ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun - 1881"

Transkript

1 ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi ilahiyat faiül lesi lll! - lll DERGISI SAYI: 10,. Samsun

2 INilllKIZ MAYIS ONiVEIIiTEii ilahiyat falilieli IEI~ili Sayı : 10. Samsun 1998 Sahibi: ilahiyat Fakültesi Adına: Prof. Dr. Hüseyin PEKER Mesul Müdür: Yayın Komisyonu Adına: Prof. Dr. Mustafa Zeki TERZİ Yazı işleri Müdürü: Yrd. Doç. Dr. Yavuz ÜNAL Dizgi vemizanpaj: Arş. Gör. Vejdi BİLGİN Baskı: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Matbaası,.. Dergide yayınlanan yazıların bilim ve dil yönünden sorumluluğu yazariarına aittir.

3 CEZA i SORUMlUliiJ A la Sil Yrd. 11;. Ir. Nihat IIU;nıı* GiRiŞ Ceza, suç sonrasında sözkonusu olan bir kavramdır. İnsanların işledikleri suçlardan şahsiolarak sorumlu tuttılmalan ı ve suç ile ceza arasında adaletin, dengenin gözetilmes?, günümüzde de, evrensel hukuk ilkeleri olarak kabul görmektedir 3. Ferdin, işlediği suçun sonuçlarından mesul olması cezai sorumluluğu oluşturmaktadır 4. Bu çalışmamızda, ceza( sorumluluğun temel kriteri olan suç kasdı incelenecektir. Konunun.daha iyi anlaşılabiln}esi işin giriş bölümünde, suçun unsurlan, cezai sorumluluğun tarihi süreci, kusurluluk kavramı ve irade hürriyetine özet olarak yer verilecektir. Birinci bölünide, kasdın mahiyeti ve çeşitleri ele alııiacaktır. Burada, değişik terimlerle kasdın mükayesesi de yapılacaktır. İkinci bölümde, kasdın aşılması hali. ve.. bu durumda şahsın sorumluluğu konusu tartışılacaktır. A. SUÇ VE UNSURLARI Suç; yapılması veya terkedilmesi hususunda yasak bulunan her :fiil veya terk olarak tanımlanabilir.s. Suçun diniliteratürdeki meşhur ismi gü- 5. O.M.Ü. llaruyat Fakültesi Öğretim Üyesi. Bkz. En'am 6/164; İsra i 7115; Filtır 35118; Zfuner 39/7; Ayrıca bkz. Karafi, Ahmed b. İdris, b. Abdurrahman, el-furuk, Beyrut ts. II, Bkz. Yunus 10/27; Şfıra 42/ Garçon, E., Muasır Ceza Hukuku, Çev. Naci Şensoy,!st. 1947, s.6; DÖn-mezer, Sulhi-Erman, Sahir, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, İst. 1966, I, 23; A. Fethi. Behnesi, Nazariyyôt fi'l-fikhi'f,.cinai'l-islami, Kahire, 1969, s.i Dönmezer, Cezai Mesuliyyetin Esası, İst. 1949, s.142, 143; Güriz, AdDan, Hukuk Başlangıcı, Ank. 1987, s.147; Behnesi, el-mesuliyye el-cinaiyye fi'l-:fıkhı'l İsliimi, Kahire 1969, s.23 vd; Ebu Zehra, İslôm Hukukunda Suç ve Ceza, Çev. İbrahim Tüfekçi, İst. 1994, I, 363 vd., Udeh, Abdulkadir, Mukayeseliİslôm Hukuku ve Beşeri Hukuk, Çev. Ali Şafak, Ank. 1990; ll, 13 vd; Karaman, Hayretfuı,AnahatlarıyhiİslômHukuku, (HususiHuk:ıık),lst., 1990, s.l76.. :tvı:averdi, Ebu'l~Hasan Ali b. Muhammed, el-akham'u's-sultaniyye, Beyrut 1990, s,361; Ebu Ya'la, Muhammed b. Huseyn el~ferra, el~ahkamu's-sultaniyye, Bey-

4 nahtır 6 Ancak günah 7 ve suç kavramlan, kapsam bakırnından bir hayli farklılık arzetmektedir. Her suçta şu üç uiısur bulunmalıclır. 1. Kmuni unsur: Bir fiil veya t~rkin suç olduğu önceden kanunla belirtilmelidir. Bu unsur, evrensel metinlerde "kanunsuz suç ve ceza olmaz" şeklinde yer almaktadır Maddi unsur: Suç düşüncede kalmayıp eylem haline dönüşmeli ve bu eylemin falline isnadı mümkün olmalıdır. Eyleme dönüşmemiş suç düşüıiceleri, hukuka göre suç sayılmamaktadır 10. Ayrıca, gerçekten suç eyleminin faile "isnadı müirikün olmalı, yani fail, hukuken kişilik (ehliyet) sahibi olmalıdır 1 1 Şahsın: ehliyeti ise, akıl. ve idrakine bağlıdır. Buna göre, rut 1983; s.26; Kurtubi, Muhammed b. Ahmed, el~cami ü ahkami'l-kur'an, Beyrut 1985; II, 24; Ebu Zehra, SuÇ ve Ceza, I, 343; Abdülaziz Amir, et-ta'zir fi'ş-şeriati'l-islamiyye, Daru'l-fikri'l-Arabi 1969, s.73; Udeh, a.g.e., II, 37; A. Keriılı Zeydan, İslJim Hukukuna Giriş, Çev. Ali Şafak; İst. ts., s.586. Kur'an'da günah "cünah" sözcüğü ile 25 yerde kullariılmaktadır. Yalnız bir harf değişikliği ile dilimize geçmiştir. Bkz. Bakara 2/158, 198,229, 230; Nisa 4/23... Günah kavramı ile ilgili değişik tanırnlar için bkz. Tevrat, İşaya 59/2; Miislim, Birr 15; Tirmizi, Zühd 52; Fahreddin er-razi, Mefati'hu'l-ğayb, Beyrut, ts., II, 426, 27; Ebu'l-zz, Ali b. Muhammed, Şerhu'l-akfde et-tahaviyye, Beyrut 1993, s.526; İbn Teyıniyye, Mecmuu Fetlivfi, Beyrut 1988, XI, 658; Dihlev1, Şah Veliyyullah, Huccetullahi'l-bliliğa, BeyruU986, II, 231; Kılıç, Sadık, Kur'an'da Günah Kavramı, Konya 1984, s.322; Dalgın, Nihat, İslJim'da Tevbe ve Cezalara Etkisi, Trabzon, 1997, s,64 vd. Bu ilke ilahi ve beşeri huk:uklar tarafından kabul edilmiştir. Kur'an'daki kullarumı için bkz. En'am 6/1 19; Nisa 4/24; Hadisler için bkz. Buhari, Hudud 9; Tirmizi, Libas 6; İbn M/ice, Et'ıme 60; Ayrıca bkz. Cassas, Ebu Bekir Ahmed b. Ali, A'lıkamu'l-Kur'an, Beyrut 1992, III, 86; Kurtubi, a.g.e., V, 129; Taner, Tahir, Ceza Hukuku UmumiKısmı, İst. 1953, s.l32; Akşit, Cev~t. İslôm Ceza llukıiku ve insani Esasları, Külilir Basın Yayın Birliği, ts., s.68; Dağcı, Şamil, İsllim Ceza Hukukunda Şahıs/oraKarşı Milessir Fiiller, Ank. I 996, s.13, I 4. Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 327 vd., Ergüney, Hilmi, Türk Hukukunda Liigat ve. /stılahlar, İst. 1973, s.79; Udeh, a.g.e., II, 23 vd., Şafak, Ali, Mezheplerarası Mukayeseliİsiilm Ceza Hukuku, Erzurum 1977, s.58; Behnesi, el-mesuliyye, s.67. Buharf, Itk 6; İman 15; Müslim İman 203; Nesai, Talak 22; İlm M/ice, Talak l(i; Ahmed b. Hanbel, Miisned, II, 255, III, 149; Şafii', el-ümm, Beyrut 1973, VII, 268; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 328; Ergiiney, fı.g.e., s Ehliyetin unsurlan, çeşitleri ve arızalan.hakkındr geniş l}ilgi için bkz. Taftazani,. Sı:ıadettin, et~telvih, Bosnaiı Muharrem Efendi Matbaası 1304 h., II, 726; Nesefi, Ebu't-berekat Abdullah b. Ahmed, Şer/au'I-Menar (Molla Clıyi.ıri, Nuni'l-Envar, Ala Şerhi'l-Menar, İst ile birlikte), II, 255; Haskefi, Muhammed Alauddin 208

5 her suç falline isnad edilmeyecek ve her fail suçlu görülemeyecektir. 3. Manevi unsur: Suç fiili, failin serbest iradesi ile 12 ve suç olduğu bilinerek 13 gerçekleştirilmelidir. Buna suçkastıda dedil1ekte olup 14 ; asıl araştırmamız bu unsur etrafında sürdürülecektir. B. CEZAi SORUMLl:JLUKTA TARiHi $ÜREÇ İlkel toplumlarda suçluyu ceza.iandırabilmek için, suç ile suçlu arasındaki maddi irtibat yeterli görülmüştür. Suç failinin akıllı veya akılsız, insan veya hayvan, canlı veya ölü olması ai-asında fark gözetilmiyordu b. Ali, İfazatü'(envar Ala usul'il menar, thk., Muhammed Said ~1-Burhani, Basım yeri yok, 1992, s vd;!bn Melek, Şerhu'l-Menar, İst., Salalı Bilici Kitabevi, s.33 I, vd; Şevkani, Ali b. Muhamnied, İrşadü'l-:ftihul, Beyrut 1994, s.l7; Muhammed Hadiıl:ıi, Menafiu'd-dekaik fi şerhi mecamii'l-lakayık, Bosna, 1303, s. 281; Abdulvehhab Hellaf, İbn-i usuü'l:fikh, Daru'l-Kuveyt I 968, s. 137; Büyük Haydar Efendi, Usul-i Fıkıh Dersleri, İst., Meral Yayıiılan, ts.,s.465, A Kerim Zeydan, el-veciz, Dil.ru'r-ravza ts., s.67; Zekiyfıddin Şa'ban, İslôm Hukuk İbninin EsaslaTı, çev. 1. Kafi Dönmez, Ank. 1990, s.247 vd., Abdulkerim. Zeydan, Fıkıh Usulli, çev. Ruhi Özcan, İst. 1993, s.94 vd., Atar, Fahrettin, Fıkıh Usuli, İst. 1992, s.l43 vd., Zuhayli, en-nazariyyetü'l:fikhıyye, Beyrut 1993, s.l30 vd., Bardakoğlu, Ali, Ehüyet, DİA, X, ; el-mevsuatu'l-fıkhıyye, XXX, 261. İradesinde hür olmayanlann ve sahih iradesi bulunmayaniann sorumluluğu ile ilgili bilgi için bkz. Alızap 33/5; Nisa 4/92; En'am 6/119; Nahl ; İbn Mfice, Talak 15; Tirmizi, Hudud I; Nesefi, a.g.e., II, 260, 307; Haskefi, a.g.e., s.339; Serahsi, Ebu Bekr Muhammed b. Sehl, Temhidü'l-fusiil fi'l-usiil, İst. 1990, s. 121, Kil.sil.m, Alauddin Ebu Bekr b. Mesud, Bedaiu's-sanai ft tertibi'şşerai, Beyrut 1974, VII, 39, 40;!bnü'l-Kayyım el-cevziyye, et-turuku'lhükmiyye ft's-siyaseti'ş-şeriyye, Kahire ts., s.62; Abdulaziz Buharl, Keşfu'lesrar, ala Usuli Per.devi, Beyrut, 1994, IV, 448, 633; Hadirni, a.g.e. s.298; Kasım b. Kutluboğa, el-menar ft ımıl'il ilim (Alımed Ziyaeddin Kastamoni, Şerhu Muhtasari'l-menar ile birlikte), s. 12; Haydar Efendi, a.g.e., s.508 Kanunen belirlenmiş suçun bilinmeden işlenmesinin ceza! sorunlluluğa etkisi ile ilgili bilgi için bkz.!bn Kudame, Abdullah b. Alımed, el-muğni ve'ş-şerhu'lkebir, Beyrut 1984, IX, 343; Kar~fi, a.g.e., II, 150; Aroid~ Seyfuddin Ebu Hasan Ali b. muhammed, el-ikham fi usuü'l-ahkllm, I, 215 vd.,!bnü'l-kayytm, et Turuku'l-hükmiyye, s.64; Hil.dirni, a.g.e., s.283; Behnesi, el-mesuüyye, s.207 vd., Akşit, a.g.e., s.83; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 126; Dönmez, 1. Kafi, Cehalet; DİA, VII, ; Aydın, Hakkı, Hukuku Bibneme, Cumhuriyet Üniv. u UahiyatFak. Derg. I, 29. vd., Udeh,. a.g.e.,. II, 53.. Ergüney, a.g.e., s ıs. Geniş bigi için bkz. Arsa!, Sadri Maksudi, Umumi Hukuk Tarihi, İst. 1944, s.286; Rousselet, Marcel, Adalet Ta~ihi, çev. Adnan Cemgil, İst. 1963, s.io vd.; 209

6 Fransiz ihtilali sonrasında bu düşünce kınlarak, önce suç işieyenin yaşı ve.akli.durumunun cezanın hafifletilınesinde etlçisi lçabul edildi. Soncalan, h ür iradesi ile, suç olduğunu. bjlerek. suç. işleyeı;ıiıı. öezalaııdınlınası gerektiği, bu yetileri bulunmayaniann cezalandınlma:.lannın doğru olmayacağı çizgisine gelindj. Bununla birl~e, toplwnu bu tiir insaniann zararlanndan korumak için, önleyici tedbirlerin 'alınması gerekliydi. Bu a maçla, hukukun aradığı kişilik sahibi olmayan, suçlutara tazrninat cezalannın verileceği kabul edildi 16..., Çünkü İslam İslam toplumunda bu tür bir süreç yaşamruunıştır. Ceza Hukuku, prensip olarak, temyiz gücü bulunmayan ve serbest iradesi ile suç işlememiş kimseleri sorumlu tutmamıştır 17. Ancak toplumu bu insanların işleyebileceği suçların zaranndan korumak amacıyla, modern hukukta kabul edildiği gib~ bedeııl olmamak şartıyla, stıçlulaon cç.zalandınlabileceği kabul edilınjşt:ir 18 Çünkü İslfun ülkesmde canlar ve mallar dok:unuımazdır. Şen özürler, dokunulmazlık konusu olan şeyi ortadan kaldıramaz 19. Suç dolayısı ile şahsın sorumlu tutulup cezalandıhlmı.isı öncesinde, suçun failine isnadının mümkün olup olmadığı hususu çözümlenmiştir. Yani, akıllı olarak temyiz gücüne malik olmayan bireylere, herhangi bir tasarrufun isnad edilerneyeceği ilke olarak benimsenmiştir.. Bir diğer deyişle, akıllı olarak zihni gelişimini tamamlamış, temyiz kabiliyetini haiz olan, ceza.l yönden sorumlu tutulabilecektir 0 Sonuç olarak, cezalandırmaya.esas teşkil etmesi açısından, suçtaki. ı - ' manevi i.ınsuru. yorumlamada, şen ve beşeri hukukiann aynı çizgide bu- Udeh, a.g.e., II, 13 vd., Akşit, a.g.e., s.6 vd., Garçon, a.g.e., s.18; Taner, a.g.e., s.21; Şafak, a.g.e., s.45 vd. 16 Dörimezer-Erriıan, a.g.e., III, ; Akdemir, Sa1ih,İslôm Hukuku ve Mu. kayeseli Hukukta Kasdm Aşılması Meselesi Üzerine Bir Tedkik, İslami Araştırulalar Dergisi; Ank. 1986, II, s.25, 26; Tahir b. Aşur, İslôm Hukuk Felsefesi, çev. Vecdi Akyüz Mehmet Erdoğan, İst. 1988, s.325 vd. 17 Bulıari, Hudud 22; Tirmizi, Hudud 1;İbn Rüşdei-Hafid, Muhammed b. Ahmed, Bidayetü'l-müctelıid, Beyrut 1992, II, 510, 523, 569; Maverdi, a.g.e., s.375; Ebu Ya'la, a.g.e., s.268; İbn Abidin, HaşQıe, Beyrut, 1987, III, İbni Teyıniyye; Mecmuu fetva, XXVIII, 107; es-siyasetü'ş-şeriyye, beyrut ts., s. ll 1; Amir, et-ta'zir, s.l93 vd., en-zerka, Mustafa Ahmed, el-medhalu'l 'Jıkhı'l-ôm, Dımışk 1956, II, MeceUe md. 33, İbn Hazın, Ahmed b. Sa'd, el-muha/ja bi'l~iisô.r, Bey'rut ts., X, 216;Abdülaziz el-buhan, a.g.e., IV, 409, 418 vd. Şevkani, İrşadü'l-fuhul, s.17; Hallaf, a.g.e., s.l37; Ebu Zehra, İslôm Hukuk Metodolojisi, çev. A. Kadir Şener, Ank; 1990, s.288 vd., Uneybe, Muhanı.nled Behced, Milzekkir/it fi mebadi'l-fikhı 't-cinôi'l- İSlômi, Daruil-ittilıadi'1-Arabi, 1978, s

7 luştuklan söylenebilir. Nitekim İtalyan Ceza. Kanunu mad. 85/2 de kimlere suçun isnad edilerek sorumlu tutulabileceği hakkında şu açıklama mevcuttur: "isteme ve anlama kabiliyetini haiz olan kimse, isnad kaabiliyetine rnaliktir'.' 21, C. KUSURLULUK ilkesi Kusurluluk, suç olarak isimlendirilen somut olayda, suç işieyenin ruhsal durumunu yansıtan bir kavramdır 22 Bu kavram, hem suç hem de suçlu ile ilgilidir. Ceza hukukı.lnda, yapılan eylemin kötülük ve zararının boyutu yanında, :fuilinin kus~lu bir iradeye sahip olup olmadığı önem arzetınekt:edi? 3. Bilerek ve isteyerek suç sayılan hareketi yapan insanın ınidesi, hukuk nizarnı karşısnıda kusurlu bulunmakta, bu m hareket (ciirmi kast) sonucu ortaya çıkan :fiil de kusurlu vasfinı kazaıııruıktadı. Buna göre kusur; :fuilin bir başkasına zarar vereceğini bilerek, isteği ile.. bir :fiili işlemesi veya yapabileceği önleyici tedbirleri kullanması nedeniyle ilımalli davranmasıdır. BunlarÇlan birincisi kasdi kusur, ikincisi ise, taksiri kusur (hata) ismini alına.ktadı? 4, Tanımda belirtildiği gibi, kusurlu itadeli bir şalısm suçu kasıtlı suç, iradesi kusurlu olmamakla birlikte, bir kısım ilımalleri dolajrısı ile kusurlu görü!en şalısm işlediği suçada taksirli suç ya _da hata denmektedir. Hata ile işlenen suçlarda suçlunun sorumlu tutulınasnını hukuki esası, suçun engellenmesinde gösterdiği ilımal, tedbirleri kullanmadaki yetersizliğid.ic5. HukUkçulara göre, bu şalııs suçu gerçekleşmesini istemedi ise de, gerçekleşmemesi yönünde gerekeni yapmamıştır. Bu sebeple kusurludur. İslfun ceza hukukunda, kusurlu sorumluluk esas olmakla birlikte, kusursuz olarak sorumlu tutulma örneklerine de rastlanmaktadır 26. Bu, Dönmezer-Erman, a.g.e., III, 160. Güriz o, a.g.e., s Dönmezer, Cezai Mesuüyetin Esası, s.142; Kasani, Bedayi, VII, 39. Konu ile ilgili geniş bilgi için bkz. Cassas, a.g.e., Il, 192, 193; İbn Rüşd, a.g.e., II, 512; İbn Kudai:ne, Abdullah b. Aluned, el-muğni, Beyrut, 1984, IX, 321. Kasari, Bedayi, VII, 233 vd; Klasik fıkıh kaynaklannda kusur beşe kadar çıkanlmaktadır. Bunlar amd, şibh-i amd, hata, mecre'l-hata ve tesebbübdür. Bunların ilk ikisi kasdl' kusur, diğerleri ise taksiri kusur çeşitleridir. lleride amd, kasıt başhğı altında, şibh-i amd ise, kasdın aşılması ismi ile ele alınacaktır. Aynca bkz. Belgensay, M. Reşit, Kusur ve Hukuki Hata, İst. 1956, s.3; Behnesi, el Mesuliyye, s.l5; A. ŞerefGöZÜbüytik, Hukuka Giriş ve Hukukun TemelKavramlıırı, Aıık. 1973, s.l24. Güriz, a.g.e., s. 150; GözUbüyük, a.g.e., s Geniş bilgi için bkz. Ansay, Sabri Şakir, Hukuk Tarihinde İslam Hukuku,, İst. 1958, s.l29; İmre, Zahit, Doktrinde ve Tilrk Hukukunda Kusursuz Mesuliyet 211

8 mağdurun daha. fazla zarar görmesini. öiılemek, toplumun her kes~ birlikte düşünımikvetoplumu zarardalı korumak... ~ gibi değişik gayetere matlifbir uygulamadır: Nitekim günümüz beşeri hukukçulan arasmda.da~ kusursuz (objektif) sorumluluk ilkesi taraftar bulımilct:adır~ Şen hukukta, objektifsorumluluğun uygulandığı yerler, bedenle ilgili cezalar.olmayıp,_ tazminat türü _ceialardır 28. Yani, şahıslar objektif sorumluluk ilkesine göre cezalandınlıi'keıi, kısas, had gibi; qedene uygulanan cezalar, ınaıı cezalar şekline dönüşmektedir. Buna göre, İslam hukukiliıda m~ü ve cezai sorumluluk bir arada değerlendirilmektedir KusurlulUk ilkesi, suçlunuri ~rzusu, irade ve nzası ile ilgili oldu ğundan, s-ubjektif bir u.osurdur. Bunun üzeılıie kurulan soruinluluk ise, S\lbjektif sorumluluk ismini almaktadı~ 30. Muasır İslam hukukçulanndan bazısı kusur yerinı;: "isyan" terimini kullaıı:maktadır 1 Ancak, kanaatımızca, isyan kasdl kusuru ifade etse de, hataen suç işleyen şahsın ruhi halini anlatmamaktadır. Çünkü o şahısta suç kastımevcut değildir. Bjr diğer ifadeyle, isyan suç kasdı ile eşit görülebilirse de, yukanda anlatıldığı şekliyle kusuru kapsamayacaktır. Nitekim, yine muasır,islam ceza hukuku araştırmacılanndan Behnesi, benzeri gerçeklerle, kusur yerine isyan kavrrum kullma görüşünü tenkit etmiştir 32. D. iradie HÜRRiYETi İnsanın hukuken sorumlu tutulması, iradesinin hür olnıasma bağlıdır. İrade; isteıiıek, seçmek, tercih etmek anlamlanna gelmektedir 33. Istılahta değişik tarnınlan yapılmıştır. Bir tarife göre irade;."kişinin yine H a/ieri, İst. 1949, s.52; Tandoğan, Haluk, K us ura Dayanmayan Söz/eş me Dışı Sorumluluk Hukuku, Ank. 1981, -s.l3; Bilmen, ömer Nasubi, Hukuk-ı lsiamiyye ve istıioiıat-ı Fıkiıiyye Kamusu, İst. 1964, III, 53; Aydm, M. Akif, İsüim ve OsmanbHukukuAraştırmaları, İst. 1996, s, 109. Gözübüyük, a.g.e., s. 123; Dönmezer, Cezai Mesuliyetjn Esası, s.l62 vd. Udeh, a.g.e., II, I 7; Bardakoğlu, Ehliyet, DİA, X, 538. Güriz, a.g.e., s.l46; Karaman, Hayrettin, Mukayeseli İsüim Hukuku, İst. 1978, I, 238: Dörı:mezer-Erman; a.g.e., III, I; GözUbüyük, a.g.e., s Bkz. Udeh, a.g.e., I, 409, II, 37. Behnesi, el-mesuliyye, s.70. İbn Manzur, Lisanü'l-Arab, rvd md., el-kamusu'l-muhit, rud md.,ergüney, a;g;e., s.229; Bolay, S. Hayri, Felsefi Doktrinkr Sözliiğii, İsLI 979, s

9 kendisinin seçtiği gayetere göre, arnellerini tayin etme gücüdür 34." Buna göre irade sahibi bir varlık, arnellerini düşünüp, kendi seçtiği gayelere göre tayin etmektedir. Ceza hukukunun asıl ilgi sahası iradi hareketti~ 5. Tarih sürecinde, hem batı hem de İslam toplumlarında, insanların iradelerinde hür olup olınadıkıan, yatıi eylem ve hareketlerinin oluşumunda kendi etkilerinin bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak, bireylerin işledikleri fiillerden 4olayı sorumlu tutulup tutulriiayaca.klatı tartışılmıştır. Her iki toplumdaki irade hürriyeti ile ilgili tartışmalan burada özetlemek faydalı olacaktır. 1. İslam toplumundaki irade hürriyeti ile ilgili tartaşmalar üç ekol şeklindedir. a. Cebriye Ekolü 36 : Bunlara göre, insan iradesi hür olmayıp, Allah'ın kudret ve iradesi karşısında insanlar ıüzgar önündeki tüy gibidir. Bu nedenle, Allah'ın takdir ettiği şeyin dışına çıkılınası sözkonusu olmayıp, insan yaptıklanndan sorumlu değildir. b. Mutezile Ekolü 37 : Bu ekole göre, insan rradesinde hür olup, kendi fiilierini kendisi yaratmaktadır. Bu nedenle, insan yaptığı iyiliklere karşılık beklemekte, işlediği kötülüklerden ise sorumlu tutulmaktadır. c. Ehl-i Sünnet Ekolü 38 : Burada insan hürriyeti konusunda orta bir yol izlenmektedir. Ehl-i sünnetin göıüşüne göre, insan iradesinde hür olmakla birlikte, fiilieriılın yaratıcısı Allah'dır.. İnsanı sorumlu kılan husus, Yeprern, M. Saim, İrade Hürriyeti ve İmam Mtitiiridi, İst. ı980, s.28; Ayrıca bkz. el-kindi, Ebu İshak Yakup, Resliilil'l-felsefiyye, Mısır ı 950, s.168; Boıay, a.g.e., s.160. Behnesi, el-mesuliyye, s.69. Cebriyenin göriişleri ile ilgili geniş bilgi için bkz. el-eşari, Ebu'l-Hasan, Makalfüü'l-İslamiyyin, İst. 1929,I, 340; Şehristani, el-ni/el ve'n-nihal, Mısır 1948, I, 87; Bağdadi, Abdulkadir, el-fark beyne'l-fırak, Kahire 1910, s:ı88; Taftazani, Saadettin, Şerhu'l-akaid, İst. 1320, s.353; Topaloğlu, Bekir, Kelam İlmi (Giriş) İst. 1996, s.285, 86; Michael Cook, Earo/ Muslim dogma, London, 1981, s.23 vd. Geniş bilgi için bkz. Bir önceki dipnottaki kaynaklar ve ayrıca, Gölcük, Şerafettin, K e/am Açısından İnsan ve Fiilleri, İst. 1979, s. ı 79 vd., Seyyid Bey. Usul-i Fıkıh Dersleri (1rade, Kaza, Kader) İst. 1328; s.i0-13; Topaloğlu, a.g.e., s.286, 87; Michael Cook, a.g.e. s.l07, vd ve 37. dipnottaki kaynaklara ilave olarak bkz. Maturidi, et-tevhid, İst. 1953, s.310 vd; Yazıcıoğlu, M. Sait, Maturidi ve Nesefiye Göre İnsan Hürriyeti.Kavramı, İst. 1992, s.25, 26; Yeprem; s.30; Topaloğ1u, a.g.e., s.287,

10 Allah tarafından yaratılan fiilieri kesbetmesi, tercih etmesi ve kulun bu tercihinde serbest olmasıdır. Bazı ebi-i sünnet kelamcılan, insanın fiilinde iki yön bulunduğunu kabul etmişlerdir. Bu görüşe göre, fiilier yaratılma yönü ile Allah'a aittir. Aynı fiiller terçih edilme, seçilme yönü ile kula ait plqp, bu tercih sebebiyle iyi ve kötü fiillerden dolayı.insan karşılık ~örecelctir. Bu yoruınlfln ile, insanın sorumluluğunu makul bir delile dayaıruık.istemişlerdir. İslain toplumundaki.irade hürriyeti tartışmalan, görüldüğü gibi, insanın fiilierinin Allah tarafından önceden takdir edilmiş olup olmaması noktasında merkezleşmiştir. 2. Batı toplumlarmda irade Dıürriyeti tartışmaları şöyle gelişmiştir. a. Determinizm 39 : Bu ekole göre, olaylar. belirli nedenlerle doğmakta, her olay, olaylar zincirinde varolan neden-sgnuç ilişkisine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Olaylar aı:asmda nedensellik bağını bozabilecek herhangi bir güç bulunmamaktadır. İnsan iradesi de, genel nedensellik kanununa tabiidir. İnsanın kararlan kendi hür iradesinin sonucu sayılamaz. Evrensel determinizm kanunlan, tabiatı olduğu gibi, irisan hayatını da etkilemektedir. b. Endeterminizm 40 : Batı toplumlannda insan lıürriyeti bu ekol tarafindan sa'vunulınuştur. Quantum giziği kanunlannın 41 keşfedilmesi, endetenniıüzmin temellendirillip taraftar bulmasmda yardımcı olmuştur 42 Bu ekole göre, insan hürriyeti, sınırlı olsa da, suçlann işleninesinde tesiri mevcuttur. Bu yüzden insan sorumludur. Hatta irade ve anlayışı olmayan insaniann yapacaklan zararlardan toplumun korunması için gerekli ted,. birler alınmalıdır. Dini kaderiyecilik (cebriye) ile deterıninlsm arasmda 'sıkı bağlar bulunmakla birlikte, aralannda farklı. noktalar mevcuttur. Determinizm anlayışmda olaylar birbirlerini zincirleme olarak dete~e ederler ve bu bağh!ı.lcta bir çat!!>lcj!k, bir. kopu!duk yoktur. Bu yüzden, deterrninizrrıin Eins Mach, Bilgi ve Hata, çev. S. Esat, Ender,!st. 1935, s.35; Güriz, a.g.e., s. ı 05 vd., Udeh, a.g.e., II, 20-22; Yılmaz, Tahsin, Determinizm ve Hürriyet Problemi, ank 1972, s.30; Dönniezer, Cezai Mesuliyetin Esasi; s.144; Michael Cook, a.g.e., s.151, 156. Udeh, a.g.e., II, 20-22; Dönmezer, Cezai Mesuliyetin Esası, s. ı 52, 162; Erbay, Celal, İsliim Hukukunda Küçük/erin Himayesi, Bakü, 1995, s.73 vd; Michael CÖok; a.g~e., s. ıo7, ı 11,132. Bkz: MeydanLarousse, Kuvanta md. eprem, a.g.e., s.. 42 y '.:

11 hakimiyeti kördür. Kadercilikte ise, önceden takdir anlayışı mevcuttur. Bunda olayların takdir edilen noktaya gelinceye kadar birbirlerini zaruri olarak determine ettikleri görülmeyebilir. Determinizm anlayışında, hiçbir şekilde, hürriyete yer verilmediği halde, kaderdlikte, şekli de olsa, iradi karar hürriyetinden söz edilmektedir 43 ~ Günümüz dünyasında, ilke olarak, insanların iradelerinde hür oldukları varsayımı kabul edilmekte ve hukuken insanların yaptıklarından sorumlu oldukları benimsenmektedir. Zaten hukuk normlan bu kural üzerine bina edilmiştir. Ancak, ceza hukuku ile ilgili araştırma yapan ve hukuku uygulama durumundakiler, anzı olarak iradeninbaskı altına alınması (ikrah), hürriyetin kısıtlanması gibi durumlardaki şahsın sorumluluğunu tartışnuşlardır KASDIN MAHiYETi ve ÇEŞiTLERi A. MAHiYETi 1. Dilde kasat: Yönelmek 45, azmetmek 46, uygun bir zaman gözetmek47,... -e doğrulmak, niyet etmek 48, bir işi bilerek düşünerek yapmak 49 anlamlarına gelmektedir. Hukukta kullanılan "kasıt" terimi, Kur'an'da "teammüd" 50 ve müteammid" 51 şeklinde bulunmaktadır. Amd hatanın zıddı olup 52, buralar- 43 Yılmaz, a.g.e., s Konumuzia direk olarak ilgili bulunmaması sebebiyle, bu durumlarda şahsın sorumluluğu ile ilgili tartışmalara yer verilmedi. Konu ile ilgili geniş bilgi için bkz. Dedoksiyon (fukahan) metodu ile ele alınmış fıkıh usulü kaynaklarında ehliyetin anzalan bölümünde ikrah başlığı altında yer almaktadır. Aynca bkz. Serahsi, el-mebsfil, XXIV, 38; Taftazani, a.g.e., II, 789; A. Buhar!, a.g.e., IV, 382; İbnü'l-Kayyırn, İ'lam, III, 99, Ali Haydar, Dureru'l-lıukkam Serhi Mece/leti'l-ahkam, Lüban 1991, III, 15; İbn Abidin, a.g.e., V, 80; Ebu Safiyye, el-ikrah, Medine 1982; s ; Bilmen, a.g.e., VII, 270; Ebu Zehre, Suç ve Ceza, I; 445.:.463;ef..;!1.filkiyye venazariyyetü'l-akd, Daru'l-fıkri'l~Arabi, ts., s.41 1 vd.; Aydın, a.g.m., s ; Güleç, Hasa~, İslôm Hukukuna Göre İkrah 45 (Cebir), Dokuz Eylül Üniv.İlahiyat Fak. Derg. 1987, IV, Tehanevi, M. Ali, Keşşafu ıstılahati'l-:funun, lst. I 984, II, <1:3J9~ ~ 3 9 ~ 1 Lı 46 el-misbehu '1-Milnir, gsd md. 47 Buhari, Fedail7; Müslim, lman Şatıbf, Ebu Ishale, el-muvafakat, Beyrut, I 994, II, 608; Ali Haydar, ag.e;, I, 17; A. Zeydan, Akidlerde Kasdın RoliJ, s.353; Sa'di Ebu Ceyb, el-kamusu'l-:fıkhi lijgaten ve ıstı/ahan, Suriye 1988, s E rgüney, a.g.e., s Ahzab 33/5. Nisa 4/93, \.ı 215

12 da da, kasdi hareket anlamında kullanılmışlardır 53. Hadislerde ise, kasıt anlamında, daha çok, niyet 54 ve aınd 55 terimleri kullanılmaktadır. Niyet, tüm aınelleı'i kapsar 56 şekilde kıillalıılırken, am d kavramı, her defasında, bir suçun sıfatı olarak yer almaktadır 57 2~ Jstllahi anlamı ile kast: Suç kastı anlamında kullamlmaktadır. Suç kastı; yapılması yasaklanan tnıi ~eya terki ve ona terettüp eden neticeyi ar.zulıunaktır 58 Bir. diğer tarife göre; "iradenin, kendisine ceza tercltüp edecek bir fiille veya terk edecekbirfiile veya terke yönelmesidir" 59 Batı hukukçulan kasdın unsurlarında hayli farklı olduklanndan, birçok hukuk. sistemiııde kasıt talınnıallinanuştır. Ancak İtalyan Ceza Kanunu md..43'de kasıt şöyle tarif edilıhektedir 60 : "Kasıt, fail tarafından kendi icra ve ihmalinin neticesi olarak, oluşacak zararlı veya tehlikeli neticenin oluşmasını isternektir." görüşlere sahip Türk ceza hukuku otoritelerinden Dönmezer ve Ermen'in tercih ettikleri kasıt tarifi şöyledir: "Kasıt, sonucu. tasavvur edilen ve suç teşkil eden bir fiili gerçekleştirmeye yönelen iradedir. " Unsurları: a. Tahmin ve Tasavvur Unsuru 62 : Failin kasten hareket etmiş sayılabilıuesi içiı-ı, hukukeri suç sayılan hareketi önceden tasavvur ve tahayyül etmiş, zihninde canlandırmış, 52 Zebidi, Tacü'l-arus, amd md.. 53 Kurtubi, el-cami, V, 329; Cassas, a.g.e. III, 193; Ragıb el-isfahani, el-müfredat, s Buharf, Savm 21; Ebu Davud, Tahara 48; İbn Miice, Sadakat 1 O; ll. 55 Buhari, İlrrı 37; Müslim, Zühd 72; Ebu Dav11d, İlm 4; Ahmed b. Hanbel, IV, Buhari, Bedi'l-vahy I; İman 41; Müslim, İmare 155; ayrıca hadisin uygulama nln~ln~ ı'nın' ı.ı.~ 11-.n "Ti\naym.,ldl<'~l.nl..,,.r_ Ar.,.,.n; l;!nn"p lqsi':l., la "J"J aıaıuaı.ı y.1. V.n..L.ı. ıvı l.~.,...,"''-"...,..,..-~.,...,.,...,..,"'"l"il.._...,._,., u~ J"''._,..,_., o.r ---, Suyuti, el-eşbah, s.18 vd. '\',, 57 Nisa 4/93, Müslim, İman 160; Ebu Ya'la, a.g.e., s.272; Maverdi, a.g.e.;,s.380; Cassas, a.g.e., III, 192, I 93; Nevevi, el-minhac, IV, 3; Udeh, a.g.e., III; 14, 77; Ebu Zehra, Suç v~ Ceza, I, 126; Amir, a.g.e., s.39: 59 Ergüney, a.g.e., s.253; Behnesi, el Mesuliyye, s.69; Bilmen, a.g.e., III, 8, 9; Akşit, a.g.e., s Dönmezer-Ennan, a.g.e., m, Dönmezer-Ennan, a.g.e., m, G" unz,. a.g.e., s

13 Kaseli suçta, mutlaka suçu arzulayan kusurlu bir irade bulunmalıdır. Aynca bu unsur, ileride görüleceği gibi, failin neleri isteyip neleri istemediği, neticenin isteğinden a:z veya çok olması ve bunların cezaya etkisi konularında öneriıli bir kriter olacaktır. 4. Meşnıiyeti: İslam hukukunda belirlenmiş olan asli cezalar 68 kasıtlı suçlar içindir. Suçun suç kasdı ile işlenmiş olrtıası asıldır. Suçlunun suç kasdının olmadığı yönündeki iddiası, ancak delil sonucu kabul edilir. İşte bu kabuller nedeniyle, Kur'an ve sünnette, suçlar ve cezalarından bahsedilirken, her defasında, suç kasdı açıkça ifade edilmemiştir. Ancak bazı suçlarda, açıkça "kasıt" terimi kullaiıılmıştır 69 Çünkü, İslam hukukunda hayvaniara sorumluluk yüklenınediği için, suçlu.luk, insa.nııl arnellerine dayanmaktadır. Amel ise insana izafe edildiğinde, bilgi ve kasıtla gerçekleşen fiil anlamında kullanılmaktadır 70 Genel bir ifadeyle, naslarda kasdın aşıldığı ve kasıt sayılmayan durumlara değinilmiş, bunun dışındaki suçlarda asıl prensibin uygulanacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle, nasların ruhuna nüfuz eden İslam hukııkçulan, ittifakla, bütün suçlarda suç kasdım aramışlardır 71 İslamınjik günlerinden bu tarafa, kasıtlı ve hataen, işlenen suçlar farklı görülmüş 72, böylece suç ve ceza dengesi 73 gözetilmiştir 74 : "Hefeylem Ceza çeşitleri ile ilgili geniş bilgi için bkz. Dalgın, a.g.e., s Bkz. Nisa 4/93; Buhari, İlm 37, Cihad 155; Milsüm, Tevbe 53, Tefsir 20; Ebu Davud, lman 13; İbn Mfice, İkıime 93; Diyat 24; Darimi; Diyat 1.; Zeylei, Nasbu'ı-raye, IV, 327. Fiil, amel kavramlannın anlamı için bkz. Ragıb el-isfahani, el-müfredat fi ğaribi'l-kur'an, Matbaatü'l-fenniyye 1970, s.575 vd., Özbalıkçı, Reşit, Arap Dilinde ZamanAçısından Fiiller, İzmir 1996, s.3-4; Örnek olarak bkz. Hırabe suçlusundaki suç kastı için; a.g.e., VII, 91; Zina suçundaki kasıt için; Aliş, Muhammed, Menhu'l-ceül ala Muhtasarı Haül, Beyrut 1989, IX, 255; İbn Abidin, a.g.e., III, 141; Hırsızlık suç kastı için, Maverdi, iı.g.e., s.375; Ebu Yiila, a.g.e., s.268; İbn Rüşd, a.g.e., II, 547; Şirbini a.g.e., IV, 174; İçki suçundaki kasıt için; Rernli, a.g.e., VIII, 13; Aliş, a.g.e., IX, 348; Fetfivfiyı Hindiyye, IV, 53; Zina iftirası suç kastı için; Şirbini, a.g.e., IV, 155; Hureşi, Muhtasar, VIII, 86 İrtidat suçundaki kasit için; Serahsi, el-mebsuj, X, 123; İbn Kudame el-muğni, X, 73; Nevevi, Muhyiddin b. Şeref, el-mecmu' Şerhu'l-Müheueh, Cidde ts., XXI, 59; Bilmen, a.g.e., III, 66, 67. Nisa 4/92, 93; Şafii, a.g.e., VI, 176. Yunus 10/27; Şfıra 42/40. Bu hadisin uygulama alanlan ile ilgili bilgi için bkz.. Suyuti, el-eşbah. s.l8 vd., İbn Nüceym, el-eşbah, s.l4. vd., İbnü'l-Kayyım, İ'lamü'l-muvakkıili, III, 79; Şatıbi, et.muvafakat, II, 607 vd. 218

14 r l ı ı 1 yani onun suç olduğunu bilmiş olması. gerekmektedir 63,.Kas~tla taksir (hata) in ayrıldığı önemli nokta burasıdır. Taksirli suçlarda failin zilıninde, fiil öncesinde onunla alak:alı bir ön hazıriık, ön sezgi bulunınamaktadır 64. Ancak, ez-zerka kasıt için şahsın önceden işleyeceği suçu tasavvur ve planlama yapmasının gerekli olmadığını savunmaktadır. Ona göre, kasıt mücerret olarak suçu istemektir. Malımasani de aynı görüştedir.64a Ancak, bu görüşlertasavvurun kasdıi1 unsurlan arasında sayılmasına engel değildir. Çünkü, Yukanda belirtildiği gibi bizim kasdımız fail işleyeceği şeyin suç olduğunu bilmesidir. Suç öncesinde plan kurup kumiamanın cezaya etkisi ise ileride ~rtışılacak:tır.. ~azı.. hı.drukçular, yalnız 'bıi' unsurun bulunrılası halinde bile, mevcut suçun kasdi olaçağını. şavunmuşlardır. Ancak bu taktirde, özellikle günümüz dünyasında, her iür suçun tahmin edilme ve tasavvur edilebilme kapsamına dahil edilebileceği, burun da suçun kapsamını gerekenden fazla genişlemesine sebep olacağı gerekçesi ile tenkit edilmiştir 65. b. irade Unsuru 66 : Tasavvur ve tahmin etme, kısaca bilme, isternek demek değildir. 66 a Her ne kadar bir şeyi isteyenin o şeyi bildiği kabul edilebilirse de, bunun aksi doğru değildir. Bu nedenle, bilmenin tespitinden sonra, isteğin buna eklenip eklenmediğini araştırmak, kasdm mevcudiyeti için gereklidir. Yani kaseli harekette fail fiili ve sonucunu hür iradesi ile istemiş olmaiıdır Ebu Ya'la, a.g.e., s.269; Cassas, a.g.e., II, ı92; İbn Kudame, eş-şerhu'l-kehir, IX, 340; Gazzali, el-v asit, II, 596; İbn Nüceym, a.g.e., s.53; İbnü'l-Kayyun, İ'la.mu'l-muvakkin en Rahhi'l-alemin, Beyrut, l 99 ı, m, 90; Remli, a.g.e., vm, 13; Şatıbi, a.g.e., II; 625, 627; Bilmen, a.g.e., III, 204, 254; Yazır, Hamdi, Hak Dini Kur'an Dili, Eser Neşriyat ts., II, 1423; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 126; Karaman, İs11Jm Hukuku, I, 238; Karadaği, Ali Muhyiddin Ali, Mebdeu 'r-rıza fi'luktid, Beyrut 1985, I, 260; Erbay, a.g.e., s.77. ~.. Cassas, a.g.e., III, ı92; Günz, a.g.e., s. 150; Ebu Zehra, Suç ve Ceza, I, 343. ~Bkz. Zerka, el-medhal, II, 6ı8; Malunasani, Nazariyet'iU-amme üi- muceh& ve'l-ukud, I, ı4l. 65 Dönmezer-Erman, a.g.e., III, Serahsi, el-mebsat, X, ı 23; İbn Kudame, el-muğni, X, 108; İbn Şazm, a.g.e., X, 2 ı 6; Şirbini, Muhammed el"hatib, Muğni'l-muhtac ila ma' rifeti meani elfazı '1- minhac, Daru'l-fıkr ts., IV, ı74; Fetavliyı Hindiyye, çev, Mustafa Efe, Ank. Akçağ Yay. ts., IV, 53; İbn Abidin, a.g.e., III, I4ı; Bilmen, a.g.e., III, 230, 255; Karaman, İs11Jm Hukuku, I, ı 3 ı.. 66 " Gazzali, İtikadda Orta Yol, çev., E:,emal Işık, Ankara, ı97ı, s Şafii, el-ümm, VI, 5; Kasani, Bedayi, VII, 39; Hadirni, Menafi', s.298, 299; Erbay, a.g.e., s

15 ancak failinin kasdı doğrultusunda karşılık görecektir:ameller niyetiere.. edir"75 gor. 5. Kasıtla Yakın Anlamlı Terimler: Kasıt kavramının benzerlerinden ayırdedilebilmesi için, burada kısa bir mukayese yapılacaktır. a. irade: Bir fiili veya terlci mutlak olarak isternek anlamında bir kavramdır. iradede, iki şeyden biri, aralarıncia fark gözetilıneksizin istenmektedir 76. Ceza hukukunda irade, fallin uç sayılan fiili veyaterki istemesidir. İrade, bütün suçlarda gerekli olan bir unsurdur. Çünkü, irade olmadan fiilin varlığı veya şahsa isnadı mümkün olmayacaktır. Bu halde ise, şahıstan sorumluluk kalkmaktadır 77. b. ihtiyar: Alimierin çoğunluğuna göre, ihtiyar, birden fazla alternatifi olan şeyler arasından üstün olanını tercihetmektir 78. Buna göre, ihtiyar iradeden daha özel bir anlam içermekte 79 olup, düşünme ve ayırma gücünden sonra gelen irade olarak da tanımlanmaktadır 80. Hanefiler ihtiyarı, bir şeyi kastetmek ve irade etmek olarak tanırlar 81. c. Rıza: Rıza, bir şeyin vukı1una gönülden muvafakat etmektir 82. Istılahta, bir şeyi yapıp yapmamak şıklanndan birini tercih etmektir ki, ihtiyann tam 75 Buhari, Bedi'l-Vahy 1; lman 41; Müslim, İmare 155; Ebu Davud, Ta1ak ll; Tirmizi, Fedaili cihad 16; İbn Mace, Zühd Gazzali, İhya, I, 278; Kindi, a.g.e., s.61, Ergüney, a.g.e., s.229; M Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlü'ğü, İst. 1971, Il, 75: 77 Nesefi, Şerhu'l-menar, Il, 308; Şirazi, Şerhu'l-liima, s.277; İbn Nüceyın, el Eşbah, s.360 vd., A. Buhari, a.g.e., IV, 634; Behnesi, el-mesuliyye, s İbn Hazm, el-mulıallo, IX, 258; Hureşi, a.g.e., IX, '\. Karadağı, a.g.e.; I, 205, 206; Ergüney, a.g.e., s Kindi, a.g.e., s Emir Padişah, a.g.e.,. Il, 290; İbn Abidin, a.g.e., IV, 507; A. Buhari, a.g.e., IV, 632 Büyük Haydar Efendi, a.g.e., s.509. Zeydan, el-veciz, s.111; Ebu Zebra, el Milkiyye, s Bkz. Gazzali, İhya, IV, 624; Ebu Zehra, el-milkiyye, s.412, Zeyden, el-veciz, s. ll I. 219

16 ve kfunil derecesidir 83 Buna göre, her nza ihtiyan gerektirirse de, her ihtiyar nzayı gerekli kılmaz. Rıza, fiilin sonunu kasdetınek açısından, ihtiyardan daha ileridedir Rıza'nın rüknü, ehliyet ve kasıttır 85. Hanetilere göre ihtiyar ve nza ayn olmakla birlikte 85 a irade ve nza ihtiyar anlammda kullamldıldannda eşit görülmüştür. ssb Cumhur ise, ihtiyar ve nzayı irade ınanasında eşit görmektedir 86. d. Azm: Kesin karar vermek 87, sehat etmek anlamına gelen azın; bit fiilin yapılmasına veya terkine, o şey öncesinde kesin olarak karar vermek anlamında kullaıiılrnaktadır 88 Mutezile ise, fiil öncesindeki iradeyi azın olarak isimlendirıniştir 89. e. Kasıt: Usulcüler ve hukukçulara göre kasıt niyet anlammdadır 90. Ceza hukuku, istılahı olarak kasdı; bir fiil veya terkin sonuçlannın bilinip, kabullenilerek (razı olarak), onun gerçekleşmesi için, serbest irade ile hare' kete yönelmek, şeklinde tanımalamak müınkündür 1 83 İbn Abidin, a.g.e., IV, 507; Emir Padişah, a.g.e., IT, 290; A. buhari, a.g.e., IY, 1502; Ebu Zehra, İsliim Hukuku Metodolojisi, s.308; Ebu Safiyye, el-ikrah, Medine 1982,s.h., Kindi, a.g.e., s.70; ErgUney, a.g.e., s Ebu Safiyye, a.g.e., s.4; Ebu Zehra, el-milkiyye, s.200, 85 Karadağ, a.g.e., I, Nesefi, Şerhu'l-menar, II, 307; Haskefı, Usul, s.340; A. Buhari, a.g.e., IV, 631; Ebu Zelıra el-milkiyye, s b Taftazani, a.g.e., II, I 95; İbni Abidin, a.g.e., IV, 507; Emir Padişah, Teysiru'ttahrir, II, Hureşi, Şerh, V, 9; Gazzali, el-vasit, 221; Buhuti, Kaşşafu'l-kma, IT, 5; İbn Hazım, el-mulıalla, IX, 258; Karadaği, a.g.e., I, 227; Ebu Zehra, el-milkiyye, s.413, Ragıb el-isfahani, el-müfredat, s.334; Tehanevi, a.g.e., IT, 1340; Ahmed Ziyaeddi, Hulastitü'l-ejkar, s Bakara 2/227, 235; Bulıari, Talak 21; Müslim, Hacc 41; Ebu Ceyb, a.g.e., s.364; Ergüney, a.g.e., s.50; Behnesi, Nazariyyôt, s.40, Karadaği, a.g.e., I, 205; Şafiierden Şirbini'de aynı görüşü benimserniştir. Bkz. Şirbini, Muğni'l-muhtac, IV, Gazzali, el-vasit, Daru'l-ltısam 1983, ll, 596; Nevevi, el-mecmu, I, 309; İbn Nüceym, el-eş balı, s.29; Karafi, a.g.e., I, ı 78; İbnü'l"Kayyım, İ'lam, m, lll; Ayrıca niyet ile kasıt arasındaki nüanslar için bkz. Karadağ, a.g.e., I, , 259vd. 91 İbnü'l-Kayyım, İ'lam, III, 55; ErgUney, a.g.e., s.253; Aydın, a.g.e., s. lll. 220

17 . Arala:nhda nüans olmakla birlikte, azın ile kasıt eşit. anlamlı olarak da kullanılmaktadır. Ancak mütezile, fiil öncesindeki iradeye azın derken, fiili e birlikte mevcut olan iradeyi kasıtolarak nitelendirmiştir 2 Kasdı, azın esnasında vanlan kalbi kararlılığı eyleme dönüştürme atılımı olarak tamnilarsak, Mutezile'nin dikkat çekmek istediği farkı belirtmiş oluruz. Görüldüğü gibi, kasıt'kavramı, ~, ihtiyar, nza ve azınden oluşan bileşik bir kavram olup, psikoloji ile yakından ilgilidir. Buradan şu sonuca varılabilir. Kasıt, benzeri kavramlardan farklı ve daha özel ol:mak4t birlikte, onlardan birisinin yokluğu halinde, kendisinden: bahsedilemeyeecektir. ' 6. Kasıt öncesi Zihni Harek~tler;ve Kasıtla Alakası: Kasıt kalple ilgili zihinsel işlemlerden fiziki aleme en yakın olanıdır. Hiıkiık sahasina giren kasdi eylem, fiziki hali ile bu alemin, fiilin gerçekleştirilmesi nüıksadı lle iç alemin sınırlan içindedir. Kasıt, zihinsel işlemlerin en mükemmel olanlarındandır. Bu madde altında, kasıt.öncesinde kalbin fonksiyonlarından şahsın sorumlu tutulup tutulmayacağı hakkında, geriel çizgiler dahilinde, bilgi verilecektir 93 Bu mukayesenin,' şahsın sorumlu olduğu en alt sınırın belir' lenmesinde ve kasttan doğan sorumluluk çizgisinin tanınmasında faydalı olacağı ümit edihrtektedir.. İslam alimlerine göre,. kalbin fonksiyonlan.- en hafifinden yoğunu. na doğru olmak üzere- şöyle sıralanarak, şahsın din,1 açıdan sorumluluğu incelenmiştir. a. ei-hacis 94 : Akla gelen fikir, düşünce, hatıra gelen şey anlammı:lıı.dır. Bu kavram, şahsın. kalbine bir anda suç işleme veya iyilik yapma düşüncesinin doğup, hemen peşinden geçmesi halini anlatır. Bu, gelip geçici bir düşünce olduğundan, şahıs ondan sorumlu değildir. Çünkü, kalbi bu tür düşüncelerden tamamen korumak imkansızdır. İnsan ise, gücü yetmediği durumlarda sorumlu olınaz 95. b. ei-hitır: Akla gelen, hatıra gelen ve sahibini bir müddet meşgul edip, geçen şey anlamında:dır 6. Burada şahsın zihni bir zaman.bu dü Şirbini ise buna niyet demektedir: Muğni'l-muhtac, IV, 124; Tebanevi, a.g.e.,ii,-35. Buradaki sonnnluluk, di1nya alıkarnı açısından değildir. Çünko,. yeryüzündeki huk:ıık sistemleri zahire göre bükilm verirler. Buna göre, eyleme dönüştürmedikçe, fert herhangi bir düşoncesinden dolayı yargılanamaz. Bkz. Ali Haydar, a.g.e., I, 17. Bkz. Suyuti, el-eşbah, s.50, Karadaği, a.g.e., I, 203. Bak:ara, 2/286. Hadislerdekikullanımı için bkz: BuhariTevhid35; Bedi'l-halk, 8; Müslim, İman 313; Tirmizi, Cennet 15; Kindi, a.g.e., s.69; Gazzali, İhya, m,

18 şu.nce ile meşgul olur. -Ancak.fert bu tür düşüncenin kalbine gelmesine engel olamaz. Bu halde de, şahsa leh ve aleyhte bir sorumluluk yüklenmez. Çünkü, heıiüz düşücnesini meşgul eden şey; yapma yönünde niyetlenm<;:: miş, bunun yapılması için irade belirtmemişti? 7. İnsan, kalbinin kesbe1:tiği şeyden sorumlu ise 'de 98, burada kalbin kesbi henüz yoktur. Bu sebeple; şahsın sorumluluğu sözkonu,su değildii 9.,; ' ' '., c. Hadisu'n-nefs: İnsanın, zihnini meşgul eden şeyi yapıp yapmamak liüstisunda tereddüt gôstererek~ iç çatışmaya girişm.esi ~hajidir. Buna vehm 100 ve vesvese 101 de denir. Bu halde de şahıs, düşündüğünü yapma yönünde bir kararcı sahip. ojmadığında,n, sonunlu değildir 102. Bu devrede şahsın sorumlu tutulamayacağı hadis nassı ile sabittir 103. d. el.,hemm: Bir önceki durumda bulunan kalbi iç çatışnia halinin sona erip, o şeyin yapılması yönüne meyledilerek, çok. kesin ohnanıakla birlikte, karar verilmesi halidir 104. Ancak bu karardan dönülebilme ihtimali mevcuttur. Bu haldeki karar, bir iyilik yapmak içinse, sahibine onun karşılığı sevap olarak yazılmaktadır. Kötülük yapmak için verilmiş bir karar ise, onun kesin karar şekline dönüşüp dönüşmeyeceği veya kendisinden dönülme ihtimalinin fert tarafından kullanılıp kullanılmayacağı için beklenilmektedir. Bu kötü karardan dönülmesi halindesevap ya.zıhrken, dönülmeyip kesin karara dönüşerek eylem şeklini aldığında ise, 'günah yazılmaktadır105. Gazzali ise, bu halin eyleme dönüşinernesi Allah için olınadıkça şahsın günahkar olacağını belirtmektedir. 105 " Ancak bu taktirde, şahsın heıri kötü a melinden hem de hemminden dolayı sorumlu olacağı savunulmaktadır 106. e. el-azın: Kalbin kendi içinde düşünüp tartışıp, peşinden o şeyi yapmaya kesin kararını vermesi saflıasıdır 107. Buradaki karara kasıt da 97 Suyuti, el-eşbah, s.50; Şirbiıii, a.g.e., IV, En'am 6/ Kurtubi, a.g.e., III, Kindi, a.g.e., s Kaf, Müslim, İman 58; Kurtubi, a.g.e., III, 426; Gazza1i, İhya, III, 94, Buhari, Eyman Maide 5/1 1; Tevbe 9/13, 94; Yusuf 12/24; Müslim, Misafirin 204; İbn Mace, İkaırie 200; Ebu Davud, Salat Buhari, Rikak 31; M aslim, İman 59, 60; Darimi, Rikak, 70; İbn Mace, Zühd I. 105 Gazzali, İhya, III, Bkz. Suyuti, el-eşbah, s.sl.,, 107 Tehanevi, a.g.e., II, 1339; Zerkeşi, el Kamusu'l-muhit, IV, 151; el-mısbehu'lmünir, II, 57; Ahiııed Ziyaeddin, Hulasatü'l-Ejkar,s

19 denir. Bu karan, b,rann İcraata geçirilmesi takip eder 108 Bu karar ile fiilin gerçekleşmesi, elin;.tetiğe dokun"!jlması ile silabm ateşlemesi. Icicfur yakın mesafelidir. Ancak, şahsın elinde olmayan nedenler dolayısı ile, karan fiiliyata geçirerneme dulumu ayn olup, orada azınin uygulanmaması kendisini aşan bir duiurndur. Bu aşaıiıadaki karar; iyilik için olduğunda, sahibine sevap yazılacağı kuşkusuzdu:r 109. Ancak kötülük için verilnıiş bir karar olması halinde, yalni:z bu kesin kiıran sebebiyle, henüz ortada buna dayalı bir eylem mevc 1 ut değilken, dünyevi (hukuki) veya uhrev1 (dini) olarak sorumlu tutuhıp tutul~yacağı tartışılmıştır 110. : Hukıiken bu karar sebebiyle şahsın sorumlu tutulup tutulamayacağı ileride suça hazırlık ve suça teşebbüs anındaki kasıt başlıklan altında. incelenecektir; Biz burada, Uhrevi (dini) olarak şahsın bu karan sebebiyle, günahkar olup olmayacağı hakkında, özet bilgi vermekle yetineceğiz. aa. Kötülük işlernek için verilenkesin kararın günah oluşturacağı göri..işünde olanların delilleri: ı-. igönlünüzde olaniari açıga viırsaniz da, gizleseniz de (farkeünez). Allah onınıla sizi sorgliya çeker. Sorgudan sonra dilediğini a:ffeder, dilediğine azap eder... " 111 şeklindeki ayet. Her ne kadar bunun Bakara 2/286 ayeti ile neshedildiği görüşünde olanlar var ise de, neshedilmemiş, muhkem bir ayettir Şahsın yalan yere yemin etmek amacıyla yaptığı yeminlerden sorumlu tuhılup, bu maksad olmaksızın söylediği yemin lafızlanndan dolayı sorumlu olmadığı ile ilgili ayet İddet bekleyen kadınlarla evlenme düşüncesinin bu müddet içinde yasaklanmamış olması yanında, azın derecesindeki karann yasaklanmış olması ile ilgili ayee Kılıçları ile çarpışan iki müslümandan ölenin ve öldürenin cehen- 108 Kur'an'daki kullarumı için bkz. Bakara 2/227, 235; Al-i İnıran 3/159; Mi.ıhammed 47/21; Cassas, a.g.e., II, Bkz.. Buhari, Rikak 31; Müsüm, İman 206. no Cassas, a.g.e., IT, ; Şirbini, a.g.e., IV, 156; Suyuti, el-eşba!ı, s.51; Behnesi, Nazariyyaı, s ,... nı Bakara, 2/284. Aynca bkz. İsra 17/36; Bakara 2/ Cassas, a.g.e., II, 276; Kurtubi, a.g.e., lll, Bakara 2/ Bakara 2/

20 nemde'oluşu ileilgili hadlsıı 5. Bu hadiste, öleniri cehenneme gönderilme illeti olarak, OOUn da diğerini öldünne karamıda bujudmast gösteril!jlektedir 1 I~.. 5- İlhad. (masiyet), 117 ~urad eden. şahsın azapla yargılanacağı ile ilgili ayet 118, şahsın düşüncesinden soruını u hitulacağına de llldir.. 6- Tevbenin şartlarından birisi, hakkında bağışlanma talebinde bulunulan günaha tekrar dönüjrnemesi hususundaki azim (kesiıı karar)dıı.ı 19 B~ unsurun. bulunduğu pişmanhktevbe olarak nitelendirilmektedir. Aksi d~ tevbe olmayıp, işlediğigünahlardan şalııs ahirette hesaba çekilecektir: 7- Hased, kin, nefret, küfür, şirk... gibi durumların kalbin işleri olup, görünür bir tarafı. olmadığı halde sahibinin.sorumlu olduğu herkesin kabulüdür 120. Kalben geçeiı şeyler yapılınaclıkça şahsın sorumlu tutulmayacağı yönündeki hadis 121 genel aniariılı olup, insanlar arasındaki ilişkiler (dünyevi hükümler) için geçeı;lidir. Allah oile kııl arasındaki şeyleri kapsamaz122. Yoksa, yukarıda sayılan bir kısım hükniün kalbi duruma dayandığı ve hasedin, Jrufrün, şirkin hafam olduğunda hiçbir şüphe yok:tur. 8- Münafıklar için elem verici azap öngörülürken, azabın illeti olarak kalbierindeki hastalıklara dikkat çekilıniştir 123 bb. Kötülük işiemek için veri.ien kesin kararan günah oluşturmayacağı görüşünde olanların delilleri: 1- "Yüce Allah kullarını, kalbierinden geçirdikleri sebebiyle, eyleme dönüşmedikçe, sorumlu tutmayacağı'' ile ilgili salıili hadis 124 Hadiste kalbden geçenler hakkında tafsilat verilınediğiriden, mutlak. olarak bütün 115 Nesai, Tahrim 29; İbn Mace; Fiten ll. 116 İbnü'l-Kayyım, İ'lamu'l-muvakkiin, III, S uyutı,. e- le ş b. a h, s.51., Hacc 22/ Bkz. Kurtubi, a.g.e., V, 91; Sıddıki, Muhammed Allan, Delilü'l-falihin li turuki Riyazü's-salilsin, Kahire 1987, I, 79; Gazzali, İhyau ulumi'd-din, çev. Ahmed Serdaroğlu, İst. 1974, IV, 71; Dalgın, a.g.e. s.56, Cassas, a.g.e., II, 276; Nevevi, Ravza, vii, 285; Şirbini, a.g.e., IV, 124; Suyuti, el-eşbah, s.5 1; Behnesi, Nazariyyat, s.32 vd., Bu tür günahı:ti büyük günahlar sınıfinclıi göruldüğü ile ilgili olarak bkz. İbn Hacer el-heyteıiıi, İsiilm'da HelallaT ve Haramlar, çev. A. Serdaroğlu-L. Şentürk, İst. 1981; Gazzali, İhya, III; Buhari, Eyman Kurtubi, a.g.e., III, 418. Bakara 2/10. Buhari, Eyman 15; Müslim, İman

21 kalbi hareketler sözkonusu olmalıdır İslam tarihi boyunca, kesin olarak bilinen şey, bir kısım münafiklara müslüman muameleleri yapılmış, kalbierindeki kötü düşünceleri sebebiyle, sorguya çekilerek yargılanmamışlardır 126. Bu karşı1ıklı deliller şanrasında şöyle bir orta yol bulunabilecektir. Kalbden geçenlerden şahsın sorumlu tutulmayacağını'genel bir kural olarak kabul etmek yerine, kalbdeki kararın eyleme. ihtiyacı bulunup bulunmayışma göre tafsilat gözetrriek uygun olacaktır. Eyleme ihtiyaç duyan bir kısım kalbi kararlar, kesin karar (azm-kasd) şeklinde belinnişde olsa, eyleme dönüşmediği müddetçe, sahibi sorumlu tutulmayacaktır. Ancak, sadece kalbde olup biten, sevıne, nefretetme 127, kıskanma 128, inanmama 129 gibi kalbi hareketler, kalbde ke5inleştiğinde, sahibi bunlardan sorumlu olacaktır 130 Dışa yönelik eylemler hukuku ile ilgili olan "irtikabmdan önceki suçlar hakkında, kalbden geçeniere ceza verilmez" kuralını 131 içe dönük eylemler sahasında da işletmek, her zaman doğru olmayacaktır. B. ÇEŞiTLERi 1. Geçerli Oluşuna Göre: a. Sahih Kasat: Sahih kasıt, faili tam ehliyet sahibi olup, hukuken muteber olan zorlama (ikrah-ı mülki) 132 olmaksızın gerçekleşen kasıttır 133 Kasdm bu nevinde, kasıtta bulunması gereken, nza, ihtiyar, tasavvur ve bilme gibi unsurlar mevcuttur. Hukuken itibara alınmayan zorlama (ikrah-ı gayn mülci) altindaki şahsın kasdmm da sahih olduğu kabul edil- 125 Suyuti, el-eşbah, s.50. rn. -. Şafiı, el-umm, VII, 268; Ebu Zehra, Suç ve Ceza I, Örneğin kalben Hz. Peygambere buğzedenin mürted olduğu ile ilgili olarak.bkz. İbnü;l-Hfunam, Kemaleddin Muhammed b. Abdülvahid, Fethu'l-kadir, Beyrut ts., V, Kiskanmanın günah olduğu ile ilgili bkz. Ebu Davud, Edeb 44; Nesa1, Cilıad 8; İbn M/ice, Zühd lbn Nüceym, el-eşbah, s Cassas, a.g.e., II, 276, 277. ı~.... Behnesi, Nazariyyat, s.39, Taftazani, a.g.e., II, İbn Kudame, el-muğni, IX, 322; Ayni, Şerhu'l-menar (İbn Melek, Şerhu'lmenar ile birlikte) İst, 1965, s.369; Haskefi, a.g.e., s.340; A. Buhan, a.g.e., IV, 632; Haydar Efendi, a.g.e., s.509; Karadaği, a.g.e., I, 260; Karaman, İslam Hukuku, I

22 mektedir 134. Ceza hukukı.inda kendisine itibar edilen kasıt bu s~ kasıttır 135 b. Batı! Kasıt: Mecnun 136, sabi 137, temyiz çağına ulaşmamış kişi 138 gibi, ehliyet salıibi ~lmayan veya baskı (ikrah-ımülci) 139 altmffiıkj şahsın kastma bııtıl kasıt denir.. Burada fail, h~en kişilik sahibi olmadığı için, onun.iradeve tercihine itibar edilme~ektedir 140 Bunun sonucu olarak, bu şahsın kasdı yok hükmünde olup, cezai sorumluluk kalkınaktadır 141 c. Fasit Kasıt:. Bu kavram ban~filer tanümdan benimsenrıliştir. Onlara göre, ihtiyarmda müstakil olmayan, zorlama altmda bulunan bir şahsın kastma fasit kasıt denir. Bu haldeki şahıs, iradesini serbestçe belietebilme hürriyetine sahip olmadığı için, tercihinde nza bulunmarnakta ve böylece ihtiyan (kasdı) fasit olmaktadır 142. Hanefiler dışındaki hukukçularm birçoğu, bu haldeki şahsın 134 Taftani, a.g.e., II, İbn Kudame, eş-şerhu'l-kebir, IX, 324, 335; el-muğni, IX, 358; Şirazi, Şerhu'l Luma, tahk. Abdülınecid Türki, Beyrut 1988, s.270; Behnesi, el-mesuliyye, s.69; Ergüney, a.g.e., s İbn Kudame, ei-muğnf, IX, 322; İbn Nüceym, el-eşbalı, s.52; Taftazani, a.g.e., II, 736; İbn Abidin, a.g.e., ID, Mevsili, a.g.e., V, 41; Taftazani, a.g.e., II, 738; Haydar Efendi, a.g.e., s.487; Nesefi, Şerhill-Mezar (Nuru'l-envar ile birlikte) II, 261; 308, Leknevi, l(anieru'lekmar, Il, 261. Küçüğün cezai sorumluluğu ile ilgili geniş bilgi için bkz. Erbay, a.g.e., s.78-83; Aydın, M. akif, Çocuk, DİA VIII, Erbay, a.g.e., s Hanefiler bu haldeki kasdı fasit olarak nitelendirir Bkz. 133 nolu dipnot. İbnu'l-,Kayyım, İ'lam, III, İslam ceza hukukunda, suç failinde ehliyet için gerekli olan şartlardan (akıl ve baliğ) herhangi birinin yokluğu halinde cezai sorumluluk kalkmakta ve bu şahsın kasdına itibar edilıneyip yok kabul edilmektedir. Bu, bütün suçlar için aranmaktadır. Ancak bu vasıftaki suçlulara, kul haklarına karşı işledikleri suçlar sonunda mali ceza (tazminat) verilmektedir. 141 Ehliyeti noksan olan kimselerin hu.k:ukl durumu ile ilgili bilgi için bkz'. İbn Kudame, el-muğni, IX, 358; Nesefi, a.g.e., Şafii, el-ümm, VI, s; A. Buharf, a.g.e., IV, ; İbn Melek, Şerhu'l-Mezar, s ; Hallaf, a.g.e., s.l38; İzmiri, Haşiye, s.345; Karaman, İslfim Hukuku, I, 191 vd., II, 255 vd:, Erbay, a.g.e., s Taftazani, a.g.e., II, 789;. İbn Abidin, a.g.e., V, 80, 81; Hadiıni, a.g.e~, s.298; karadaği, iı.g.e., I, 206; Zeydan, el-veciz, s.ll1; İbn Melek, a.g.e., s.369; Haydar Efendi, a.g.e., s.509; Haskefı, a.g.e. s

CEZAi SORUMlIILUI,I AlASil

CEZAi SORUMlIILUI,I AlASil CEZAi SORUMlIILUI,I AlASil Yrd. ı.,~ Ir. Nlhıt IAıcnf GiRiş Ceza, $UÇ sonrasında sözkonusu olan bir kavramdır. İnsanlann işledikleri suçlardan şahsıolarak sorumlu tutulmalan] ve suç ile ceza arasında adaletin,

Detaylı

SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR. Objektif Ahlak Kuralları. Günah Sevap

SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR. Objektif Ahlak Kuralları. Günah Sevap k ı l ş a d Vatan p a t i K Butik acı H r e p l A GENEL KÜLTÜR SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR GENEL HUKUK BİLGİSİ Hukuk Ahlak Din Görgü Subjektif Ahlak Objektif Ahlak Dünyevi Kurallar Uhrevi Kurallar

Detaylı

3 Her çocuk Müslüman do ar.

3 Her çocuk Müslüman do ar. TAHR C * 1 Sözlerin en güzeli Allah ın kitabı, yolların en güzeli Muhammed in yoludur. Buhari, Edeb, 70; tisam, 2. z Müslim, Cuma, 43. z Nesai, Iydeyn, 22. z bn Mace, Mukaddime, 7. z Darimî, Mukaddime,

Detaylı

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34)

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34) Nisa [4] 34 Nuşûz Darabe Boşanmadan Önceki İşler Hz. Muhammed Hiç Kimseyi Dövmemiştir Dövmek Yasaklanmış Eşini Döven Hayırsızdır Ayetin Mantığı Kaynakça Kadınların Dövülmesi (Nisa [4] 34) Konusuna Farklı

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS FIKIH I İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS FIKIH I İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS FIKIH I İLH 307 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet 3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet Fikret İlkiz Anayasaya göre; herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu.

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu. Türk İslam Bilginleri: İslam dini insanların sadece inanç dünyalarını etkilemekle kalmamış, siyaset, ekonomi, sanat, bilim ve düşünce gibi hayatın tüm alanlarını da etkilemiş ve geliştirmiştir Tabiatı

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ I Ders No : 00700400 : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi Ön Koşul

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : KELAM TARİHİ Ders No : 0070040093 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : DİNLER ARASI İLİŞKİLER Ders No : 0070040203 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

Hulle'nin dayanağı âyet ve hadistir.

Hulle'nin dayanağı âyet ve hadistir. Bir İslâm hukuku terimi olarak; üç talakla boşanmış olan bir kadının, eski kocasına yeniden dönebilmesi için, üçüncü bir erkekle usûlüne göre evlenip, ölüm veya boşanma ile bu ikinci evliliğin sona ermesi

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun - 1881

ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi. ilahiyat faiül lesi DERGISI. lll! - lll SAYI: 10. Samsun - 1881 ONDOKUZ MAYIS ÜNiVERSiTESi ilahiyat faiül lesi lll! - lll DERGISI SAYI: 10,. Samsun - 1881 INilllKIZ MAYIS ONiVEIIiTEii ilahiyat falilieli IEI~ili Sayı : 10. Samsun 1998 Sahibi: ilahiyat Fakültesi Adına:

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR V İLH 403 7 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

NİKAH-II (Rükün ve Şartları)

NİKAH-II (Rükün ve Şartları) İSLAM HUKUKU-I DERS -8 NİKAH-II (Rükün ve ) Prof. Dr. Abdülaziz BAYINDIR & Doç. Dr. Servet BAYINDIR İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyeleri DERSİN AKIŞI Rükünleri Rükünlerde Aranan Şartlar

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? CEZA HUKUKU SUÇ Suçun Unsurları Suçun Türleri CEZA Ceza Hukukunun İlkeleri Cezai Sorumluluk CEZA HUKUKU "Ceza hukuku, devletin organlarınca suç sayılan

Detaylı

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Prof. Dr. Köse: Organ Bağışının Dinen Sakıncası Yoktur İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İzmir İl Müftülüğü ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU. 1. Kavram

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU. 1. Kavram İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU 1. Kavram I. TANIM, TERİM 2 1. Tanım 2 2. Terim 3 3. Ceza Hukukunun Meşruluğunun Temeli 3 II. CEZA HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELER 5 1. Hukuk Devleti İlkesi 5 2. İnsan Haysiyetinin

Detaylı

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998

Lisans Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 1994. Y. Lisans S. Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler /Temel İslam Bilimleri/Hadis 1998 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı :Muammer BAYRAKTUTAR 2. Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. 3. Görevi : Öğretim Üyesi/Dekan Yrd. 4. Görev Yeri : Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 5. İletişim : muammerbayraktutar@hotmail.com

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURÂN A ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR ILH333 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri...

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri... IGMG Islamische Gemeinschaft Millî Görüş e. V. İslam Toplumu Millî Görüş Eğitim Başkanlığı İÇİNDEKİLER Ders Kitapları Serisi Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11

Detaylı

Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri

Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri 1 ) İlahi kitapların sonuncusudur. 2 ) Allah tarafından koruma altına alınan değişikliğe uğramayan tek ilahi kitaptır. 3 ) Diğer ilahi

Detaylı

JJmi Dergi Cilt: 37 Sayı: 3 Temmuz-Ağustos-Eylül 2001

JJmi Dergi Cilt: 37 Sayı: 3 Temmuz-Ağustos-Eylül 2001 JJmi Dergi Cilt: 37 Sayı: 3 Temmuz-Ağustos-Eylül 2001 DiY ANET işleri BAŞKANLI GI Dini Yayınlar Dairesi Başkanlığı * Üç Ayda Bir Yayımlanır ISSN 1300-8498 Diyanet ilmi Dergi, Ankara: Diyanet işleri Başkanlığı

Detaylı

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler Hani, Rabbin meleklere, Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım demişti. Onlar, Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz sana hamd

Detaylı

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27 İslâmî akideyi en net ve sağlam şekliyle kabul eden topluluk. Bu deyim iki kelimeden meydana gelmiş bir isim tamlamasıdır. Terkibin birinci ismi olan fırka kelimesi için bk. "Fırak-ı Dalle". Naciye kelimesi

Detaylı

KUR AN ve SAHÂBE SEMPOZYUMU

KUR AN ve SAHÂBE SEMPOZYUMU XII. TEFSİR AKADEMİSYENLERİ KOORDİNASYON TOPLANTISI KUR AN ve SAHÂBE SEMPOZYUMU (22-23 MAYIS 2015 / SİVAS) Editör Prof. Dr. Hasan KESKİN Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR Sivas 2016 Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Ceza Hukukunda Rıza İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXIII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm

Detaylı

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 J ISSN 2146-7846 J Yayınlayan Kurum / Publishing Institution: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Bozok University Revelation Faculty Dil/Language: Türkçe, İngilizce, Arapça, Almanca,

Detaylı

Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri

Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri -Ders Planı- Dersin konusu: islamda kadının giyim-kuşamı [tesettür- örtünme] Ön hazırlık: İlgili tezler: ismail yıldız nesibe demirbağ

Detaylı

CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER

CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER İsmail ERCAN THEMIS CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII BİRİNCİ KISIM CEZA HUKUKUNA GİRİŞ BIRINCI BÖLÜM CEZA HUKUKU VE İŞLEVI I. CEZA HUKUKU... 19 II. CEZA HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ... 19 III.

Detaylı

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI)

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livata Haddi 71 LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livatanın cezası zina cezasından farklıdır. Her ikisinin vakıası birbirinden ayrıdır, birbirinden daha farklı durumları vardır. Livata,

Detaylı

Muharrem ayı nasıl değerlendirilmelidir?

Muharrem ayı nasıl değerlendirilmelidir? On5yirmi5.com Muharrem ayı nasıl değerlendirilmelidir? Muharrem ayı nasıl değerlendirilmelidir? Muharrem orucunun önemi nedir? Yayın Tarihi : 6 Kasım 2013 Çarşamba (oluşturma : 1/22/2017) Hayatın bütün

Detaylı

Hafta Konu Ön Hazırlık Öğretme Metodu

Hafta Konu Ön Hazırlık Öğretme Metodu Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TEFSİR II Ders No : 0070040090 Teorik : 4 Pratik : 0 Kredi : 4 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir.

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir. Hastalık ve Yolculukta: Eğer bir insan hasta ise ve yolcu ise onun için oruç tutmak Kur an-ı Kerim de yasaktır. Bazı insanlar ben hastayım ama oruç tutabilirim diyor veya yolcuyum ama tutabilirim diyor.

Detaylı

İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM DERS ADI ÖĞRETİM ELEMANI BÖLÜM SINIF ÖĞRETİM GRUP FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT HADİS TENKİDİ PROF.

İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM DERS ADI ÖĞRETİM ELEMANI BÖLÜM SINIF ÖĞRETİM GRUP FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT HADİS TENKİDİ PROF. İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT 3 1 1 HADİS TENKİDİ PROF. DR. ADİL YAVUZ İLAHİYAT 3 1 1 KUR'AN TARİHİ (KIRAAT) YRD. DOÇ. DR. ALİ ÇİFTCİ İLAHİYAT 3 1 1 DİNLER TARİHİNDE

Detaylı

OSMANLI PERSPEKTĠFĠNDEN MAĞDUR HAKLARI

OSMANLI PERSPEKTĠFĠNDEN MAĞDUR HAKLARI OSMANLI PERSPEKTĠFĠNDEN MAĞDUR HAKLARI I. Ġslam CezaHukukunda Mağdur Kavramı İslam CezaHukukunda, suçla ihlal edilen ya da tehlikeye sokulan hukukî değerin sahibi vesuçtan doğrudan doğruya zarar gören

Detaylı

İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma

İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma Question İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma (s.a)'nın mushafı hakkındaki sözleri idi. Allah-u Teâlâ tarafından Hz. Fatıma Zehra (s.a)'ya ilham edilen

Detaylı

Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok

Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok Question Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok kez karşılaşmaktayız, bu iki kavramdan maksat nedir? Answer: Kuran müfessirleri ayet ve rivayetlere

Detaylı

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? حكم تكر لعمر م يكو بينهما ] تريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza

Detaylı

sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 19 / 2009, s tanıtım-değerlendirme

sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 19 / 2009, s tanıtım-değerlendirme sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 19 / 2009, s. 251-255 tanıtım-değerlendirme KELÂM TARİHİNİN PROBLEMLERİ Muhit MERT, Ankara Okulu Yayınları, Ankara 2008, 160 s. Necmettin KUZU Kitap adından

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİNAL SINAVI TAKVİMİ TARİH SAAT DERSİN ADI SALON ÖĞRETİM ÜYESİ Mukayeseli Adab ve Erkanı Prof. Dr. Tahir YAREN Kıraat Farklılıklarının Manaya Etkisi Aşere,Takrib,Tayyibe

Detaylı

İSMAİL TAŞ, MEHMET HARMANCI, TAHİR ULUÇ,

İSMAİL TAŞ, MEHMET HARMANCI, TAHİR ULUÇ, Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İSLAM AHLAK ESASLARI VE FELSEFESİ Ders No : 0070040072 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ KURULU TOPLANTI TUTANAĞI

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ KURULU TOPLANTI TUTANAĞI T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ KURULU TOPLANTI TUTANAĞI Sayı : 47 Tarih : 04.09.2012 Toplantıda Bulunanlar : 1. Yrd. Doç. Dr. Süleyman TURAN, Müdür V. 2. Prof.

Detaylı

Tıpta bilirkişilik şu konuları kapsamaktadır:

Tıpta bilirkişilik şu konuları kapsamaktadır: ADLİ TIP PROSEDÜRÜ Tıpta bilirkişilik şu konuları kapsamaktadır: 1. Kriminal olaylarda meydana gelen lezyonların saptanıp tanınması 2. Travmatik lezyonların niteliğinin belirlenmesi 3. İnsana ait her türlü

Detaylı

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu

Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu Question Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu belirtir misiniz? Kur an ın lafızdan soyut olduğu bir merhale var mıdır? Answer: Her şeyin lâfzî

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Ders Adı : DİN PSİKOLOJİSİ Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri. Ön Koşul Dersleri

Ders Adı : DİN PSİKOLOJİSİ Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri. Ön Koşul Dersleri Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : DİN PSİKOLOJİSİ Ders No : 00004003 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI 13.00-14.15 Sarf ve Nahiv 13.00-14.15 İmla İnşa ve Okuma 1-A-B-C SINIFLARI (NORMAL VE

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

1- el-kavaidul- esasiyye lil- Lugatil-arabiyye (Arapça), Seyyid Ahmet el-haşimi.

1- el-kavaidul- esasiyye lil- Lugatil-arabiyye (Arapça), Seyyid Ahmet el-haşimi. القواعد كتب A-GRAMER KİTAPLAR 1- el-kavaidul- esasiyye lil- Lugatil-arabiyye (Arapça), Seyyid Ahmet el-haşimi. 2- Mebâdiul-arabiyye (I-IV Cüz ) Arapça, Muallim REŞİT, eş-şartuni. 3- Câmiud-durûsil-arabiyye

Detaylı

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır.

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Kur'an-ı Kerimde bir kimseye hayat vermenin adeta bütün insanlara hayat verme gibi

Detaylı

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler 3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar.

Detaylı

CEZA HUKUKU 13. Ünite:13. Yrd. Doç. Dr. Ayhan AK

CEZA HUKUKU 13. Ünite:13. Yrd. Doç. Dr. Ayhan AK Ünite:13 CEZA HUKUKU Yrd. Doç. Dr. Ayhan AK İLAHİYAT LİSANS TAMAMLAMA PROGRAMI Suç, Allah ın, had ve tazir cezalarıyla işlenmesini yasakladığı hukuka aykırı fiillerdir. Burada verilen had kavramının, kısas

Detaylı

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT PROGRAMI 2015-YAZ OKULUNDA AÇILAN DERSLER

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT PROGRAMI 2015-YAZ OKULUNDA AÇILAN DERSLER Ġlahiyat Fakültesi Bölüm/Anabilim İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT PROGRAMI 2015-YAZ OKULUNDA AÇILAN DERSLER Dalı/Program Kodu Dersin Adı T U K S Öğretim Üyesi Gurup 105 Kuran Okuma Tecvid

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS EVRENSEL İNSANİ DEĞERLER İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS EVRENSEL İNSANİ DEĞERLER İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS EVRENSEL İNSANİ DEĞERLER İLH320 6 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Tel (İş) : (04) 74458 Faks : (04) 06889 E-posta : durmusabdullah@yahoo.com Yazışma Adresi : Akdeniz Üniversitesi ahiyat Fakültesi Dumlupınar Bulvarı 07058 Kampüs ANTALYA Öğrenim

Detaylı

Tevrat ta Dabbe İncil de Dabbe İslam Kültüründe Dabbe Hadislerde Dabbetü l-arz Kur an da Dabbetü l-arz Kaynakça. Dabbetü l-arz

Tevrat ta Dabbe İncil de Dabbe İslam Kültüründe Dabbe Hadislerde Dabbetü l-arz Kur an da Dabbetü l-arz Kaynakça. Dabbetü l-arz Tevrat ta Dabbe İncil de Dabbe İslam Kültüründe Dabbe Hadislerde Dabbetü l-arz Kur an da Dabbetü l-arz Kaynakça Dabbetü l-arz Tevrat ta Dabbe Yahudi ve Hıristiyan Teolojisinde (Tanrı biliminde), İslam

Detaylı

ZAFER TALHA ÇİMEN 8/E - 1453

ZAFER TALHA ÇİMEN 8/E - 1453 ÖZEL EGE LİSESİ (ORTAOKULU) DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ KAZA VE KADER (Allah, herkesin ne yapacağını bilip yazdığına göre, insanların hayır işlemesinin bir anlamı var mı? İslam da İnsanın İradeli Fiilleri

Detaylı

Türkiye de Çocukların Terör Suçluluğu. Dr. Yusuf Solmaz BALO

Türkiye de Çocukların Terör Suçluluğu. Dr. Yusuf Solmaz BALO Türkiye de Çocukların Terör Suçluluğu Dr. Yusuf Solmaz BALO Anlatım planı Terör gerçekliği Güvenlik ihtiyacı Bu ihtiyacın Ceza Hukuku alanında karşılanması Ceza Kanunları (TCK, TMK) Yeni suç tipleri Mevcut

Detaylı

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır.

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır. İslam çok yüce bir dindir. Onun yüceliği ve büyüklüğü Kur an-ı Kerim in tam ve mükemmel talimatları ile Hazret-i Resûlüllah (S.A.V.) in bu talimatları kendi yaşamında bizzat uygulamasından kaynaklanmaktadır.

Detaylı

İLAHİYAT FAKÜLTELERİ XXI. KELÂM ANABİLİM DALI KOORDİNASYON TOPLANTISI ve KELÂM İLMİNDE METODOLOJİ SORUNU ULUSLARARASI SEMPOZYUMU

İLAHİYAT FAKÜLTELERİ XXI. KELÂM ANABİLİM DALI KOORDİNASYON TOPLANTISI ve KELÂM İLMİNDE METODOLOJİ SORUNU ULUSLARARASI SEMPOZYUMU İLAHİYAT FAKÜLTELERİ XXI. KELÂM ANABİLİM DALI KOORDİNASYON TOPLANTISI ve KELÂM İLMİNDE METODOLOJİ SORUNU ULUSLARARASI SEMPOZYUMU 13 Mayıs 2016 CUMA Yer: GAÜN Atatürk Kültür Merkezi 09.30 10.30 KUR ÂN TİLÂVETİ:

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ

Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Yrd. Doç. Dr. Abdullah DURMUŞ Tel (İş) : (04) 74458 Faks : (04) 06889 E-posta : durmusabdullah@yahoo.com Yazışma Adresi : Akdeniz Üniversitesi ahiyat Fakültesi Dumlupınar Bulvarı 07058 Kampüs ANTALYA Öğrenim

Detaylı

HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT LİSANS MÜFREDAT PROGRAMI

HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT LİSANS MÜFREDAT PROGRAMI HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLAHİYAT LİSANS MÜFREDAT PROGRAMI 1. SINIF 1. YARIYIL İLH101 KURAN OKUMA VE TECVİD I 4 0 4 4 İLH103 ARAP DİLİ VE BELAGATI I 4 0 4 4 İLH105 AKAİD ESASLARI 2 0 2 2

Detaylı

İÇİNDEKİLER KISALTMALAR...10 ÖNSÖZ...12 GİRİŞ...16 I- İSRÂ VE MİRAÇ KELİMELERİNİN MANALARI...16 II- TARİH BOYUNCA MİRAÇ TASAVVURLARI...18 A.

İÇİNDEKİLER KISALTMALAR...10 ÖNSÖZ...12 GİRİŞ...16 I- İSRÂ VE MİRAÇ KELİMELERİNİN MANALARI...16 II- TARİH BOYUNCA MİRAÇ TASAVVURLARI...18 A. İÇİNDEKİLER KISALTMALAR...10 ÖNSÖZ...12 GİRİŞ...16 I- İSRÂ VE MİRAÇ KELİMELERİNİN MANALARI...16 II- TARİH BOYUNCA MİRAÇ TASAVVURLARI...18 A. Eski Kavimlerde Miraç...18 1. Çeşitli Kabile Dinleri...19 2.

Detaylı

Basında Sorumluluk Rejimi. Medya Ve İletişim Ön Lisans Programı İLETİŞİM HUKUKU. Yrd. Doç. Dr. Nurhayat YOLOĞLU

Basında Sorumluluk Rejimi. Medya Ve İletişim Ön Lisans Programı İLETİŞİM HUKUKU. Yrd. Doç. Dr. Nurhayat YOLOĞLU Basında Sorumluluk Rejimi Ünite 8 Medya Ve İletişim Ön Lisans Programı İLETİŞİM HUKUKU Yrd. Doç. Dr. Nurhayat YOLOĞLU 1 Ünite 8 BASINDA SORUMLULUK REJİMİ Yrd. Doç. Dr. Nurhayat YOLOĞLU İçindekiler 8.1.

Detaylı

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin

Detaylı

1- Aşağıdakilerden hangisi suhuf gönderilen peygamberlerden biri değildir?

1- Aşağıdakilerden hangisi suhuf gönderilen peygamberlerden biri değildir? DİN KÜLTÜRÜ 6. SINIF 1. ÜNİTE TEST 1 1- Aşağıdakilerden hangisi suhuf gönderilen peygamberlerden biri a)hz. İbrahim b)hz. Yunus c)hz. Şit d)hz. Adem 2- Varlıklar hakkında düşünerek Allah ın varlığına ve

Detaylı

TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN. Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla

TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN. Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla (Farz kılınan oruç) sayılı günlerdir. Sizden kim, (o günlerde) hasta veya seferde ise o, (tutamadığı) günler sayısınca başka günlerde

Detaylı

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER DERS PLANI BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ, GENEL BİLGİLER, HUKUK DEVLETİ VE CEZA HUKUKU 1. CEZA HUKUKU KAVRAMI VE GÖREVİ I. CEZA HUKUKUNUN ANLAMI VE TANIMI II. MADDİ CEZA HUKUKU VE YAKIN

Detaylı

Sunabihi (Rah Aly.) anlatıyor: Ölüm döşeğinde yatmakta olan Ubade b. Samit'i (R.A.) ziyarete gittim. Onu gürünce ağladım. Ubade, "Dur biraz!

Sunabihi (Rah Aly.) anlatıyor: Ölüm döşeğinde yatmakta olan Ubade b. Samit'i (R.A.) ziyarete gittim. Onu gürünce ağladım. Ubade, Dur biraz! Sunabihi (Rah Aly.) anlatıyor: Ölüm döşeğinde yatmakta olan Ubade b. Samit'i (R.A.) ziyarete gittim. Onu gürünce ağladım. Ubade, "Dur biraz! Neden ağlıyorsun? Yeminle söylüyorum ki, biri hariç Resulullah'tan

Detaylı

Kolaylaştırınız, güçleştirmeyiniz, müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz. Buhârî, İlm, 12; Müslim, Cihâd, 6.

Kolaylaştırınız, güçleştirmeyiniz, müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz. Buhârî, İlm, 12; Müslim, Cihâd, 6. 40 HADİS 1 ( : : ) (Allah Rasûlü) Din nasihattır/samimiyettir buyurdu. Kime Yâ Rasûlallah? diye sorduk. O da; Allah a, Kitabına, Peygamberine, Müslümanların yöneticilerine ve bütün müslümanlara diye cevap

Detaylı

KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi. 5 (2005) s.89-113

KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi. 5 (2005) s.89-113 KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2005) s.89-113 Boşanma Sonucu Manevi Tazminat Olgusuna İslam Aile Hukuku Açısından Bir Yaklaşım Yard.Doç.Dr. Nuri KAHVECİ Özet Boşanma sırasında şayet kusursuz olan eşin

Detaylı

BAYRAM DALKILIÇ, HÜSAMETTİN ERDEM,

BAYRAM DALKILIÇ, HÜSAMETTİN ERDEM, Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : MANTIK Ders No : 0070040047 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi Ön

Detaylı

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 03-05 Ekim / October 2013 Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 2014 485 Â Â âm -i Sâ âm tarihinde yetlerdendir, - - â. Bu sebeple ve imâm Ebu, Mâlik, ve benzeri birçok âlime Sâ - kelâm âm eserlerinde mevc - kelâ

Detaylı

2.SINIF (2013 Müfredatlar) 3. YARIYIL 4. YARIYIL

2.SINIF (2013 Müfredatlar) 3. YARIYIL 4. YARIYIL ERCİYES ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı 1.ve 2.Öğretim (2010 ve Sonrası) Eğitim Planları HAZIRLIK SINIFI (YILLIK) KODU DERSİN ADI T U Kredi AKTS İLH001 ARAPÇA 26 0 26 26 Konu

Detaylı

Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127.

Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127. Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127. Elif Büşra DİLBAZ E-mail: ikkizzler_89@hotmail.com Nasslar ile hükümler arasındaki ilişkinin

Detaylı

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU

ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ELMALILI M. HAMDİ YAZIR SEMPOZYUMU 02 04 Kasım 2012, Antalya P r o g r a m 1. Gün (2 Kasım 2012 Cuma): Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Konferans Salonu, Kampüs

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ YÖNETİM KURULU TOPLANTI TUTANAĞI

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ YÖNETİM KURULU TOPLANTI TUTANAĞI T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ YÖNETİM KURULU TOPLANTI TUTANAĞI Sayı : 131 Tarih : 26.09.2013 Toplantıda Bulunanlar : 1. Prof. Dr. Salih Sabri YAVUZ, Müdür 2.

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Ali Bulut İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (01) 51 81 00 Mail : abulut@fsm.edu.tr. Doğum - Tarihi : 1.0.1973

Detaylı

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım.

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım. TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Rabbin kim? Rabbim Allah. 2 Dinin ne? Dinim İslam. 3 Kitabın ne? Kitabım Kur ân-ı Kerim. 4 Kimin kulusun? Allah ın kuluyum. 5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu

Detaylı

NİLÜFER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2012 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

NİLÜFER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2012 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI 24.07.2012 23.07.2012 TESİ 22.07.2012 21.07.2012 RTESİ 20.07.2012 19.07.2012 RAMAZAN TARİH GÜN VAKİT VAİZİN ADI VE SOYADI VA ZIN KONUSU NİLÜFER İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2012 YILI RAMAZAN AYI ÖZEL VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

Detaylı

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar 1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar İÇİNDEKİLER KUR AN NEDİR? KUR AN-IN AMACI? İNANÇ NEDİR İBADET NEDİR AHLAK NEDİR KISSALAR AYETLER KUR AN NEDİR? Kur an-ı Hakîm, alemlerin Rabbi olan Allah ın kelamıdır.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İSLAM EĞİTİM TARİHİ ILA323 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH 102 2 4+0 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ İlâhiyat Fakültesi Dekanlığı. REKTÖRLÜK MAKAMINA (Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı)

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ İlâhiyat Fakültesi Dekanlığı. REKTÖRLÜK MAKAMINA (Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı) T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ İlâhiyat Fakültesi Dekanlığı Sayı : 34394187-399- 24/04/2015 Konu : Lisans Öğretim Programı Değişiklik Önerisi REKTÖRLÜK MAKAMINA (Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı)

Detaylı

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr ANAYASAL KURALLAR Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir (Ay. m. 56/1). Çevreyi geliştirmek,

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ DİN PSİKOLOJİSİ ÖZEL SAYISI Prof. Dr. Kerim Yavuz Armağanı Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 12 Sayı 2 Temmuz-Aralık 2012 ÇUKUROVA

Detaylı

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü ] ريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme: Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 202-433 ح م ملسح القبعة والكوفية

Detaylı

TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV. (Panel Tanıtımı)

TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV. (Panel Tanıtımı) TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV (Panel Tanıtımı) Mehmet DEMİRTAŞ * Bir şehri kendisi yapan, ona şehir bilinci katan unsurların başında o şehrin tarihî ve kültürel

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ cilt XV, sayı 1, 2013/1

DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ cilt XV, sayı 1, 2013/1 DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ cilt XV, sayı 1, 2013/1 ULUSAL HAKEMLİ DERGİ CİLT: XV, SAYI: 1 2013/1 DİYARBAKIR / 2013 DİCLE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ D Ü İ F D ISSN: 1303-5231

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER FİNAL SINAVI (İkinci Öğretim Öğrencileri İçin) 11.06.2015 16:00

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER FİNAL SINAVI (İkinci Öğretim Öğrencileri İçin) 11.06.2015 16:00 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER FİNAL SINAVI (İkinci Öğretim Öğrencileri İçin) 11.06.2015 16:00 Açıklamalar: Sınav süresi 3 saattir. Cevaplarınızı tükenmez kalemle, okunaklı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: ÖMER FARUK HABERGETİREN DOĞUM YERİ VE TARİHİ: ŞANLIURFA/03.04.1968 ÖĞRENİM DURUMU: DOKTORA DERECE ANABİLİM DALI/BİLİM DALI 1 LİSANS SELÇUK İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2 YÜKSEK LİSANS 3 DOKTORA

Detaylı

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1 Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart 2016 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa

Detaylı

Bu sayının Hakemleri

Bu sayının Hakemleri Bu sayının Hakemleri Doç. Dr. Osman Aydınlı (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. Metin Bozkuş (Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. İbrahim Görener (Erciyes Üniversitesi İlahiyat

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 12 Sayı 1 Ocak-Haziran 2012 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2012 (12/1) Ocak-Haziran

Detaylı