ELEKTR K ENERJ S ÜRET M

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTR K ENERJ S ÜRET M"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2506 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1477 ELEKTR K ENERJ S ÜRET M Yazarlar Doç.Dr. Evren TURAN (Ünite 1) Doç.Dr. A. fienol AYBEK (Ünite 2) Prof.Dr. L. Berrin ERBAY (Ünite 3) Prof.Dr. Haydar ARAS (Ünite 4, 7) Yrd.Doç.Dr. Gökhan DURMUfi (Ünite 5) Prof.Dr. Engin TIRAfi (Ünite 6) Doç.Dr. Hüseyin GÜNERHAN (Ünite 8) Editör Doç.Dr. Süleyman DEM R ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2012 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard mc s Yrd.Doç.Dr. rem Erdem Ayd n Ö retim Tasar mc s Dr. Kadriye Uzun Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. Reha Akgün Dil Yaz m Dan flman Okt. Ferdi Bozkurt Grafiker Hilal Küçükda aflan Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Elektrik Enerjisi Üretimi ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, May s 2012

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... viii Elektrik Enerjisi ve Jeneratörler... 2 ELEKTR K ENERJ S... 3 Elektrik Enerjisinin Özellikleri... 3 Elektrik Enerjisi Tüketimi... 5 ELEKTR K ENERJ S N N ELDE ED LMES... 5 Sürtünme ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi... 6 Bas nç Etkisi ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi... 7 Ifl k ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi... 8 Is ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi... 8 Kimyasal Yolla Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi... 9 ELEKTROMANYET K NDÜKS YON... 9 Ak m-manyetik Alan liflkisi Faraday n ndüksiyon Kanunu Manyetik Ak Hareketsel Emk JENERATÖRLER Alternatif Ak m (ac) Jeneratörü Alternatif Ak m n Üretimi AC Jeneratör Çeflitleri Faz Say s na Göre Jeneratörler Do ru Ak m (dc) Jeneratörü DC Jeneratör Çeflitleri Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Termik ve Jeotermal Enerji Santralleri TERM K SANTRALLER Termik Santrallerde Elektrik Üretimi Kömürle Çal flan Termik Santraller Fuel Oil ile Çal flan Termik Santraller Dizel Yak t ile Çal flan Termik Santraller Do al Gaz ile Çal flan Termik Santraller JEOTERMAL ENERJ SANTRALLER ÜLKEM ZDE BULUNAN TERM K VE JEOTERMAL ENERJ SANTRALLER Kömürle Çal flan Termik Santrallerimiz Fuel Oil, Dizel ve Do al Gazla Çal flan Termik Santrallerimiz Jeotermal Santrallerimiz ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler TERM K SANTRALLER N ÇEVREYE ETK LER Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE Nükleer Santraller NÜKLEER ENERJ N N KAYNA I Ba Enerjisi NÜKLEER REAKTÖRLER N YAPISAL ELEMANLARI VE SINIFLANDIRILMASI NÜKLEER REAKTÖR T PLER Bas nçl Su Reaktörü Kaynar Su Reaktörü A r Su Reaktörü Gaz Grafit Reaktörü H zl -Üretken ve Yeni Nesil Nükleer Reaktörler F SYON ENERJ S N N AKTARILMASI SO UTMA-GÜÇ DEVRES ELEMANLARI GÜÇ ÇEVR M Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Hidroelektrik Enerji Santralleri H DROELEKTR K SANTRALLER N YAPISI TEMEL KAVRAMLAR H DROELEKTR K SANTRAL T PLER H DROELEKTR K TÜRB N T PLER Üst Bas nç Türbinleri Serbest Püskürtmeli Türbinler SUYUN ENERJ S B R H DROELEKTR K SANTRAL PLANLAMA AfiAMALARI Ön nceleme ( stikflaf) Çal flmalar Master Plan Çal flmalar Planlama (Fizibilite-Yap labilirlik) Çal flmalar Kesin Proje Çal flmalar ÜLKEM ZDEK H DROELEKTR K SANTRALLER Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças

5 çindekiler v Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Rüzgâr Enerjisinden Elektrik Enerjisi Üretimi RÜZGÂR TÜRB N B LEfiENLER Pervane Palalar Nasel Rüzgâr Türbinlerinin Güç Kontrol Mekanizmalar Rüzgâr Türbini Sapma Mekanizmas Rüzgâr Türbini Kuleleri Rüzgâr Türbini Jeneratörleri Rüzgâr Türbini Diflli Kutular Rüzgâr Türbini Elektronik Kontrol Ünitesi Fren Sistemi Anemometre ve Rüzgârgülü ELEKTR K ÜRET M : BÜTÜN B LEfiENLER N B R ARAYA GET R LMES BÜYÜKLÜKLER NE GÖRE RÜZGÂR TÜRB NLER Küçük ya da Ev-Çiftlik Ölçekli Rüzgâr Türbin Sistemleri Büyük ya da Ticari Ölçekli Rüzgâr Türbini Sistemleri RÜZGÂR TÜRB NLER NDE GÜVENL K Y ld r m Korumas ve Topraklama RÜZGÂR TÜRB NLER N N ÜRET M VE KURULUMU RÜZGÂR TÜRB NLER N N ÇEVRE LE ETK LEfi M Yan Ürünler Gürültü Kufllar Görsellik Gölgeleme GEÇM fiten GÜNÜMÜZE RÜZGÂR TÜRB NLER Türkiye de Rüzgâr Türbinleri Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Günefl Enerjisinden Elektrik Enerjisi Üretim Sistemleri GÜNEfi ENERJ S GÜNEfi P LLER Günefl Pilinin Çal flma Prensibi Günefl Pilinin Verimini Etkileyen Faktörler GÜNEfi PANELLER Günefl Panellerinin Konumland r lmas ÜN TE 6. ÜN TE

6 vi çindekiler GÜNEfi P L S STEMLER fiebeke Desteksiz Günefl Pili Sistemleri fiebeke Destekli Günefl Pili Sistemleri Günefl Paneli Sistemlerinin Maliyeti YO UNLAfiTIRILMIfi GÜNEfi ENERJ S S STEMLER Yo unlaflt r lm fl Termal Günefl Enerjisi Santralleri Yo unlaflt r lm fl Fotovoltaik Günefl Enerjisi Santralleri Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE Bileflik Is ve Güç Üretimi, Otoprodüktör Uygulamas B LEfi K ISI VE GÜÇ ÜRET M (KOJENERASYON) Bileflik Is Güç Santrallerinin Avantajlar Bileflik Is -Güç ve Çevre B LEfi K ISI VE GÜÇ S STEMLER N N TEMEL B LEfiENLER Ana Tahrik Bilefleni Jeneratör At k Is Kazan m Sistemleri Otomatik Kontrol Sistemleri B LEfi K ISI VE GÜÇ ÜRET M S STEM SEÇ M Yak t Elektrik Is Oran Yük E risi Start (Dur-Kalk) Say s Ortam S cakl Kapasite B LEfi K ISI VE GÜÇ ÜRET M T PLER Buhar Türbinli Bileflik Is ve Güç Santralleri Is -Elektrik Oran n n Tasar ma Etkisi Gaz Türbinli (Brayton Çevrimi) Bileflik Is Güç Santralleri Bileflik Gaz-Buhar Çevrimi Gaz Motorlar OTOPRODÜKTÖRLÜK VE OTOPRODÜKTÖR UYGULAMALARI Otoprodüktörlü ün Hukuki Alt Yap s Otoprodüktör Uygulamas na liflkin Bir Örnek Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar

7 çindekiler vii Hibrit Elektrik Enerjisi Üretim Sistemleri H BR T ENERJ S STEMLER Hibrit Enerji Sistemleri Uygulamalar H BR T ENERJ S STEMLER N N ÖZELL KLER Hibrit Sistemlere Ba l Merkezi Elektrik fiebekesi Tekil Elektrik fiebekeli Hibrit Sistemler Tekil veya Özel Amaçl Hibrit Sistemler H BR T ENERJ S STEMLER TEKNOLOJ LER Enerji Tüketen Düzenekler Döner Elektrik Makinalar Yenilenebilir Enerji Jeneratörleri Rüzgâr Türbini Günefl Panelleri Hidro Türbinler Biyokütle Yak tl Jeneratörler Yak t Hücreleri Fosil Yak tl Jeneratörler Enerji Depolama Enerji (Güç) Dönüfltürücüler Yük Boflaltma Denetimsel Kontrol Enerji Yükleri H BR T ENERJ S STEMLER NDE TASARIM Yükleme Efllemesi Günefl-Rüzgâr Hibrit Enerji Üretim Sistemi Elemanlar H BR T ARAÇLAR Hibrit Araçlar n Avantajlar ve Dezavantajlar Yak t Hücreli Araçlar Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE Sözlük Dizin

8 viii Önsöz Önsöz Günümüzdeki teknolojik geliflmelere paralel olarak enerji tüketimi de gittikçe artan bir ivme kazanmaktad r. Bugün bir ülkenin geliflmifllik düzeyi, kifli bafl na düflen elektrik enerjisi tüketimi ile ölçülmektedir. Dünya nüfusu artarken geleneksel enerji kaynaklar n n büyük bir h zla tükenmesi toplumlar bir yandan mevcut enerji potansiyelini daha etkin bir flekilde kullanmaya iterken di er yandan da yeni enerji kaynaklar bulmaya zorlamaktad r. Ayr ca geleneksel enerji kaynaklar n n Dünya üzerindeki homojen olmayan da l m ve son y llarda geliflen çevre bilinci; su, günefl ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklar ndan daha fazla yararlanmay ve bu yönde yeni teknolojiler gelifltirmeyi gerekli k lmaktad r. Ülkemiz her ne kadar petrol ve do algaz gibi geleneksel enerji kaynaklar aç - s ndan zengin olmasa da yenilenebilir enerji kaynaklar bak m ndan oldukça flansl bir co rafyada yer almaktad r. Bununla birlikte ülkemizin ya fl rejimindeki düzensizlikler, artan nüfus sonucu içme suyuna olan talebin her geçen gün artmas ve buna karfl n yap laflmayla birlikte su havzalar n n küçülmesi, tar m ve hayvanc l k faaliyetlerinin sürdürülmesi için düzenli ve yeterli su ihtiyac mevcut su kaynaklar m z n elektrik üretiminde çok dikkatli bir flekilde kullan lmas n gerektirmektedir. Öte yandan ülkemiz co rafi konumu ve iklimi nedeniyle sahip oldu u günefl ve rüzgâr enerjisi potansiyeli aç s ndan birçok ülkeye göre flansl durumdad r. Bu kaynaklardan yararlanarak elektrik enerjisi üretimini neredeyse tüm yurt çap nda gerçeklefltirmek mümkündür. Elektrik enerjisi üretiminde kullan lan kaynaklar aç s ndan ülkemiz büyük ölçüde d fla ba ml d r. Evimizin, iflyerimizin ayd nlatma ve s tma ihtiyac yla birlikte günlük yaflamda kulland m z ev aletlerinin, sanayi üretiminde kullan lan büyük ölçekli makinelerin hemen hemen hepsi elektrik enerjisine ihtiyaç duyarlar. Elektrik kesintisi nedeniyle bir an için bunlar kullanamad n z, fabrikalar n haftalarca üretim yapamad hayal ediniz. Böyle bir durumun toplumsal ve ekonomik tahribat çok büyük olacakt r. Dolay s yla elektrik enerjisi üretiminde d fla ba- ml l ktan kurtulmak ve arz güvenli i sa lamak için elektrik enerjisi üretiminde kullan lan kaynaklar çeflitlendirmek de gerekir. Elinizdeki kitap elektrik enerjisi üretiminde kullan lan teknolojileri tan mak, bu teknolojilerin alt nda yatan fiziksel gerçekleri kavramak aç s ndan ö rencilerimize yeni ufuklar açacakt r. Özellikle meslek yüksekokullar nda ö renim gören ö rencilerin elektrik enerjisinin üretimi konusunda yararlanabilece i yeterince Türkçe kaynak bulunmamaktad r. Dolays yla önlisans program m z için haz rlanan bu kitap an lan eksikli- i de bir ölçüde giderecektir. Kitab n z, iletiflim ça n n bir gere i olarak konular kendi bafl n za çal fl rken baflvurabilece iniz internet kaynaklar n da içerecek flekilde haz rlanm flt r. Ayr ca üniteler, verilen bilgilerin pekifltirilmesi amac yla çok say da grafik, flekil ve resimle de desteklenmifltir. Kitab n z n baz içerikleri önlisans program m zda yer alan di er derslerle de iliflkili oldu undan, tekrara kaçmamas aç s ndan mümkün ol-

9 Önsöz ix du unca farkl noktalar üzerinde durulmaya çal fl lm flt r. Bu konularda daha fazla bilgi edinmek isterseniz ilgili kitaplardan da yararlanabilirsiniz. Büyük bir eksili i gidermede katk da bulundu unu düflündü üm bu kitab n haz rlanmas nda eme i geçen herkese teflekkür eder, ö rencilerimize baflar lar dilerim. Editör Doç.Dr. Süleyman DEM R

10 1ELEKTR K ENERJ S ÜRET M Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Elektrik enerjisinin özelliklerini ifade edebilecek, Elektrik enerjisinin elde edilme yöntemlerini aç klayabilecek, Elektrik ve manyetizma aras ndaki iliflkiyi yorumlayabilecek, Sabit büyüklükteki bir manyetik alan içerisinde hareket eden bir iletkende oluflan hareketsel emk yi irdeleyebilecek, AC jeneratörlerde elektri in nas l üretildi ini aç klayabilecek, DC jeneratörlerde elektri in nas l üretildi ini ifade edebilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz. Anahtar Kavramlar Elektrik Üretimi Elektromanyetik ndüksiyon Manyetik Ak De iflimi Mekanik Enerjinin Elektrik Enerjisine Dönüflümü Alternatif Ak m Üretimi Do ru Ak m Üretimi çindekiler Elektrik Enerjisi Üretimi Elektrik Enerjisi ve Jeneratörler ELEKTR K ENERJ S ELEKR K ENERJ S N N ELDE ED LMES ELEKTROMANYET K NDÜKS YON JENERATÖRLER

11 Elektrik Enerjisi ve Jeneratörler Bazen en yak n m zda gerçekleflen olaylar, hakk nda çok az bilgiye sahip olduklar m zd r. Elektrikle iliflkimiz de böyledir ve bizler için di er fiziksel olaylar kadar kolay anlafl labilir bir kavram de ildir. Elektri i, temel olarak bir enerji formu olarak düflünebiliriz. Elektrik; kömür, petrol, do algaz gibi fosil kaynakl yak tlar, nükleer enerji veya su ve günefl gibi yenilenebilir enerji kaynaklar kullan larak elde edilen ikincil bir enerji biçimidir. Elektrik sayesinde do ada çeflitli hallerde bulunan enerjiyi depolayabiliyor, uzak mesafelere tafl yabiliyor ve farkl enerji türlerine etkin bir biçimde dönüfltürebiliyoruz. Günlük hayatta kulland m z elektrik enerjisi elektrik santrallerinde üretilerek iletim ve da t m hatlar yla yaflad m z yerlere gelmektedir. Elektrik enerjisi üretiminin temelinde enerji dönüflümü yer al r. Santrallerde, mekanik enerji jeneratör ad verilen ayg tlar yard m yla elektrik enerjisine dönüfltürülür. Bu ünitede öncelikle elektrik enerjisinin özelliklerinden bahsedilecektir. Daha sonra ise elektrik enerjisinin nas l üretildi ine ve evimizde kullanabildi imiz biçime nas l dönüfltürüldü üne iliflkin bilgiler verilecektir. ELEKTR K ENERJ S Do rudan ölçülemeyen bir de er olan enerji bir cisim ya da sistemin ifl yapabilme yetene idir ve do ada bulunan her maddenin özünde saklan r. Bu gizli enerji daima kendinden sonra gelen bir enerji türüne dönüflme e ilimindedir. Enerjinin korunumu ilkesine göre enerji yoktan var edilemez, var olan enerji de yok edilemez ancak bir türden di er türe de iflir. Enerji, üretildi i kayna a göre mekanik, s, fl k, kimyasal ve elektrik enerjisi olarak s n fland r l rlar. Elektrik enerjisi yenilenebilir olmayan (kömür, petrol, do al gaz, nükleer) ya da yenilenebilir enerji kaynaklar (günefl, su, rüzgar, jeotermal, biyomas) kullan larak ikincil bir enerji olarak elde edilmektedir. Enerji kaynaklar bize yaflant m z devam ettirmek için gerekli olan enerjiyi sa lar. Elektrik Enerjisinin Özellikleri Dünya da en yayg n olarak kullan lan enerji biçimi olan elektrik enerjisinin di er enerji türlerine dönüfltürülmesi kolayd r. Elektrik enerjisi kullanma amac na uygun olarak mekanik, s, fl k ve kimyasal enerjiye çevrilir. Örne in, konutlarda ve ifl yerlerinde elektrik enerjisi fl k enerjisine çevrilerek, ayd nlatma amac yla kullan l-

12 4 Elektrik Enerjisi Üretimi maktad r. Benzer flekilde elektrik enerjisi, elektrikli ocaklar, f r nlar veya sobalar sayesinde kolayca s enerjisine dönüfltürülür. Elektrik enerjisi, toplumlar n ekonomik, sosyal ve kültürel yönlerden kalk nmas n sa layan en önemli güçtür. H zla ilerleyen teknolojideki geliflmeler ve hatta evlerimizde yaflant m z n ayr lmaz bir parças olarak kulland m z makineler elektrik enerjisi sayesinde mümkün olmufltur. Elektrik motorlar n n di er motorlara göre daha küçük boyutta yap labilmesi, çal flt r l p durdurulmas n n basit bir anahtarla mümkün olmas, özel bir bak m gerektirmemesi ve sessiz çal flmalar, ev cihazlar nda elektrik enerjisinin kullan lmas n n en önemli nedenlerindendir. Günlük yaflant m zda elektrik enerjisinin kullan lmad bir alan neredeyse yoktur. Elektri in sanayide kullan lma yerleri de say lmayacak kadar fazlad r. Elektrik makinelerinin verimlerin yüksek olmas, yani kayb n minimum olmas, kumandalar n n kolayl ve yap lar n n basit olmas, di er enerji makineleri yan nda ön s - ray almalar na neden olmufltur. Elektrik enerjisinin di er enerji türlerine göre çok uzaklara tafl nmas ve kullan lmas daha kolayd r. Elektrik santrallerinde üretilen elektrik enerjisi, binlerce kilometre uzakl ktaki yerleflim merkezlerine ve sanayi tesislerine iletim hatlar ile kolayca iletilebilir. letildi i noktada elektrik enerjisi, konutlara ve ifl yerlerine da t lmak üzere say s z parçaya ayr larak kullan labilir. Elektrik enerjisinin verimi yüksektir. Bir enerji türü baflka bir enerji türüne dönüfltürülürken ikincil enerji türleri de ortaya ç kar. Elektrik enerjisi, kullan ld yerlere göre fl a, sese, s ya ve harekete dönüflür. Bunlar n aras nda özellikle s enerjisinin büyük olmamas istenir. Is enerjisinden yararlan lamad durumlarda verim düfler. Elektrik enerjisinin s dan baflka bir enerjiye dönüfltürülmesinde oluflan s enerjisi az oldu u için verimi yüksektir. Elektrik enerjisi, akümülatörlerde kimyasal enerjiye dönüfltürülerek veya kondansatörlerde ise do rudan s n rl miktarda depo etme olana bulunmas na ra men, genel anlamda depo edilemeyen bir enerji türüdür. Elektrik enerjisinin üretildi i anda kullan lma zorunlulu u vard r. Bundan dolay üretim ile tüketim aras nda devaml bir dengenin bulunmas gerekir. Ayr ca üretim sisteminde bir ar za ortaya ç kt nda, bu sisteme ba l say s z kullan c da hizmetlerin durmas na ya da aksamas na neden olur. Bu nedenle, elektrik enerjisinin üretiminde süreklili in sa lanmas gerekir. Farkl enerji türlerinden elektrik enerjisinin üretilmesini sa layan tesislere elektrik santrali denir. Endüstride, ifl yerlerinde ve evlerde kullan lan elektrik bu santrallerde üretilir. Bu santrallerde, alternatif ak m üreten dev üreteçler ya da jeneratörleri çal flt ran türbinler bulunur. Türbinleri de potansiyel enerjiye sahip (baraj suyu ya da kömür vb.) bir enerji kayna ndan gelen güç döndürür. Elektrik enerjisi, do ru ak m ve alternatif ak m olmak üzere iki biçimde üretilir. Günümüzde kullan lan elektrik enerjisinin büyük bölümü alternatif ak m olarak üretilmektedir. Elektrik enerjisi, basit bir elektrik devresinde oldu u gibi elektrik santralinde bafllay p evlere, iflyerlerine kadar uzanan ve oradan tekrar santrale dönen kapal bir devrede tafl n r. Elektrik enerjisinin çok uzaklara ekonomik olarak iletilmesi için yüksek gerilim (voltaj) de erlerine ihtiyaç vard r. Do ru ak m elde etmekte kullan lan dinamolar ise düflük gerilime sahiptir. Oysa alternatif ak m üreten jeneratörlerden yüksek gerilim elde edilmektedir. Bu nedenle elektrik enerjisinin uzak mesafelere iletimi yüksek gerilim de erine sahip alternatif ak mlarla yap lmaktad r.

13 TELEV ZYON TELEV ZYON 1. Ünite - Elektrik Enerjisi ve Jeneratörler 5 Elektrik enerjisinin üretildi i santraller ço u zaman yerleflim birimlerine uzak olur. Baz yerlerde ise hiç santral yoktur. Bu nedenle üretilen elektrik enerjisini iletmek yani tafl mak gerekir. Elektrik enerjisi üretimine paralel olarak tafl ma ve da t m için özel düzenek ve flebekelere ihtiyaç duyulur. Elektrik santrallerinde üretilen elektrik enerjisinin kullan laca yerlere iletilmesini enerji nakil hatlar sa lar. Enerji nakil hatlar yer alt nda veya yer üstünde bulunan iletken tellerden oluflur. Elektrik enerjisinin tüketicilere ulaflt r lmas için tesis edilen iletim ve da t m flebekeleri, iletim ve da t m n yap laca yerleflim yerlerinin özelliklerine göre uygun, güvenli ve kesintisiz enerji verebilecek özellikte olmal d r. Elektrik Enerjisi Tüketimi Enerji türleri içerisinde elektrik enerjisinin maliyeti oldukça yüksektir. Bu nedenle elektri in tüketimi konusuna önem vermek gerekir. Elektrik da t m flirketlerinin elektrik enerjisi tüketimini hesaplamada kulland klar enerji birimi kilowatt-saat (kwh) tir Bir kwh, bir saatte harcanan elektrik enerjisi miktar d r. Gücü 60 watt (W)olan bir buzdolab günde 24 saat (h) çal flmaktad r. Elektrik da- t m flirketi 1 kilovat-saat (kwh) lik elektrik enerjisini 20 kurufla satmaktad r. Buna göre buzdolab n n 1 haftada harcad elektrik enerjisinin bedeli kaç T dir? ÖRNEK Çözüm: 1000 W=1 kw oldu una göre 60 W =0,06 kw t r. Öte yandan, Enerji= Güç zaman oldu una göre, buzdolab n n bir günde harcad elektrik enerjisi, Enerji= (0,06 kw) (24 h)=1,44 kwh bulunur. Benzer flekilde buzdolab n n bir haftada harcad elektrik enerjisi, Enerji= (1,44 kwh/gün) (7Gün)=10,08 kwh olacakt r. Bu tüketimin bedeli, Tüketim bedeli= (10,08 kwh) (T0,20/kWh) =T2,02 bulunur. Elektri in kilowatt-saati (kwh) 50 kurufl ise 100 W l k bir ampülün SIRA günde S ZDE 20 saat (h) süreyle kullan lmas n n bedeli kaç T dir? 1 ELEKTR K ENERJ S N N ELDE ED LMES Elektrik kelimesi eski Yunanca da kehribar anlam na gelen elektron kelimesinden türetilmifltir. M.Ö. 600 y llar nda eski Yunanl lar yün parças na sürülen SORU bir kehribar n baflka cisimleri çekti ini gözlemifller. Bu deneyi ilk yapan Yunanl filozof ve SORU bilgin Thales (M.Ö ) bu olay n sadece kehribarla ilgili oldu unu sanm fl ve elektron ad n kullanm flt r. Biz bu olay kehribar n elektrik yükü ile yüklenmesi olarak aç kl yoruz. Yap lan deneyler sonucunda Benjamin Franklin ( ), art (pozitif) ve eksi (negatif) olarak isimlendirdi i iki çeflit elektrik yükü oldu unu bulmufltur. Yüne sürülen kehribar parças n n nas l elektrik yükü ile yüklendi ini anlayabilmemiz için maddelerin yap tafllar olan atomlar n yap s n incelemeliyiz. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P K T A P

14 6 Elektrik Enerjisi Üretimi Maddenin en küçük yap tafl olan atom kendi içerisinde bulunan parçac klar n etkisiyle elektri in oluflumunda ve iletilmesinde büyük rol oynar. Bir atomun merkezinde çekirde i yer al r. Çekirdekte pozitif yüklü protonlar ve yüksüz nötronlar bulunur. Bu çekirde in etraf nda ise negatif yüklü elektronlar hareket halindedir. Bir elektronun yükü ile bir protonun yükü birbirine eflde erdir. Yüksüz bir atomda elektronlar n ve protonlar n say lar eflittir. Bu durumda atomun toplam yükü s - f rd r ve atomun yüksüz veya nötr oldu u söylenir. Böyle nötr atomlardan oluflan cisimler de elektriksel olarak nötrdür. Bir cismi negatif olarak yüklemek için cisme eksi yükler verilmeli veya cisimden art yükler al nmal d r. Benzer flekilde cisim pozitif olarak yüklenmek istenirse cisme art yük verilir ya da eksi yük cisimden al n r. Genellikle eksi yüklü elektronlar hareketli olduklar ndan pozitif yüklü cisim demek elektronlar n n bir k sm n kaybetmifl cisim anlam na gelir. Negatif yüklü cisim denildi inde ise bir miktar elektron kazanm fl cisim anlafl l r. Evinizde aya n z hal da sürüdükten sonra kap n n koluna dokunursan z, hissetti iniz ve bazen de can m z yakan k v lc m n nedeni parma n zla kap kolu aras nda s çrayan yüklü parçac klard r. Kuru havada saç n za bir balonu ya da tara n z sürterseniz hem saç n z hem de balon veya tarak yüklenir. Televizyon ve el fenerindeki elektrik ak mlar elektrik yüklerinin elektriksel kuvvetlerin etkisi ile tellerde akmalar sonucu oluflur. Bu durumda da yine yüklerin cisimden uzaklaflt - r lmas söz konusudur. Bu örneklerden de anlafl laca gibi hem durgun (statik) elektrik yükleri oluflturarak hem de hareketli elektrik yükleri ile yani elektrik ak - m ile elektrik enerjisi üretilir. Statik elektrik veya elektrik ak m elde etmek için bir d fl etki yard m yla elektron atomdan ayr lmal d r. Sözü edilen d fl etki sürtünme, bas nç, s, fl k, manyetizma veya kimyasal yollarla sa lanabilir. fiekil 1.1 Sürtünme ile Elektriklenme Sürtünme ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi Statik (durgun) elektrik yüklerinin sebep oldu u olaylar inceleyen bilim dal na elektrostatik denir. Statik elektrikte bir ak fl veya hareket söz konusu de ildir. Fakat bu durgun elektri in bir ifl yapmamas anlam na gelmez. Statik elektrik yüküne sahip olan cisimler kendisinden z t yüklü cisimleri çeker veya iter. Statik elektrik yüklerin etkileflimlerini incelemek için Kürk Plastik çubuk plastik çubuk ve kürk (veya yün kumafl) en iyi örneklerdir. fiekil 1.1 de iki plastik çubuk ve bir kürk parças verilmifltir. Plastik çubuklar kürk parças na sürtüldü- ünde elektriklenir. Sürtünme durumunda plastik çubuk ve kürk aras ndaki etkileflim sonucunda her ikisi de yüklenirler. Her ikisi de bafllang çta yüksüz olan bir plastik çubu u bir kürk parças na sürttü ümüzde çubuk negatif, kürk parças pozitif yüklenir. Bu flekilde cisimlerin elektrik yükü kazanmalar na

15 1. Ünite - Elektrik Enerjisi ve Jeneratörler 7 sürtünme ile elektriklenme denir. Kürkün kazand art yük ile plastik çubu- un kazand eksi yüklerin büyüklükleri birbirlerine eflittir. Asl nda plastik çubuk ne kadar elektron kazand ysa kürk parças da ayn miktarda elektron kaybetmifltir. Yük yarat lmaz ya da yok edilemez. Yaln zca bir cisimden di erine yük aktar l r. Sürtünme ile elektriklenen iki plastik çubuk birbirlerini iterler. Statik elektriklenmeye bir di er örnek y ld r m ve flimflek olaylar verilebilir. Ya murlu havalarda bulutlar n kendi aralar nda temas neticesinde, bulutlar statik elektrik yükü ile yüklenir. Yeryüzünün elektrik yükü pozitif, bulutlar n elektrik yükü negatif oldu u için bazen bulutla yeryüzü aras nda elektrik yük akmas gerçekleflir. Bu olaya y ld r m denir (fiekil 1.2). E er statik yük hareketi bulutlar aras nda olursa bu olaya flimflek ad verilir. Y ld r m n büyük binalara zarar vermesini önlemek için paratoner kullan l r. Böylece bulutlarda meydana gelen statik yükler paratoner yard m yla topra a aktar l r ve y ld r m n zararl etkisi engellenir. fiekil 1.2 Y ld r m Olay Elektrik üretmede bir di er yöntem elektrik ak m oluflturmakt r. Elektri in en pratik uygulamalar elektrik ak mlar yla ilgili olanlar d r. Elektronlar n hareketi ile ifl yapan enerji, elektrik enerjisi üretilebilir. Elektrik ak m elde ederek elektrik enerjisi üretmek için çeflitli yöntemler vard r. Bunlar; bas nç etkisi, fl k enerjisi, s enerjisi, kimyasal etki ve manyetik etki ile elektrik üretme yöntemleridir. Bas nç Etkisi ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi Kristal yap l baz malzemeler fiekil 1.3a daki gibi mekanik bas nç etkisi alt nda b - rak ld zaman, elektrik yük ak fl meydana gelir. Malzemenin iki yüzünde farkl iflaretli yükler oluflur. Z t iflaretli yük birikimi potansiyel fark yani voltaj demektir. Bu yöntemle voltaj elde etmeye piezoelektrik olay denir. Do al olarak bunun tersi de gerçekleflebilir. Ayn malzemeye fiekil 1.3b deki gibi bu kez bir potansiyel fark uyguland zaman kristalin flekli az da olsa de iflir. Piezoelektrik olay, Jacques

16 8 Elektrik Enerjisi Üretimi fiekil 1.3 (a) Bas nç Uygulanan Piezoelektrik Kristal Malzemede Potansiyel Fark Oluflmas ve Pierre Curie kardefller taraf ndan 1880 y l nda keflfedilmifltir. Kristal mikrofonlar, quartz saatler burada bahsedilen bas nç etkisi ile elektrik ak m elde etme prensibine göre çal fl r. piezoseramik (b) Piezoelektrik Kristale Bir Potansiyel Fark Uyguland nda fieklinin De iflmesi (a) elektrik kayna (b) Bu olay n günlük yaflant m zdaki di er bir uygulamas olarak otomobillerdeki hava yast klar n n sensörleri verilebilir. Bu sensörlerde kullan lan piezoelektrik malzeme çarpma sonucu oluflan flok dalgas n alg layarak hava yast n n aç lmas - n sa layan bir elektriksel sinyal üretir. Benzer flekilde gemilerde derinlik ve hedef bulmaya yarayan sonar cihazlarda, piezoelektrik olaydan yararlan l r. Sonar cihaz nda bu etki kullan larak su içine ses yay m yap l r. Sesi ç karan, uygulanan elektrik enerjisi nedeniyle titreflen kristallerdir. Ses hedeften yans y nca bu defa kristaller suyun ses yüzünden s k flmas yla titreflir. Titreflen kristaller bu kez elektrik ak - m üretir. Üretilen ak m ekranda görüntüye çevrilerek hedef tespiti yap l r. Ifl k ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi Ifl k enerjisinden yararlanarak elektrik enerjisi elde eden sistemlere fotovoltaik sistemler denir. Günefl pilleri, yüzeylerine gelen günefl fl n do rudan elektrik enerjisine dönüfltüren yar iletken maddelerdir. Günefl pillerinin üzerlerine fl k düfltü ü zaman uçlar nda elektrik gerilimi oluflur. Birden fazla günefl pilleri birbirlerine ba lanarak yüksek voltaj elde edilebilir. Günlük yaflant m zda fotovoltaik düzenekler hesap makinesi, kol saatleri, fl k ölçme sistemleri gibi yerlerde kullan l r. Ayr ca günefl enerjisinden yararlanarak çal flacak elektrikli otomobilleri gelifltirme çal flmalar devam etmektedir. Fotovoltaik sistemleri 6.ünitede de ayr nt l olarak inceleyeceksiniz. Is ile Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi Is enerjisi elektrik ak m elde etme yönteminde, iki farkl metalin birer uçlar elektriksel kaynak yap larak birlefltirilip, birleflim yüzeyi s t lacak olursa bir metalden di erine do ru elektron hareketi bafllar. Bu durumda metallerin di er iki ucu aras nda gerilim (voltaj) oluflur. Is enerjisinden yararlanarak gerilim üreten bu tür sistemlere s l çift (termokupul) denir. Bu sistem yüksek s cakl kta çal flan f r nlar n s - cakl n n ölçülmesinde kullan l r. Is l farklardan yararlanarak elektrik enerjisi üreten sistemlere termoelektrik jeneratör denir. Termoelektrik jeneratör sisteminin temeli 1821 y l nda Thomas Seebeck taraf ndan kesfedilen Seebeck olay na dayan r. Bir termoelektrik modül, elektriksel olarak yar iletken malzemelerden oluflur. Böyle bir modülün uçlar na

17 1. Ünite - Elektrik Enerjisi ve Jeneratörler 9 yük ba lanarak oluflturulan termoelektrik devrede, modülün bir yüzeyinin s t l p di er yüzünün so utulmas ile termoelektrik jeneratör yap l r. Kimyasal Yolla Elektrik Enerjisinin Elde Edilmesi Günlük hayat m zda s kça kulland m z pil ve aküler kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüfltüren sistemlerdir. Pil ve akülerde elektrik enerjisinin depolanmas kimyasal yöntemlerle yap lmaktad r. fiekil 1.4 te görüldü ü gibi, bak r ve çinko levhalar suland r lm fl sülfürik asit çözeltisi içine dald r l rsa, çözelti ve metal levhalar aras nda meydana gelen kimyasal olaylar sonucunda iki levha aras nda bir elektrik ak m oluflur. Bak r Çinko fiekil 1.4 Kimyasal Etki ile Elektrik Üretme Sülfürik asit çözeltisi Elektrik enerjisi üretmede yayg n olarak manyetik etki ile sa lan r. Günlük yaflant m zda kulland m z araba, otobüs, tramvay, metro, uçak, gibi ulafl m araçlar n n çal flmas nda gerekli olan elektrik enerjisi ve evlerimizde, iflletmelerde kulland m z elektrik enerjisinin elektrik santrallerinde üretilmesinde manyetik etkiden yararlan l r. Bir iletkeni duran bir m knat s n iki kutbu aras nda hareket ettirirsek bu iletkende bir elektrik ak m oluflur. Büyük güçte enerji gerektiren durumlarda kullan l r. Manyetik etki ile elektrik enerjisi üretme konusunu ünitemizin ilerleyen bölümlerinde daha ayr nt l olarak inceleyece iz. ELEKTROMANYET K NDÜKS YON Günümüzde kulland m z bütün elektrikli aletlerin temel çal flma prensibi y llar aras nda yaflam fl olan Michael Faraday n bulufllar na dayanmaktad r. nsanl k tarihinin en önemli bilim adamlar aras nda yer alan Faraday, manyetik güçten elektrik üretme anlam n tafl yan elektromanyetik indüksiyon buluflu sayesinde, elektri i anlafl lmas güç bir olay olmaktan ç karm fl, onu adeta insanl n ve endüstrinin bir kölesi haline getirmifltir y l nda birbirlerinden ba ms z olarak Faraday n ngiltere de, Joseph Henry nin ise Amerika Birleflik Devletleri nde yapt deneyler, bir devrede manyetik alan n de ifltirilmesiyle elektrik ak m n oluflturulabilece ini göstermifltir. Ayn zamanda bu deneyler, elektrik ve manyetizma kavramlar n n birbirinden ba ms z de il aksine birbirine s k s k ya ba l nicelikler oldu unu vurgulamas aç s ndan da önemlidir.

18 10 Elektrik Enerjisi Üretimi Elektrik alan, elektrik alan çizgileri ile tan mland gibi manyetik alan da manyetik alan çizgileri ile tan mlan r. Manyetik alan çizgilerine herhangi bir noktada çizilen te etin yönü, o noktadaki B manyetik alan vektörünün yönünü verir. Ak m-manyetik Alan liflkisi Elektrik ve manyetizma aras ndaki iliflkinin iyi anlafl labilmesi için öncelikle manyetizma ile ilgili bilgilerimizi hat rlayal m. Bir m knat s etraf nda demir, nikel, kobalt gibi baz metalleri etkileyen bir kuvvet alan yani manyetik alan oluflur. Manyetik alan da elektrik alan gibi büyüklü ü ve yönü olan vektörel bir niceliktir. Manyetik alan vektörü B simgesiyle gösterilir. B manyetik alan vektörünün yönü yüklerin hareket yönüne diktir. Manyetik alan vektörü, manyetik alan çizgilerini oluflturur ve manyetik alan çizgileri, elektrik alan çizgilerinin aksine bir yükte bafllay p bir yükte son bulmazlar. Tersine, alan çizgileri kendi üzerine kapanan e riler olufltururlar. fiekil 1.5 te I ak m tafl yan çember fleklindeki bir ak m ilme ini saran manyetik alan çizgileri ile bir çubuk m knat s n çevresindeki manyetik alan çizgileri verilmifltir. Aç kça görüldü ü üzere, manyetik alan çizgileri de ayn elektrik alan çizgilerinde oldu u gibi birbirlerini kesmezler. Manyetik alan çizgilerini kuzey (N) kutuplu bir uçtan ç kan ve güney (S) kutuplu bir uca do ru hareket eden çizgiler olarak da düflünebiliriz. fiekil 1.5 (a) Bir Ak m lme ini Saran Manyetik Alan Çizgileri, (b) Bir Çubuk M knat s Saran Manyetik Alan Çizgileri. Manyetik alanlar n kayna yaln z m knat slar de ildir y l nda Danimarkal bilim adam Hans Cristian Oersted, bir gösteri deneyi s ras nda üzerinden elektrik ak m geçen bir telin yak n nda duran bir pusula i nesini sapt rd n bulmas ile manyetizma ile elektrik aras nda çok önemli bir iliflki keflfetmifltir. fiekil 1.6 da gösterilen yönde ak m tafl yan uzun ve düzgün bir telin çevresinde oluflturdu u manyetik alan inceleyelim. E er bir pusula i nesi tele yak n bir konuma yerlefltirilirse, pusula i nesi telle ayn eksenli bir çembere te et olur ve böylece telle ayn eksenli çemberler biçiminde bir manyetik alan n varl anlafl lm fl olur. Beklenildi- i gibi, manyetik alan n fliddeti tele yaklaflt kça artar. fiekil 1.6, ak m tafl yan telin etraf nda oluflturdu u manyetik alan n onu nas l sard n göstermektedir. Manyetik alan çizgilerinin telin etraf nda çemberler oluflturduklar na dikkat ediniz. B nin büyüklü ü, yar çap a olan herhangi bir çember üzerindeki her noktada ayn d r.

19 1. Ünite - Elektrik Enerjisi ve Jeneratörler S ORU 11 SORU I ak m tafl yan uzun ve do rusal bir telden a kadar uzakl ktaki bir noktada oluflan manyetik alan büyüklü ü B=µI/2πa ile verilir. Manyetik alan n yönünü bulmak için kolay bir kural, baflparma n z ak m n yönünü gösterecek biçimde sa elinizle teli kavramakt r. Bu durumda di er dört parma n z manyetik alan n yönünü gösterir. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ fiekil 1.5 teki uzun ve do rusal telden geçen ak m n yönü de iflirse SIRA manyetik S ZDEalan n yönü K T A P hakk nda ne söylenebilir? Oersted in bu keflfinden sonra ngiliz bilim adam Michael Faraday, bir iletkenden geçen ak m n manyetik alan oluflturmas na benzer flekilde bir manyetik alan n TELEV ZYON SORU da bir iletken üzerinde fiekil 1.6 ak m oluflturup oluflturamayaca n merak et- NTERNET ve Do rusal Bir Ak m Tafl yan Uzun ti y l nda ngiltere de Faraday taraf n- SIRA Yönünü S ZDE Telin Oluflturdu u Manyetik Alan n dan yap lan deneyler ve Belirlemeye bundan ba ms z olarak Yarayan Sa -El Kural. Amerika Birleflik Devletleri nde ayn y l Joseph Henry taraf ndan K T A P gerçeklefltirilen deneyler, manyetik alan de- ifltirerek devrede bir TELEV ZYON elektromotor kuvvetin (emk) ve dolay s yla bir ak m n oluflturulabilece ini gösterdi. Zamana ba l olarak de iflen manyetik alan n bir iletkende NTERNET elektrik üretti ini saptayan Faraday, bu olay elektromanyetik indüksiyon olarak olarak isimlendirmifltir. K T A P Elektromotor kuvvet (emk, TELEV ZYON ε): Birim yükü mevcut elektrostatik alana SORU karfl, bir noktadan di erine hareket ettirmek için gereken enerji miktar olarak NTERNET tan mlanabilir ve. emk n n SI sisteminde birimi volt (V) tur. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ 2 K T A P TELEV ZYON NTERNET Faraday n ndüksiyon Kanunu Manyetik alan de ifltirerek bir elektromotor kuvvetin (emk) nas l olufltu unu anlamak için fiekil 1.7 de oldu u gibi galvanometreye ba lanm fl bir tel halkay ele alal m. M knat s halkaya do ru yaklaflt r ld nda galvanometrenin ibresi, fiekil 1.7a da gösterildi i gibi belli bir miktar sa a do ru sapar; bu tepki ise halkada bir ak m n olufltu unu gösterir. M knat s halkadan uzaklaflt r l rsa galvanometrenin ibresi fiekil 1.7c de görüldü ü gibi ters yönde sapar, yani oluflan ak m n yönü fiekil 1.7a da gösterilenin z t yönündedir. M knat s n hareket yönünü de ifltirmek, hareket yoluyla oluflturulan ak m n yönünün de ifltirir. Öte yandan fiekil 1.7b deki gibi m knat s halkaya göre hareketsiz kal rsa galvanometrenin ibresinin hiç sapman n olmad görülür. Son olarak, m knat s hiç hareket ettirmeden bu kez halka m knat sa yaklaflan veya uzaklaflan yönde hareket ettirilirse galvanometrenin ibresinin yine sapt görülür. Galvanometre: Çok küçük elektrik ak mlar n saptamaya ve ölçmeye yarayan araçt r. Voltmetre ve ampermetrenin ana parças n oluflturur

20 12 Elektrik Enerjisi Üretimi fiekil 1.7 ndüksiyon Ak m n n Elde Edilmesi. SORU Bu gözlemlerden yola ç karak, çubuk m knat s bir halkaya yaklaflt r ld nda veya uzaklaflt r ld nda halkada bir indüksiyon ak m meydana geldi ini söyleyebiliriz. Bu gözlenen indüksiyon ak m n n nedeni manyetik alan fliddetinde ortaya ç kan bir de iflimin alg lanmas d r. Böylece, ak m ile de iflen manyetik alan aras nda bir iliflkinin var oldu u görülmektedir. SORU Bu tür bir düzenekte devreye ba l bir batarya olmamas na ra men devreden bir ak m n geçti i gözlenir. Devreden ak m geçmesinin nedeni çubuk m knat s n devreye göre hareketidir. Etki SIRA ile(indükleme) S ZDE meydana getirildi i için bu ak ma indüklenmifl ak m, bu ak - m do uran elektromotor kuvvetine de indüklenmifl emk denir. AMAÇLARIMIZ fiimdi de AMAÇLARIMIZ Faraday taraf ndan yap lan basit fakat anlam büyük bir deneyi inceleyelim. Faraday, iletken bir tel ile manyetik alan aras ndaki etkileflimin bir ak m do urup do urmayaca n anlamak için fiekil 1.8 de gösterilen deneyi tasarlam fl K T A P K T A P ve böylece elektromanyetik indüksiyon ad n verdi i olay gerçeklefltirmifltir. TELEV ZYON TELEV ZYON NTERNET NTERNET

