T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2980 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1934 PROJE YÖNET M

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2980 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1934 PROJE YÖNET M"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2980 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1934 PROJE YÖNET M Yazarlar Prof.Dr. Ender SUVACI (Ünite 1, 2) Yrd.Doç.Dr. fienay LEZK (Ünite 3) Oktay UYSAL (Ünite 4, 6) Prof.Dr. Saime ÖNCE (Ünite 5) Doç.Dr. Fikret ER (Ünite 7) Prof.Dr. Emel fiiklar (Ünite 8) Editör Prof.Dr. Hasan DURUCASU ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard mc s Arfl.Gör.Dr. rem Erdem Ayd n Ö retim Tasar mc lar Prof.Dr. Cengiz Hakan Ayd n Yrd.Doç.Dr. Evrim Genç Kumtepe Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Grafikerler Ayflegül Dibek Aysun fiavl Hilal Küçükda aflan Özlem Ceylan Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Proje Yönetimi ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Ocak 2013

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... ix Proje ve Proje Yönetimine Girifl... 2 G R fi... 3 PROJE NED R?... 4 SÜREKL YAPILAN FAAL YETLER LE PROJE ARASINDAK FARKLAR... 5 PROJELER N SINIFLANDIRILMASI... 5 PROJE YÖNET M NED R?... 8 PROJE YÖNET M LE PROGRAM VE PORTFÖY YÖNET M ARASINDAK FARKLAR... 8 PROJE YÖNET M NDE GÖZÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN PARAMETRELER... 8 PROJE YÖNET M NDE SORULMASI GEREKEN KR T K SORULAR... 9 PROJE YÖNET M N N TEMEL filevler Projenin Tan mlanmas Projenin Planlanmas Proje Sürecinin Kontrolü PROJE PAYDAfiLARI PROJE YAfiAM ÇEVR M Bafllang ç/tan mlama Planlama Uygulama Kapan fl PROJE YÖNET M SÜREÇ GRUPLARI PMI METODOLOJ S NE GÖRE PROJE YÖNET M B LG ALANLARI Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Proje Yönetiminde Bilgi Alanlar G R fi PROJE ENTEGRASYON YÖNET M Proje Bafllatma Belgesinin Oluflturulmas Proje Yönetim Plan n n Oluflturulmas Projenin Yürütülmesinin Yönlendirilmesi ve Yönetilmesi Proje Çal flmalar n n zlenmesi ve Kontrol Edilmesi Bütünleflik De iflim Kontrolünün Gerçeklefltirilmesi Projenin veya Proje Aflamas n n Kapat lmas PROJE KAPSAM YÖNET M Kapsam n Planlanmas Kapsam n Tan mlanmas fl K r l myap s n n ( KY nin) Oluflturulmas Kapsam n Do rulanmas Proje Kapsam Kontrolü ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler PROJE ZAMAN YÖNET M Faaliyetlerin Tan mlanmas Faaliyetlerin S ralanmas Faaliyet Kaynaklar n n Tahmin Edilmesi Faaliyet Sürelerinin Tahmin Edilmesi Zaman Çizelgesinin Gelifltirilmesi Zaman Çizelgesinin Kontrolü PROJE MAL YET YÖNET M Maliyet Tahmini Maliyet Bütçelemesi Maliyet Kontrolü PROJE KAL TE YÖNET M Kalitenin Planlanmas Kalite Güvence Uygulamas n n Yap lmas Kalite Kontrolünün Uygulanmas PROJE NSAN KAYNAKLARI YÖNET M Proje nsan Kaynaklar Plan n n Oluflturulmas Proje Ekibinin Oluflturulmas Proje Ekibinin Gelifltirilmesi Proje Ekibinin Yönetilmesi PROJE LET fi M YÖNET M Paydafllar n Belirlenmesi letiflim Yönetiminin Planlanmas Bilginin Da t lmas Performans n Raporlanmas Paydafl Beklentilerinin Yönetilmesi PROJE R SK YÖNET M Proje Risk Yönetiminin Planlanmas Risklerin Belirlenmesi Niteliksel Risk Analizi Niceliksel Risk Analizi Risklere Cevap Stratejilerinin Planlanmas Risklerin zlenmesi ve Kontrol Edilmesi PROJE TEDAR K YÖNET M Proje Tedarik Yönetiminin Planlanmas Tedariklerin Gerçeklefltirilmesi Tedariklerin zlenmesi ve Kontrol Edilmesi Tedariklerin Kapat lmas Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Projenin Bafllat lmas G R fi PROJE BAfiLATMA BELGES N N OLUfiTURULMASI PROJE BAfiLATMA BELGES N N G RD LER Proje Çal flma Bildirimi fl Gerekçesi... 49

5 çindekiler v Sözleflme Çevresel flletme Faktörleri Kurumsal Süreç Varl klar PROJE BAfiLATMA BELGES N N OLUfiTURULMASINDA YARARLANILAN ARAÇLAR VE TEKN KLER PROJE BAfiLATMA BELGES PAYDAfiLARIN BEL RLENMES PAYDAfiLARIN BEL RLENMES NDE KULLANILAN G RD LER Proje Bafllatma Belgesi Tedarik Belgeleri Çevresel flletme Faktörleri Kurumsal Süreç Varl klar PAYDAfiLARIN BEL RLENMES NDE YARARLANILAN ARAÇLAR VE TEKN KLER Uzman Görüflü Paydafl Analizi Paydafllar n Projeye Kat l m Seviyeleri ve Üstlendikleri Roller PAYDAfiLARIN BEL RLENMES SÜREC N N ÇIKTILARI Paydafl Listesi Paydafl Yönetimi Stratejisi PROJE BAfiLATMA TOPLANTISI Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Projenin Planlanmas I - Zaman Yönetimi, fl K r l m Etkili Ekip Oluflturma G R fi ZAMAN YÖNET M Proje Zaman Yönetimi PLANLAMA SÜREC Hiyerarflik Planlama Süreci Delege Etmek Ne Zaman Delege Etmeliyiz? Kime Delege Etmeliyiz? Nas l Delege Edilir? Kontrolün Sa lanmas Ödüllendirme Mikroyönetim Proje Hareket Plan fl K r l m Yap s Do rusal Sorumluluk Tablolar ETK L PROJE EK B OLUfiTURMA Proje Ekibinin Oluflturulmas Proje Yöneticisi Temel Ekip Elemanlar Sözleflmeli Ekip Elemanlar ÜN TE

6 vi çindekiler Proje Ekibinin Organize Edilmesi Yetki Sorumluluk Ekibin Dengeli Kurulmas Yüksek Performansl Proje Ekiplerinin Oluflturulmas Proje Ekibinin Performans n n Ölçülmesi Proje Performans Ölçütleri Ekiplerin Verimlilik Ölçütleri Kendi Kendini Yöneten Ekipler Sanal Ekipler Motivasyon ve Geliflim için Projelerin Önemi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Projenin Planlanmas II- Maliyetlerin Tahmin Edilmesi, Bütçeleme ve Risk Yönetiminin Planlanmas G R fi MAL YET TÜRLER MAL YET TAHM N TÜRLER MAL YET TAHM N SÜREÇLER NDE KULLANILAN YÖNTEMLER Ortak Görüfl veya Uzman Görüflü Alma Yöntemi Örneksel Tahmin Yöntemi Parametrik Tahmin Yöntemi fl K r l m Yap s fl Paketleri çin Ayr nt l Tahmin Yöntemi Üç Nokta Tahmin Yöntemi Aflamalar çin Tahminleme Yöntemi Yedek Maliyet Analizi Tedarikçi Fiyat Tekliflerinin Analizi Proje Yönetimi Yaz l m FAAL YET MAL YETLER N N TAHM N ED LMES BÜTÇELEME BÜTÇELEME YAKLAfiIMLARI Yukar dan Afla ya Bütçeleme Afla dan Yukar ya Bütçeleme MAL YET BÜTÇELEME SÜREC R SK YÖNET M VE PLANLANMA Risklerin Tan mlanmas Risk Kategorileri Riske Yol Açan Faktörler Risklerin De erlemesi Nicel Risk Analizi Nitel Risk Analizi Risklere Tepki veya Yan t Stratejileri Riskin zlenmesi ve Kontrolü Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden

7 çindekiler vii Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Projenin Yürütülmesi G R fi PROJE PLANLAMA TEKN K, YÖNTEM VE YAKLAfiIMLARI Gantt fiemas PERT/CPM Yaklafl mlar PERT ve CPM de Kullan lan Temel Terimler A n Oluflturulmas AON A n n Çizimi AOA A n n Çizimi Kritik Yolun ve Kritik Sürenin Bulunmas Faaliyet Sarkma Süresinin Belirlenmesi A n Yeniden Düzenlenmesi Faaliyet Sürelerinin Tahmini Toplam Proje Süresinin Tahmini Kaynak Yüklemesi PROJE KAL TE YÖNET M Kalitenin Tan m Kalite Hareketi Kalite Yönetim Yaklafl m Proje Kalite Yönetiminin Uygulanmas Projede Kalite Altyap s n n Haz rlanmas Kalite Politikas n n Belirlenmesi Proje Kalite Kapsam n n Gözden Geçirilmesi Ürün Tan m n n Gözden Geçirilmesi Standartlar n ve Regülasyonlar n Gözden Geçirilmesi Kalite Planlamas Maliyet/Kazanç Analizi K yaslama Ak fl Diyagramlar n n Oluflturulmas Deney Tasar m Kalite Maliyeti Kalite Politikas n n Uygulanmas Kalite Yönetim Plan n n Haz rlanmas Kalite Ölçütlerinin Belirlenmesi Kontrol Listelerinin Haz rlanmas Kalite Güvencenin Oluflturulmas Kalite Güvenceye Haz rlanma Kalite Güvencenin Uygulanmas Kalite Denetlemesinin Tamamlanmas Projenin yilefltirilmesi Kalite Kontrolün Uygulanmas Kalite Kontrole Haz rlanma Sonuçlar n zlenmesi Kontrol fiemalar n n Oluflturulmas Özet ÜN TE

8 viii çindekiler Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 8. ÜN TE Projenin zlenmesi ve Kontrolü G R fi PROJE ZLEME VE KONTROL S STEM N N OLUfiTURULMASI Projenin Kontrolü MAL YETLER N ZLENMES VE KONTROLÜ Kazan lm fl De er Yönetimi Kritik Oran (CR) Materyal Sapmalar : Fiyat Sapmas (PV) ve Miktar Sapmas (UV) PROJE DURUM TOPLANTILARI R SKLER N ZLENMES VE KONTROLÜ PROJELERDE SIKLIKLA KARfiILAfiILAN PROBLEMLER Özet Kendimizi S nayal m Yaflam n çinden Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilcek Kaynaklar Projenin Kapat lmas G R fi PROJEN N KAPATILMASI PROJE KAPATMA B Ç MLER PROJE KAPATMANIN ALT SÜREÇLER Sözleflme Kapatma dari Kapatma PROJEN N SONLANDIRILMASI PROJE SONLANDIRMA NEDENLER PROJE SONLANDIRMA B Ç MLER Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar

9 Önsöz ix Önsöz Bu kitap, Anadolu Üniversite ktisat Fakültesinin program nda yer alan Proje Yönetimi adl ders için haz rlanm flt r. 1. ünitede, proje ve proje yönetimi ile ilgili temel kavramlar üzerinde durulmufltur. Proje ve sürekli faaliyet aras ndaki farkl l k vurgulanm fl, proje tiplerine göre projelerin s n fland r lmas yap lm flt r. 2. ünite, proje yönetimi bilgi alanlar na ayr lm flt r. Bilgi alanlar yla proje süreç gruplar aras ndaki iliflkiler ortaya konmufltur. Proje yönetim süreçlerinin proje tiplerine göre farkl laflan gereklilikleri ana hatlar yla incelenmifltir. zleyen ünitelerde Bafllang ç, Planlama, Yürütme, zleme ve Kontrol ile Kapan fl süreçleri ayr nt l olarak ele al nm flt r. Bu yap l rken her bir sürecin alt süreçleri, girdileri ve ç kt lar ile süreç boyunca yararlan lan araç ve teknikler konusunda okuyucunun bilgilendirilmesi amaçlanm flt r. Projenin bafllat lmas adl 3. ünitede projenin bafllang ç süreci ele al nm flt r. Proje bafllatma belgesinin oluflturulmas, paydafllar n belirlenmesi ve bafllatma toplant s bu ünitenin inceleme konular n oluflturmaktad r. Proje yönetiminin ana süreçlerinden biri olan projenin planlanmas süreci 4. ve 5. ünitelerde incelenmifltir. Bu ba lamda 4. ünite zaman yönetimi, ifl k r l m, etkili ekip oluflturma; 5. ünite ise maliyetlerin tahmin edilmesi, bütçeleme ve risk yönetiminin planlanmas na ayr lm flt r. Olmas gerekti i gibi planlan p bafllat lan bir projenin yürütülmesi sürecinde uygulanmas gereken yaklafl mlar 6. ünitenin konusunu oluflturmufltur. Ayr ca proje yönetiminin önemli bir boyutu olan kalite kontrolü de bu ünitede ele al nm flt r. Projenin izlenmesi ve kontrolü süreci, projenin hedeflerinden sapmadan proje seyrini denetim alt nda tutmay sa lamaya yöneliktir. Bu konu ayr nt l biçimde 7. ünitede incelenmifltir. Geçici bir giriflim oldu undan her projenin bir sonu bulunur. Projenin sa l kl olarak bitirilmesi için yap lmas gerekenlere 8. ünitede yer verilmifltir. Ayr ca projenin kapat lmas için daha önceki süreçlerde tamamlanm fl olmas gerekenlerin de alt çizilmifltir. Böylelikle, yukar da tan t lan 8 ünite yard m yla proje, proje yapma ve yönetme konusundaki temellerin okuyucuya kazand r lmas na çal fl lm flt r. Bu kitapta, tasarlanmas ndan elinize geçmesine kadar bir çok kiflinin gayreti, çabas ve eme i bulunmaktad r. Baflta, günlük u rafl lar içinde vakit bulamamaktan sevdiklerine ay rmalar gereken mesai d fl ndaki zaman, bu kitab n k sa sürede ortaya ç kmas na adayan yazarlar olmak üzere, eme i geçen herkese isim belirtmeksizin teflekkür ederim. Kitab n oluflturulma süreci sonunda, dersten sorumlu olan ö rencilere oldu u kadar, konuyla ilgilenen di er bölüm ö rencileri ve konuya ilgi duyan kifliler için de uygun olabilece i görülmüfltür. Kitab n, ö rencilerimizin s nav baflar lar na katk sa lamas n n yan s ra onlara ve di er tüm okurlar na faydal olmas en büyük dile imdir. Editör Prof.Dr. Hasan DURUCASU

10 1PROJE YÖNET M Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Proje ve proje yönetimi kavramlar n tan mlayabilecek, Projelerin temel özelliklerine göre s n fland r lmas n aç klayabilecek, Proje yönetiminde gözönünde bulundurulmas gereken parametreleri s ralayabilecek, Proje yönetiminin temel ifllevlerini isimlendirebilecek, Proje paydafllar n tan mlayabilecek, Proje yaflam çevrimini tan mlayabilecek ve proje aflamalar n listeleyebilecek, Proje yönetim süreç gruplar n tan mlayabilecek ve bunlar n proje aflamalar ile iliflkisini aç klayabilecek, Proje yönetimi bilgi alanlar n s ralayabilecek bilgi ve becerilere sahip olabileceksiniz. Anahtar Kavramlar Proje Proje Tipleri Proje Yönetimi Proje Yaflam Çevrimi çindekiler Proje Aflamalar Proje Paydafllar Proje Süreç Gruplar Proje Yönetimi Proje ve Proje Yönetimine Girifl G R fi PROJE NED R? SÜREKL YAPILAN FAAL YETLER LE PROJE ARASINDAK FARKLAR PROJELER N SINIFLANDIRILMASI PROJE YÖNET M NED R? PROJE YÖNET M LE PROGRAM VE PORTFÖY YÖNET M ARASINDAK FARKLAR PROJE YÖNET M NDE GÖZÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN PARAMETRELER PROJE YÖNET M NDE SORULMASI GEREKEN KR T K SORULAR PROJE YÖNET M N N TEMEL filevler PROJE PAYDAfiLARI PROJE YAfiAM ÇEVR M PROJE YÖNET M SÜREÇ GRUPLARI PMI METODOLOJ S NE GÖRE PROJE YÖNET M B LG ALANLARI

11 Proje ve Proje Yönetimine Girifl G R fi Hem ifl hem de özel hayat m zda karfl laflt m z yeni durumlara uyum sa lamak ya da karfl lafl lan güçlüklerin üstesinden gelmek için de ifliklikler yapma ihtiyac duyar z. Kendinizi daha fazla gelifltirebilece iniz yeni bir ifl arama faaliyeti, kendinize ait yeni bir ifl yeri açma ya da yeni görev yeriniz olan ülkede konuflulan bir yabanc dili ö renme süreci bunlara örnek olarak verilebilir. Bunun yan nda günümüzde çok h zl de iflen ve rekabetin yo un oldu u ifl dünyas nda iflletmelerin de ayakta kalabilmeleri ve sürdürülebilir büyümeyi yakalayabilmeleri için de iflimlere ayak uydurabilmeleri ve de iflimleri iyi yönetmeleri gerekmektedir. Hem kiflisel, hem de iflletme olarak, bu de iflimleri gerçeklefltirirken projeleri araç olarak kullanmak, yap lacak de iflimin belli bir sistematikte olmas n sa layaca ndan hem kiflilere, hem de iflletmelere büyük kolayl klar getirecektir. Ancak proje yapmak tek bafl na yeterli olmay p, projenin nas l gerçeklefltirildi i ve yönetildi i de çok önemlidir. Modern anlamda proje yönetimi 1950 lerde bafllam flt r. Bununla birlikte, proje yönetimi ve ilgili kavramlar n çok daha eskilere dayand görülür. M.Ö de Giza piramidi yap l rken Firavun un piramidin her cephesi için ayr bir yönetici atad, bu yöneticilerin kendi cephelerinin baflar yla bitirilmesinden sorumlu oldu u bilinmektedir. Ayr ca M.Ö. 208 de Çin seddinin yap m nda imparator Qin Shihuang milyonlarca iflçiyi bir arada yönetebilmifltir. Zaman yönetimi sistemati i olarak ele al nabilecek ilk Gantt flemas 1917 de Henry Gantt taraf ndan önerilmifltir. CPM (Kritik Yol Metodu) ise 1957 y l nda Dupont taraf ndan gelifltirilmifltir. Proje yapmaktan öte, proje yönetiminin ne denli önemli oldu unu vurgulayan en seçkin çal flmalardan biri 1999 y l Standish Grup (www.standishgroup.com) raporudur. Yirmi üç bin uygulama projesi üzerinde yap lan anketler sonucunda haz rlanan bu rapora göre, 1998 y l ndaki projelerden sadece %26 s baflar yla tamamlanm flt r. Ayn rapordan %46 s n n ise güçlükle ya hedeflenenden daha uzun süreye ve paraya malolarak ya da al nan sonucun beklenen hedefleri tam karfl lamadan tamamland anlafl lmaktad r. Yap lan projelerin %28 inin de baflar s z oldu u, bu projelerdeki baflar s zl klar n iflletmelere 1998 y l nda yaklafl k 75 milyar dolara maloldu u söz konusu raporda belirtilmifltir. Buna ek olarak Bounds, 1998 y l ndaki raporunda biliflim teknolojisi projelerinin sadece %26 s n n hedeflenen süre ve bütçe içinde tamamland n belirtmektedir. Tüm bu veriler proje yapman n ve proje yönetiminin ne denli önemli oldu unu vurgulamaktad r.

12 4 Proje Yönetimi Bu ünitede önce proje nedir? sorusundan bafllan p, proje ile sürekli yap lan faaliyetler aras ndaki farklar aktar lm flt r. Daha sonra projelerin özellikleri s ralanm fl ve bunlara göre projelerin s n fland r lmas yap lm flt r. Sözkonusu bu s n fland rma, kitab n tümünde kullan lacak, böylelikle proje yönetiminin her bir proje tipine odaklanmas na imkan tan nacakt r. Projelerin s n fland r lmas n n ard ndan proje yönetimi nedir? sorusuna cevap verilecek, proje yönetimi ile program ve portföy yönetimi aras ndaki farklara de inilecektir. Proje yönetiminde gözününde bulundurulmas gereken parametreler ve proje yaflam çevriminin yap s anlat ld ktan sonra proje süreç gruplar na ve bunlar n etkinliklerinin proje tiplerine göre nas l de iflti ine de inilecektir. Ünitenin son bölümündeyse Project Management Institute (PMI-Proje Yönetim Enstitüsü) taraf ndan proje yönetiminde kullan lmas önerilen proje yönetim bilgi alanlar ele al nacakt r. Proje, benzersiz özgün bir ürün, hizmet veya sonuç üretmek amac yla yürütülen geçici faaliyetler bütünü bir giriflimdir. PROJE NED R? Literatürde projeyle ilgili pek çok tan mla karfl lafl lmas na ra men bunlardan ikisi yayg n olarak kullan lmaktad r. Birinci tan m; PMI, taraf ndan yap lan Proje, benzersiz, özgün bir ürün, hizmet veya sonuç üretmek amac yla yürütülen geçici faaliyetler bütünü bir giriflimidir biçimindedir. Bu tan ma göre geçici olmas nedeniyle her bir projenin tan mlanm fl bir bafllang ç ve bitifl zaman olmal d r. Projelerin en önemli özelliklerinden biri de özgün bir ürün, hizmet ya da sonuç üretmesidir. Bu özelli inden dolay her ne kadar projenin tamamlanmas geçici süreye sahip olsa da projenin ç kt lar uzun y llar kal c olabilmekte, toplum üzerindeki etkisi uzun süre devam edebilmektedir. Örne in; ölümcül bir hastal a karfl afl gelifltirilmesi çok uzun, ama tan mlanm fl proje süresinde tamamlanabilir. Ancak proje sonucunda gelifltirilecek böyle bir afl n n insanl a sa lad yararlar yüzlerce y l sürebilecektir. Yayg n olarak kullan lan ikinci tan ma göreyse Proje; tan mlanm fl süre ve bütçe içinde, istenen özelliklere göre tamamlanmas gereken, bir hedefi ya da amac olan özgün, karmafl k, birbiriyle ba lant l faaliyetlerin bir bütünüdür. Bu son tan mda önemli kavramlardan biri de proje içinde yürütülecek faaliyetlerin benzersiz, özgün olmalar d r ki buna göre bir projenin ayn flartlarda geçmiflte ya da gelecekte gerçekleflmesi mümkün olmayacakt r. Yap lacak proje daha önceki projelerle benzer gibi görünse bile (örne in bina inflaat ), tekrarlanan faaliyetler yerine getirilirken ortam flartlar na ba l olarak mutlaka baz ifller farkl biçimde yap lacakt r. Örne in; ISO belgesi almada, farkl firmalarda yap lacak projeler, içerik olarak benzerlik gösterirken her firman n flartlar farkl oldu undan ISO belgesi için tan mlanan üretim süreçlerinin kaleme al nmas da farkl olacakt r. Buna ek olarak, bir ses sanatç s n n gerçeklefltirece i konser bir proje olarak ele al nd nda, ayn konser, farkl flehirde gerçeklefltirildi inde, mutlaka di er bir konsere göre altyap, lojistik destekler, sahne flartlar, dinleyici profili vb. bak m ndan farkl - l klar gösterebilecektir. Bu durumda ayn sanatç taraf ndan sunulsa bile, her bir konser, özgün faaliyetleri nedeniyle ayr bir proje olarak de erlendirilmelidir. Benimsenen bu tan mlar uyar nca, projelerin sahip olmas gereken temel nitelikler özetle afla daki biçimde s ralanabilir: Her projenin sonucunda, benzersiz bir ürün, hizmet ya da sonuç ortaya ç kar. Projeler geçici bir süre içinde gerçeklefltirildikleri için, her projenin bir bafllang c ve bitifli vard r. Projelerin tan mlanm fl bir bütçeleri ve hedefleri bulunur. Projeleri oluflturan faaliyetler t pat p ayn de ildir.

13 1. Ünite - Proje ve Proje Yönetimine Girifl 5 Tipik bir projede olmas gereken özellikler nelerdir? SÜREKL YAPILAN FAAL YETLER LE PROJE ARASINDAK FARKLAR Bir hizmet, ürün ya da sonuç elde etmek için yap lan sürekli faaliyetlerle proje kavramlar ço u zaman kar flt r lmakta ve ayn olarak de erlendirilmektedir. SORU Oysa SORU temelde bu iki kavram birbirlerinden oldukça farkl d r. Örne in; bir boya fabrikas nda üretilen standart bir boyan n tekrar tekrar ayn flartlar alt nda üretilmesi sürekli yap lan bir faaliyetken, ayn fabrikada daha önce üretilmemifl bir boyan n, D KKAT D KKAT üretim flartlar n n belirlenmesi için, süreli ve belli bir bütçe dahilinde bir defal k yap lan çal flma (faaliyetler bütünü) proje olarak de erlendirilmelidir. Benzer biçim- de, bu boya fabrikas nda üretilmekte olan standart boyan n daha ucuza, farkl bir yöntemle üretimini, belli bir süre içinde ve bütçeyle araflt rma AMAÇLARIMIZ da bir proje çal flmas d r. Buna karfl l k ayn boya üretim yöntemi için, maliyet azaltma konusundaki AMAÇLARIMIZ küçük denemeler, proje olarak de erlendirilmezler. K T A P K T A P PROJELER N SINIFLANDIRILMASI DÜfiÜNEL M Benimsenen tan mlardan, farkl projelerin çok farkl özellikler tafl mas n n mümkün oldu u gözlenmektedir. Do al olarak tüm projeleri tek bir TELEV ZYON s n f alt nda toplamak ve hepsi için tek bir proje yönetimi uygulamak mümkün de ildir. Projeleri belli özelliklerine göre s n fland rma ve proje yönetimini de bu proje tiplerine göre odaklama, projelerin baflar yla yürütülmesi ve sonuçlanmas için çok daha do ru bir yaklafl m olacakt r. Projelerin s n fland r lmas nda, projenin iflletme için de- NTERNET erinin (yüksek, orta ve düflük gibi) yan s ra kullan labilecek di er özellikleri afla- daki biçimde s ralanabilir: Karmafl kl k Derecesi: Projeler karmafl kl k derecelerine göre; Çok düflük, Düflük ( flletme içinde tek bir birimce yap labilen parçalar biraraya getirme, montaj projeleri vb.), Orta (Sistem projeleri) ve Yüksek (Dizin -array- projeleri) olmak üzere 4 grupta de erlendirilebilir. Teknoloji Seviyesi: Projelerin gerektirdi i teknoloji seviyeleri; Pratik bilgi, mevcut teknolojinin en iyisi, ileri teknoloji ve yeni gelifltirilecek ileri teknoloji ve bulufllar olmak üzere 4 s n fta toplanabilir. Risk Seviyesi: Projeler risk seviyelerine göre; çok düflük, düflük, orta ve yüksek seviyede riskli olarak 4 seviyeye ayr labilir. Proje süresi: Projeler proje sürelerine göre; k sa (3 aydan daha k sa), k - sa-orta (3 aydan daha uzun 9 aydan daha k sa), orta-uzun (9 aydan daha uzun 18 aydan daha k sa) ve uzun (18 aydan daha uzun) olarak s n fland r labilir. Proje s n fland rmalar yukar daki özellikler temel al narak yap labilmektedir y l nda Robert K.Wysocki nin de benimsedi i s n fland rma, genel kabul görmüfl proje s n fland rma yaklafl mlar ndan biridir. Bu s n fland rmada projeler; karmafl kl k derecesi, teknoloji seviyesi, risk seviyesi ve proje süresine ba l olarak 4 farkl s n fta de erlendirilmektedir. Tablo 1.1 de görüldü ü gibi, projeler A, B, C ve D olmak üzere 4 farkl tipte grupland r lmaktad r. 1 DÜfiÜNEL M Projelerin s n fland r lmas nda; TELEV ZYON Karmafl kl k derecesi Teknoloji seviyesi Risk seviyesi Proje süresi Bütçe NTERNET kullan labilir.

14 6 Proje Yönetimi Tablo 1.1 Projelerin S n fland r lma Özellikleri. Proje Tipi Karmafl kl k Derecesi Teknoloji Seviyesi Risk Seviyesi A Çok düflük Pratik bilgi Çok düflük B Düflük Mevcut teknolojinin en iyisi Düflük C Orta Yüksek teknoloji Orta D Yüksek Yeni gelifltirilecek yüksek teknolojiler, bulufllar Yüksek Proje Süresi K sa (3 aydan az) K sa-orta (3-9 ay) Orta-Uzun (9-18 ay) Uzun (18 aydan uzun) A tipi projeler: Küçük ölçekli projelerdir ve projenin tan mlanmas na ve kapsam n n belirlenmesine gerek vard r. Bu tip projelerde var olan süreçte, üründe ya da hizmette k sa süre içinde ufak çapl de iflimlerin elde edilmesi hedeflenir. htiyaç duyulan süreci yönetmek için pratik bilgi yeterlidir ve risk seviyesi de düflüktür. Bu tip projelere örnek olarak bir evin boyanmas, bir laboratuvarda bir cihaz n akredite hale getirilmesi, yeni ders dönemi için bir ders içeri inin ö renci de erlendirmeleri ve ilgili alandaki geliflmeler göz önüne al narak yeniden düzenlenmesi say labilir. B tipi projeler: flletmelerde yayg n olarak kullan lan nispeten k sa süreli projelerdir. Bu projelerde genellikle mevcut, oturmufl, bilinen teknolojinin en iyisi kullan l r. Projelerin bafllang c nda, proje kapsamlar nda ufak aç k noktalar bulunabilir ancak yine de bu projelerin risk seviyesi C ve D tipi projelere göre oldukça düflüktür. Büyük iflletmeler söz konusu oldu unda proje, sadece bir bölümdeki çal - flanlar ya da farkl bölümlerden biraraya getirilen 5-6 kiflilik bir proje ekibiyle gerçeklefltirilebilir. B tipi projelere ürün, hizmet ve süreç iyilefltirme projeleri, büyük iflletmelerde kurumsal altyap n n iyilefltirilmesiyle ilgili küçük projeler, küçük iflletmelerde ya da ISO 9000 belgesi al nmas projeleri örnek olarak gösterilebilir. A ve B tipi projelerde, bu projelerin yap lar gere i kitab n ilerleyen kesimlerinde bahsedilecek proje yönetiminin gerektirdi i tüm araçlar n kullan lmas na (örne in; proje bafl nda planlama çal flmas na, düzenli proje ekibi toplant lar na vb...) gerek olmayabilir. A ve B tipi projelerin proje bütçeleri C ve D tipi projelere göre oldukça s n rl d r. C tipi projeler: A ve B tipi projelere göre daha uzun süreli ve karmafl k yap - ya sahip projelerdir. Bu tip projeler ilgili alanda, yüksek teknolojilerin uygulanmas n ve denenmesini gerektirdi inden, projelerin sonuçlar her zaman önceden kestirilemeyebilir. Bu nedenle bu projeler yüksek bütçelidir ve genellikle risk seviyeleri de yüksektir. Ancak bu tür projeler sonucunda yeni özgün ürün, hizmet ve sonuçlar gelifltirilmesi mümkün olabilece inden, bu tip projeler alanda liderli ini sürdürmek isteyen kifli, kurum ya da araflt rma gruplar için yap lmas zorunlu projelerdir. Yeni ürün gelifltirme projeleri C tipi projelerdir. D tipi projeler: Gerçeklefltirilmeleri en güç projelerdir. Buna ra men, D tipi projeler iflletmelere ya da insanl a flimdiye kadar elde edilmemifl kazançlar ve yararlar sa layacak niteliktedir. Bu tip projeler, pek çok farkl disiplinden insan n bir arada çal flmas n ve en yüksek teknolojik uygulamalar n hatta yeni bulufllar n proje içinde bulunmas n gerektirmektedir. Bu nedenle bu projeler oldukça riskli ve genifl bütçeli projelerdir. Ayr ca bu tip projeler için ayr lan süre di er tiplere göre daha uzundur. Bu tip projelere, yeni otomobil tasar m, büyük hadron çarp flt r c -

15 1. Ünite - Proje ve Proje Yönetimine Girifl 7 s projesi, çöllerdeki günefl enerjisinin kullan lmas na yönelik dev bir proje olan Desertec projesi (http://www.desertec.org/global-mission/) ve genifl kapsaml bilgisayar yaz l m projeleri örnek verilebilir. Proje yönetimi aç s ndan C ve D tipi projeler A ve B tipi projelere göre daha kapsaml ve zor projelerdir. Bu nedenle C ve D tipi projelerde, proje yönetimi sistemati inin gerektirdi i tüm araçlar ve yöntemler eksiksiz uygulanmal d r. Bu proje tiplerinde, A dan D ye gitmeyi bir da n zirvesine t rmanmaya ve orada kalmaya çal flmaya benzetebiliriz. Bu durumda da n en alt nda A tipi projeler yer al rken zirvede ulafl lmas (haz rlanmas ) ve yap lmas zor olan D tipi projeler bulunacakt r. fiekil 1.1 Proje Boyutu, Kapsam Kontrolü ve Planlama htiyac, Alt Yüklenici Gereklili i, Düzenli Kay t Tutma ve KARMAfiIKLIK/KAPSAM Bürokrasi Artar. C T P D T P Teknik Yeteneklerin Önemi, Esneklik, Gelifltirme ve Test Etme, Teknik letiflim Riskler ve F rsatlar Artar. PROJEDE HT YAÇ DUYULAN TEKNOLOJ SEV YES Proje Tiplerine Göre Projelerde htiyaç Duyulan Teknoloji Seviyesi ve Yönetim Yaklafl m ndaki De iflimler. B T P Çoklu Sistem Planlamas, Sistemlerin Entegrasyonu, Tasar m Çevrimleri, Risk Analizi ve Yönetimine Olan htiyaç Artar. A T P fiekil 1.1 de gösterildi i gibi A tipinden D tipine do ru gidildikçe, karmafl kl k ve kapsam n artmas yla birlikte, proje boyutu, kapsam kontrolü, planlama ihtiyac, alt yüklenici gereklili i, düzenli kay t tutmada bürokrasi artmaktad r. Buna paralel olarak, teknolojik olarak da A dan D ye do ru teknik yeteneklerin önemi, esneklik, gelifltirme ve test etmeyle teknik iletiflim için riskler ve f rsatlarda da art fl gözlenmektedir. Tüm bu de iflimler gözönünde bulunduruldu unda, A tipi projelerden D tipi projelere do ru gidildi inde, proje yönetiminde çoklu sistem planlamas, sistemlerin entegrasyonu, tasar m çevrimleri, risk analizi ve risk yönetimine olan ihtiyaç artmaktad r. A tipi projeden D tipi projeye gidildikçe proje kapsamlar nda ve ihtiyaç SIRA duyulan S ZDE teknoloji seviyelerinde ne tür de iflimler olur? DÜfiÜNEL M 2 DÜfiÜNEL M SORU SORU D KKAT D KKAT

16 8 Proje Yönetimi DÜfiÜNEL M PROJE YÖNET M NED R? Proje yönetimi, projenin hedeflerine ulaflmas için gerekli ihtiyaçlar karfl lamak üzere ilgili tüm bilgi, beceri, araç ve tekniklerin proje faaliyetlerine uygulanmas - d r. Proje yönetimi projenin fikir aflamas ndan kapan fl aflamas na kadar geçen tüm faaliyetleri kapsar y l nda Amerika Birleflik Devletleri nde Proje Yönetim Enstitüsü (PMI) bir proje yönetim derne i olarak kurulmufltur. PMI n n proje yönetimi konusunda getirdi i yaklafl mlar ve yöntemler (metodoloji), Avrupa da ortaya ç kan IPMA (Uluslararas Proje Yönetim Derne i) ve ngiliz Hükümeti nce de kullan lan PRINCE2 gibi yaklafl m ve yöntemlere göre daha fazla tercih edilmektedir. Proje yönetim metodolojisi evrenseldir genel özelliklere sahiptir. Bu yüzden bir projeden di erine ya da bir sektörden di erine geçiflte, proje yönetimi esaslar de- iflmemektedir. Buna karfl l k gerçekleflecek süreçlerin öncelikleri proje tipine göre de iflebilmektedir. Bu nedenle proje yönetimi, 1950 lerden bu yana popülaritesi giderek artan bir çal flma alan haline gelmifltir. Proje yönetimini tan mlay n z. PROJE YÖNET M LE PROGRAM VE PORTFÖY DÜfiÜNEL M YÖNET M ARASINDAK FARKLAR Büyük çapl proje yönetimi faaliyetleri yürütülen iflletmelerde proje yönetiminin SORU yan nda kimi SORU zaman program yönetimi ve portföy yönetimi de gerçeklefltirilmektedir. Bu kapsamda program yönetimi, tek tek gerçeklefltirildi inde istenilen yeterli etkiyi sa layamayacak, D KKAT ancak birarada koordinasyon içinde yürütüldüklerin- D KKAT de etkin olabilecek projeler grubunun bir arada, yönetilmesidir. Bu aç dan bak ld nda programlar, içinde pek çok projeyi bar nd rmaktad r. Portföy yönetimi ise iflletmelerin belli stratejik hedeflerine ulaflmas n sa lamak üzere yürütülen programlar, projeler ve di er faaliyetlerin yönetimi anlam n tafl maktad r. Bu aç dan AMAÇLARIMIZ de erlendirildiklerinde iflletmelerde portföy yöneticileri program yöneticilerine, AMAÇLARIMIZ program yöneticileri de proje yöneticilerine göre daha genifl yetki ve sorumluluklara sahiptir. K T A P K T A P TELEV ZYON NTERNET 3 PROJE YÖNET M NDE GÖZÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN PARAMETRELER Projelerin TELEV ZYON yaz m ve yürütülmesi s ras nda gözönünde bulundurulmas gereken projeye iliflkin parametreler; Kapsam Kalite NTERNET Zaman Kaynaklar Maliyet Risk olarak s ralan r. Yukar daki parametreler ayn zamanda projenin k s tlar n da oluflturmaktad r. Projelerin dengeli bir flekilde yürütülmesi için her bir projedeki proje k s tlar n n dengeli bir biçimde birlikte çal flt r lmas gerekmektedir. Bu aç dan her bir k s t birbiriyle ba lant l d r. K s tlar afla da k saca de erlendirilmifltir.

17 1. Ünite - Proje ve Proje Yönetimine Girifl Kapsam projede neyin yap l p neyin yap lmayaca n, böylelikle projenin s - n rlar n belirleyen çerçevedir. Kapsam n adland r lmas alandan alana farkl l k gösterebilmektedir. Örne in; mühendislikte kapsam yerine ifl tan m sözcükleri tercih edilmektedir. Her ne isim al rsa als n projenin s n rlar n belirleyen kapsam n do ru belirlenmesi, projenin baflar yla yürütülmesi ve baflar ya ulaflmas için kritik önemdedir. Kalite ise iki türde incelenmelidir. Bunlardan birincisi projenin yürütülmesi s - ras ndaki proje yönetimine ait süreç kalitesiyken, ikincisiyse proje sonucunda ortaya ç kan ürün, hizmet ya da sonucun kalitesidir ki bu, projenin baflar s n da gösteren önemli bir parametredir. Zaman parametresi içinde proje süresi, proje bafllang ç ve bitifl tarihleri ele al - n r. Zaman proje ç kt s n kullanacak kurum içindeki bölüm ya da müflteri taraf ndan belirlenir. Zaman çok önemli bir kaynak oldu undan zaman yönetimi konusu kitab n ilerleyen kesimlerinde ayr nt l olarak ele al nacakt r. Kaynaklar projede kullan lacak personel, ekipman, fiziksel mekanlar gibi tüm unsurlar kapsamaktad r. Özellikle proje yönetimi ekibinde bulunan proje yöneticisi ve çal flanlar n, projenin baflar yla gerçeklefltirilebilmesi için gerekli çeflitli uzmanl klara (proje uygulama alan yla ilgili teknik bilgiler, proje çevresi, iletiflim yetenekleri, genel yönetim bilgi ve becerileri, proje yönetim metodolojisi konusunda bilgili olmak vb...) sahip olmas gerekir. Bu kaynaklar n bir k sm projenin yap laca iflletmede bulunamayabilir. Bu durumda ihtiyaç duyulan kaynaklar, bir d fl kaynaktan kiralama yoluyla sa lan p projede kullan labilir. Maliyet projeyi tan mlayan önemli parçalardan biridir. Proje için ne kadarl k bir harcaman n gerekli oldu unu belirtir. Projenin oluflturulmas nda maliyetlerin belirlenmesi, özellikle sat fla konu olacak gelir sa layacak ç kt lar hedefleyen projelerde fayda/maliyet analizleri aç s ndan daha da önemli olmaktad r. Risk ise tüm bu proje yönetim sürecinde yaflanabilecek zorluklar ve bunlar n projenin di er k s tlar üzerindeki etkilerini ve buradan da projenin yürütülmesinde karfl lafl lacak güçlükleri de erlendirmektir. Tüm bu k s tlar birbirleriyle yak ndan ilgilidir ve herhangi bir k s ttaki de iflim di er k s tlar n durumunu da etkileyebilecektir. Örne in; bir projenin süresinin k salt lmas gerekti inde, bütçede beklenmedik maliyetlerin do mas muhtemeldir. Ayr ca bu durumda kaynaklar n yeterli olup olamayaca da baflka bir k s t olarak karfl m za ç kabilecektir. Ayn zamanda zaman n azalt lmas n n kalite üzerinde de olumsuz etki yaratmamas için önlemler al nmas gerekebilir. Proje yönetimi canl ve yaflayan bir olgudur. Proje yönetim planlar, projenin yürütülmesi s ras ndaki geliflmelere ve o anki flartlara göre yeniden gözden geçirilerek düzenlenmelidir. Projede kalite; Süreç Kalitesi ve Ç kt (ürün/hizmet/sonuç) kalitesinin bir bütünüdür. 9 PROJE YÖNET M NDE SORULMASI GEREKEN KR T K SORULAR Proje yönetiminde gözönünde bulundurulmas gereken k s tlar de erlendirildi inde bir proje öncesinde sorulmas gereken 4N1K fleklinde temel sorular afla daki flekilde özetlenebilir: Ne? Bu soru grubunda; Projenin amac nedir?, Projeden beklentiler nelerdir?, Projenin kapsam ve boyutu nedir?,

18 10 Proje Yönetimi Projenin ç kt lar neler olacakt r?, Projede karfl lafl labilecek engeller nelerdir?, Varsay mlar nelerdir? gibi temel sorular yer almaktad r. Neden? Bu grup; Proje neden yap lmaktad r?, Projenin getirece i kazançlar nelerdir?, Projenin sonucunda seçeneklerin artmas söz konusu mudur?, Projeden elde edilecek ç kt lar maliyet ve zaman avantajlar sa layacak m d r?, Proje sonucunda elde edilecek gelirler proje için yap lacak harcamalar karfl - layacak m d r? sorular ndan oluflmaktad r. Kim? Projede kimler yer alacakt r?, Proje paydafllar kimlerdir?, Proje yöneticisi kimdir?, Proje ekibinde kimler vard r?, Projeyi destekleyen kurum ve kurulufllar (sponsorlar) kimlerdir?, Proje organizasyon flemas nda kimler yer almaktad r? sorular Kim? bafll alt nda toplanmaktad r. Nas l ve Ne zaman? Bu gruptaki sorularla proje faaliyet ve süreçlerinin nas l, ne zaman gerçeklefltirilecekleri belirlenir. Bu grupta; Hangi temel faaliyet ve süreçler hangi s rayla ve ne kadar sürede yap lacakt r?, fl takvimi nedir?, Geliflmeler proje kontrolü olarak nas l izlenecek, iletiflim nas l kurulacakt r? Ç kt lar n kalitesi nas l belirlenecek ve takip edilecektir? gibi sorular yer almaktad r. Proje yönetimin temel ifllevleri Tan mlama Planlama Kontrol PROJE YÖNET M N N TEMEL filevler Proje yönetiminin üç temel ifllevi bulunmaktad r. Bu ifllevler; projenin tan mlanmas, projenin planlanmas ve proje sürecinin kontrolüdür. Projenin Tan mlanmas Projenin tan mlanmas, projenin amaç ve hedeflerinin, kapsam, maliyet ve kalite k s tlar n n belirlendi i faaliyetleri içermektedir. Bunlar, k s tlar n belirlenmesinde kullan lan Ne?, Neden?, Kim? ve Ne Zaman? sorular n n cevapland faaliyetlerdir. Ayr ca proje süresince kullan lacak kontrol faaliyetleri de proje yönetiminin temel ifllevleri aras nda yer almaktad r. Bu aflamada paydafllar n yani projenin sonuçlar ndan etkilenecek kifli ve kurumlar n da belirlenmesi gerekmektedir. Projenin Planlanmas Proje için tan mlanan hedeflere kapsam, maliyet, kalite, zaman, kaynaklar ve riskler gibi k s tlar do rultusunda nas l ulafl laca yla ilgili ayr nt lar n oluflturdu u faaliyetler, proje yönetiminin, projenin planlanmas ndaki temel ifllevini yerine getirmektedir. Bu ifllev yerine getirilirken proje yönetimi için sorulan sorulardan, özellikle Kim?, Nas l? ve Ne Zaman? sorular cevapland r lmaktad r.

19 1. Ünite - Proje ve Proje Yönetimine Girifl 11 Proje Sürecinin Kontrolü Projenin yürütülmesi sürecinde projenin planland flekilde yürüyüp yürümedi inin denetlendi i, yürümedi inde bunun sebeplerinin tespit edilip, gerekli noktalar n iyilefltirilmesiyle ilgili tüm faaliyetler bu temel ifllevi oluflturmaktad r. PROJE PAYDAfiLARI Projede gerçekleflecek faaliyetlerden ya da elde edilecek sonuçlardan etkilenecek kifliler, projeye kaynak (insan, mekan, zaman ve para) katk s nda bulunacak kifli ve iflletmeler projenin paydafllar d r. Proje yönetim ekibi, ilk olarak bu paydafllar n kimler oldu unu belirlemeli, daha sonra her bir paydafl n projeden neler bekledi- ini, projeye nas l katk da bulunabileceklerini ö renmelidir. Her bir paydafl n farkl bak fl aç lar na sahip oldu u düflünülürse projenin tan mlanmas aflamas nda paydafllar n beklentilerini yönetilebilir proje amac haline getirmek gerekir. Projelerin tan mlanmas aflamas nda proje paydafllar nca belirlenecek ortak hedeflerin, beklentilerin ve sa lanacak katk lar n imza alt na al nmas nda ileride do abilecek uyumsuzluklar önlemek aç s ndan yarar vard r. Proje yönetim ekibinin en önemli görevlerinden biri paydafllarla iletiflimin, proje süresince sa l kl flekilde yönetilmesi olmal d r. Proje paydafllar kimlerdir? PROJE YAfiAM ÇEVR M DÜfiÜNEL M Proje yaflam çevrimi, projenin bafllang c ndan sonuna kadar proje ile ilgili olarak Proje Yaflam Çevrimi, DÜfiÜNEL M Bafllang ç/tan mlama gerçeklefltirilen tüm faaliyetleri kapsayan bir süreçtir. Proje tipi ne olursa olsun genellikle projeler ayn aflamalardan geçer. Sadece her aflamada gerçekleflecek SORU faali- Uygulama SORU Planlama yetlerle kullan lacak araçlar ve beceriler proje tipine göre de ifliklik gösterir. Kapan fl aflamalar ndan oluflur. Proje yaflam çevrimleri için 3 aflamal (fazl ) sistemi kullanan kurumlarda, bu D KKAT D KKAT aflamalar bafllang ç, ara ve son biçimindedir. Proje yaflam çevrimi için 4 aflamal sistemi kullanan kurumlardaysa bir projenin yaflam çevrimi temel olarak 4 ana aflamadan oluflur: Bafllang ç/tan mlama Planlama AMAÇLARIMIZ Uygulama AMAÇLARIMIZ Kapan fl Proje aflamalar aras nda karar noktalar bulunur. Söz konusu K bu T Akarar P noktalar projenin seyrini de ifltirebilmektedir. Bu da proje yönetiminin temel ifllevleriyle K T A P proje yaflam çevriminin aflamalar aras nda temel farkl l meydana getirmektedir. TELEV ZYON Bafllang ç/tan mlama Proje yaflam çevriminin ilk aflamas n projenin bafllang c nda yap lan toplant lar oluflturmaktad r. Bu nedenle bafllang ç aflamas n bir veri toplama faaliyeti olarak de erlendirmek mümkündür. Bafllang ç aflamas ndaki toplant lar NTERNET sonucunda haz rlanan proje özeti, projenin bir uygulama özetidir ve fizibilite çal flmas yla bütünlefltirildi inde bir proje berat na dönüflür. Tan mlama ise bafllang ç aflamas nda elde edilen verileri sadece umut ve hayal olmaktan ç kar p, gerçekleflmesi mümkün hedefler haline dönüfltürme sürecidir. Tan mlama aflamas sonucunda tüm paydafllar n görüflünün de al nmas yla oluflturulmufl projenin amaçlar, kapsam, projenin ne kadar sürece i, nas l yap laca, kimlerin görev alaca n belirten proje bafllan- 4 TELEV ZYON NTERNET

20 12 Proje Yönetimi g ç/tan mlama belgesi, onaylanmak üzere, iflletme yöneticisi, müflteri ya da proje sponsoruna sunulur. Ancak proje tiplerine göre özellikle A ve B tipi projelerde bu aflama çok k sa sürebilecektir. Planlama Onaylanan proje tan mlama belgesi içindeki faaliyetlerin sistematik bir flekilde yerine getirilebilmesi için, bu aflamada proje yönetim plan oluflturulur. Bu plan, projede ulafl lmak istenen hedefler için bir yol haritas niteli indedir. Proje yönetim plan oluflturulmas ayr nt l bir çal flma gerektirdi inden tan mlama belgesinde eksik ya da hatal olan proje ayr nt lar da bu aflamada tamamlan r ya da düzeltilir. Proje yönetim plan n n haz rlanmas yla bu aflama sona erer. Ayr ca ayn bafllang ç/tan mlama aflamas nda oldu u gibi, planlama aflamas da A ve B tipi projelerde çok k sa sürebilir. Uygulama Proje yönetim plan nda kesinleflen faaliyetlerin yerine getirildi i aflamad r. Bu aflama projenin genel süresinin büyük bir bölümünü kapsar ve hedeflenen ç kt lara ulafl ld nda tamamlanm fl olur. Baflar l bir proje Zaman nda Ayr lan bütçe içinde Hedeflenen ç kt lar n elde edildi i projedir. Kapan fl Projede gerçeklefltirilmesi planlanm fl faaliyetler, yerine getirildi inde ve belirlenen hedeflere ulafl ld nda proje tamamlanm fl olur. Projeler genellikle bir kapan fl toplant s yla sona erdirilir. Bu toplant da planlanan ve gerçeklefltirilen faaliyetlerin örtüflmeleri, al nan ç kt lar n hedeflenenlerle uyumu, bu projeden elde edilen deneyimler, yaflanan güçlükler ve bundan sonra bu projenin yeni bir proje olarak devam edip etmeyece i gibi konular de erlendirilir. Bu aflama da özellikle C ve D tipi projeler için çok önemlidir. Baflar l bir proje, belirlenen zaman diliminde ve kendisi için ayr lan bütçe s n rlar içinde kalarak, bafllang çta hedeflenen ç kt lara (ürün/hizmet/sonuç) ihtiyaç duyulana en yak n biçimde (yüksek kalitede) ulaflan projedir. 5 Baflar yla tamamlanm fl proje hangi özelliklere sahiptir? PROJE YÖNET M SÜREÇ GRUPLARI DÜfiÜNEL M DÜfiÜNEL M Projelerin yönetiminde proje aflamalar n n yan nda s kça karfl lafl lan di er bir terim de proje süreç gruplar d r. Projeler için yap lan tüm faaliyetler proje yönetimi SORU süreçlerini oluflturur. SORU Projelerin yönetimi s ras nda pek çok süreç ayn anda yürümekte ve bu süreçler de belli aflamalarda birbiriyle ba lant l bir dizi süreç grubunu oluflturmaktad r. Di er bir ifadeyle, sadece bir projede de il bir aflama bile birkaç süreç grubu ayn anda etkin olabilmektedir. Bu nedenle süreç gruplar proje D KKAT D KKAT aflamalar ndan farkl d r. Projelerde yap lan faaliyetleri daha ayr nt l inceleyebilmek ve anlayabilmek için proje aflamalar yerine bu aflamalar n arkas nda iflleyen süreç gruplar na odaklanmak, projelerin iyi flekilde yönetilmeleri için daha do ru AMAÇLARIMIZ bir yaklafl md r. AMAÇLARIMIZ PMI taraf ndan yay nlanan PMBOK (A Guide to Project Management Body of Knowledge-Proje Yönetimi Bilgi Birikimi K lavuzu) adl kayna a göre proje yönetim süreçleri K temel T A Polarak proje yönetimi süreç gruplar olarak adland r lan 5 gruba K T A P ayr lmaktad r: TELEV ZYON TELEV ZYON NTERNET NTERNET

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

1.Proje nedir? Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r.

1.Proje nedir? Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r. Proje Döngüsü 1 1.Proje nedir? 1 Tan m Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r. Projenin s n rl bir süre içerisinde ve s n rl para

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl Altan ÇET NKAL MESS fl Sa l ve Güvenli i Uzman Geliflen yeni yönetim anlay fllar, hiyerarflik yap - lanmadan

Detaylı

II. AMAÇ ve HEDEFLER 6-STRATEJ K ALAN: B L fi M TEKNOLOJ LER 6.1.STRATEJ K AMAÇ: Hizmetlerin kaliteli, güvenli, verimli, h zl ve düflük maliyetle sunulmas d r. STRATEJ K HEDEF 6.1.a) Birimler aras tam

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

KDU (Kazanım Değerlendirme Uygulaması) nedir?

KDU (Kazanım Değerlendirme Uygulaması) nedir? KDU (Kazanım Değerlendirme Uygulaması) nedir? Kazanım Değerlendirme Uygulaması (KDU), Vitamin Ortaokul Kurumsal üyesi olan özel okullarda, öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerinin bilişsel süreçler çerçevesinde

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

BA IMSIZ DENET M ULUSLARARASI DENET M STANDARTLARI KAPSAMINDA

BA IMSIZ DENET M ULUSLARARASI DENET M STANDARTLARI KAPSAMINDA ULUSLARARASI DENET M STANDARTLARI KAPSAMINDA BA IMSIZ DENET M Doç.Dr. Lerzan KAVUT stanbul Üniversitesi flletme Fakültesi Doç.Dr. Oktay TAfi stanbul Teknik Üniversitesi flletme Fakültesi Dr. Tuba fiavli

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC STANBUL-2010 Yay n No : 2332 flletme-ekonomi Dizisi : 386 1. Bas m - Mart 2009 2. Bas m - Nisan 2010 ISBN 978-605 - 377-253 - 8 Copyright

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Risk nedir? Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Projeler, proje yöneticilerinin do rudan kontrol edemeyecekleri olaylardan etkilenebilirler. Proje gerçek durumun bütün boyutlar n kapsayamaz. D fl faktörler,

Detaylı

ÖZEL (YAP-SAT) NfiAAT

ÖZEL (YAP-SAT) NfiAAT mali ÇÖZÜM 215 ÖZEL (YAP-SAT) NfiAAT F RMALARINDA MAL YET S STEM N N OLUfiTURULMASI Ö r. Gör. Ender BOYAR Fatih Üniversitesi stanbul Meslek Yüksek Okulu Ö r. Gör. Ali Haydar GÜNGÖRMÜfi Fatih Üniversitesi

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Risk Yönetimi. Gürcan Banger

Risk Yönetimi. Gürcan Banger Risk Yönetimi Gürcan Banger Risk Yönetimine giriş Bu sunumun amacı, sivil toplum alanında hizmet tedarik projelerinde, süreç boyunca ortaya çıkması muhtemel risk alanlarının tespiti ve takibi ile oluşabilecek

Detaylı

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMAÇ Madde 1-(1) Bu Yönergenin amacı; Avrupa Birliğine üye ve aday ülkeler arasında

Detaylı

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8 I MEDENÎ HUKUK PRAT K ÇALIfiMALARI ve SINAV SORULARI Medenî Hukuk (Temel Kavramlar, Kifliler Hukuku, Aile Hukuku) Borçlar Hukuku Genel Hükümler Borçlar Hukuku Özel Hükümler Eflya Hukuku Miras Hukuku Kocaeli

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER Merdan ÇALIfiKAN* I. G R fi 1163 say l Kooperatifler Kanunu na göre kooperatiflerin zaruri 3 organ bulunmaktad r. Bunlardan en yetkili

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ VE KAVRAMLAR Madde 1. AMAÇ Madde 2. KAPSAM Madde 3. HUKUKİ

Detaylı

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i Uluslararas Yüksekö retim Kongresi: Yeni Yönelifller ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May s 2011, stanbul; 2. Cilt / Bölüm XI / Sayfa 1359-1364 Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ATILIM ÜNİVERSİTESİ KALİTE GÜVENCESİ YÖNERGESİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Madde 1 Bu Yönergenin amacı Atılım Üniversitesinin eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile idarî

Detaylı

CO RAF B LG S STEMLER NDE PROJE TASARIMI VE YÖNET M -I

CO RAF B LG S STEMLER NDE PROJE TASARIMI VE YÖNET M -I T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2343 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1340 CO RAF B LG S STEMLER NDE PROJE TASARIMI VE YÖNET M -I Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Servet HASGÜL (Ünite 1) Yrd.Doç.Dr. Mehmet NCEO

Detaylı

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek De iflimi Yönetmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

III/7 KANUN VE YÖNETMEL KLER 1

III/7 KANUN VE YÖNETMEL KLER 1 Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt rma Kurumu Kamu Kurumlar Araflt rma Gelifltirme Projeleri Destekleme Program na ve TÜB TAK Birimlerince Yürütülen Projelere liflkin Yönetmelik (*) B R NC BÖLÜM Amaç,

Detaylı

1.6.1. Performans Yönetimi Hakkında Ulusal Mevzuatın Avrupa Standartlarıyla Uyumlaştırılmasına Yönelik Tavsiyeler

1.6.1. Performans Yönetimi Hakkında Ulusal Mevzuatın Avrupa Standartlarıyla Uyumlaştırılmasına Yönelik Tavsiyeler 1.6.1. Performans Yönetimi Hakkında Ulusal Mevzuatın Avrupa Standartlarıyla Uyumlaştırılmasına Yönelik Tavsiyeler 5. Sonuçlar ve reform teklifleri 5.1 (Kamu Mali yönetimi ve Kontrol Kanunu) 5.1.1 Performans

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU

OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU Üst Politika Belgelerinde Okul Bazlı Bütçe: Amaç: OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU 1. Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) 154- Okul idarelerinin bütçeleme süreçlerinde yetki ve sorumlulukları artırılacaktır.

Detaylı

Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas

Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas Girifl Schindler Kurumsal nsan Kaynaklar ( K) politikas, Schindler'in çal flanlar ile ilgili önceliklerini tan mlamaktad r. Bu belge, Navigator kitapç nda anlat

Detaylı

Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Staj Yönergesi Aralık 2007 T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ

Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Staj Yönergesi Aralık 2007 T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ AMAÇ Madde 1- Bu yönergenin amacı; Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin eğitim-öğretim döneminde kazanmış oldukları bilgi, beceri

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

KAR YER GÜNLER PROJES. Murat F DAN

KAR YER GÜNLER PROJES. Murat F DAN KAR YER GÜNLER PROJES Murat F DAN 2012-2013 AYBASTI ANADOLU L SES KAR YER GÜNLER PROJES PROJE SAH OLAN OKUL AYBASTI ANADOLU L SES PROJEN N ADI KAR YER GÜNLER PROJEN N AMACI rencilerin meslekleri her yönüyle

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK DANIġMAN: Faik GÖKALP SOSYOLOJĠ ALANI ORTAÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ARASI ARAġTIRMA PROJE YARIġMASI BURSA TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE

Detaylı

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2213 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1215 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI Ö RETMENL K UYGULAMASI-I Yazarlar Doç.Dr. Mehmet GÜLTEK N (Ünite 1)

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ I Doç. Dr. Yonca Deniz GÜROL YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ II YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ Yay n No : 2377 flletme-ekonomi Dizisi : 447 1. Bask Ocak 2011 - STANBUL

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler Kurul, komisyon ve ekiplerin oluşturulması MADDE 107- (1) Okullarda, eğitim, öğretim ve yönetim etkinliklerinin verimliliğinin sağlanması, okul ve çevre işbirliğinin

Detaylı

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uygulama Önerileri 229 Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar

Detaylı

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Muş Alparslan Üniversitesi Uzaktan

Detaylı

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME Amaç: Kat l mc lara bütünsel kalite ve bunun kurumlarda yarat laca geli im ihtiyac hakk nda geni bilgi vermek, yap labilecek uygulamalar hakk nda yöntemler sunmak. çerik:

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

Havayolu Filo Planlaması ve Çizelgeleme (AVM-404) Ders Detayları

Havayolu Filo Planlaması ve Çizelgeleme (AVM-404) Ders Detayları Havayolu Filo Planlaması ve Çizelgeleme (AVM-404) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Havayolu Filo Planlaması ve Çizelgeleme AVM-404 Bahar 3

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

Şekil 3-1: "ÇED İzni Alanı"nın ve "Proje Alanı"nın Yeri... 4

Şekil 3-1: ÇED İzni Alanının ve Proje Alanının Yeri... 4 İÇINDEKILER 3. ÇEVRESEL VE SOSYAL DEĞERLENDİRME YAKLAŞIMI 2 3.1 GİRİŞ 2 3.2 ÇSED SÜRECİ YAKLAŞIMI 2 3.3 PAYDAŞ KATILIMI 2 3.3.1 ÇSED Kapsam Belirleme Çalışması 2 3.4 ALTERNATİFLERİN ANALİZİ 2 3.5 PROJE

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MECBURİ MESLEK KARARI

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MECBURİ MESLEK KARARI MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MECBURİ MESLEK KARARI R.G. Tarihi : 13 Aralık 2013 R.G. Sayısı : 28850 TÜRMOB Türkiye Serbest

Detaylı

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Prof.Dr. Cevat NAL Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarl k Fakültesi Dekan Y.Doç.Dr. Esra YEL Fakülte Akreditasyon Koordinatörü

Detaylı

BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015

BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015 BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015 1. Tüm çalıģma ünitelerinde araģtırma ödevi verilmesi esastır. Açıklama: Ünite çalıģmaları kapsamında

Detaylı

ATAÇ Bilgilendirme Politikası

ATAÇ Bilgilendirme Politikası ATAÇ Bilgilendirme Politikası Amaç Bilgilendirme politikasının temel amacı, grubun genel stratejileri çerçevesinde, ATAÇ İnş. ve San. A.Ş. nin, hak ve yararlarını da gözeterek, ticari sır niteliğindeki

Detaylı

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM Ali Kamil UZUN / DRT Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 403 404 1. Salon - Paralel Oturum VII - flletmelerde ç Denetimin Kurulmas, Rolü ve Önemi/Ali Kamil UZUN

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

TETAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TETAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TETAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNERGE 10 BÜTÇE YÖNERGESİ T E T A Ş TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BÜTÇE YÖNERGESİ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET

Detaylı

V/7 ESASLAR 1. Madde 3. Bu kurulufl ve çal flma esaslar nda geçen deyimlerden; : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt rma Kurumu nu;

V/7 ESASLAR 1. Madde 3. Bu kurulufl ve çal flma esaslar nda geçen deyimlerden; : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt rma Kurumu nu; TÜB TAK AVRUPA B RL ÇERÇEVE PROGRAMLARI B R M KURULUfi VE ÇALIfiMA ESASLARI (*) Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu esaslar ile, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt rma Kurumu (TÜB TAK) bünyesinde Ankara da kurulan

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ BİTİRME TEZİ YÖNERGESİ

AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ BİTİRME TEZİ YÖNERGESİ Amaç AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ BİTİRME TEZİ YÖNERGESİ I. BÖLÜM GENEL Madde 1- Bu yönergenin amacı, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesinden mezun olacak öğrencilerin

Detaylı

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A..

KURUL GÖRÜ Ü. TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler. Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. KURUL GÖRÜ Ü TFRS 2 Hisse Bazl Ödemeler Görü ü Talep Eden Kurum : Güreli Yeminli Mali Mü avirlik ve Ba ms z Denetim Hizmetleri A.. Kurul Toplant Tarihi : 18/10/2011 li kili Standart(lar) : TFRS 2, TFRS

Detaylı

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN*

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Yeni Nükleer Reaktörler: Tasar m Kriterleri Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Girifl: Nükleer reaktörler halen dünyadaki elektrik üretiminin %16-17 sini sa lamaktad rlar. 50 y l aflk n bir geçmifle sahip nükleer

Detaylı

T.C. ÜNĠVERSĠTESĠ EĞĠTĠM FAKÜLTESĠ DEKANLIĞI.. BÖLÜM BAġKANLIĞINA. Üniversitesi,.. Fakültesi, Anabilim Dalı. numaralı

T.C. ÜNĠVERSĠTESĠ EĞĠTĠM FAKÜLTESĠ DEKANLIĞI.. BÖLÜM BAġKANLIĞINA. Üniversitesi,.. Fakültesi, Anabilim Dalı. numaralı T.C. UŞAK UġAK ÜNİVERSİTESİ ÜNĠVERSĠTESĠ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞĠTĠM FAKÜLTESĠ DEKANLIĞI. BÖLÜM BAġKANLIĞINA Üniversitesi,.. Fakültesi, Anabilim Dalı. numaralı sınıf (normal/ikinci öğretim) öğrencisiyim. 201-201

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

SANAT VE TASARIM GUAJ BOYA RESĠM MODÜLER PROGRAMI (YETERLĠĞE DAYALI)

SANAT VE TASARIM GUAJ BOYA RESĠM MODÜLER PROGRAMI (YETERLĠĞE DAYALI) T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü SANAT VE TASARIM GUAJ BOYA RESĠM MODÜLER PROGRAMI (YETERLĠĞE DAYALI) 2011 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde sanat dallarının değişim ile karşı

Detaylı

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU I- 2008 Mali Yılı Bütçe Sonuçları: Mali Disiplin Sağlandı mı? Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2008 mali yılı geçici bütçe uygulama sonuçlarına

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR II Yay n No : 1730 letiflim Dizisi : 29 1. Bas fiubat 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-624 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI

TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI YAZILAR TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI PROF. DR. ERDO AN MORO LU (*) Türk Borçlar Kanunu Tasar s ndan sonra Türk Ticaret Kanunu Tasar s da Türkiye Büyük Millet Meclisi ne sunulmufl bulunmaktad

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

Destekli Proje İşletme Prosedürü

Destekli Proje İşletme Prosedürü Destekli Proje İşletme Prosedürü Teknoloji Transfer Ofisi 2015 Yazan(lar) : Tarih : İlker KÖSE TTO Direktörü Onaylayan(lar) : Tarih : Prof. Dr. Ömer Ceran Genel Sekreter V. Prof. Dr. Sabahattin Aydın Rektör

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı