Turkiye de secimlerin kısa tarihi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Turkiye de secimlerin kısa tarihi"

Transkript

1 O s m a n l ı d a n g ü n ü m ü z e Turkiye de secimlerin kısa tarihi Mehmet Ö.Alkan I) Osmanl Devleti Dönemi Osmanlı Devleti XIX. asırda oldukça güç yıllar ya ş ı yo r- du. III. Selim den beri dev l e- ti yeniden yap ı l a n d ı rma çabaları yoğunlaşmış, idare, m a l i ye ve aske ri yenin düzenlenmesi yaşamsal bir gereklilik halini almıştı. Osmanlı devleti varlığını sürd ü rebilmek için modern l e ş- m eye önce ordudan başladı. Ardından yönetim sistemi ele alındı. Ama Osmanlı toplumu da değişiyordu. Ticare t h ayatı gelişiyo r, ihracat ve ithalat art ı yo r, ilk kez şirke t l e r k u ru l u yordu. Devlet, mali açıdan güçlenebilmek için daha fazla ve rgi toplamak istiyo r, halk ise ve rg i l e rin adil olmasını istiyordu. Üstelik Balkanlardan başlayan ulusçu akımlar, etnik ve dini toplulukları ayrılık yönünde etkiliyordu. A) Ta n z i m at Dönemi Osmanlı yöneticileri, devletin kurtuluşu için, halkın ist e k l e rini göz önünde tutan, ciddiye alan daha etkin bir yönetim kurmak gerektiğini anlamışlardı. Ta n z i m at Fe r- manı olarak bilinen belge, 3 Kasım 1839 da bu amaçla ilan edilmişti. İşte bu sıralarda Osmanlı toplumu ilk ke z seçimle tanıştı. D evlet, daha etkin ve rgi toplayabilmek amacıyla taşrada Muhassıl Meclisi (Meclis-i Muhassılin) adıyla ye rel kurumlar oluşturdu. Bu kurumların başında bir tür mali vali olan ve Muhassıl olarak adlandırılan bir yönetici olacaktı. Muhassılın yanında bir meclis bu l u- nacak ve at a m ayla gelen ü ye l e rin yanısıra bir kısmı da seçimle işbaşına geleceklerdi. Bu meclise üye olmak i s t eyen adaylar ve onları seçecek olanlarda belirli koşullar aranıyordu. Aday ve seçm e n l e rin erkek olmaları, o yörenin akıllı, namuslu ve mu t eber kişilerinden olması gere k i yordu. Seçmenlerin ise akıllı, sözden anlar ve emlak sahibi olmaları öngörülmüştü. Önce seçmenlerin bir listesi çıkarılıyo r, aday olmak ist eyenler adlarını mahke m eye ya z d ı r ı yo r, sonra da seçmenl e rin oylarına başvuru l u yo r d u. D o ğ rudan demokrasi örneğini anımsatan bu seçimler şöyle yapılacaktı. Adaylar teker teker seçmenlerin karşısına g e l e c e k l e r, adayın seçilmesini isteyenler bir tarafa, istemeyenler ise diğer bir tarafa toplanacaktı. Seçilmesini isteyenler fazla ise aday seçilecek, az ise seçilemeyecekti. Eşitlik halinde kura çekilecekti. Ancak uygulamada seçimden çok atama usulünün işlediği tahmin edilmektedir. Tanzimat la başlayan yönetim sistemindeki reform giri- G ö r ü ş : M a y ı s

2 şiminin bir diğer önemli adımı vilayet sisteminin ye n i- den düzenlenmesiydi. Osmanlı modernleşmesinin öncül e rinden Mithat Paşa 1864 yılında Tuna vilayetinde bir uygulama başlattı. Bu uygulamayla vilayet, liva, kaza ve n a h i ye idare meclisleri kuruldu. Bu kısmi uygulama, 1871 yılında bütün ülkeye yaygınlaştırıldı. Hazırlanan tüzüğe göre vilayet idare meclisi ve yılda bir toplanan v i l ayet umumi meclisinde seçimle gelen üyeler bu l u n a- caktı. Bu meclisler ilk genel seçimlerde gündeme gelecek, bu üyelerin bir kısmı ilk Osmanlı parlamentosunun da mebusları olacaklardı. A d aylar teker teker s e ç m e n l e rin karşısına gelecekler, a d ayın seçilmesini isteyenler bir tarafa, istemeyenler ise diğer bir tarafa toplanacaktı. Seçilmesini i s t eyenler fazla ise aday seçilecek az ise seçilmeyecekti. (1839) B) I. Meşru t i yet dönemi ( seçimleri) T ü r k i ye de ilk anayasa, Kanun-i Esasi adı ile 1876 yılında, iç ve dış gelişmelerin bir ürünü olarak hazırlanıp, ilan edildi. Böylece Osmanlı Devleti nde I. Meşru t i ye t dönemi başlamış oldu. Kanun-i Esasi de Meclis-i U mumi olarak anılan ilk parlamento Heyet-i Mebusan ve Heyet-i Ayan olarak iki kanattan oluşuyo r- du. Pa r l a m e n t o nun Heye t - i M ebusan üye l e ri için seçim yapılması öngörülmüştü. Ancak zaman darlığı nedeniyle seçim kanu nu çıkarılamadığı için ilk parlamento seçimlerinde uygulanmak ü z e re geçici bir yönetmelik hazırlandı. Seçmek ve seçilebilmek için erkek olmak, Türkçe bilmek, itimada lay ı k, iyi ahlak sahibi olmak, 25 yaşından aşağı olmamak ve az çok emlak sahibi olmak gere k i yordu. Seçimler İstanbu l için ayrı, taşra için ayrı bir düzenleme ile yapılacaktı. İst a n bul başkent olması nedeniyle her zaman ay r ı c a l ı k l ı y- dı. Örneğin İstanbul doğumlular ve rgi ve rmez, aske re gitmezlerdi. Bu kural ilk kez yapılan seçimler için de bozulmadı. İstanbul için ayrı bir seçim düzenlemesi yap ı l a- rak 10 mebus seçileceği belirtildi. İstanbul 20 bölgeye ayrılarak seçimler yapıldı. Ve İstanbul, tarihinde ilk ke z seçimle tanıştı. Taşrada ise doğrudan seçim yap ı l m a d ı. Hazırlanan geçici yönetmeliğe göre yukarıda sözü edilen il genel meclislerindeki üye l e r, ikinci seçmen (müntehib-i sani) sayılarak mebusları seçtiler. Seçimler sonucunda Türkiye nin ilk parlamentosu D o l m abahçe Sarayı nda yapılan bir törenle 19 Mart 1877 de II. Abdülhamid in huzurunda açıldı. Pa r l a- mento ilk toplantısını ertesi gün, 20 Mart 1877 günü S u l t a n a h m e t teki Darülfünun binasında yaptı. İlk meclis, 28 Haziran 1877 de Osmanlı-Rus Savaşı nın çıkması nedeniyle dağıldı. İkinci genel seçim aynı yıl, yine zaman darlığı nedeniyle ve aynı esaslara göre yapıldı. 13 Aralık 1877 de açılan ikinci meclis kısa süre sonra II. Abdülhamid tarafından, Kanun-i Esasi nin kendisine verdiği ye t k i ye dayanarak 14 Şub at 1878 de kap atıldı. II. Abdülhamid parlamentoyu tat i l e d e r ken 93 harbi olarak bilinen Osmanlı-Rus S avaşını bahane etmişti. Zira parlamento, savaştaki başarısız t u t u mu nedeniyle hükümeti, d o l ayısıyla da padişahı eleşt i rmiş ve sorumlu tutmu ş t u. E l e ş t i rilerden son derece rah atsız olan II. Abdülhamid, meclisi önce tatil sonra da tehir etmiş ve anaya s ayı ask ı ya almıştı. Böylece ya k l a ş ı k otuz yıl sürecek istibdat dönemi başlamıştı. İkinci meclis bir seçim yasası yap m ayı başardı ama uygulaması II. Meşru t i ye t t e oldu. Hazırlanan bu yasa kimi değişikliklerle 1943 yılına kadar yürürlükte kaldı. I. Meşru t i yet döneminde iki kez genel seçim yap ı l d ı. Seçimde iki dereceli ve basit çoğunluk seçim sistemi u y g u l a n d ı C) II. Meşru t i yet dönemi (1908,1912,1914,1919 seçimleri) İ t t i h at ve Terakki Cem iyyeti nin yoğun fa a l i ye t l e ri sonucunda 23 Te m muz 1908 de Anayasa, yeniden yürürlüğe girdi ve Meşru t i yet yeniden ilan edildi. Ardından, Mebusan Meclisi için ilk seçimlerin aynı yılın Kasım ve Aralık aylarında yapılması kararlaştırıldı. O günlerin iletişim ve ulaşım olanakları içinde seçimler bir gün içinde yap ı l a m ı- yo r, günlerce sürüyordu. Örneğin İstanbu l da seçimler 5 49 G ö r ü ş : M a y ı s

3 günde yapılmıştı. İstanbullular henüz seçim yap a r ke n, Tr abzon ilinde seçimler bitmiş, mebuslar İstanbul a gelmişlerdi bile. Osmanlılar 30 yıl sonra gerçek anlamda ilk kez oy kull a n d ı l a r. Seçimler, 1877 Meclisi nde görüşülen, İntihab - ı M ebusan Kanu nu na göre iki dereceli olarak yapıldı. Seçme ve seçilme yaşı 25 olarak belirlenmiş, devlete az çok bir ve rgi ve rmek koşulu getirilmişti. II. Meşru t i yet in ilk parlamentosu 17 Aralık 1908 de İst a n bu l da büyük bir coşku ile toplandı. Pa r l a m e n t oya seçilen mebusların çoğu İttihat ve Terakki nin önerdiği ya da desteklediği aday l a r d ı. D ayaklı-sopalı seçimler II. Meşru t i yet in ilanının ardından b a ş l ayan Türkiye nin ilk çok part i l i s i yasal yaşam deneyimi seçim baskıları ve yolsuzluklarını da berab e ri n- de getirmişti. İlk genel seçimden üç yıl sonra 11 Aralık 1911 de İstanbu l m ebu s l u ğ u nun boşalması üzerine ilk kez ara seçim yapılmıştı. Seçimde İtt i h at ve Terakki Cem iyyeti, Dahiliye Nazırı Memduh Beyi aday göstermişti. Dönemin mu h a l e fet part i s i H ü rri yet ve İtilaf Fırkası nın aday ı ise Tahir Hay rettin Bey di. Yapılan seç i m d e, İttihatçıların adayı tek bir oy farkla seçimi kaybetmiş, İtilafçıların a d ayı kazanmıştı. Bu aynı zamanda, İ t t i h at ve Te r a k k i ye yönelik mu h a l e- fetin de arttığının kanıtıydı. Bu nedenle, 1912 yılındaki M e ş ru t i yet in ikinci genel seçimleri n d e, İttihatçılar tam bir baskı ve korku ortamı ya r at t ı l a r. Sandık başına oy kullanmak için giden Osmanlı yurttaşları, İttihatçıların fi i l i saldırı ve baskılarıyla karşı karşıya kaldılar. İttihatçılar devlet olanaklarını kullanarak oyların mu h a l e fete gitmesini e n g e l l e d i l e r. Seçim sırasında aske ri ve sivil devlet memu r- ları seçime müdahale ettiler. Başkalarının adına oy kullanmak, oy sayımı sırasında hile yapmak gibi yolsuzluklar da s e ç i m l e rin sonucuna gölge düşürdü. Bu seçimlere dönemin mu h a l i f l e rince dayaklı seçim ya da sopalı seçim adı ve ri l m i ş t i r. Seçim sonucunda İttihatçılar 270, mu h a l i f- ler ise 15 mebus kazandı. Balkan Savaşı seçimlerin yapılmasını geciktirmişti. Bu arada Bab-ı Ali baskını olarak adlandırılan darbeden sonra İttihatçılar hükümete hakim oldular. İttihat ve Terakki, tek-parti rejimini kurdu. Nisan 1914 de yapılan beşinci genel seçimlerde parlamentonun nere d eyse tamamı İ t t i h atçı adaylardan oluşmuştu. Pa r l a m e n t o, 14 May ı s 1914 tarihinde açıldı. Bu seçimlerden önce seçim ya s a s ı n- da bir önemli değişiklik yapılmış, ordu mensuplarının, a s kerlik hizmetinde bulundukları süre içinde birinci ve ikinci seçmen olamayacakları hükme bağlanmıştı. Osmanlı İmparatorluğu bu meclisin görev süresi içinde I. Dünya Savaşı na girmiş ve yenilmişti. Bu meclis, Mondros Müt a re kesi nin imzalanmasından kısa bir süre sonra 20 Aralık 1918 tarihinde fe s h e d i l d i. Son Osmanlı seçimleri Osmanlı döneminin son genel seçimi Aralık 1919 da yapıldı. Ülke n i n bir kısmı fiilen işgal edilmişti. İşgal altındaki ye r l e r d e, örneğin Yu n a n o r d u s u nun işgal ettiği İzmir de seçim yapılamadı. Adana da da seçimler yapılamamıştı. Ama İstanbu l d a k i Adanalılar gizlice toplanarak ikinci s e ç m e n l e rini seçtiler. Bunlar da, 4 m ebus seçerek son parlamentoya g ö n d e r d i l e r. Seçimleri, Mustafa Kemal Atatürk ün önderlik ettiği Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adayları ezici bir çoğunlukla kazandılar. Bu arada ilk sosyalist mebu s olan Numan Usta da parlamentoya girmişti. Kısa ömürlü son Osmanlı Meclisi 12 Ocak 1920 de Fındıklı daki binada toplandı. Anadolu hare ketinin lideri Mustafa Ke m a l, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cem iyyeti Hey e t - i Te m s i l i ye namına, son Osmanlı Meclisi başkanlığına kutlama telgrafını çekti Anadolu hare ketini destekleyen bu meclis, günümüz Türkiye sinin sınırlarının oluşturu l m a s ı- na temel olan ve Misak-ı Milli (Ulusal Ant) olarak adlandırılan belgeyi 28 Ocak 1920 de kabul etti, Erzurum ile S i vas Ko n g re l e ri ndeki kararları da onay l a d ı. G ö r ü ş : M a y ı s

4 16 Mart 1920 de İstanbul un işgal edildiği gün, mebu s- ların bir kısmı tutuklanıp Malta Adası na sürüldüler. Son Osmanlı Meclis-i Mebusan ı 18 Mart 1920 de son toplantısını yaptı ve 5 Nisan 1920 de de kürsüye siyah bir bez ö rt ü l e rek 1876 da kuru l muş olan Osmanlı parlamentosu fiilen de tarihe karıştı. II) Cumhuriyet Dönemi A) Te k - p a rti dönemi 1) Eşsiz ilk meclis (1920 seçimleri ) B i rinci Dünya Savaşı nın sonunda yıkılan 600 yıllık Osmanlı İ m p a r atorluğu içinden eşsiz bir mücadele ile yeni bir ulusd evlet doğuyordu. Ülkenin işgal edilmesi ye rel direniş hare ke t l e rini ve örg ü t l e rini ort aya çıkarmıştı. Önce herkes kendi başının ç a resine bakmaya çalıştı. Bu dağınık dire n i ş h a re ke t l e ri ve ye rel ko n g reler Mustafa Kemal Atatürk ün öncülüğünde g ü ç l e rini birleştirm eye başlad ı l a r. Amasya görüşmeleri ile E r z u rum ve Sivas Ko n g re l e ri yeni oluşumun en önemli ev re l e ri oldu. İ s t a n bul un işgaliyle Mebusan Meclisi kap at ı l ı n c a M ü d a faa-i Hukuk hare ke t i- nin yürütme organı durumundaki Heyet-i Te m s i l i- ye adına Mustafa Ke m a l Paşa 19 Mart 1920 de bir seçim bildirisi yayınladı. Bildiride İstanbul da toplanmasına olanak kalmayan Mebusan Meclisi nin Anadolu nun emin bir ye rinde toplanması gerektiğini belirt i l i yo r d u. Ankara da toplanması kararlaştırılan bu meclis, olağanüstü yetkilere sahip olacaktı. Büyük Millet Meclisi nin üyesi olmak için son Osmanlı Meclisi nin mebusları, Ankara ya d avet edilmişti. Ancak olanak olan yerlerde her ilden 5 temsilci gönderilecek şekilde seçim yapılması kararlaştırılmıştı. Böylece bir yandan, çağrılı üyelerin oluşturduğu 1919 yılı genel seçimlerinde seçilmiş mebu s l a r, diğer yandan ise, 19 Mart 1920 de yayınlanan beyanname ile yapılan genel seçimler sonucu seçilen mebuslardan oluşan Birinci Büyük Millet Meclisi, dünya tarihinde ender Seçmek ve seçilebilmek için erkek olmak, Türkçe bilmek, itimada layık, iyi ahlak sahibi olmak, 25 yaşını aşmış ve az çok emlak sahibi olmak gerekiyordu. (1877) görülen bir şekilde iki farklı seçimle oluşan bir parlamento olmuştu. Bu meclis, Ulusal Kurtuluş Savaşı nı yürütmüş, Cumhuriyet i müjdelemiş ve saltanatı kaldırarak Lozan Konferansı görüşmelerini başlatmıştı. Bir anlamda C u m h u ri yet in ilk anayasasını Te ş k i l at-ı Esasiye adıyla kabul etmişti. Anayasa da seçimlerin iki yılda bir yapılması öngörülmüştü. 2) CHP li Cumhuriyet (1923,1927,1931,1935,1939, 1943 seçimleri) Lozan görüşmeleri son aşamasına gelmişti. İnönü, görüşm e l e ri yürüten heyetin başındaydı. Meclis içindeki mu h a- l e fet ise güçlenmişti. İkinci grup İsmet Paşa nın tutumuna ve Lozan Anlaşması nın yapılmasına karşı çıkmaya başlamıştı. Anlaşma nın imzalanmasını tehlikeye atmak istem eyen Gazi Mustafa Kemal, seçimlere gidilmesine karar verdi. Seçimden önce 3 Nisan 1923 d e seçim yasasında değişiklikler yapıldı. Eskiden her e r kek başına bir mebus seçil i r ken, bu rakam olarak değiştirildi. Seçmen ya ş ı ise 18 e indirildi. Seçmek ve s e ç i l ebilmek için ve rgi ve r- mek zorunluluğu kaldırıldı. B i rinci Meclis te part i l e r yoktu. İki grup vardı. İlki, b i rinci grup olarak adlandırılan Müdafaa-i Hukuk gru buydu. Diğeri ise İkinci G rup olarak adlandırılan muhalif gruptu. Bu gru p, seçimlerden önce seçim yasasında değişiklik yaparak Mustafa Kemal Paşa nın seçilmesini olanaksız kılmak istedi, ama başaramadı. Bu İkinci gru p, alınan seçim kararını pro t e s t o etti ve seçimlere katılmadı. Müdafaa-i Hukuk gru bu ise her bölgeden milletvekili listelerini kendisi hazırladı. Bazı k i ş i l e r, örneğin Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Mardin d e n a d ay olduğunu gazetelerden öğrenmişti. Seçim öncesinde M ü d a faa-i Hukuk Cem iyyeti, Halk Fırkası adını aldı. Seçimler sonucu oluşan parlamento, Müdafaa-i Hukuk grubu nun isimlerinden oluşuyo r d u. Seçimler 28 Haziran 1923 de yapıldı. 23 Te m muz G ö r ü ş : M a y ı s

5 t a rihinde imzalanan Lozan Anlaşması onaylandı. 29 Ekim de Cumhuri yet ilan edildi ve oybirliği ile Mustafa Kemal (Atatürk) Paşa, Cumhurbaşkanı seçildi. Cumhuriyet in ilk hükümetini de İsmet Paşa kurdu. İkinci Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1960 yılına kadar yürürlükte kalan 1924 tarihli Te ş k i l at-ı Esasiye Kanu nu nu (Anayasa) da yaptı. Laiklik ve dev rimler ko nusunda temel dönüşümler başlamış, hilafet kaldırılmış, medreseler kap at ı l m ı ş t ı. Üçüncü dönem Büyük Millet Meclisi için, ikinci seçm e n l e rin seçimi 20 Te m muz 1927 de başlamıştı. Mebu s seçimi ise 1 Eylül de yapıldı. Seçimden önce yapılan 16 Haziran 1927 tarihli yasa değişikliği ile ordu mensuplarının adaylıklarını koymadan önce ordudan istifa etmeleri veya emekliliklerini istemeleri şart koşuldu. Seçim öncesinde Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa ve Kazım Karabekir Paşa aske r l i k t e n emekli oldular. Mustafa Kemal, zafe r- den sonra ilk kez İstanbul a gelmiş, seçim hazırlıklarını da burada yürütmüştü. 20 Te m mu z da ikinci seçmenl e rin seçimine başlandı. Halk dav u l- larla zurnalarla, hatta bazı ye r l e r d e bando ile seçime davet ediliyo r d u. Gazi, oy u nu Beşiktaş ta, İsmet İnönü i s e, Hey b e l i a d a da kullanmıştı. Te k - p a rti dönemi boyunca iki ke z çok partili siyasal yaşama geçme girişimi yaşandı. Bunlardan ilki, 1924 yılındaki Te r a k k i p e rver Cumhuri yet Fırkası nın kurulmasıyla yaşanan deney i m d i r. Bu parti, seçimlere kat ı l m a m ı ş t ı r. İkincisi ise Atatürk ün emriyle ve Fethi Okyar öncülüğünde 1930 yılında kurulan Serbest Cumhuri yet Fırkası yla ya ş a n m ı ş t ı r. Serbest Cumhuri yet Fırkası, 1930 yılındaki belediye seç i m l e rine katılmasına rağmen tıpkı Te r a k k i p e rver Cumhuri yet Fırkası gibi kısa süre sonra kap atıldığı için genel seç i m l e re kat ı l a m a m ı ş t ı r. C u m h u ri yet in üçüncü genel seçimleri 1931 yılında yapıldı seçimlerinde CHP adayları dışında bağımsız m i l l e t ve k i l l e ri de adaylıklarını koy muşlardı. Ayrıca seçim, İ s t a n bu l da 1 Mayıs ile aynı tarihe rastlamıştı. Seçimlerde komünistler bildiri dağıtmışlar ve bazı komünist liderleri g ayrı resmi olarak bağımsız aday göstermişlerdi. CHP de ilk kez işçi ve çiftçi adaylara eskisinden fazla yer ay ı rm ı ş t ı. Bu seçimlerde CHP nin adayları her yerde ikinci seçmenl e rin bütün oylarını alamamışlardı. Kadınlar ilk kez 1935 genel seçimlerine kat ı l m ı ş t ı r. (Kadınlar ilk kez 1930 yılında yapılan ye rel seçimlerde oy k u l l a n m ı ş l a r, sonra da 1934 yılında seçim yasasında yap ı- lan bir değişiklikle de seçme ve seçilebilme hakkına sahip o l muşlardı.) Seçimden önce seçmen yaşı 18 den 22 ye çıkarılmıştı. Kısa süreli de olsa milletvekiline say l av, Meclis e de kamu t ay dendi. İkinci seçmen seçimi, 16 Ocak ta başladı. Mebus seçimi ise 8 Şubat ta yapıldı. Toplam 415 mill e t vekili seçildi. Gay rimüslim yurt t a ş- lar ilk kez bu seçimle Meclis e girm i ş- lerdi. Cumhuri yet, yurttaşlar arasında seçmen kültürünü küçük yaştan itibaren ye r l e ş t i rm eyi önemsiyordu. Bu amaçla 1935 seçimlerinde ilkokul öğre n c i l e ri sınıflar halinde seçim ye r l e rine götürülmüş ve seçim süre c i n e d o ğ rudan tanık olmaları sağlanmıştır yılında Cumhuri yet, kuru c u- su, Mustafa Kemal Atatürk ü kay b e t- mişti. İsmet İnönü nün cumhurbaşkanlığa seçilmesi sonrasında altıncı T B M M sini oluşturacak seçim yap ı l- dı. Seçim öncesinde ikinci seçmenlerle danışma toplantıları düzenlendi. İkinci seçmenlerin seçimine 15 M a rt 1939 tarihinde başlandı. Oy ve rme süresi beş gündü. Mebus seçimi ise 26 Mart ta yapıldı. Ayrıca yine CHP, bağımsız m i l l e t vekili seçilebilmesi için adaylara çağrı yaptı. Beşinci Meclis te 8 olan kadın milletvekili sayısı Altıncı M e c l i s te 13 e çıkmıştı. Genel seçimlerin ardından, 29 M ayıs 1939 da Ankara da yapılan CHP nin 5. Büyük Kuru l t ayı nda, parti tüzüğünde yapılan değişiklikle part i içi mu h a l e fet ve denetim yapması amacıyla müstakil g rup kurulmasına karar ve rm e s i d i r yılında yapılan genel seçimlerde de CHP seçime yine tek parti olarak katıldı. Ancak illerdeki aday l a r ı n s ayısı arttırılarak seçmene bunlardan birini tercih etme olanağı tanınmıştı. Bu nedenle 458 milletvekilliği için G ö r ü ş : M a y ı s

6 530 aday gösterilmişti. İkinci seçmenlerin seçilmesi 15 Ş u b atta başlamış ve 20 Şubat a kadar devam etmişti. M ebus seçimi ise 28 Şubat ta yapıldı. Çok partili siyasal yaşama geçinceye kadar Türkiye de yapılan genel seçimler dört yılda bir ve iki dereceli olarak yapıldı. Seçim bölgeleri il olarak belirlenmişti. Te k - p a rti dönemi boyunca seçimlere siyasal kültürün önemli bir boy u t u olarak özel bir önem ve rilmiş, yay g ı n l a ş t ı r ı l m aya, kuru m s a l l a ş t ı r ı l m aya çalışılmıştır. Hemen her seçimden sonra sandık alayı ve rilen bir tören düzenleniyordu. Oy sandıkları bay r a k l a r, halılar, çiçek ve dallarla süsleniyor ve bir k a myo nun kasasına ko nu yordu. Kamyon, otomobiller, milli k ı ya fetler giydirilmiş okul çocukları ile esnaf cemiye t l e ri ve büyük bir halk kitlesi eşliğinde yola çıkarılıyo r, hakimiye t milletindir gibi dövizler taşınıyor ve caddelerden geçere k v i l ayete götürülüyo r d u seçimlerinde seçime k atılma oranı %20 civa r ı n- d aydı ve bu oran oldukça düşüktü seçimleri n- den itibaren seçime kat ı l ı m ı a rt t ı rmak için pro p ag a n d a fa a l i yetine önem ve rildi. Seçim pro p agandası, rejimi de m e ş ru l a ş t ı rm aya yönelik olarak önem kazanmıştı. Seçim dönemlerinde basından yararlanılmıştı. Sinemalarda kısa filmler gösteri l i yo r, radyodan ko nuşmalar yap ı l ı yo r- du. Halk hat i p l e ri meydanlarda nutuk at ı yorlardı. Seçim dönemlerinde kentler süsleniyo r, taklar kuru l u yo r d u. P ro p aganda afi ş l e ri duvarlara yap ı ş t ı r ı l ı yo r, caddelere bez a fişler geri l i yordu. Amaç seçimleri bir şenlik havasına get i rmek ve seçimlere geniş bir katılımı art t ı rmaktı. Örn e ğ i n 1943 seçimlerinde ilk kez pro p aganda plakları hazırlanmış ve Türkiye nin çeşitli illerine dağıtılmıştı. Bu plaklar b e l e d i ye hoparlörlerinden halka dinlettirilmişti. B) Çok Partili Cumhuriyet 1) Demokrat a rtili P demokrasi (1946,1950,1954,1957 seçimleri) İkinci Dünya Savaşı sona ermiş, savaşı demokrasiler kazanmıştı. Türkiye savaşın bitiminde Almanya ve Jap o nya ya de seçim yasası d e ğ i ş t i rildi. Eskiden her 50 bin e rkek başına bir mebus seçilirk e n, bu rakam 20 bin olarak değiştir i l d i. Seçmen yaşı ise 18 e indirildi. Seçmek ve seçilebilmek için v e rgi ve rmek zorunluluğu kaldırıldı. s avaş ilan ederek müttefi k l e rin yanında yer aldı. Artık sıcak s avaş sona eri yo r, soğuk savaş dönemi başlıyordu. Türkiye de ise bu kez gerçek anlamda çok partili siyasal ya ş a m a g i ri l i yordu. Çok partili siyasal yaşamın ilk partisi, 1945 yılında Nuri Demirağ ın kurduğu Milli Kalkınma Pa rt i s i y d i yılında mecliste görüşülmekte olan Çiftçiyi To p r a k- l a n d ı rma Kanu nu, CHP içindeki ayrılığı su yüzüne çıkardı. Bu kanu nun mecliste görüşüldüğü günlerde CHP, part i g ru buna tarihe dörtlü takrir adını geçen bir önerge ve r- mişti. Önerge Celal Baya r, Adnan Menderes, Refik Ko r a l- tan, ve Fuat Köprülü tarafından imzalanmıştı. Bu dört kişi 7 Ocak 1946 da Demokrat Pa rti yi kuracaklardı. Hileli seçim Çok partili dönemin ilk seçimi erkene alınmış, 21 Te m- muz 1946 da yapılması kararlaştırılmıştı. Seçimlerden önce 6 Haziran 1946 da hükümetin hazırladığı yeni bir seçim kanu nu yay ı n l a n d ı. A rtık seçimler tek dere c e l i, ama yine çoğunluk esasına g ö re yapılacaktı. Türk siya s a l yaşamında 1876 yılından b e ri uygulanan iki dere c e l i seçim sistemi terke d i l m i ş t i. Basit çoğunluk esasına dayanan seçim sistemi 1960 a kadar siyasal bunalımın kaynaklarından biri olacaktı. DP e r ken seçim için tam hazırlıklı değildi. Ku rulalı henüz 6 ay olmuştu. Kısa bir tereddütten sonra seçime girm eye karar verdiler ve yoğun bir seçim kampanyası başlat t ı l a r. Dem o k r atların yaptığı mitinglere büyük kalabalıklar kat ı l m a- ya başladı. Bu durum, DP ye yönelik baskıyı da berab e ri n- de getirdi. Bazı DP li yöneticiler yaralandı. Ama en va h i m i Adnan Menderes in kahyasının öldürülmesiydi. DP hızlı bir şekilde seçim kampanyası yürütüyo r d u yılındaki ilk çok partili seçimlerde ilk kez bir siya s a l re k abet ya ş a n ı yordu. Seçimler büyük bir heyecan içinde yapıldı. Demokrat Pa rti 465 milletvekilliği için 273 aday g ö s t e rmiş, bu nun da ancak 62 si seçilebilmişti. Ancak daha oy ve rme sırasında itirazlar başlamıştı. DP nin seçim öncesinde ve sonrasında en çok eleştirdiği 53 G ö r ü ş : M a y ı s

7 ko nu, seçim yasasının antidemokratik hükümleriydi. Seç i m l e rin ardından da usulsüzlük yapıldığını öne süre re k e l e ş t i ri dozunu arttırdı. Bu amaçla İstanbul başta olmak ü z e re Bursa, Balıke s i r, Adana, Ko nya ve Ankara da büyük mitingler yapıldı. Seçim sonuçlarına itiraz ettiyse de bir s o nuç çıkmadı. Gerçekten de Türkiye nin bir çok ye ri n d e seçime hile karışmış ve usulsüzlükler yapılmıştı. CHP nin uyguladığı bu usulsüzlükler nedeniyle bu seçimler hileli seçimler olarak anılacaktı. D P, seçim ve ya rgı güvencesinin sağlanmadığını, hükümet ile memurların tarafsız kalmadığını ve seçimleri n CHP nin baskı ve müdahalesi altında geçtiğini ısrarla vurg u l u yordu. CHP ise DP yi halkı aya k- l a n m aya kışkırtmakla suçluyo r d u. Sonbaharda yapılan il genel meclisi ü yelik seçimi de benzer bir hava d a geçmiş, gerilim tırmanmıştı. Türkiye alışık olmadığı mu h a l e fetle tanışıyo r, parlamentoda sert tartışmalar yap ı l ı- yordu. Çok partili siyasal yaşama geçeli nere d eyse bir yıl olmuştu ki, ilk ciddi siyasal kriz patlak verdi. CHP hükümeti, DP yi gayrı meşru ilan etme noktasına kadar geldi. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü 12 Te m mu z d e, 12 Te m muz Beya n n a m e s i olarak anılan bir bildiri yay ı n l a m a k z o runda kaldı. İnönü yayınladığı bild i ri ile tarafları sükunete davet ediyo r, çat ı ş m ayı uzlaşmaya, kav g ayı barışa çev i ri yordu. Seçimle oluşan parlamentodaki mu h a l e fet partisi olan DP nin meşru olduğu ısrarla belirtilmişti. Çok partili demokrasinin yürüye c e ğ i n i v u rgulaması ise Türkiye yi rahat l atmıştı. Böylece çok partili siyasal yaşama geçişte son derece önemli bir rol oy n a- yan İsmet İnönü, ilk krizin de at l atılmasını sağladı. B e yaz ihtilal ya da afişli seçim: Yeter Söz Milletin! 1950 seçimleri öncesinde, 16 Şubat 1950 de Şemsettin G ü n a l t ay hükümeti, mu h a l e fetteki DP nin de eleştiri l e ri n i d i k k ate alarak gerçekten demokratik bir seçim yasası hazırladı. Bu ya s aya göre seçimler tek dereceli, genel, eşit, gizli oy, açık tasnif esasına göre yapılacaktı. Seçimlerde p ro p aganda serbest bırakılmış ve ya rgı güvencesi getiri l- mişti. Artık bütün gözler seçim gününe çev rilmişti. May ı s başında partiler radyoda pro p aganda ko nuşmalarına başlad ı l a r. DP, bu seçimde hala belleklerde olan çok çarpıcı bir a fiş kullandı. Afiş, Selçuk Milar tarafından bir gecede çizilmiş, ülkenin dört bir yanına asılmış ve çok yankı uya n d ı r- mıştı. Afişte bir el resmedilmiş ve şu yazı yer almıştı: Yeter Söz Milletin!. Bu afiş, DP nin seçimi kazanmasına önemli bir katkı yaptı. Afişten CHP liler de etkilenmişti. O kadar ki, Ankara da teknik öğretim Müsteşarlığı nda çalışan Milar ın 20 gün sonra Urfa ya tayini çıktı. 14 Mayıs 1950 de yapılan genel seçimler sonucunda DP, büyük başarı göstere rek 487 milletvekilliğinden 408 ini kazandı. Dem o k r at Pa rti nin seçim sloganı olarak pek sık dile getirdiği gibi artık Söz Milletin di. CHP 69 milletve k i l i, Millet Pa rtisi ise bir milletvekili çık a rmıştı. Bağımsız milletve k i l l e ri n i n s ayısı ise 9 du. Türkiye de ilk iktidar değişikliği son derece barışçı bir ortamda ve seçimle gerçekleşiyor ve çok partili siyasal hayat yeni bir boyut kazanıyordu. Meclis 22 May ı s t a toplandı. Meclis başkanlığına Refi k Koraltan, cumhurbaşkanlığına Celal B ayar seçildi. Hükümet, Adnan Mend e res in başbakanlığında kuru l d u yılları arasında eko n o- mik açıdan büyüme ve bolluk dönemi yaşandı. Bu dönemde elve rişli hava koşulları ve tarıma açılan yeni alanlar sayesinde tarımsal ü retim artmıştı. Öte yandan Ko re Savaşı nedeniyle dünya p i yasalarında tarımsal ürünlere yönelik bir talep ort aya çıkmıştı. Üstelik 2. Dünya Savaşı nedeniyle hazinede döviz ve altın birikimi vardı. Buna 1950 sonrası ihracat gelirleri de eklenince Türkiye bir bolluklar ülkesi ne dönüşmüştü. Altın yıllar DP ye ikinci zafe rini kazandırdı. Cezalandırılan iller! DP ekonomideki gelişme sayesinde 1954 yılında yap ı l a n seçimlerde de başarı gösteri yor ve seçimin galibi oluyo r- du. Seçim sistemi sayesinde %57 ye yakını oy almış ama G ö r ü ş : M a y ı s

