 Haşmet GÖKIRMAK Yard. Doç. Dr. 7 Mart 2014 Pazarlama nedir? Piyasa ve Müşteri İhtiyaçlarının Anlaşılması Müşteri Odaklı Pazarlama Stratejisi Bütünleşmiş Pazarlama Plan ve Programının Hazırlanması Müşteri

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı YÖNETİM SİSTEMLERİ Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı Genel Bilgilendirme Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS 18001) Sosyal Sorumluluk Standardı

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

Perakende Sektörüne Yeni Düzenleme Geliyor

Perakende Sektörüne Yeni Düzenleme Geliyor Perakende Sektörüne Yeni Düzenleme Geliyor Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı, perakende sektörünün merakla beklediği Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı Taslağı'nın bugün itibariyle

Detaylı

EPDK DÜZENLEMELERİN PETROL PİYASASINA ETKİSİ. 12 Ekim 2015, Konya

EPDK DÜZENLEMELERİN PETROL PİYASASINA ETKİSİ. 12 Ekim 2015, Konya EPDK DÜZENLEMELERİN PETROL PİYASASINA ETKİSİ 12 Ekim 2015, Konya Karşılaştırılan ülkeler olgunluk eğrisinde çok farklı konumlardadır. Türkiye de yoğun düzenlemeler nedeniyle pazarın gelişmesine izin vermemekteyiz.

Detaylı

ANUGA nın organizatöründen Reed Tüyap işbirliği ile İstanbul da yeni bir gıda fuarı

ANUGA nın organizatöründen Reed Tüyap işbirliği ile İstanbul da yeni bir gıda fuarı Basın Bülteni No. 1 Anuga destekli - ANUFOOD Avrasya ANUGA nın organizatöründen Reed Tüyap işbirliği ile İstanbul da yeni bir gıda fuarı Gıda endüstrisi için yeni bir uluslararası platform olan ANUFOOD

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ ve TÜRKİYE İÇİN İHRACAT İMKANLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ ve TÜRKİYE İÇİN İHRACAT İMKANLARI İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ ve TÜRKİYE İÇİN İHRACAT İMKANLARI AĞUSTOS 2006 NESLİHAN ADANALI DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ UZMAN YARDIMCISI GİRİŞ Tekstil ve hazır giyim sektörü

Detaylı

KİLER ALIŞVERİŞ HİZMETLERİ GIDA SAN. ve TİC. A.Ş.

KİLER ALIŞVERİŞ HİZMETLERİ GIDA SAN. ve TİC. A.Ş. Halka Arz Bilgi Notu KİLER ALIŞVERİŞ HİZMETLERİ GIDA SAN. ve TİC. A.Ş. HALKA ARZ BİLGİLERİ Halka Arz Tarihi 20-21 Ocak 2011 Halka Arz Fiyat Aralığı Halka Arz Şekli Piyasa Değeri (TL) Halka Arz Büyüklüğü

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz.

E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz. Mehmet Can HANAYLI Sanal ortamda hukuksal kurallara uyarak e-ticaret yapabileceksiniz. E-Ticaretin özelliklerini ve araçlarını tanımlayabileceksiniz. E-Ticaretin yararlarını karşılaştırabileceksiniz. E-Ticarette

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

Tanıtım Kitapçığı. Gayrimenkul Sektörü Değişime Startkey Çatısı Altında Hazırlanıyor

Tanıtım Kitapçığı. Gayrimenkul Sektörü Değişime Startkey Çatısı Altında Hazırlanıyor Tanıtım Kitapçığı Gayrimenkul Sektörü Değişime Startkey Çatısı Altında Hazırlanıyor Değerli Girişimcilerimiz STARTKEY, 2013 yılında, gayrimenkul sektöründe 10 yılı aşkın zamandır deneyime sahip olan Yönetim

Detaylı

1 / 5 7.7.2015 15:17

1 / 5 7.7.2015 15:17 1 / 5 7.7.2015 15:17 6585 SAYILI PERAKENDE TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN un Geçici Madde 1 e göre dokuz ay içinde çıkartılacak YÖNETMELİKLER MADDE MADDE BAŞLIĞI AÇIKLAMA 4 Perakende bilgi sistemi

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

AYDINLATMADA LED TEKNOLOJİSİ

AYDINLATMADA LED TEKNOLOJİSİ 2014 HAZİRAN SEKTÖREL AYDINLATMADA LED TEKNOLOJİSİ Nurel KILIÇ Aydınlatmada sürekli ışık kaynakları değişmektedir ve bugün aydınlatma sektöründe yeni trend LED aydınlatma ve teknolojileridir. LED, şu anda

Detaylı

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey. GT Türkiye İşletme Risk Hizmetleri Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.com İşletme Risk Hakkında Risk, iş yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve kaçınılmazdır.

Detaylı

Renan BURDUROĞLU. Retailing Institute. Future Trends In Private Labelling. 9 Kasım 2001. 1-20 Copyright Retailing Institute

Renan BURDUROĞLU. Retailing Institute. Future Trends In Private Labelling. 9 Kasım 2001. 1-20 Copyright Retailing Institute 9 Kasım 2001 Future Trends In Private Labelling Renan BURDUROĞLU Retailing Institute 1-20 Copyright Retailing Institute Copyright Retailing Institute 9 Kasım m 2001 DÜNYADA MARKET MARKALARININ GELİŞİMİ

Detaylı

PERAKENDE YÖNETİMİ KURS PROGRAMI

PERAKENDE YÖNETİMİ KURS PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı PERAKENDE YÖNETİMİ KURS PROGRAMI ANKARA 2012 1/6 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRESİ : KURUCUNUN ADI : PROGRAMIN ADI : Perakende Yönetimi Kursu

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

Müşteri Sadakat Kartlarınız Fraud Kanalınız Olabilir mi?

Müşteri Sadakat Kartlarınız Fraud Kanalınız Olabilir mi? Müşteri Sadakat Kartlarınız Fraud Kanalınız Neden Müşteri Sadakat Kartı? Müşteriyi tanımak, müşterilerin alışveriş alışkanlıklarını analiz edebilmek, müşteri odaklı pazarlama stratejileri geliştirebilmek,

Detaylı

A- YENİLEŞİM YÖNETİMİ

A- YENİLEŞİM YÖNETİMİ Yenileşim süreci içinde olan bir firmada aşağıda yer alan temel ölçütler aranır. A- YENİLEŞİM YÖNETİMİ 1-LİDERLİK Liderler, yenilikçi bir kurum için gerekli olan ihtiyaçlar doğrultusunda; Yenileşim doğrultusunda

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

NE YAPAR. Saldi Türkiye nin tek karma ucuzluk mağazasıdır. Saldi ünlü markaların stok ürünlerini ucuza alır, ucuza satar

NE YAPAR. Saldi Türkiye nin tek karma ucuzluk mağazasıdır. Saldi ünlü markaların stok ürünlerini ucuza alır, ucuza satar NE YAPAR Saldi Türkiye nin tek karma ucuzluk mağazasıdır. Saldi ünlü markaların stok ürünlerini ucuza alır, ucuza satar Saldi yerli markaları değil, yabancı markaları satar Saldi üretim fazlası 1. kalite

Detaylı

30 Mart 2007 CCI 2006 YILI SONUÇLARINI AÇIKLADI

30 Mart 2007 CCI 2006 YILI SONUÇLARINI AÇIKLADI 30 Mart 2007 Mali Tabloların Sunumuna İlişkin Esaslar CCI 2006 YILI SONUÇLARINI AÇIKLADI Şirket in işlevsel ve raporlama para birimi Yeni Türk Lirası dır ( YTL ). Ekte sunulan bağımsız denetimden geçmiş

Detaylı

TiMNET İNTERNET MEDYA PAZARLAMA. 2005 İnternet Reklâm Geliri Raporu

TiMNET İNTERNET MEDYA PAZARLAMA. 2005 İnternet Reklâm Geliri Raporu TiMNET İNTERNET MEDYA PAZARLAMA 2005 İnternet Reklâm Geliri Raporu TiMNET İnternet Medya Pazarlama Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. Halaskargazi Cad. No: 266 Kat 4 Çankaya Apt. 34363 Şişli İ/STANBUL Tel:

Detaylı

Doğruların buluştuğu adres...

Doğruların buluştuğu adres... M E D I A Doğruların buluştuğu adres... İletişim Sanattır Firmaların kıyasıya rekabet ettikleri Etnik Pazar sürekli yeniliklere açıktır. Reklam stratejileri yapılırken hedef kitlenin doğru bir şekilde

Detaylı

HEDEF PAZAR SEÇİMİ STRATEJİLERİ

HEDEF PAZAR SEÇİMİ STRATEJİLERİ HEDEF PAZAR SEÇİMİ STRATEJİLERİ Farklılaştırılmamış Pazarlama ya da TÜM PAZAR stratejisi ; Yoğunlaştırılmış Pazarlama ya da TEK BÖLÜM stratejisi ; Farklılaştırılmış Pazarlama ya da ÇOK BÖLÜM stratejisi.

Detaylı

ADESE ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ TİCARET A.Ş. Halka Arz Detayları. Şirket Profili. 21 Ekim 2011

ADESE ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ TİCARET A.Ş. Halka Arz Detayları. Şirket Profili. 21 Ekim 2011 ADESE ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ TİCARET A.Ş. HALKA ARZ ÖN DEĞERLENDİRME RAPORU Halka Arz Fiyat Aralığı: 7,75 9,75 TL Şirket Profili Halka Arz Detayları Konya nın haricinde İstanbul, Ankara, Mersin, Kocaeli,

Detaylı

Migros Ticaret A.Ş. 3Ç 2011 Finansal Sonuçlar Kasım 2011

Migros Ticaret A.Ş. 3Ç 2011 Finansal Sonuçlar Kasım 2011 Migros Ticaret A.Ş. 3Ç 2011 Finansal Sonuçlar Kasım 2011 Yasal Uyarı Migros Ticaret A.Ş. ( Şirket ) bu açıklamayı işleri, faaliyetleri ve mali sonuçları hakkında bilgi vermek amacıyla hazırlamıştır. P1

Detaylı

ELEKTRONİK TİCARET DR. AYŞEGÜL SAĞKAYA GÜNGÖR

ELEKTRONİK TİCARET DR. AYŞEGÜL SAĞKAYA GÜNGÖR ELEKTRONİK TİCARET DR. AYŞEGÜL SAĞKAYA GÜNGÖR E-İŞ Elektronik İş (E-iş) Bilgi ve iletişim teknolojilerinin bir şirketin tüm aktivitelerini desteklemek amaçlı uygulanması Şirketin iç ve dış veri sistemlerini

Detaylı

2013 YILI VE 2014 YILININ İLK ÇEYREK DEĞERLENDİRMESİ, 15 MAYIS 2014, İSTANBUL, SWISS HOTEL

2013 YILI VE 2014 YILININ İLK ÇEYREK DEĞERLENDİRMESİ, 15 MAYIS 2014, İSTANBUL, SWISS HOTEL 2013 YILI VE 2014 YILININ İLK ÇEYREK DEĞERLENDİRMESİ, 15 MAYIS 2014, İSTANBUL, SWISS HOTEL Uyum a Genel Bir Bakış Uyum Gıda A.Ş. 1998 yılında kuruldu. Kurumsallaşma ve büyüme planlarını uygulamak adına

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı