Alt Yüz (Üst Dudak, Alt Dudak ve Çene) Yükseklik Oranlarının. Cinsiyete Bağlı Olarak Değerlendirilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Alt Yüz (Üst Dudak, Alt Dudak ve Çene) Yükseklik Oranlarının. Cinsiyete Bağlı Olarak Değerlendirilmesi"

Transkript

1 Alt Yüz (Üst Dudak, Alt Dudak ve Çene) Yükseklik Oranlarının Cinsiyete Bağlı Olarak Değerlendirilmesi Sena Bahadıroğlu, S. Gayenur Büyükberber, Sıla Güçlü, Sümeyye Gürbüz, Ayçıl Karslıoğlu Danışman: Doç. Dr. Ayla Kürkçüoğlu ÖZET Amaç: Alt yüz yükseklik oranlarının belirlenmesi, ortodontik tedaviler, plastik cerrahi girişimleri ve adli tıpta da kimlik belirlemede kullanılan önemli bir bilgidir. Bu çalışma, Başkent Üniversitesi öğrencilerinde alt yüz yükseklik oranlarının belirlenmesi, cinsiyete göre farklılıkların ortaya konulması ve bu sonuçların yüz estetiğine yansımasını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Çalışma, yaşları arasında değişen toplam 196 (95 kız, 101 erkek) gönüllü öğrencilerle gerçekleşti. Tüm katılımcıların doğal baş pozisyonunda ve ağız normal konumda kapalı iken, aynı fotoğraf makinesi kullanılarak aynı kişi tarafından lateral fotogrometrik görüntüleri alındı. Görüntüler bilgisayar ortamına aktarıldı. Vertikal düzlemde belirlenen altı antropometrik nokta, bu noktalar arası mesafeler ve yedi oransal değer hesaplaması tüm fotoğraflar üzerinde tek bir araştırıcı tarafından yapıldı. Bu sonuçlar cinsiyete bağlı olarak karşılaştırıldı ve tüm ölçümlerin %10 kadarı iki kez tekrarlanacak şekilde yapıldı. Sonuç: Tüm antropometrik noktalar arasında ölçülen yedi parametrede cinsiyete bağlı anlamlı fark olduğu belirlendi. Her iki cinste en küçük değer üst dudak mesafesi (kız: 7,470±1,634 mm, erkek: 8,565±1,826 mm), en büyük değer ise çene mesafesi (kız: 28,899±3,670 mm, erkek: 32,491±3,302 mm) idi. Alt yüz yükseklik oranlarındaki değerlendirmelere göre en yüksek değer; Çene üstü- alt dudak yüksekliği / Alt dudak-çene yüksekliği (kız: 0,763±0,188, erkek: 0,834±0,195), en düşük oran ise; kızlarda, Üst dudak yüksekliği/ Burun altı- üst dudak yüksekliği (0,339±0,095), erkeklerde; Burun altı-üst dudak yüksekliği/burun altı-çene yüksekliği (0,312±0,046) olarak belirlendi. Oransal değerler, cinsiyete göre karşılaştırıldığında tek bir parametre dışında (Sm-Me: Çene yüksekliği/sto-me: Alt dudak-çene yüksekliği) anlamlı fark olduğu tespit edildi. Yorum: Yüz üzerindeki bazı oransal değerlerin cinsiyete ve ırklara bağlı değer ve farklılıklarının önceden bilinmesi yüze yapılacak her türlü cerrahi girişimde, ortodontik tedavide ve kimlik belirlenmesinde hekimlere yol göstereceğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Alt yüz oranı, Altın oran, Yüz analizi, Antropometrik noktalar

2 GİRİŞ Bir bireyin en genel tanınabilir özelliği yüzüdür ve fiziksel görünüşte önemli bir etkendir. Yapılan araştırmalar bir bebeğin doğduktan ancak dokuz dakika sonra gözlerinin odaklanabildiğini ve bunun da yüz üzerine olduğunu göstermiştir(1). İnsan yüzü cinsiyetler ve ırklar arasında büyük ölçüde farklılık gösterir. Uyum, simetri, yüzdeki yumuşak ve sert doku oranları sanatçılar, ortodontistler, cerrahlar ve adli antropologlar tarafından incelenmiştir. M.Ö. 5. yy. da Yunan heykeltıraş Polycleitus insan vücudunu profilden ayrıntılı bir şekilde inceleyip oranlamıştır. Ortodontistler ve plastik cerrahlar ise birçok tedavi ve cerrahi girişim öncesinde kullanmak üzere çeşitli araştırmalar yapıp literatüre önemli katkıda bulunmuşlardır(2). Bu çalışmalarda antropometre, fotometre, sefalometre ve bilgisayarlı tomografi görüntüleme gibi yöntemler kullanılmıştır. Güzellik, estetik bir zevk, hoşlanma duygusu uyandıran bir niteliktir. Yüz güzelliğinin, göreceli bir kavram olması ve herkes için farklı bir anlam ifade etmesine rağmen ölçülebilir bir oranı da vardır. Bu matematiksel oran, 1:1.608 e eşittir ve buna altın oran denir. Kusursuz orantılara sahip bir insanın boyunun, başının yedi buçuk katı olduğu bilinmektedir. Yüz dışında vücutta farklı bölgelerde belirlenmiş altın oranlar da vardır. İnsan başı kanonlarına göre önden bakıldığında baş, yüksekliği 3,5 ve genişliği 2,5 oranlarında olan dikdörtgen meydana getirir. Bu kanon modüllerine göre gözler başın yüksekliğinin tam ortasında yer almaktadır. İki göz arasındaki mesafe bir gözün genişliği kadardır ve burun genişliğini belirler. Enine baş ölçüleri dört göz kadardır. Kadın ve erkek yüzleri arasında, farklı yöntemler ile yapılan araştırmalar sonucu bariz farklar olduğu ortaya çıkmıştır. Kadınlarda, yüz daha küçük, gözler biraz daha büyük, kaşlar yüksek ve kavisli, burun ve ağız küçük, dudakları kalın, çene yuvarlaktır. Ressamlar da resimlerinde erkek yüz hatlarını daha köşeli kullanırken, kadınlarda aynı hatları daha yumuşak ve kavisli olarak çizerler(3).olan farklılıklar ise en çok kadının fiziksel yapısından, özellikle yüzün yapısını etkileyen deri altı yağ dokusunun fazlalığından kaynaklanmaktadır. Erkeğin kemik ve kas yapısı daha güçlüdür. Örnek olarak bir erkeğin burnunun genellikle daha geniş ve iri olmasının nedeni; erkeğin daha çok koşması, sıçraması gibi nedenlerle daha güçlü solunuma gereksinim duyması ve bunun bir sonucu olarak solunum organlarının daha büyümesidir. Yüzdeki herhangi bir orantısızlık yüzün estetik kalitesini azaltır. Bu oransızlığın düzeltilmesi elimizdeki standart ölçümler ışığında hastaya yönelik tedavi ve cerrahi uygulamalarla sağlanabilir(4). Yüz üzerinde yapılan antropometrik çalışmalardan hem konjenital kranifasiyal deformitelerin düzeltilmesinde hem de estetik girişimlerde yararlanılır(5). Farkas ve arkadaşları, antropometrik ölçümlerin veri tabanını oluşturmuş ve yüzden fazla oran belirleyerek bunların karşılaştırmasını yapmışlardır. Farkas ve ark li yıllarda fotoğraflardan alınan ölçümlerin güvenilirliği ve doğrudan yüz üzerinden alınan ölçümleri karşılaştıran bir çalışma yapmışlardır. Ölçüler doğrusal mesafeler, eğimler ve açıları içermektedir(6). İşcan ayrıca yüz özelliklerini, farklı morfolojik sınıflar içinde ayırmak için

3 araştırmalarındaki ölçüleri kullanmış ve fotoğraflarda ölçümlerin kullanımını fotoantropometri olarak adlandırmıştır. Daha sonra çalışmada kullanılacak olan ölçüler yüz üzerindeki farklı işaretlenmiş noktalardan oluşturulmaktadır. Her iki fotoğrafta da göze çarpan ve görünebilen farklı işaretlenmiş noktalar kullanılmıştır. Araştırıcıya göre, genellikle standart noktalar kullanılmakta fakat iyi tanımlanmış ise diğer noktalar da kullanılabilmektedir. Farklı ölçüler farklı noktalar arasından alınabilmekte (örneğin ağız genişliği ve uzunluğu) ve bu ölçülerden de farklı oranlar oluşturulabilmektedir. Yüz, kimliklendirme amacıyla da kullanılan önemli bir olgudur(1). Ölüm ve kayıp gibi olaylarda ve suçluların belirlenmesinde, iyi bir kimlik tespiti için yüz karakteristikleri kullanılabilmektedir. Yüz, hem morfolojik özellikler hem de ölçümler kullanılarak ya ölü bir kişinin yüzünün yeniden belirlenmesinde bir fotoğraf ile çakıştırılabilir ya da yanlış kimliklendirme veya kayıp kişi vakalarında yine bir fotoğrafla karşılaştırma için kullanılabilir(6,7). Vücut şeklinin özelliklerinin belirlenmesi için kullanılan ve kayda geçirilmesi gereken özellikler içerisinde; burnun şekli ve uzunluğu (burun ucunun eğimi ve yüksekliği, burnun uzunluğu, burnun çıkıntılı olup olmadığı), dudakların şekli (üst ve alt dudakların birbirine uygunluğu, incelik ve kalınlıkları, üst dudağın düz veya kıvrık olup olmadığı), alt çenenin eni, boyu ve eğimi (eni; iki angulus mandibula arası mesafe, boyu; angulus mandibula ile çene ucu arası mesafe, eğimi; ramus mandibula ile corpus mandibula arasındaki açı) sayılabilir. Hrdlicka, tüm vücut için oran ve ölçümleri tanımlamıştır. Hrdlicka ya göre yüz yüksekliği için; morfolojik yükseklik, menton-nasion arası ve fizyonomik yükseklik, menton-crinion arası olmak üzere iki ölçüm alınabilmektedir. Alın yüksekliği bu iki ölçüm arasındaki farktır. Yüz genişliği iki zygomatik arasındaki maximum ölçümdür. Bigonial çap iki gonion arasındaki ölçümdür. Burun ve ağız ölçümleri de burun yüksekliği, burun genişliği ve ağız genişliğini kapsamaktadır(8). Bu çalışmanın amacı, alt yüz yüksekliklerinin ve belirlenen antropometrik noktalar arası alt yüz oranlarının ortaya konarak cinsiyete bağlı olarak farklılıkların araştırılmasıdır. GEREÇ VE YÖNTEM Bu çalışma Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından 20/03/2013 tarih ve 13/36 sayılı kararı ile onaylanmıştır(proje no: KA13/61). Çalışmaya Başkent Üniversitesinde öğrenim gören gönüllü 196 (101 erkek, 95 kadın) kişi katıldı. Katılımcıların yaş aralığı arasında değişmekteydi. Daha önce ortodonti tedavisi görmüş veya yüz ile ilgili cerrahi bir müdahale geçirmiş kişiler çalışma dışı bırakıldı. Çalışma, 10,1 megapiksel, Sony DSC-T 700 marka kamera kullanılarak profilden çekilen fotoğraflar üzerinde ölçümler yapılarak gerçekleştirildi. Fotoğrafı çekilecek kişi bir sandalyeye oturtuldu. Karşısına 1 m uzaklıkta ve yerden 1,5 m yükseklikte, bir santimetrelik aralıklarla enine ve boyuna çizgiler bulunan, 15x15 santimetrekarelik bir ayna yerleştirildi. Bu düzeneğin amacı, kişinin oturduğu zaman bakışlarını ayna üzerindeki transvers çizgilerden birine sabitleyerek başını uygun ve standart

4 pozisyonda tutmasıydı. Sandalyenin yanına tavandan ucunda 0,5 kg'lik ağırlık olan bir ip asıldı. Fotoğraf makinesinde transvers ve vertikal kılavuz çizgileri kullanılarak, ilk vertikal çizgi ile tavandan asılı olan ip örtüşecek şekilde çekimler yapıldı. Tripod ayaklık yüksekliği 1,5 m ve kişiye uzaklığı 1 m olacak şekilde yerleştirildi ve üzerine fotoğraf makinesi konuldu. Tüm fotoğraflar sol yandan çekildi. Fotoğraf makinesi 1,5 zooma ayarlanarak flaş kullanılmadan çekimler gün ışığında yapıldı. Böylelikle tüm çekimler standardize edilmiş oldu. Çekim sırasında kişiden alt ve üst dudakları birbirine değecek ve ağzı sıkmadan rahatça kapatabilecek bir pozisyon alması istendi. Çekilen fotoğraflar bilgisayar ortamına aktarıldı. Ölçümler Image J programı kullanılarak gerçekleştirildi. Belirlenen antropometrik noktalar arasında alt yüz yükseklikleri ve oranları cinsiyete bağlı olarak aynı araştırıcı tarafından ve tüm ölçümlerin %15 kadarı iki kez tekrarlanacak şekilde yapıldı. Alt yüz yükseklik ölçümleri yapılırken kullanılan altı antropometrik nokta aşağıda belirtilmiştir: Sn: Subnasal; Burun delikleri arasındaki orta bölmenin üst çene ile birleştiği nokta Li: Alt dudağın en çıkıntılı orta noktası Ls: Üst dudak en çıkıntılı orta noktası Sm: Alt çene konkavitesinin en derin yeri Sto: Alt ve üst dudağın median sagittal hatta birleştiği nokta Me: Alt çene (mandibula) de median sagittal hatta yer alan en alt noktası Alt yüz yükseklik oranları Tablo 1. de gösterildiği şekilde belirlenmiştir. Değişkenlerin normal dağılıma uyumu Shapiro-Wilk testi ile kontrol edildi. Varyansların homojenliği ise Levene testi ile analiz edildi. Parametrik testlerin varsayımlarını sağlayan değişkenlere ilişkin grup ortalamalarının karşılaştırılmasında Student s t testi kullanıldı. Varsayımları sağlamayan değişkenlere ilişkin grup ortancalarının karşılaştırılması amacıyla ise Mann Whitney-U testi kullanıldı. Sonuçlar ortalama ± standart sapma, ortanca değer ve en küçük-en büyük değerler olarak ifade edildi. Değişkenler arasındaki korelasyonlar değişkenlerin dağılım durumuna gore Pearson korelasyon katsayısı veya Spearman rho korelasyon katsayısı ile değerlendirildi. p<0.05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Veri setinin analizinde SPSS 17.0 istatistik paket programı kullanıldı (Statistical Package for the Social Sciences, version 17.0, SSPS Inc, Chicago IL, USA).Ölçümler arası tutarlılıklar sınıf içi korelasyon katsayısı ICC (intraclass correlation cooficiance) ile analiz edilmiştir.

5 Tablo 1. Bu çalışmada kullanılan alt yüz yükseklikleri ve vertikal profil oranları Oran 1 Ls-Sto: Üst vermilion yüksekliği - Sn-Sto: Üst dudak yüksekliği Oran 2 Li-Sto: Alt vermilion yüksekliği - Sto-Sm: Alt dudak yüksekliği Oran 3 Ls-Sto: Üst vermilion yüksekliği - Li-Sto: Alt vermilion yüksekliği Oran 4 Sn- Sto: : Üst dudak yüksekliği - Sn-Me: Alt yüz yüksekliği Oran 5 Sto-Sm: Alt dudak yüksekliği - Sto-Me: Çene-dudaklar arası orta nokta Oran 6 Sto-Sm: Alt dudak yüksekliği - Sm-Me: Çene yüksekliği Oran 7 Sm-Me: Çene yüksekliği - Sto-Me: Çene-dudaklar arası orta nokta BULGULAR Lateral profilden ve vertikal düzlemde altı farklı noktadan, noktalar arası mesafe ölçümleri (alt yüz yükseklikleri) ve bu ölçümlere dayanarak yapılan oranlamalar (alt yüz yükseklik oranları) Tablo 2 ve Tablo 3 de verilmiştir. Alt yüz yükseklik ölçümlerinde cinsiyete bağlı olarak tüm değerlerde anlamlı fark olduğu gözlendi. Her iki cinste de alt yüz yüksekliği en yüksek değer olarak bulunurken, üst vermilion mesafesi (Ls- Sto) en küçük değer olarak belirlendi. Üst dudak yüksekliği(sn- Sto, p=0,003) ve alt vermilion yüksekliği(li- Sto, p=0,022) değerleri kadın ve erkekler arasında birbirine yakınmış gibi görünmelerine rağmen istatistiksel olarak faklılık gösterdiği gözlenmiştir. Alt yüz üçte birlik bölümler arası mesafeler (Sn-Sto, Sm-Me, Sto-Sm) her iki cinste de en yüksek değerler olarak bulundu (Tablo 2). Tablo 2. Lateral profilden vertikal düzlemde alt yüz yüksek ölçümleri (mm) DEĞİŞKEN KADIN ERKEK p ( n = 95 ) ( n = 101 ) Ortalama ±SD (MEDİAN) Min-Max Ortalama ±SD (MEDİAN) Min-Max Sn-Me 67,150±4,853 67,333 Sto-Me 44,280±8,400 45,667 Sn-Sto 23,209±7,044 21,667 Ls-Sto 7,470±1,634 7,333 Sto-Sm 17,183±2,094 17,0 Li-Sto 9,925±1,208 10,0 Sm-Me 28,899±3,670 29,0 55,667-78,333 73,353±5,209 73,0 58,667-86,333 0,000 18,0-69,0 50,468±5,640 18,333-59,333 0,000 50,667 16,333-49,667 22,917±3,765 15,0-51,724 0,003 22,667 4,667-16,0 8,565±1,826 5,172-13,667 0,000 8,333 12,667-27,667 18,373±2,531 13,0-25,0 0,000 18,333 6,667-12,667 10,492±1,929 6,333-15,517 0,022 10,667 15,333-36,0 32,491±3,302 24,333-40,333 0,001 32,759

6 Alt yüz yükseklik oranları arasında cinsiyete bağlı olarak ölçülen değerler ve yapılan karşılaştırmalar Tablo 3 de gösterilmiştir. Çene yüksekliği/ Çene-dudaklar arası orta nokta yüksekliği değeri dışında diğer tüm ölçümlerde cisiyetler arası farkın anlamlı olduğu gözlendi. Bu değer alt yüz üçtebirlik ölçümü ifade etmektedir. Oran 1 (Ls-Sto / Sn-Sto) ve Oran 4 (Sn-Sto/Sn-Me) de cinsiyetler arası fark daha anlamlı bulunurken (p=0,005) Oran 2(Ls-Sto/ Sto-Sm)), Oran 3(Ls- Sto/Sn-Me), Oran 5 (Sto-Sm/Sm- Me) de de cinsiyetler arası fark olduğu belirlendi (p<0,05). Erkeklerde en düşük değer, Oran 1(Ls-Sto/Sn-Sto) iken, kızlarda Oran 4 (Sn-Sto/Sn-Me) olarak bulundu. Her iki cinsde en yüksek değer Oran 3 (Ls-Sto/ Li-Sto) olarak tesbit edildi (Tablo 3). Tablo 3. Alt yüz yükseklikleri vertikal profil oran ölçümlerinin cinsiyete göre ölçüm değerleri (mm) DEĞİŞKEN KADIN ( n = 95 ) ERKEK ( n = 101 ) Ortalama ±SD (MEDİAN) Min-Max Ortalama ±SD (MEDİAN) Min-Max p Oran 1 0,339±0,095 0,344 Oran 2 0,440±0,113 0,431 Oran 3 0,763±0,188 0,731 Oran 4 0,347±0,111 0,321 Oran 5 0,411±0,141 0,374 Oran 6 0,606±0,122 0,591 Oran 7 0,690±0,236 0,637 0,126 0,727 0,379±0,085 0,373 0,147 0,648 0,002 0,269 1,067 0,473±0,114 0,262 0,951 0,045 0,463 0,469-1,548 0,834±0,195 0,472 1,474 0,010 0,816 0,254-0,892 0,312±0,046 0,237-0,691 0,002 0,310 0,271-1,019 0,368±0,067 0,256-0,768 0,027 0,362 0,40-1,196 0,571±0,097 0,339-0,844 0,027 0,570 0,311-1,625 0,654±0,134 0,522-1,655 0,954 0,638 Alt yüz yükseklik oranları arasında ilişki değerlendirildi. Kadınlarda, Çene yüksekliği- Alt üçte bir yüz yüksekliği arasında negatif bir ilişki dışında diğer oransal değerlerin kendi yükseklikleri içerisinde pozitif bir korelasyon olduğu bulundu. Kadınlarda en yüksek pozitif ilişki, Alt dudak yüksekliği-çene yüksekliği (Oran 6), erkeklerde ise Çene yüksekliği-alt üçtebir yüz yüksekliği (Oran 7) olduğu belirlendi. Bu ilişkilerde tek tek yanılma payı hesapları da yapıldı. Buna göre kadınlarda Üst vermilion-üst dudak yüksekliği (p=0,114), Üst vermilion yüksekliği - Alt vermilion yüksekliği (p=0,314) ve Çene yüksekliği-alt üçtebir yüz yüksekliği(p=0,882) değerleri ile erkeklerde Alt dudak yüksekliği-çene yüksekliği(p=0,508) değerleri arasındaki ilişki değerlendirilmelerinde yanılma payının yüksek olduğu tesbit

7 edildi(tablo. 4). Tablo 4. Oran değerleri arasında korelasyon sonuçları Oran 1 Oran 2 Oran 3 Oran 4 Oran 5 Oran 6 Oran 7 Ölçüm Cinsiyet N Spear. rho Ortalama SD p Üst vermilion-üst E 101 0,267 0,379 0,085 0,007 dudak yüksekliği K 95 0,163 0,339 0,095 0,114 Alt vermilion-alt E 101 0,342 0,473 0,114 0,000 dudak yüksekliği K 95 0,366 0,440 0,113 0,000 Üst vermilion-alt E 101 0,371 0,834 0,195 0,000 vermilion K 95 0,105 0,763 0,188 0,314 Üst dudak-alt yüz E 101 0,625 0,312 0,046 0,000 yüksekliği K 95 0,589 0,347 0,111 0,000 Alt dudak -Alt üçtebir E 101 0,557 0,368 0,067 0,000 yüz yüksekliği K 95 0,392 0,411 0,141 0,000 Alt dudak-çene E 101 0,067 0,571 0,097 0,508 yüksekliği K 95 0,656 0,606 0,122 0,000 Çene-Alt üçtebir yüz E 101 0,666 0,654 0,134 0,000 yüksekliği K 95-0,015 0,690 0,236 0,882 Tüm alt yüz yükseklik ölçümlerinin yaklaşık %15 kadarı rastgele seçilerek aynı araştırmacı tarafından ikinci kez ölçüldü ve ölçümler arası tutarlık değerlendirmesi yapıldı. Tutarlılık değerlerinin 0,928 0,997 arasında değişim gösterdiği ve tüm ölçümlerin yüksek derecede güvenilir olduğu saptandı(tablo 5). Tablo 5. Ölçümler arası tutarlık değerlendirme sonuçları Ölçüm P Sn-Me 0,983 0,001 Sto-Me 0,997 0,001 Sn-Sto 0,996 0,001 Ls-Sto 0,928 0,001 Sto-Sm 0,956 0,001 Li-Sto 0,968 0,001 Sm-Me 0,993 0,001 TARTIŞMA Bu çalışmada alt yüzdeki ilişkileri belirlemek için yedi farklı indeks kullanıldı. Ölçümler yapılmadan önce, farklı literatürler gözden geçirildi ve hangi parametrelerin çalışmaya dahil edileceği kararlaştırıldı(9). Yüz ölçümleri yapılırken dört farklı metot kullanılabilir. Birincisi, antropometrik yöntemle yüzeyin direkt ölçümüdür. Sağlam, basit, invaziv olmayan ve minimal ekipman ile uygulanan en ucuz yöntemdir, ancak deneyim gerektirir ve verinin başka inceleyiciler tarafından kopyalanıp onaylanması

8 imkansızdır(10). İkincisi, direkt olmayan antropometrik ve fotometrik yöntemler kullanılarak fotoğraf analizine dayanır. Fotoğrafların temini kolaydır ve kalıcı kayıt sağlar. Ama direkt yöntemle daha az ölçüm alınabilir, kemik landmark tanımlarken hata ortaya çıkabilir, açıları fotoğraflarda ölçmek zor olabilir(11). Üçüncüsü ise, sefalometrik görüntüleme yöntemidir. Bu yöntemde X-ray ışını uygulanıyor olması ve üç boyutlu görüntülerin iki boyutlu hale getirmesinden dolayı cisimlerin üst üste binmesi bir dezavantaj olarak değerlendirilir. Bu sebeple yumuşak doku landmarkların analize edilmesi sırasında hata oluşabilmektedir(12). Dördüncü yöntem olarak, üç boyutlu antropometrik yüzün topografik yüzeyinin bilgisi alınır. Bu yöntem göreceli non-invazivdir. Stereo-fotorogrometre, lazer yüzey tarama 3 boyutlu fotogrometre örnekleridir. Bugün en çok kullanılan yöntem lazer yüzey taramadır(13,14). Birçok araştırmacı antropometrik ve sefalometrik ölçümler arasındaki farklılıklar üstünde durmuştur. Sağlıklı yüzlerde ve yüz anomalili hastalarda antropometrik ve sefalometrik noktaların anatomik düzeyleri ölçülerek aralarındaki ilişki araştırılmıştır. Budai ve arkadaşları, 306 kişide belirledikleri antropometrik noktalar üzerinde yüz yükseklikleri ve oranlarını hem antropometrik hem de sefalometrik yöntemlerle ayrı ayrı ölçmüş ve farklılıkları ortaya koymayı amaçlamışlardır. Sonuçlar karşılaştırıldığında yapılan ölçümlerin tamamına yakını anlamlı olarak farklılık gösterdiği gözlenmiştir. Araştırmacılar sefalometrik ölçümlerin antropometrik ölçümlere göre daha küçük değerler olduğunu ve bunların bazılarının daha anlamlı farklılıklar gösterdiğini ifade etmişlerdir(15). Biz çalışmamızda ucuz ve kolay bir yöntem olması sebebiyle dijital fotoğraf yöntemini kullandık ve landmarkların büyütme derecelerini belirlemede ölçümlerin resimdeki ölçümlere uygun kalibrasyonunda İmage J programını kullanarak gerçekleştirdik. Bu yöntem Ferrario ve arkadaşları tarafından güvenirliği ispatlanmış ve günümüzde geçerli kabul edilen bir yöntemdir. Fotografometrenin güçlü yanları ve sınırları göz önünde bulundurulmalıdır, ancak büyütme faktörleri ortadan kaldırıldığı için bu yöntem oranların hesaplanmasında idealdir. Yöntem aynı zamanda açı ölçümü içinde uygundur, çünkü bu ölçümler büyütmeden etkilenmez(16). Çizgisel ölçümler ve alt yüzdeki oranların bilinmesi, yüz yüksekliklerini geliştirmek için yapılacak ortodontik ve cerrahi düzeltmelerin planlanması için çok değerli bilgiler sunabilir. Böylece, orta düzeyde bozuklukların düzeltilmesinde cerrahi girişim olmaksızın tedavi yapmak konusunda karar verilmesi kolaylaşır. Ayrıca ölçümlerde boyutsal değişikliğin nasıl yapılacağına karar vermek, cerrahi düzeltmenin sonucunu görmek veya ortodontik tedavinin yüz oranlarına etkisini değerlendirmek açısından faydalıdır(17). Araştırmamızda, her iki cinsiyette de çene konkavitesinin en derin yerdudaklar arası orta nokta, burun altı-dudaklar arası orta noktadan kısa bulunmuştur. Bu bulgu Sandra ve arkadaşları ile Fernandez ve

9 arkadaşlarının yaptığı çalışmalar ile uyumluluk göstermiştir. Bishara ve arkadaşlarının yaptığı çalışmalarla farklılık göstermektedir. Üst dudak yüksekliği alt dudak yüksekliğinden küçük bulunması sonucu Farkas ve arkadaşlarının sonuçları ile paralellik göstermektedir. Bütün araştırmacılar, burun altı- dudaklar arası nokta orta nokta(sn- Sto) erkeklerde daha fazla olduğunu göstermiştir(6,18,19,20,21). Aynı şekilde çene konkavitesinin en derin yeri-dudaklar arası orta nokta(sto- Sm) da erkeklerde fazladır. Fernandez- Rivero'nun, Sandra ve arkadaşlarının bulgularıyla uyumlu olarak, çenenin dikey yöndeki yüksekliği erkeklerde, kadınlara oranla fazla olarak bulunmuştur(4,20). Ancak Park ve Burstone, çenenin dikey yönde yüksekliğinin cinsiyetler arasında fark göstermediğini belirtmişlerdir(18). Yüz yüksekliklerinin incelenmesiyle, burun altı-çene yüksekliğinin (Sn- me) erkeklerde daha fazla olduğu bulunmuşlardır. Burun altı-çene yüksekliği (Sn- me), üç dikey kısma bölünmüş ve Sandra ve ark., Farkas ve ark. bulgularıyla uyumlu olarak bu kısımların en büyüğünü Sm-Me, en küçüğünü ise Ls-Sto olduğu belirlenmiştir. Sandra ve arkadaşlarının yaptığı çalışmada kadınlarda(0.344) ORAN1 erkeklerden(0.373) anlamlı derecede daha az (p=0.01) olduğu bulunmuştur, Sandra ve ark., Farkas ve ark. uyumlu olmayarak. ORAN2 ise kadında(0.431) erkeklerden(0.463) anlamlı olarak (p/0.05) azdır. Araştırmamızda Sandra ve ark., Farkas ve ark. ile uyumlu olmayarak ORAN3te kadın(0.731) erkekten(0.816) azdır(p/0.01). Farkas, ayrıca, üst dudak yüksekliği her iki cinsiyette de alt dudak yüksekliğinden daha az olduğunu belirtmiştir. Araştırmamızda, ORAN 4 her iki cinsiyette de burun altı-çene yüksekliğinin yaklaşık üçte birini kapsadığı ortaya koyulmuştur (erkeklerde 0.312, kadınlarda 0.347)(p/0.01). Benzer sonuçlar Sandra ve ark.(erkeklerde 0.334, kadınlarda 0.331), Farkas ve ark. (erkeklerde 0.324, kadınlarda 0.311) tarafından da sunulmuştur. ORAN 5 te kadınlarda(0.411) erkeklere(0.368) göre anlamlı şekilde fazladır (p=0,027). Sandra ve ark. (kadınlarda 0.412, erkeklerde 0.397), Farkas ve ark. bu oranı kadın ve erkekte benzer olarak bulmuşlardır(kadınlarda erkeklerde 0.374). ORAN 6 da bulunan sonuçlar Sandra ve arkadaşlarının çalışması ile uyumluyken (kadınlarda erkeklerde 0.665) buna karşın, Farkas ve ark. cinsiyetler arası fark göstermediğini ortaya koymuşlardır(erkeklerde 0.637, kadınlarda 0.599).Çalışmamızda diğer değerlerden farklı olarak, ORAN 7 de (kadın 0.690, erkekte 0.654) cinsiyetler arası farklılık olmadığı bulunmuştur. Bu sonuç da Sandra ve arkadaşlarının sonuçları ile paralelik göstermektedir(4,6). Bizim çalışmamızda çene, labial fissur altında kalan yüz alanının erkekte %65.4, kadınlarda %69.0 ını kapsamaktadır ve cinsiyetler arası fark bulunamamıştır. Sandra ve arkadaşları bu değerleri erkeklerde %60.21, kadında %58.75 olarak bulmuşlardır. Farkas ve ark. Bizim çalışmamız ile benzer şekilde cinsiyetler arası fark olmadığını göstermişlerdir (erkeklerde %61.9, kadınlarda %62.9). Alt yüz yüksekliğine; üst dudak yüksekliği, alt yüz yüksekliği ve çene yüksekliği benzer oranlarda katkı

10 yapmaktadır. Genel olarak, bireysel ölçümlerin çok değişkenlik göstermesi, bireyselliğin en önemli gereksinimi olan yüz oranlarının da çok fazla değişkenlik göstermesine sebep olur(22). Alt yüz oranları büyüme süresince nispeten sabittir. Ancak artmış alt yüz yüksekliğine sahip hastalarda vertikal boyutun kontrol altına alınması gerekmektedir. Antropometrik ölçümler sadece cerrahi girişimi planlamada değil, aynı zamanda girişimin sonuçlarını belirlemede de yararlıdır. Cerrahi planlama için uygun, kıyaslanabilir standartların olması gereklidir. Bunun için ilk aşama hastanın ölçümlerinin yapılması, ikinci aşama verilerin normal standartlarla kıyaslanması, üçüncü aşama ise antropometrik bulguları kullanarak cerrahi girişimin planlanmasıdır. Rekonstrüktif girişimler çocuklar ve erişkinler için işlevsel ve estetik açıdan düzeltimin sağlanmasını amaçlar. (5) Sonuç olarak, vertikal faktörler ve yüz oranları ortodontik teşhis ve tedavi planında önemli yeri olması yanısıra, plastik cerrahların girişimsel yaklaşımlarının belirlenmesinde de önemi büyüktür. KAYNAKLAR 1. Arnett GW, Bergman RT. Facial keys to orthodontic diagnosis and treatment planning Part II. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 1993; 103: Arnett GW, Jelic JS, Kim J et al. Soft tissue cephalometric analysis: Diagnosis and treatment planning of dentofacial deformity Am J Orthod Dentofacial Orthop. 1999; 116(3): Bates B and Cleese J, The Human Face, London, BBC Worldwide Limited. 2001: Budai M, Farkas G.L, Tompson B et al. Scientific Foundations Relation Between Anthropometric and Cephalometric Measurements and Proportions of the Face of Healthy Young White Adult Men and Women The Journal of Cranıofacıal Surgery. 2003; 14: Farkas, L.G., Bryson, B., Tech, B., ve Klotz, J., Is Photogrammetry of the face reliable?. Plastic Reconstructive Surgery. 1980; 66(3): Farkas LG, Hajnis K, Posnick JC. Anthropometric and anthroposcopic findings of the nasal and facial region in cleft patients before and after primary lip and palate repair. Cleft Palate Craniofac J. 1993; 30: Farkas LG, Katic MJ, Forrest CR. International anthropometric study of facial morphology in various ethnic groups/races. J Craniofac Surg. 2005; 16: Ferna ndez-riveiro P, Sua rez-quintanilla D, Smyth-Chamosa E et al. : Linear photogrammetric analysis of the soft tissue facial profile. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2002; 122: Ferrario VF, Sforza C, Serrao G et al. Growth and aging of facial soft tissues: a computerized three-dimensional mesh diagram analysis. Clin Anat. 2003, 16:

11 10.Fraser, N.L., Yoshino, M., Imaizumi, K et.al. A Japanese computer assisted facial identification system successfully identifies non-japanese faces. Forensic Science International. 2003; 135(2) : Houston WJ, Maher RE, McElroy D et al. Sources of error in measurements from cephalometric radiographs. Eur J Orthod. 1986; 8: Hrdlicka, A., 1939, Practical Anthropometry, New York; AMS Pres. 13.Jacobs RA. Three-dimensional photography. Plast Reconstr Surg. 2001; 107: Legan HL, Burstone CJ. Soft tissue cephalometric analysis for orthognathic surgery. J Oral Surg. 1980;38(10): Liou EJ, Subramanian M, Chen PK et al. The progressive changes of nasal symmetry and growth after nasoalveolar molding: a three-year follow-up study. Plast Reconstr Surg. 2004; 114: Nanda R, Toor V, Topazian RIncrease in vertical dimension by interpositional bone grafts and subsequent craniofacial growth in adolescent monkeys. Am J Orthod Dentofacial Orthop Nov;98(5): Park YC, Burstone CJ: Soft tissue profile e fallacies of hard tissue standards in treatment planning. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 1986; 90: 52-62, 18.Parramon, J.M., Baş ve Portre Çizme Sanatı, 2. Basım, Remzi Kitapevi, İstanbul, 2000, 17: Sandra A. Milo S, Marina L. Analysis of the soft tissue facial profi le by means of angular Measurements. Croatia European Journal of Orthodontics; 2008: Sönmez E. Normal Bireylerde Ust Dudak Unıt Ölçümleri. İst. Tıp Fak. Mecmuası, 2001; 64: Tuncel U, Turan A, Kostakooglu N, Digital anthropometric shape analysis of 110 rhinoplasty patients in the Black Sea Region in Turkey, Journal of Cranio-Maxillo-Facial Surgery, 2012; 12: Yuen SWH, Hiranaka DK: A photographic study of the facial profiles of southern Chinese adolescents. Quintessence Int 20: 665e676,1989

ÖRNEK BULGULAR. Tablo 1: Tanımlayıcı özelliklerin dağılımı

ÖRNEK BULGULAR. Tablo 1: Tanımlayıcı özelliklerin dağılımı BULGULAR Çalışma tarihleri arasında Hastanesi Kliniği nde toplam 512 olgu ile gerçekleştirilmiştir. Olguların yaşları 18 ile 28 arasında değişmekte olup ortalama 21,10±1,61 yıldır. Olguların %66,4 ü (n=340)

Detaylı

ANADOLU DA YAŞAYAN YETİŞKİN TÜRK TOPLUMUNDA YÜZÜN NORMAL SEFALOMETRİK DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ

ANADOLU DA YAŞAYAN YETİŞKİN TÜRK TOPLUMUNDA YÜZÜN NORMAL SEFALOMETRİK DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ ANADOLU DA YAŞAYAN YTİŞİN TÜR TOPLUMUNDA YÜZÜN NORMAL SFALOMTRİ DĞRLRİNİN BLİRLNMSİ Determination of Normal Cephalometric Values of Adults Turkish Society Living in Anatolia Şerife ALPA 1, Harun ÜLGR 2,

Detaylı

Şekil 2.1. Araştırmada kullanılan mini vida ve vida yerleştirme seti. 49 50 Şekil 2.2. Mini vida yerleştirilmesi. 2.2. Mini Vidalardan Kuvvet Uygulama Protokolü Tedavinin ilk aşaması olarak, tedavi grubuna

Detaylı

13-17 YAŞ ARASI TÜRK ÇOCUKLARINDA BÜYÜMEYE BAĞLI PROFİL DEĞİŞİKLİKLERİNİN SEFALOMETRİK OLARAK İNCELENMESİ

13-17 YAŞ ARASI TÜRK ÇOCUKLARINDA BÜYÜMEYE BAĞLI PROFİL DEĞİŞİKLİKLERİNİN SEFALOMETRİK OLARAK İNCELENMESİ G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt IV, Sayı 2, Sayfa 117 126, 1987. 13-17 YAŞ ARASI TÜRK ÇOCUKLARINDA BÜYÜMEYE BAĞLI PROFİL DEĞİŞİKLİKLERİNİN SEFALOMETRİK OLARAK İNCELENMESİ Nejat ERVERDİ* Semra CİĞER** GİRİŞ

Detaylı

Korelasyon, Korelasyon Türleri ve Regresyon

Korelasyon, Korelasyon Türleri ve Regresyon Korelasyon, Korelasyon Türleri ve Regresyon İçerik Korelasyon Korelasyon Türleri Korelasyon Katsayısı Regresyon KORELASYON Korelasyon iki ya da daha fazla değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi gösterir.

Detaylı

MAKSİLLER ANTERİOR SEGMENTAL OSTEOTOMİ İLE KLAS II ANTERİOR OPEN-BİTE TEDAVİSİ. Orhan GÜVEN*, Ahmet KESKİN**, Adnan ÖZTÜRK*** ÖZET

MAKSİLLER ANTERİOR SEGMENTAL OSTEOTOMİ İLE KLAS II ANTERİOR OPEN-BİTE TEDAVİSİ. Orhan GÜVEN*, Ahmet KESKİN**, Adnan ÖZTÜRK*** ÖZET G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt X, Sayı 1, Sayfa 175-180, 1993 MAKSİLLER ANTERİOR SEGMENTAL OSTEOTOMİ İLE KLAS II ANTERİOR OPEN-BİTE TEDAVİSİ Orhan GÜVEN*, Ahmet KESKİN**, Adnan ÖZTÜRK*** ÖZET Apertognati

Detaylı

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Karşılaştırma istatistiği Temel kavramlar: Örneklem ve evren:

Detaylı

Arnett soft tissue cephalometrıc analysis

Arnett soft tissue cephalometrıc analysis S.D.Ü Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi Cilt 3 / Sayı 2 / 2012 SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERLEME Arnett yumuşak doku sefalometrik Arnett soft tissue cephalometrıc analysis Ruhi Nalçacı*, Gökhan Özyer*

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

HS-003. Nuray ŞAHİN ORAK (Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı.

HS-003. Nuray ŞAHİN ORAK (Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı. HS-003 Nuray ŞAHİN ORAK (Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı. İstanbul) Sezgi ÇINAR PAKYÜZ (Celal Bayar Üniversitesi, Manisa Sağlık Yüksekokulu,

Detaylı

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir.

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. VERİ ANALİZİ GİRİŞ Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. Bilimsel Bilgi: Kaynağı ve elde edilme süreçleri belli olan bilgidir. Sosyal İlişkiler Görgül Bulgular İşlevsel

Detaylı

TDB AKADEMİ Oral İmplantoloji Programı Temel Eğitim (20 kişi) 1. Modül 29 Eylül 2017, Cuma

TDB AKADEMİ Oral İmplantoloji Programı Temel Eğitim (20 kişi) 1. Modül 29 Eylül 2017, Cuma TDB AKADEMİ Oral İmplantoloji Programı Temel Eğitim (20 kişi) 1. Modül 29 Eylül 2017, Cuma Oral İmplantolojide Temel Kavramlar, Teşhis ve Tedavi Planlaması 13.30-15.00 Dental implantların kısa tarihçesi

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ANTROPOLOJİ (FİZİK ANTROPOLOJİ) ANABİLİMDALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ANTROPOLOJİ (FİZİK ANTROPOLOJİ) ANABİLİMDALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ANTROPOLOJİ (FİZİK ANTROPOLOJİ) ANABİLİMDALI İNSAN YÜZÜ VE FOTOĞRAFLARINDAN ALINAN ANTROPOMETRİK ÖLÇÜLERLE KİMLİK TESPİTİ VE CİNSİYET TAYİNİ

Detaylı

YENİDOĞAN BEBEKLERİN FARKLI CİHAZLARLA YAPILAN VÜCUT SICAKLIĞI ÖLÇÜM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: Ön Çalışma

YENİDOĞAN BEBEKLERİN FARKLI CİHAZLARLA YAPILAN VÜCUT SICAKLIĞI ÖLÇÜM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: Ön Çalışma YENİDOĞAN BEBEKLERİN FARKLI CİHAZLARLA YAPILAN VÜCUT SICAKLIĞI ÖLÇÜM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: Ön Çalışma AYDIN N 1, DOĞAN P 1, YAMAN R 2, ÇAĞLAYAN S 2. 1 İstanbul Medipol Üniversitesi, SBF, Hemşirelik

Detaylı

Yüzün Eğim Ölçümleri İçin Yeni Bir Antropometrik Alet ve Güvenilirliği*

Yüzün Eğim Ölçümleri İçin Yeni Bir Antropometrik Alet ve Güvenilirliği* Klinik Araştırma www.firattipdergisi.com Yüzün Eğim Ölçümleri İçin Yeni Bir Antropometrik Alet ve Güvenilirliği* Murat ÖGETÜRK a Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı, ELAZIĞ ÖZET Amaç:

Detaylı

PARAMETRİK TESTLER. Tek Örneklem t-testi. 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları notların ortalamasının 70 e eşit olup olmadığını test ediniz.

PARAMETRİK TESTLER. Tek Örneklem t-testi. 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları notların ortalamasının 70 e eşit olup olmadığını test ediniz. PARAMETRİK TESTLER Tek Örneklem t-testi 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları notların ortalamasının 70 e eşit olup olmadığını test ediniz. H0 (boş hipotez): 200 öğrencinin matematik dersinden aldıkları

Detaylı

Biyoistatistik (Ders 4: Bağımsız Gruplarda İki Örneklem Testleri)

Biyoistatistik (Ders 4: Bağımsız Gruplarda İki Örneklem Testleri) İKİ ÖRNEKLEM TESTLERİ BAĞIMSIZ GRUPLARDA İKİ ÖRNEKLEM TESTLERİ Yrd. Doç. Dr. Ünal ERKORKMAZ Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı uerkorkmaz@sakarya.edu.tr İKİ ÖRNEKLEM TESTLERİ

Detaylı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı ARAŞTIRMA MODELLİLERİNDE KULLANILACAK İSTATİSTİKLERİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ Parametrik mi Parametrik Olmayan mı? Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri Değişken Sayısı Tek değişkenli (X) İki değişkenli

Detaylı

Üst Keser Konumunun Yumuşak Doku Parametreleri Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi

Üst Keser Konumunun Yumuşak Doku Parametreleri Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi Araştırma EÜ Dişhek Fak Derg 2017; 38_1: 39-47 Üst Keser Konumunun Yumuşak Doku Parametreleri Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi The Effect of Upper Incisor Position on Soft Tissue Parameters Aylin Paşaoğlu

Detaylı

GELİŞİMSEL KALÇA DİSPLAZİSİ PROGNOZU VE GÖRÜNTÜLEME. Dr. Öznur Leman Boyunağa Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Radyoloji Bilim Dalı

GELİŞİMSEL KALÇA DİSPLAZİSİ PROGNOZU VE GÖRÜNTÜLEME. Dr. Öznur Leman Boyunağa Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Radyoloji Bilim Dalı GELİŞİMSEL KALÇA DİSPLAZİSİ PROGNOZU VE GÖRÜNTÜLEME Dr. Öznur Leman Boyunağa Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Radyoloji Bilim Dalı Doğal seyir & Prognoz Tedavi edilmezse uzun dönemde ekstremite

Detaylı

TİP 1 DİYABETİ OLAN İNSÜLİN POMPASI KULLANAN BİREYLERE BAZAL İNSÜLİN DOZ DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMİ VERMELİ MİYİZ?

TİP 1 DİYABETİ OLAN İNSÜLİN POMPASI KULLANAN BİREYLERE BAZAL İNSÜLİN DOZ DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMİ VERMELİ MİYİZ? TİP 1 DİYABETİ OLAN İNSÜLİN POMPASI KULLANAN BİREYLERE BAZAL İNSÜLİN DOZ DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMİ VERMELİ MİYİZ? Sacide Kılıç* Alime Selçuk Tosun** Elif Eliş* *Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Endokrinoloji

Detaylı

Nicel / Nitel Verilerde Konum ve Değişim Ölçüleri. BBY606 Araştırma Yöntemleri 2013-2014 Bahar Dönemi 13 Mart 2014

Nicel / Nitel Verilerde Konum ve Değişim Ölçüleri. BBY606 Araştırma Yöntemleri 2013-2014 Bahar Dönemi 13 Mart 2014 Nicel / Nitel Verilerde Konum ve Değişim Ölçüleri BBY606 Araştırma Yöntemleri 2013-2014 Bahar Dönemi 13 Mart 2014 1 Konum ölçüleri Merkezi eğilim ölçüleri Verilerin ortalamaya göre olan gruplanması nasıl?

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik görüntüleme ve teknikleri, implant ekibi ve hasta için çok amaçlı tedavi planının uygulanması ve geliştirilmesine yardımcı olur. 1. Aşama Görüntüleme Aşamaları

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

BİYOİSTATİSTİK Korelasyon Analizi Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH

BİYOİSTATİSTİK Korelasyon Analizi Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH BİYOİSTATİSTİK Korelasyon Analizi Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD. Web: www.biyoistatistik.med.ege.edu.tr 1 Bir değişkenin değerinin,

Detaylı

Anahtar sözcükler: Sınıf TL. bölüm 1 ortodontik düzensizlik, Frankel'in fonksiyon düzenleyicisi, Baiters Bionator'u, Holdaway analizi.

Anahtar sözcükler: Sınıf TL. bölüm 1 ortodontik düzensizlik, Frankel'in fonksiyon düzenleyicisi, Baiters Bionator'u, Holdaway analizi. 1. Ü. Dişhekimligi Fakültesi Dergisi CİLT : 25, SAYİ : 2, NİSAN 1991 SINIF II, BÖLÜM 1 ORTODONTİK DÜZENSİZLİK GÖSTEREN BİREYLERDE FONKSİYONEL APAREYLERLE TEDAVİ SONUCU OLUŞAN YUMUŞAK DOKU PROFİL DEĞİŞİKLİKLERİNİN

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004

ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 1 Laboratuvarlarda yararlanılan analiz yöntemleri performans kalitelerine göre üç sınıfta toplanabilir: -Kesin yöntemler

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Fizik Tedavide Antropometrik Ölçümler Prof. Dr. Reyhan Çeliker Antropoloji nedir? Antropoloji İnsanı, biyolojik yapısını, bedensel özelliklerini, kültürel yapısını, sosyal davranışlarını inceleyen bilim

Detaylı

Veysi Acar Muhammed Fevzi PARMAKSIZ Murat Çiftçi Reşat şilen

Veysi Acar Muhammed Fevzi PARMAKSIZ Murat Çiftçi Reşat şilen Veysi Acar Muhammed Fevzi PARMAKSIZ Murat Çiftçi Reşat şilen Gelişimsel araştırma ontolojik ve epistemolojik olarak nitel araştırma yaklaşımına dayalı araştırma yöntemlerinden biridir. Nitel araştırmada

Detaylı

PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER

PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER Prof. Dr. Ali ŞEN 1 Tek Örneklem İşaret Testi İşaret Testi parametrik olmayan prosedürler içinde en eski olanıdır. Analiz yapılırken serideki verileri artı ve

Detaylı

İmplantın Uygulanabilirliği İmplantlar belirli bir kalınlığı ve genişliği olan yapılardır. Bu nedenle implant öngörülen bölgede çene kemiğinin

İmplantın Uygulanabilirliği İmplantlar belirli bir kalınlığı ve genişliği olan yapılardır. Bu nedenle implant öngörülen bölgede çene kemiğinin 2 Dental İmplantlar Dental implant eksik olan dişlerin işlevini ve estetiğini tekrar sağlamak amacıyla çene kemiğine yerleştirilen ve kemikle uyumlu malzemeden yapılan yapay diş köküdür. Köprü ve tam protezlere

Detaylı

ANGLE KL.II, 1 ANOMALİLERİN COBEN SEFALOMETRİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

ANGLE KL.II, 1 ANOMALİLERİN COBEN SEFALOMETRİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt IV, Sayı 2, Sayfa 23-34, 1987 ANGLE KL.II, 1 ANOMALİLERİN COBEN SEFALOMETRİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ Prof. Dr. Mustafa ÜLGEN* Dr. Cengiz YOLALAN** Ortodontik anomaliler iskeletsel

Detaylı

Otolarengoloji. Türk popülasyonunda burun ölçümlerinin analizi. ARAfiTIRMA / RESEARCH ARTICLE

Otolarengoloji. Türk popülasyonunda burun ölçümlerinin analizi. ARAfiTIRMA / RESEARCH ARTICLE Türk Otolarengoloji Turkish Archives of Otolaryngology Arflivi TKBBV 2006 Kabul tarihi / Accepted: fiubat / February 23, 2006 ARAfiTIRMA / RESEARCH ARTICLE Türk popülasyonunda burun ölçümlerinin analizi

Detaylı

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.

TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-400.2014. TOPRAKTA PH TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELERI LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-400.2014.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 24 Aralık 2014 Gebze/KOCAELİ

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

Fasiyal Doku Kalınlığı Ölçüm Teknikleri ve Önemi

Fasiyal Doku Kalınlığı Ölçüm Teknikleri ve Önemi Derleme Fasiyal Doku Kalınlığı Ölçüm Teknikleri ve Önemi The Techniques and Importance of the Facial Tissue Thickness Measurements Ayla KÜRKÇÜOĞLU 1, E. Kaya ŞİMŞEK 2, Yasin ÜYEL 3 1 Dr., Başkent Üniversitesi

Detaylı

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deneysel Araştırma Modelleri Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deney Nedir? Deney yapan kişi tarafından bir yada daha çok değişkene müdahale edilerek bu müdahalenin başka bir değişkene etkisini

Detaylı

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU Dersin Adı-Kodu: BİS 601 Örnek Genişliği ve Güç Programın Adı: Biyoistatistik Dersin düzeyi Doktora Ders saatleri ve Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

YÜZ ESTETİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE SEFALOMETRİK YUMUŞAK DOKU ANALİZLERİNİN YERİ

YÜZ ESTETİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE SEFALOMETRİK YUMUŞAK DOKU ANALİZLERİNİN YERİ T.C. Ege Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı YÜZ ESTETİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE SEFALOMETRİK YUMUŞAK DOKU ANALİZLERİNİN YERİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Gülen ÖZSES Danışman

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: AYNUR MEDİNE ŞAHİN SAĞLAM Doğum Tarihi: 28 Şubat 1967 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Dişhekimliği Fakültesi Atatürk

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık KORELASYON ve REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Tanım Bir değişkenin değerinin diğer değişkendeki veya değişkenlerdeki değişimlere bağlı olarak nasıl etkilendiğinin istatistiksel

Detaylı

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI

İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI İMPLANT VAKALARININ SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. HALDUN İPLİKÇİOĞLU İmplant vakaları neden sınıflandırılmalıdır? İmplantoloji yüksek düzeyde bilgi ve deneyim gerektiren bir alandır. Bu konuda çalışmalar

Detaylı

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI Herhangi bir düzlem üzerinde doğrultuya dik olmayan düşey bir düzlem üzerinde ölçülen açıdır Görünür eğim açısı her zaman gerçek eğim açısından küçüktür Görünür eğim

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI SERKAN YILDIZ¹, REMZİ DÜNDAR², ÖMÜR KURU², FERCEM ERBAY², FATİH KILIDz,

Detaylı

Hasta Tanıtım Dökümantasyonu No:2017/1 Son Güncelleme:

Hasta Tanıtım Dökümantasyonu No:2017/1 Son Güncelleme: Hasta Tanıtım Dökümantasyonu No:2017/1 Son Güncelleme:01.01.2017 - Yildiz Teknik Üniversitesi-Teknopark Blok B2 No:149 İstanbul-Davutpaşa/Turkiye - www.clearfix.com.tr Estetik Ortodonti- Clearfix Şeffaf

Detaylı

Naciye Sinem Gezer 1, Atalay Ekin 2

Naciye Sinem Gezer 1, Atalay Ekin 2 Naciye Sinem Gezer 1, Atalay Ekin 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Radyoloji Ana Bilim Dalı, İzmir 2 Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği, İzmir

Detaylı

THOMAS TÜRKİYE PPA Güvenilirlik, Geçerlilik ve Standardizasyon Çalışmaları Özet Rapor

THOMAS TÜRKİYE PPA Güvenilirlik, Geçerlilik ve Standardizasyon Çalışmaları Özet Rapor THOMAS TÜRKİYE PPA Güvenilirlik, Geçerlilik ve Standardizasyon Çalışmaları Özet Rapor Amaç Aşamalar Örneklem Analizler PPA Güvenilirlik, Geçerlilik ve Standardizasyon Çalışmaları nın amacı, yeni örneklemler

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK ( )

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK ( ) HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK (2.0.20) Gülay Turgay, Emre Tutal 2, Siren Sezer Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Diyaliz Programı

Detaylı

Mardin İlinde Üretilen Pilavlık ve Köftelik Bulgurların Kimyasal Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi

Mardin İlinde Üretilen Pilavlık ve Köftelik Bulgurların Kimyasal Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi Mardin İlinde Üretilen Pilavlık ve Köftelik Bulgurların Kimyasal Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi Zuhal CAN 1, Murat ÇİMEN 1*, Şerzan ASLAN 1, Birol ÖZTÜRK 1 Özet Bu araştırma

Detaylı

Elazığ İli Karakoçan İlçesinden Elde Edilen Sütlerde Yağ ve Protein Oranlarının AB ve Türk Standartlarına Uygunluklarının Belirlenmesi

Elazığ İli Karakoçan İlçesinden Elde Edilen Sütlerde Yağ ve Protein Oranlarının AB ve Türk Standartlarına Uygunluklarının Belirlenmesi ISSN: 2148-0273 Cilt 1, Sayı 2, 2013 / Vol. 1, Issue 2, 2013 Elazığ İli Karakoçan İlçesinden Elde Edilen Sütlerde Yağ ve Protein Oranlarının AB ve Türk Standartlarına Uygunluklarının Belirlenmesi Muhammet

Detaylı

3Msm Health Care Academy. Programın Ajandası. İstanbul Acıbadem Maslak Hastanesi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği

3Msm Health Care Academy. Programın Ajandası. İstanbul Acıbadem Maslak Hastanesi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği 3Msm Health Care Academy İstanbul Acıbadem Maslak Hastanesi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği Günümüz diş hekimliğinde ortodonti endikasyonu olan erişkin hastaların ortodontik uygulamaları tercih etmemesinin

Detaylı

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU 1/23 HEDEFLER Mühendislerimiz ve akademisyenlerimiz ile birlikte gelişmiş yöntem ve teknikleri kullanarak; su kaynaklarımızın planlama, inşaat ve işletme aşamalarındaki problemlere çözüm bulmak ve bu alanda

Detaylı

BÖLÜM 5 MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ

BÖLÜM 5 MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ 1 BÖLÜM 5 MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ Gözlenen belli bir özelliği, bu özelliğe ilişkin ölçme sonuçlarını yani verileri kullanarak betimleme, istatistiksel işlemlerin bir boyutunu oluşturmaktadır. Temel sayma

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 22.10.2016 Gülay Turgay 1, Emre Tutal 2, Siren Sezer 3 1 Başkent Üniversitesi Sağlık

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Tekrarlı Ölçümler ANOVA

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Tekrarlı Ölçümler ANOVA Repeated Measures ANOVA Aynı veya ilişkili örneklemlerin tekrarlı ölçümlerinin ortalamalarının aynı olup olmadığını test eder. Farklı zamanlardaki ölçümlerde aynı (ilişkili) kişiler

Detaylı

Küçük ve Mikro Ölçekli Enerji Yatırımları için Hibrit Enerji Modeli

Küçük ve Mikro Ölçekli Enerji Yatırımları için Hibrit Enerji Modeli Küçük ve Mikro Ölçekli Enerji Yatırımları için Hibrit Enerji Modeli Mustafa Yıldız Enerji Mühendisliği Yüksek Lisans Programı Bitirme Tezi Danışman: Yard. Doç. Dr. Ferhat Bingöl 4. İzmir Rüzgar Sempozyumu

Detaylı

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER A) Normal Dağılım ile İlgili Sorular Sayfa /4 Hamileler ile ilgili bir araştırmada, bu grubun hemoglobin değerlerinin normal dağılım gösterdiği

Detaylı

PARÇA MEKANİĞİ UYGULAMA 1 ŞEKİL FAKTÖRÜ TAYİNİ

PARÇA MEKANİĞİ UYGULAMA 1 ŞEKİL FAKTÖRÜ TAYİNİ PARÇA MEKANİĞİ UYGULAMA 1 ŞEKİL FAKTÖRÜ TAYİNİ TANIM VE AMAÇ: Bireyselliklerini koruyan birbirlerinden farklı özelliklere sahip çok sayıda parçadan (tane) oluşan sistemlere parçalı malzeme denilmektedir.

Detaylı

PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER

PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER Prof. Dr. Ali ŞEN 1 ANAKÜTLE Anakütle kavramı insan, yer ve şeyler toplulugunu ifade etmek için kullanır. İlgi alanına gore, araştırmacı hangi topluluk üzerinde

Detaylı

Ortodonti. İlk Muayene zamanı:

Ortodonti. İlk Muayene zamanı: Ortodonti Ortodonti, diş, çeneler ve yüz bölgesinde oluşmuş bozukluk veya uyum sorunlarını tedavi eden branştır. Söz konusu bozuklukların önlenmesi ve ilerlemesinin önüne geçilmesi için de tedaviler yöntemleri

Detaylı

HOŞGELDİNİZ. Diaverum

HOŞGELDİNİZ. Diaverum HOŞGELDİNİZ 1 HEMODİYALİZ HASTALARININ DİYALİZ KLİNİKLERİNDEN BEKLENTİLERİ Gizem AKYOL¹, Nergiz TEKYİĞİT¹,Ayşegül TEMİZKAN KIRKAYAK¹,Fatma KABAN²,Filiz AKDENİZ²,Tevfik ECDER²,Asiye AKYOL³ 1-Diaverum Özel

Detaylı

Student t Testi. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı

Student t Testi. Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Student t Testi Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Konu Başlıkları Tek örnek t testi SPSS de tek örnek t testi uygulaması Bağımsız iki örnek

Detaylı

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şizofreniye bağlı davranım bozuklukları bireyi ve toplumları olumsuz etkilemekte Emosyonları Tanıma Zorluğu Artmış İrritabilite Bakımverenlerin

Detaylı

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Dr. Sinem Sevil DEĞİRMENCİ Prof.Dr.Gökay AKSARAY Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Giriş

Detaylı

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI Burcu BAYRAK KAHRAMAN* Derya TÜLÜCE* Musa BALİ** Turgay ARINSOY** *Gazi Üniversitesi Sağlık

Detaylı

ARAġTIRMALARDA ÖLÇME VE ÖLÇEKLER. Kezban SEÇKİN Vildan GÜNEŞ

ARAġTIRMALARDA ÖLÇME VE ÖLÇEKLER. Kezban SEÇKİN Vildan GÜNEŞ ARAġTIRMALARDA ÖLÇME VE ÖLÇEKLER Kezban SEÇKİN Vildan GÜNEŞ Konu Başlıkları ÖLÇME ve ÖLÇEK ÖLÇEK TÜRLERĠ ÖLÇEKLERLE ĠLGĠLĠ ÖNEMLĠ NOKTALAR ÖLÇEĞĠN TAġIMASI GEREKEN ÖZELLĠKLER ÖLÇME HATALARI ÖLÇME VE ÖLÇEK

Detaylı

Non-palpabl meme lezyonlarında cerrahi yaklaşım

Non-palpabl meme lezyonlarında cerrahi yaklaşım İstanbul Üniversitesi İstanbul Cerrahi Derneği Toplantısı 7 Kasım 2012 Non-palpabl meme lezyonlarında cerrahi yaklaşım Dr. Fatih AYDOĞAN Meme Hastalıkları Servisi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Cerrahpaşa

Detaylı

Erkek Bireylerde Servikal Vertebra Kemik Yaşının Kronolojik ve İskelet Yaş ile Karşılaştırılması

Erkek Bireylerde Servikal Vertebra Kemik Yaşının Kronolojik ve İskelet Yaş ile Karşılaştırılması Dicle Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı:1, (36-41) Erkek Bireylerde Servikal Vertebra Kemik Yaşının Kronolojik ve İskelet Yaş ile Karşılaştırılması Jalen Devecioğlu Kama*, Seher Gündüz Arslan*, Osman Darı*,

Detaylı

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor?

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Ebru Turgut 1, Yunus Emre Sönmez 2, Şeref Can Gürel 1, Sertaç Ak 1 1 Hacettepe

Detaylı

SİMÜLASYONLU PERİTON DİYALİZ UYGULAMASININ ÖĞRENCİLERİN PSİKOMOTOR BECERİLERİ ÖZ- YETERLİLİĞİNE ETKİSİ

SİMÜLASYONLU PERİTON DİYALİZ UYGULAMASININ ÖĞRENCİLERİN PSİKOMOTOR BECERİLERİ ÖZ- YETERLİLİĞİNE ETKİSİ SİMÜLASYONLU PERİTON DİYALİZ UYGULAMASININ ÖĞRENCİLERİN PSİKOMOTOR BECERİLERİ ÖZ- YETERLİLİĞİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Eylem TOPBAŞ, Öğr. Gör. Gülay BİNGÖL, Öğr. Gör. Öznur GÖRGEN, Yrd. Doç. Dr. Banu TERZİ

Detaylı

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları DÖNEM III HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK-TIP TARİHİ VE ETİK Ders Kurulu Başkanı : Prof. Dr. Günay SAKA TANI TESTLERİ (30.04.2014 Çrş. Y. ÇELİK) Duyarlılık (Sensitivity) ve Belirleyicilik (Specificity)

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Yatan Ventilatörle İlişkili Pnömonili Hastalarda Serum C-Reaktif Protein, Prokalsitonin, Solubl Ürokinaz Plazminojen Aktivatör Reseptörü (Supar) Ve Neopterin Düzeylerinin Tanısal

Detaylı

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri

Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Dr. Levent Vahdettin Sınıf II Div 1 Anomaliler ve Tedavi Prensipleri Ortodontik tedavilerin başlıca hedeflerinden biri de yüz estetiği ve güzelliğini sağlayıp, geliştirmektir. Yüz profilindeki değişiklikler,

Detaylı

NORMAL OKLÜZYONLU ERKEKLERDE BÜYÜME VE GELİŞİMİN ÖN KAFA TABANI UZUNLUĞUNA ETKİSİ * GİRİŞ

NORMAL OKLÜZYONLU ERKEKLERDE BÜYÜME VE GELİŞİMİN ÖN KAFA TABANI UZUNLUĞUNA ETKİSİ * GİRİŞ G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt I, Sayı 1-2, Sayfa 13-19, 1984 NORMAL OKLÜZYONLU ERKEKLERDE BÜYÜME VE GELİŞİMİN ÖN KAFA TABANI UZUNLUĞUNA ETKİSİ * Oktay ÜNER** Sevil YEŞİLOVA*** Sema ILGAR*** Ali GÜLTAN***

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

Edirne İlinde Elde Edilen Sütlerin Dünya Sağlık (Who) Standartlarına Uygunluğu

Edirne İlinde Elde Edilen Sütlerin Dünya Sağlık (Who) Standartlarına Uygunluğu Edirne İlinde Elde Edilen Sütlerin Dünya Sağlık (Who) Standartlarına Uygunluğu Sabri TÜZÜN 1, Murat ÇİMEN 1*, İsa BAŞ 1, Yusuf DEMİR 1, Mehmet KOTAN 1, Maas TAYFUR 1 Özet Bu çalışma ile Edirne ilinden

Detaylı

Mühendislikte İstatistiksel Yöntemler

Mühendislikte İstatistiksel Yöntemler Mühendislikte İstatistiksel Yöntemler BÖLÜM 2 AÇIKLAYICI (BETİMLEYİCİ) İSTATİSTİK Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU 1-Açıklayıcı (Betimleyici) İstatistik İnceleme sonucu elde edilen ham verilerin istatistiksel

Detaylı

Deneysel Araştırmalarda Uygun Örneklem Büyüklüğü Ve İstatistiksel Güç Analizi. Doç Dr. Nurhan DOĞAN AKÜ Tıp Fak. Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD

Deneysel Araştırmalarda Uygun Örneklem Büyüklüğü Ve İstatistiksel Güç Analizi. Doç Dr. Nurhan DOĞAN AKÜ Tıp Fak. Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD Deneysel Araştırmalarda Uygun Örneklem Büyüklüğü Ve İstatistiksel Güç Analizi Doç Dr. Nurhan DOĞAN AKÜ Tıp Fak. Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD Giriş Yeterli Örneklem Büyüklüğü Neden Önemlidir? Özel

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan kat daha yüksektir.*

Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan kat daha yüksektir.* GİRİŞ Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan 10-20 kat daha yüksektir.* Çok sayıda çalışmada hemodiyaliz dozu ile morbidite ve mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.

Detaylı

Kitle: Belirli bir özelliğe sahip bireylerin veya birimlerin tümünün oluşturduğu topluluğa kitle denir.

Kitle: Belirli bir özelliğe sahip bireylerin veya birimlerin tümünün oluşturduğu topluluğa kitle denir. BÖLÜM 1: FREKANS DAĞILIMLARI 1.1. Giriş İstatistik, rasgelelik içeren olaylar, süreçler, sistemler hakkında modeller kurmada, gözlemlere dayanarak bu modellerin geçerliliğini sınamada ve bu modellerden

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Ders 2: Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Tanım İnceleme sonucu elde edilen ham verilerin istatistiksel yöntemler kullanılarak özetlenmesi açıklayıcı istatistiği konusudur. Açıklayıcı istatistikte

Detaylı

Dijital Panoramik Görüntülemede HD Teknolojisi. Süper Hızlı Dijital Panoramik X-ray Cihazı. Thinking ahead. Focused on life.

Dijital Panoramik Görüntülemede HD Teknolojisi. Süper Hızlı Dijital Panoramik X-ray Cihazı. Thinking ahead. Focused on life. Dijital Panoramik Görüntülemede HD Teknolojisi Süper Hızlı Dijital Panoramik X-ray Cihazı Konsept!! W E N Süper Yüksek Hız 5.5 sn & Süper Yüksek Çözünürlük 16 bit Yeni teknoloji HD tüp ve sensör Yeni nesil

Detaylı

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

LUMBAL VERTEBRALARIN MORFOMETRİK İNCELEMESİ*

LUMBAL VERTEBRALARIN MORFOMETRİK İNCELEMESİ* ANKARA TIP MECMUASI (THE JOURNAL OF THE FACULTY OF MEDICINE) Vol. 47 : 447-454, 1994 LUMBAL VERTEBRALARIN MORFOMETRİK İNCELEMESİ* Ali Kemal Us" İbrahim Tekdemir"* Alaittin Elhan**" Tarık Yazar**"* Son

Detaylı

İçindekiler vii Yazarların Ön Sözü xiii Çevirenin Ön Sözü xiv Teşekkürler xvi Semboller Listesi xvii. Ölçme, İstatistik ve Araştırma...

İçindekiler vii Yazarların Ön Sözü xiii Çevirenin Ön Sözü xiv Teşekkürler xvi Semboller Listesi xvii. Ölçme, İstatistik ve Araştırma... İçindekiler İçindekiler vii Yazarların Ön Sözü xiii Çevirenin Ön Sözü xiv Teşekkürler xvi Semboller Listesi xvii BÖLÜM 1 Ölçme, İstatistik ve Araştırma...1 Ölçme Nedir?... 3 Ölçme Süreci... 3 Değişkenler

Detaylı

Parametrik Olmayan Testler. İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi

Parametrik Olmayan Testler. İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi Yrd. Doç. Dr. Neşet Demirci, Balıkesir Üniversitesi NEF Fizik Eğitimi Parametrik Olmayan Testler İşaret Testi-The Sign Test Mann-Whiney U Testi Wilcoxon Testi Kruskal-Wallis Testi Rank Korelasyon Parametrik

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR Feray Gökdoğan 1, Duygu Kes 2, Döndü Tuna 3, Gülay Turgay 4 1 British University of Nicosia, Hemşirelik Bölümü 2 Karabük

Detaylı

LENTICULAR TEKNOLOJİSİ

LENTICULAR TEKNOLOJİSİ Bu doküman KUDAKA - Araştırma Planlama Birimi tarafından hazırlanmıştır. Dokümanın telif hakkı yoktur. Kaynak gösterilerek kullanılabilir. Bu teknik dokümanın konuyla ilgili yatırım yapmak isteyen tüm

Detaylı

YÖNTEMİ İLE TEDAVİLERİ

YÖNTEMİ İLE TEDAVİLERİ G.Ü. Dişhek. Fak. Der. Cilt II, Sayı 2, Sayfa 161-167, 1985 BILATERAL DUDAK YARıKLARıNıN VEAU YÖNTEMİ İLE TEDAVİLERİ ııı AMELIYAT Galip ERGEN* Nejat SAYAN** Bilateral dudak yarıklarında maksiller segmentler

Detaylı

Prof. Dr. Gökhan AKSOY

Prof. Dr. Gökhan AKSOY Prof. Dr. Gökhan AKSOY * Çiğneme, Beslenme * Yutkunma, * Estetik, * Konuşma, * Psikolojik Kriterler * Sosyolojik Kriterler Mandibüler: alt çene kemiğine ait, alt çene kemiğiyle ilgili Örnek: * mandibüler

Detaylı

K 2 vitamini takviyesi postmenopozal kadınlarda kalça kemik geometrisi ve kemik gücü endekslerini geliştiriyor

K 2 vitamini takviyesi postmenopozal kadınlarda kalça kemik geometrisi ve kemik gücü endekslerini geliştiriyor K 2 vitamini takviyesi postmenopozal kadınlarda kalça kemik geometrisi ve kemik gücü endekslerini geliştiriyor M. H. J. Knapen & L. J. Schurgers & C. Vermeer Özet K vitamini kemik metabolizmasını düzenleyen

Detaylı

BİYOİSTATİSTİK DERSLERİ AMAÇ VE HEDEFLERİ

BİYOİSTATİSTİK DERSLERİ AMAÇ VE HEDEFLERİ BİYOİSTATİSTİK DERSLERİ AMAÇ VE HEDEFLERİ DÖNEM I-I. DERS KURULU Konu: Bilimsel yöntem ve istatistik Amaç: Biyoistatistiğin tıptaki önemini kavrar ve sonraki dersler için gerekli terminolojiye hakim olur.

Detaylı