MOĞOLİSTAN ÜLKE PROFİLİ. Hazırlayan BLİP ÇAKIR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MOĞOLİSTAN ÜLKE PROFİLİ. Hazırlayan BLİP ÇAKIR"

Transkript

1

2 İSTANBUL TİCARET ODASI Yayın No: MOĞOLİSTAN ÜLKE PROFİLİ Hazırlayan BLİP ÇAKIR

3 LEBİB YALKIN YAYIMLARI VE BASIM İŞLERİ A.Ş. TEL: (0212)

4 ÖNSÖZ Odamız 1995 yılından beri özellikle ihracatçılanmızın yararlanmalan amacıyla Ülke Profilleri Dizisi hazırlayıp üyelerimizin ve diğer ilgililerin bilgisine sunmaktadır. Bu kez Moğolistan ile gelişmesi beklenen ticari ilişkiler gözönüne alınarak "Moğolistan Ülke Profili" kitabı hazırlanmıştır. Masabaşı çalışma ve incelemeler sonucu hazırianan bu profil Moğolistan'ın ekonomisi, dış ticareti ve piyasa yapısıyla ilgili güncel bilgileri içermektedir. Bilindiği üzere, Moğolistan 1990 yılından bu yana, eski merkezi ve ekonomik sistemin yerine demokrasinin, ekonomik reform hareketlerinin işleriik kazandığı ve serbest piyasa ekonomisi kurallannın uygulandığı bir ülkedir. Bu geçiş sürecinde piyasa ekonomisi için mevcut yasalarda değişiklikler yapılarak özelleştirme, iç ve dış ticarette liberalizm, gümrük tarifeleri ve döviz kuru uygulamalan konusunda önemli gelişmeler sağlanmış ve makro ekonomik politikalar bu prensiplere göre belirienmiştir. Türkiye ile Moğolistan arasında 1992 yılında Ticari ve Ekonomik İşbiriiği Anlaşması, Aralık 1994'de Madencilik Anlaşması imzalanmış ve bu çerçevede bir Türk kuruluşu Moğolistan'ın en büyük gümüş madenini işletme hakkını almıştır. Eylül 1995'de Türkiye Cumhuriyeti ile Moğolistan arasında "Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması" imzalanmıştır İletişim ve ulaşım konusundaki gelirmeler sayesinde, iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin önümüzdeki yıllarda yoğunlaşması beklenmektedir. Odamızın, bu konuda üzerine düşen görevi her zaman olduğu gibi yerine getireceği kuşkusuzdur. Bu itibaria, Moğolistan Ülke Profili'nin ihracatçılanmıza, girişimci işadamlanmıza ve diğer ilgililere yararii olmasını diler, çalışmayı gerçekleştiren Etüt ve Araştırma Şubesi elemanı Elif Çakır'a ve yazımını gerçekleştiren Selma Subutay'a teşekkür ederim. Prof. Dr. İsmail Özaslan Genel Sekreter

5

6 İÇİNDEKİLER Sayfa No, 1. COĞRAFİ, SİYASİ VE DEMOGRAFİK YAPI Coğrafya ve İklim Konumu ve Yüzölçümü İklim ve Bitki Örtüsü Nüfus ve Demografik Yapı Nüfusun Etnik Yapısı, Dil ve Din Tarihi Yapı Siyasal Yapı 5 2. EKONOMİK YAPI Genel Ekonomik Durum Yapısal Değişim Makro Ekonomik Gelişmeler Sektörel Ekonomik Gelişim Başlıca Sektörler Tanm ve Hayvancılık Madencilik Sanayi İmalat Sanayi İnşaat Sektörü Hizmetler Haberleşme Ulaştırma Turizm İstihdam Ödemeler Dengesi ve Bütçe Genel Değerlendirme Yılı Tahmini Bütçe Uluslararası Destekler Özelleştirme DIŞ TİCARET Genel Olarak Dış Ticaret İhracat İthalat Moğolistan-Avrupa Ticari İlişkileri Dış Ticaret Mevzuatı İthalat ve Gümrük Mevzuatı Gümrük Tarifeleri İhracat Mevzuatı 33

7 3.6. Madde Bazında İthalat ve İhracata Uygulanan Yasak ve İzinler MOĞOLİSTAN-TÜRKİYE TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLERİ Genel Olarak Ekonomik ve Ticari İlişkiler Moğolistan'da İş ve Yatınm Olanaklan İŞ MEVZUATI Yabancı Yatınmlar ve Yabancı Sermaye Mevzuatı Sermaye Transferinin Serbestleştirilmesi Serbest Bölgeler Şirket Kuruluşu İŞADAMLARI İÇİN YARARLI BİLGİLER Pasaport ve Giriş İşlemleri Ne Zaman Gidilir? Hangi Ticari Dil Kullanılır? İlk Temaslarda Dikkat Edilmesi Gerekli Hususlar Nelerdir? Saat Resmi Tatiller Ölçü ve Para Birimi Ulaşım Çalışma Saatleri O.Moğolistan'daki Restoran ve Kafeler Moğolistan'daki Oteller Alışveriş Merkezleri TicaretOdalan Resmi Temsilcilikler Meslek Birlikleri Bazı ithalatçı ve İhracatçı Firmalann Listesi İnşaat Şirketleri Telekomünikasyon Firmalan Posta Hizmetleri Veren Firmalar Madencilik Firmalan Turizm Şirketleri 60

8 TABLOLAR LİSTESİ Sayfa No. Tablo 1: Nüfusun Dağılımı 3 Tablo 2: Cinsiyet ve Yaş Gruplanna Göre Nüfusun Dağılımı... 3 Tablo 3: Doğum, Ölüm ve Nüfus Artış Oranlan 4 Tablo 4: Başlıca Ekonomik Göstergeler 7 Tablo 5: GSYİH'nın Ülkelere Göre Dağılımı 9 Tablo 6: Hayvan Varlığı 10 Tablo 7: Tanm ve Hayvancılık Üretimi 11 Tablo 8: Altın Üretimi 13 Tablo 9: Kömür Üretim, İhracat ve İthalatı 14 Tablo 10: Telefon, Radyo ve TV Alıcılan 16 Tablo 11: Ülkeyi Ziyaret Edenlerin Sayısı 18 Tablo 12: İşgücü Sayısı 19 Tablo 13: Sektörlere Göre Çalışan Kişi Sayısı 19 Tablo 14: Ödemeler Dengesi 21 Tablo 15: Bütçe 21 Tablo 16: 1997 Yılı Bütçesi 22 Tablo 17: Dış Ticaret Değerleri 25 Tablo 18: Dış Ticaretin Ülkelere Göre Dağılımı 26 Tablo 19: İhraç Edilen Başlıca Ürünler 27 Tablo 20: Dış Ticaretin Ülkelere Göre Dağılımı 28 Tablo 21: İthal Edilen Başlıca Ürünler 30 Tablo 22: Moğolistan'dan İthal Ettiğimiz Başlıca Ürünler 35 Tablo 23: Moğolistan'a İhraç Ettiğimiz Başlıca Ürünler 36

9

10 1. COĞRAFİ, SİYASİ VE DEMOGRAFİK YAPI 1.1, Coğrafya ve İklim Konumu ve Yüzölçümü Orta Asya'nın kuzeyinde yeralan Moğolistan kuzeyde Rusya, diğer yönlerde ise Çin Halk Cumhuriyeti ile çevrilidir. Yüzölçümü km^ olan ülke doğu-batı doğrultusunda 2410 km boyunca uzanmakta ve kuzeygüney doğrultusunda en geniş yeri km'ye ulaşmaktadır. Yüzölçümü bakımından Asya kıtasının altıncı, dünyanın onsekizinci büyük ülkesi olmasına rağmen kıtanın en az nüfuslu ülkeleri arasında yer almaktadır. Uzun yıllar göçebe yaşam biçiminin egemen olduğu Moğolistan 20 yüzyılda çarpıcı bir gelişme göstererek her alanda oldukça ileri bir düzeye ulaşmıştır. Ortalama yüksekliği m'yi bulan Moğolistan'ın yaklaşık altıda beşi zengin çayırlann kapladığı hafif dalgalı steplerden oluşmıaktadır. Fiziksel özellikleri bakımından ülke üç ana coğrafi bölgeye aynimış olup, kuzeyde birer parmak gibi iç kesimlere doğru sokulan sıradağlar, bu dağlann arasında yeralan havzalar ve güneyde (uzanan) dev plato ve çöl kuşağı bulunmaktadır. Jeolojik oluşum bakımından yakın dönemdeki yükselmelerle ortaya çıkan dağlar batıdan doğuya üç ayn kuşak olarak sıralanmaktadır. En yüksek ve en uzun kuşağı oluşturan buzullarla kaplı Altay Dağlan kuzeybatı, güneydoğu doğrultusunda yaklaşık km boyunca uzanırken ülkenin en yüksek noktası Monh Hayrhan Dağı (4362 m) Altay sisteminin başlıca kolu olan Moğol Altaylannda yeralmaktadır. Ülkenin kuzeybatısında Altay ve Hangay dağlanyla Sovyet sınınndaki dağlar arasında sıkışmış olan ve Büyük Göller Bölgesi olarak bilinen bir havza kompleksi yeralmaktadır. Kuzey sının boyunca uzanan Havsgöl Orta Asya'nın en derin ve en büyük tatlı su gölüdür. Tuul (Tola) ve Orhun Nehirleri ülkenin en büyük su kaynaklandır İklim ve Bitki Örtüsü Moğolistan sık ve yaygın sıcaklık değişiminin yanısıra son derece düşük yağış miktanyla belirlenen sert bir kara iklimine sahiptir. Ülkede dört mevsim hüküm sürmektedir. Kışlar soğuk kuru, kısa süren yazlar ise sıcak geçer.günlük sıcaklık farklılığı bazen IS^C'ye kadar ulaşırken kum ve dolu fırtınalan birdenbire ortaya çıkabilir.

11 Başkent Ulanbator'da kış ortalama sıcaklığı -25 C, yaz ortalama sıcaklığı ise +20 C'dir. En soğuk geçen ay Ocak ayıdır ve ortalama yağış miktan 25.4 cm'dir. Yıllık yağışlann dörtte üçü Temmuz ve Ağustos aylannda düşerken dağlık kesimde mm arasında değişen yıllık yağış miktan, Gobi çölünde 125 mm'nin altına kadar inmektedir. Ülkenin kuzeyindeki sık ormanlar genellikle Sibirya Karaçamı, sedir, ladin, çam ve husağacından oluşur. Dağlann yüksek kesimlerindeki tayga ormanlan daha yukanda yerini ince otlara ve yer yer Alp Kuşağı çiçeklerine bırakır. Güneydeki kurak alanlann bitki örtüsü seyrek olmakla birlikte su kaynaklannın çevresinde karaağaç ve kavak kümelerine rastlanır Nüfus ve Demografik Yapı Nüfusun Etnik Yapısı, Dil ve Din Moğolistan nüfusunun büyük çoğunluğunu oluşturan Moğallar birkaç kola aynlır. Bu kollann en büyüğü olan Halhalann toplam nüfus içindeki oranı dörtte üçü geçer. Öteki önemli kollar arasında Buryatlar, Darbet Moğollan ve Dariganga Moğollan sayılabilir. Resmi dil Moğolca'nın Holha lehçesidir. Nüfusun yaklaşık %90'ı bu lehçeyi bilir. Aynca çeşitli Türk dilleri, Rusça ve Çince de konuşulur. Moğollar arasında en yaygın din olan Tibet Budacılığı etkisini önemli ölçüde yitirmiştir. Şaman ve Müslüman topluluklar da vardır. Eski teokratik devlet yapısının dayanağını oluşturan katı sınıflaşma 20 yüzyılda çözülerek yerini işçilerin ve köylülerin ağırlıkta olduğu yeni bir toplumsal dokuya bırakmıştır. 20.yüzyıl başlannda kötü sağlık koşullan ve yüksek ölüm oranı nedeniyle nüfusta görülen azalma, sonraki yıllarda alınan önlemlerle tersine bir eğilim içine girmiştir.

12 TABLO: 1 NÜFUSUN DAĞILIMI (Yıl Sonu Rakamları, 1000 Kişi) Yıllar Yılsonu Nüfus Erkek Kadın Erkek Kadın Km^'ye Düşen Kişi Sâyıst ,0 842,7 839,3 50,1 49,9 1, ,6 952,2 948,4 50,1 49,9 1, , , ,0 49,9 50,1 1, , , ,7 49,7 50,3 1, , , ,7 49,7 50,3 1,5 Kaynak: Mongolian Economy and Society in Moğolistan km^ başına 1.5 kişinin yaşadığı en düşük nüfus yoğunluğuna sahip ülkelerden biridir. 2,3 milyon olan nüfusun %7'sini Müslüman Kazaklar, %93'ünü Budist Moğollar oluşturur. Nüfusun %44'ü 16 yaşın altındadır. Başkent Ulanbator'un nüfusu ise 'dir. TABLO: 2 CİNSİYET VE YAŞ GRUPLARINA GÖRE NÜFUSUN DAĞILIMI Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Yaş Grubu Toplam 'in altında Kaynak: Mongolian Economy and Society in 1996.

13 TABLO: 3 DOĞUM, ÖLÜM VE NÜFUS ORANLARI (1000 Kişi İçin) Doğum 29,1 21,5 23,4 23,7 22,2 Ölüm 8,4 7,9 7,3 7,3 7,5 Nüfus Artış Oranları 20,7 13,6 16,1 16,4 14, Tarihi Yapı Bugünkü Moğolistan topraklannda Neolitik çağda küçük göçebe avcı ve çoban topluluklar yaşıyordu. Arkeolojik bulgular ve tarihsel veriler, hayvancılığa dayalı göçebe bir yaşam biçimi olan eski Moğol kabilelerinin otlaklan ve kamp yerleriyle belirli bir toprağa bağlı olduklannı göstermektedir Genellikle güçlü komşu devletlerinin yönetimi altında yaşayan Moğollar ilk kez Cengiz Han döneminde bağımsız ve birleşik bir güç olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Bu süreç aynı zamanda geleneksel klan ve kabile sisteminin çökmesi ve yerini hijerarşik feodal yapıya bırakması sonucunu doğurmuştur. Moğollar 1686'dan başlayarak Çin'e haraç ödemeye başlamış ve "Yaşayan Budhha" Mançulann egemenliğini tanımıştır. 18.yüzyılda Çinli köylülerin bölgeye göç etmelerinden ve sınırlarda büyük toprak sahiplerinin ortaya çıkmasından sonra bozkınn güneyinde kalan kesimlerde yaşayanlar yavaş yavaş öz kimliklerini kaybederek Çinlileşmiştir. 18.yüzyıl sonlanndan 20.yüzyıl başına kadar kendilerini toparlayamayan Moğollar 1912'de Mançu sülalesinin egemenliğinin sona ermesinden ve Çin'de Cumhuriyet ilan edilmesinden sonra aynlık yanlısı soylu Moğollar önderliğinde Çin egemenliğinden kurtulmak amacıyla Ruslardan destek alarak ayaklanmıştır. Bu hareket sonunda ülkenin güneydoğu kesimi (ya da iç Moğolistan) Çin'e bağlanırken kuzey kesimi (ya da dış Moğolistan) Rusya'nın koruması altına girmiştir. 1921'de Sovyet kuvvetleri tarafından işgal edilen dış Moğolistan 1924'de Moğolistan Halk Cumhuriyeti adını almfştır. Bağımsızlığı 1924'de SSCB, 1946'da Çin Halk Cumhuriyeti tarafından tanınan Moğolistan Halk Cumhuriyeti 1961'de Birleşmiş Milletler Örgütü'ne kabul edilmiştir.

14 Çin-Sovyet çekişmesinde SSCB saflannda yeralan Moğolistan Halk Cumhuriyeti 1962'de Camecon'a katılmış ve 1965'de SSCB'yle 20 yıllık bir bans ve dostluk anlaşması imzalamıştır. 1972'de Japonya ile diplomatik ilişkiler kurulmuş, 1974'de ise 2.Sombu'nun yerine Y.Tsedenbal Büyük Kurul (Halk Meclisi) başkanlığına seçilerek parti başkanlığı görevini üstlenmiştir. Y.Tsedenbal 1979'da da mareşal rütbesini alarak Savunma Konseyi'nin başkanı olmuştur Siyasal Yapı Moğolistan Demokratik Devrimi'nin en önemli özelliği banşçıl ve kansız olmasıdır. Demokratik reformlar sosyal yapıyı, devlet ideolojisini ve vatandaşın zihniyetini 5 yıl içinde kökten değiştirmiş olup. Doğu Avrupa ülkeleri ile karşılaştırdığımızda bu ilişkiler kararii ve sakin bir biçimde gerçekleşmiştir. Doğu Avrupa'daki demokratik devrimlerin etkisi Moğolistan'a 1990 yılında ulaşmıştır. O yılda; Moğolistan tarihinde ilk kez çok partili seçimler yapılmıştır. Sonuçta yeni bir Anayasa kabul edilmiş ve daha önceki Anayasada olmayan üç temel prensip üzerine kurulmuştur. Yeni Anayasa ile insan haklan, özel mülkiyet haklan ve güçler aynlığı ilkesine dayanan bir devlet yapısı oluşturulmuştur yılında yapılan seçimlerde; 1921 yılından beri ülkeyi yöneten ve 1990'da parlamentoda sandalyenin %60'ını ele geçirmiş olan Moğolistan Devrimci Halk Partisi zaferi kazanmıştır. Böylece 76 sandalyeli pariamentonun 71'ini kazanarak tekrar gücü eline almıştır. Ancak Marksist- Leninist ideolojilerini pazar ekonomisi ve Budizmden oluşan bir kanşım ile değiştiren, temel ilkelerinden vazgeçen eski koministlerin zaferi ekonomik ve politik alanda yapılan reformlan etkilememiştir. Reform hareketleri 1996 yılında da devam etmiş ve Haziran 96'da yapılan yeni seçimlerie Demokratik Birieşme Koalisyonu 76 sandalyenin ellisini kazanarak iktidara gelmiştir. Moğolistan Devrimci Halk Partisi ise 25 sandalyede kalmıştır. Hükümetin gerçekleştirdiği radikal reformlar Bakanlıklar 14'den 9'a düşürülerek ve Başbakan yardımcılannın yetkileri ellerinden alınarak yürüriüğe konmuştur. Reform hareketleri 1996 yılı sonunda hızlandınimış olup kilit konular tamamen veya kısmen kanunlaştınimıştır. Moğolistan'da 1996 yılı sonu itibariyle siyasi durum kararii ve sabittir. Bunun göstergesi yeni anayasanın kabulü, demokratik ve ekonomik reformlan destekleyen insanlann sayılanndaki artış ve nihayet Moğollann yapısındaki bans ve hoşgörüdür.

15 2. EKONOMİK YAPI 2.1. Genel Ekonomik Durum Yapısal Değişim Bağımsızlığını 1921'de kazanmış olmasına rağmen, "açık ekonomi" olma özelliğine ancak 1987'de şekillenen yeni ekonomik politikalar sonucu ulaşmıştır. Bu programla birlikte ekonomik yönetimin iyileştirilmesi, merkezi kontrolün azaltılması ve politik diyalogun yerleştirilmesi hedefleri ilk sıralan almıştır. Mart 1990'da geçici bir hükümet iş başına gelerek özel sektörün ekonomideki yerini arttırmaya ve ihracatı hızlandırmaya yönelik politikalann ilk uygulamalannı başlatmıştır. Temmuz 1990'da ilk çok partili seçimler yapılmış. Şubat 1992'de pazar ekonomisini işler hale getirmeyi ve özel mülkiyeti yerleştirmeyi hedefleyen yeni Anayasa kabul edilmiştir. Bu süreç içersinde gerçekleştirilen başlıca reform hareketleri şunlardır: - Çiftlik hayvanlannın özel mülkiyet konusu olmasını engelleyen kısıtlamalar kaldınlmıştır. - Ağustos 1990'da bankacılık sisteminde reform başlatılmış ve iki ticari banka kurulmuş, banka kredisi alma koşullan kolaylaştınimıştır yılında yürürlüğe giren özelleştirme programı ile kamu işletmelerinin %65'inin özelleştirilmesi planlanmıştır. Ulaştırma, haberleşme, madencilik ve Erdenet Bakır ile Molibedenum Kombinesi özelleştirme dışında tutulmuştur. - Ocak 1991'de fiyatlann serbestleştirilmesi için ilk adım atılmış ve perakende fiyatlann çoğu, tespit edilen bir tavan-taban aralığında olmak kaydıyla, pazar koşullannda belirlenmeye başlamıştır. - Mayıs 1991'de "Bankacılık Kanunu" yürürlüğe girmiş ve Merkez Bankası'nın işlevi ticari ve merkezi bankacılık olmak üzere iki yeni farklı tanım almıştır. - Özel sektöre ait kooperatifler ve diğer girişimcilere yönelik teşvik programlan geliştirilmiştir.

16 - 1991'de gümrük vergisi ve gelir vergisi yasaları çıkmış, 1992'de vergi tabanını genişletmeye ve sistemi daha esnek hale getirmeye yönelik reformlara başlanmıştır 'de yabancı sermayeyi teşvik etmek üzere, mineral kaynaklann çıkanmı ve işlenmesini de kapsayan bir "Yabancı Sermaye Yasası" çıkanimıştır. TABLO:4 BAŞLICA EKONOMİK GÖSTERGELER GSY H-1990 Fiyatlarıyla (Milyon Tg) Reel GSYİH Büyümesi (%) Enflasyon (%) Tüketici Fiyatlanyla Nüfus (milyon) İhracat Fob (Milyon $) İthalat Fob (Milyon $) Cari Hesap Dengesi (Milyon $) Rezervler (Altın Hariç) (Milyon $) Toplam Dış Borç Döviz Kuru (1 $= Tg) Kaynak: E.I.U. Contry Report 1st quarter Makro Ekonomik Gelişmeler yıllan arasında sanayideki, özellikle bakır üretimindeki artışa ve yeni termal elektrik kapasitesine paralel olarak ortalama %7 olarak gerçekleşen büyüme hızı, yıllannda %4.6'ya düşmüş, 1990'dan sonra ise hızla gerilemeye başlamıştır yılında meydana gelen %2.5'lik küçülmede en büyük etken inşaat sektöründeki gerilemedir. Büyüme hızının negatif değerlere düşmesinde politik reformlann daha öncelikli ele alınması, ekonomik reformlann henüz neticesini vermemiş olması ve üretim daralması rol oynamıştır. COMECON sisteminde ticari ilişkilerin zayıflamasının ve eski Sovyetler Birliği'nin finansal yardımlannın kesilmesinin de üretim düşmelerine büyük katkısı olmuştur. 1991'de özellikle ithalatta görülen %44'lük gerileme sonucu sınai

17 üretim için ithal girdi temininde zorluk yaşanmış, petrol ürünlerinin aralıklı ve düzensiz dağıtımı ve yedek parça kıtlığı yüzünden elektrik kesintilerinin artması da üretimi olumsuz etkilemiştir. Ekonomi 1991, 1992 ve 1993 yıllannda sırasıyla %9.5, %11.6 ve %3 dolayında küçülmeye devam etmiş, ancak bu süre dahilinde tanm sektöründe bir daralma meydana gelmemiş, perakende ticaret ve turizm sektöründe %15'in üzerinde büyüme gerçekleşmiştir yılında ekonomide iyileşme sinyalleri alınmış ve dört yılın ardından ilk olarak %2.1'lik büyüme sağlanmıştır yılında ekonomik durum bir önceki yıla kıyaslandığında şu gelişmeler dikkat çekicidir: - GSYİH'da büyüme, - Enflasyonun kontrol altına alınması, - Tanmsal üretimde artış, - Dış ticarette daralma, ancak dengenin korunması, - İşsizliğin artış hızının düşmesi yılında %6.1 olan büyüme hızındaki gelişme 1996'da da %2.6 olarak devam etmiştir. Ekonomik reformlann ve büyümenin devamı açısından Moğolistan ekonomisinin orta dönemde ihtiyaç duyduğu diğer iyileştirme hareketleri büyük ölçekli kamu kuruluşlannın iyileştirilmesi, özel sektörün finansmanına yönelik atılımlann yapılması ve sosyal dengelerin sağlanmasıdır , Sektörel Ekonomik Gelişim Doğal kaynaklan bakımından önemli bir ülke olan Moğolistan'ın ekonomisi; çeşitlilik gösteren bir yapıya sahip olup ağıriıklı olarak hayvancılık ve madenciliğe dayanır. Tanm sektörü (hayvancılık dahil olmak üzere) GSYİH'nın 1/3'ünden fazla gelir getirmektedir. Çiftlik hayvanlanndan sağlanan et, post, kaşmir ve yün sayesinde tanm sektöründeki katma değerin 3/4'ünü çiftlik hayvanlan, geri kalanını buğday ve sebze gibi tanmsal ürünler oluşturmaktadır. Endüstri sektörü GSYİH'nın %36'sı kadar gelir getirmekte olup madencilik, işlenmiş yün, kaşmir, deri, yiyecek ve inşaat ürünlerini kapsamaktadır.

18 TABLO: 5 GSYİH'NIN SEKTÖRLERE GÖRE DAĞILIMI (Cari Fiyatlarla-Milyon Tg) 1995 Endüstri Tarım İnşaat Ulaştırma Haberleşme Ticaret/Kamu İhaleleri Hizmetler Diğer Toplam GSYİH Kaynak: DİE 2.2. Başlıca Sektörler Tarım ve Hayvancılık Moğolistan ekonomisi son 30 yılda hızlı bir endüstrileşme sürecine girmesine rağmen tanm sektörü GSMH'da sahip olduğu %26'lik pay ile ekonominin temelini teşkil etmektedir. Tanm sektöründe toplam işgücünün %40'ı, kırsal nüfusun %95'i çalışmaktadır. Moğolistan ihracatının %44'ünü tanm ürünleri ve özellikle hayvansal ürünler oluşturmaktadır. Ülkedeki arazi, yapısı itibariyle hayvancılığa uygundur 29.3 milyon baş hayvan bulunan ülkede13.5 milyonunu koyunlar, 9.1 milyonunu keçiler, 3.5 milyonunu sığırlar, 2.8 milyonunu atlar, 0.36 milyonunu develer oluşturmaktadır. Hayvanlann yaklaşık %95'i özel sektörün mülkiyetindedir. Ülkede ekilebilir alan da fazlasıyla mevcuttur. Ancak ekim, mevsimin kısalığı ve yüksek ısı değişmeleri nedeniyle sınırlı gerçekleşmektedir. Başlıca üretim kalemleri yün, et, süt, deri, kaşmir ve kürktür yılı ile karşılaştırdığımızda hayvancılık 1996 yılı sonunda %2.5'luk bir büyüme ile en yüksek seviyesine ulaşmıştır.

19 TABLO: 6 HAYVAN VARLIĞI Deve At Sığır Koyun Keçi Toplam Kaynak: DİE Tablo 6'dan de görüldüğü gibi keçi sayısındaki artış iç ve dış piyasada kaşmire olan talebin artamsına paralel olarak yüksek seviyelere ulaşmıştır. At ve sığır sayılannda da artış görülmesin erağmen koyun sayısında son üç yılda muntazam bir düşüş yaşanmış olup deve sayısındaki düşüşün devam etmesi endişe vericidir arasındaki sürü hayvanlann çobanlannın sayılannda da çarpıcı bir artış görülmekte ve bu Gov-Altay, Bayankhongor, Dundgov ve Zavkhan bölgelerinde yoğunlaşmaktadır. Bu bölgelerde haberleşme ve altyapı gelişmemiş olup, dış piyasalara az giriş yapılır. Hayvan sürülerinin büyüklük (hacim) olarak artması ülke için sevindirici gibi gözükse de aslında hayvansal ürünlere dayalı endüstrilerin kötüye gittiğinin bir göstergesidir. Çünkü bunlar et kombinalanna veya tekstil fabrikalanna gönderilip değerlendirileceği yerde ülke içinde yığınlar halinde toplanıp kayıt dışı sınır ticaretince kullanılmaktadır. Aralıktan Şubat'a kadar süren kar yağışlan tüm ülkeyi etkisi altına almaktadır yılında cm arası yağan kar, hayvanlann otlamasını engellemiş ve özellikle at, sığır gibi hayvanlann ölümüne sebep olmuştur.

20 TABLO:7 TARIM VE HAYVANCILIK ÜRETİMİ (1000 Ton) Koyun-Keçi Eti Sığır Eti Domuz Eti Koyun Yünü Süt Yağ Yumurta Tahıllar Buğday Patates Sebzeler Kaynak: Mongolian Economy and Society in Tablodan da görüleceği gibi, en fazla üretimi yapılan ürünler süt, tahıllar, buğday, koyun ve keçi etidir. Tanmsal üretim iklim değişmelerine bağlı olarak gelişme göstermektedir.mevsimin kısalığı ve yüksek ısı değişmeleri ekimi olumsuz yönde etkilemektedir. Tahıl ve buğday üretiminde her geçen yıl düşüş görülmesine rağmen süt üretiminde artış görülmektedir Madencilik Endüstriyel çaplı ilk madencilik çalışmalan XX.yuzyilin başlannda altın madenciliği ile 1901'de, kömür ile de 1912'de başlamıştır. Maden sektörünün gelişimindeki en önemli aşama; 1970'li 80'li yıllarda eşit ilişkilere dayanan ortaklıklann kurulduğu dönemde başlamıştır. 1973'de Rus-Moğol ortaklığında Mongolsovtsretment (florit ve altın), 1980'de Çekoslavak-Moğal ortaklığında "Moğol Chekhoslovak Metal" kurulmuştur. Maden üretimi hacmi hızla büyümektedir. Son on yılda madencilik üretimi 18.7 defa artmıştır.

21 Günümüzde; maden endüstrisi, kömür, cevher madenciliği, inşaat malzemesi ve kimya endüstri hammaddeleri olarak yapılmaktadır. Bunlar; kömür, bakır, cevher ve konsantreleri; molibden, turgiten, merit, altın madenleri; inşaat malzemesi olarak kullanılan mermer vb. malzemelerdir. Ana üretim; bakır ve molibden konsantresi, kömür madenciliği ve floritten üretilen florit konsantresidir. Maden Yatakları ve Önemli Madenler Bakır En büyük endüstri tesisi Moğol-Rus ortaklığı ile üretilen Erdemir Bakır tesisidir. Ülke dış gelirinin %50'sini karşılamaktadır. Kurulu kapasitesi ton (%28'lik konsantre)/ yıl demirin kop cevher terörü ve teknik sorunlar nedeniyle 'lere düşmüştür öncesi dönemde Ural Balklarda fason olarak üretilen blinter bakır ve katet bakır dünyaya pazarlanmaktadır. Porfiri bir yatak olan zuhurdan yan ürün olarak molibden konsantresi de elde edilmektedir. 1991'de kurulan ortaklıkta %0.8 cu tenörde 7.5 milyon ton bakır cevheri; %0.018 mo içerikli ton molibden vardır. Yeni bir proje yine bakır-molibden cevheri olan Tsogoon Suvarga yatağıdır. 128 milyon cevher tenörlü yatakta %0.53 cu ve ton %0.018 Mo vardır. Yıllık satış ton konsantredir. Molibden Üretim, molibden konsantresi olarak Erdenet'de yan ürün halinde yapılmaktadır. Yıllık ton üretim vardır. Ana rezevler halen üretimin yapılmadığı Erdenet'in Oroo ve Tsagonchulut yataklandır. Aryn-Nuur'da Cu ve Mo olarak daha küçük yataklar tespit edilmiştir. Yıllık satış tondur.

22 Florit Çoğunluğu melez ve doğuda olan 60'dan fazla rezeırv tespit edilmiştir. Tahmini rezerv 18 milyon tondur. Bunlann birçoğu Berk, Karairag ve Ber-Onder bölgelerindedir. Ber-Onder'da 1970'lerden itibaren Rus-Moğol ortaklığı ile yılda ton üretilen cevherden ton konsantre üretimi gerçekleştirilmiştir. Bu bölgede 17 milyon tahmini rezervi 15 yatak ve 60'dan fazla oluşum bulunmuştur. Berkh'de 2 milyon ton rezervli 24 yatak, Kharaig'da 7 milyon ton rezervli 30 oluşum vardır. Üretim Moğol Rostreitment tarafından yapılmaktadır. Yıllık konsantre satışı 110 bin dolayındadır. Altın Moğolistan altın üretimi üç yoldan mümkündür. Birinci ve en büyük gelir sağlayacak olan üretimi henüz madenciliğin başlamadığı Kumari damarlannda yeralan hord rock depositlerden olacaktır. İkinci üretim halen irili ufaklı birçok devleti özel yan devlet ve yabancı sermayeli şirketler tarafından işletilen plaser yataklardır. Diğer üretim ise polimetil yataklar ve halen üretimi yapılan paofeik Bahr-molibden yataklanndan olmaktadır. Moğolistan hükümetinin son yıllarda uygulamaya koyduğu altın üretimi Celetine Programı ile üretim 10 kez arttıniması hedeflenmektedir. Boroo yatağı 3-4 gr/ton içeriği ve 40 tonluk metal Ar rezervi ile en büyük yataktır. Henüz bilinen üç büyük hard rock yatak daha vardır. Bunlardan Bumbet 17 ton rezev 7-30 gr/ton içeriği ile ilginç bir yataktır. Plaser yataklar belli bölgeler halindedir. Bunlardan Zoomar'da irili ufaklı 40 işletmede altın üretilmektedir, ancak sermaye ve teknoloji eksikliği nedeniyle istenen düzeyde değildir. Tuul'da da belli bir orandadır. Florit üretimi yapan ortaklık Zoomar'daki yatağında yılda 1 tona yakın altın üretmektedir. TABL0:

23 Kömür Moğolistan'da üretilen kömürün hemen tamamı enerji üretiminde kullanılmaktadır. Halen 17 lokasyonda yaklaşık 7 milyon ton/yıl üretim yapılmaktadır. 1991'de ton kömür Rusya'ya satılmıştır. Moğolistan tahmini kömür rezervleri %20'si taşkömür olmak üzere; 100 milyar ton olarak verilmektedir. 200'den fazla yataktan 42'sinde jeolojik çalışmalar tamamlanabilmiştir. En önemli üretim yataklan Boganur (6 milyon ton/yıl-3900 kcal/kg), Sharingal (2 milyon ton/yıl-3900 kcal/kg), Siveova (2 milyon ton rezerv vardır - açık üretme rezervi 564 milyon tondur, halen yıllık ton kömür üretilmekte)dir. Tawantolgai; 3.5 milyon ton toplam 1.5 milyon tonu koklaşabilir kömür rezervlidir kcal/kg'dır Yaklaşık 3000 sondajla yapılan arama çalışmalan sonucu 3-30 m. kalınlık, 16 ayn damar tespit edilmiştir. TABLO: 9 KÖMÜR ÜRETİM, İHRACAT VE İTHALATI Kömür Kömür Kömür Elektrik ithalatı üretimi (Ton} llıracatı (Ton) İthalatı (Ton) (Min.kw/h) Kaynak: DİE

24 Sanayi Sanayi sektörünün GSYİH içindeki payı %36, toplam işgücü içindeki payı %16'dır; dolayısıyla bu sektörde meydana gelen daralma ekonominin gelişmesini önemli ölçüde etkilemketedir yılı verilerine göre sanayi sektörü üretiminin %20'sinin özel sektörden kaynaklandığı tahmin edilmektedir; bir önceki yıla oranla özel sektörden kaynaklanan üretim artışı da %240 dolayındadır İmalat Sanayi 1993 yılının verilerine göre, imalat sektörünün toplam sanayi sektörü içindeki payı %60 dolayındadır. Öne çıkan alt sektörler ve imalat sektörü içindeki paylan sırasıyla gıda işleme (%33), tekstil (%13), deri ürünleri (%10) ve kimyasallardır. İmalat sektörünün yapısına bakıldığında, hayvancılık sektörüyle ilişkili ürünlerin ilk sıralan aldığı dikkati çekmektedir. Et ve mandıra ürünleri, tabakhane ürünleri, deri ve kürk ürünleri, kaşmir, yün eğirme ve dokuma, yünlü giysiler, battaniye ve halılar en önemli imalat ürünleridir. Mevsimsel özelliklerin etkisi nedeniyle, hayvancılık dışında tanma dayalı sanayi yok denecek kadar azdır, yalnız meşrubat, un ve unlu mamuller görece gelişmiş alanlardır. Hammadde temininin maliyetli oluşu, kaliteye henüz yeterince önem verilmemesi, girdi üretimindeki yetersizlik ve paketleme sektörü için gereken polietilen malzemeler ve mukavva gibi ara mallarda, yedek parçalarda ve petrolde ithalat bağımlılığı, üretim maliyetini artıran başlıca etkenlerdir. İmalat sektörünün son dört yıllık gelişimine bakıldığında; ekmek, sabun, konserve, sebze gibi iç piyasaya yönelik bazı mallann yanısıra mühendislik, altın, metal işleme ve demir-dışı metal konsantresi üretimindeki belirgin artışlar dikkat çekicidir. Aynca, özellikle sosis, salam gibi et ürünleri işleme, tahta işleme, kaşmir, şal gibi hazır giyim ve başta votka olmak üzere alkollü-alkolsüz içkilerin üretimi iyileşmiş olmakla birlikte, 1994 yılı itibariyle henüz dört yıl öncesinin seviyesi yakalanamamıştır. Üretiminde daralmanın devam ettiği diğer ürünler ise deri ürünleri ve başta keçe botlar olmak üzere bazı tekstil ürünleridir.

25 imalat sanayiinde ihracata yönelik üretim yapan sektörlerin başında demir-dışı maden cevherleri gelmektedir. Bunu, post ve deve tüyü gibi diğer yan işlenmiş ürünler takip etmektedir. Çelik ve çimento üretimi geçiş dönemi sürecinde öncelikli sektörler olarak ele alınmaktadır. Ülkenin kuzeyinde metal işleme ve yapı malzemeleri sektörleri için ara mal ihtiyacını karşılamay ayönelik fabrikalar yeralmaktadır İnşaat Sektörü DİE'nin istatistiklerine göre inşaat sektöründe 1996 yılında olumlu gelişmeler görülmüştür. Toplam 37.9 milyon $'lık yeni bina inşaası ve büyük ölçekli tamiratlar gerçekleştirilmiştir. Yol inşaası, köprüler, Buyant Ukhaa havaalanının genişletilmesi ve Ulanboter'a uzatılması işlemleri 15.2 milyon Tögrog tutmuştur ve bunlann çoğu dışanya yardım için yapılmıştır. Havaalanının genişletilmesi 1996 Aralık ayında gerçekleştirilmiştir. Moğol müteahhitler arazilerin ve evlerin özelleştirilmesi ile ilgili kanunlann yeni Anayasanın etkisi altında olmasının inşaat sektörünü teşvik edeceğini düşünüyorlar Hizmetler Haberleşme Moğolistan'da telefon şebekesi yetersiz ve oldukça eskidir; telefon ücretlerinin kullanım süresi ve uzaklık kriterleriyle belirlenmesi uygulamasına 1995 yılı başında geçilmiştir (önceleri sabit bir aylık masraf ödenmekteydi). Teleks ve faks kullanımı artmaktadır. TABLO: 10 TELEFON, RADYO VE TV ALICILARI (Bin) 1993 Telefon Radyo Alıcılan TV Alıcılan

26 1993 yılı verilerine göre ülkede, 1000 kişi başına 30 adet olmak üzere, toplam telefon bulunmaktadır yılında ise bunun 'in üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Posta hizmetlerinin de hız ve güvenilirlik açısından iyileştirmeye ihtiyacı vardır Ulaştırma Demiryollan Japon sermayesi yardımıyla yenilenmektedir yılında yenilenme çalışmalanna başlanan karayollan ağı yetersizdir; mevcut duruma göre yalnız km uzunluğunda karayolu bulunmaktadır ve bunun yalnız 1300 km'si kaldınm döşelidir. Orta ve büyük ölçekli sanayilerin bulunduğu merkezleri birbirine bağlayan karayolu ve demiryolu ağının iyileştirilmesi ve genişletilmesi gerekmektedir. Ulanbator'daki Buyant Ukhaa Havaalanının uluslararası standartlara uygun hale getirilmesine yönelik proje, Asya Kalkınma Bankası tarafından kredilendirilmektedir Turizm Moğolistan Asya'dan ve Batı'dan gelen ziyaretçiler için doğal ve kültürel etkinliklere sahip bir ülkedir. Ülkenin turistlere cazip gelen başlıca özellikleri şunlardır: Moğolistan'daki yeşil tepeler, stepler ve dağlar, Moğollann yerleştiği uluslararası turizmde eşsiz yeri olan kamplar, Yaban hayatı, vahşi hayvanlar ve yabani bitkiler, Develer, atlar, koyunlar ve çobanlann hayatı, Gobi Çölü. Özel İlgi Alanları: Moğolistan tarihi (Cengiz Han Dönemi) Budizm Amatör balıkçılık Kayak, rafting Dünyadaki en güzel dinozor kalıntılan.

27 TABLO: 11 ÜLKEYİ ZİYARET EDENLERİN SAYISI (1995) Ülkeler Ziyaretçi Sayısı Çin+Tayvan+Hong Hong Rusya Federasyonu Japonya ABD Almanya Güney Kore Birleşmiş Milletler Fransa Danimarka Avusturalya 892 İsveç 850 Hollanda 820 İtalya 648 Kuzey Kore 510 Kanada 318 Çek 316 Yeni Zelanda 312 Hindistan 305 İsviçre 302 Türkiye 300 Norveç 288 Diğer Ülkeler Toplam Kaynak: Doing Business in Mongolia, Moğolistan'ın en iyi ziyaretçileri Doğu Asya (Japonya, Tayvan, Hong Kong, Güney Kore), Batı Avrupa (Almanya, Fransa, İtalya, İskandinavya), Avusturalya ve ABD'den gelir. Bu ziyaretçiler hakkında henüz kesin bir sayı söylenmemiş olup Moğolistan tur düzenleyicilerinin tahminlerine göre 1995 yılı içinde ülkiye turist girmiştir. Turizm sektöründe henüz bir devlet tekeli oluşturulmamıştır ve bazı özel organizasyonlar ortaya çıkmıştır. 200 tane özel işletme devletten izin alarak turizm sektörünün içine girmiştir ve bunlann %15'i Moğollan dış ülkelere götürmek aynı zamanda dışardan yabancı turist getirmek için fuarlar düzenlemektedirler Bu

28 kuruluşların çoğu özellikle Avrupa'da olmak üzere kendilerine ortaklar bulmuşlardır İstihdam Yabancı Yatınm Kanunu'nun 24.maddesinde çalışma şartlanna ilişkin birtakım kurallar vardır. Yabancı sermaye ile kurulmuş bir firma öncelikle Moğolistan vatandaşlannı işe alacaktır ancak nüfus politikası ve Çalışma Bakanlığı'nın karanna göre profesyonellik ve özel bir ayncalık gerektiren işlerde yabancılar da alınabilir. Bir firma sicil (kayıt) yaptırdıktan sonra Moğolistan'ın yasal kuruluşlanndan sayılmaktadır ve çalışma ve sosyal güvenlik açısından Moğolistan kanunlannı uygular. Moğolistan İş Kanunu'nun 37.maddesinde işin kapasitesine ve kişinin performansına bağlı olarak ücretlerin belirlendiği belirtiliyor. Hükümetin 163 no'lu resmi karannda bu saat başına Tögrig olarak ayarlanmıştır. TABLO: 12 İŞGÜCÜ SAYISI (Bin) Toplam İşgücü Çalışan Sayısı İşsiz Sayısı İşsizlik oranı (%) Kaynak: Mongolian Economy and Society in TABLO: 13 SEKTÖRLERE GÖRE ÇALIŞAN KİŞİ SAYISI (Bin, Yılsonu) Endüstri Tan m İnşaat Ulaştırma ve letişim Sanayi ve Ticaret Toplam Kaynak: Mongolian Economy and Society in 1996.

29 Tablo 12'den de görüldüğü gibi 1996 yılında Moğolistan'ın ekonomik açıdan aktif nüfusu 847 bin civannda idi. Bunun 791 binini çalışanlar, 55 binini işsizler oluşturuyordu. İşsizlik oranı %6.5 olup giderek düşürülmeye çalışılmaktadır. İstihdam dağılımına bakıldığında tanm sektörü en büyük paya sahiptir. Onu ikinci olarak endüstri izlemektedir. Sanayi ve ticaret fazla gelişmemiş olup, en düşük paya sahip olan sektör inşaat sektörüdür Ödemeler Dengesi ve Bütçe Genel Değerlendirme Serbest piyasa ekonomisine geçiş sürecinde cari hesap dengesi bozulmaya yüztutmuştur. Dış ticaret açığının düşürülmesinde sağlanan basanlara karşın (1989'dan 1994'e kadar geçen 5 yıllık süre zarfında, 1993 yılında dış ticaret açığı GSYİH'nın %6'sına eşit olan 38 milyon $'a düşürülmüş, 1994'de ise 59.3 milyon $ olarak gerçekleştiği tahmin edilmektedir) bu açığın küçülmesi ihracat performansındaki iyileştirme sonucu sağlanmamış, aksine 1994 yılı itibariyle 1989 yılında gerçekleştirilenin ancak 1/4'ü olan ithalattaki ani ve keskin düşüşe bağlı olarak gerçekleştirilmiştir. İthalattaki düşüşe sebep olan Sovyet yardımının geri çekilmesi ülkenin finansal durumunu oldukça etkilemiştir yılında Moğolistan 2 milyar $'ın üzerinde (çoğunluğu Sovyetler Birliği'nden olmak üzere) mal ve hizmet ithalatı gerçekleştirilmiş olup, büyük kısmı dış yardımlarla karşılanan 1.2 milyar $'lık dış ticaret açığı vermiştir. Ülkedeki olumsuz ekonomik gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan döviz rezervlerindeki ani düşüşün ancak küçük bir bölümü ikili anlaşmalar ve uluslararası ticari krediler yolu ile telafi edilebilmiştir.

30 TABLO: 14 ÖDEMELER DENGESİ (Milyon Dolar) İhracat (Fob) İthalat (Fob) TİCARET DENGESİ Hizmet İthali Hizmet İhracı Mal ve Hizmetler Dengesi Diğer Gelirler Diğer Giderler Cari Transfer Gelirleri Cari Transfer Harcamalan CARI DENGE Doğrudan Yatırımlar Portföy Yatırımları Net Hata ve Noksan GENEL DENGE Kaynak: International Financial Statistics, June 1997 TABLO: 15 BÜTÇE (Milyon Tögrög) Açık veya Fazla Gelirler Bağışlar Harcamalar Borç Ödemeleri Kaynak: International Financial Statistics, June Moğolistan 1993 yılı sonunda ticari mallar ve hizmetler ihracatının tamamına eşit ve GSYİH'nın %60.5'ini teşkil eden 386 milyon dolar tutannda dış borç ödemesi yapmıştır. Bunun %12'si değişken yatınm oranına tabiidir. Eski Sovyetler Birliği ile imzalanan uzun vadeli borç ödemelerine ilişkin anlaşma 2000 yılına kadar ertelenmiştir. Almanya, Polonyo ve Çek Cumhuriyeti ile imzalanmış bulunan borç erteleme anlaşmalan ise halen yürürlükte bulunmaktadır.

31 Yılı Tahmini Bütçe 1997 yılı için hükümet milyar Tg. gelir, milyar Tg. gider olucağını tahmin ediyordu. Geçmiş yıllarda olduğu gibi aradaki fark yabancı yardımlarla kapatılacaktı. Eğitim, sağlık ve sosyal sigorta giderleri kamu kaynaklanndan karşılanmayacaktı. Çünkü bu sektörleri yöresel bütçeler destekliyordu. Mr.Josrai bütçeyi değerlendirdiğinde özellikle elektrik, benzin ve petrol gelirlerinin hesaplanmasında yanlışlık yapıldığını öne sürmüş ve yıllık enflasyonun düşürülmesi gerektiğini belirtmiştir. TABLO: YILI BÜTÇESİ Gelirler % Gelir Vergisi 18.9 Sosyal Güvenlik Primleri 14.5 Ticari Vergiler 13.1 Aksiz Vergileri 6.3 Petrol, Dizel, Benzin 3.1 Gümrük Vergileri 13.2 Diğer Vergiler 0.8 Gelir Dışı Vergiler 13.2 Parasal Gelirler 12.7 Dış Yardım 4.4 Harcamalar Kamu Hizmetleri 5.4 Savunma 8.1 Adalet 2.9 Eğitim 4.5 Sağlık 3.5 Sosyal Güvenlik 20.9 Belediye Hizmetleri 5.4 Spor, Kültür ve Eğlence 2.4 Enerji 3.7 Tanm ve Ormancılık 1.6 Mineraller, Madencilik ve İnşaat 1.0 Ulaşım ve Haberleşme 3.0 Kaynak: Mongol Messenger (ElU)

32 2.5. Uluslararası Destekler Sermaye hesaplarına göre, Moğolistan piyasa ekonomisine geçiş sürecini desteklemek için ikili ve çok uluslu anlaşmalarla dış yardımı sağlayabilmiştir. Bu sayede altyapı yatınmlan, eğitim için teknik yardım, kurum ve kuruluşlann gelişmesi, idari destek ve proje geliştirme konusunda yendien yapılanma çalışmalannı başlatmıştır. Moğolistan'a verilen hibe şeklindeki ve imtiyazlı krediler 1993'de 150 milyon dolara ulaşmış, 1995'de ise 210 milyon dolara kadar çıkmıştır Hibe olarak verilen krediler-ki çoğu teknik yardım projelerini içermektedir- 1993'de 10 milyon dolan aşmış, 1995'de ise büyük bir sıçrayış göstererek 40 milyon dolara yükselmiştir Özelleştirme Moğolistan'ın özelleştirme programı başlangıç itibariyle etkileyiciydi ve eski Sovyet Bloku Cumhuriyetleri içinde en başanlı olanıydı yılı sonunda üretim kesiminin %50'si, ticaret ve hizmet sektörünün yaklaşık tamamı özelleştirilmiş olup tamamında "geniş özelleştirme" gerçekleştirilmiştir. Tanm kooperatiflerinin %90'ından fazlası, devlet çiftliklerinin %75'inden fazlası özelleştirilmiş ve çiftlik hayvanlannın %90'ından fazlası özel mülkiyete devredilmiştir. Halen birçok büyük firma devlet kontrolünde kalmayı sürdürmektedir. "Özelleştirme Kanunu" kapsamında hisse senetleri 31 Mayıs 1991'den önce doğmuş olan tüm vatandaşlara dağıtılmıştır. Her bir kişi için ikincil piyasalarda el değiştirebilen (nominal değeri 1000 Tg) 3 adet kırmızı ve (nominal değeri 7000 Tg olan) 1 adet mavi senetler verilmiştir. Küçük özelleştirme; küçük özelleştirmede küçük işletmeler ve çiftlik hayvanlan işletmeleri kırmızı senetlerini kullanarak ve ihale bedelini artırarak özelleştirme ihalesi yaparlar. Kullanılmayan kırmızı senetler konut özelleştirilmesinde kullanılır. Büyük özelleştirme; Anonim Şirket statüsüne çevrilip Moğolistan Menkul Kıymetler Borsası'nda satışa sunulan büyük ölçekli teşekküller, devlet teşekkülleri ve kooperatiflerin özelleştirilmesi yöntemidir yılı sonunda 4004 teşekkülde 17.3 milyon Tg. değerinde aktif varlığın mülkiyet özelleştirilmesi transferi onaylanmıştır.

33 Tarımın özelleştirilmesi; tanmsal teşekküllerde özelleştirme küçük ve büyük özelleştirmeden farklıdır. Tanmsal hisse senetleri çiftçilere dağıtılmış olup halka açık değildir. Diğer özelleştirme türleri; 1996 Kasım ayında halen 203 tane devletin sahip olduğu teşekküller bulunmaktaydı. Bunlann 197'si mülkiyetin çoğunluğu devlete ait olan, 60'ı ise azınlığı devlete ait olan teşekküllerdir yılındaki yönetmeliğin 170.maddesinde devletin tamamen sahip olmak istediği 21 firma ve sınırlı ortaklık kurmak istediği 42 firma mevcuttu. Buna rağmen 1994 yılındaki 179 no'lu yönetmelik bunlann bazılannın özelleştirilmesini öngörüyordu ve hükümet 239 teşekküle ilaveten tamamen veya kısmen özelleştirmeyi kesinlikle kabul etti aynca 2000 yılına kadar devlet aktif varlıklannın %60'ını özelleştirmeyi kabul etti.

34 3. DIŞ TİCARET 3.1. Genel Olarak Dış Ticaret Moğolistan'ın 1996 yılı itibariyle ticaret hacmi milyon $'dır. Bunun milyon dolannı ithalat, milyon dolannı da ihracat oluşturmaktadır. Aşağıdaki tablodan da görüldüğü gibi dış ödemeler dengesi öteden beri açık vermektedir. TABLO: 17 DIŞ TİCARET DEĞERLERİ (FOB, Milyon $) İhracat İthalat Ticaret Hacmi Ticaret Dengesi , Kaynak: EIU Country Report, 1^'. Quarter Moğolistan dış ticaretinin tamamına yakınını başta Rusya ve BDT ülkeleri olmak üzere Sosyalist Blok ülkeleri ile yürütür yılı ihracatının %25.4'ünü İsviçre'ye yapmış olup, ikinci sırada Rusya gelmektedir. İthalatta ise %34.2'lik payla Rusya ilk sırada yeralmaktadır.

35 TABLO: 18 DIŞ TİCARETİN ÜLKELERE GÖRE YÜZDE DAĞILIMI 1990 İhracat (%) SSCB 78.3 Çekoslovakya 4.5 Bulgaristan 2.5 Macaristan 2.1 B.Almanya 2.1 İİİİJilİllİ SSCB 77.5 B.Almanya 4.1 Çekoslovakya 3.7 Çin 2.4 Macaristan İhracat (%) İsviçre 25.4 Rusya 20.6 Çin 17.7 Kazakistan 12.8 Güney Kore 8.0 İii:^iİJİiiiİt li Rusya 34.2 Japonya 17.5 Çin 14.6 Almanya 4.7 Kaynak: EIU Country Report, 1^'. Quarter 1997.

36 3,2. İhracat Moğolistan ihracat gelirlerinin 4/5'ini yaklaşık aynı paya sahip olan gıda ürünleri ve hammaddeler ile maden ve metallerden sağlar. Başlıca ihraç mallan bakır, molibden, kaşmir, florür konsantresi, yün ve deri giyim eşyalandır. TABLO: 19 İHRAÇ EDİLEN BAŞLICA ÜRÜNLER ölçü Birimi Flüorin Konsantresi Bin Ton Bakır Konsantresi Bin Ton Molibden Konsantresi Bin Ton Kömür Bin Ton Flörür Bin Ton Kullanılmış Bakır Ton Çimento Bin Ton Kereste Bin m^ İşlenmiş Odun Bin m^ İşlenmiş Yün Bin Ton Devetüyü Bin Ton Keçi Bin Ton At Yelesi Bin Ton At Derisi Bin Parça Koyun Derisi Bin Parça Keçi Derisi Bin Parça Orme İşleri Bin Parça Dikilmiş Giysiler Bin Parça Çelik Bin Ton Deri Bin Parça Deriden Giysiler Bin Parça Hah Milyon m^ Yün Battaniye Pin Parça Buğday Bin Ton Votka Bin Litre Et Bin Ton Bağırsak Bin Rulo Kaynak: DİE, 1996

37 ülke ticaretinde açık bir şekilde görülen çeşitlenme ticari ortamdaki kanşıklığın azalmasına ve ihracat gelirlerinin istikrarlı bir sekide artmasına sebep olmaktadır yılında CMEA Bloku ülkeleriyle yapılan ticaret bugün yanya düşmüştür. Buna rağmen Moğolistan bakır madeninin büyük bir çoğunluğunu Rusya'ya satmakta ve petrol ihtiyacının büyük bir kısmınırusya'dan karşılamaktadır. Moğolistan toplam ticaretindeki payı düşmekte olan Rusya halen %30 oranında bir paya sahiptir. TABLO: 20 DIŞ TİCARETİN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (Milyon Dolar) İhracat Değer İthalat De er Ülkeler 1dd Avusturya Belçika Bulgaristan Çek Cumhuriyeti Çin Danimarka Fransa Almanya Hong Kong Macaristan İtalya Japonya Kore Kazakistan Hollanda Polonya Singapur İsviçre İngiltere ABD Rusya G.Kore Toplam Kaynak; DİE, 1996

38 Çin'in 1989 yılında toplam dış ticaretteki payı %1 iken, bu oran 1996 yılında %14'e çıkmıştır. Çin'e yapılan ihracatın büyük bir kısmını kaşmir, yün ve deri oluşturmaktadır. Bunun yanında Moğolistan, Çin ile Rusya arasında yapılan kara ticaretinden de; Rus hammaddelerini Çin'e Çin tüketim mallannı da Rusya'ya ulaştırmak yoluyla kar elde etmektedir. 1989'da Japonya'nın Moğolistan toplam ticaretindeki payı %2'den az iken, 1993'de %5'e yükselmiş, 1994'de %10 dolaylanna çıkmıştır. Bu durum Japonya'nın hızla önemli bir ticaret ortağı durumuna geldiğini göstermektedir. 1994'deki bu trend ticarette Rusya Federasyonu'na olan bağımlılığın daha da düştüğünü, bunun yanısıra G.Kore, Hong Kong, İsviçre gibi ülkelerle ticaretin arttığını ortaya koymaktadır yılında ihracatın %20'sini ve ithalatın %15'ini oluşturan takas ticareti, önemli fakat giderek azalan bir rol oynamaktadır. Moğolistan'da kırsal kesimlerdeki takas ticareti bölgesel ekonomi için hala büyük bir önem arzetmektedir. 3.3, İthalat 1993 yılında genel ticaret içinde ithalatın oranı %59.9'dur. Bunun %29.57ini takas, %10.6'sını diğer ticaret şekilleri oluşturmuştur yılında Moğolistan ptrol ithalatını azaltmak ve kaşmir ihracatını teşvik etmek suretiyle ilk defa ticaret fazlasına ulaşma politikası izlemiştir.

39 TABLO: 21 İTHAL EDİLEN BAŞLICA ÜRÜNLER Ölçü Birimi Turna Adet Ekskavatör Adet Traktör Adet Kamyon Adet Otobüs Adet Otomobil Adet Dizel Yağı Bin Ton Benzin Bin Ton Makina Yağı Bin Ton Yağlandıncı Bin Ton Elektrik Kw/saat Azotlu Gübre Bin Ton Çimento Bin Ton Pencere camı Bin m^ Kağıt Bin Ton Buğday Bin Ton _ Sebze Yağı Bin Ton Şeker Bin Ton Pirinç Bin Ton Yeşil Çay Bin Ton Meyvesuyu Bin Ton Keten Kumaş Milyon Metre Yün Milyon Metre _ İpekli Kumaş Milyon Metre Dikiş Makinesi Bin Parça Buzdolabı Bin Parça Çamaşır makinesi Bin Parça Elektrik süpürgesi Bin Parça Teyp Bin Parça Bilgi İşlem Ekipmanı Bin Parça Televizyon Bin Parça Kaynak: DİE, 1996.

40 1994 yılında Moğolistan'ın Rusya'dan ithalatı milyon dolar olarak gerçekleşmiş olup önceki yıla nazaran %50 artış göstermiştir İthalat rakamlannı incelediğimizde en fazla ithalat yapılan ülkeler Rusya, Çin ve Japonya'dır 1995 yılında ithalatın %52'si Rusya ile yapılmış, bunu %11'lik payla Japonya ve %10'luk payla Çin izlemiştir 3.4. Moğolistan-Avrupa Ticari İlişkileri Moğolistan Batı Avrupa ile uzun zamandır durgun olan ticari ilişkilerini tekrar canlandırmış ve özellikle Macaristan olmak üzere Orta ve Doğu Avrupa'nın özel sektörleri ile yeni ticaret bağlan kurmuştur İnternet ile daha etkin bir hale gelen iletişim ve yeni uçak seferlerinin başlatılması sayesinde ticaretteki büyüme hız kazanmıştır Ülkeler arasındaki mesafeler fazla olmasına rağmen Moğolistan'ın bakır, altın ve molibden ihracatındaki artış Avrupa'nın ilgisini çekmektedir Moğolistan da teknoloji, ekipman, know-how ve ortak girişim finansını sağlama açısından ticaretini Avrupa'daki şirketlerle yapmaktadır Sibirya ve Çin arasında bir köprü vazifesi gören Moğolistan Avrupa'dan gelen malann dağıtımı için de transit ticarette etkin rol oynamaktadır 3.5. Dış Ticaret Mevzuatı İthalat ve Gümrük Mevzuatı Canlı hayvan, hayvansal ve bitkisel ürünler, sebve ve hayvansal yağlar, plastik ürünler, kimyasal ürünler,deri gibi ithal mallannı iç pazarda satabilmek için izne gerek duyulmaktadır Bu izin Milli Standartlar ve Ölçüm Enstitüsü'ne ihracatçı ülkenin aşağıdaki belgelerden birini kaynak olarak göstermesine bağlı olarak verilmektedir Bu belgeler; kalite garanti mektubu, kalite sertifikası, kontrol sertifikası, yetkili bir labrotuvann denetleme sonuçlan ve uygunluk sertifikasıdır Bu belgelerin olmaması durumunda denetleme, yükün boşaltıldığı yerde yetkili Moğolistan Enstitüsü tarafından gerçekleştirilmektedir

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ 1/8 ALMANYA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Almanya Federal Cumhuriyeti Berlin Almanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 23

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ALMANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Almanya Federal Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU GENEL BİLGİLER TABLOSU Resmi Adı Rusya Federasyonu Başkenti Moskova Resmi Dil Rusça Bağımsızlık Tarihi 24 Ağustos 1991 Yüzölçümü 17.075.400 km 2 Nüfus 142,8

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İNGİLTERE ÜLKE RAPORU Kasım 2009 A.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Büyük Britanya Birleşik Krallığı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MALTA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A. I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Malta Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 21 Ocak 2008 Ülke No: 400, Ş.O. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER - ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER SITC No : Alkolsüz içecekler : 111 Alkollü içecekler : 112 Armonize No : Sular : 2201 Meşrubat : 2202 Bira : 2203 Şarap : 2204 Konyak : 22082012, 22082062 Viski : 220830

Detaylı

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Sudan bir Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkesi olup kuzeyinde Mısır, doğusunda

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. İSRAİL E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 1. HARİTA 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) BAŞKENTİ RESMİ DİL BAĞIMSIZLIK TARİHİ DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI DİN YÜZÖLÇÜMÜ NÜFUS YILLIK

Detaylı

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MYANMAR ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Myanmar Birliği Cumhuriyeti : Cumhuriyet : Güneydoğu Asya ülkesi olan

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Sektör Raporu Sayfa 2 / 11 İÇİNDEKİLER 1. ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 2.TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ 3.1.İHRACAT 3.2.İTHALAT 3.DÜNYA TİCARETİ KAYNAKÇA Sayfa 3 / 11 1. ALKOLLÜ

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Hazırlayan Cengiz KARABAYIR İGEME Uzmanı 2011 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SITC No : Alkolsüz içecekler : 111 Alkollü içecekler

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA 1 / 8 HOLLANDA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER (2012) RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Hollanda Krallığı Amsterdam Flemenkçe BAĞIMSIZLIK TARİHİ 30 Ocak 1648 DEVLET

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ESTONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Estonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet ve Başkanlık Sistemi

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Akra Yüzölçümü : 238.537 km 2 Nüfus : 25,3 milyon (2012) Önemli Şehirler : Akra, Kumasi, Sekondi-Takoradi, Tamale GSYİH (2012 ) : 36,952 Milyon $ Kişi Başına

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 - E.B. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İrlanda Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Almanya ya ihracat yapan 1.073 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Benin

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 BREZİLYA 1. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Brezilya Federal Cumhuriyeti BAŞKENTİ : Brasilia RESMİ DİL : Portekizce DİN : Roman Katolik (% 74), Protestan (% 15), diğer

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ DANİMARKA

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ DANİMARKA İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ DANİMARKA ÜLKE RAPORU E.B. Şubat 2009 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Danimarka Krallığı Yönetim Şekli : Anayasal Monarşi Coğrafi

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Senegal Cumhuriyeti Resmi Dil : Fransızca Başkenti : Dakar Yüzölçümü : 196.161 km 2 Nüfus : 12,9 milyon (2010) Önemli Şehirler : Thies, Mbour, Kaolack GSYİH (2012 ) : 12.804

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI. GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

EKONOMİ BAKANLIĞI. GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği EKONOMİ BAKANLIĞI GÜNEY SUDAN CUMHURİYETİ T.C. Juba Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği E-mail: juba@ekonomi.gov.tr Tel: +211 954366772 Adres: Block 3K South, Plots No.880-881, Hai Matar, Juba Republic of

Detaylı

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Amerika Birleşik Devletleri BAŞKENTİ : Washington D.C. RESMİ DİL : İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ :

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ KAZAKİSTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 23 Haziran 2005 Ülke No: 79- MD I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Kazakistan Cumhuriyeti

Detaylı

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9

Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958 Cumhuriyet ) Tarım %1,8, Endüstri %19,3, Hizmetler %78,9 FRANSA ÜLKE BÜLTENİ Başkent Resmi Dil(ler) Yönetim Biçimi Cumhurbaşkanı Başbakan Paris Fransızca Parlamenter Başkanlık Tipi Cumhuriyet Nicolas Sarkozy François Fillon Kuruluş 843 (Verdun Anlaşması) ( 1958

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Şubat-2009 Y.U. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Kırgızistan a ihracat yapan 63 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI (KARS, ARDAHAN, IĞDIR, AĞRI) T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 14-15 MAYıS 2012 2 1. Azerbaycan Cumhuriyeti SUNUM PLANı Ekonomik ve Sosyal Göstergeler Enerji Kaynakları

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI EKOMOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI EKOMOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKOMOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ K A N A D A ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 15 Eylül 2008 Ülke No: 404 Şaban Oruç -45 I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kanada Yönetim Şekli : Parlamenter

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 GİRİŞ TANIM Bu bölümde

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSPANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İspanya Krallığı Yönetim Şekli : Parlamenter Monarşi Coğrafi Konumu

Detaylı

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006)

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 201 PORTEKİZ GENEL BİLGİLER RESMİ ADI Portekiz Cumhuriyeti BAŞKENT Lizbon RESMİ DİL Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA

Detaylı

GÜNCELLEME TARİHİ 11/02/2008

GÜNCELLEME TARİHİ 11/02/2008 3593 İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ GÜNEY AFRİKA ÜLKE RAPORU GÜNCELLEME TARİHİ 11/02/2008 Ülke no :388 Ş.O - 07 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Güney Afrika Cumhuriyeti Yönetim

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

ISTANBUL TICARET ODASI AVRUPA BiRLiGi VE ULUSLARARASI işbirligi ŞUBESi

ISTANBUL TICARET ODASI AVRUPA BiRLiGi VE ULUSLARARASI işbirligi ŞUBESi ISTANBUL TICARET ODASI AVRUPA BiRLiGi VE ULUSLARARASI işbirligi ŞUBESi Nisan 2011 B.Ö. AVRUPA BiRLiG i VE ULUSLARARASI İŞBİRLİGİ ŞUBESi 2 AVRUPA BiRLiG i VE ULUSLARARASI işbirligi ŞUBESi 1. GENEL BiLGiLER

Detaylı

DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET UYGULAMA SERVİSİ KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Güncellenme Tarihi: 29.08.2005 Ülke No : 601 I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Kuzey

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 DANİMARKA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL DEVLET BAŞKANI Danimarka Krallığı Kopenhag Danca 2. Margrethe HÜKÜMET BAŞKANI Helle

Detaylı

İSVEÇ EKONOMİK GÖSTERGELERİ VE TÜRKİYE-İSVEÇ DIŞ TİCARETİ

İSVEÇ EKONOMİK GÖSTERGELERİ VE TÜRKİYE-İSVEÇ DIŞ TİCARETİ İSVEÇ EKONOMİK GÖSTERGELERİ VE TÜRKİYE-İSVEÇ DIŞ TİCARETİ ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART 2013 HANDE TÜRKER I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı: İsveç Krallığı Yönetim Şekli: Anayasal monarşi Coğrafi Konumu:

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA YA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL İtalya Cumhuriyeti Roma İtalyanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1861 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI Giorgio Napolitano Enrico Letta

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Belçika ya ihracat yapan 334 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Resmi Dil : Swahili, İngilizce Başkenti : Resmi başkent Dodoma(1 699 000) (de facto olarak Darüsselam); Dar es Selam; ticari başkent (2.498.000)

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MAYIS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Benin

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014 NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 214 213 YILI VAN İLİ DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ AYLAR İTHALAT ($) İHRACAT ($) OCAK 2.322.52 1.45.136 ŞUBAT 1.735.696 1.62.13 MART 1.346.793 1.41.747 NİSAN 1.443.495 2.82.915

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 9 HAZİRAN 2005 Ülke No: 75, MD I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli : Rusya Federasyonu : Federatif

Detaylı

DIS TICARET ARASTIRMA SERVISI

DIS TICARET ARASTIRMA SERVISI ISTANBUL TICARET ODASI EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI I R A N ÜLKE ETÜDÜ Güncelleme Tarihi: 08 Agustos 200 ETÜD NO :616 S.O. I- GENEL BILGILER Resmi Adi : Iran Islam Cumhuriyeti Yönetim Sekli :

Detaylı

OMSK BÖLGESİNIN GENEL TANITIMI

OMSK BÖLGESİNIN GENEL TANITIMI OMSK BÖLGESİNIN GENEL TANITIMI OMSK BÖLGESİ Sibirya Federal Bölgesine Dahildir Batı Sibirya Ovası'nın güneyinde bulunmaktadır. Güneyinde - Kazakistan Cumhuriyeti, batı ve kuzeyde Tyumen bölgesi ve doğuda

Detaylı

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır.

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır. AFRİKA ÜLKELERİNDE MÜCEVHER SEKTÖRÜ İstikrarlı ve sürekli gelişimiyle büyümeye devam eden Türk Mücevherat Sektörü, son yıllarda gösterdiği ivmeyle altın ve mücevher sektörünün dünya genelinde önde gelen

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 1. HARİTA 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI Kuveyt Devleti RESMİ DİL Arapça, İngilizce (2. resmi dil) BAŞKENT Kuveyt BAĞIMSIZLIK

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Nijerya Federal Cumhuriyeti Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Abuja Yüzölçümü : 923.773 km 2 Nüfus : 155,2 milyon (2011) Önemli Şehirler : Lagos, Kano, Ibadan, Port Harcourt,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur)

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Sudan ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Resmi Dil : Arapça (resmi

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 İNGİLTERE YE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Birleşik Krallık Londra İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1707 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI DİN

Detaylı

HONG KONG ÜLKE RAPORU 17.12.2014

HONG KONG ÜLKE RAPORU 17.12.2014 HONG KONG ÜLKE RAPORU 17.12.2014 YÖNETİCİ ÖZETİ BTSO Dış Ticaret Müdürlüğü nün kayıtlarına göre, Bursa dan HONG KONG a ihracat yapan 42 firma bulunmaktadır. 31.12.2013 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ PERU ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Nisan 2005 Ülke No: 504 C.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Peru Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 GÜNEY KORE

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 GÜNEY KORE T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 GÜNEY KORE GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENTİ RESMİ DİL Kore Cumhuriyeti Seul Korece BAĞIMSIZLIK 15 Ağustos 1945 (Japonya dan) TARİHİ DEVLET BAŞKANI Geun-hye PARK (25 Şubat 2013

Detaylı

Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç

Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ HIRVATİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Hırvatistan Cumhuriyeti Yönetim Şekli :

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

MACARİSTAN ÜLKE PROFİLİ

MACARİSTAN ÜLKE PROFİLİ MACARİSTAN ÜLKE PROFİLİ Mayıs 2013 Dış Ekonomik İlişkiler ve Uluslararası Organizasyonlar Müdürlüğü AB ve Uluslararası Organizasyonlar Masası 1. GENEL BİLGİLER Resmi adı : Macaristan Cumhuriyeti Başkenti

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 IRAK CUMHURİYETİ 1 / 6

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 IRAK CUMHURİYETİ 1 / 6 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 IRAK CUMHURİYETİ 1 / 6 RESMİ ADI BAŞKENTİ RESMİ DİL DEVLET BAŞKANI BAŞBAKAN DİN GENEL BİLGİLER - 2012 : Irak Cumhuriyeti : Bağdat : Arapça, Kürtçe (Kürt Bölgelerinde) : Celal

Detaylı

ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014

ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014 ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014 ÇİN ÜLKE RAPORU 17.12.2014 YÖNETİCİ ÖZETİ BTSO Dış Ticaret Müdürlüğü nün kayıtlarına göre, Bursa dan Çin e ihracat yapan 86 firma bulunmaktadır. 31.12.2013 tarihi itibariyle

Detaylı

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ, MART 2014 1. GÜNEY KORE VE TÜRKİYE TEMEL GÖSTERGELER Güney Kore 1970 li yıllarda temelini attığı ihracata

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı