ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun - 1881"

Transkript

1 ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi ilahiyat faiül lesi lll! - lll DERGISI SAYI: 10,. Samsun

2 INilllKIZ MAYIS ONiVEIIiTEii ilahiyat falilieli IEI~ili Sayı : 10. Samsun 1998 Sahibi: ilahiyat Fakültesi Adına: Prof. Dr. Hüseyin PEKER Mesul Müdür: Yayın Komisyonu Adına: Prof. Dr. Mustafa Zeki TERZİ Yazı işleri Müdürü: Yrd. Doç. Dr. Yavuz ÜNAL Dizgi vemizanpaj: Arş. Gör. Vejdi BİLGİN Baskı: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Matbaası,.. Dergide yayınlanan yazıların bilim ve dil yönünden sorumluluğu yazariarına aittir.

3 CEZA i SORUMlUliiJ A la Sil Yrd. 11;. Ir. Nihat IIU;nıı* GiRiŞ Ceza, suç sonrasında sözkonusu olan bir kavramdır. İnsanların işledikleri suçlardan şahsiolarak sorumlu tuttılmalan ı ve suç ile ceza arasında adaletin, dengenin gözetilmes?, günümüzde de, evrensel hukuk ilkeleri olarak kabul görmektedir 3. Ferdin, işlediği suçun sonuçlarından mesul olması cezai sorumluluğu oluşturmaktadır 4. Bu çalışmamızda, ceza( sorumluluğun temel kriteri olan suç kasdı incelenecektir. Konunun.daha iyi anlaşılabiln}esi işin giriş bölümünde, suçun unsurlan, cezai sorumluluğun tarihi süreci, kusurluluk kavramı ve irade hürriyetine özet olarak yer verilecektir. Birinci bölünide, kasdın mahiyeti ve çeşitleri ele alııiacaktır. Burada, değişik terimlerle kasdın mükayesesi de yapılacaktır. İkinci bölümde, kasdın aşılması hali. ve.. bu durumda şahsın sorumluluğu konusu tartışılacaktır. A. SUÇ VE UNSURLARI Suç; yapılması veya terkedilmesi hususunda yasak bulunan her :fiil veya terk olarak tanımlanabilir.s. Suçun diniliteratürdeki meşhur ismi gü- 5. O.M.Ü. llaruyat Fakültesi Öğretim Üyesi. Bkz. En'am 6/164; İsra i 7115; Filtır 35118; Zfuner 39/7; Ayrıca bkz. Karafi, Ahmed b. İdris, b. Abdurrahman, el-furuk, Beyrut ts. II, Bkz. Yunus 10/27; Şfıra 42/ Garçon, E., Muasır Ceza Hukuku, Çev. Naci Şensoy,!st. 1947, s.6; DÖn-mezer, Sulhi-Erman, Sahir, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, İst. 1966, I, 23; A. Fethi. Behnesi, Nazariyyôt fi'l-fikhi'f,.cinai'l-islami, Kahire, 1969, s.i Dönmezer, Cezai Mesuliyyetin Esası, İst. 1949, s.142, 143; Güriz, AdDan, Hukuk Başlangıcı, Ank. 1987, s.147; Behnesi, el-mesuliyye el-cinaiyye fi'l-:fıkhı'l İsliimi, Kahire 1969, s.23 vd; Ebu Zehra, İslôm Hukukunda Suç ve Ceza, Çev. İbrahim Tüfekçi, İst. 1994, I, 363 vd., Udeh, Abdulkadir, Mukayeseliİslôm Hukuku ve Beşeri Hukuk, Çev. Ali Şafak, Ank. 1990; ll, 13 vd; Karaman, Hayretfuı,AnahatlarıyhiİslômHukuku, (HususiHuk:ıık),lst., 1990, s.l76.. :tvı:averdi, Ebu'l~Hasan Ali b. Muhammed, el-akham'u's-sultaniyye, Beyrut 1990, s,361; Ebu Ya'la, Muhammed b. Huseyn el~ferra, el~ahkamu's-sultaniyye, Bey-

4 nahtır 6 Ancak günah 7 ve suç kavramlan, kapsam bakırnından bir hayli farklılık arzetmektedir. Her suçta şu üç uiısur bulunmalıclır. 1. Kmuni unsur: Bir fiil veya t~rkin suç olduğu önceden kanunla belirtilmelidir. Bu unsur, evrensel metinlerde "kanunsuz suç ve ceza olmaz" şeklinde yer almaktadır Maddi unsur: Suç düşüncede kalmayıp eylem haline dönüşmeli ve bu eylemin falline isnadı mümkün olmalıdır. Eyleme dönüşmemiş suç düşüıiceleri, hukuka göre suç sayılmamaktadır 10. Ayrıca, gerçekten suç eyleminin faile "isnadı müirikün olmalı, yani fail, hukuken kişilik (ehliyet) sahibi olmalıdır 1 1 Şahsın: ehliyeti ise, akıl. ve idrakine bağlıdır. Buna göre, rut 1983; s.26; Kurtubi, Muhammed b. Ahmed, el~cami ü ahkami'l-kur'an, Beyrut 1985; II, 24; Ebu Zehra, SuÇ ve Ceza, I, 343; Abdülaziz Amir, et-ta'zir fi'ş-şeriati'l-islamiyye, Daru'l-fikri'l-Arabi 1969, s.73; Udeh, a.g.e., II, 37; A. Keriılı Zeydan, İslJim Hukukuna Giriş, Çev. Ali Şafak; İst. ts., s.586. Kur'an'da günah "cünah" sözcüğü ile 25 yerde kullariılmaktadır. Yalnız bir harf değişikliği ile dilimize geçmiştir. Bkz. Bakara 2/158, 198,229, 230; Nisa 4/23... Günah kavramı ile ilgili değişik tanırnlar için bkz. Tevrat, İşaya 59/2; Miislim, Birr 15; Tirmizi, Zühd 52; Fahreddin er-razi, Mefati'hu'l-ğayb, Beyrut, ts., II, 426, 27; Ebu'l-zz, Ali b. Muhammed, Şerhu'l-akfde et-tahaviyye, Beyrut 1993, s.526; İbn Teyıniyye, Mecmuu Fetlivfi, Beyrut 1988, XI, 658; Dihlev1, Şah Veliyyullah, Huccetullahi'l-bliliğa, BeyruU986, II, 231; Kılıç, Sadık, Kur'an'da Günah Kavramı, Konya 1984, s.322; Dalgın, Nihat, İslJim'da Tevbe ve Cezalara Etkisi, Trabzon, 1997, s,64 vd. Bu ilke ilahi ve beşeri huk:uklar tarafından kabul edilmiştir. Kur'an'daki kullarumı için bkz. En'am 6/1 19; Nisa 4/24; Hadisler için bkz. Buhari, Hudud 9; Tirmizi, Libas 6; İbn M/ice, Et'ıme 60; Ayrıca bkz. Cassas, Ebu Bekir Ahmed b. Ali, A'lıkamu'l-Kur'an, Beyrut 1992, III, 86; Kurtubi, a.g.e., V, 129; Taner, Tahir, Ceza Hukuku UmumiKısmı, İst. 1953, s.l32; Akşit, Cev~t. İslôm Ceza llukıiku ve insani Esasları, Külilir Basın Yayın Birliği, ts., s.68; Dağcı, Şamil, İsllim Ceza Hukukunda Şahıs/oraKarşı Milessir Fiiller, Ank. I 996, s.13, I 4. Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 327 vd., Ergüney, Hilmi, Türk Hukukunda Liigat ve. /stılahlar, İst. 1973, s.79; Udeh, a.g.e., II, 23 vd., Şafak, Ali, Mezheplerarası Mukayeseliİsiilm Ceza Hukuku, Erzurum 1977, s.58; Behnesi, el-mesuliyye, s.67. Buharf, Itk 6; İman 15; Müslim İman 203; Nesai, Talak 22; İlm M/ice, Talak l(i; Ahmed b. Hanbel, Miisned, II, 255, III, 149; Şafii', el-ümm, Beyrut 1973, VII, 268; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 328; Ergiiney, fı.g.e., s Ehliyetin unsurlan, çeşitleri ve arızalan.hakkındr geniş l}ilgi için bkz. Taftazani,. Sı:ıadettin, et~telvih, Bosnaiı Muharrem Efendi Matbaası 1304 h., II, 726; Nesefi, Ebu't-berekat Abdullah b. Ahmed, Şer/au'I-Menar (Molla Clıyi.ıri, Nuni'l-Envar, Ala Şerhi'l-Menar, İst ile birlikte), II, 255; Haskefi, Muhammed Alauddin 208

5 her suç falline isnad edilmeyecek ve her fail suçlu görülemeyecektir. 3. Manevi unsur: Suç fiili, failin serbest iradesi ile 12 ve suç olduğu bilinerek 13 gerçekleştirilmelidir. Buna suçkastıda dedil1ekte olup 14 ; asıl araştırmamız bu unsur etrafında sürdürülecektir. B. CEZAi SORUMLl:JLUKTA TARiHi $ÜREÇ İlkel toplumlarda suçluyu ceza.iandırabilmek için, suç ile suçlu arasındaki maddi irtibat yeterli görülmüştür. Suç failinin akıllı veya akılsız, insan veya hayvan, canlı veya ölü olması ai-asında fark gözetilmiyordu b. Ali, İfazatü'(envar Ala usul'il menar, thk., Muhammed Said ~1-Burhani, Basım yeri yok, 1992, s vd;!bn Melek, Şerhu'l-Menar, İst., Salalı Bilici Kitabevi, s.33 I, vd; Şevkani, Ali b. Muhamnied, İrşadü'l-:ftihul, Beyrut 1994, s.l7; Muhammed Hadiıl:ıi, Menafiu'd-dekaik fi şerhi mecamii'l-lakayık, Bosna, 1303, s. 281; Abdulvehhab Hellaf, İbn-i usuü'l:fikh, Daru'l-Kuveyt I 968, s. 137; Büyük Haydar Efendi, Usul-i Fıkıh Dersleri, İst., Meral Yayıiılan, ts.,s.465, A Kerim Zeydan, el-veciz, Dil.ru'r-ravza ts., s.67; Zekiyfıddin Şa'ban, İslôm Hukuk İbninin EsaslaTı, çev. 1. Kafi Dönmez, Ank. 1990, s.247 vd., Abdulkerim. Zeydan, Fıkıh Usulli, çev. Ruhi Özcan, İst. 1993, s.94 vd., Atar, Fahrettin, Fıkıh Usuli, İst. 1992, s.l43 vd., Zuhayli, en-nazariyyetü'l:fikhıyye, Beyrut 1993, s.l30 vd., Bardakoğlu, Ali, Ehüyet, DİA, X, ; el-mevsuatu'l-fıkhıyye, XXX, 261. İradesinde hür olmayanlann ve sahih iradesi bulunmayaniann sorumluluğu ile ilgili bilgi için bkz. Alızap 33/5; Nisa 4/92; En'am 6/119; Nahl ; İbn Mfice, Talak 15; Tirmizi, Hudud I; Nesefi, a.g.e., II, 260, 307; Haskefi, a.g.e., s.339; Serahsi, Ebu Bekr Muhammed b. Sehl, Temhidü'l-fusiil fi'l-usiil, İst. 1990, s. 121, Kil.sil.m, Alauddin Ebu Bekr b. Mesud, Bedaiu's-sanai ft tertibi'şşerai, Beyrut 1974, VII, 39, 40;!bnü'l-Kayyım el-cevziyye, et-turuku'lhükmiyye ft's-siyaseti'ş-şeriyye, Kahire ts., s.62; Abdulaziz Buharl, Keşfu'lesrar, ala Usuli Per.devi, Beyrut, 1994, IV, 448, 633; Hadirni, a.g.e. s.298; Kasım b. Kutluboğa, el-menar ft ımıl'il ilim (Alımed Ziyaeddin Kastamoni, Şerhu Muhtasari'l-menar ile birlikte), s. 12; Haydar Efendi, a.g.e., s.508 Kanunen belirlenmiş suçun bilinmeden işlenmesinin ceza! sorunlluluğa etkisi ile ilgili bilgi için bkz.!bn Kudame, Abdullah b. Alımed, el-muğni ve'ş-şerhu'lkebir, Beyrut 1984, IX, 343; Kar~fi, a.g.e., II, 150; Aroid~ Seyfuddin Ebu Hasan Ali b. muhammed, el-ikham fi usuü'l-ahkllm, I, 215 vd.,!bnü'l-kayytm, et Turuku'l-hükmiyye, s.64; Hil.dirni, a.g.e., s.283; Behnesi, el-mesuüyye, s.207 vd., Akşit, a.g.e., s.83; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 126; Dönmez, 1. Kafi, Cehalet; DİA, VII, ; Aydın, Hakkı, Hukuku Bibneme, Cumhuriyet Üniv. u UahiyatFak. Derg. I, 29. vd., Udeh,. a.g.e.,. II, 53.. Ergüney, a.g.e., s ıs. Geniş bigi için bkz. Arsa!, Sadri Maksudi, Umumi Hukuk Tarihi, İst. 1944, s.286; Rousselet, Marcel, Adalet Ta~ihi, çev. Adnan Cemgil, İst. 1963, s.io vd.; 209

6 Fransiz ihtilali sonrasında bu düşünce kınlarak, önce suç işieyenin yaşı ve.akli.durumunun cezanın hafifletilınesinde etlçisi lçabul edildi. Soncalan, h ür iradesi ile, suç olduğunu. bjlerek. suç. işleyeı;ıiıı. öezalaııdınlınası gerektiği, bu yetileri bulunmayaniann cezalandınlma:.lannın doğru olmayacağı çizgisine gelindj. Bununla birl~e, toplwnu bu tiir insaniann zararlanndan korumak için, önleyici tedbirlerin 'alınması gerekliydi. Bu a maçla, hukukun aradığı kişilik sahibi olmayan, suçlutara tazrninat cezalannın verileceği kabul edildi 16..., Çünkü İslam İslam toplumunda bu tür bir süreç yaşamruunıştır. Ceza Hukuku, prensip olarak, temyiz gücü bulunmayan ve serbest iradesi ile suç işlememiş kimseleri sorumlu tutmamıştır 17. Ancak toplumu bu insanların işleyebileceği suçların zaranndan korumak amacıyla, modern hukukta kabul edildiği gib~ bedeııl olmamak şartıyla, stıçlulaon cç.zalandınlabileceği kabul edilınjşt:ir 18 Çünkü İslfun ülkesmde canlar ve mallar dok:unuımazdır. Şen özürler, dokunulmazlık konusu olan şeyi ortadan kaldıramaz 19. Suç dolayısı ile şahsın sorumlu tutulup cezalandıhlmı.isı öncesinde, suçun failine isnadının mümkün olup olmadığı hususu çözümlenmiştir. Yani, akıllı olarak temyiz gücüne malik olmayan bireylere, herhangi bir tasarrufun isnad edilerneyeceği ilke olarak benimsenmiştir.. Bir diğer deyişle, akıllı olarak zihni gelişimini tamamlamış, temyiz kabiliyetini haiz olan, ceza.l yönden sorumlu tutulabilecektir 0 Sonuç olarak, cezalandırmaya.esas teşkil etmesi açısından, suçtaki. ı - ' manevi i.ınsuru. yorumlamada, şen ve beşeri hukukiann aynı çizgide bu- Udeh, a.g.e., II, 13 vd., Akşit, a.g.e., s.6 vd., Garçon, a.g.e., s.18; Taner, a.g.e., s.21; Şafak, a.g.e., s.45 vd. 16 Dörimezer-Erriıan, a.g.e., III, ; Akdemir, Sa1ih,İslôm Hukuku ve Mu. kayeseli Hukukta Kasdm Aşılması Meselesi Üzerine Bir Tedkik, İslami Araştırulalar Dergisi; Ank. 1986, II, s.25, 26; Tahir b. Aşur, İslôm Hukuk Felsefesi, çev. Vecdi Akyüz Mehmet Erdoğan, İst. 1988, s.325 vd. 17 Bulıari, Hudud 22; Tirmizi, Hudud 1;İbn Rüşdei-Hafid, Muhammed b. Ahmed, Bidayetü'l-müctelıid, Beyrut 1992, II, 510, 523, 569; Maverdi, a.g.e., s.375; Ebu Ya'la, a.g.e., s.268; İbn Abidin, HaşQıe, Beyrut, 1987, III, İbni Teyıniyye; Mecmuu fetva, XXVIII, 107; es-siyasetü'ş-şeriyye, beyrut ts., s. ll 1; Amir, et-ta'zir, s.l93 vd., en-zerka, Mustafa Ahmed, el-medhalu'l 'Jıkhı'l-ôm, Dımışk 1956, II, MeceUe md. 33, İbn Hazın, Ahmed b. Sa'd, el-muha/ja bi'l~iisô.r, Bey'rut ts., X, 216;Abdülaziz el-buhan, a.g.e., IV, 409, 418 vd. Şevkani, İrşadü'l-fuhul, s.17; Hallaf, a.g.e., s.l37; Ebu Zehra, İslôm Hukuk Metodolojisi, çev. A. Kadir Şener, Ank; 1990, s.288 vd., Uneybe, Muhanı.nled Behced, Milzekkir/it fi mebadi'l-fikhı 't-cinôi'l- İSlômi, Daruil-ittilıadi'1-Arabi, 1978, s

7 luştuklan söylenebilir. Nitekim İtalyan Ceza. Kanunu mad. 85/2 de kimlere suçun isnad edilerek sorumlu tutulabileceği hakkında şu açıklama mevcuttur: "isteme ve anlama kabiliyetini haiz olan kimse, isnad kaabiliyetine rnaliktir'.' 21, C. KUSURLULUK ilkesi Kusurluluk, suç olarak isimlendirilen somut olayda, suç işieyenin ruhsal durumunu yansıtan bir kavramdır 22 Bu kavram, hem suç hem de suçlu ile ilgilidir. Ceza hukukı.lnda, yapılan eylemin kötülük ve zararının boyutu yanında, :fuilinin kus~lu bir iradeye sahip olup olmadığı önem arzetınekt:edi? 3. Bilerek ve isteyerek suç sayılan hareketi yapan insanın ınidesi, hukuk nizarnı karşısnıda kusurlu bulunmakta, bu m hareket (ciirmi kast) sonucu ortaya çıkan :fiil de kusurlu vasfinı kazaıııruıktadı. Buna göre kusur; :fuilin bir başkasına zarar vereceğini bilerek, isteği ile.. bir :fiili işlemesi veya yapabileceği önleyici tedbirleri kullanması nedeniyle ilımalli davranmasıdır. BunlarÇlan birincisi kasdi kusur, ikincisi ise, taksiri kusur (hata) ismini alına.ktadı? 4, Tanımda belirtildiği gibi, kusurlu itadeli bir şalısm suçu kasıtlı suç, iradesi kusurlu olmamakla birlikte, bir kısım ilımalleri dolajrısı ile kusurlu görü!en şalısm işlediği suçada taksirli suç ya _da hata denmektedir. Hata ile işlenen suçlarda suçlunun sorumlu tutulınasnını hukuki esası, suçun engellenmesinde gösterdiği ilımal, tedbirleri kullanmadaki yetersizliğid.ic5. HukUkçulara göre, bu şalııs suçu gerçekleşmesini istemedi ise de, gerçekleşmemesi yönünde gerekeni yapmamıştır. Bu sebeple kusurludur. İslfun ceza hukukunda, kusurlu sorumluluk esas olmakla birlikte, kusursuz olarak sorumlu tutulma örneklerine de rastlanmaktadır 26. Bu, Dönmezer-Erman, a.g.e., III, 160. Güriz o, a.g.e., s Dönmezer, Cezai Mesuüyetin Esası, s.142; Kasani, Bedayi, VII, 39. Konu ile ilgili geniş bilgi için bkz. Cassas, a.g.e., Il, 192, 193; İbn Rüşd, a.g.e., II, 512; İbn Kudai:ne, Abdullah b. Aluned, el-muğni, Beyrut, 1984, IX, 321. Kasari, Bedayi, VII, 233 vd; Klasik fıkıh kaynaklannda kusur beşe kadar çıkanlmaktadır. Bunlar amd, şibh-i amd, hata, mecre'l-hata ve tesebbübdür. Bunların ilk ikisi kasdl' kusur, diğerleri ise taksiri kusur çeşitleridir. lleride amd, kasıt başhğı altında, şibh-i amd ise, kasdın aşılması ismi ile ele alınacaktır. Aynca bkz. Belgensay, M. Reşit, Kusur ve Hukuki Hata, İst. 1956, s.3; Behnesi, el Mesuliyye, s.l5; A. ŞerefGöZÜbüytik, Hukuka Giriş ve Hukukun TemelKavramlıırı, Aıık. 1973, s.l24. Güriz, a.g.e., s. 150; GözUbüyük, a.g.e., s Geniş bilgi için bkz. Ansay, Sabri Şakir, Hukuk Tarihinde İslam Hukuku,, İst. 1958, s.l29; İmre, Zahit, Doktrinde ve Tilrk Hukukunda Kusursuz Mesuliyet 211

8 mağdurun daha. fazla zarar görmesini. öiılemek, toplumun her kes~ birlikte düşünımikvetoplumu zarardalı korumak... ~ gibi değişik gayetere matlifbir uygulamadır: Nitekim günümüz beşeri hukukçulan arasmda.da~ kusursuz (objektif) sorumluluk ilkesi taraftar bulımilct:adır~ Şen hukukta, objektifsorumluluğun uygulandığı yerler, bedenle ilgili cezalar.olmayıp,_ tazminat türü _ceialardır 28. Yani, şahıslar objektif sorumluluk ilkesine göre cezalandınlıi'keıi, kısas, had gibi; qedene uygulanan cezalar, ınaıı cezalar şekline dönüşmektedir. Buna göre, İslam hukukiliıda m~ü ve cezai sorumluluk bir arada değerlendirilmektedir KusurlulUk ilkesi, suçlunuri ~rzusu, irade ve nzası ile ilgili oldu ğundan, s-ubjektif bir u.osurdur. Bunun üzeılıie kurulan soruinluluk ise, S\lbjektif sorumluluk ismini almaktadı~ 30. Muasır İslam hukukçulanndan bazısı kusur yerinı;: "isyan" terimini kullaıı:maktadır 1 Ancak, kanaatımızca, isyan kasdl kusuru ifade etse de, hataen suç işleyen şahsın ruhi halini anlatmamaktadır. Çünkü o şahısta suç kastımevcut değildir. Bjr diğer ifadeyle, isyan suç kasdı ile eşit görülebilirse de, yukanda anlatıldığı şekliyle kusuru kapsamayacaktır. Nitekim, yine muasır,islam ceza hukuku araştırmacılanndan Behnesi, benzeri gerçeklerle, kusur yerine isyan kavrrum kullma görüşünü tenkit etmiştir 32. D. iradie HÜRRiYETi İnsanın hukuken sorumlu tutulması, iradesinin hür olnıasma bağlıdır. İrade; isteıiıek, seçmek, tercih etmek anlamlanna gelmektedir 33. Istılahta değişik tarnınlan yapılmıştır. Bir tarife göre irade;."kişinin yine H a/ieri, İst. 1949, s.52; Tandoğan, Haluk, K us ura Dayanmayan Söz/eş me Dışı Sorumluluk Hukuku, Ank. 1981, -s.l3; Bilmen, ömer Nasubi, Hukuk-ı lsiamiyye ve istıioiıat-ı Fıkiıiyye Kamusu, İst. 1964, III, 53; Aydm, M. Akif, İsüim ve OsmanbHukukuAraştırmaları, İst. 1996, s, 109. Gözübüyük, a.g.e., s. 123; Dönmezer, Cezai Mesuliyetjn Esası, s.l62 vd. Udeh, a.g.e., II, I 7; Bardakoğlu, Ehliyet, DİA, X, 538. Güriz, a.g.e., s.l46; Karaman, Hayrettin, Mukayeseli İsüim Hukuku, İst. 1978, I, 238: Dörı:mezer-Erman; a.g.e., III, I; GözUbüyük, a.g.e., s Bkz. Udeh, a.g.e., I, 409, II, 37. Behnesi, el-mesuliyye, s.70. İbn Manzur, Lisanü'l-Arab, rvd md., el-kamusu'l-muhit, rud md.,ergüney, a;g;e., s.229; Bolay, S. Hayri, Felsefi Doktrinkr Sözliiğii, İsLI 979, s

9 kendisinin seçtiği gayetere göre, arnellerini tayin etme gücüdür 34." Buna göre irade sahibi bir varlık, arnellerini düşünüp, kendi seçtiği gayelere göre tayin etmektedir. Ceza hukukunun asıl ilgi sahası iradi hareketti~ 5. Tarih sürecinde, hem batı hem de İslam toplumlarında, insanların iradelerinde hür olup olınadıkıan, yatıi eylem ve hareketlerinin oluşumunda kendi etkilerinin bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak, bireylerin işledikleri fiillerden 4olayı sorumlu tutulup tutulriiayaca.klatı tartışılmıştır. Her iki toplumdaki irade hürriyeti ile ilgili tartışmalan burada özetlemek faydalı olacaktır. 1. İslam toplumundaki irade hürriyeti ile ilgili tartaşmalar üç ekol şeklindedir. a. Cebriye Ekolü 36 : Bunlara göre, insan iradesi hür olmayıp, Allah'ın kudret ve iradesi karşısında insanlar ıüzgar önündeki tüy gibidir. Bu nedenle, Allah'ın takdir ettiği şeyin dışına çıkılınası sözkonusu olmayıp, insan yaptıklanndan sorumlu değildir. b. Mutezile Ekolü 37 : Bu ekole göre, insan rradesinde hür olup, kendi fiilierini kendisi yaratmaktadır. Bu nedenle, insan yaptığı iyiliklere karşılık beklemekte, işlediği kötülüklerden ise sorumlu tutulmaktadır. c. Ehl-i Sünnet Ekolü 38 : Burada insan hürriyeti konusunda orta bir yol izlenmektedir. Ehl-i sünnetin göıüşüne göre, insan iradesinde hür olmakla birlikte, fiilieriılın yaratıcısı Allah'dır.. İnsanı sorumlu kılan husus, Yeprern, M. Saim, İrade Hürriyeti ve İmam Mtitiiridi, İst. ı980, s.28; Ayrıca bkz. el-kindi, Ebu İshak Yakup, Resliilil'l-felsefiyye, Mısır ı 950, s.168; Boıay, a.g.e., s.160. Behnesi, el-mesuliyye, s.69. Cebriyenin göriişleri ile ilgili geniş bilgi için bkz. el-eşari, Ebu'l-Hasan, Makalfüü'l-İslamiyyin, İst. 1929,I, 340; Şehristani, el-ni/el ve'n-nihal, Mısır 1948, I, 87; Bağdadi, Abdulkadir, el-fark beyne'l-fırak, Kahire 1910, s:ı88; Taftazani, Saadettin, Şerhu'l-akaid, İst. 1320, s.353; Topaloğlu, Bekir, Kelam İlmi (Giriş) İst. 1996, s.285, 86; Michael Cook, Earo/ Muslim dogma, London, 1981, s.23 vd. Geniş bilgi için bkz. Bir önceki dipnottaki kaynaklar ve ayrıca, Gölcük, Şerafettin, K e/am Açısından İnsan ve Fiilleri, İst. 1979, s. ı 79 vd., Seyyid Bey. Usul-i Fıkıh Dersleri (1rade, Kaza, Kader) İst. 1328; s.i0-13; Topaloğlu, a.g.e., s.286, 87; Michael Cook, a.g.e. s.l07, vd ve 37. dipnottaki kaynaklara ilave olarak bkz. Maturidi, et-tevhid, İst. 1953, s.310 vd; Yazıcıoğlu, M. Sait, Maturidi ve Nesefiye Göre İnsan Hürriyeti.Kavramı, İst. 1992, s.25, 26; Yeprem; s.30; Topaloğ1u, a.g.e., s.287,

10 Allah tarafından yaratılan fiilieri kesbetmesi, tercih etmesi ve kulun bu tercihinde serbest olmasıdır. Bazı ebi-i sünnet kelamcılan, insanın fiilinde iki yön bulunduğunu kabul etmişlerdir. Bu görüşe göre, fiilier yaratılma yönü ile Allah'a aittir. Aynı fiiller terçih edilme, seçilme yönü ile kula ait plqp, bu tercih sebebiyle iyi ve kötü fiillerden dolayı.insan karşılık ~örecelctir. Bu yoruınlfln ile, insanın sorumluluğunu makul bir delile dayaıruık.istemişlerdir. İslain toplumundaki.irade hürriyeti tartışmalan, görüldüğü gibi, insanın fiilierinin Allah tarafından önceden takdir edilmiş olup olmaması noktasında merkezleşmiştir. 2. Batı toplumlarmda irade Dıürriyeti tartışmaları şöyle gelişmiştir. a. Determinizm 39 : Bu ekole göre, olaylar. belirli nedenlerle doğmakta, her olay, olaylar zincirinde varolan neden-sgnuç ilişkisine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Olaylar aı:asmda nedensellik bağını bozabilecek herhangi bir güç bulunmamaktadır. İnsan iradesi de, genel nedensellik kanununa tabiidir. İnsanın kararlan kendi hür iradesinin sonucu sayılamaz. Evrensel determinizm kanunlan, tabiatı olduğu gibi, irisan hayatını da etkilemektedir. b. Endeterminizm 40 : Batı toplumlannda insan lıürriyeti bu ekol tarafindan sa'vunulınuştur. Quantum giziği kanunlannın 41 keşfedilmesi, endetenniıüzmin temellendirillip taraftar bulmasmda yardımcı olmuştur 42 Bu ekole göre, insan hürriyeti, sınırlı olsa da, suçlann işleninesinde tesiri mevcuttur. Bu yüzden insan sorumludur. Hatta irade ve anlayışı olmayan insaniann yapacaklan zararlardan toplumun korunması için gerekli ted,. birler alınmalıdır. Dini kaderiyecilik (cebriye) ile deterıninlsm arasmda 'sıkı bağlar bulunmakla birlikte, aralannda farklı. noktalar mevcuttur. Determinizm anlayışmda olaylar birbirlerini zincirleme olarak dete~e ederler ve bu bağh!ı.lcta bir çat!!>lcj!k, bir. kopu!duk yoktur. Bu yüzden, deterrninizrrıin Eins Mach, Bilgi ve Hata, çev. S. Esat, Ender,!st. 1935, s.35; Güriz, a.g.e., s. ı 05 vd., Udeh, a.g.e., II, 20-22; Yılmaz, Tahsin, Determinizm ve Hürriyet Problemi, ank 1972, s.30; Dönniezer, Cezai Mesuliyetin Esasi; s.144; Michael Cook, a.g.e., s.151, 156. Udeh, a.g.e., II, 20-22; Dönmezer, Cezai Mesuliyetin Esası, s. ı 52, 162; Erbay, Celal, İsliim Hukukunda Küçük/erin Himayesi, Bakü, 1995, s.73 vd; Michael CÖok; a.g~e., s. ıo7, ı 11,132. Bkz: MeydanLarousse, Kuvanta md. eprem, a.g.e., s.. 42 y '.:

11 hakimiyeti kördür. Kadercilikte ise, önceden takdir anlayışı mevcuttur. Bunda olayların takdir edilen noktaya gelinceye kadar birbirlerini zaruri olarak determine ettikleri görülmeyebilir. Determinizm anlayışında, hiçbir şekilde, hürriyete yer verilmediği halde, kaderdlikte, şekli de olsa, iradi karar hürriyetinden söz edilmektedir 43 ~ Günümüz dünyasında, ilke olarak, insanların iradelerinde hür oldukları varsayımı kabul edilmekte ve hukuken insanların yaptıklarından sorumlu oldukları benimsenmektedir. Zaten hukuk normlan bu kural üzerine bina edilmiştir. Ancak, ceza hukuku ile ilgili araştırma yapan ve hukuku uygulama durumundakiler, anzı olarak iradeninbaskı altına alınması (ikrah), hürriyetin kısıtlanması gibi durumlardaki şahsın sorumluluğunu tartışnuşlardır KASDIN MAHiYETi ve ÇEŞiTLERi A. MAHiYETi 1. Dilde kasat: Yönelmek 45, azmetmek 46, uygun bir zaman gözetmek47,... -e doğrulmak, niyet etmek 48, bir işi bilerek düşünerek yapmak 49 anlamlarına gelmektedir. Hukukta kullanılan "kasıt" terimi, Kur'an'da "teammüd" 50 ve müteammid" 51 şeklinde bulunmaktadır. Amd hatanın zıddı olup 52, buralar- 43 Yılmaz, a.g.e., s Konumuzia direk olarak ilgili bulunmaması sebebiyle, bu durumlarda şahsın sorumluluğu ile ilgili tartışmalara yer verilmedi. Konu ile ilgili geniş bilgi için bkz. Dedoksiyon (fukahan) metodu ile ele alınmış fıkıh usulü kaynaklarında ehliyetin anzalan bölümünde ikrah başlığı altında yer almaktadır. Aynca bkz. Serahsi, el-mebsfil, XXIV, 38; Taftazani, a.g.e., II, 789; A. Buhar!, a.g.e., IV, 382; İbnü'l-Kayyırn, İ'lam, III, 99, Ali Haydar, Dureru'l-lıukkam Serhi Mece/leti'l-ahkam, Lüban 1991, III, 15; İbn Abidin, a.g.e., V, 80; Ebu Safiyye, el-ikrah, Medine 1982; s ; Bilmen, a.g.e., VII, 270; Ebu Zehre, Suç ve Ceza, I; 445.:.463;ef..;!1.filkiyye venazariyyetü'l-akd, Daru'l-fıkri'l~Arabi, ts., s.41 1 vd.; Aydın, a.g.m., s ; Güleç, Hasa~, İslôm Hukukuna Göre İkrah 45 (Cebir), Dokuz Eylül Üniv.İlahiyat Fak. Derg. 1987, IV, Tehanevi, M. Ali, Keşşafu ıstılahati'l-:funun, lst. I 984, II, <1:3J9~ ~ 3 9 ~ 1 Lı 46 el-misbehu '1-Milnir, gsd md. 47 Buhari, Fedail7; Müslim, lman Şatıbf, Ebu Ishale, el-muvafakat, Beyrut, I 994, II, 608; Ali Haydar, ag.e;, I, 17; A. Zeydan, Akidlerde Kasdın RoliJ, s.353; Sa'di Ebu Ceyb, el-kamusu'l-:fıkhi lijgaten ve ıstı/ahan, Suriye 1988, s E rgüney, a.g.e., s Ahzab 33/5. Nisa 4/93, \.ı 215

12 da da, kasdi hareket anlamında kullanılmışlardır 53. Hadislerde ise, kasıt anlamında, daha çok, niyet 54 ve aınd 55 terimleri kullanılmaktadır. Niyet, tüm aınelleı'i kapsar 56 şekilde kıillalıılırken, am d kavramı, her defasında, bir suçun sıfatı olarak yer almaktadır 57 2~ Jstllahi anlamı ile kast: Suç kastı anlamında kullamlmaktadır. Suç kastı; yapılması yasaklanan tnıi ~eya terki ve ona terettüp eden neticeyi ar.zulıunaktır 58 Bir. diğer tarife göre; "iradenin, kendisine ceza tercltüp edecek bir fiille veya terk edecekbirfiile veya terke yönelmesidir" 59 Batı hukukçulan kasdın unsurlarında hayli farklı olduklanndan, birçok hukuk. sistemiııde kasıt talınnıallinanuştır. Ancak İtalyan Ceza Kanunu md..43'de kasıt şöyle tarif edilıhektedir 60 : "Kasıt, fail tarafından kendi icra ve ihmalinin neticesi olarak, oluşacak zararlı veya tehlikeli neticenin oluşmasını isternektir." görüşlere sahip Türk ceza hukuku otoritelerinden Dönmezer ve Ermen'in tercih ettikleri kasıt tarifi şöyledir: "Kasıt, sonucu. tasavvur edilen ve suç teşkil eden bir fiili gerçekleştirmeye yönelen iradedir. " Unsurları: a. Tahmin ve Tasavvur Unsuru 62 : Failin kasten hareket etmiş sayılabilıuesi içiı-ı, hukukeri suç sayılan hareketi önceden tasavvur ve tahayyül etmiş, zihninde canlandırmış, 52 Zebidi, Tacü'l-arus, amd md.. 53 Kurtubi, el-cami, V, 329; Cassas, a.g.e. III, 193; Ragıb el-isfahani, el-müfredat, s Buharf, Savm 21; Ebu Davud, Tahara 48; İbn Miice, Sadakat 1 O; ll. 55 Buhari, İlrrı 37; Müslim, Zühd 72; Ebu Dav11d, İlm 4; Ahmed b. Hanbel, IV, Buhari, Bedi'l-vahy I; İman 41; Müslim, İmare 155; ayrıca hadisin uygulama nln~ln~ ı'nın' ı.ı.~ 11-.n "Ti\naym.,ldl<'~l.nl..,,.r_ Ar.,.,.n; l;!nn"p lqsi':l., la "J"J aıaıuaı.ı y.1. V.n..L.ı. ıvı l.~.,...,"''-"...,..,..-~.,...,.,...,..,"'"l"il.._...,._,., u~ J"''._,..,_., o.r ---, Suyuti, el-eşbah, s.18 vd. '\',, 57 Nisa 4/93, Müslim, İman 160; Ebu Ya'la, a.g.e., s.272; Maverdi, a.g.e.;,s.380; Cassas, a.g.e., III, 192, I 93; Nevevi, el-minhac, IV, 3; Udeh, a.g.e., III; 14, 77; Ebu Zehra, Suç v~ Ceza, I, 126; Amir, a.g.e., s.39: 59 Ergüney, a.g.e., s.253; Behnesi, el Mesuliyye, s.69; Bilmen, a.g.e., III, 8, 9; Akşit, a.g.e., s Dönmezer-Ennan, a.g.e., m, Dönmezer-Ennan, a.g.e., m, G" unz,. a.g.e., s

13 Kaseli suçta, mutlaka suçu arzulayan kusurlu bir irade bulunmalıdır. Aynca bu unsur, ileride görüleceği gibi, failin neleri isteyip neleri istemediği, neticenin isteğinden a:z veya çok olması ve bunların cezaya etkisi konularında öneriıli bir kriter olacaktır. 4. Meşnıiyeti: İslam hukukunda belirlenmiş olan asli cezalar 68 kasıtlı suçlar içindir. Suçun suç kasdı ile işlenmiş olrtıası asıldır. Suçlunun suç kasdının olmadığı yönündeki iddiası, ancak delil sonucu kabul edilir. İşte bu kabuller nedeniyle, Kur'an ve sünnette, suçlar ve cezalarından bahsedilirken, her defasında, suç kasdı açıkça ifade edilmemiştir. Ancak bazı suçlarda, açıkça "kasıt" terimi kullaiıılmıştır 69 Çünkü, İslam hukukunda hayvaniara sorumluluk yüklenınediği için, suçlu.luk, insa.nııl arnellerine dayanmaktadır. Amel ise insana izafe edildiğinde, bilgi ve kasıtla gerçekleşen fiil anlamında kullanılmaktadır 70 Genel bir ifadeyle, naslarda kasdın aşıldığı ve kasıt sayılmayan durumlara değinilmiş, bunun dışındaki suçlarda asıl prensibin uygulanacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle, nasların ruhuna nüfuz eden İslam hukııkçulan, ittifakla, bütün suçlarda suç kasdım aramışlardır 71 İslamınjik günlerinden bu tarafa, kasıtlı ve hataen, işlenen suçlar farklı görülmüş 72, böylece suç ve ceza dengesi 73 gözetilmiştir 74 : "Hefeylem Ceza çeşitleri ile ilgili geniş bilgi için bkz. Dalgın, a.g.e., s Bkz. Nisa 4/93; Buhari, İlm 37, Cihad 155; Milsüm, Tevbe 53, Tefsir 20; Ebu Davud, lman 13; İbn Mfice, İkıime 93; Diyat 24; Darimi; Diyat 1.; Zeylei, Nasbu'ı-raye, IV, 327. Fiil, amel kavramlannın anlamı için bkz. Ragıb el-isfahani, el-müfredat fi ğaribi'l-kur'an, Matbaatü'l-fenniyye 1970, s.575 vd., Özbalıkçı, Reşit, Arap Dilinde ZamanAçısından Fiiller, İzmir 1996, s.3-4; Örnek olarak bkz. Hırabe suçlusundaki suç kastı için; a.g.e., VII, 91; Zina suçundaki kasıt için; Aliş, Muhammed, Menhu'l-ceül ala Muhtasarı Haül, Beyrut 1989, IX, 255; İbn Abidin, a.g.e., III, 141; Hırsızlık suç kastı için, Maverdi, iı.g.e., s.375; Ebu Yiila, a.g.e., s.268; İbn Rüşd, a.g.e., II, 547; Şirbini a.g.e., IV, 174; İçki suçundaki kasıt için; Rernli, a.g.e., VIII, 13; Aliş, a.g.e., IX, 348; Fetfivfiyı Hindiyye, IV, 53; Zina iftirası suç kastı için; Şirbini, a.g.e., IV, 155; Hureşi, Muhtasar, VIII, 86 İrtidat suçundaki kasit için; Serahsi, el-mebsuj, X, 123; İbn Kudame el-muğni, X, 73; Nevevi, Muhyiddin b. Şeref, el-mecmu' Şerhu'l-Müheueh, Cidde ts., XXI, 59; Bilmen, a.g.e., III, 66, 67. Nisa 4/92, 93; Şafii, a.g.e., VI, 176. Yunus 10/27; Şfıra 42/40. Bu hadisin uygulama alanlan ile ilgili bilgi için bkz.. Suyuti, el-eşbah. s.l8 vd., İbn Nüceym, el-eşbah, s.l4. vd., İbnü'l-Kayyım, İ'lamü'l-muvakkıili, III, 79; Şatıbi, et.muvafakat, II, 607 vd. 218

14 r l ı ı 1 yani onun suç olduğunu bilmiş olması. gerekmektedir 63,.Kas~tla taksir (hata) in ayrıldığı önemli nokta burasıdır. Taksirli suçlarda failin zilıninde, fiil öncesinde onunla alak:alı bir ön hazıriık, ön sezgi bulunınamaktadır 64. Ancak, ez-zerka kasıt için şahsın önceden işleyeceği suçu tasavvur ve planlama yapmasının gerekli olmadığını savunmaktadır. Ona göre, kasıt mücerret olarak suçu istemektir. Malımasani de aynı görüştedir.64a Ancak, bu görüşlertasavvurun kasdıi1 unsurlan arasında sayılmasına engel değildir. Çünkü, Yukanda belirtildiği gibi bizim kasdımız fail işleyeceği şeyin suç olduğunu bilmesidir. Suç öncesinde plan kurup kumiamanın cezaya etkisi ise ileride ~rtışılacak:tır.. ~azı.. hı.drukçular, yalnız 'bıi' unsurun bulunrılası halinde bile, mevcut suçun kasdi olaçağını. şavunmuşlardır. Ancak bu taktirde, özellikle günümüz dünyasında, her iür suçun tahmin edilme ve tasavvur edilebilme kapsamına dahil edilebileceği, burun da suçun kapsamını gerekenden fazla genişlemesine sebep olacağı gerekçesi ile tenkit edilmiştir 65. b. irade Unsuru 66 : Tasavvur ve tahmin etme, kısaca bilme, isternek demek değildir. 66 a Her ne kadar bir şeyi isteyenin o şeyi bildiği kabul edilebilirse de, bunun aksi doğru değildir. Bu nedenle, bilmenin tespitinden sonra, isteğin buna eklenip eklenmediğini araştırmak, kasdm mevcudiyeti için gereklidir. Yani kaseli harekette fail fiili ve sonucunu hür iradesi ile istemiş olmaiıdır Ebu Ya'la, a.g.e., s.269; Cassas, a.g.e., II, ı92; İbn Kudame, eş-şerhu'l-kehir, IX, 340; Gazzali, el-v asit, II, 596; İbn Nüceym, a.g.e., s.53; İbnü'l-Kayyun, İ'la.mu'l-muvakkin en Rahhi'l-alemin, Beyrut, l 99 ı, m, 90; Remli, a.g.e., vm, 13; Şatıbi, a.g.e., II; 625, 627; Bilmen, a.g.e., III, 204, 254; Yazır, Hamdi, Hak Dini Kur'an Dili, Eser Neşriyat ts., II, 1423; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 126; Karaman, İs11Jm Hukuku, I, 238; Karadaği, Ali Muhyiddin Ali, Mebdeu 'r-rıza fi'luktid, Beyrut 1985, I, 260; Erbay, a.g.e., s.77. ~.. Cassas, a.g.e., III, ı92; Günz, a.g.e., s. 150; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 343. ~Bkz. Zerka, el-medhal, II, 6ı8; Malunasani, Nazariyet'iU-amme üi- muceh& ve'l-ukud, I, ı4l. 65 Dönmezer-Erman, a.g.e., III, Serahsi, el-mebsat, X, ı 23; İbn Kudame, el-muğni, X, 108; İbn Şazm, a.g.e., X, 2 ı 6; Şirbini, Muhammed el"hatib, Muğni'l-muhtac ila ma' rifeti meani elfazı '1- minhac, Daru'l-fıkr ts., IV, ı74; Fetavliyı Hindiyye, çev, Mustafa Efe, Ank. Akçağ Yay. ts., IV, 53; İbn Abidin, a.g.e., III, I4ı; Bilmen, a.g.e., III, 230, 255; Karaman, İs11Jm Hukuku, I, ı 3 ı.. 66 " Gazzali, İtikadda Orta Yol, çev., E:,emal Işık, Ankara, ı97ı, s Şafii, el-ümm, VI, 5; Kasani, Bedayi, VII, 39; Hadirni, Menafi', s.298, 299; Erbay, a.g.e., s

15 ancak failinin kasdı doğrultusunda karşılık görecektir:ameller niyetiere.. edir"75 gor. 5. Kasıtla Yakın Anlamlı Terimler: Kasıt kavramının benzerlerinden ayırdedilebilmesi için, burada kısa bir mukayese yapılacaktır. a. irade: Bir fiili veya terlci mutlak olarak isternek anlamında bir kavramdır. iradede, iki şeyden biri, aralarıncia fark gözetilıneksizin istenmektedir 76. Ceza hukukunda irade, fallin uç sayılan fiili veyaterki istemesidir. İrade, bütün suçlarda gerekli olan bir unsurdur. Çünkü, irade olmadan fiilin varlığı veya şahsa isnadı mümkün olmayacaktır. Bu halde ise, şahıstan sorumluluk kalkmaktadır 77. b. ihtiyar: Alimierin çoğunluğuna göre, ihtiyar, birden fazla alternatifi olan şeyler arasından üstün olanını tercihetmektir 78. Buna göre, ihtiyar iradeden daha özel bir anlam içermekte 79 olup, düşünme ve ayırma gücünden sonra gelen irade olarak da tanımlanmaktadır 80. Hanefiler ihtiyarı, bir şeyi kastetmek ve irade etmek olarak tanırlar 81. c. Rıza: Rıza, bir şeyin vukı1una gönülden muvafakat etmektir 82. Istılahta, bir şeyi yapıp yapmamak şıklanndan birini tercih etmektir ki, ihtiyann tam 75 Buhari, Bedi'l-Vahy 1; lman 41; Müslim, İmare 155; Ebu Davud, Ta1ak ll; Tirmizi, Fedaili cihad 16; İbn Mace, Zühd Gazzali, İhya, I, 278; Kindi, a.g.e., s.61, Ergüney, a.g.e., s.229; M Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlü'ğü, İst. 1971, Il, 75: 77 Nesefi, Şerhu'l-menar, Il, 308; Şirazi, Şerhu'l-liima, s.277; İbn Nüceyın, el Eşbah, s.360 vd., A. Buhari, a.g.e., IV, 634; Behnesi, el-mesuliyye, s İbn Hazm, el-mulıallo, IX, 258; Hureşi, a.g.e., IX, '\. Karadağı, a.g.e.; I, 205, 206; Ergüney, a.g.e., s Kindi, a.g.e., s Emir Padişah, a.g.e.,. Il, 290; İbn Abidin, a.g.e., IV, 507; A. Buhari, a.g.e., IV, 632 Büyük Haydar Efendi, a.g.e., s.509. Zeydan, el-veciz, s.111; Ebu Zebra, el Milkiyye, s Bkz. Gazzali, İhya, IV, 624; Ebu Zehra, el-milkiyye, s.412, Zeyden, el-veciz, s. ll I. 219

16 ve kfunil derecesidir 83 Buna göre, her nza ihtiyan gerektirirse de, her ihtiyar nzayı gerekli kılmaz. Rıza, fiilin sonunu kasdetınek açısından, ihtiyardan daha ileridedir Rıza'nın rüknü, ehliyet ve kasıttır 85. Hanetilere göre ihtiyar ve nza ayn olmakla birlikte 85 a irade ve nza ihtiyar anlammda kullamldıldannda eşit görülmüştür. ssb Cumhur ise, ihtiyar ve nzayı irade ınanasında eşit görmektedir 86. d. Azm: Kesin karar vermek 87, sehat etmek anlamına gelen azın; bit fiilin yapılmasına veya terkine, o şey öncesinde kesin olarak karar vermek anlamında kullaıiılrnaktadır 88 Mutezile ise, fiil öncesindeki iradeyi azın olarak isimlendirıniştir 89. e. Kasıt: Usulcüler ve hukukçulara göre kasıt niyet anlammdadır 90. Ceza hukuku, istılahı olarak kasdı; bir fiil veya terkin sonuçlannın bilinip, kabullenilerek (razı olarak), onun gerçekleşmesi için, serbest irade ile hare' kete yönelmek, şeklinde tanımalamak müınkündür 1 83 İbn Abidin, a.g.e., IV, 507; Emir Padişah, a.g.e., IT, 290; A. buhari, a.g.e., IY, 1502; Ebu Zehra, İsliim Hukuku Metodolojisi, s.308; Ebu Safiyye, el-ikrah, Medine 1982,s.h., Kindi, a.g.e., s.70; ErgUney, a.g.e., s Ebu Safiyye, a.g.e., s.4; Ebu Zehra, el-milkiyye, s.200, 85 Karadağ, a.g.e., I, Nesefi, Şerhu'l-menar, II, 307; Haskefı, Usul, s.340; A. Buhari, a.g.e., IV, 631; Ebu Zelıra el-milkiyye, s b Taftazani, a.g.e., II, I 95; İbni Abidin, a.g.e., IV, 507; Emir Padişah, Teysiru'ttahrir, II, Hureşi, Şerh, V, 9; Gazzali, el-vasit, 221; Buhuti, Kaşşafu'l-kma, IT, 5; İbn Hazım, el-mulıalla, IX, 258; Karadaği, a.g.e., I, 227; Ebu Zehra, el-milkiyye, s.413, Ragıb el-isfahani, el-müfredat, s.334; Tehanevi, a.g.e., IT, 1340; Ahmed Ziyaeddi, Hulastitü'l-ejkar, s Bakara 2/227, 235; Bulıari, Talak 21; Müslim, Hacc 41; Ebu Ceyb, a.g.e., s.364; Ergüney, a.g.e., s.50; Behnesi, Nazariyyôt, s.40, Karadaği, a.g.e., I, 205; Şafiierden Şirbini'de aynı görüşü benimserniştir. Bkz. Şirbini, Muğni'l-muhtac, IV, Gazzali, el-vasit, Daru'l-ltısam 1983, ll, 596; Nevevi, el-mecmu, I, 309; İbn Nüceym, el-eş balı, s.29; Karafi, a.g.e., I, ı 78; İbnü'l"Kayyım, İ'lam, m, lll; Ayrıca niyet ile kasıt arasındaki nüanslar için bkz. Karadağ, a.g.e., I, , 259vd. 91 İbnü'l-Kayyım, İ'lam, III, 55; ErgUney, a.g.e., s.253; Aydın, a.g.e., s. lll. 220

17 . Arala:nhda nüans olmakla birlikte, azın ile kasıt eşit. anlamlı olarak da kullanılmaktadır. Ancak mütezile, fiil öncesindeki iradeye azın derken, fiili e birlikte mevcut olan iradeyi kasıtolarak nitelendirmiştir 2 Kasdı, azın esnasında vanlan kalbi kararlılığı eyleme dönüştürme atılımı olarak tamnilarsak, Mutezile'nin dikkat çekmek istediği farkı belirtmiş oluruz. Görüldüğü gibi, kasıt'kavramı, ~, ihtiyar, nza ve azınden oluşan bileşik bir kavram olup, psikoloji ile yakından ilgilidir. Buradan şu sonuca varılabilir. Kasıt, benzeri kavramlardan farklı ve daha özel ol:mak4t birlikte, onlardan birisinin yokluğu halinde, kendisinden: bahsedilemeyeecektir. ' 6. Kasıt öncesi Zihni Harek~tler;ve Kasıtla Alakası: Kasıt kalple ilgili zihinsel işlemlerden fiziki aleme en yakın olanıdır. Hiıkiık sahasina giren kasdi eylem, fiziki hali ile bu alemin, fiilin gerçekleştirilmesi nüıksadı lle iç alemin sınırlan içindedir. Kasıt, zihinsel işlemlerin en mükemmel olanlarındandır. Bu madde altında, kasıt.öncesinde kalbin fonksiyonlarından şahsın sorumlu tutulup tutulmayacağı hakkında, geriel çizgiler dahilinde, bilgi verilecektir 93 Bu mukayesenin,' şahsın sorumlu olduğu en alt sınırın belir' lenmesinde ve kasttan doğan sorumluluk çizgisinin tanınmasında faydalı olacağı ümit edihrtektedir.. İslam alimlerine göre,. kalbin fonksiyonlan.- en hafifinden yoğunu. na doğru olmak üzere- şöyle sıralanarak, şahsın din,1 açıdan sorumluluğu incelenmiştir. a. ei-hacis 94 : Akla gelen fikir, düşünce, hatıra gelen şey anlammı:lıı.dır. Bu kavram, şahsın. kalbine bir anda suç işleme veya iyilik yapma düşüncesinin doğup, hemen peşinden geçmesi halini anlatır. Bu, gelip geçici bir düşünce olduğundan, şahıs ondan sorumlu değildir. Çünkü, kalbi bu tür düşüncelerden tamamen korumak imkansızdır. İnsan ise, gücü yetmediği durumlarda sorumlu olınaz 95. b. ei-hitır: Akla gelen, hatıra gelen ve sahibini bir müddet meşgul edip, geçen şey anlamında:dır 6. Burada şahsın zihni bir zaman.bu dü Şirbini ise buna niyet demektedir: Muğni'l-muhtac, IV, 124; Tebanevi, a.g.e.,ii,-35. Buradaki sonnnluluk, di1nya alıkarnı açısından değildir. Çünko,. yeryüzündeki huk:ıık sistemleri zahire göre bükilm verirler. Buna göre, eyleme dönüştürmedikçe, fert herhangi bir düşoncesinden dolayı yargılanamaz. Bkz. Ali Haydar, a.g.e., I, 17. Bkz. Suyuti, el-eşbah, s.50, Karadaği, a.g.e., I, 203. Bak:ara, 2/286. Hadislerdekikullanımı için bkz: BuhariTevhid35; Bedi'l-halk, 8; Müslim, İman 313; Tirmizi, Cennet 15; Kindi, a.g.e., s.69; Gazzali, İhya, m,

18 şu.nce ile meşgul olur. -Ancak.fert bu tür düşüncenin kalbine gelmesine engel olamaz. Bu halde de, şahsa leh ve aleyhte bir sorumluluk yüklenmez. Çünkü, heıiüz düşücnesini meşgul eden şey; yapma yönünde niyetlenm<;:: miş, bunun yapılması için irade belirtmemişti? 7. İnsan, kalbinin kesbe1:tiği şeyden sorumlu ise 'de 98, burada kalbin kesbi henüz yoktur. Bu sebeple; şahsın sorumluluğu sözkonu,su değildii 9.,; ' ' '., c. Hadisu'n-nefs: İnsanın, zihnini meşgul eden şeyi yapıp yapmamak liüstisunda tereddüt gôstererek~ iç çatışmaya girişm.esi ~hajidir. Buna vehm 100 ve vesvese 101 de denir. Bu halde de şahıs, düşündüğünü yapma yönünde bir kararcı sahip. ojmadığında,n, sonunlu değildir 102. Bu devrede şahsın sorumlu tutulamayacağı hadis nassı ile sabittir 103. d. el.,hemm: Bir önceki durumda bulunan kalbi iç çatışnia halinin sona erip, o şeyin yapılması yönüne meyledilerek, çok. kesin ohnanıakla birlikte, karar verilmesi halidir 104. Ancak bu karardan dönülebilme ihtimali mevcuttur. Bu haldeki karar, bir iyilik yapmak içinse, sahibine onun karşılığı sevap olarak yazılmaktadır. Kötülük yapmak için verilmiş bir karar ise, onun kesin karar şekline dönüşüp dönüşmeyeceği veya kendisinden dönülme ihtimalinin fert tarafından kullanılıp kullanılmayacağı için beklenilmektedir. Bu kötü karardan dönülmesi halindesevap ya.zıhrken, dönülmeyip kesin karara dönüşerek eylem şeklini aldığında ise, 'günah yazılmaktadır105. Gazzali ise, bu halin eyleme dönüşinernesi Allah için olınadıkça şahsın günahkar olacağını belirtmektedir. 105 " Ancak bu taktirde, şahsın heıri kötü a melinden hem de hemminden dolayı sorumlu olacağı savunulmaktadır 106. e. el-azın: Kalbin kendi içinde düşünüp tartışıp, peşinden o şeyi yapmaya kesin kararını vermesi saflıasıdır 107. Buradaki karara kasıt da 97 Suyuti, el-eşbah, s.50; Şirbiıii, a.g.e., IV, En'am 6/ Kurtubi, a.g.e., III, Kindi, a.g.e., s Kaf, Müslim, İman 58; Kurtubi, a.g.e., III, 426; Gazza1i, İhya, III, 94, Buhari, Eyman Maide 5/1 1; Tevbe 9/13, 94; Yusuf 12/24; Müslim, Misafirin 204; İbn Mace, İkaırie 200; Ebu Davud, Salat Buhari, Rikak 31; M aslim, İman 59, 60; Darimi, Rikak, 70; İbn Mace, Zühd I. 105 Gazzali, İhya, III, Bkz. Suyuti, el-eşbah, s.sl.,, 107 Tehanevi, a.g.e., II, 1339; Zerkeşi, el Kamusu'l-muhit, IV, 151; el-mısbehu'lmünir, II, 57; Ahiııed Ziyaeddin, Hulasatü'l-Ejkar,s

19 denir. Bu karan, b,rann İcraata geçirilmesi takip eder 108 Bu karar ile fiilin gerçekleşmesi, elin;.tetiğe dokun"!jlması ile silabm ateşlemesi. Icicfur yakın mesafelidir. Ancak, şahsın elinde olmayan nedenler dolayısı ile, karan fiiliyata geçirerneme dulumu ayn olup, orada azınin uygulanmaması kendisini aşan bir duiurndur. Bu aşaıiıadaki karar; iyilik için olduğunda, sahibine sevap yazılacağı kuşkusuzdu:r 109. Ancak kötülük için verilnıiş bir karar olması halinde, yalni:z bu kesin kiıran sebebiyle, henüz ortada buna dayalı bir eylem mevc 1 ut değilken, dünyevi (hukuki) veya uhrev1 (dini) olarak sorumlu tutuhıp tutul~yacağı tartışılmıştır 110. : Hukıiken bu karar sebebiyle şahsın sorumlu tutulup tutulamayacağı ileride suça hazırlık ve suça teşebbüs anındaki kasıt başlıklan altında. incelenecektir; Biz burada, Uhrevi (dini) olarak şahsın bu karan sebebiyle, günahkar olup olmayacağı hakkında, özet bilgi vermekle yetineceğiz. aa. Kötülük işlernek için verilenkesin kararın günah oluşturacağı göri..işünde olanların delilleri: ı-. igönlünüzde olaniari açıga viırsaniz da, gizleseniz de (farkeünez). Allah onınıla sizi sorgliya çeker. Sorgudan sonra dilediğini a:ffeder, dilediğine azap eder... " 111 şeklindeki ayet. Her ne kadar bunun Bakara 2/286 ayeti ile neshedildiği görüşünde olanlar var ise de, neshedilmemiş, muhkem bir ayettir Şahsın yalan yere yemin etmek amacıyla yaptığı yeminlerden sorumlu tuhılup, bu maksad olmaksızın söylediği yemin lafızlanndan dolayı sorumlu olmadığı ile ilgili ayet İddet bekleyen kadınlarla evlenme düşüncesinin bu müddet içinde yasaklanmamış olması yanında, azın derecesindeki karann yasaklanmış olması ile ilgili ayee Kılıçları ile çarpışan iki müslümandan ölenin ve öldürenin cehen- 108 Kur'an'daki kullarumı için bkz. Bakara 2/227, 235; Al-i İnıran 3/159; Mi.ıhammed 47/21; Cassas, a.g.e., II, Bkz.. Buhari, Rikak 31; Müsüm, İman 206. no Cassas, a.g.e., IT, ; Şirbini, a.g.e., IV, 156; Suyuti, el-eşba!ı, s.51; Behnesi, Nazariyyaı, s ,... nı Bakara, 2/284. Aynca bkz. İsra 17/36; Bakara 2/ Cassas, a.g.e., II, 276; Kurtubi, a.g.e., lll, Bakara 2/ Bakara 2/

20 nemde'oluşu ileilgili hadlsıı 5. Bu hadiste, öleniri cehenneme gönderilme illeti olarak, OOUn da diğerini öldünne karamıda bujudmast gösteril!jlektedir 1 I~.. 5- İlhad. (masiyet), 117 ~urad eden. şahsın azapla yargılanacağı ile ilgili ayet 118, şahsın düşüncesinden soruını u hitulacağına de llldir.. 6- Tevbenin şartlarından birisi, hakkında bağışlanma talebinde bulunulan günaha tekrar dönüjrnemesi hususundaki azim (kesiıı karar)dıı.ı 19 B~ unsurun. bulunduğu pişmanhktevbe olarak nitelendirilmektedir. Aksi d~ tevbe olmayıp, işlediğigünahlardan şalııs ahirette hesaba çekilecektir: 7- Hased, kin, nefret, küfür, şirk... gibi durumların kalbin işleri olup, görünür bir tarafı. olmadığı halde sahibinin.sorumlu olduğu herkesin kabulüdür 120. Kalben geçeiı şeyler yapılınaclıkça şahsın sorumlu tutulmayacağı yönündeki hadis 121 genel aniariılı olup, insanlar arasındaki ilişkiler (dünyevi hükümler) için geçeı;lidir. Allah oile kııl arasındaki şeyleri kapsamaz122. Yoksa, yukarıda sayılan bir kısım hükniün kalbi duruma dayandığı ve hasedin, Jrufrün, şirkin hafam olduğunda hiçbir şüphe yok:tur. 8- Münafıklar için elem verici azap öngörülürken, azabın illeti olarak kalbierindeki hastalıklara dikkat çekilıniştir 123 bb. Kötülük işiemek için veri.ien kesin kararan günah oluşturmayacağı görüşünde olanların delilleri: 1- "Yüce Allah kullarını, kalbierinden geçirdikleri sebebiyle, eyleme dönüşmedikçe, sorumlu tutmayacağı'' ile ilgili salıili hadis 124 Hadiste kalbden geçenler hakkında tafsilat verilınediğiriden, mutlak. olarak bütün 115 Nesai, Tahrim 29; İbn Mace; Fiten ll. 116 İbnü'l-Kayyım, İ'lamu'l-muvakkiin, III, S uyutı,. e- le ş b. a h, s.51., Hacc 22/ Bkz. Kurtubi, a.g.e., V, 91; Sıddıki, Muhammed Allan, Delilü'l-falihin li turuki Riyazü's-salilsin, Kahire 1987, I, 79; Gazzali, İhyau ulumi'd-din, çev. Ahmed Serdaroğlu, İst. 1974, IV, 71; Dalgın, a.g.e. s.56, Cassas, a.g.e., II, 276; Nevevi, Ravza, vii, 285; Şirbini, a.g.e., IV, 124; Suyuti, el-eşbah, s.5 1; Behnesi, Nazariyyat, s.32 vd., Bu tür günahı:ti büyük günahlar sınıfinclıi göruldüğü ile ilgili olarak bkz. İbn Hacer el-heyteıiıi, İsiilm'da HelallaT ve Haramlar, çev. A. Serdaroğlu-L. Şentürk, İst. 1981; Gazzali, İhya, III; Buhari, Eyman Kurtubi, a.g.e., III, 418. Bakara 2/10. Buhari, Eyman 15; Müslim, İman

21 kalbi hareketler sözkonusu olmalıdır İslam tarihi boyunca, kesin olarak bilinen şey, bir kısım münafiklara müslüman muameleleri yapılmış, kalbierindeki kötü düşünceleri sebebiyle, sorguya çekilerek yargılanmamışlardır 126. Bu karşı1ıklı deliller şanrasında şöyle bir orta yol bulunabilecektir. Kalbden geçenlerden şahsın sorumlu tutulmayacağını'genel bir kural olarak kabul etmek yerine, kalbdeki kararın eyleme. ihtiyacı bulunup bulunmayışma göre tafsilat gözetrriek uygun olacaktır. Eyleme ihtiyaç duyan bir kısım kalbi kararlar, kesin karar (azm-kasd) şeklinde belinnişde olsa, eyleme dönüşmediği müddetçe, sahibi sorumlu tutulmayacaktır. Ancak, sadece kalbde olup biten, sevıne, nefretetme 127, kıskanma 128, inanmama 129 gibi kalbi hareketler, kalbde ke5inleştiğinde, sahibi bunlardan sorumlu olacaktır 130 Dışa yönelik eylemler hukuku ile ilgili olan "irtikabmdan önceki suçlar hakkında, kalbden geçeniere ceza verilmez" kuralını 131 içe dönük eylemler sahasında da işletmek, her zaman doğru olmayacaktır. B. ÇEŞiTLERi 1. Geçerli Oluşuna Göre: a. Sahih Kasat: Sahih kasıt, faili tam ehliyet sahibi olup, hukuken muteber olan zorlama (ikrah-ı mülki) 132 olmaksızın gerçekleşen kasıttır 133 Kasdm bu nevinde, kasıtta bulunması gereken, nza, ihtiyar, tasavvur ve bilme gibi unsurlar mevcuttur. Hukuken itibara alınmayan zorlama (ikrah-ı gayn mülci) altindaki şahsın kasdmm da sahih olduğu kabul edil- 125 Suyuti, el-eşbah, s.50. rn. -. Şafiı, el-umm, VII, 268; Ebu Zehra, Suç ve Ceza I, Örneğin kalben Hz. Peygambere buğzedenin mürted olduğu ile ilgili olarak.bkz. İbnü;l-Hfunam, Kemaleddin Muhammed b. Abdülvahid, Fethu'l-kadir, Beyrut ts., V, Kiskanmanın günah olduğu ile ilgili bkz. Ebu Davud, Edeb 44; Nesa1, Cilıad 8; İbn M/ice, Zühd lbn Nüceym, el-eşbah, s Cassas, a.g.e., II, 276, 277. ı~.... Behnesi, Nazariyyat, s.39, Taftazani, a.g.e., II, İbn Kudame, el-muğni, IX, 322; Ayni, Şerhu'l-menar (İbn Melek, Şerhu'lmenar ile birlikte) İst, 1965, s.369; Haskefi, a.g.e., s.340; A. Buhan, a.g.e., IV, 632; Haydar Efendi, a.g.e., s.509; Karadaği, a.g.e., I, 260; Karaman, İslam Hukuku, I

22 mektedir 134. Ceza hukukı.inda kendisine itibar edilen kasıt bu s~ kasıttır 135 b. Batı! Kasıt: Mecnun 136, sabi 137, temyiz çağına ulaşmamış kişi 138 gibi, ehliyet salıibi ~lmayan veya baskı (ikrah-ımülci) 139 altmffiıkj şahsın kastma bııtıl kasıt denir.. Burada fail, h~en kişilik sahibi olmadığı için, onun.iradeve tercihine itibar edilme~ektedir 140 Bunun sonucu olarak, bu şahsın kasdı yok hükmünde olup, cezai sorumluluk kalkınaktadır 141 c. Fasit Kasıt:. Bu kavram ban~filer tanümdan benimsenrıliştir. Onlara göre, ihtiyarmda müstakil olmayan, zorlama altmda bulunan bir şahsın kastma fasit kasıt denir. Bu haldeki şahıs, iradesini serbestçe belietebilme hürriyetine sahip olmadığı için, tercihinde nza bulunmarnakta ve böylece ihtiyan (kasdı) fasit olmaktadır 142. Hanefiler dışındaki hukukçularm birçoğu, bu haldeki şahsın 134 Taftani, a.g.e., II, İbn Kudame, eş-şerhu'l-kebir, IX, 324, 335; el-muğni, IX, 358; Şirazi, Şerhu'l Luma, tahk. Abdülınecid Türki, Beyrut 1988, s.270; Behnesi, el-mesuliyye, s.69; Ergüney, a.g.e., s İbn Kudame, ei-muğnf, IX, 322; İbn Nüceym, el-eşbalı, s.52; Taftazani, a.g.e., II, 736; İbn Abidin, a.g.e., ID, Mevsili, a.g.e., V, 41; Taftazani, a.g.e., II, 738; Haydar Efendi, a.g.e., s.487; Nesefi, Şerhill-Mezar (Nuru'l-envar ile birlikte) II, 261; 308, Leknevi, l(anieru'lekmar, Il, 261. Küçüğün cezai sorumluluğu ile ilgili geniş bilgi için bkz. Erbay, a.g.e., s.78-83; Aydın, M. akif, Çocuk, DİA VIII, Erbay, a.g.e., s Hanefiler bu haldeki kasdı fasit olarak nitelendirir Bkz. 133 nolu dipnot. İbnu'l-,Kayyım, İ'lam, III, İslam ceza hukukunda, suç failinde ehliyet için gerekli olan şartlardan (akıl ve baliğ) herhangi birinin yokluğu halinde cezai sorumluluk kalkmakta ve bu şahsın kasdına itibar edilıneyip yok kabul edilmektedir. Bu, bütün suçlar için aranmaktadır. Ancak bu vasıftaki suçlulara, kul haklarına karşı işledikleri suçlar sonunda mali ceza (tazminat) verilmektedir. 141 Ehliyeti noksan olan kimselerin hu.k:ukl durumu ile ilgili bilgi için bkz'. İbn Kudame, el-muğni, IX, 358; Nesefi, a.g.e., Şafii, el-ümm, VI, s; A. Buharf, a.g.e., IV, ; İbn Melek, Şerhu'l-Mezar, s ; Hallaf, a.g.e., s.l38; İzmiri, Haşiye, s.345; Karaman, İslfim Hukuku, I, 191 vd., II, 255 vd:, Erbay, a.g.e., s Taftazani, a.g.e., II, 789;. İbn Abidin, a.g.e., V, 80, 81; Hadiıni, a.g.e~, s.298; karadaği, iı.g.e., I, 206; Zeydan, el-veciz, s.ll1; İbn Melek, a.g.e., s.369; Haydar Efendi, a.g.e., s.509; Haskefı, a.g.e. s

CEZAi SORUMlIILUI,I AlASil

CEZAi SORUMlIILUI,I AlASil CEZAi SORUMlIILUI,I AlASil Yrd. ı.,~ Ir. Nlhıt IAıcnf GiRiş Ceza, $UÇ sonrasında sözkonusu olan bir kavramdır. İnsanlann işledikleri suçlardan şahsıolarak sorumlu tutulmalan] ve suç ile ceza arasında adaletin,

Detaylı

SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR. Objektif Ahlak Kuralları. Günah Sevap

SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR. Objektif Ahlak Kuralları. Günah Sevap k ı l ş a d Vatan p a t i K Butik acı H r e p l A GENEL KÜLTÜR SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR GENEL HUKUK BİLGİSİ Hukuk Ahlak Din Görgü Subjektif Ahlak Objektif Ahlak Dünyevi Kurallar Uhrevi Kurallar

Detaylı

3 Her çocuk Müslüman do ar.

3 Her çocuk Müslüman do ar. TAHR C * 1 Sözlerin en güzeli Allah ın kitabı, yolların en güzeli Muhammed in yoludur. Buhari, Edeb, 70; tisam, 2. z Müslim, Cuma, 43. z Nesai, Iydeyn, 22. z bn Mace, Mukaddime, 7. z Darimî, Mukaddime,

Detaylı

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34)

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34) Nisa [4] 34 Nuşûz Darabe Boşanmadan Önceki İşler Hz. Muhammed Hiç Kimseyi Dövmemiştir Dövmek Yasaklanmış Eşini Döven Hayırsızdır Ayetin Mantığı Kaynakça Kadınların Dövülmesi (Nisa [4] 34) Konusuna Farklı

Detaylı

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet 3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet Fikret İlkiz Anayasaya göre; herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun - 1881

ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun - 1881 ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi ilahiyat faiül lesi lll! - lll DERGISI SAYI: 10,. Samsun - 1881 INilllKIZ MAYIS ONiVEIIiTEii ilahiyat falilieli IEI~ili Sayı : 10. Samsun 1998 Sahibi: ilahiyat Fakültesi Adına:

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

NİKAH-II (Rükün ve Şartları)

NİKAH-II (Rükün ve Şartları) İSLAM HUKUKU-I DERS -8 NİKAH-II (Rükün ve ) Prof. Dr. Abdülaziz BAYINDIR & Doç. Dr. Servet BAYINDIR İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyeleri DERSİN AKIŞI Rükünleri Rükünlerde Aranan Şartlar

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU. 1. Kavram

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU. 1. Kavram İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU 1. Kavram I. TANIM, TERİM 2 1. Tanım 2 2. Terim 3 3. Ceza Hukukunun Meşruluğunun Temeli 3 II. CEZA HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELER 5 1. Hukuk Devleti İlkesi 5 2. İnsan Haysiyetinin

Detaylı

JJmi Dergi Cilt: 37 Sayı: 3 Temmuz-Ağustos-Eylül 2001

JJmi Dergi Cilt: 37 Sayı: 3 Temmuz-Ağustos-Eylül 2001 JJmi Dergi Cilt: 37 Sayı: 3 Temmuz-Ağustos-Eylül 2001 DiY ANET işleri BAŞKANLI GI Dini Yayınlar Dairesi Başkanlığı * Üç Ayda Bir Yayımlanır ISSN 1300-8498 Diyanet ilmi Dergi, Ankara: Diyanet işleri Başkanlığı

Detaylı

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı :Muammer BAYRAKTUTAR 2. Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. 3. Görevi : Öğretim Üyesi/Dekan Yrd. 4. Görev Yeri : Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 5. İletişim : muammerbayraktutar@hotmail.com

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? CEZA HUKUKU SUÇ Suçun Unsurları Suçun Türleri CEZA Ceza Hukukunun İlkeleri Cezai Sorumluluk CEZA HUKUKU "Ceza hukuku, devletin organlarınca suç sayılan

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Ceza Hukukunda Rıza İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXIII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm

Detaylı

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 J ISSN 2146-7846 J Yayınlayan Kurum / Publishing Institution: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Bozok University Revelation Faculty Dil/Language: Türkçe, İngilizce, Arapça, Almanca,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri...

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri... IGMG Islamische Gemeinschaft Millî Görüş e. V. İslam Toplumu Millî Görüş Eğitim Başkanlığı İÇİNDEKİLER Ders Kitapları Serisi Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11

Detaylı

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Prof. Dr. Köse: Organ Bağışının Dinen Sakıncası Yoktur İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İzmir İl Müftülüğü ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi

Detaylı

OSMANLI PERSPEKTĠFĠNDEN MAĞDUR HAKLARI

OSMANLI PERSPEKTĠFĠNDEN MAĞDUR HAKLARI OSMANLI PERSPEKTĠFĠNDEN MAĞDUR HAKLARI I. Ġslam CezaHukukunda Mağdur Kavramı İslam CezaHukukunda, suçla ihlal edilen ya da tehlikeye sokulan hukukî değerin sahibi vesuçtan doğrudan doğruya zarar gören

Detaylı

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27 İslâmî akideyi en net ve sağlam şekliyle kabul eden topluluk. Bu deyim iki kelimeden meydana gelmiş bir isim tamlamasıdır. Terkibin birinci ismi olan fırka kelimesi için bk. "Fırak-ı Dalle". Naciye kelimesi

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler 3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar.

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİNAL SINAVI TAKVİMİ TARİH SAAT DERSİN ADI SALON ÖĞRETİM ÜYESİ Mukayeseli Adab ve Erkanı Prof. Dr. Tahir YAREN Kıraat Farklılıklarının Manaya Etkisi Aşere,Takrib,Tayyibe

Detaylı

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI)

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livata Haddi 71 LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livatanın cezası zina cezasından farklıdır. Her ikisinin vakıası birbirinden ayrıdır, birbirinden daha farklı durumları vardır. Livata,

Detaylı

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu Question Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu belirtir misiniz? Kur an ın lafızdan soyut olduğu bir merhale var mıdır? Answer: Her şeyin lâfzî

Detaylı

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır.

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Kur'an-ı Kerimde bir kimseye hayat vermenin adeta bütün insanlara hayat verme gibi

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI 13.00-14.15 Sarf ve Nahiv 13.00-14.15 İmla İnşa ve Okuma 1-A-B-C SINIFLARI (NORMAL VE

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir.

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir. Hastalık ve Yolculukta: Eğer bir insan hasta ise ve yolcu ise onun için oruç tutmak Kur an-ı Kerim de yasaktır. Bazı insanlar ben hastayım ama oruç tutabilirim diyor veya yolcuyum ama tutabilirim diyor.

Detaylı

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Tel (İş) : (04) 74458 Faks : (04) 06889 E-posta : durmusabdullah@yahoo.com Yazışma Adresi : Akdeniz Üniversitesi ahiyat Fakültesi Dumlupınar Bulvarı 07058 Kampüs ANTALYA Öğrenim

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? حكم تكر لعمر م يكو بينهما ] تريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza

Detaylı

1- el-kavaidul- esasiyye lil- Lugatil-arabiyye (Arapça), Seyyid Ahmet el-haşimi.

1- el-kavaidul- esasiyye lil- Lugatil-arabiyye (Arapça), Seyyid Ahmet el-haşimi. القواعد كتب A-GRAMER KİTAPLAR 1- el-kavaidul- esasiyye lil- Lugatil-arabiyye (Arapça), Seyyid Ahmet el-haşimi. 2- Mebâdiul-arabiyye (I-IV Cüz ) Arapça, Muallim REŞİT, eş-şartuni. 3- Câmiud-durûsil-arabiyye

Detaylı

Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127.

Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127. Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127. Elif Büşra DİLBAZ E-mail: ikkizzler_89@hotmail.com Nasslar ile hükümler arasındaki ilişkinin

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Tel (İş) : (04) 74458 Faks : (04) 06889 E-posta : durmusabdullah@yahoo.com Yazışma Adresi : Akdeniz Üniversitesi ahiyat Fakültesi Dumlupınar Bulvarı 07058 Kampüs ANTALYA Öğrenim

Detaylı

KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi. 5 (2005) s.89-113

KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi. 5 (2005) s.89-113 KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2005) s.89-113 Boşanma Sonucu Manevi Tazminat Olgusuna İslam Aile Hukuku Açısından Bir Yaklaşım Yard.Doç.Dr. Nuri KAHVECİ Özet Boşanma sırasında şayet kusursuz olan eşin

Detaylı

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER DERS PLANI BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ, GENEL BİLGİLER, HUKUK DEVLETİ VE CEZA HUKUKU 1. CEZA HUKUKU KAVRAMI VE GÖREVİ I. CEZA HUKUKUNUN ANLAMI VE TANIMI II. MADDİ CEZA HUKUKU VE YAKIN

Detaylı

ZAFER TALHA ÇİMEN 8/E - 1453

ZAFER TALHA ÇİMEN 8/E - 1453 ÖZEL EGE LİSESİ (ORTAOKULU) DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ KAZA VE KADER (Allah, herkesin ne yapacağını bilip yazdığına göre, insanların hayır işlemesinin bir anlamı var mı? İslam da İnsanın İradeli Fiilleri

Detaylı

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü ] ريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme: Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 202-433 ح م ملسح القبعة والكوفية

Detaylı

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 03-05 Ekim / October 2013 Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 2014 485 Â Â âm -i Sâ âm tarihinde yetlerdendir, - - â. Bu sebeple ve imâm Ebu, Mâlik, ve benzeri birçok âlime Sâ - kelâm âm eserlerinde mevc - kelâ

Detaylı

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU 02 04 Kasım 2012, Antalya P r o g r a m 1. Gün (2 Kasım 2012 Cuma): Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Konferans Salonu, Kampüs

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Ali Bulut İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (01) 51 81 00 Mail : abulut@fsm.edu.tr. Doğum - Tarihi : 1.0.1973

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: ÖMER FARUK HABERGETİREN DOĞUM YERİ VE TARİHİ: ŞANLIURFA/03.04.1968 ÖĞRENİM DURUMU: DOKTORA DERECE ANABİLİM DALI/BİLİM DALI 1 LİSANS SELÇUK İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2 YÜKSEK LİSANS 3 DOKTORA

Detaylı

NİLÜFER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2012 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

NİLÜFER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2012 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI 24.07.2012 23.07.2012 TESİ 22.07.2012 21.07.2012 RTESİ 20.07.2012 19.07.2012 RAMAZAN TARİH GÜN VAKİT VAİZİN ADI VE SOYADI VA ZIN KONUSU NİLÜFER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2012 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

Detaylı

İslam İtikadında Sünnet: Hamdi GÜNDOĞAR /

İslam İtikadında Sünnet: Hamdi GÜNDOĞAR / İslam İtikadında Sünnet: Hamdi GÜNDOĞAR / Çıra Yayınları, İstanbul, 2006/240 sayfa Tanıtan: Muzaffer BARLAK 1 İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır. Yüce Allah, ilahi hitabının birçok yerinde

Detaylı

Grand Cevahir Hotel Darülaceze Cad. No: 9 Okmeydanı / İstanbul

Grand Cevahir Hotel Darülaceze Cad. No: 9 Okmeydanı / İstanbul Grand Cevahir Hotel Darülaceze Cad. No: 9 Okmeydanı / İstanbul Açılış Oturumu ve Protokol Konuşmaları 11 Mart 2011 Cuma 09.00 10.30 16.00 Kur an-ı Kerîm e Göre Neslin Üremesi Dr. Mücâhid Ebu l-mecd 16.20

Detaylı

KİŞİSEL BİLGİLER. Metin ÖZDEMİR. Prof. Dr. Kelam ve Mezhepler Tarihi. ozdemirmetin@hotmail.com

KİŞİSEL BİLGİLER. Metin ÖZDEMİR. Prof. Dr. Kelam ve Mezhepler Tarihi. ozdemirmetin@hotmail.com KİŞİSEL BİLGİLER Adı-Soyadı: Unvan: Metin ÖZDEMİR Prof. Dr. Doğum Yeri ve Yılı: Gülyalı-Ordu/ 1966 Bölüm: Kelam ve Mezhepler Tarihi Tel: 0 (312) 466 75 33/ E-Posta: ozdemirmetin@hotmail.com EĞİTİM BİLGİLERİ

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ cilt XV, sayı 1, 2013/1

DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ cilt XV, sayı 1, 2013/1 DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ cilt XV, sayı 1, 2013/1 ULUSAL HAKEMLİ DERGİ CİLT: XV, SAYI: 1 2013/1 DİYARBAKIR / 2013 DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ D Ü İ F D ISSN: 1303-5231

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ DİN PSİKOLOJİSİ ÖZEL SAYISI Prof. Dr. Kerim Yavuz Armağanı Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 12 Sayı 2 Temmuz-Aralık 2012 ÇUKUROVA

Detaylı

HUKUK AÇISINDAN CEZA VERMENİN TELEOLOJİK BOYUTU. Yrd.Doç.Dr. Nuri KAHVECİ ÖZET

HUKUK AÇISINDAN CEZA VERMENİN TELEOLOJİK BOYUTU. Yrd.Doç.Dr. Nuri KAHVECİ ÖZET KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 2(2003) s.21-36 HUKUK AÇISINDAN CEZA VERMENİN TELEOLOJİK BOYUTU ÖZET Yrd.Doç.Dr. Nuri KAHVECİ Suçlar, toplum düzenini bozmaya yönelik davranışlardır. Her toplum için değişmekle

Detaylı

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr ANAYASAL KURALLAR Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir (Ay. m. 56/1). Çevreyi geliştirmek,

Detaylı

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım.

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım. TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Rabbin kim? Rabbim Allah. 2 Dinin ne? Dinim İslam. 3 Kitabın ne? Kitabım Kur ân-ı Kerim. 4 Kimin kulusun? Allah ın kuluyum. 5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 12 Sayı 1 Ocak-Haziran 2012 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2012 (12/1) Ocak-Haziran

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Bu sayının Hakemleri

Bu sayının Hakemleri Bu sayının Hakemleri Doç. Dr. Osman Aydınlı (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. Metin Bozkuş (Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. İbrahim Görener (Erciyes Üniversitesi İlahiyat

Detaylı

Tahsin Görgün-Yayınlar ve Çalışmalar 1. Tahsin Görgün (Kısa Özgeçmiş)

Tahsin Görgün-Yayınlar ve Çalışmalar 1. Tahsin Görgün (Kısa Özgeçmiş) Tahsin Görgün-Yayınlar ve Çalışmalar 1 Tahsin Görgün (Kısa Özgeçmiş) 1961 yılında Sivas ta doğdu. Sivas İmam-Hatip Lisesini bitirdikten sonra Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi nde lisans eğitimi yaptı

Detaylı

İçindekiler. Önsöz. İkinci Baskıya Önsöz. Üçüncü Baskıya Önsöz. Kısaltmalar. Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29

İçindekiler. Önsöz. İkinci Baskıya Önsöz. Üçüncü Baskıya Önsöz. Kısaltmalar. Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29 İçindekiler Önsöz İkinci Baskıya Önsöz Üçüncü Baskıya Önsöz Kısaltmalar 7 9 1 3 2 5 Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29 Birinci Bölüm MUVAZAA KURUMUNUN ETİMOLOJİSİ, TARİHÇESİ, TANIMI, UNSURLARI, TÜRLERİ

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER FİNAL SINAVI (İkinci Öğretim Öğrencileri İçin) 11.06.2015 16:00

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER FİNAL SINAVI (İkinci Öğretim Öğrencileri İçin) 11.06.2015 16:00 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER FİNAL SINAVI (İkinci Öğretim Öğrencileri İçin) 11.06.2015 16:00 Açıklamalar: Sınav süresi 3 saattir. Cevaplarınızı tükenmez kalemle, okunaklı

Detaylı

KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI

KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI GÜNÜMÜZDEKİ RESMİ SIRALAMA KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI YAYGIN İNİŞ SIRALAMASI - OSMAN BİN AFFAN FARKLI İNİŞ (NÜZÛL) SIRALAMALARI (TERTİPLERİ) Sûre No Sûre Adı Nüzul Sırası Âyet Sayısı Nüzul

Detaylı

Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi

Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi Mehmet SAYDAM Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vii

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNA GÖRE İŞVEREN VEKİLİ KİMDİR? İŞVEREN VEKİLİNİN SORUMLULUKLARI NELERDİR?

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNA GÖRE İŞVEREN VEKİLİ KİMDİR? İŞVEREN VEKİLİNİN SORUMLULUKLARI NELERDİR? İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNA GÖRE İŞVEREN VEKİLİ KİMDİR? İŞVEREN VEKİLİNİN SORUMLULUKLARI NELERDİR? Recep GÜNER 50 * ÖZ 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nda yer alan yükümlülüklerin sorumlusu

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2002/2, Cilt: I, Sayı: 2 GAZI UNIVERSITY REVİEW OF THE DIVINITY FACULTY OF ÇORUM

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2002/2, Cilt: I, Sayı: 2 GAZI UNIVERSITY REVİEW OF THE DIVINITY FACULTY OF ÇORUM GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2002/2, Cilt: I, Sayı: 2 GAZI UNIVERSITY REVİEW OF THE DIVINITY FACULTY OF ÇORUM 2002/2, Vol: I, Issue: 2 GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

Detaylı

TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI

TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI S.NO TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN TARİH ADI SOYADI UNVANI YERİ VAKTİ KONUSU Tepebaşı Camii 1 05.06.2016 29 Şaban Nalbant Camii Rahman Camii Ramazan'a

Detaylı

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI Sıra No ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN ADI SOYADI ÜNVANI YERİ TARİHİ GÜNÜ VAKTİ KONUSU Dr. İbrahim ÖZLER İlçe Müftüsü

Detaylı

Program. AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu

Program. AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu Program AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu TEBLİĞLER 15-17 EKİM 2014 İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Konferans Salonları KAPANIŞ OTURUMU 17 Ekim

Detaylı

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayın Kataloğu 2013 2 TAHRÎRU USÛLİ L-HENDESE VE L-HİSÂB EUKLEIDES İN ELEMANLAR KİTABININ TAHRİRİ Nasîruddin Tûsî (ö. 1274) Meşhur Matematikçi Eukleides in (m.ö.

Detaylı

GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI

GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI Yrd. Doç. Dr. ECE BAŞ SÜZEL İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMA CETVELİ...

Detaylı

EBU L-MUÎN EN-NESEFÎ NİN İNSAN FİİLLERİ PROBLEMİNDE MUTEZİLE YE YÖNELTTİĞİ BAZI ELEŞTİRİLER

EBU L-MUÎN EN-NESEFÎ NİN İNSAN FİİLLERİ PROBLEMİNDE MUTEZİLE YE YÖNELTTİĞİ BAZI ELEŞTİRİLER KELAM ARAŞTIRMALARI 9:1 (2011), SS.199 214. EBU L-MUÎN EN-NESEFÎ NİN İNSAN FİİLLERİ PROBLEMİNDE MUTEZİLE YE YÖNELTTİĞİ BAZI ELEŞTİRİLER -Some Critics Of Abu Al-Mu În Al-Nasafî Against Mu tazilah In The

Detaylı

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır.

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır. İslam a göre kadınlar erkeklerden daha değersiz kabul edilmez. Kadınlar ve erkekler benzer haklara sahiptirler ve doğrusu bazı hususlarda kadınlar, erkeklerin sahip olmadığı bazı belirli ayrıcalıklara

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

GENEL YAYIN YÖNETMENÝ VE SORUMLU YAZI ÝÞLERÝ MÜDÜRÜ TALÝP ARSLAN

GENEL YAYIN YÖNETMENÝ VE SORUMLU YAZI ÝÞLERÝ MÜDÜRÜ TALÝP ARSLAN 1 ÝMTÝYAZ SAHÝBÝ MUSTAFA KOÇ GENEL YAYIN YÖNETMENÝ VE SORUMLU YAZI ÝÞLERÝ MÜDÜRÜ TALÝP ARSLAN BASKI YERÝ ÇAÐLAYAN A.Þ. TS EN ISO 9001:2008 SER NO: 300-01 SARNIÇ YOLU ÜZERÝ NO:7 GAZÝEMÝR / ÝZMÝR TEL: 0

Detaylı

MÜDAFAA VE HUKÜKİ SONUÇLARI -

MÜDAFAA VE HUKÜKİ SONUÇLARI - İSLAM CEZA HUKUKUNDA MEŞRÜ MÜDAFAA VE HUKÜKİ SONUÇLARI - Dr. Yaşar Yİ GİT GİRİŞ ': Ülkede yaşayan insanların, mal, can ve ırz güvenliğini sağlamak herşeyden önce devletin görevidir. Çünkü belirtilen bu

Detaylı

ANA KAYNAKLARA GÖRE SİHİR Y. Doç. Dr. Adil BEBEK

ANA KAYNAKLARA GÖRE SİHİR Y. Doç. Dr. Adil BEBEK Y. Doç. Dr. Adil BEBEK Türkçemizde daha çok büyü kelimesiyle ifade edilen sihir, Arapça'da akciğer, boğaz, çevirme, aldatma, hile yapma, kaynak ve oluş biçimi gizli olma gibi anlamlara gelmektedir 1 Terim

Detaylı

1163 SAYILI KOOPERATİFLER KANUNU NUN EK 2. MADDESİNDE ÖNGÖRÜLEN SUÇ VE CEZALAR. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı

1163 SAYILI KOOPERATİFLER KANUNU NUN EK 2. MADDESİNDE ÖNGÖRÜLEN SUÇ VE CEZALAR. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı 1163 SAYILI KOOPERATİFLER KANUNU NUN EK 2. MADDESİNDE ÖNGÖRÜLEN SUÇ VE LAR T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Ertan ÖRS Müfettiş Aydın BAZİN Müfettiş Kasım 2013, Antalya

Detaylı

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I Ş U B A T 25.02.203 / 0.03.203 8.02.203 / 22.02.203 Tel : 0 26 39 59 38 Faks : 0 26 334 96 96 http://pamem.meb.k2.tr ÖĞRETİM YILI : 202 / 203 İN ADI : DİN KÜLTÜRÜ VE MESLEK AHLAKI ÖĞRETMENLERİ : YAVUZ

Detaylı

SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR

SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 ÖZET: Maliye; vadeli çeklerde reeskontu kabul etmiyor. MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR Vergi Usul Kanunu na göre yapılacak dönem sonu değerlemelerinde;

Detaylı

İSMAİL DURMUŞ PROFESÖR

İSMAİL DURMUŞ PROFESÖR İSMAİL DURMUŞ PROFESÖR ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 26.05.2014 Adres : İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi İcadiye-Bağlarbaşı Caddesi, No: 40 34662 Üsküdar/İstanbul Telefon E-posta : : 2164740860-1226 Doğum

Detaylı

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan Dersi I UAD 8001 Uzmanlık Alan Dersi-II TİB 5660 Hadiste Sened ve Metin Tenkidi TİB 5190 Mukayeseli Hadis

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

FİİL ÜZERİNDE HATAYA SEBEP OLUR MU? > Makaleler CEZA KANUNLARINDA YER ALAN KURALLARI BİLMEMEK. Merve DUYSAK Stj. Avukat KURAL ÜZERİNDE HATA

FİİL ÜZERİNDE HATAYA SEBEP OLUR MU? > Makaleler CEZA KANUNLARINDA YER ALAN KURALLARI BİLMEMEK. Merve DUYSAK Stj. Avukat KURAL ÜZERİNDE HATA 18 CEZA KANUNLARINDA YER ALAN KURALLARI BİLMEMEK FİİL ÜZERİNDE HATAYA SEBEP OLUR MU? Merve DUYSAK Stj. Avukat GİRİŞ Bu çalışmamızda üzerinde durmak istediğimiz konu, Ceza Kanunları nda yer alan kurallar

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TANIM, İLKELER, MUKAYESELİ HUKUK, TARİHİ GELİŞİM

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TANIM, İLKELER, MUKAYESELİ HUKUK, TARİHİ GELİŞİM İÇİNDEKİLER Önsöz 7-8 İçindekiler 9-14 Kısaltmalar 15-18 Giriş 19-23 BİRİNCİ BÖLÜM TANIM, İLKELER, MUKAYESELİ HUKUK, TARİHİ GELİŞİM 1. TANIM 25 I. Sanık Kavramı 25 1. Kavram,Terim 25 2. Sanıklık Statüsünün

Detaylı

İSLAM HUKUKUNDA ÖLÜM CEZASINI GEREKTİREN SUÇLAR Mehmet KÖROĞLU

İSLAM HUKUKUNDA ÖLÜM CEZASINI GEREKTİREN SUÇLAR Mehmet KÖROĞLU Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 43 Erzurum 2015 İSLAM HUKUKUNDA ÖLÜM CEZASINI GEREKTİREN SUÇLAR Mehmet KÖROĞLU ÖZ İslam fıkıh külliyatında ölüm cezasını gerektiren suçlar subjektif

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Okul adı Yıl. İlkokul Misak-ı Millî İlkokulu 1985 Lise İskilip İmam Hatip Lisesi 1991

ÖZGEÇMİŞ. Derece Okul adı Yıl. İlkokul Misak-ı Millî İlkokulu 1985 Lise İskilip İmam Hatip Lisesi 1991 ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ Adı Soyadı Doğum yeri Doğum tarihi Görev yeri : RECEP ARDOĞAN : İskilip/Çorum : 01.09.1973 : KSÜ İlahiyat Fak. ÖĞRENİM DURUMU Derece Okul adı Yıl İlkokul Misak-ı Millî İlkokulu

Detaylı

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ İLAHİYAT T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi KAYIT HAKKI KAZANAN

Detaylı

SEMİNER 29.11.2014 8. ÖZELLİKLE ÇOK DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BAŞLICA KONULAR

SEMİNER 29.11.2014 8. ÖZELLİKLE ÇOK DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BAŞLICA KONULAR ETM SEMİNER 29.11.2014 KONU: MÜHENDİSLİĞİN HUKUKSAL KAVRAMLARI 1.TANIMLAR 2. SÖZLEŞME VE UNSURLARI, ULUSLAR ARASI SÖZLEŞMELER 3. BANKALAR, BANKACILIK, AKREDİTİF, TEMİNAT KONULARI 4. İŞ SAHİBİNİN VE ÇALIŞANLARIN

Detaylı

17.10.2014 11:30-12:30 24.10.2014 11:30-12:30 31.10.2014 11:30-12:30 7.11.2014 11:30-12:30 14.11.2014 11:30-12:30 AYHAN KAYA 21.11.

17.10.2014 11:30-12:30 24.10.2014 11:30-12:30 31.10.2014 11:30-12:30 7.11.2014 11:30-12:30 14.11.2014 11:30-12:30 AYHAN KAYA 21.11. MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ İÇEL TV-YÖRÜK FM PROGRAM TABLOSU Cami ve Gençlik ( gençlerin camiye ilgisi,hz peygamber ve gençlik (kaynak : DİB cami-gençlik sayfası) İsraf duyarlılığı ya da Tüketim Ahlakı (Hasan

Detaylı

FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal

FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal dayanışma ve İslamî değerlerin mali olarak desteklenmesi

Detaylı

Rahmet Ayı RAMAZAN Pazar, 07 Haziran 2015 19:17

Rahmet Ayı RAMAZAN Pazar, 07 Haziran 2015 19:17 Ramazan ayı İslam inancının kendisine yüklediği önem sebebiyle halk arasında On bir ayın sultanı ve Şehr-i Mübârek (Mübârek Ay) olarak kabul edilmiştir. Ramazan ayı Müslümanların değerlendirmek için adeta

Detaylı

Resulullah ın Hz. Ali ye Vasiyyeti

Resulullah ın Hz. Ali ye Vasiyyeti Resulullah ın Hz. Ali ye Vasiyyeti Hz. Ali (kv) bildiriyor: Resulullah (sav) bir gün beni huzuruna çağırdı: "Ya Ali! Senin bana yakınlığın, Harun Peygamberin Musa Aleyhisselama olan yakınlığı gibidir.

Detaylı

HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz Zehra KAMACI

HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz Zehra KAMACI sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 9 / 2004 s. 219-223 kitap tanıtımı HZ. PEYGAMBER DÖNEMİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE KADINLARIN YERİ Levent Öztürk, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2001, 246 s. Fatmatüz

Detaylı

MÜFETTİŞİN ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİNİ İHLAL ETMESİ NEDENİYLE TAZMİNAT

MÜFETTİŞİN ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİNİ İHLAL ETMESİ NEDENİYLE TAZMİNAT YARGITAY Hukuk Genel Kurulu ESAS: 2014/77 KARAR: 2015/1712 MÜFETTİŞİN ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİNİ İHLAL ETMESİ NEDENİYLE TAZMİNAT Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda;

Detaylı

+ Eğer size yasaklanan (günah)ların büyüklerinden kaçınırsanız, sizin küçük günahlarınızı örteriz ve sizi güzel bir yere koyarız.(4.

+ Eğer size yasaklanan (günah)ların büyüklerinden kaçınırsanız, sizin küçük günahlarınızı örteriz ve sizi güzel bir yere koyarız.(4. KUR AN VE HADİSLERE GÖRE BÜYÜK GÜNAHLAR Yüce Rabbimiz Kur an-ı Kerimde şöyle buyuruyor: + Eğer size yasaklanan (günah)ların büyüklerinden kaçınırsanız, sizin küçük günahlarınızı örteriz ve sizi güzel bir

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

KİMLER KURBAN KESMEKLE YÜKÜMLÜDÜR?

KİMLER KURBAN KESMEKLE YÜKÜMLÜDÜR? KİMLER KURBAN KESMEKLE YÜKÜMLÜDÜR? Müslüman olmak. Akıllı olmak. Ergenlik çağına gelmiş olmak. Hür olmak. Nisap miktarı mal yada paraya sahip olmak. Yolcu olmamak. DEVE En az 5 yaşını doldurmuş olmalı.

Detaylı

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

KURAN YOLU- DERS 3. (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti)

KURAN YOLU- DERS 3. (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti) KURAN YOLU- DERS 3 (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti) DERSTE GEÇEN KAVRAMLAR 1) Mübin : Açık ve Açıklayan. Kur an ın sıfatlarındandır. Kur an sadece

Detaylı