8 m i l l e t ve k i l l i k l e rinin %93 ünü (541 milletve k i l l i ğ i n d e n 490 ını) kazanmıştı. CHP ise oyların %35 ini almış ama m i l l e t vekilliğinin ancak %6 sına sahip olmuştu, 30 milletvekili çıkarmıştı. Köylü Pa rtisi 5, bağımsızlar ise 10 mill e t vekili kazanmıştı. Parlamento aritmetiği, DP ye geniş bir hare ket alanı sağladı. DP, meclis çoğunluğu ile ulusal i r a d eyi özdeşleştirmişti. Bu tarihten sonra bir türlü başlayamadığı demokratik değişimi bir kenara bırakarak muh a l e fe t e, basına, aydınlara karşı bir baskıya giri ş i yo r, otoriter bir yönetim kurm aya kalkışıyo r d u. Bu seçimden sonra oylarını mu h a l e fete ve ren kimi iller, DP tarafından cezalandırılmıştı. Bazı iller, ilçe haline getirildi veya bazı iller ikiye bölündü. Örn e ğ i n seçimlerde Cumhuri yetçi Millet Pa rt i s i, K ı r ş e h i r de oyların %44.3 ünü alarak beş m i l l e t vekili çıkarabilmişti. Kırşehir in muh a l e fete oy ve rmesine sinirlenen Adnan M e n d e res, bu ili cezalandıracak ve 48 saat içinde çıkarılan bir kanunla ilçe haline getirilecekti. Aynı seçimde CHP ye oy ve ren Malat ya ise ikiye bölünerek Adıyaman ili oluşturu l a c a k t ı. İstanbul un işgaliyle Mebusan Meclisi kapatılınca Müdafaa-i Hukuk hareketinin yürütme organı durumundaki Heyet-i Temsiliye adına M.Kemal Paşa 19 Mart 1920 de bir seçim bildirisi yayınladı Sonun başlangıcı 1954 yılında ekonomik açıdan sıkıntılı bir dönem başladı. Elve rişli hava ko ş u l l a r ı bitmiş, tarımsal üretim geril e m eye başlamıştı. Ko re Savaşı bitmiş, dünya piya s a l a r ı n- daki tarımsal ürün talebi de sona ermişti. DP, seçim sarhoşluğu içinde iktisadi kuralları bir kenara itti. Daha az büyüme ve daha az harcama yap m ayı tercih etmedi. Dünya piyasalarında tarımsal malların fi yatları hızla düşerke n Toprak Mahsulleri Ofisi dev reye sokuldu. Buğday yüksek fi yatla alındı, ama ke n t l i ye de ucuz ekmek ye d i rildi. Aradaki fark TMO nin zararı olarak göründü. Bu sübva n s i yo n p i yasadaki para miktarının artmasına neden olmuş ve döviz darboğazı gündeme gelmişti. Dış kredi arayışı başladı. Hükümetin başvurusu üzerine Ankara ya ilk kez IMF heyeti geldi. IMF klasik reçetesini öneri yordu: Harcamaları kısın, KİT ürünlerine zam yapın ve dış ödemeler dengesini için yüksek oranlı bir deva l ü a s yon gerçekleştiri n. Hükümet seçime giderken kemer sıkmak niyetinde değildi. Ekonomik sıkıntı, siyasal gerginliği de berab e rinde getirdi. Siyasal ve toplumsal mu h a l e fet güçleniyordu. DP ise mu h a l e fe t e, basına, ünive r s i t e l e re ve aydınlara yönelik bir s i n d i rme programı uygulamaya başladı. Baskıcı bir yönetimin ilk sinya l l e ri ve rilmişti. Ancak ekonomik bu n a l ı m ı n d e ri n l e ş m eye başlaması istikrar tedbirlerinin ert e l e n e m e z hale gelmesi demekti. Bu nedenle ekonomik önlemler ertelendi, seçim tarihi ise bir yıl erkene alındı. D P, seçim öncesinden seçim yasasında değişiklikler yaptı. Hürriyet Partisi nin seçimlerde başarısını önlemek için partilerin seçimlere il ve ilçe örgütlerini tamamladıkları illerde gireb i l e c e k l e ri hükmü getirildi. Bunun yanısıra seçimlerde part i l e rin ittifak yapmasını engelley i c i değişiklik yapıldı. Son olarak seçim tarihinden 6 ay ev vel part i s i n- den ayrılmamış olanların başka partilerden aday olam ayacağı hükmü getiri l d i. Bu son hüküm DP den ayrılan Mehmet Fuad Köprülü yü hedef alıyordu. Seçimlerde DP nin oy l a r ı ö n c e k i l e re göre azaldı, ancak seçim sistemi saye s i n d e 419 sandalye kazandı. CHP 173, CMP 4 ve Hürri ye t Pa rtisi ise 4 milletvekilli çıkardı, 2 de bağımsız milletvekili vardı. CHP %41 oranında oy alırken milletvekilliği oranı %29 da kalmıştı. DP ise %47 oranında oy almasına rağmen milletve k i l l i ğ i n i n %70 ine sahip oldu. CHP bir çok yerde usulsüzlük yap ı l- dığı için sonuçlara itiraz etti. S e ç i m l e rin ardından 4 Ağustos 1958 tarihinde ilk istikrar paketi açıklandı. Devlet harcamaları kısılıyo r, KİT ü r ü n l e rine zam yap ı l ı yordu. Dolar, yaklaşık %300 lük bir a rtışla 9 liraya çıkarılıyordu. Ekonomik ve siyasal bu n a l ı m gittikçe derinleşti. İlk aske ri darbeye giden yolun siya s a l taşları da döşenmeye başlamıştı. Ta h k i k at Ko m i s yo nu ise s o nun başlangıcıydı. Dönem boyunca seçimlerde uygulanan basit çoğunluk 55 G ö r ü ş : M a y ı s

9 sistemi seçmen tercihinin parlamentoya yansımasını önledi. DP aldığı oyun çok üzerinde temsilci elde etti. Seçim sistemi siyasal gerilimin kaynaklarından biri haline geldi. 2) Darbeli demokrasi (1961,1965,1969,1973,1977 seçimleri) T ü r k i ye de ilk darbe, 27 Mayıs 1960 da yapıldı. Darbe sonrasında kurucu meclis tarafından hazırlanan yeni anayasa, göreli olarak Türkiye nin gördüğü en demokrat i k, liberal ve özgürlükçü anaya s a s ı y d ı. Seçim sisteminde de önemli değişiklikler gündeme geldi. 26 Nisan 1961 de yapılan değişikliklerle seçmen yaşı 21 olarak belirleniyor, yargı denetimi korunuyordu. Ayrıca yeni anayasada seçimlerin adil bir biçimde yapılmasını sağlamak ve iktidardaki siyasal partinin müdahalesini en aza indirmek amacı ile Millet Meclisi seç i m l e rinden önce adalet, içişleri ve u l a ş t ı rma bakanlarının görev l e ri n- den çekilecekleri hükmünü getirmişti. Getirilen yeniliklerden biri de önceki döneme tepki niteliğinde olan oransal (nispi) temsil; D Hondt seçim sisteminin benimsenmesiydi. Ayrıca seçimlerde adayların, part i l e- rin ye rel örg ü t l e rince sap t a n m a s ı, genel merkezin ancak %10 oranında bir hakka sahip olması öngörülmüştü. Senato seçimlerinde ise çoğunluk sistemi benimsenmişti. Darbe sonrasında 15 Ekim 1961 de yapılan ilk seçimlere C H P, Adalet Pa rtisi, Yeni Türkiye Pa rtisi ve Cumhuri ye t ç i Köylü Millet Pa rtisi katıldı. AP, YTP ve CKMP oyların % 6 0 dan fazlasını aldılar. AP 158, CKMP 54, YTP 65 ve CHP de 173 milletvekili çıkardı. Seçim sonuçları tek partinin iktidar olmasına olanak ve rmedi. Türkiye, ko a l i s yonlarla ilk kez bu dönemde tanıştı yılları arasında dört ko a l i s yon kuruldu. Aske rin tedirginliği nedeniyle ilk üç ko a l i s yon İnönü başkanlığında oluşturuldu. Bu arada AP genel başkanı Ragıp Gümüşpala nın beklenmeyen ölümü m e r kez sağda yeni bir liderin, Süleyman Demirel in ort aya çıkmasına neden oldu. Milli bakiyeli seçim 1965 yılında yapılan genel seçimler öncesinde ilk kez Siyasal Pa rtiler Yasası çıkarıldı. Yine seçimlerden önce 13 Ş u b at 1965 de yapılan değişiklikle Türkiye de ilk kez nispi temsil sistemine eklenen milli bakiye (ulusal art ı k ) sistemi uygulandı. Bu, küçük part i l e rin parlamentoda temsilini olanaklı kılan bir sistemdi. Böylece her bir oyun hesaba katılması amaçlanmış, seçim çev re l e ri n d e d e ğ e r l e n d i ri l e m eyen oyların ulusal bir seçim çev re s i n d e b i r l e ş t i rilmesi öngörülmüştür. Bu sistem saye s i n d e, Türk i ye tarihinde ilk kez sosyalist bir parti; Türkiye İşçi Pa r- tisi parlamentoya 14 milletvekili gönderebilmişti seçimlerine giderken CHP de siyasal yelpazedeki ye rini ort a- nın solu olarak belirledi. Bu nedenle CHP seçim öncesinde ko m ü- nistlikle suçlanmış ortanın solu M o s kova nın yolu diye sloganlar yazılmıştı. AP nin hazırladığı bir b roşürde CHP Genel Başkanı İnönü nün, Türkiye yi ziya rete geldiği sırada Sov yet Dışişleri Bakanı A. G re m i ko nun eşinin elini öperke n g ö s t e ren fotoğrafın altında şunlar yazılmıştı: Ko m ü n i s t l e ri şımart a n el öpüş. CHP ise AP yi geri c i l e ri korumak ve dini siyasete alet etmekle suçluyordu. CHP nin hazırladığı bir ilanda AP nin Genel Başkanı Sül eyman Demirel in sofra başında o t u rmuş durumda ve masanın üzerindeki White Horse Whisky etiketi bulunan şişeye imrenerek bakışını gösteren bir fotoğrafın yanında şu tekerleme yazılmıştı: Viskisini içerken / birden gözleri daldı / viski şişesinden / Kıratı çekip aldı / Türklü Amerikanlı / kısrak girdi gerdeğe / böylece yarım kanlı / kır at çıktı perdeye. CHP, Demirel in mason olduğunu da işlemişti. Bunun üzerine AP Genel Başkanı, locadan mason olmadığını gösteren bir belge almak durumunda kalmıştı. (Bu olay masonların bölünmesine yol açmıştır.) Seçimler 10 Ekim 1965 de yapıldı. Milli bakiye sistemi bir partinin çoğunluk elde etmesine çok az ihtimal ve rm e- sine karşın, AP çoğunluğu sağladı. Seçimler sonucunda AP G ö r ü ş : M a y ı s

10 240, CHP 134, CKMP 11, MP 31, TİP 14, YTP 19 ve bağımsızlar 1 milletvekili kazandı. Demirel 27 Ekim 1965 d e hükümeti kurdu. CHP oy kaybetmiş, parti içinde hesap l a ş- ma başlamıştı. Ortanın solunu sahiplenen Ecevit, CHP nin 1966 daki 18. Ku ru l t ayı nda genel sekreterliğe seçildi. AP hükümeti, seçimlerden bir yıl önce, 1968 de hazırladığı seçim yasasında barajlı D Hondt sistemini getirdi. Özellikle TİP ve CHP mu h a l e fetine rağmen kabu l edilen bu yasanın baraj hükmü, Anayasa Mahkemesi tarafından eşitlik ilkesine aykırılık gerekçesiyle iptal edildi. Yine basit D Hondt sistemine dönülmüştü. Bu değişiklikten küçük partiler zarar gördü. Örneğin 1969 s e ç i m l e rinde TİP in oy oranı nere d eyse aynı kaldı, ama sadece 2 milletvekili çıkarabildi sonrasında kurulan iki siyasi parti, 70 li yıllarda adından çok söz ettire c e k t i. Bunlardan ilki, 1969 seçiml e rinden önce Alparslan Türkeş genel başkanlığını yap t ı ğ ı CKMP ydi ki, adını Milliye t ç i H a re ket Pa rtisi ne çev i rm i ş t i. İkincisi, 27 Ocak 1970 Erbakan ın liderliğinde kuru l a n Milli Nizam Pa rt i s i y d i seçimlerinde seçimlerde din teması öne çıktı. A P, CHP yi dinsizlikle, CHP ise AP yi din istismarı yapmakla suçladı. MHP ise din karşıtı olmakla itham edildi. Seçimler 12 Ekim 1969 da nispi temsil esasına göre yap ı l- dı. AP bir kez daha tek başına iktidara gelebilecek şekilde oyların %47 sini aldı ve 256 milletvekili çıkardı. Cumhuri yetçi Güven Pa rtisi 15, CHP 143, MHP 1, MP 6, Türkiye Birlik Pa rtisi 8, TİP 2, YTP 6 ve içlerinde Erbakan ın da bulunduğu bağımsızlar 13 milletvekilliği kazanmıştı. Kısmi müdahaleli seçim Ordu, 12 Mart ta hükümete bir muhtıra ve rince Türkiye bu kez kısmi aske ri müdahale ile tanıştı. TİP ve MNP A n ayasa Mahkemesi tarafından kap atıldı. Anayasa değişikl i k l e ri yapıldı. TRT ve üniversite özerkliği kaldırıldı. 12 Mart CHP için çok farklı bir anlam taşıyordu. 12 M a rt olayından sonra İnönü, tarafsız hükümet in kuru l- 14 Mayıs 1950 de yapılan genel seçimler son u c u n d a D e m o k r at Parti, büyük başarı g ö s t e re rek 487 milletv e k i l l i ğ i n d e n 408 ini kazandı. D e m o k r at Parti nin seçim sloganı artık söz milletin di. masına katkıda bu l u n muştu. CHP nin genel sekre t e ri Ecevit ise 12 Mart ın gelişen CHP ye karşı yapıldığını düşün e rek istifa etti. CHP nin 21. Ku ru l t ayı nda Ecevit, genel başkan seçildi. İnönü kay b e t m i ş t i seçimlerinden önce, bir takvim hatasından kaynaklanan sorunlar yaşandı. Zira 12 Mart döneminde anayasa değişikliği yapılmış ve geçici bir madde eklenmişti. Buna göre ertelenen senato seçimleri ilk genel seçimlerle birlikte 12 Ekim Pazar günü yapılacaktı. Sonradan anlaşıldı ki, 12 Ekim, Pazar a değil Cuma ya geliyo r. Ama anayasada yazdığı için seçim tarihini değiştirmek sorun oldu. Yüksek Seçim Ku ru l u nun düzeltme kararıyla seçimleri n 14 Ekim 1973 tarihinde yapılması kararlaştırıldı. Seçimlerde ilk kez birleşik oy pusulası kullanıldı. Daimi seçmen k ü t ü k l e ri yazımı da ilk kez bu seçimler öncesinde gerçekleşti. Seçimlere 8 parti kat ı l- dı. AP 149, CHP 185, MSP 48, MHP 3, CGP 13, Dem o k r atik Pa rti 45, T. B. P. 1 ve bağımsızlar 6 milletve k i l i ç ı k a r d ı l a r. Millet Pa rtisi ise m i l l e t vekili çıkaramadı. Bu seçimlerde karaoğlan E c evit in yıldızı parladı. CHP nin ak günlere ve o rtanın solu sloganları geniş bir destek buldu. Ecev i t, inanç hürri yetinin düşünce h ü rri yeti kadar dokunulmaz ve vazgeçilmez olduğunu işledi, düzenin bozukluğunu vurguladı. Genel af çıkaracağını va at etti. Seçimlerden CHP birinci parti olarak çıktı, ama hiç bir parti çoğunluk sağlayamadı. Parlamentoda az s a n d a lyeye sahip küçük partiler önem kazandı. Özellikle M S P, amblemindeki anahtar gibi anahtar bir parti oldu. S e ç i m l e rin ardından CHP-MSP ko a l i s yo nu kuruldu ama kısa sürdü. Türkiye deki ilk Milliyetçi Cephe Hükümeti i s e, güve n oyu alamayan Sadi Irmak hükümeti sonrasında k u ruldu. Ortakları arasında MHP de vardı. MHP biri n c i MC sonrasında güçlendi seçimlerinde de oy oranını ve sandalye sayısını art t ı r d ı. TİP in de katıldığı 1977 seçimlerine giderken Ecev i t, CHP nin değiştiği mesajını ve ri yordu. Özellikle laiklik ve halkçılık anlayışındaki değişim belirgindi. Seçmen de me- 57 G ö r ü ş : M a y ı s

11 sajı almakta gecikmedi seçimlerinde MSP nin oy u düştü, CHP oyları ise daha da arttı. Ama yine hiç bir part i çoğunluk elde edemedi. AP 189, CGP 3, CHP 213, DP 1, MHP 16, MSP 24, bağımsızlar 4 milletvekili çıkarm ı ş t ı. G e l i yo rum diyen darbe 1977 seçimleri sonrasındaki hükümet istikrarsızlığı ile b e r aber toplumsal karmaşa da başladı. Kanlı 1 May ı s 1977 olayları yapay bir körüklemenin de varlığına işaret ediyordu. Sağ-sol çatışması silahlı bir kavgaya dönüşmüştü. Artık ilk kimin öldürüldüğü veya kimin ateş ettiği önemli değildi. Son kimin öldürüldüğü önemliydi. Kahramanmaraş olayları gibi dinsel ve etnik ayrılıklar körüklendi. Terör ve şiddet günlük yaşamın bir parçası haline geldi. Savcı Doğan Öz, Abdi İpekçi, Prof. Dr. Ümit Doğanay, Prof. D r. Cavit Orhan Tütengil, Gün Sazak, Nihat Erim ve Kemal Türkler gibi isimler haince öldürüldü. Bütün bunlara bir de ekonomik kri z e k l e n i yo r, ikinci petrol şoku Türkiye yi derinden etkiliyordu. Yo k l u k- l a r, kuyruklar ve karaborsa ya ş a m ı n bir parçası haline geldi. 24 Ocak kararları ekonomik bunalıma çözüm olarak düşünülmüştü. Hükümet istikrarsızlığı ise siyasal istikrarsızlığa dönüşmüştü. Hele 1980 yılının ilkbaharında görev süresi dolan Cumhurbaşkanı Fa h ri Ko rutürk ün ye rine bir türlü cumhurbaşkanı seçilmemesi darbe kaygılarını pekiştiriyordu. CHP ve AP aday belirlemek için bile bir a r aya gelmiyo r, kendi gösterdikleri adaylar ise seçilemiyordu. Bu arada Ajda Pekkan, Zeki Müren gibi isimlere oy ve rildi. Hatta bu oylardan meclisin çaycısı Necmi E fendi bile nasibini aldı. Sonuçta, 12 Eylül 1980 de de Türkiye nin üçüncü askeri müdahalesi odu yılına kadar yapılan seçimlerde Türkiye de 1968, 1973, 1977 genel seçimleri ile 1975 ve 1979 ara seçimlerinde (1965 seçimleri hariç) basit D Hondt sistemi uygulandı. Türkiye yi ile yılları arasında ko a l i s yonlar ya da azınlık hükümetleri yönetti. 3) Sivil toplumlu demokrasi (1983,1987,1991,1995, 1999 seçimleri) 12 Eylül aske ri rejimi, önce part i l e rin fa a l i ye t l e rini askıya aldı. Liderler, can güve n l i k l e ri gerekçe gösteri l e rek Hamz a koy a gönderi l d i l e r. Siyaset yasaklandı, bir anlamda köt ü l ü k l e rin kaynağı olarak sunuldu. Darbeden yaklaşık bir yıl sonra 16 Ekim 1981 de Türkiye tarihinde ilk kez bütün s i yasi partiler temelli kap at ı l d ı. D a r b e c i l e re göre devlete ve topluma yeni bir şekil ve ri l m e- li, bu amaçla yeni bir anayasa yapılmalıydı. Hazırlanan anayasa her bakımdan 1961 Anayasası na ve geçmişe tepki nitel i ğ i n d eydi. Ya s a m ayı yava ş l attığı düşünülen senato tarihe karıştı. Yasama ve ya rgı karşısında yürütme yani cumhurbaşkanlığı ile hükümet güçlendirildi. Anaya s aya eklenen geçici madde ile eski siya s e t ç i l e rin bir bölümüne 5 ya da 10 yıllık siyaset yasağı getirildi. Anayasa 7 kasım 1982 d e h a l koyuna sunuldu ve %91 oranında evet oyu aldı. Aynı halkoyu ile Ke n a n E v ren de Cumhurbaşkanı seçildi. Yeni anayasa, seçimlerin 5 yılda bir yapılmasını hükme bağlamıştı. (Ama hiç bir zaman 5 yılda bir yapılmadı.) Seçim yasası da anayasanın ruhuna uygun değiştirildi ve hazırlandı. Amaçlanan, az sayıda partinin parlamentoya girmesi ve tek bir partinin hükümet kurabilmesiydi. Bu nedenle part i l e rin seçime kat ı l m a s ı zorlaştıran ülke barajı ve yerel baraj getirildi. Ülke genelinde %10 oy alamayan parti, milletvekili çıkaramayacaktı. Öte yandan bir partinin seçime katılabilmesi için illerin en az yarısında örgütlenmesi gerekliydi. Oy vermeyenler TL ceza ödeyecekti. Tercihli oy sistemi de getirildi, ama yalnızca 1991 seçimlerinde uygulandı ve 1995 de de kalktı. Televizyon ise seç i m l e rin en önemli aracı haline geldi. İlk kez kamu oy u yoklamaları da bu dönemde yapılmaya başladı. Vetolu seçim 24 Nisan 1983 de parti fa a l i ye t l e ri serbest bırakıldı. Siyasi ortamın hare ketlenmesiyle eski liderlerin adı gün- G ö r ü ş : M a y ı s

12 deme gelmeye başlayınca liderler yine Çanakkale ye zorunlu ikamete gönderi l d i l e r. Evren ve arkadaşları az sayıda partinin kurulmasından ya n ay d ı l a r. Önce 16 May ı s 1983 de aske ri yönetimin va risçisi olan Milliyetçi Demokrasi Pa rtisi kuruldu. ANAP ve Halkçı Pa rti ise kuruluş dilekçelerini 20 May ı s ta ve r d i l e r. Aynı tari h l e r d e k u rulan AP nin devamı DYP ile CHP nin devamı SODEP vetolar ve kuruluş kararlarının geç onaylanması nedeniyle seçime kat ı l a m a d ı l a r. E v ren, Yo z g at ko nuşmasında istikrar 2-3 part i y l e olur diyordu. Ama parti fa a l i ye t l e ri serbest bırakılınca peş peşe parti kuruldu. Evren bunun üzerine şimdi inadına parti kuru yorlar diye sitem etti. Çok parti kuru l- ması Evren i rahatsız ediyordu. MGK ya veto yetkisi verilmişti. Vetolar hem parti kurucuları hem de seçimde gösterilecek adaylar için çok sık kullanıldı. Kısa süre içinde p a rti kurucusu olmak isteyen 416 ve milletvekili adayı olmak isteyen 672 kişi veto edildi. Sonuçta darbe sonrası ilk seçimlere 3 partinin katılmasına izin ve ri l- di. Bunlar MDP, HP ve ANAP tı. Yapay siyasal partiler ve yap ay bir siyasal ortam kurulmuştu, ama uzun sürmeyecekti. Özal, ANAP ı, sağın liberal, milliyetçi ve dinci ke s i m- l e riyle sosyal demokrasinin bazı unsurlarını (4 eğilimi) birleştirdiğini iddia ederek kurmuştu. Özal, siya s e t e farklı bir üslup getirdi. Pro p agandasını pro fe s yonel re k- lam şirke t l e ri üstlendi ve siyasal reklam bir sektör oldu. Özal, seçim öncesinde ekonomik temaları işledi. Te l e- v i z yonda Necdet Calp la yaptığı Boğaziçi Köprüsü nün s atılması ko nusundaki tartışma hala belleklerdedir. Seçimler ya k l a ş ı r ken Evren, aske ri yönetimin halefini MDP olarak açıkladı. Seçimden önce yaptığı meydan ve tv konuşmalarında seçmene MDP yi açıkça adres gösterdi, Özal ı ise eleştirdi. Seçimler 6 Kasım 1983 de yapıldı ve katılım %92.3 oranında oldu. ANAP umulmadık bir başarı gösterdi ve %45.1 oy alarak 211 milletvekili çıkardı. HP %30.5 alarak 1965 seçimlerine g i d e rken CHP de siyasal yelpazedeki y e ri n i ortanın solu olarak belirledi. Bu nedenle CHP seçim öncesinde komünistlikle suçlanmış ortanın solu Moskova nın yolu diye sloganlar y a z ı l m ı ş t ı. 117 ve darbenin va risçisi olarak gösterilen MDP ise ancak %23.3 oy alarak 71 milletvekili çıkarab i l m i ş t i. Bir yıl sona 1984 de yapılan ye rel seçimler yap ay siyasal hayatın sonu oldu. Daha önce seçime alınmaya n SODEP ikinci, DYP ise üçüncü parti olmuştu. Eğer bu bir genel seçim olsaydı HP ve MDP barajı bile geçem eye c e k l e r d i. Solda yükselen SODEP, 1985 de HP ile birleşti. Böylece seçimlere alınmayan SODEP, SHP adını alarak parl a m e n t oya girmiş oldu. Aske ri yönetimin va ri s ç i s i MDP ise 1986 yılına gelindiğinde artık tüke n m i ş t i. Kendini feshetti. Pa rti üyesi milletve k i l l e rinden 21 i DY P ye geçti. Seçimlere katılmasına izin ve ri l m eye n DYP de artık parlamentodaydı. Daha ikinci genel seçim yapılmadan parlamentonun part i l e ri değişmişti. Bu arada Türkiye de hülle partisi adı ve rilen bir oluşum ya ş a n m aya başladı ve 1995 yılına kadar deva m etti. Yeni anayasa ile milletve k i l l e rinin parti değiştirm e l e ri yasaklanmıştı. Buna çözüm olarak hülle part i- si bulundu. Bir part i d e n ayrılan milletve k i l l e ri önce başka bir parti kuru yo r, sonra da o parti katılmak ist e d i k l e ri parti ile birleşiyo r- lardı. Böylece anayasa yasağı aşılmış oluyordu. İlk hülle p a rtisini SHP den ayrılan 20 milletvekili, DSP ye geçeb i l- mek için Halk Pa rtisi adıyla kurdu. Sonra fe s h e d i p D S P ye kat ı l d ı l a r. Her genel ve ye rel seçim öncesinde, seçim kanu nu n d a iktidardaki ANAP ın yararına değişiklikler yapıldı yılındaki ilk değişiklikle, büyük partiler ile Meclis t e temsil edilen part i l e re bütçeden, her yıl ve her seçim ö n c e s i n d e, meclisteki sandalye sayısı ve aldığı oy oranında devletçe yardım yapılacağını hükme bağlanıyo r d u. Yarışmacı olduğu iddia edilen seçim sisteminde yine M e c l i s te temsil edilen ve dolayısıyla büyük part i l e re bir kez daha avantaj sağlanmış oldu ve büyük part i l e rin mali gücü daha da arttırılmış oluyo r d u. Özal, ikinci genel seçim öncesinde seçim çev re l e ri ile 59 G ö r ü ş : M a y ı s

13 de oynadı. Pa rtisine milletvekili çıkaracağını düşündüğü bazı ilçeleri il yaptı. Seçimler öncesinde seçim ya s a s ı n d a değişikliğe gidildi. Milletvekili sayısı 400 den 450 ye çıkarıldı. Seçmen yaşı 20 ye indiri l d i. S i yasi yasakların kaldırılması için 6 Eylül 1987 de halk oylaması yapıldı. ANAP ın hayır pro p agandası yaptığı oylamadan kıl payı, %50.1 evet çıktı. Ama bu ya s a k l a r ı n kalkmasına yetti. Evren 4 yıl kadar önce eskiye rağbet ols aydı bit pazarına nur yağardı demişti. Oysa 1987 de esk i ye rağbet oldu ve siyaset pazarına yasaklı liderler ya ğ d ı. Böylece Ecevit, Demirel, Erbakan ve Türkeş emanetçilerden emanetleri aldılar. Te l e v i z yonlu seçim Halk oylamasının hayır oy l a r ı Özal ı cesare t l e n d i rince iki ay sonra erken genel seçime gidildi. Seçimlerde ilk kez siyasal re k l a m k a m p a nyaları TRT nin her iki kanalında da yay ı n l a n m aya başladı. SHP bu seçimlerde hala anımsanan bir seçim reklamı kullandı: Sıkılan limon! Özal ın icraat ı n içinden programıyla başlayan tel ev i z yon kullanımı, seçimlerin temel aracı haline gelmişti. 29 Kasım 1987 de yapılan seçimlere 7 p a rti katıldı. Seçimler, Türkiye tarihinin en adaletsiz sonu ç l a r ı n ı verdi. ANAP %36.3 oy aldı ama 292 milletvekili çıkararak Meclis- te %65 lik bir çoğunluğa sahip oldu. SHP %24.8 oy oranıyla ikinci parti oldu ve 99 milletvekili çıkardı. DYP ise %19.1 oy oranıyla 59 milletvekili kazanarak üçüncü parti oldu. DSP %8.5, RP %7.2, MÇP %2.9 ve İDP %0.8 oy alarak barajı aşamadı. Yaklaşık %20 ye yakın oy değerlendirilmemiş oldu. Seçime katılan ilginç partilerden biri de Büyük Anadolu Pa rtisi ydi. Amblemi ise davulu delen jag u a r d ı. Özal ın kızı ve damadına hediye edilen jaguardan esinlenmişti. Özal ı eleştirmek için kuru l muştu. TV deki seçim pro p aganda ko nuşmaları boyunca da DY P ye oy verilmesini istemişti. İ t t i faklı seçim T ü r k i ye de 1990 lı yılların başında artık özel telev i z yo n l a r da kuru l muş ve seçimlere ağırlığını koy muştu. Özal ın o ğ l u nun kurduğu Star telev i z yo nu seçimler boy u n c a A NAP ı destekledi. 20 Ekim 1991 de yapılan seçimlere 6 p a rti katıldı. Ama 5 parti barajı aşabildi. Seçime kat ı l a n S o s yalist Pa rti %0.4 oy aldı. DYP %27 oyla 178 milletve k i- li çıkararak birinci parti oldu. ANAP %24 oyla 115 milletvekili çıkararak ikinci, SHP ise %20.8 oyla 88 milletve k i l i çıkararak üçüncü parti oldu. RP %16.9 oyla 62 milletve k i- li çıkarırken, DSP ise barajı çok az bir oyla aşarak (%10.8) ancak 7 milletvekili çıkarabilmişti. Sonunda 12 Eylül ün yasaklı liderleri Demirel, Ecevit, Erbakan ve Türkeş 11 yıl sonra tam k a d ro TBMM ye girm i ş l e r d i. MHP nin devamı olarak 1983 t e M u h a fazakar Pa rti kuru l muş, adını MÇP ye çevirmişti seçimlerine vetolar nedeniyle kat ı l a m a d ı seçimlerinde ise barajı aşamadı. Bu kez yine 1987 de barajı aşamayan RP, MÇP ve İDP ile ittifak yaptı. Seçimin asıl galibi de bu ittifak oldu. SHP ise seçimlerde da kurulan HEP ile ittifa k yapmıştı. HEP kökenli milletve k i l- lerin ant içme sırasında Kürtçe konuşmaları ve anayasa baskısı altında yemin etmek zorunda kaldıklarını s ö y l e m e l e ri Meclis te ve kamuoyunda tepkiye yol açtı. Meclis sorunlu açılmıştı ama, seçimler sonrasında merkez sağ ve solu simgeleyen DYP ve SHP nin koalisyon kurması Türk i ye yi rahat l atmıştı yılında Anayasa nın geçici maddesi yürürlükten kalkınca kap atılan partiler ye n i d e n açıldı. 17 Nisan 1993 de Özal ın beklenmedik ölümü siyaset dengelerini değiştirdi. Demirel, Özal ın ye ri n e cumhurbaşkanı seçildi. Tansu Çiller ise DYP nin genel başkanı oldu. Erdal İnönü de SHP genel başkanlığını bırakacağını açıkladı. Ye rine Murat Karayalçın SHP genel başkanı oldu. Cumhuriyet in 50. Hükümeti nin başbakanı ilk kez bir kadın oluyordu. Ama başbakan da yardımcısı da seçimden çıkmamışlardı. G ö r ü ş : M a y ı s

14 R e fahlı seçim 1995 seçimleri öncesinde anayasa ve yasal değişiklikler yapıldı. Seçimlerde kontenjan usulü, seçim çevresi barajı ve tercih sistemi kaldırıldı. Milletvekili sayısı ise 550 ye çıkarıldı. Seçimin başlangıç tarihinden itibaren kamuoyu a r a ş t ı rmalarının yayınlanması ve bir parti ile adayın lehinde veya aleyhinde yayın yapılması yasaklandı. Seçimlere 12 parti katıldı. Dinci sağ, yükselişini 1991 seçimlerinde hissettirmişti seçimlerinden bir yıl önce 1994 deki yerel seçimlerde de Refah Partisi oylarını umulmadık bir şekilde artt ı rmış, seçimin galibi olmuştu. RP Erbakan ın başkanlığında özellikle düşük gelir gruplarına yönelik faaliyetinin m ey ve l e rini almakta gecikmedi. Aradan geçen süre d e RP nin oyları daha da arttı. Bu nedenle 1995 seçimlerinin galibi yine %21.4 oranında oy alan RP oldu ve 158 milletvekili kazandı. ANAP % 19.6 oranında oyla 132 milletvekili çıkararak ikinci ve % 19.2 oranında oy alan DYP ise 135 milletvekili çıkararak üçüncü parti oldu. DSP %14.6 oyla 76 m i l l e t vekili kazanırken, bu kez CHP barajı az bir oy l a aşarak (%10.7) 49 milletvekili çıkardı. HADEP %4.2, İP %0.2, MHP %8.2, Millet Partisi %%0.5, Yeni Demokrasi Hareketi %0.5, Yeniden Doğuş Partisi %0.3 ve Yeni Pa rti %0.1 oranında oy aldı. Değerlendiri l m eyen, ziya n olan oylar ise %15 e yakındı seçimleri sonrasında ko a l i s yon hükümetleri kuruldu. Ama RP ile DYP nin yaptığı koalisyon sırasındaki uygulama ve gelişmeler siyasal sistemin temel değerleri konusunda ciddi bir gerilim yaratmaya başladı. Siyasal İslam bir değer olarak meşru l a ş t ı r ı l m aya çalışılınca ordunun örtülü müdahalesi olarak nitelendirilen 28 Şubat s ü reci yaşandı. Ardından RP laiklik karşıtı ey l e m l e ri n odak noktası haline geldiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi tarafından kap atıldı. RP li milletve k i l l e ri, belediye başkanları ve üyelerin büyük bir bölümü daha önce kurulmuş olan Fazilet Partisi ne geçti de seçim yasası da a n ayasanın ruhuna uygun olarak hazırlandı. Amaçlanan, az sayıda partinin par l a m e n t oya gi rmesi ve tek partinin hükümet k u r abilmesiydi. Böylece y e rel baraj ve ülke barajı getir i l d i. M i l l i yetçi seçim AnaSol-D Hükümetinin gensoru ile düşürülmesinden sonra hükümet arayışları başladı. Sonrasında Ecev i t i n azınlık hükümeti ülkeyi seçimlere götürmesi için desteklendi. PKK terör örgütüne ve onun başı teröri s t Öcalan a yönelik kararlı takip sonuç ve rmekte gecikmedi. Öcalan yakalanarak Türkiye ye getirildi. Milliyetçiliğin yükseldiği bir dönemde MHP bundan en çok yararlanan parti oldu. Türkeş in ölümü ile dağılacağı düşünülen MHP, olaylı ko n g re l e rin ardından Dev l e t Bahçeli yi kendisine genel başkan seçti. Bahçeli, genel başkan seçildiğinde kamu oyunda pek tanınmıyo r d u. Ama örgütçülüğü sayesinde partiyi kısa sürede toparlayarak seçimlere taşıdı. Tahmin edilmeyen bir şekilde seçimlerden ikinci parti olarak çıktı. 18 Nisan 1999 da yap ı l a n son genel seçime 20 part i k atıldı. Beş parti barajı geç ebildi. MHP sürp riz yap ı p ikinci parti oldu. DSP biri n- ci parti olarak çıkarke n, C u m h u ri yet le yaşıt CHP baraja takılarak parlamentoya gire m e d i. Seçmene 1983 ten itibaren, seçimlerde, adeta iki farklı siyasal seçenek sunuldu. Bu seçeneklerden ilki, istikrarı öne çıkaran, güçlü yürütmeye daya n a n, barajlı bir seçimden çıkmış etnik ve dini sorunları seçim sistemi ile aşmaya çalışan bir meclisti. İkincisi ise, seçimde adaletin öne çıktığı, küçük part i l e rin de temsil edildiği ve hiç bir partinin tek başına iktidara gelem eyeceği biçimde oyların dağılmış olduğu, istikrarsız, ko a l i s yonlarla yönetilen bir rejimdi. Seçmen adeta adalet ve istikrar arasında tercih yap m aya zorlandı. Ama 12 Eylülcülerin arzuladığı 3 partili sistem tutmadı. Türlü engellere rağmen parti sayısı azalmadı. Son seçimlere 20 parti katıldı ki, bu Türkiye tari h i n i n en kalabalık partili seçimleriydi. Gelinen yer çok partili ve kutuplu bir nokta oldu. Yard. Doç. Dr. Mehmet Ö. Alkan.. S.B.F. Uluslararas liflkiler Bölümü, Siyasi Tarih Ana Bilim Dal Ö retim Üyesi 61 G ö r ü ş : M a y ı s

Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL Pamukkale Üniversitesi Buldan Meslek Yüksekokulu ieturgut@pau.edu.tr, cerdemil@pau.edu.

Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL Pamukkale Üniversitesi Buldan Meslek Yüksekokulu ieturgut@pau.edu.tr, cerdemil@pau.edu. 1980 Lİ YILLARDA YAPILAN GENEL SEÇİMLERİN TÜRKİYE DE VE DENİZLİ GENELİNDEKİ SEÇİM SONUÇLARI VE BULDAN İLÇESİ SEÇİM SONUÇLARI İLE KARŞILAŞTIRILMASI Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL

Detaylı

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini

Detaylı

EK 1. 21 Temmuz 1946 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları Seçim Sistemi: Çoğunluk Sistemi

EK 1. 21 Temmuz 1946 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları Seçim Sistemi: Çoğunluk Sistemi EK 1 21 Temmuz 1946 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları Seçim Sistemi: Çoğunluk Sistemi Cumhuriyet Halk Partisi() 397 85,4 Demokrat Parti (DP) 61 13,1 Bağımsızlar (DP Listesinde 4 0.9 Yer Alarak Seçilen)

Detaylı

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Erol TUNCER Seçim sistemlerinin belirlenmesinde temsilde adalet ve yönetimde istikrar (fayda)

Detaylı

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ 12 Eylül Darbesi 1973 seçimlerinden 1980 yılına kadar gerçekleşen seçimlerde tek başına bir iktidar çıkmadığından bu dönem hükümet istikrarsızlığı ile geçen bir dönem olmuştur.

Detaylı

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015 ARGETUS ARAŞTIRMA, DANIŞMANLIK, EĞİTİM, PROJE VE ORGANİZASYON AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI 25 AĞUSTOS 2015 Mehmet Akif Mah.Recep Ayan Cad. Günaydın Sok. No:6 Kat:3 Çekmeköy

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU

SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU Erol Tuncer TESAV Vakfı Başkanı 2 Kasım 2013 GİRİŞ İki Ana Seçim Sistemi Çoğunluk sistemi, Nispi temsil sistemi. Seçim Sistemlerinin İki Boyutu Temsilde adalet, Yönetimde istikrar.

Detaylı

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL A N A L İ Z 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi Furkan BEŞEL Ekim 2015 7 HAZİRAN DAN 1 KASIM A 7 Haziran 2015 te yapılan 25. Dönem milletvekili genel seçiminde 53.741.838 kayıtlı

Detaylı

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını denetleyen en yüksek organ ise devlettir. Hukuk alanında birlik

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI Soru 1 : "Anayasa" deyince ne anlaşılır, ne anlamak gerekir? 7 Soru 2 : Türk tarihindeki anayasa hareketlerinin başlıca aşamaları ve özellikleri nelerdir? 15 İkinci

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII. I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII. I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU VII İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU A. 2011 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMLERİ... 3 12 Haziran 2011 Milletvekili Genel Seçimleri... 3 TBMM nin Açılması... 4 Bağımsız

Detaylı

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 TÜİK MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 İl Genel Meclisi Üyeleri Büyükşehir Belediye Başkanlığı Belediye Başkanlığı Belediye Meclisi Üyeleri ISSN????-???? TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

2014 YILI MAHALLİ İDARELER SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER

2014 YILI MAHALLİ İDARELER SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER 2014 YILI MAHALLİ İDARELER SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER A- İLGİLİ MEVZUAT Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 76 ncı maddesinin son fıkrasında; hakimler ve savcılar, yüksek

Detaylı

28 MART 2004 YEREL YÖNETİMLER SEÇİMLERİ

28 MART 2004 YEREL YÖNETİMLER SEÇİMLERİ 28 MART 2004 YEREL YÖNETİMLER SEÇİMLERİ Erol TUNCER * Yerel yönetim seçimlerinde, bilindiği gibi, il özel idareleri ve belediyeler ile köy ve mahalle muhtarlarlıklarının yürütme ve karar organları seçilmektedir.

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI 6 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Kavramlar Türk Bayrağı Kanunu İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (11. Protokol ile Düzenlenen Metin) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (11.

Detaylı

22 Temmuz 2007 Seçimleri: Genel Bir

22 Temmuz 2007 Seçimleri: Genel Bir 22 Temmuz 2007 Seçimleri: Genel Bir Değerlendirme Erol TUNCER Eski Milletvekili TESAV Başkanı Yine Erken Seçime Gidildi 1980 sonrasında oluşan Meclislerin tümü, 5 yıllık görev süresini tamamlayamadan seçime

Detaylı

2015 YILI 25. DÖNEM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER

2015 YILI 25. DÖNEM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER 2015 YILI 25. DÖNEM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİNDE ADAY OLMAK İSTEYEN KAMU GÖREVLİLERİYLE İLGİLİ REHBER A- İLGİLİ MEVZUAT Türkiye Cumhuriyeti Anayasası nın 76. maddesinin son fıkrasında; hâkimler ve savcılar,

Detaylı

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz, Türkiye nin Siyasi Gündemine paralel konuların ele alınarak halkın görüşlerini tespit etmek ve bu görüşlerin NEDENİ ni saptamak adına

Detaylı

Türkiye'de "Decentralization" Süreci

Türkiye'de Decentralization Süreci Türkiye'de "Decentralization" Süreci 30 Nisan 2013 Bahçeşehir Üniversitesi İlker Girit Ahmet Ketancı Türkiye'de "Decentralization" Süreci Decentralization Prensipleri Türkiye deki Tarihi Süreç Türkiye

Detaylı

Komisyon Cumhurbaşkanının süresini belirledi

Komisyon Cumhurbaşkanının süresini belirledi Komisyon Cumhurbaşkanının süresini belirledi Ocak 12, 2012-7:20:33 TBMM Anayasa Komisyonunda, Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu Tasarısı kabul edildi. TBMM Anayasa Komisyonunda, Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu Tasarısı

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER VII İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...V İÇİNDEKİLER...VII GİRİŞ...XII I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER A. YEREL YÖNETİMLER...3 İl Özel İdareleri...3 Belediyeler...3... Köy İdareleri...4 Mahalle Muhtarlıkları...4 Yerel Yönetim

Detaylı

makaleler / articles DEMOKRATİK REJİM VE SEÇİM SİSTEMLERİ * Prof. Dr. Hikmet Sami TÜRK I. GİRİŞ

makaleler / articles DEMOKRATİK REJİM VE SEÇİM SİSTEMLERİ * Prof. Dr. Hikmet Sami TÜRK I. GİRİŞ I. GİRİŞ DEMOKRATİK REJİM VE SEÇİM SİSTEMLERİ * Prof. Dr. Hikmet Sami TÜRK Demokratik rejim, devleti yönetenlerin yönetilenler tarafından özgürce seçildiği siyasî rejimdir. Anayasa mıza göre Türkiye Cumhuriyeti

Detaylı

AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR

AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR Marpoll Kamuoyu Araştırma Şirketi, kamuoyunu yani halkın kanaatlerini karar alıcıların ve uygulayıcıların meşruiyetini sürdüren önemli bir faktör olarak görmektedir.

Detaylı

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 8 Kitabın Adı Türkiye de Eğitim Editör Bekir S. GÜR Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-25-9 Baskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık Ömür

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

2011 KADIN İSTATİSTİKLERİ

2011 KADIN İSTATİSTİKLERİ 2011 İSTATİSTİKLERİ PARLAMENTO SEÇİM YILI PARLAMENTODAKİ MİLLETVEKİLİ MİLLETVEKİLİ İÇİNDEKİ PAY ( ) 1935 395 18 4.6 1943 435 16 3.7 1950 487 3 0.6 1957 610 8 1.3 1965 450 8 1.8 1973 450 6 1.3 1991 450

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders XIX. YÜZYIL ISLAHATLARI VE SEBEPLERİ 1-İmparatorluğu çöküntüden kurtarmak 2-Avrupa Devletlerinin, Osmanlı nın içişlerine karışmalarını

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ KAMU YÖNETİMİ YRD.DOÇ.DR. BİLAL ŞİNİK

KAMU YÖNETİMİ KAMU YÖNETİMİ YRD.DOÇ.DR. BİLAL ŞİNİK İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ KAMU YÖNETİMİ YRD.DOÇ.DR. BİLAL ŞİNİK BAKANLAR KURULU Bakanlar Kurulu, Başbakan ve bakanlardan kurulur. Cumhurbaşkanı bakanlar kurulunun

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu: Gezi Parkından dünyaya yansıyan ses daha fazla özgürlük, daha fazla demokrasi sesidir. Tarih : 15.06.2013 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu Türkiye de görev yapan yabancı

Detaylı

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19 İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I. Devletin şekli... 1...19 II. Cumhuriyetin nitelikleri... 2...19 III. Devletin bütünlüğü, resmî dili,

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK

EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK TEMEL KAVRAMLAR Kamu Kamuoyu Bir ülkedeki halkın bütünü, halk, amme. Belirli bir konu ve olay hakkında toplumun büyük bir kesimi veya belli gruplar tarafından benimsenen

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5

TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5 TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5 HAZİRAN 2012 Araştırmacılar Derneği üyesi olan GENAR, araştırmalarına olan güvenini her türlü denetime ve bilimsel sorgulamaya açık olduğunu gösteren Onur

Detaylı

Yasama süreci ve sivil toplum. İsveç

Yasama süreci ve sivil toplum. İsveç Yasama süreci ve sivil toplum İsveç Sosyal faaliyet alanları Devlet Piyasa Sivil toplum Sivil toplum nedir? Ortak çıkarlar, amaçlar ve değerler etrafında birleşmiş gönüllü ve kolektif faaliyetler Değişken

Detaylı

TED İZMİR İLKOKULU ve ORTAOKULU OKUL MECLİSİ SEÇİMİ

TED İZMİR İLKOKULU ve ORTAOKULU OKUL MECLİSİ SEÇİMİ TED İZMİR İLKOKULU ve ORTAOKULU OKUL MECLİSİ SEÇİMİ Seçim, Tanıtım Serbestliği ve Süresi Sandık Kurulunun Oluşumu Okul - 20 Ekim 2014 Öğretmenler kurulunca seçilen bir öğretmenin başkanlığında öğrencilerden

Detaylı

6 Mayıs 1922 - Başkomutanlık kanunu süresinin meclisçe tekrar uzatılması. 26 Ağustos 1922 - Büyük Taarruzun başlaması

6 Mayıs 1922 - Başkomutanlık kanunu süresinin meclisçe tekrar uzatılması. 26 Ağustos 1922 - Büyük Taarruzun başlaması 6 Mayıs 1922 - Başkomutanlık kanunu süresinin meclisçe tekrar uzatılması 26 Ağustos 1922 - Büyük Taarruzun başlaması 30 Ağustos 1922 - Başkumandan meydan muharebesi 2 Eylül 1922 - Yunan orduları başkomutanı

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 ARAŞTIRMA GRUBU Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 Bu rapor Mayıs-2011 araştırmasının II. kısmıdır. Araştırmanın bu kısmında;

Detaylı

T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 1998-2014/ SON 16 YIL OKS, SBS VE TEOG ÜNİTE BAZINDA SINIFLANDIRILMIŞ ÇIKMIŞ SORULAR FASİKÜLÜ

T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 1998-2014/ SON 16 YIL OKS, SBS VE TEOG ÜNİTE BAZINDA SINIFLANDIRILMIŞ ÇIKMIŞ SORULAR FASİKÜLÜ 998-008 OKS 03... TEOG 009-04 SBS T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 998-04/ SON 6 YIL OKS, SBS VE TEOG ÜNİTE BAZINDA SINIFLANDIRILMIŞ ÇIKMIŞ SORULAR FASİKÜLÜ Metin ÖZDAMARLAR Sosyal Bilgiler Öğretmeni

Detaylı

T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 1998-2013/ SON 16 YIL OKS, SBS VE TEOG ÜNİTE BAZINDA SINIFLANDIRILMIŞ ÇIKMIŞ SORULAR FASİKÜLÜ

T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 1998-2013/ SON 16 YIL OKS, SBS VE TEOG ÜNİTE BAZINDA SINIFLANDIRILMIŞ ÇIKMIŞ SORULAR FASİKÜLÜ 998-008 OKS 03... TEOG 009-03 SBS T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 998-03/ SON 6 YIL OKS, SBS VE TEOG ÜNİTE BAZINDA SINIFLANDIRILMIŞ ÇIKMIŞ SORULAR FASİKÜLÜ Metin ÖZDAMARLAR Sosyal Bilgiler Öğretmeni

Detaylı

HAZİRAN 2012 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

HAZİRAN 2012 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili HAZİRAN 2012 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Mersin CHP İl Kongresine katılarak bir konuşma

Detaylı

Türkiye de Sigara Mücadelesi Tarihi

Türkiye de Sigara Mücadelesi Tarihi Türkiye de Sigara Mücadelesi Tarihi 1987 Dr. Mustafa Kalemli Dr. Bülent Coşkun Ruh Sağlığı Dairesi Bşk. 13 Şubat 1988 Bülent Akarcalı Elveda sigara merhaba hayat 1991 Tütün Yasası Veto Ticaret özgürlüğüne

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

Çok Partili Dönemde Seçimler ve Seçim Sistemleri

Çok Partili Dönemde Seçimler ve Seçim Sistemleri (29 ve 30 Nisan - 1 ve 2 Mayıs 2014 tarihlerinde Milliyet Gazetesi nde yayımlanmıştır) Çok Partili Dönemde Seçimler ve Seçim Sistemleri Erol TUNCER Toplumsal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı (TESAV)

Detaylı

YENİ DERNEKLER KANUNU

YENİ DERNEKLER KANUNU makaleler Şerafettin GÖKALP YENİ DERNEKLER KANUNU Av. Şerafettin GÖKALP * Sivil toplum kuruluşları içinde önemli bir yer tutan derneklerin kuruluş yapısı ve denetimine dair yasal düzenlemeler o ülkenin

Detaylı

TC. YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Bilkent/ANKARA. 26 Temmuz 2006

TC. YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Bilkent/ANKARA. 26 Temmuz 2006 TTB Merkez Konseyi YÖK Başkanı sayın Erdoğan Teziç ile 26 temmuz çarşamba günü görüştü. Görüşmede TTB Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi 2006 Raporu sunuldu. Yeni tıp fakülteleri açılması, öğrenci sayıları,

Detaylı

1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi.

1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. ATATÜRK KRONOLOJİSİ 1881: Selanik te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. 1899: Mart 13: İstanbul Harp

Detaylı

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015 R A P O R 1 Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL Mayıs 2015 Sunuş 4.264 kişi ile yüz yüze görüşme şeklinde yapılan anket bulgularına dayanan bu rapor, Mart- Nisan 2015 tarihinde Sakarya ilinin

Detaylı

29 EKİM TÖRENLERİ. Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY. Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi

29 EKİM TÖRENLERİ. Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY. Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi 29 EKİM TÖRENLERİ Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi 1923 Cumhuriyet ilân edildi. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk

Detaylı

ANKARA NIN OYLARI SEÇİM GÜNLÜĞÜ

ANKARA NIN OYLARI SEÇİM GÜNLÜĞÜ ANKARA NIN OYLARI SEÇİM GÜNLÜĞÜ Ortak Nokta Derneği ile Ankara Kent Forumu Derneğinin önderliğinde, sivil toplum kuruluşlarının desteği ve gönüllülerin katılımıyla bağımsız bir platform olan Ankara nın

Detaylı

ANAYASA DEĞĠġĠKLĠKLERĠ HAKKINDA GÖRÜġ VE ÖNERĠLERĠMĠZ

ANAYASA DEĞĠġĠKLĠKLERĠ HAKKINDA GÖRÜġ VE ÖNERĠLERĠMĠZ 5 Aralık 2011 ANAYASA DEĞĠġĠKLĠKLERĠ HAKKINDA GÖRÜġ VE ÖNERĠLERĠMĠZ I.YENĠ BĠR ANAYASA MI? GENĠġ KAPSAMLI BĠR ANAYASA DEĞĠġĠKLĠĞĠ MĠ? Anayasa hazırlığıyla ilgili olarak kamuoyunda önemli bir tartışma yaşanıyor:

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

MART 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

MART 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili MART 2014 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. CHP Mersin Büyükşehir ve ilçe belediye başkan adaylarının

Detaylı

KPSS 2007 GK (50) DENEME 3 / 52. SORU 50. Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri değildir? A) Yasal idare B) Devlet faaliyetlerinin belirliliği C) İdarenin mali sorumluluğu

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ 3 II. GENEL DEĞERLENDİRME 6 III. BULGULAR.12 IV. DEMOGRAFİK SONUÇLAR 37 V. REFERANSLARIMIZDAN BAZILARI..

İÇİNDEKİLER I. ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ 3 II. GENEL DEĞERLENDİRME 6 III. BULGULAR.12 IV. DEMOGRAFİK SONUÇLAR 37 V. REFERANSLARIMIZDAN BAZILARI.. İÇİNDEKİLER I. ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ 3 II. GENEL DEĞERLENDİRME 6 III. BULGULAR.12 IV. DEMOGRAFİK SONUÇLAR 37 V. REFERANSLARIMIZDAN BAZILARI..40 2 I. ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ 3 ARAŞTIRMANIN ADI: Türkiye

Detaylı

MISIR IN SİYASAL HARİTASI

MISIR IN SİYASAL HARİTASI MISIR IN SİYASAL HARİTASI GÖKHAN BOZBAŞ Kırklareli Üniversitesi Afrika Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi MISIR IN SİYASAL HARİTASI HAZIRLAYAN GÖKHAN BOZBAŞ Kapak Fotoğrafı http://www.cbsnews.com/

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 ve 2002 Seçimlerinde CHP 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 seçimlerine Türkiye yükselen milliyetçilikle girdi. Ecevit in azınlık iktidarında seçimlere kısa bir süre kala Türkiye

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

4 üncü Birleşim 20.5.1999 Perşembe

4 üncü Birleşim 20.5.1999 Perşembe DONEM : 21 ÇILT ; 1 YASAMA YILI: 1 4 üncü Birleşim 20.5.1999 Perşembe

Detaylı

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ Bismillairrahmanirrahim 1. Suriye de 20 ayı aşkın bir süredir devam eden kriz ortamı, ülkedeki diğer topluluklar gibi

Detaylı

Şerafettin TUĞ Kaymakamı

Şerafettin TUĞ Kaymakamı T.C. GAZİEMİR KAYMAKAMLIĞI İLÇE YAZI İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ SAYI :BO54VLK4354802.880,01/ 1462 08.09.2010 KONU :19 Eylül 2010 Gaziler günü... GAZİEMİR Gaziemir İlçesi 19 Eylül 2010 Gaziler Günü Anma Tören Programı

Detaylı

Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı

Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Nihat Kayar Mersin Üniversitesi, Đ.Đ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü Giriş Anayasa Mahkemesi ilk defa 1961 Anayasası ile kurulmuş ve ilk

Detaylı

Endi eli yimserlik Kamuoyu Beklentilerinde Pozitif Trend Devam Ediyor Genel Seçim Sürecine AKP Önde Giriyor, CHP Takipte de Bahar Havasý Türkiye nin LoveMarklarý Arçelik-Adidas-Nokia-LCWaikiki-Beko Türkiye

Detaylı

GAE GİRNE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ

GAE GİRNE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ İLE İLGİLİ HALKOYLAMASI HAKKINDA KAMUOYU YOKLAMASI Kasım 2014 GAE GİRNE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ İLE İLGİLİ HALKOYLAMASI HAKKINDA KAMUOYU YOKLAMASI Anketin Amacı 29 Haziran

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

BASINDA KONDA seçimler

BASINDA KONDA seçimler BASINDA KONDA Haziran 2011 Bu dosya 15 yıla aģkın bir süredir gerçekleģen öncesinde, KONDA AraĢtırma ġirketi tarafından açıklanan anket sonuçları, bu sonuçlar üzerine yazılan yorumlar ve sonucunda bu çalıģmaların

Detaylı

Eylül 2013 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

Eylül 2013 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili Eylül 2013 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Mersin/Yenişehir İlçesi CHP Belediye Başkanı aday

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

Seçim 2014 adlı kitabımızdan alınmıştır.

Seçim 2014 adlı kitabımızdan alınmıştır. Seçim 2014 adlı kitabımızdan alınmıştır. 1963 2014 Yılları Arasında Yapılan Yerel Yönetimler Seçim Sonuçları (Üye Sayıları Oy Oranları) 17 Kasım 1963 Tarihinde Yapılan Yerel Yönetimler Seçimi Sonuçları

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 30.09.2015

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 30.09.2015 İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 30.09.2015 Ekrem DEMİRTAŞ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Her gün gelen şehit haberlerine YETER İki yıldır bitmeyen seçim maratonuna YETER Siyasetçilerin

Detaylı

2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması

2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması Sosyal Araştırmalar Enstitüsü için gerçekleştirilmiştir. 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması 8 Haziran 2015 2015 Ipsos. Tüm Hakları Saklıdır. Bu dosya içeriği, Ipsos'un izni olmaksızın medya da

Detaylı

İşte Marpoll'ün Son Anketi

İşte Marpoll'ün Son Anketi İşte Marpoll'ün Son Anketi Marpoll Kamuoyu Araştırma Şirketi Yönetim Kurulu Başkanı Selim Işık; Araştırmada anketörlerimiz Şehit Abdullah Çavuş, Namık Kemal, Mağralı, Sakarya, Yunus Emre ve İsmet paşa

Detaylı

Şebinkarahisar lı bir baba ve Rumeli göçmeni bir annenin oğlu, İlk, orta ve lise öğrenimini Özel Tarhan Koleji'nde tamamladı,

Şebinkarahisar lı bir baba ve Rumeli göçmeni bir annenin oğlu, İlk, orta ve lise öğrenimini Özel Tarhan Koleji'nde tamamladı, AHMET BAHA ÖĞÜTKEN 24.DÖNEM İSTANBUL MİLLETVEKİLİ TEŞKİLAT BAŞKAN YARDIMCISI 1961'de İstanbul, Fatih te doğdu, Şebinkarahisar lı bir baba ve Rumeli göçmeni bir annenin oğlu, İlk, orta ve lise öğrenimini

Detaylı

13. HAFTA PFS105 TÜRK EĞİTİM TARİHİ. Prof. Dr. Zeki TEKİN. ztekin@karabuk.edu.tr

13. HAFTA PFS105 TÜRK EĞİTİM TARİHİ. Prof. Dr. Zeki TEKİN. ztekin@karabuk.edu.tr 13. HAFTA PFS105 TÜRK EĞİTİM TARİHİ Prof. Dr. Zeki TEKİN ztekin@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler CUMHURİYET DÖNEMİNDE MESLEKÎ TEKNİK EĞİTİMDE

Detaylı

1881: Selanik te doğdu.

1881: Selanik te doğdu. 1881: Selanik te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. 1899 Mart 13: İstanbul Harp Okulu Piyade sınıfına

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Cumhuriyet Halk Partisi CHP ile, üniversitelerde okuyan gençlerin temsilcileri bir araya geldi, 15 sorun belirledi ve bu sorunların nasıl çözüleceği konusunda görüş birliğine vardı. Tarih : 04.12.2014

Detaylı

MİLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ

MİLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ DÖNEM:5 ClLT : 1 TOPLANTI:! MİLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ 1» ı 21 nci Birleşim 21. 7. 1977 Perşembe İÇİNDEKİLER Sayfa I. GEÇEN TUTANAK ÖZETİ 110 II. YOKLAMA 110 III. BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : MUZAFFER TEPEKAYA 2.Doğum Tarihi : 20.10.1962 3.Unvanı : Prof. Dr. / Tarih Bölümü 4. e-mail : muzaffer.tepekaya@cbu.edu.tr Öğrenim Hayatı: Derece Alan Üniversite Lisans Tarih Selçuk

Detaylı

TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ

TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi A.Ş. Cinnah Caddesi No: 67/18 06680 Çankaya/ANKARA Tel: (312) 441 4600

Detaylı

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Karar No : 2184 Karar Tarihi : 01/11//2015 Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun 27/10/2015 günlü, 17399 sayılı yazısında; UZAY HABER logosuyla yayın yapan UZAY RADYO TV GAZETECİLİK REK. TAN. BASIM YAPIM YAY.

Detaylı

HOCAİLYAS ORTAOKULU. ÜNİTE 1: Bir Kahraman Doğuyor T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK-8

HOCAİLYAS ORTAOKULU. ÜNİTE 1: Bir Kahraman Doğuyor T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK-8 1/11 ÜNİTE 1: Bir Kahraman Doğuyor 1. Batıya Erken Açılan Kent Selanik 1.Atatürk ün çocukluk dönemini ve bu dönemde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel yapısını analiz eder. 2. Mustafa Kemal Okulda

Detaylı

Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti. SPoD CHP Beyoğlu Belediyesi Başkan Aday Adayı Gülseren Onanç ile görüştü

Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti. SPoD CHP Beyoğlu Belediyesi Başkan Aday Adayı Gülseren Onanç ile görüştü Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti SPoD un ve Uzman Psikiyatrist Dr. Seven Kaptan ın gönüllü işbirliğiyle düzenlenen Trans Terapi Toplantısı nın yedincisi 4 Eylül Çarşamba

Detaylı

GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ KONSEYİ YÖNERGESİ

GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ KONSEYİ YÖNERGESİ GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ ÖĞRENCİ KONSEYİ YÖNERGESİ BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü nde kayıtlı öğrencilerin öğrenci

Detaylı

ŞUBAT 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili

ŞUBAT 2014 FAALİYET RAPORU. Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili ŞUBAT 2014 FAALİYET RAPORU Prof. Dr. Aytuğ ATICI Mersin Milletvekili 1 CHP MERSİN İL-İLÇE ÖRGÜTLERİ, BELEDİYELER VE KÖYLERE YÖNELİK YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. Mersin/Mezitli CHP İlçe Örgütü ve Belediye Başkan

Detaylı

YAZILI VE GÖRSEL BASINA YANSIYANLARDAN ÖRNEKLER

YAZILI VE GÖRSEL BASINA YANSIYANLARDAN ÖRNEKLER YAZILI VE GÖRSEL BASINA YANSIYANLARDAN ÖRNEKLER tmmob 2002/2004 Cumhuriyet / 7 Haziran 2002 Radikal / 7 Haziran 2002 218 Evrensel / 15 Temmuz 2002 37. dönem çalışma raporu 219 tmmob 2002/2004 Cumhuriyet

Detaylı

1950-2011 YILLARI ARASINDA YAPILAN GENEL SEÇİMLERE YÖNELİK SEÇMEN DAVRANIŞLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

1950-2011 YILLARI ARASINDA YAPILAN GENEL SEÇİMLERE YÖNELİK SEÇMEN DAVRANIŞLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1950-2011 YILLARI ARASINDA YAPILAN GENEL SEÇİMLERE YÖNELİK SEÇMEN DAVRANIŞLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Kemal YILDIRIM ÖZET Türkiye Cumhuriyeti Devletinin çok partili döneme geçmesiyle birlikte 1946-2011

Detaylı

Bilecik Siyasi Gündem Araştırması

Bilecik Siyasi Gündem Araştırması Bilecik Siyasi Gündem Araştırması Metodoloji Proje kapsamında Bilecik in Fatih, Bahçelievler, Beşiktaş, Cumhuriyet, Ertuğrulgazi, Gazipaşa, Hürriyet, İsmetpaşa, İstasyon, İstiklal, Orhangazi, Osmangazi,

Detaylı

A-) Mudanya Ateşkesi; Doğu Trakya ve İstanbul un Kurtarılması. B-) Lozan a Kim Gidecek Tartışmaları ve Saltanatın Kaldırılması

A-) Mudanya Ateşkesi; Doğu Trakya ve İstanbul un Kurtarılması. B-) Lozan a Kim Gidecek Tartışmaları ve Saltanatın Kaldırılması HAFTALAR KONULAR 1. Hafta ATEŞKESTEN ANTLAŞMAYA A-) Mudanya Ateşkesi; Doğu Trakya ve İstanbul un Kurtarılması B-) Lozan a Kim Gidecek Tartışmaları ve Saltanatın Kaldırılması C-) Lozan Öncesi İçte ve Dışta

Detaylı

2) 2820 SAYILI SİYASİ PARTİLER KANUNUNUN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ

2) 2820 SAYILI SİYASİ PARTİLER KANUNUNUN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN TEKLİFİ TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ KADIN KOMİSYONUNUNUN (TÜBAKKOM) TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN SAĞLANMASI AMACINA YÖNELİK OLARAK, SİYASİ PARTİLER KANUNU VE SEÇİM KANUNUNUN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA

Detaylı