ELEKTR K ENERJ S ÜRET M

ELEKTR K ENERJ S ÜRET M T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2506 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1477 ELEKTR K ENERJ S ÜRET M Yazarlar Doç.Dr. Evren TURAN (Ünite 1) Doç.Dr. A. fienol AYBEK (Ünite 2) Prof.Dr. L. Berrin ERBAY (Ünite

Detaylı

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Basit Elektrik Devresi FEN VE TEKNOLOJ

Basit Elektrik Devresi FEN VE TEKNOLOJ Basit Elektrik Devresi FEN VE TEKNOLOJ Temel Kaynak 5 Yaflam m zdaki Elektrik BAS T ELEKTR K DEVRES Devrede Ampullerin n Nas l De ifltirebiliriz? Basit bir elektrik devresinde pil ampul anahtar ba lant

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: KUVVET ve HAREKET 3. Konu TORK, AÇISAL MOMENTUM ve DENGE ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: KUVVET ve HAREKET 3. Konu TORK, AÇISAL MOMENTUM ve DENGE ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 11. SINIF ONU ANAIMI 2. ÜNİE: UVVE ve HAREE 3. onu OR, AÇISA MOMENUM ve DENGE EİNİ ve ES ÇÖZÜMERİ 2 2. Ünite 3. onu ork, Aç sal Momentum ve Denge A n n Yan tlar 1. Çubuk dengede oldu una göre noktas na

Detaylı

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 :

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : CO RAFYA DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : K rk nc paralel üzerindeki bir noktan n hangi yar mkürede yer ald afla dakilerin hangisine bak larak saptanamaz? A) Gece-gündüz süresinin

Detaylı

CO RAFYA KONUM. ÖRNEK 2 : Afla daki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yak n ndan geçen boylam gösterilmifltir.

CO RAFYA KONUM. ÖRNEK 2 : Afla daki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yak n ndan geçen boylam gösterilmifltir. CO RAFYA KONUM ÖRNEK 1 : Aralar nda 1 lik fark bulunan iki paralel aras ndaki uzakl k de iflmezken, aralar nda 1 lik fark, bulunan iki meridyen aras ndaki uzakl k Ekvator dan kutuplara gidildikçe azalmaktad

Detaylı

... ANADOLU L SES E T M YILI I. DÖNEM 10. SINIF K MYA DERS 1. YAZILI SINAVI SINIFI: Ö RENC NO: Ö RENC N N ADI VE SOYADI:

... ANADOLU L SES E T M YILI I. DÖNEM 10. SINIF K MYA DERS 1. YAZILI SINAVI SINIFI: Ö RENC NO: Ö RENC N N ADI VE SOYADI: 2009-2010 E T M YILI I. DÖNEM 10. SINIF K MYA DERS 1. YAZILI SINAVI A 1. Plastik bir tarak saça sürtüldü ünde tara n elektrikle yüklü hale gelmesinin 3 sonucunu yaz n z. 2. Katot fl nlar nedir? Katot fl

Detaylı

GAZLAR ÖRNEK 16: ÖRNEK 17: X (g) Y (g) Z (g)

GAZLAR ÖRNEK 16: ÖRNEK 17: X (g) Y (g) Z (g) ÖRNEK 16: ÖRNEK 17: X (g) Y (g) Z (g) Sürtünmesiz piston H (g) He Yukar daki üç özdefl elastik balon ayn koflullarda bulunmaktad r. Balonlar n hacimleri eflit oldu una göre;. Gazlar n özkütleleri. Gazlar

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN SAYLAR Do al Say lar Parças ve fl n 6. SNF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YLLK PLAN Süre/ KAZANMLAR Ders AÇKLAMALAR 1. Do al say larla ifllemler yapmay gerektiren problemleri çözer ve kurar. Do al say

Detaylı

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Ali R za VEREL EMO Denizli ube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ti. / Denizli Ege Bölgesi Enerji Forumu 1. Giri ekil 1. Jeotermal saha Bilindi

Detaylı

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu Atom Maddelerin en küçük yapı taşlarına atom denir. Atomlar, elektron, nötron ve protonlardan oluşur. 1.Elektronlar: Çekirdek etrafında yörüngelerde bulunurlar ve ( ) yüklüdürler. Boyutları çok küçüktür.

Detaylı

6. Tabloya bakt m za canl lardan K s 1 CEVAP B. 7. Titreflim hareketi yapan herfley bir ses kayna d r ve. II. ve III. yarg lar do rudur.

6. Tabloya bakt m za canl lardan K s 1 CEVAP B. 7. Titreflim hareketi yapan herfley bir ses kayna d r ve. II. ve III. yarg lar do rudur. SES DALGALARI 1. Kesik koni biçiminde k vr lm fl bir mukavvan n dar k sm kula a tutuldu unda sesin daha iyi duyulmas sesin mukavvan n yüzeyinde çarp p yans mas n n bir sonucudur. Di erleri sesin iletimi

Detaylı

TEST Lambalar özdefl oldu- 6. K ve L anahtarlar LAMBALAR. ε ε ε. K anahtar aç k iken lambalar n uçlar aras ndaki gerilimler:

TEST Lambalar özdefl oldu- 6. K ve L anahtarlar LAMBALAR. ε ε ε. K anahtar aç k iken lambalar n uçlar aras ndaki gerilimler: AAA ES -. 4. anahtar aç k iken lambalar n uçlar aras ndaki gerilimler: anahtar kapal iken lambalar n uçlar aras ndaki gerilimler: 0 Sö ner Artar De fl i mez I II aln z anahtar kapat l rsa ve lambalar söner.

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ ATOMLARDAN KUARKLARA ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ 1. Parçac klar spinlerine göre Fermiyonlar ve Bozonlar olmak üzere iki gruba ayr l r. a) Fermiyonlar: Spin kuantum say lar 1/2, 3/2, 5/2... gibi olan parçac

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 DERS İLE İLGİ GENEL HUSUSLAR Ders 1 Vize ve 1 final sınavı yapılarak değerlendirilecektir. Vize sınavının %40 ı ve final

Detaylı

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ (Ders Notu) Manyetik Özellikler Doç.Dr. Özkan ÖZDEMİR MANYETİK ÖZELLİK Giriş Bazı malzemelerde mevcut manyetik kutup çiftleri, elektriksel kutuplara benzer şekilde, çevredeki

Detaylı

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI LKTRO K DVR LMALARI MODL SORU 1 DK SORULARI ÇÖZÜMLR MODL SORU 2 DK SORULARI ÇÖZÜMLR 1. Diyot kare dalgan n negatif parças n geçirmeyece inden ç k fl gerilimi; 1. fiekildeki K transistörü ; L transistörü

Detaylı

Bu konuda cevap verilecek sorular?

Bu konuda cevap verilecek sorular? MANYETİK ALAN Bu konuda cevap verilecek sorular? 1. Manyetik alan nedir? 2. Maddeler manyetik özelliklerine göre nasıl sınıflandırılır? 3. Manyetik alanın varlığı nasıl anlaşılır? 4. Mıknatısın manyetik

Detaylı

50 ELEKTR K VE ELEKTRON K

50 ELEKTR K VE ELEKTRON K 50 EETR E EETRO ODSTÖRER ODE SORU DE SORURI ÇÖZÜER. ε. ba nt - s na göre, ε azal nan konan- satörün s as azal r. I. yarg o ruur. + onansatör üretece ba l iken, levhalar aras naki potansiyel fark e iflmez.

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

F Z K BASINÇ. Kavram Dersaneleri 42

F Z K BASINÇ. Kavram Dersaneleri 42 F Z BASINÇ ÖRNE : ÇÖZÜ : Özdefl iki tu lan n I, II, III konumlar ndayken yere uygulad klar toplam bas nç kuvvetleri, iki tu lan n a rl klar toplamlar na eflittir. Bu nedenle F = F = F olur. yer I II III

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

ELEKTR K AKIMININ MANYET K ETK S

ELEKTR K AKIMININ MANYET K ETK S FE VE TEOOJ 8 aflam m zdaki Elektrik 7. Ünite EETR AM MAET ET M knat s Demir, nikel, kobalt gibi maddelerin çekme özelli i gösteren maddelere m knat s denir. Çubuk m knat s U m knat s Pusula i nesi M knat

Detaylı

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri 2 DENET M TÜRLER 2.DENET M TÜRLER Denetim türleri de iflik ölçütler alt nda s n fland r labilmektedir. En yayg n s n fland rma, denetimi kimin yapt na ve denetim sonunda elde edilmek istenen faydaya (denetim

Detaylı

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar Ege Bölgesi Enerji Forumu Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Eylem YILMAZ ULU, Harun Kemal Öztürk, Ahmet Y lanc, Engin Çetin, Mahmut Hekim, Görkem anl, Sinan

Detaylı

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM ÜN TE V SOSYAL TUR ZM Bu ünitede turizmin çeflitlerinden biri olan sosyal turizmi daha ayr nt l bir flekilde ö renip, ülkemizdeki sosyal turizmin geliflimi hakk nda bilgiler edinece iz. Ç NDEK LER A. S

Detaylı

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI BU ÜN TEDE NELER Ö RENECE Z? A-YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI B-YÜZDE HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI C-FA Z HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI D-YÜZDE VE

Detaylı

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık "L1", "L2" ve "L3" olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık L1, L2 ve L3 olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir Kontaktörler Röle kontakları üzerinden büyük bir miktar elektrik gücü anahtarlamak için kullanıldığında kontaktör terimi ile adlandırılır.. Kontaktörler tipik olarak çoklu kontaklara sahiptir ve kontakları

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER Şekil-1: BREADBOARD Yukarıda, deneylerde kullandığımız breadboard un şekli görünmektedir. Bu board üzerinde harflerle isimlendirilen satırlar ve numaralarla

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi

Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA GÖRE DAĞILIMI)

Detaylı

Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çekme özelliği gösteren cisimlere mıknatıs denir.

Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çekme özelliği gösteren cisimlere mıknatıs denir. MIKNATIS ve ÖZELLĐKLERĐ Magnetik adı verilen demir oksit (Fe 3 O 4 ) bileşiği tabii bir mıknatıs olarak bilinir. Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çekme özelliği gösteren cisimlere mıknatıs denir. Üç

Detaylı

1. Yukar daki çubuk makarna afla dakilerden hangisinin modelidir? Yukar daki rakamlardan kaç tanesinde dikey do ru modeli vard r?

1. Yukar daki çubuk makarna afla dakilerden hangisinin modelidir? Yukar daki rakamlardan kaç tanesinde dikey do ru modeli vard r? Ad : Soyad : S n f : Nu. : Okulu : 1. Yukar daki çubuk makarna afla dakilerden hangisinin modelidir? Do ru Düzlem Nokta 5. MATEMAT K TEST 19 Ifl n Do ru Do ru parças 2. Afla daki hangi do runun çizgi modeli

Detaylı

K MYA ATOM VE PER YOD K CETVEL. Kavram Dersaneleri 10 ÖRNEK 1 :

K MYA ATOM VE PER YOD K CETVEL. Kavram Dersaneleri 10 ÖRNEK 1 : K MYA ATOM VE PER YOD K CETVEL ÖRNEK 1 : Bir elementin 60 X +2 iyonunda 25 elektron vard r. Ayn elementin, 58 X izotopunun atomundaki proton (p), nötron (n) ve elektron (e) say lar kaçt r? ÖRNEK 2: Bir

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI PVD Kaplama Kaplama yöntemleri kaplama malzemesinin bulunduğu fiziksel durum göz önüne alındığında; katı halden yapılan kaplamalar, çözeltiden yapılan kaplamalar, sıvı ya

Detaylı

ELEKTR K AKIMI NASIL OLUfiUR?

ELEKTR K AKIMI NASIL OLUfiUR? EET AM NAS OUfiU? Elektrikle yüklü iki cisim bir iletkenle birlefltirildi inde cisimler aras nda yük dengesi kuruluncaya kadar yük ak fl olur. Bir iletken içinden gerçeklefltirilen yük ak fl na elektrik

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK BİLGİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK BİLGİSİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BİLGİSİ YRD. DOÇ. DR. YAKUP EMÜL CUMHURIYET ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Yrd. Doç. Dr. Yakup EMÜL, Elektrik Elektronik Bilgisi, Ders Notları (B02. Ohm

Detaylı

F Z K OPT K. Kavram Dersaneleri 6. Çözüm: ÖRNEK 1 : Karanl k bir ortamda, küresel bir X fl k kayna n n önüne flekil I deki gibi Y topu konulmufltur.

F Z K OPT K. Kavram Dersaneleri 6. Çözüm: ÖRNEK 1 : Karanl k bir ortamda, küresel bir X fl k kayna n n önüne flekil I deki gibi Y topu konulmufltur. F Z OT ÖRNE 1 : fiekil I L M aranl k bir ortamda, küresel bir fl k kayna n n önüne flekil I deki gibi topu konulmufltur fiekil II Ifl kl bölge fiekil III ayna a, L, M noktalar n n birinden bak ld nda,

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI 1 Güç Kaynağı AC Motor DC Motor Diesel Motor Otto Motor GÜÇ AKIŞI M i, ω i Güç transmisyon sistemi M 0, ω 0 F 0, v 0 Makina (doğrusal veya dairesel hareket) Mekanik

Detaylı

256 = 2 8 = = = 2. Bu kez de iflik bir yan t bulduk. Bir yerde bir yanl fl yapt k, ama nerde? kinci hesab m z yanl fl.

256 = 2 8 = = = 2. Bu kez de iflik bir yan t bulduk. Bir yerde bir yanl fl yapt k, ama nerde? kinci hesab m z yanl fl. Bölünebilme B ir tamsay n n üçe ya da dokuza tam olarak bölünüp bölünmedi ini anlamak için çok bilinen bir yöntem vard r: Say - y oluflturan rakamlar toplan r. E er bu toplam üçe (dokuza) bölünüyorsa,

Detaylı

Aç ve Aç Ölçüsü. Üçgen, Kare ve Dikdörtgen. Geometrik Cisimler. Simetri. Örüntü ve Süslemeler

Aç ve Aç Ölçüsü. Üçgen, Kare ve Dikdörtgen. Geometrik Cisimler. Simetri. Örüntü ve Süslemeler MTEMT K ç ve ç Ölçüsü Üçgen, Kare ve ikdörtgen Geometrik Cisimler Simetri Örüntü ve Süslemeler Temel Kaynak 4 ç ve ç Ölçüsü ÇI VE ÇI ÖLÇÜSÜ ç lar n dland r lmas C Resimde aç oluflturulan yerlerin baz lar

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM Enerjinin Önemi Enerji, Dünyamızın en önemli ihtiyaçlarından biridir. Türkiye nin son otuz yılda enerji talebi yıllık ortalama %8 artış göstermiştir.ülkemiz elektrik enerjisinin

Detaylı

ÜN TE IV ELEKTROMAGNET K NDÜKS YON

ÜN TE IV ELEKTROMAGNET K NDÜKS YON ÜN TE IV ELEKTROMAGNET K NDÜKS YON 1. Elektrik Ak m n n Magnetik Etkileri 2. Magnetik Alan çinde Hareket Eden Yüke Etkiyen Kuvvet 3. Magnetik Alan, çinde Hareket Eden Tele ve Halkaya Etkiyen Kuvvet ndüksiyon

Detaylı

X +5 iyonunda; n = p + 1 eflitli i vard r. ATOM VE PER YOD K CETVEL ÖRNEK 15: ÖRNEK 16:

X +5 iyonunda; n = p + 1 eflitli i vard r. ATOM VE PER YOD K CETVEL ÖRNEK 15: ÖRNEK 16: A ÖRNEK 15: I. X +5 iyonunun proton say s, nötron say s ndan 1 eksiktir II. 14 Y 2 iyonunun elektron say s, X +5 iyonunun elektron say s ndan 6 fazlad r Buna göre X elementinin izotopunun atom ve kütle

Detaylı

Yukar daki kare ve dikdörtgene göre eflitlikleri tan mlay n z. AB =... =... =... =...

Yukar daki kare ve dikdörtgene göre eflitlikleri tan mlay n z. AB =... =... =... =... Üçgen, Kare ve ikdörtgen MTEMT K KRE VE KÖRTGEN Kare ve ikdörtgenin Özellikleri F E Kare ve dikdörtgenin her kenar uzunlu u birer do ru parças d r. Kare ve dikdörtgenin kenar, köfle ve aç say lar eflittir.

Detaylı

Kavram Dersaneleri 10 ELEKTR K AKIMI ÇÖZÜM 17: ÖRNEK 17:

Kavram Dersaneleri 10 ELEKTR K AKIMI ÇÖZÜM 17: ÖRNEK 17: EET AII ÖNE 7: Özdefl,, lambalar flekildeki gibi ba lanm fllard r. anahtar kapat l nca ve lambalar n n parlakl nas l de iflir? (Üretecin iç direnci önemsenmiyor.) A) De iflmez De iflmez B) Azal r De iflmez

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI 5.2 CEPHE PANEL Resim 5.16 Mineral yün cephe paneli 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL Is, su, ses yal t m ve yang n güvenli i özelliklerini bünyesinde bar nd ran mineral yün yal t

Detaylı

Bu iletkenin uçları arasında gerilim oluşturmak için pil, akümülatör, jeneratör, dinamo gibi araçlar kullanılır.

Bu iletkenin uçları arasında gerilim oluşturmak için pil, akümülatör, jeneratör, dinamo gibi araçlar kullanılır. ELEKTRİK VE MANYETİZMA ELEKTRİK Odamızda bulunan elektrik düğmesine bastığımızda lambamız yanar. Elektrik ocağının fişini prize takıp açtığımızda ocağın ısındığını görürüz. O halde elektrik; etkisini gerek

Detaylı

Fizik ve Ölçme. Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır

Fizik ve Ölçme. Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır Fizik ve Ölçme Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır Fizik kanunları temel büyüklükler(nicelikler) cinsinden ifade edilir. Mekanikte üç temel büyüklük vardır; bunlar uzunluk(l), zaman(t)

Detaylı

Patlama önleyici ürünler

Patlama önleyici ürünler 13-797352.qxp 10/17/08 11:24 AM Page 1 Nükleer enerji Alev alabilen malzemelerden kaç nmak, patlamadan korunman n en kolay yoludur. Ancak, kimya ve eczac l k endüstrisinde ve di er endüstri alanlar nda,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ENERJİ Enerji, bir cisim ya da sistemin iş yapabilme yeteneğidir HİÇ DÜŞÜNDÜNÜZ MÜ, DÜNYADA ENERJİ OLMASA KULLANDIĞIMIZ BÜTÜN ALETLER NASIL ÇALIŞIRDI? O HALDE

Detaylı

Hiçbir zaman Ara s ra Her zaman

Hiçbir zaman Ara s ra Her zaman Ö RETMEN ÖZ DE ERLEND RME FORMU K fi L K ÖZELL KLER flimi seviyorum. Sab rl y m. Uyumluyum. fl birli ine aç m. Güler yüzlüyüm. yi bir gözlemciyim. yi bir planlamac y m. Çocuklara, ailelere, meslektafllar

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Koninin Düzlemlerle Kesiflimi Selçuk Demir* / sdemir@bilgi.edu.tr

Koninin Düzlemlerle Kesiflimi Selçuk Demir* / sdemir@bilgi.edu.tr apak onusu: oncelet Teoremleri oni. Uzayda birbirini 0 < < 90 derecede kesen iki de iflik a ve do rusu alal m. Do rulardan birini di erinin etraf nda, diyelim a y nin etraf nda oluflturduklar aç s n bozmadan

Detaylı

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Döküm, sıvı haldeki akıcı olan malzemelerin, üretilmek istenen parçanın biçiminde bir boşluğa sahip olan kalıplara dökülerek katılaştırıldığı bir üretim yöntemidir.

Detaylı

4. Sistem dengede oldu una. hareketli piston. P o. esnek CEVAP E. balon ESEN YAYINLARI P X. 6atm 5L. .g 200 = 8 (20 + V D. Buna göre; 25 = 20 + V D

4. Sistem dengede oldu una. hareketli piston. P o. esnek CEVAP E. balon ESEN YAYINLARI P X. 6atm 5L. .g 200 = 8 (20 + V D. Buna göre; 25 = 20 + V D AZ BASINCI ES - 1 1. Balona etki eden toplam bas nç; aç k ava bas nc - na, yüksekli ine ve un a rl na ba l - d r. Bu büyüklükler kald rma kuvvetini etkiledi inden, gerilme kuvvetini de etkiler. areketli

Detaylı

GEOMETR 7 ÜN TE V KÜRE

GEOMETR 7 ÜN TE V KÜRE ÜN TE V KÜRE 1. KÜRE a. Tan m b. Bir Kürenin Belirli Olmas c. Bir Küre ile Bir Düzlemin Ara Kesiti 2. KÜREN N ALANI 3. KÜREN N HACM 4. KÜREDE ÖZEL PARÇALAR a. Küre Kufla I. Tan m II. Küre Kufla n n Alan

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R?

SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R? HAKEMS Z YAZILAR MAL PART T ME ÇALIfiMALARDA DENEME SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R? I. Girifl: Erol GÜNER * Sürekli bir ifl sözleflmesi ile ifle giren iflçi, ifli, iflvereni ve iflyerindeki iflçileri tan

Detaylı

Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz -

Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz - Saymadan Saymak Bir tan mla bafllayal m. E er n bir do al say ysa, n! diye yaz - lan say 1 2... n say s na eflittir. Yani, tan m gere i, n! = 1 2... (n-1) n dir. n!, n fortoriyel diye okunur. Örne in,

Detaylı

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama İçerik Giriş Proje amacı Yöntem ve metotlar Örnek 2 Giriş 3 Alt Sorunlar Odaklama ve sorun analizi

Detaylı

YAfiAMIMIZDAK ELEKTR K ÜN TE: 3 C S MLER N ELEKTR KLENMES

YAfiAMIMIZDAK ELEKTR K ÜN TE: 3 C S MLER N ELEKTR KLENMES ÜN TE: 3 YAfiAMIMIZDAK ELEKTR K C S MLER N ELEKTR KLENMES Çevremize bakt m zda birçok elektrikli araç gereç görürüz. Evinizdeki buzdolab, çamafl r makinesi, bulafl k makinesi, saç kurutma makinesi, elektrik

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. Şaban ULUS Haziran 2012 KAYSERİ

Detaylı

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON Dünyamızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı enerji krizi, araştırmacıları bir yandan yeni enerji kaynaklarına yöneltirken diğer yandan daha verimli sistemlerin tasarlanması

Detaylı

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ Gülkız Doğan Araş. Gör., ODTÜ, Havacılık Mühendisliği Bölümü Uçak pilotları inişe geçen uçağın yere değmeden az önce daha fazla alçalmak istemediğine, yoluna öylece devam etmek istediğine

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ

5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ 5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ KONULAR 1. Kumanda Devreleri 2. Doğru Akım Motorları Kumanda Devreleri 3. Alternatif Akım Motorları Kumanda Devreleri GİRİŞ Otomatik kumanda devrelerinde motorun

Detaylı

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016 TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri 102 Hibrit Sistemlerle En Yüksek Verimlilik Hedefleniyor Derya Sakallıoğlu Yenilenebilir enerji kaynakları ile birlikte kullanılan kojenerasyon sistemleri, hibrit kojenerasyon

Detaylı

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 ENERJĠ DAĞITIMI-I Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 Açma-Kapama Cihazları Elektrik enerjisinin açılması, ayrılması, kesilmesi veya kapatılması işlevlerini yapan cihazlardır. Alçak Gerilim Ayırıcı Nitelikli Orta

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

EK III POTANSİYELİN TANIMLANMASI

EK III POTANSİYELİN TANIMLANMASI EK III POTANSİYELİN TANIMLANMASI İki vektörün basamaklı (kademeli) çarpımı: Büyüklükte A ve B olan iki vektörünü ele alalım Bunların T= A.B cosθ çarpımı, tanımlama gereğince basamaklıdır. Bu vektörlerden

Detaylı

Alter Yayıncılık Reklamcılık Organizasyon Tic.Ltd.Şti. Elif Sok. Sütçü Kemal Đş Merkezi No: 7 / 98

Alter Yayıncılık Reklamcılık Organizasyon Tic.Ltd.Şti. Elif Sok. Sütçü Kemal Đş Merkezi No: 7 / 98 SAĞLAMA ADRESĐ: Alter Yayıncılık Reklamcılık Organizasyon Tic.Ltd.Şti. Elif Sok. Sütçü Kemal Đş Merkezi No: 7 / 98 Đskitler-ANKARA Tel: 0312 341 89 96 0532 203 96 57 alter@alteryayincilik.com YAZIŞMA YÖNETĐMĐ

Detaylı

Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley

Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON Hedef Öğretiler Faraday Kanunu Lenz kanunu Hareke bağlı EMK İndüksiyon Elektrik Alan Maxwell denklemleri ve uygulamaları Giriş Pratikte Mıknatısın hareketi akım oluşmasına

Detaylı

Portatif Benzinli Jeneratörler

Portatif Benzinli Jeneratörler Portatif Jeneratörler HT YACA UYGUN JENERATÖR SEÇ M Jeneratörünüzü sat n almadan önce mutlaka besleyece iniz cihazlara göre güç tespiti yap lmal d r. Jeneratörden beslenecek cihazlar n tüm girifl güçleri

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR MATEMAT K. 6. a ve b birer do al say r. a 2 b 2 = 19 oldu una göre, a + 2b toplam kaçt r? (YANIT: 28)

TEMEL KAVRAMLAR MATEMAT K. 6. a ve b birer do al say r. a 2 b 2 = 19 oldu una göre, a + 2b toplam kaçt r? (YANIT: 28) TEMEL KAVRAMLAR 6. a ve b birer do al say r. a b = 19 oldu una göre, a + b toplam (YANIT: 8) 1. ( 4) ( 1) 6 1 i leminin sonucu (YANIT: ). ( 6) ( 3) ( 4) ( 17) ( 5) :( 11) leminin sonucu (YANIT: 38) 7.

Detaylı

Elektrik Yük ve Elektrik Alan

Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Hedef Öğretiler Elektrik yükler ve bunların iletken ve yalıtkanlar daki davranışları. Coulomb s Yasası hesaplaması Test yük kavramı ve elektrik alan tanımı.

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

TEST - 1 RENKLER. Beyaz cisimler üzerlerine düflen fl aynen yans t r. Böylece tüm cisimler ayd nlat ld fl n renginde görülür.

TEST - 1 RENKLER. Beyaz cisimler üzerlerine düflen fl aynen yans t r. Böylece tüm cisimler ayd nlat ld fl n renginde görülür. REER TEST - 1 1. 4. fiekil- fiekil- fiekil- Beyaz ler üzerlerine üflen fl aynen yans t r. Böylece tüm ler ay nlat l fl n rengine fl k 1444442444443 turuncu mor göz magenta 2. avi X Z agenta ve renkli fl

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziği-1. Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 27.02.2014

Hızlandırıcı Fiziği-1. Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 27.02.2014 Hızlandırıcı Fiziği-1 Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 27.02.2014 1 İçerik Parçacıkları nasıl elde ediyoruz? Bazı dairesel hızlandırıcı çeşitleri Siklotron (cyclotron) Zayıf odaklama Sinkrotron (synchrotron)

Detaylı