SEMBOLLER. Özgül entalpi [kj/kg] Kütle [kg] Isı akımı [kj] Özgül entropi [kj/kgk] Sıcaklık [K] ĠĢ [kw] Özgül ısı kapasitesi [kj/kgk] C p.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SEMBOLLER. Özgül entalpi [kj/kg] Kütle [kg] Isı akımı [kj] Özgül entropi [kj/kgk] Sıcaklık [K] ĠĢ [kw] Özgül ısı kapasitesi [kj/kgk] C p."

Transkript

1 Isı Bilimi ve Tekniği Derisi, 30, 1, 59-72, 2010 J. of Thermal Science and Technoloy 2010 TIBTD Printed in Turkey ISSN KURU TĠP ÇĠMENTO ÜRETĠMĠNDE FARĠN DEĞĠRMENĠNĠN TERMOEKONOMĠK ANALĠZĠ Ziya SÖĞÜT *, Zuhal OKTAY **, Hikmet KARAKOÇ *** ve Yılmaz YÖRÜ **** * KHO Teknik Bilimler Bölüm BaĢkanlığı Makina ABD, Ankara, ** Balıkesir Üniversitesi Müh. Fak. Makina Müh.Bölümü, Balıkesir, *** Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Y.O , EskiĢehir, **** Kırmızıtoprak M. Kaan S. 15/1, 26020, Eskisehir, Turkey (GeliĢ Tarihi: , Kabul Tarihi: ) Özet: Termoekonomi ısıl sistemlerin tamamında verimsizliğin potansiyelini tespit etmekte kullanılan ve ekserji hesaplamalarını temel alan maliyet analizleridir. Bu yaklaģım ekserji maliyetleri olarak da tanımlanır ve ekseroekonomi olarak adlandırılmıģtır. Bu alıģmada ısıl sistemler iin oluģturulan yeni bir ekseroekonomik metedoloji; yüksek enerji tüketen bir imento fabrikasının hammadde prosesi üzerinde uyulanmıģtır. ÇalıĢmada prosesin bir haftalık alıģma dataları kullanılarak termodinamik analizler ile ekseroekonomik analizler yapılmıģtır. Analizlerin sonucunda değirmenin enerji ve ekserji verimi sırasıyla ortalama 82.9 ve bulunmuģtur. Değirmenden ıkan ve farin ismi verilen ürünün birim maliyeti arasında hesaplanmıģtır. Hesaplanan maliyetler fabrikanın farin maliyetleri ile karģılaģtırılmıģ ve ekserji tüketiminin maliyet üzerinde etkileri değerlendirilmiģtir. Anahtar Kelimeler: Çimento, Farin değirmeni, Enerji, Ekserji, Ekseroekonomik. THERMOECONOMIC ANALYSIS OF FARINE MILL IN DRY TYPE CEMENT PRODUCTION Abstract: Thermoeconomics is the cost analysis based on the cost and exery calculations which are used to determine the potential of unproductiveness in all of the thermal systems. This approach is also defined as exery cost and is named as exeroeconomics. In this study, the new methodoloy of exeroeconomic analysis created for thermal systems has been applied on the raw material process of a cement plant which consumes hih enery. In this study, two sets of analyses have been conducted by usin operation data of the process weekly: the thermodynamic analyses and the exeroeconomic analyses. At the end of these analyses, the averae enery and exery efficiencies of the mill have been found 82.9 and respectively. The unit cost of the output product named farine has been calculated and found between These costs have been compared with the farine costs of the cement plant, and the effects of exery consumption on the cost have been evaluated. Key Words: Cement, Farine mill, Enery, Exery, Exeroeconomics SEMBOLLER Indisler E Ex h m Q s T W C p a,b,c,d Ψ η I η II Enerji [kj] Ekserji [(kj] Özül entalpi [kj/k] Kütle [k] Isı akımı [kj] Özül entropi [kj/kk] Sıcaklık [K] ĠĢ [kw] Özül ısı kapasitesi [kj/kk] Özül ısı kapasite sabitleri AkıĢ ekserjisi [kj] Enerji verimi Ekserji verimi in GiriĢ out ÇıkıĢ k kinetik ph Fiziksel ch Kimyasal p Potansiyel 1 Ürün 0 Çevresel la Sızıntı hava Gaz lim Kalker cl Kil p Pirit(Marn) lh Kalker nem 59

2 clh pn sr d hu d a s f GĠRĠġ Kil nem Pirit nem Seperatörden dönüģ Toz nem Kayıp Hava Buhar Farin Enerjinin etkin kullanımı, enerji verimliliği ile enerji tasarrufu alıģmaları, tüm dünyada ve özellikle yükselen enerji tüketimi ve maliyetleri nedeniyle sanayi sektörlerinde yoğun Ģekilde yapılmaktadır. Çimento sektörü; sanayi sektörleri arasında yüksek enerji tüketimine sahip önemli bir sektördür. Enerji tüketiminin yüksek olduğu bu tip sanayi kuruluģlarında yapılan enerji tasarruf alıģmalarının temel hedefi, enerji irdilerinde süreklilik, kalite ve düģük maliyetin sağlanması olmuģtur. Bu hedefin erekleģmesine yönelik olarak, enerji tüketen bölümlerde, enerji taramaları ve termodinamik analizler yanında termoekonomik analizler de erekleģtirilmelidir. Ekserji; bir sistemin termodinamik sürecinde, referans alınan evreyle dene haline elirken, sistemde madde veya enerji akıģıyla üretilebilecek maksimum miktarda iģ olarak tanımlanmaktadır (Özener ve HepbaĢlı, 2003). Ekserji kavramında evrenin tanımlanması mutlak bir özelliktir. Enerjiden farklı olarak ekserji, erek sistemlerde tersinmezlikler nedeniyle, tüketilir veya yok edilir. Bir sistemde ekserji tüketimi tersinmezlikler nedeniyle ortaya ıkan entropiyle orantılıdır. Termodinamiğin ikinci yasasına öre sistemlerde yapılan ekserji analizlerinin sonuları; bir sistemde enerji tüketen bölümlere daha fazla duyarlılık österilmesini sağlamak iin öz önüne alınmaktadır (Keenan, 1984; Wall ve Con 2001). Bu yüzden ekserji analizi, sistemlerin analizinde önemli bir aratır. Analizler sonucunda elde edilen veriler; mevcut sistemlerde enerjiye dayalı verimsizlikleri azaltmaya ve daha verimli sistemleri tasarlamaya yönelik değerlendirmeler iin önemli bir bili sağlar. Bu bilinin iģletmelere yansıması ekonomik bir değerle ifade edilir. Bilimsel olarak bu değerlendirmenin kapsadığı alan enerjinin verim ve maliyet etkilerinin inceleyen termoekonomidir. Termoekonomi bilimsel yaklaģımlarda bir mühendislik dalı olarak değerlendirilmektedir. Termoekonomi, sadece eleneksel enerji analizleri ile ekonomik değerlendirmeleri iermez, bunun yanında ekserji analizleri ile birlikte, sistemlerin verimli alıģtırılması ve tasarımına yönelik önemli bilileri ve ekonomik prensipleri de kapsamaktadır (Tsatsaronis ve Moran 1997). Termoekonomik analizlerde hedef, enerji akıģına bağlı olarak maliyetlerin indirenmesidir. Bu prensiple amacın ısıl sistemlerde yapılan ve ekserji analizlerini ieren analizlerde, ekserji maliyetinin indirenmesi olduğunu düģünülebilir. Bu değerlendirme bilimsel literatürlere ekseroekonomik analiz olarak irmiģtir. Ekseroekonomik analiz konusunda yapılan yayınlar incelendiğinde; ekserjetik maliyet hesaplamalarına iliģkin yöntem ve uyulamalarda farklı yaklaģımlar özlenmektedir (Tsatsaronis ve Moran 1997; Hua vd.,1997; Lenti vd.,1997;hebecker vd., 2005; Casarosa vd., 2004; Zhan vd., 2000; Tsatsaronis, 2007; Lazzaretto ve Tsatsaronis, 2005; Rosen ve Diner, 2003; Vieira vd., 2006). Bu yaklaģımlar iki rubta toplanabilir; Birinci yaklaģım; enerji sistemlerinin tekrarlayan optimizasyonu ile sistem veya elemanların değerlendirilmesinde, ürün akıģlarının maliyetlerini temel alan ekseroekonomik hesaplama metotları, ikinci yaklaģım ise, sınırsal maliyetlerin hesaplanması ile tüm sistemin optimizasyonunu hedefleyen, Larane a dayanan yaklaģımlardır. Bu iki temel yaklaģım bu alanda yapılan tüm alıģmaları özetlemektedir. Bu alıģmada, bu iki yaklaģımın temel ilkelerinden yararlanılarak, ısıl bir proseste ürünün ekserjetik maliyetinin hesaplanması iin yeni bir yaklaģım oluģturulmuģtur. Ekseroekonomik analizlerin yapılmadığı imento sektöründe, oğunlukla enerji analizleri ve az da olsa ekserji analizlerinin yapıldığı özlenmiģtir. Bu analizlere örnek olarak aģağıdaki alıģmalar verilebilir. Koreneos ve diğ. (2003) Yunanistan da beton ve imento üretim hatlarının ekserji analizleri yapmıģlar, üretim hattında bölümler ve prosesler üzerinde enerji kullanımının evresel etkilerini incelemiģlerdir. Khurana ve diğ. (2003) bir imento tesisinde enerji denesi oluģturarak elde edilen bulular ıģığında kojenerasyon sisteminin kurulmasına yönelik alıģma yapmıģlardır. Çamdalı ve diğ. (2003) Türkiye de kuru tip üretim yapan bir imento fabrikasının üretim hattı üzerinde bulunan ön ısıtıcılı döner fırının sisteminin kütle, enerji ve ekserji analizlerini yaparak ekserji verimliliğini hesaplamıģlardır. Enin ve Arı (2004) kuru tip döner fırın sisteminde enerji taraması ve hammadde değirmeninde enerjinin eri dönüģümüne yönelik alıģma yapmıģlardır. Ünlü (2002) tez alıģmasında Türkiye de bir imento fabrikasının verileri kullanılarak tipik bir imento fabrikası iin enerji ve kullanılabilirlik analizini incelemiģtir. Ünal ve Üzümcü (2003) tez alıģmalarında Türkiye de Batı Çimento Fabrikasında kütle, enerji ve ekserji analizi uyulamasını alıģmıģtır. Çimento sektörünü esas alan alıģmalarda enelde imento fabrikasının üretim hattı üzerindeki döner fırın bölümü hedef alınmıģtır. Çimento fabrikasının enerji tüketim dağılımı incelendiğinde, üretim hattı üzerinde bulunan her bölümde enerji tüketiminin yüksek olduğu örülmektedir. Fabrikada enerji tasarruf potansiyellerini ve maliyetlerini belirlemek iin enerji, serji ve ekseroekonomik analizlerin, üretim hattı üzerinde diğer bölümlerde de yapılması erekmektedir. 60

3 Bu alıģmada, kuru sistem imento fabrikalarında üretim hattı üzerinde yer alan her bölümün, verimlilik aısından ayrı ayrı değerlendirilmesi erektiğini vurulamak amacıyla; erek alıģma verileri alınan bir imento fabrikasının hammadde hazırlama (farin değirmeni) bölümünün öncelikle termodinamiğin birinci ve ikinci yasasına öre enerji ve ekserji analizleri yapılmıģtır. Daha sonra ekserji analiz sonuları ve iģletme maliyet verileri kullanılarak oluģturulan yeni bir yaklaģım ile değirmenin ekseroekonomik analizi yapılmıģ ve farinin ekserjetik maliyeti hesaplanmıģtır. ÇalıĢmanın sonunda elde edilen enerji ekserji analiz sonuları ve bulunan ekserjetik maliyet, fabrika verileri ile karģılaģtırılarak değerlendirmelerde bulunulmuģtur. ÇĠMENTO ÜRETĠM SĠSTEMĠNĠN TANITIMI Kuru sistem imento fabrikalarında üretim akıģı; hammadde hazırlama, farin hazırlama, yakıt hazırlama, klinker hazırlama, katkı hazırlama, imento üretimi ve paketleme bölümlerini iermektedir. Isıl enerjilerin oğu üretim hattı üzerindeki farin, klinker, yakıt ve katkı hazırlama bölümlerinde kullanılmaktadır. önderilir. Farin döner fırına bir utan irerken yakıt ve sıcak azlar diğer utan fırına verilir. Seperatörden dönüģ Kalker + Nem Kil + Nem Pirit + Nem Sızıntı hava Gaz + Toz 333 K 343 K 353 K Farin değirmeni yüzey sıcaklıkları Kurutma Odası t i = 422,79 K Öğütme Odası t i = 401,66 K ġekil 1. Farin değirmeni (Yeğinbolu, 2004). Döner fırın ünitesi K i sıcaklıkta ve 2.5 devir/dak. da dönmektedir. Bu devir, hem malzemenin iyi piģmesini, hem de malzemenin fırın ıkıģına doğru ilerlemesini sağlamaktadır. HAMMADDE HAZIRLAMA Gaz Farin Buhar Hava Nem Hammadde hazırlamada kil, kalker vb. doğal hammaddeler; maden sahasından ıkarıldıktan sonra kırıcılardan iki aģamada eirilerek tane boyları küültülür ve ham madde silolarına önderilir. Doğrultucu hammaddeler boksit, demir madeni, kum v.b. ile ünümüzde sanayi artığı olarak elen alternatif hammaddeler ve doğal hammaddeler birleģtirilerek ön homojenizasyon sağlanır (Onat, 1997). SIZINTI HAVA KALKER KĠL BUNKE RĠ FARĠN DEĞĠRMENĠ DEMĠR BUNKE RĠ FARĠN+NEM+BUHAR+GAZ +HAVA GAZ Kuru sistemde farin oluģumu; farin değirmeninde hammadde silolarından elen kalker kil ve piritin önce kurutulması ve sonra öğütülmesi ile sağlanmaktadır. Elde edilen farin; farin depolarına alınır ve burada ortalama K de üretim politikasına öre bekletilir. Farin değirmeni, imento üretim hattında hammaddenin ısıl iģlem ile karģı karģıya kaldığı ilk bölümdür. Uyulama yapılan fabrikadaki farin değirmeni; 3.8 metre apında 10.5 metre uzunluğunda, karıģım ve öğütme olmak üzere iki bölümden oluģmakta ve elektriksel üle 15 dev/dak. hızla döndürülmektedir. Farin değirmeninin karıģım odasında; karıģım ve savurma plakaları ile iren ürünlerin karıģımı sağlanır. Öğütme odasında ise fırın iinde yer alan elik bilyeler vasıtasıyla oluģan karıģım, istenilen tane büyüklüğünde öğütülür. Farin değirmeni ve ürün akıģ Ģeması ġekil 1 de verilmiģtir. Farin, daha sonra ön kalsinasyon iģlemi iin döner fırın bölümünün ön ısıtıcı ünitesine önderilir. Ön ısıtıcı siklonlarda K sıcaklığa etirilen farin, buradan klinker oluģumu iin döner fırın ünitesine TRAS SĠLOSU DÖNÜġ ÜSTÜF TRAS DEĞ. GAZ STOK SĠLO T.Ç SEPERATÖR HAM MADDE SĠLOLARI ÖN ISITICI DÖNER FIRIN SOĞUTUCU KLĠNKER BUNKERĠ ÇĠMENTO DEĞĠRMENĠ STOK SĠLO K.Ç ALÇI VE KATKI BUNKE ġekil 2. Çimento üretim hattı akıģ Ģeması (Sout, 2008). KÖMÜR SĠLOLARI HAVA Fırında yüksek sıcaklıklarda sinterleme iģlemi sonunda klinker oluģumu erekleģtirilir. Döner fırından ıkan RĠ STOK SĠLO P.Ç KÖMÜR DEĞ. 61

4 sıcak klinker daha sonra yüksek kapasiteli fanlar ile soğutucudan eirilir. Soğutma; yüksek kapasiteli fanlarla hızlı bir Ģekilde yapılır K sıcaklık aralığında soğutucudan ıkan klinker, imento değirmeninde katkı maddeleri ile öğütülerek imento haline etirilir. Kuru tip imento üretim akıģ Ģeması ġekil 2 de verilmiģtir. ANALĠZ Ekserji Analizi Bağıntıları Sistemlerde enerji ve ekserji analizlerinin yapılabilmesi iin öncelikle sisteme iren ve ıkan maddelerin sıcaklık, özül ısı kapasiteleri, kütlesel debileri ve evresel parametrelerin tanımlanması erekir. Buna öre; sürekli akıģ halindeki bir sistemde iren ve ıkan maddeler iin oluģturulan kütle denesi (Szarut, 1986; Çomaklı 2004); m (1) m Ģeklinde ifade edilir. Sürekli akıģ halindeki aık sistemlerde nükleer, manyetik, kinetik ve potansiyel enerjiler ihmal edildiğinde; sistemin, iģ ve ısı etkisi dahil olmak üzere oluģan enel enerji denesi; (2) E Q E m h W m h (3) Ģeklinde yazılabilir. Burada E iren toplam enerji miktarını, E ıkan toplam enerji miktarını, Q Q net toplam ısı akımını, W iģ akımını, h ise iren ve ıkan W net maddelerin entalpi değerini ifade eder. Sürekli akıģ halindeki aık sistemlerde nükleer, manyetik, elektrik, ile kinetik ve potansiyel etkiler ihmal edildiğinde, enel ekserji denesi; E x - Ex E x (4) olarak yazılabilir. Daha aık bir ifade ile; T0 (1 ) Q W m k m I (5) T 1 Ģekline dönüģür (Kotas, 1995). Burada D Q, 1 k T ürün sıcaklığında sistem sınırlarından een ısı transfer oranını, W iģ akımını, ψ akıģ ekserjisini, ifade etmektedir. Sistemde kimyasal, ısı ve iģ etkileri ihmal edildiğinde; sisteme iren ve ıkan ekserji yükleri akıģ (fiziksel) ekserjisine eģit olur. Bu durumda akıģ ekserjisi; ψ ( h h ) T ( s s ) (6) olarak yazılabilir (Wall ve Gon., 2001). Burada s entropiyi, 0 indisi ise belirli bir sıcaklık ve basınca öre referans alınan evrenin durumunu belirtmektedir. Isıl sistemlerde enerji ve ekserji analizlerine bağlı olarak sistemlerin enerji ve ekserji verimleri hesaplanabilir. Enerji verimi, sürekli akıģ halindeki ısıl sistemlerde basit verimlilik bağıntısı ile bulunur. Nükleer, manyetik, kinetik ve potansiyel enerjiler ihmal edildiğinde sistemin enerji verimi; toplam ıkıģ enerji akıģının, toplam iren enerji akıģına oranıdır. Bu durumda farin değirmeni iin enerji verimi ; E ı E EĢitliğinden bulunur (Özener vd. 2005). Burada sistemden ıkan toplam enerjiyi, (7) E E sisteme iren toplam enerjiyi österir. Ekserji verimi temel formu da basit verimliliktir. Buna öre ekserji verimi, toplam ıkıģ ekserji akıģının, toplam iren ekserji akıģına oranıdır. Bu durumda sistemin ekserji verimi; (8) eģitliği ile hesaplanır (Balkan vd., 2005). Ekserji veriminin hesaplanmasında toplam ekserjiyi, Ex ıı Ex m m Ex sistemden ıkan Ex ise sisteme iren toplam ekserjiyi ifade eder. Isıl sistemlerde ekserjetik verimin bir baģka ifadesi ürün ile yakıt arasında tanımlanabilir. istenen ekserjetik verim Ürün ıı (8b) 3 kullanılan ekserji Yakıt Sistemde istenilen ürün iin erekli ekserjinin, doğal az, fuel-oil ve kömür ibi tüketilen mevcut fosil yakıtların ekserjetik yüküne bağlı olarak ifade edilir (Özener vd., 2005). Ekseroekonomik Analiz Bağıntıları. h. h Ekseroekonomik analizlerde enellikle uyulanan metodoloji; ıkan ürünün maliyetinin, sistemin yatırım bedeline, sisteme iren ve ıkan ürünün ekserjisine bağlı olarak yakıt maliyetleri cinsinden hesaplanmasıdır. Tek akıģkanlı ü sistemlerinde bu yaklaģım eerli olabilir, ancak materyal iriģ ve ıkıģın fazla olduğu ısıl sistemlerde yeterli olmadığı özlenmiģtir. Özellikle ısıl sistemlerde, ürünün yanında iren ve ıkan materyallerin sayısal fazlalığı, sistemden elde edilen ürünün ekserji maliyetini etkileyecektir. Bu etki de sistemin ıkıģ maliyetini doğrudan etkileyecektir. Bu temel yaklaģımdan hareket ile bu alıģmada, sanayi tesislerinde ısıl sistemlerin ekseroekonomik analizlerinin yapılabilmesi iin yeni bir metodoloji 62

5 oluģturulmuģtur. 3 te verilmiģtir. Başla Modelin oluşturulması Bu metodolojinin akıģ Ģeması ġekil Sistemler ve alt sistemlerin tanıtımı bağıntısı ile tanımlanır. Burada n tesis ömrünü, I r yıllık ortalama faiz oranı ifade eder. Bu alıģmada faiz oranları iin Merkez Bankası verileri kullanılmıģtır. Sistemin bakım onarım maliyeti; bakım onarım iderleri(z b ), yedek para iderleri(z y ), nakil montaj iderlerinin (Z m ) toplamıdır. Bu iderler iģletme bililerinden alınmalıdır. Ancak bu bililere ulaģılamama durumlarında bakım onarım maliyeti; Termodinamik özellikler ve kabuller Ekserji analizleri ve Ekserji Verimi Yatırım ve İşletme verileri Yatırım maliyet oranı (ZYA) Yatırım dönüģüm faktörü (β) Bakım onarım maliyetleri Zb C y C y Z b = 0, 13, Z y = 0, 53, n n C y Z m = 0, 02 n Z = Z + Z + Z (11) bm b y m Maliyet Hesaplamaları Ekseroekonomik Analiz AkıĢ halindeki materyalin toplam maliyeti Csistem Materyalin birim kütle maliyeti Cmin Materyalin birim ekserji maliyeti cexmin Sistemden ıkan ürünün kütle oranına bağlı toplam iģletme maliyeti Zp Çıkan ürünün ekserji maliyeti cexout Çıkan ürünün birim maliyeti Cpout Ana ürünün ekserji maliyeti CePr dir. Burada C y bakım onarımı yapılan elemanın yatırım maliyeti, n tesis ömrüdür. Bakım onarım maliyetlerinde özellikle yedek para iderleri, sistemin özelliğine öre iģleme katılıp katılmayacağı sorulanmalıdır. Sistemin hesaplanan bakım onarım iderleri iģletmenin yıllık büte harcamaları ile karģılaģtırılmalıdır. Bu tür ısıl sistemlerde akıģ halindeki her bir materyal ürün iin prosesin enel yatırım maliyetinin etkisi değerlendirilmelidir. Bu, özellikle sisteme kontrolsüz iren sızıntı hava ibi materyal akıģların maliyetlerinin belirlenmesinde de eerlidir. C sistem ( Z. m ) (12) YA ġekil 3. Ekseroekonomik analiz akıģ Ģeması. Ekonomik ömür verilen tesislerde, sistemin yatırım bedeli alıģma yapılan yıla öre yapılmalıdır. Elde edilen yatırım bedeli etkisi, ürünün yanında sistemde akıģı olan diğer materyaller iin de hesaplanmalıdır. Ekseroekonomik analizlerin yapılabilmesi iin sistemin ve alt sistemlerin yatırım maliyetleri, yatırım maliyet oranları, belirlenmelidir. Yatırım maliyet oranını (Z YA ); yatırım dönüģüm faktörü(β), yıllık alıģma süresi(h yıl ), sistemin maliyeti(c a ) ve bakım onarım maliyeti (Z bm ) arasındaki bağıntı ile ifade edilir. Yatırım maliyet oranını (Z YA ); Z β =.( Ca Z bm ) (9) Η YA + yıı dir. Yatırım dönüģüm faktörünün hesaplanabilmesi iin tesisin ekonomik ömrü ve hesaplama yapılan yıla ait yıllık ortalama faiz oranları dikkate alınmalıdır. Yatırım dönüģüm faktörü (β); n I r.( I r +1) β = ( I + I ) -1 r Son (10) Burada C sistem toplam sistem maliyetine bağlı akıģ halindeki materyalin toplam maliyetini ifade etmektedir. Materyalin birim kütle maliyeti ( C ); Cm in C C () (13) rm c bağıntısı ile hesaplanır. C rm ürünün birim kütle ham maliyeti, C materyalin yatırım maliyet katkısını c tanımlar. Bu sisteme iren her materyal iin ayrı ayrı yapılmalıdır. Bulunan maliyete bağlı olarak birim ekserjinin maliyeti birim maliyetin kütlenin ekserjisine oranıdır. Sisteme iren materyalin birim ekserji x m in ; Cm in m in = () (14) e dir. m in Sistemin her bir iren materyali iin ayrı ayrı hesaplanır. Endüstriyel uyulamalarda ısıl sistemden ıkan ürünlerin ekserji maliyeti; iren ekserji maliyeti, sistemin ekserji verimi ve ürünün evreye bağlı ısıl değiģimi arasındaki fonksiyon ile iģletme maliyeti ve ürünün ıkan toplam ekserjisi arasındaki fonksiyonunun toplamına bağlıdır. Sistemde veya alt sistemlerde materyal akıģlarına etki eden elemanların (fan, motor vb.) taģıdıkları materyal birim kütleye bağlı bakım m in 63

6 onarım maliyetleri, birim kütleye bağlı elektrik tüketim maliyetleri iģletme maliyetini verir. Σ Z = Z + Z (15) p e f Burada Z p sistemden ıkan ürünün birim kütle toplam iģletme maliyetini, Z e sistem elemanın bakım onarım maliyetinin birim kütle maliyetini, Z f elemanın tükettiği elektrik yüküne bağlı birim kütle tüketim maliyetini ifade etmektedir. Çıkan ürünün ekserji maliyeti; Z = mout P out + μ ıı. ξt ΣE (16) x ürün mout P out = + (17) (T1 - T0 ) ΣE x ürün μ ıı.( ) Tm.(T1 - T0 ) 1- T 1 bağıntısı ile hesaplanır. Burada mout ürünün oluģumuna katkı sağlayan iren ürün maliyetlerinin toplamı, Z ürünün tüketim maliyeti, µ ıı sistemin ekserji P Z E x ürünün toplam ekserjisi, T 1 ıkan ürünün verimi, sıcaklığı, T 0 referans alınan ölü hal sıcaklığı, T m birim Kelvin ve ξ T ürün maliyeti sıcaklık sabitidir. Ürün maliyet sıcaklık sabiti, ürünün verimi ile maliyeti arasındaki ters bağıntıyı veren bir sabittir. Çıkan ürünün birim maliyeti, ıkan ürünün ekserjisinin birim kütle ekserjisi ile arpımına eģittir. C = ex. () (18) pout p out Burada ex birim kütlenin ekserjidir. Sistemde üretilen ve ekserjiye bağlı ana ürün maliyeti sistemden ıkan ürünlerin toplam ekserjetik maliyetinin sistemden ıkan ana ürünün toplam kütlesine oranıdır. Ce pr p () (19) m Burada Ce üretilen ana ürünün ekserji maliyetini, p pr sistemden ıkan ürünlerin toplam ekserjetik maliyetidir. maddeler arasında dene kurulmuģ ve kütle akıģı ġekil 4 de verilmiģtir. Farin değirmenine hammadde silolarından nem oranına sahip kalker, nem oranına sahip kil ve nem oranına sahip demir cevheri elmektedir. Ayrıca ön ısıtıcı siklonlardan elen ve K sıcaklığa sahip az ve toz karıģımı ile farin ıkıģında uyun tane büyüklüğüne sahip olmayan farin, seperatörden eri döndürülerek değirmene verilir. Tüm sistem vakumda alıģmakta olduğundan, vakum etkisi ile değirmene sızıntı hava da irmektedir. Değirmende karıģtırılıp kurutulan karıģım öğütme bölümünde öğütüldükten sonra nem oranına sahip farin olarak değirmenden ıkmaktadır. Özül ısı kapasitesinin (C p ) tespiti iin deneysel olarak bulunmuģ aģağıdaki bağıntıdan yararlanılmıģtır. Her bir maddenin bileģimlerinin kütle debileri esas alınarak maddenin toplam özül ısı kapasitesi hesaplanmıģtır. C p = a + bt + ct 2 + dt 3 (20) Farin değirmenine iren ürünlere ait a,b,c,d sabitleri ilili kaynakta tanımlanmıģtır Weast, 1976; Kılı ve Yiğit 2000). Bu verilere öre hesaplanan 7 ünlük ortalama C p değerleri, değirmene iren ve ıkan maddelerin kütle debileri ve sıcaklık değerleri Tablo 2 de verilmiģtir. C p hesaplamalarında her maddenin elementer analizleri dikkate alınmıģtır. Tablo 1 de değirmene iren sızıntı havanın, elementer analizine bağlı olarak hesaplanan özül ısı kapasitesi örnek olarak verilmiģtir. Tablo 1 Sızıntı havanın özül ısı kapasitesinin hesaplanması. Madde T p BileĢ. Sızıntı Hava oranı m k/h BileĢ. C p kj/kk M* C p 295 N O CO Ar H 2O Diğer TOPLAM C p kj/kk HESAPLARIN YAPILMASI VE SONUÇLARIN DEĞERLENDIRILMESI Farin değirmeni iin, enerji ve ekserji, ekseroekonomik analizlerinin yapılabilmesinde öncelikle farin değirmenine iren ve ıkan maddelerin; ürün sıcaklıkları, özül ısı kapasiteleri, iren ve ıkan materyallerin kütlesel debileri iren hammadde maliyetleri, alıģma yapılan 7 ünün ortam sıcaklığı ibi bilinmesi zorunlu değerler tespit edilmiģtir. Farin değirmenine kütle analizi iin iren maddeler ile ıkan 64

7 Çıkan Giren Tablo 2. Farin değirmeni iren ve ıkan maddelerin termodinamik özellikleri (kütle, sıcaklık. C p ). 01 Tem. 02 Tem 03 Tem. 04 Tem 05 Tem 06 Tem. 07 Tem Durum T P (K) Cp (kj/kk) m *10 3 (k/h) T P (K) Cp (kj/kk) m *10 3 (k/h) T P (K) Cp (kj/kk) m *10 3 (k/h) T P (K) Cp (kj/kk) Materyal Sızıntı hava m *10 3 (k/h) T P (K) Cp (kj/kk) m *10 3 (k/h) T P (K) Cp (kj/kk) m *10 3 (k/h) T P (K) Cp (kj/kk) m *10 3 (k/h) Gaz Kalker Kil Pirit Seperatör den dönüģ Kalker nem Kil nem Pirit nem toz Toplam Hava Gaz Buhar Farin Nem Toplam

8 ġekil 4 Farin değirmeni kütle akıģı. Farin değirmeni sürekli akıģ halindeki aık bir sistem olarak değerlendirilmiģ ve enerji denesi iin aģağıdaki kabuller yapılmıģtır: a. Sisteme dıģarıdan ısı verilmemektedir. b. Farin değirmeninin dönmesini sağlayan elektrik enerjisi analize iģ olarak dahil edilmiģtir. c. Farin değirmeni sürekli akıģ halindedir. Değirmene iren ve ıkan maddelerin kinetik ve potansiyel enerji değiģimleri ihmal edilmiģtir. Bu kabullere öre farin değirmeninin enerji denesi EĢitlik (2.3) den yaralanılarak hesaplanmıģ ve enerji denesi Tablo 3 de verilmiģtir. Farin değirmeni enerji verimini, değirmende üretilen farinin ve ıkan ilave ürünlerin toplam enerjisinin değirmene iren maddelerin toplam enerjisine oranları olarak ifade etmek mümkündür. Buna öre EĢ. 9 dan yararlanılarak hesaplanan değirmenin enerji verimleri Tablo 3 de, enerji akıģ rafiği ġekil 5 de verilmiģtir. Tablo 3. Farin değirmeninin enerji denesi. Tarih E E 01.Temmuz Temmuz Temmuz Temmuz Temmuz Temmuz Temmuz Temmuz η I Seperatör DönüĢ 11,59 Sızıntı 0,62 hava 1,64 Hammaddeler 29,6 Gaz+ Toz 57,17 Farin Değirmeni Enerji kaybı 15,22 ġekil 5. Farin değirmeni enerji dağılımı Gaz+hava+buhar 40,09 Farin 44,67 Sürekli akıģ halinde aık bir sistem olarak değerlendirilen farin değirmeninde, termodinamiğin ikinci yasasına öre ekserji analizlerinin yapılabilmesi iin öncelikle referans alınan evrenin tanımlanması erekir. Çevre tüm sistem iin bir referans olarak alınmıģtır. Referans sıcaklığı (T 0 ) ortalama ünlük ortam sıcaklığı ve referans basıncı (P 0 ) 1 atm olarak alınmıģtır. Farin değirmenine iren ve ıkan maddelerin akıģ özelliğine bağlı olarak bünyelerinde sadece ısı değiģimler özlenmekte, atomik yapılarında kimyasal reaksiyonlar olmamaktadır. Ayrıca bu ısı alıģveriģinde değirmene dıģarıdan ısı verilmemektedir. Bu nedenle sürekli akıģ halinde; değirmenin ekserji analizleri yapılırken iģ, ısı, kimyasal ekserjiler ile potansiyel ve kinetik ekserjiler ihmal edilmiģtir. Farin değirmeninin ekserji analizi iin aģağıdaki kabuller yapılmıģtır. a. Baca azları ideal az karıģımı olarak ele alınmıģtır. Hesaplamalarda değirmende kurutma iģlevinde materyallerin atomik yapıları değiģmediğinden dolayı kimyasal ekserji etkileri ihmal edilmiģ, sadece fiziksel ekserjiler hesaplanmıģtır. b. Farin değirmenine iren ve ıkan katıların entalpi ve entropi özellikleri üzerinde basıncın etkisi ihmal edilmiģtir. c. Farin değirmeni sürekli akıģ halindedir. Değirmene 66

9 Çıkan Giren iren ve ıkan maddelerin kinetik ve potansiyel enerjiye iliģkin ekserji değerleri ihmal edilmiģtir. Yapılan bu kabullere ve elde edilen verilere öre değirmenin ekserji analizleri, EĢ. (4-8) den yararlanılarak yapılmıģ, elde edilen sonular Tablo 4 de verilmiģtir. Tablo 4. Farin değirmenine ekserji analizi (T 0 = 295 K). Tarih 01Tem. 02 Tem. 03 Tem. 04 Tem. 05 Tem. 06 Tem. 07 Tem. Materyal T 0 K E x*10 3 T 0 K E x *10 3 T 0 K E x*10 3 T 0 K E x *10 3 T 0 K E x*10 3 T 0 K E x *10 3 T 0 K E x *10 3 Sızıntı hava Gaz Kalker Kil Pirit Seperatörden dönüģ Kalker nem Kil nem Pirit nem toz Toplam Hava Gaz Buhar Farin Nem Toplam Verim 0, Farin değirmeninin ekserji verimini, değirmenden ıkan tüm maddelerin toplam ekserji değerlerinin, değirmene iren tüm maddelerin toplam ekserji değerlerine oranı, olarak ifade etmek mümkündür. Bu tanımlamaya öre; değirmenin ekserji verimleri EĢ. 10 dan yararlanarak hesaplanmıģ ve elde edilen sonular Tablo 4 de, ekserji akıģ rafiği de ġekil 6 da verilmiģtir. Seperatör dönüģ 18,05 0,62 Hammaddeler 0,62 Gaz + Toz 97,57 Farin Değirmeni Gaz+Buhar+Hava 11,23 Ekserji kaybı 77,4 Farin 11,39 ġekil 6. Farin değirmeni ekserji dağılımı. Farin değirmeninin 7 ünlük ortalama verilerine öre hesaplanan ekserjetik verimlerin 17 ile 22.9 aralığında değiģtiği özlenmiģtir. Farin değirmeninde üretilen ana ürün farindir. Farin maliyetini değirmene iren tüm materyallerin maliyetleri etkilemektedir. Değirmende farin maliyeti, ekserjetik etkilere bağlı önerilen ekseroekonomik metodoloji kullanılarak hesaplanmıģtır. Bu hesaplamada fabrikaya ait iģletme, yatırım, ürün maliyeti, faiz oranları, enerji maliyetleri ibi veriler iģletmeden alınmıģtır. Ġlk yatırım bedeli 60,000,000 $ olan imento fabrikasında, farin değirmeninin yatırım bedeli 12,000,000 $ dır. Farin değirmeninin 2004 yılı toplam alıģma saati 6282 saat, yıllık faiz oranı ortalaması 19.55, değirmenin ömür yılı 20 yıldır. Farin değirmeni ve değirmende mevcut farin değirmeni sirkülasyon fanı, abaz vantilatörü, konkasör ve bunker arası motorlar, seperatör, ıkıģ motorlarının yatırım ve bakım onarım maliyeti $ dır. Merkez bankası 2004 yılı yıllık faiz ortalaması ve değirmenin ömrüne bağlı olan ve EĢ. 10 dan yararlanılarak hesaplanan 67

10 Çıkan Giren Çıkan Giren değirmeninin yatırım dönüģüm faktörü 0.20, EĢ. 9 dan yararlanılarak hesaplanan değirmeninin yatırım maliyet oranı $ olarak bulunmuģtur. Tablo 5. Farin değirmenine iren ve ıkan materyallerin iģletme maliyetleri. Materyal Sızıntı hava Gaz Kalker Kil Pirit Seperatörden dönüģ Kalker nem Kil nem Pirit nem toz Toplam Hava Gaz Buhar Farin Nem Toplam Kütle 1Tem. 2 Tem. 3 Tem. 4 Tem. 5 Tem. 6 Tem. 7 Tem. Z p Kütle Z p Kütle Z p Kütle , Z p Kütle Z p Kütle Z p Kütle Z p Tablo 6. Farin değirmenine iren ve ıkan materyalleri hammadde ve yatırım maliyetleri. Materyal ex kj/k 1Tem. 2 Tem. 3 Tem. 4 Tem. 5 Tem. 6 Tem. 7 Tem. ex kj/k ex kj/k Sızıntı hava Gaz ex kj/k ex kj/k ex kj/k ex kj/k Kalker Kil Pirit Seperatörden dönüģ Kalker nem Kil nem Pirit nem toz Toplam Hava E Gaz E Buhar Farin Nem Toplam

11 Çıkan Giren Değirmende ürün akıģlarına etki eden elemanların (fan, motor vb.) taģıdıkları materyallerin birim kütlesine bağlı maliyetleri, birim kütleye bağlı elektrik tüketim maliyetlerinin toplamını veren değirmenin iģletme maliyeti, EĢ.15 den yararlanılarak hesaplanmıģ ve değirmene iren her elemana etki eden iģletme maliyetleri hesaplanmıģ ve sonular Tablo 5 de verilmiģtir. ĠĢletme maliyetinin etkisi incelendiğinde, iriģ materyallerinde en büyük payı ile az, ile kalker, ortalama ile seperatörden dönen farin almakta ıkıģ materyallerinde ise en büyük payı ile farin, $ ortalama ile az almaktadır. Değirmene iren materyallerin ürün hammadde ve yatırım maliyetleri EĢ. (13,14) kullanılarak hesaplanmıģ ve ürün maliyetleri Tablo 6 da verilmiģtir. Ürün maliyetlerinde yatırım maliyet etkisinin hesaplanmasında, değirmene iren her materyalin kütle oranları dikkate alınmıģtır. Çıkan ürünlerin maliyetleri, değirmenin ıkıģ ekserji maliyetlerine bağlı olarak hesaplanmıģtır. Burada özellikle sisteme iren sızıntı havanın ekserjetik etkilerinin maliyet yansıması değerlendirilebilir. Sızıntı hava hammadde maliyet 0 olmasına karģın sistemin yatırım maliyeti oranından kaynaklanan bir maliyeti vardır. Bu da değirmene iren toplam maliyeti arttırmaktadır. Çıkan ürünlerin ekserjetik maliyetlerinin hesaplanmasında, iren her bir ürünün ıkan ürüne katkı sağladığı birim kütle ekserjetik maliyetleri, değirmenin ekserjetik verimi, iģletme maliyeti katkısı, ürün maliyet sıcaklık faktörü ve ıkan ürünün toplam ekserjisi dikkate alınmıģtır. Değirmende iren her bir ürünün ıkan ürüne katkı sağladığı birim kütle ekserjetik maliyetlerine iliģkin örnek Tablo 7 de verilmiģtir. Buna öre ıkan buharın iriģ maliyetini, iren eksejetik maliyetlerden kalker, kil ve piritin oransal maliyetleri etkilemektedir. Tablo 7. Buharın iriģ ekserji maliyetinin hesaplanması. m k/h m * m in 10-3 mout * 10-4 Giren Maddeler Kalker nem Kil nem Pirit nem Toplam Elde edilen verilere öre değirmenden ıkan ürünlerin ekserjetik maliyetleri EĢ. (16,17) kullanılarak bulunmuģtur. Değirmenden iren ve ıkan ürünlerin birim ekserjileri ve birim ekserji maliyetleri Tablo 8 de verilmiģtir. Ana ürün farinin ekserji maliyeti; ıkan ürünlerin toplam ekserji maliyetinin farinin ıkan kütlesel debisine oranı olarak tanımlanır. Tablo 8. Farin değirmenine iren ve ıkan materyallerin ekserji maliyetleri. Materyal Sızıntı hava C rm 1Tem. 2 Tem. 3 Tem. 4 Tem. 5 Tem. 6 Tem. 7 Tem. C m C rm C m C rm C m C rm Gaz Kalker Kil Pirit Seperatörd en dönüģ Kalker nem Kil nem Pirit nem toz Toplam Hava Gaz Buhar Farin Nem Toplam C m C rm C m C rm C m C rm C m 69

12 Maliyet Değirmenden ıkan farinin birim kütle ekserjetik maliyeti EĢ. (18,19) dan yararlanılarak hesaplanmıģ ve ünlük ortalamalara bağlı bulunan farin maliyetleri ġekil 6 da verilmiģtir. Sonular incelendiğinde; hesaplanan farinin birim kütle ekserjetik maliyetinin ile değerleri arasında değiģtiği özlenmiģtir. 0,012 0,01 0,008 0,006 0,004 0, Tem. Tarih 2 Tem. 3 Tem. 4 Tem. 5 Tem. 6 Tem. 7 Tem. ġekil 6. Farinin birim kütle ekserjetik maliyeti. SONUÇ VE ÖNERĠLER Farin değirmeni iin yapılan enerji ve ekserji analizlerinin değerlendirilmesinde aģağıdaki sonulara varılmıģtır. Farin değirmeninde enerji verimliliği 62, ekserji verimliliği ise 25 bulunmuģtur. Enerji verimi değirmenin verimlilik potansiyelini ifade ederken, ekserji verimi verimliliğin niteliğini ifade etmektedir. Bu sonu; farin değirmeninin termodinamiğin birinci kanununa öre kabul edilebilir bir verim değerine sahip olduğunu österse de, erekte farin değirmeninin alıģma Ģartlarına bağlı olarak, ürünlerin sahip olduğu erek entalpileri ve yarattıkları entropi değerlerine öre, ok düģük bir verime sahip olduğu saptanmıģtır. Farin değirmeninde ıkan farinin birim kütle ekserjetik maliyeti arasında bulunmuģtur. Farinin yıl maliyetleri arasındadır. Elde edilen sonular iģletmenin kendi ünlük maliyet ortalamaları ile karģılaģtırılmıģ ve sonuların birbirine ok yaklaģtığı özlenmiģtir. Farinin ekserjetik maliyetinin hesaplanmasında farin değirmeninin ekserji veriminin doğrudan etkisi vardır. Değirmenin ekserji veriminin yükseltilmesi farin maliyetinin düģmesine neden olacaktır. Ekserji verimliliğinin olduka düģük değerde bulunması, farin değirmeninde yüksek miktarda enerji kaybının olduğunu östermektedir. Farin değirmenine iren kalker, kil ve demir cevheri ile seperatörden dönen farinin yüksek miktarda debisel akıģlarının olması, farin değirmenine iren maddelerin bünyelerinde barındırdığı nemin alınması iin yüksek miktarda ve sıcaklıkta az iriģine neden olmakta, bu da değirmendeki enerji potansiyelini yükseltmektedir. Dolayısıyla yüksek enerji iriģine karģın kurutma ve öğütme bölümlerinde aģırı enerji kayıpları oluģmaktadır. Farin değirmeni kurutma ve öğütme bölümünde farinin karıģtırılması, kurutulması ve öğütülmesi iin değirmenin 15 dev/dak. hızla döndürülmesi, kayıpların birim zamandaki etkilerinin artmasına neden olmaktadır. Farin değirmenine iren sızıntı hava değirmende enerji ve ekserji kaybını arttıran diğer önemli faktördür. GiriĢ ekserjisi sıfır olmasına rağmen değirmenden bünyesine ısı alarak enerji kaybına yol amaktadır. Özellikle değirmen iriģ ağzı, sızıntı hava iriģinin azaltılması iin dikkat edilmesi ereken bölümdür. Farin değirmeninde oluģan bu yüksek kayıpların iderilmesinde, değirmenin yapısal özelliklerini bozmayacak, kızın yağ veya su akıģkanlı serpantinli sistem ibi, enerji eri kazanım sistemlerinin değerlendirilmesi uyun olacaktır. Sonu olarak ısıl sistemlerin verimlilik analizlerinde ekserji analizlerinin kullanılması, verimsizliklerin azaltmasına ve sistemlerin daha verimli alıģtırılması yönelik önemli katkılar sağlayacaktır. Bununla birlikte ürünlerde enerji maliyetlerinin etkilerinin değerlendirilebilmesi, enerji maliyetlerinin düģürülmesi, verimliliğin iyileģtirilmesi ve ürün maliyetlerinin azaltılmasına yönelik optimizasyon alıģmalarında, enerjinin etkilerinin örülebilmesi aısından, önerilen ekseroekonomik analiz yönteminin tercih edilmesi, büyük kolaylıklar yaratacaktır. KAYNAKLAR Balkan, F., Çolak, N., HepbaĢlı, A., Performance evaluation of a triple effect evaporator with forward feed usin exery analysis, İnternational Journal of Enery Research Int.J.Enery Res.,29, , Çamdalı, Ü., EriĢen, A., Çelen, F., Enery and Exery analyses in a Rotary Burner With Pre-calcinations in Cement Production, Enery Conversion and Manaement, Elsevier Ltd, Aralık Casarosa, C., Donatini, F., Franco, A., Thermoeconomic optimization of heat recovery steam enerators operatin parameters for combined plants, Enery, 29, , Mart Çomaklı, K., Karslı, S., Yılmaz, M., Termal Sistemlerin Ekserjetik Analizi, Atatürk Ü. Müh- Fak. Makina Müh. Bölümü, Atatürk Ü. Pasinler M.Y.O., Termodinamik, Ocak Enin, T., Arı, V., Enery auditin and recovery for dry type cement rotary kiln systems A case study, Enery Conversion and Manaement, Nisan Hua, B., Chen, Q. L., ve Wan, P., A New Exeronomic Approach for Analysis and Optimization of Enery System, Enery, 22, 11, ,

13 Hebecker, D., Bittrich, P., Riedl, K., Hierarchically structured exeretic and exeroeconomic analysis and evaluation of enery conversion processes, Enery Conversion and Manaement, 46, , Mayıs Keenan, J.H., Thermodynamics, 3 rd. Ed. Wiley, New York, Kenti, T. G., Moran, M., Exery-Aided Cost Minimization, Enery Conversation Manaement, 38, 15-17, , Khurana, S., Banerjee, R., Gaitonde, U., Enery balance and coeneration for a cement plant, Indian Institute of Technoloy, Enery Systems Enineerin, Kasim Kılı, M., Yiğit, A, Isı Transferi, VipaĢA.ġ. Uludağ Üniv. Gülendirme Vakfı ROTA Ofset Matbaacılık ve Ambalaj San. A.ġ. Bursa, Sayfa , Koroneos, C., Vasilakis, N., Theodosiou, and Moussiopoulos, N., Exery Analysis of Cement and Concrete Production, İnternational Exery, Enery and Enviroment Symposium, Ġzmir, Haziran Kotas, T.J., The exery method of thermal plant analysis, Krier publishin, USA Lazzaretto, A., Tsatsaronis, G., SPECO: A systematic and eneral metedoloy for calculatin efficiencies and costs in thermal systems, Enery, Sayfa 1-33, Lenti F., Massardo A., Sata A., Thermoeconomic Optimization of a Simple Thermal Power Plant Usin Mathematical Minimization Alorithms, Rosen, M.A., Diner, I., Exery-cost-enery-mass analysis of thermal system and processes, Enery Conversion and Manaement, 44, , Onat, L., Çimentonun Kimyası ve Üretimi, Balıkesir Çimento yayınları, Balıkesir, Aralık Özener, L., HepbaĢlı, A., HVAC sistemlerinde ekserji analizinin erekliliği ve uyulamaları, VI Ulusal Tesisat Mühendisliği konresi ve serisi, Ġzmir, of Salihli Geothermal District Heatin System in Manisa, Turkey, International Journal of Enery Research, 29(5), , Sout, Z., Oktay, Z., Enery and Exery analyses in a thermal process of a Production Line For a Cement Factory and Application, International J. Exery, 5, 2, Szarut, Standart Chemical Exery of some Elements and Compounds on the planet Earth, Enery, 11, 8, , Yeğinbolu, A., Çimento Yeni Bir Çağın Malzemesi, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği, Ankara, Tsatsaronis, G., Definitions and nomenclature in exery analysis and exeroeconomics, Enery, 32, , Ünal, S., Üzümcü, M., Mass, Enery and Exery Applicationin Batıim Cement Industry, Ee Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü, Ġzmir, Haziran Ünlü N., Tipik Bir Çimento Fabrikası Ġin Enerji ve Kullanılabilirlik Analizi, Gebze Yüksek Teknolojiler Enstitüsü Müh. ve Fen Bilim. Enstitüsü, Gebze, Vieira, L.S., Donatelli J.L., Cruz M.E., Mathematical exeroeconomic optimization of a kopleks coeneration plant aided by a Professional process Simulator, Applied Thermal Enineerin, 26, , Wall, J. and Con M., Un exery and sustainable development-part2; Indicators and methods, Exery Int. J, 1(4), , Wall, J. and Gon, M., Un exery and sustainable development-part2:conditions and concepts, Enery Int. J., 1(3), , Weast, R.C., Handbook of Chemistry and Physics, 56th. Edition, CRC Pres Cleveland., Zhan, G., Hua B., Chen Q., Exeroeconomic methodoloy for analysis and optimization of process systems, Computers and Chemical Enineerin, , Özener, L., Hepbasli, A., Dincer, I., Exery Analysis 71

14 Ziya SÖĞÜT, 1964 Mardin doğumludur. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina ABD Tesisat Öğretmenliğinden 1988 yılında Teknik Öğretmen olarak mezun olmuģtur yılında Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde Makine mühendisliği Yüksek Lisans Proramını, 2009 yılında aynı ensititünün doktora proramını tamamlayıp doktor ünvanını almıģtır. Halen Kara Harp Okulu Dekanlığı Teknik Bilimler Böl. BĢk.lığı Makine ABD da Makine Öğretim Elemanı olarak örev yapmaktadır. Ekserji ve ekseroekonomik analizler, Isı eri kazanımı, Yenilenebilir Enerji Kaynakları konularında alıģmaları vardır. Zuhal OKTAY, 1991 yılında Uludağ Üniversitesinden Makina Mühendisi olarak mezun olmuģ, 1993 yılında yüksek lisans ve 1999 yılında da doktorasını tamamlamıģtır yılında Kanada da postdoktora yapmıģ, 2007 yılında Doent ünvanını almıģtır. Halen Balıkesir Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesinde Enerji Anabilim Dalı BaĢkanlığı ve öğretim üyeliği örevini sürdürmektedir. Jeotermal enerji, ısı pompaları, kurutma, ve sanayide enerji verimliliği konularında birok yurtii ve yurt dıģı alıģmaları mevcuttur ve sertifikalı Enerji Yöneticisidir. Ġli alanları olarak yenilenebilir enerji, sanayide enerji tasarrufu, enerji verimliliği konuları sayılabilir. Hikmet KARAKOÇ, 1959 yılında EskiĢehir doğumludur yılında Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesinin Makine Mühendisliği Bölümünden Mezun olmuģ, 1982 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliğinde doktora eğitimini tamamlamıģ ve doktor ünvanını almıģtır yılında doentlik ve 1992 yılında Profesörlük ünvanlarını almıģtır. Isıtma, soğutma iklimlendirme, i hava kalitesi, az türbinleri, Enerji ekonomisi yakıtlar ve yanma, doğal az konularında alıģmaları vardır. Pek ok endüstriyel projede araģtırmacı, yürütücü ve yönetici örevlerinde bulunmuģtur. Yılmaz Yörü, 1974 yılında EskiĢehir de doğumludur yılında EskiĢehir Osmanazi Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü nden mezun oldu. Bir yıl sonra mezun olduğu bölümde AraĢtırma Görevlisi olarak öreve baģlamıģtır. Yüksek Lisans ve Doktora eğitimini de aynı bölümde yapmıģtır. Termodinamik (Ekserji), akıģkanlar mekaniği, yapay zeka ve bilisayar proramlama ili alanları arasındadır. 72

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015 ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ Hasan Çebi Nuh Çimento 2015 Özet Enerjiyi yoğun kullanan çimento tesisler yıllarca proses gereği attıkları ısılarını değerlendirmek için

Detaylı

Abs tract: Key Words: Fatih ÜNAL Derya Burcu ÖZKAN

Abs tract: Key Words: Fatih ÜNAL Derya Burcu ÖZKAN 1Fatih Unal:Sablon 24.11.2014 14:46 Page 5 Tunçbilek Termik Santralinin Enerji ve Ekserji Analizi Fatih ÜNAL Derya Burcu ÖZKAN Abs tract: ÖZET Bu çalışmada Türkiye de çalışmakta olan Tunçbilek Termik Santrali,

Detaylı

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ Başak BARUTÇU, Nüket YAPII, Zehra ÖZÇELİK Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Bornova İzmir e-posta: zozcelik@bornova.ege.edu.tr

Detaylı

BİR DOĞAL GAZ KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALİNDE EKSERJİ UYGULAMASI

BİR DOĞAL GAZ KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALİNDE EKSERJİ UYGULAMASI BİR DOĞAL GAZ KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALİNDE EKSERJİ UYGULAMASI Süha Orçun MERT, Zehra ÖZÇELİK Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Bornova İzmir e-posta: orcunmert@mynet.com,

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI İKLİMLENDİRME DENEY FÖYÜ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN ÖĞRETİM ELEMANI DENEY

Detaylı

ISI DEĞİŞTİRİCİ (EŞANJÖR) DENEYİ

ISI DEĞİŞTİRİCİ (EŞANJÖR) DENEYİ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVESİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI DEĞİŞTİİCİ (EŞANJÖ) DENEYİ Hazırlayan Yrd.Do.Dr. Lütfü NAMLI SAMSUN ISI DEĞİŞTİİCİSİ (EŞANJÖ) DENEYİ 1. GİİŞ Mühendislik

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

ISI GERİ KAZANIM CİHAZLARININ BAZI ŞEHİRLERDEKİ YILLIK TOPLAM ISITMA VE SOĞUTMA KAZANÇLARI

ISI GERİ KAZANIM CİHAZLARININ BAZI ŞEHİRLERDEKİ YILLIK TOPLAM ISITMA VE SOĞUTMA KAZANÇLARI 39 ISI GERİ KAZANIM CİHAZLARININ BAZI ŞEHİRLERDEKİ YILLIK TOPLAM ISITMA VE SOĞUTMA KAZANÇLARI Serhan KÜÇÜKA ÖZET Klima santralları bünyesinde bulunan veya havalandırma sistemine bağımsız olarak tesis edilen

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALI

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALI T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALI ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE DÖNER FIRIN PROSESİNİN EKSERGOEKONOMİK OPTİMİZASYONU DOKTORA TEZİ Mehmet Ziya SÖĞÜT Tez Danışmanları:

Detaylı

ÜÇ BÜYÜK ġehġr MERKEZĠ ĠÇĠN BĠN-DATA DEĞERLERĠNĠN BELĠRLENMESĠ

ÜÇ BÜYÜK ġehġr MERKEZĠ ĠÇĠN BĠN-DATA DEĞERLERĠNĠN BELĠRLENMESĠ TESKON 2015 / BĠNALARDA ENERJĠ PERFORMANSI SEMPOZYUMU Bu bir MMO yayınıdır MMO bu yayındaki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan, teknik bilgi ve basım hatalarından sorumlu değildir.

Detaylı

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ Deneyin Amacı İklimlendirme tesisatının çalıştınlması ve çeşitli kısımlarının görevlerinin öğrenilmesi, Deney sırasında ölçülen büyüklükler yardımıyla Psikrometrik Diyagramı kullanarak,

Detaylı

BİR OTELİN SICAK SU İHTİYACININ SUDAN SUYA ISI POMPASIYLA DESTEKLENMESİ VE SİSTEMİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ

BİR OTELİN SICAK SU İHTİYACININ SUDAN SUYA ISI POMPASIYLA DESTEKLENMESİ VE SİSTEMİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ BİR OTELİN SICAK SU İHTİYACININ SUDAN SUYA ISI POMPASIYLA DESTEKLENMESİ VE SİSTEMİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ Tansel KOYUN Onur KILIÇ Ali GÜLGÜZEL ÖZET Isı pompası temel olarak elektrik enerjisi kullanarak

Detaylı

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU www.ayteksogutma.com CT SERİSİ SOĞUTMA CT serisi chiller cihazları sayesinde her enjeksiyon makinesinin kalıbında ayrı ayrı su sıcaklıkları ile çalışılabilir.

Detaylı

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ EK-2 PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ MODÜLÜ MÜFREDAT KONUSU MODÜL GENEL Enerji verimliliği mevzuatı, M1 Teorik Enerjide arz ve talep tarafındaki gelişmeler, M1 Teorik Enerji tasarrufunun ve verimliliğin önemi

Detaylı

Bir Hastanede Ameliyathane Klima Santrali Isıtma Hattının Ekserji Analizi

Bir Hastanede Ameliyathane Klima Santrali Isıtma Hattının Ekserji Analizi Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 12, No: 4, 2015 (103-114) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 12, No: 4, 2015 (103-114) TEKNOLOJĠK ARAġTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com

Detaylı

Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi. Mineral Katkılar- Uçucu Kül

Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi. Mineral Katkılar- Uçucu Kül Çimento AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Mineral Katkılar- Uçucu Kül Çimento İkame Malzemeleri - Doğal Malzemeler (Tras vb.) - Atık Malzemeler ( Uçucu Kül, Yüksek Fırın Cürufu, Silis Dumanı) ÇĠMENTO HĠDRATASYONUNUN

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Teknik Eğitim Fakültesi, Makina Eğitimi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Makina Eğitimi A.B.

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Teknik Eğitim Fakültesi, Makina Eğitimi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Makina Eğitimi A.B. ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI ÜNAVI : VOLKAN : KIRMACI : YRD. DOÇ. DR. UZMANLIK ALANI : Isı transferi, Isıtma, Soğutma, Doğalgaz, Havalandırma ve İklimlendirme sistemleri. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl

Detaylı

TOPRAK KAYNAKLI BİR ISI POMPASININ FARKLI SOĞUTUCU AKIŞKANLAR İÇİN TERMODİNAMİK ANALİZİ

TOPRAK KAYNAKLI BİR ISI POMPASININ FARKLI SOĞUTUCU AKIŞKANLAR İÇİN TERMODİNAMİK ANALİZİ Isı Bilimi ve Tekniği Dergisi, 34, 1, 27-34, 2014 J. of Thermal Science and Technology 2014 TIBTD Printed in Turkey ISSN 1300-3615 TOPRAK KAYNAKLI BİR ISI POMPASININ FARKLI SOĞUTUCU AKIŞKANLAR İÇİN TERMODİNAMİK

Detaylı

ENERJĠ ETÜ DÜ RAPORU. Hazırlayanlar 4

ENERJĠ ETÜ DÜ RAPORU. Hazırlayanlar 4 LOGO 1... 2. 3 ENERJĠ ETÜ DÜ RAPORU Hazırlayanlar 4 Adı Soyadı Sertifika No... 5 1 2 3 4 5 Raporu hazırlayan kuruluģun logosu yer alacaktır. Raporu hazırlayan kuruluģun adı veya ünvanı yazılacaktır. Enerji

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler

Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler 1. gün Program GG.AA.YYYY Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler Kişisel Gelişim Problem çözme yeteneği, ikna kabiliyeti 11:00-11:50 Kişisel Gelişim Yenilikleri

Detaylı

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance Artesis Varlık Yönetim Sistemi Artesis Hakkında ARTESİS 1989-1999 yılları arasında Prof.Dr. Ahmet Duyar ın (Florida Atlantic University) NASA Lewis Research Center ile birlikte yaptığı, uzay mekiği ana

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi PERFORMANCE ANALYSIS OF SINGLE FLASH GEOTHERMAL POWER PLANTS

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi PERFORMANCE ANALYSIS OF SINGLE FLASH GEOTHERMAL POWER PLANTS Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 2005/2 PERFORMANCE ANALYSIS OF SINGLE FLASH GEOTHERMAL POWER PLANTS Ahmet DAĞDAŞ* Yıldız Teknik Üniversitesi,Makina

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir?

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir? Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Enerjinin Önemi? Enerji, ekonomik ve sosyal kalkınmanın temel unsurlarından biri olması yanısıra, yaşamın sürdürülebilmesi

Detaylı

Bilyalı Değirmenlerde Hız-Dolum Oranı Optimizasyonu ve Boru Hattı Ekipmanları Yalıtımı ile Enerji Verimliliği Uygulaması

Bilyalı Değirmenlerde Hız-Dolum Oranı Optimizasyonu ve Boru Hattı Ekipmanları Yalıtımı ile Enerji Verimliliği Uygulaması Bilyalı Değirmenlerde Hız-Dolum Oranı Optimizasyonu ve Boru Hattı Ekipmanları Yalıtımı ile Enerji Verimliliği Uygulaması Fatih DÖKME Makina Yüksek Mühendisi Şişecam Kimyasallar Grubu Soda Sanayii A.Ş.

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 2 DENEY ADI: ISI POMPASI DENEYĐ AMAÇ: Isı pompası

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Aralık 2014 - Ocak 2015 18.11.2014 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Mayıs-Haziran 2015 14.04.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

Isıtma Sistemlerinde Kullanılan Plakalı Isı Değiştiricilerin Termodinamik Analizi

Isıtma Sistemlerinde Kullanılan Plakalı Isı Değiştiricilerin Termodinamik Analizi MAKÜ FEBED ISSN Online: 1309-2243 http://edergi.mehmetakif.edu.tr/index.php/febed Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 4 (1): 13-19 (2013) Araştırma Makalesi / Research Paper

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

4.2. EKSENEL VANTİLATÖRLERİN BİLGİSAYARLA BOYUTLANDIRILMASI

4.2. EKSENEL VANTİLATÖRLERİN BİLGİSAYARLA BOYUTLANDIRILMASI 4.2. EKSENEL VANTİLATÖRLERİN BİLGİSAYARLA BOYUTLANDIRILMASI Yrd.Doç.Dr.Asaf VAROL Tek.Eğt.Fak. Makina Eğitimi Bölüm BaĢkanı ELAZIĞ Mak.Müh. İbrahim UZUN F.Ü.Bilgi iģlem Daire BaĢkan Vekili ELAZIĞ ÖZET

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

DÖNER KURUTUCU (Deney No: 4a)

DÖNER KURUTUCU (Deney No: 4a) Gazi Üniversitesi Müh. Mimarlık Fak. Kimya Mühendisliği Bölümü KM 482 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III DÖNER KURUTUCU (Deney No: 4a) Deneyin Amacı Kurutma sırasında meydana elen kütle ve ısı aktarımı

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ocak - Haziran 2015 07.01.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

İNDİREK / DİREK EVAPORATİF SOĞUTMA SİSTEMLERİ KOMBİNASYONU

İNDİREK / DİREK EVAPORATİF SOĞUTMA SİSTEMLERİ KOMBİNASYONU 197 İNDİREK / DİREK EVAPORATİF SOĞUTMA SİSTEMLERİ KOMBİNASYONU Dürriye BİLGE Mustafa BİLGE ÖZET Bu çalışmada havanın, indirek ve direk olmak üzere iki aşamada evaporatif olarak soğutulduğu bir sistem tanıtılmıştır.

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMI SİSTEMLERİ KULLANIMI

ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMI SİSTEMLERİ KULLANIMI ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMI SİSTEMLERİ KULLANIMI 1. GİRİŞ Ülkemizin en köklü sanayii dallarından biri olan çimento sektörü gerek ısıl enerji gerekse elektrik enerjisi kullanımları açısından

Detaylı

BİR ENDÜSTRİYEL KURUTUCU FIRINININ TERMODİNAMİK ANALİZİ

BİR ENDÜSTRİYEL KURUTUCU FIRINININ TERMODİNAMİK ANALİZİ _ 1929 BİR ENDÜSTRİYEL KURUTUCU FIRINININ TERMODİNAMİK ANALİZİ Zafer UTLU Arif HEPBAŞLI Muharrem TURAN ÖZET Kurutma endüstrisinde, istenilen özelliklere sahip kuru ürün elde etmek için maksimum düzeydeki

Detaylı

Ýklimlendirme Yapýlacak Tesislerde Enerji Tasarrufu Tedbirleri

Ýklimlendirme Yapýlacak Tesislerde Enerji Tasarrufu Tedbirleri Tesisat Mühendisliði Dergisi Sayý: 89, s. 71-77, 2005 Ýklimlendirme Yapýlacak Tesislerde Enerji Tasarrufu Tedbirleri Bülent CERÝT* Nafer DO¼RUL Özet Bu çalýþmada; iklimlendirilmesi yapýlacak tesisin cihaz

Detaylı

Gaz Türbinli Uçak Motorlarının Termodinamik Modellenmesi

Gaz Türbinli Uçak Motorlarının Termodinamik Modellenmesi Araştırma Makalesi/Research Article Gaz Türbinli Uçak Motorlarının Termodinamik Modellenmesi Thermodynamic Modeling of Gas Turbine Aero-Engines Yasin ġöhret 1 *, T. Hikmet KARAKOÇ 2 Özet- Bu çalışmada,

Detaylı

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI Basınçlı hava, endüstriyel tesislerde yaygın bir şekilde kullanılan bir enerji türüdür. Basınçlı hava, dış ortamdan alınan havanın bir kompresörde belli bir oranda sıkıştırılmasıyla elde edilir. Serbest

Detaylı

Hacettepe Ankara Sanayi Odası 1.OSB Meslek Yüksekokulu

Hacettepe Ankara Sanayi Odası 1.OSB Meslek Yüksekokulu Hacettepe Ankara Sanayi Odası 1.OSB Meslek Yüksekokulu Öğr. Gör. Dr. İlker AY 2013 Direkt Kazanç Sistemleri Pencereler Seralar Çatı Açıklıkları Endirekt/Dolaylı Kazanç Sistemleri Doğal dolaģımlı toplayıcı

Detaylı

KRİTİK-ÜSTÜ KARBON-DİOKSİTİN JEOTERMAL GÜÇ ÇEVRİMİNDE KULLANIMI ÜZERİNE

KRİTİK-ÜSTÜ KARBON-DİOKSİTİN JEOTERMAL GÜÇ ÇEVRİMİNDE KULLANIMI ÜZERİNE Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Journal of the Faculty of Enineerin and Arcchitecture of Gazi University Cilt 27, No 3, 557-568, 2012 Vol 27, No 3, 557-568, 2012 KRİTİK-ÜSTÜ KARBON-DİOKSİTİN JEOTERMAL GÜÇ

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ekim - Aralık 2015 11/09/2015 Türkiye'nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

İŞLETME DENEYİMİ VE VERİLERİNE GÖRE OPTİMUM KOJENERASYON SANTRALİ SEÇİMİ

İŞLETME DENEYİMİ VE VERİLERİNE GÖRE OPTİMUM KOJENERASYON SANTRALİ SEÇİMİ İŞLETME DENEYİMİ VE VERİLERİNE GÖRE OPTİMUM KOJENERASYON SANTRALİ SEÇİMİ Levent KILIÇ Mustafa ÖZCAN Argun ÇİZMECİ Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. İş Kuleleri Kule 40 4.Levent İstanbul lkilic@sisecam.com

Detaylı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı KOMPLE ÇÖZÜM Isıtma Soğutma Sıhhi Sıcak Su ÇEVRE DOSTU Dünyanın en yüksek COP=4,5 değerine sahip ekonomik sistemlerdir. Yenilenebilir enerji olan Hava ve Güneşten faydalanma Gaz veya yakıt ile ısıtmaya

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 (3) 59-63 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Düzlemsel Güneş Kolektörlerinde Üst Yüzeyden Olan Isıl Kayıpların

Detaylı

ÇĠFT KADEMELĠ ABSORBSĠYONLU - BUHAR SIKIġTIRMALI KASKAD SOĞUTMA ÇEVRĠMĠNĠN TERMODĠNAMĠK ANALĠZĠ

ÇĠFT KADEMELĠ ABSORBSĠYONLU - BUHAR SIKIġTIRMALI KASKAD SOĞUTMA ÇEVRĠMĠNĠN TERMODĠNAMĠK ANALĠZĠ TESKON 205 / SOĞUTMA TEKNOLOJĠLERĠ SEMPOZYUMU Bu bir MMO yayınıdır MMO bu yayındaki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan, teknik bilgi ve basım hatalarından sorumlu değildir. ÇĠFT KADEMELĠ

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Meral Ozel:Sablon 02.01.2013 14:44 Page 5 Farklı Yakıt Türü ve Yalıtım Malzemelerine Göre Optimum Yalıtım Kalınlığının Belirlenmesi Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Abs tract: ÖZET Bu çalışmada, Antalya ve Kars

Detaylı

ŞEKER FABRİKALARINDAKİ ENERJİ SANTRALLERİ İÇİN TERMOEKONOMİK ANALİZ YÖNTEMİ

ŞEKER FABRİKALARINDAKİ ENERJİ SANTRALLERİ İÇİN TERMOEKONOMİK ANALİZ YÖNTEMİ Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University Cilt 29, No 2, 407-414, 2014 Vol 29, No 2, 407-414, 2014 ŞEKER FABRİKALARINDAKİ ENERJİ SANTRALLERİ

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu BĠYOENERJĠ DERNEĞĠ Yönetim Kurulu II. BaĢkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr HOCHREITER BĠYOGAZ A.ġ.& BGA Enerji Yatırım A. ġ.

Detaylı

: 0 554 743 60 24 :mzsogut@gmail.com

: 0 554 743 60 24 :mzsogut@gmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı :Mehmet Ziya SÖĞÜT İletişim Bilgileri Adres :Ertuğrul Mah. 152 Sok. Ertuğrul Apt. Nu:8 D:3 Nilüfer BURSA Telefon Mail : 0 554 743 60 24 :mzsogut@gmail.com 2. Unvanı :Doç.Dr. 4. Öğrenim

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI MARDİN ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ (PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ) KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI TS 825 in Bina Yaklaşımı Her hacim ayrı ayrı

Detaylı

Geleceğinize Açılan Kapı

Geleceğinize Açılan Kapı Geleceğinize Açılan Kapı OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK BİRİMLER Fakülteler 1. Mühendislik Fakültesi 2. İktisadi ve İdari Bilimler Fak. 3. Fen Edebiyat Fak. 4. Mimarlık, Tasarım ve Güzel Sanatlar

Detaylı

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Çevre Mühendisliğine GiriĢ Dersi Ders Notları HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ Yrd. Doç Dr. Orhan CERİT Daha önceki derslerimizde, hava kirliliği çalıģmalarının üç parametresi bulunduğunu ifade etmiģtik. 1.Kirletici

Detaylı

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M DEÜ HASTANESİ KLİMA SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA SİSTEMLERİNİN N ISIL VE HİDROLİK DENGELENMESİ Burak Kurşun un / Doç.Dr.Serhan KüçüK üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M BölümüB GİRİŞ Değişen

Detaylı

EK-2 PROJE VERİMLİLİK BİLEŞENİ TABLOSU. Bileşen Kodu Değerlendirmeye Alınması. Ekipmanın Proje Öncesi Durumu Adı Markası ve Modeli Kurulu Gücü (kw)

EK-2 PROJE VERİMLİLİK BİLEŞENİ TABLOSU. Bileşen Kodu Değerlendirmeye Alınması. Ekipmanın Proje Öncesi Durumu Adı Markası ve Modeli Kurulu Gücü (kw) PROJE VERİMLİLİK BİLEŞENİ TABLOSU Bileşen Kodu Değerlendirmeye Alınması 1 KABUL / RED EK-2 Ekipmanın Proje Öncesi Durumu Adı Markası ve Modeli Kurulu Gücü 2 3 Adedi Yıllık Ortalama İşletme Yükü Birim Enerji

Detaylı

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ)

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) ĠĢletme Logosu (varsa) İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ)...... FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ Hazırlayan (Unvan) Tarih İŞLETMELERİN FAALİYET KONULARI FARKLI OLSA

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI Seracettin Akdı Aydınlar Yedek Parça San. ve Tic. A.Ş. Ar-Ge Merkezi Gamze Küçükyağlıoğlu Aydınlar Yedek

Detaylı

BÜYÜK YERLEŞKELERİN ISITMA SİSTEMLERİNDE HİDROLİK BALANS VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ; ÖRNEK UYGULAMA

BÜYÜK YERLEŞKELERİN ISITMA SİSTEMLERİNDE HİDROLİK BALANS VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ; ÖRNEK UYGULAMA TESKON 2015 / BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI SEMPOZYUMU Bu bir MMO yayınıdır MMO bu yayındaki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan, teknik bilgi ve basım hatalarından sorumlu değildir.

Detaylı

Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası T.A.Ş. Trakya Şubesi

Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası T.A.Ş. Trakya Şubesi Yeni Üyelerimiz Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası T.A.Ş. Trakya Şubesi TARİHÇE Marmara bölgesi ve özellikle Trakya bölgesinin çimento ihtiyacının karşılanması amacıyla kurulması planlanan Edirne Lalapaşa

Detaylı

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ Hüsamettin BULUT Orhan BÜYÜKALACA Tuncay YILMAZ ÖZET Binalarda ısıtma ve soğutma için enerji ihtiyacını tahmin etmek amacıyla kullanılan

Detaylı

R-404A VE R-407C SOĞUTKANLARIYLA ÇALIŞAN DENEYSEL BUHAR SIKIŞTIRMALI SOĞUTMA SİSTEMİNİN EKSERJİ ANALİZİ

R-404A VE R-407C SOĞUTKANLARIYLA ÇALIŞAN DENEYSEL BUHAR SIKIŞTIRMALI SOĞUTMA SİSTEMİNİN EKSERJİ ANALİZİ TESKON 2015 / SOĞUTMA TEKNOLOJİLERİ SEMPOZYUMU Bu bir MMO yayınıdır MMO bu yayındaki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan, teknik bilgi ve basım hatalarından sorumlu değildir. R-404A

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II. Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II. Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü 2 Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği

Detaylı

Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı

Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı HİTİT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 8 YARIYILLIK LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL Ders

Detaylı

Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com

Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com Yenilikçi ve Güvenilir... Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri Çukurova Isı nın kendi markası olan ve son teknolojiyle üretilen Silversun Hot Air Gaz

Detaylı

KYM454 KĠMYA MÜHENDSĠLĠĞĠ LAB-111 ATOMĠZER DENEYĠ

KYM454 KĠMYA MÜHENDSĠLĠĞĠ LAB-111 ATOMĠZER DENEYĠ KYM454 KĠMYA MÜHENDSĠLĠĞĠ LAB-111 ATOMĠZER DENEYĠ PÜSKÜRTMELĠ KURUTMA (Spray Drying) 1. Deneyin amacı ve temel prensipler 2. Deney sisteminin fotoğrafları ve teknik resmi 3. Deney yöntemi 4. Deney sisteminin

Detaylı

REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION. REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için

REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION. REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için 1 REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için Mod.CS5000-3E Peyniraltısuyu Konsantrasyonu için REDA Evaporatör ( 5.000l/h su uçurma

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI SINIF-DÖNEM : 1. Sınıf - Güz DERS KODU MATH 101 PHYS 101 CHEM 101 MCE 101 MCE 103 ENG 101 TDL 101 Matematik I Calculus I Z 4 0 6 Fizik I Physics I Z 3 2 6 Genel Kimya General Chemistry Z 3 0 5 Makina Mühendisliğine

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

SICAK SU ABSORBSİYONLU SOĞUTUCU c

SICAK SU ABSORBSİYONLU SOĞUTUCU c CR8112EC SICAK SU ABSORBSİYONLU SOĞUTUCU c (DÜŞÜK SICAKLIKTA SICAK SU UYGULAMALARI) Model RCH Güneş ısısı için Yakma tesislerinden çıkan atık ısılar için Dünyamızla dost... kaynak sularının ve fabrika

Detaylı

Bir Salça Fabrikasında Enerji Taramasına Bağlı Enerji Tasarruf Potansiyelinin Ġncelenmesi

Bir Salça Fabrikasında Enerji Taramasına Bağlı Enerji Tasarruf Potansiyelinin Ġncelenmesi 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 211, Elazığ, Turkey Bir Salça Fabrikasında Taramasına Bağlı Tasarruf Potansiyelinin Ġncelenmesi Z. Söğüt 1, N. Ġlten 2a, Z. Oktay

Detaylı

Deneye Gelmeden Önce;

Deneye Gelmeden Önce; Deneye Gelmeden Önce; Deney sonrası deney raporu yerine yapılacak kısa sınav için deney föyüne çalışılacak, Deney sırasında ve sınavda kullanılmak üzere hesap makinesi ve deney föyü getirilecek. Reynolds

Detaylı

SANAYİ SEKTÖRÜNDE ENERJİ TARAMASININ ENERJİ VERİMLİLİĞİNE ETKİSİ VE BİR UYGULAMA

SANAYİ SEKTÖRÜNDE ENERJİ TARAMASININ ENERJİ VERİMLİLİĞİNE ETKİSİ VE BİR UYGULAMA SANAYİ SEKTÖRÜNDE ENERJİ TARAMASININ ENERJİ VERİMLİLİĞİNE ETKİSİ VE BİR UYGULAMA Ziya SÖĞÜT * & Zuhal OKTAY ** * K.K.Astsubay Meslek Yüksek Okulu, Teknik Bilimler Bölümü, 10110 Balıkesir, mzsogut@yahoo.com

Detaylı

MERKEZİ ÇAMAŞIR YIKAMA ÜNİTELERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMI

MERKEZİ ÇAMAŞIR YIKAMA ÜNİTELERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMI MERKEZİ ÇAMAŞIR YIKAMA ÜNİTELERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMI Ahmet ÖZSOY İsmail İlke KÖSE ÖZET Enerji fiyatlarındaki yükselme, enerjinin daha verimli kullanılması gerektiğini giderek öne çıkarmaktadır. Bununla

Detaylı

Kaliteli Isı Değiştiriciler

Kaliteli Isı Değiştiriciler Kaliteli Isı Değiştiriciler Funke by Termotek Plakalı Isı Değiştiriciler FP, GPL Serisi Funke by Termotek Funke by Termotek Funke ; Granou ALMANYA lokasyonunda, ısı transfer ekipmanları üretimi yapan,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL FIRINLARDA ENERJİ ETÜDÜ ÇALIŞMASI. Abdulkadir Özdabak Enerji Yöneticisi(EİEİ/JICA) aozdabak49@hotmail.com

ENDÜSTRİYEL FIRINLARDA ENERJİ ETÜDÜ ÇALIŞMASI. Abdulkadir Özdabak Enerji Yöneticisi(EİEİ/JICA) aozdabak49@hotmail.com ENDÜSTRİYEL FIRINLARDA ENERJİ ETÜDÜ ÇALIŞMASI Abdulkadir Özdabak Enerji Yöneticisi(EİEİ/JICA) aozdabak49@hotmail.com Özet Türkiye de enerjinin yaklaşık %30 sanayide tüketilmektedir. Bu nedenle yapılacak

Detaylı

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama AraĢtırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Örnekleme Süreci Anakütleyi Tanımlamak Örnek Çerçevesini

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜNE GENEL BİR BAKIŞ

ÇİMENTO SEKTÖRÜNE GENEL BİR BAKIŞ ÇİMENTO SEKTÖRÜNE GENEL BİR BAKIŞ Şinasi GÜLEN/Maden Mühendisi, Türkiye Kömür İşletmeleri Haluk YALAP/Maden Mühendisi, Türkiye Kömür İşletmeleri IGiriş üretiminde kullanılan ana hammaddeler ülkemizde kireçtaşı

Detaylı

ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ

ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ Mete ÇUBUKÇU1 mecubuk@hotmail.com Doç. Dr. Aydoğan ÖZDAMAR2 aozdamar@bornova.ege.edu.tr ÖZET 1 Ege Üniversitesi

Detaylı

Sürdürülebilir Binalarda Isıl Depolama. Dr. İbrahim Çakmanus

Sürdürülebilir Binalarda Isıl Depolama. Dr. İbrahim Çakmanus Sürdürülebilir Binalarda Isıl Depolama Dr. İbrahim Çakmanus Özet LEED puanlama sisteminde enerji puanlamada %35 civarında bir yer tutmaktadır. Bunun için bina kabuğu performansının artırılması, yüksek

Detaylı

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ MADEN TETKĠK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sondaj Dairesi Başkanlığı 21 Yılı Ocak-Haziran Dönemi Faaliyet Raporu 21 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ 1 ÜST YÖNETĠM SUNUMU SONDAJ DAĠRESĠ BAġKANLIĞI 21 YILI 1. 6 AYLIK

Detaylı

Boyler, Baca hesabı. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Boyler, Baca hesabı. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Boyler, Baca hesabı Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Boyler nedir? Kalorifer kazanının sıcaklığından yararlanarak içindeki suyun ısıtılması sağlayan ve bu su ile yerleşim yerine sıcak su sağlayan

Detaylı

9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI

9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI 9.7 ISIL İŞLEM SIRASINDA GIDA BİLEŞENLERİNİN PARÇALANMASI 9.7.1 Sabit Sıcaklıkta Yürütülen Isıl işlemde Bileşenlerin Parçalanması 9.7.2 Değişen Sıcaklıkta Yürütülen Isıl İşlemde Bileşim Öğelerinin Parçalanması

Detaylı

Santrifüj Pompalarda Enerji Verimliliği ve Önemi. GÖKHAN UZUNER WILO Pompa Sistemleri A.Ş.

Santrifüj Pompalarda Enerji Verimliliği ve Önemi. GÖKHAN UZUNER WILO Pompa Sistemleri A.Ş. Santrifüj Pompalarda Enerji Verimliliği ve Önemi GÖKHAN UZUNER WILO Pompa Sistemleri A.Ş. Enerji Günümüzde enerjinin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Enerji iş yapabilme gücüdür. Kullanım kolaylığı, rahatlığı

Detaylı

SOĞUTMA KULESİ EĞİTİM SETİ DENEY FÖYÜ

SOĞUTMA KULESİ EĞİTİM SETİ DENEY FÖYÜ BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SOĞUTMA KULESİ EĞİTİM SETİ DENEY FÖYÜ BALIKESİR 2013 DENEY NO -1: Soğutma Kulesindeki Proseslerin Gözlemlenmesi DENEYİN

Detaylı

EV Projeleri Teknik Ġnceleme ve Değerlendirme Kriterleri. 27 Eylül 2010

EV Projeleri Teknik Ġnceleme ve Değerlendirme Kriterleri. 27 Eylül 2010 EV Projeleri Teknik Ġnceleme ve Değerlendirme Kriterleri 27 Eylül 2010 MÜHENDĠSLĠK BAKIġIYLA VERĠMLĠLĠK KAVRAMI VERĠMLĠLĠK = ÇIKTI/GĠRDĠ Tüm mühendislik ve teknik çalıģmalarda temel amaç bu kesri maksimum

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tolga DEMİRCAN. Akışkanlar dinamiğinde deneysel yöntemler

Yrd. Doç. Dr. Tolga DEMİRCAN. Akışkanlar dinamiğinde deneysel yöntemler Yrd. Doç. Dr. Tolga DEMİRCAN e-posta 2: tolgademircan@gmail.com Uzmanlık Alanları: Akışkanlar Mekaniği Sayısal Akışkanlar Dinamiği Akışkanlar dinamiğinde deneysel yöntemler Isı ve Kütle Transferi Termodinamik

Detaylı

İklimlendirme Sistemlerinde Dış Hava Sıcaklığının Soğutucu Serpantin Kapasitesine ve Ekserji Kaybına Etkisinin Deneysel Olarak İncelenmesi

İklimlendirme Sistemlerinde Dış Hava Sıcaklığının Soğutucu Serpantin Kapasitesine ve Ekserji Kaybına Etkisinin Deneysel Olarak İncelenmesi 81-Erhan Ozek:Sablon 29.08.2013 14:40 Page 81 İklimlendirme Sistemlerinde Dış Hava Sıcaklığının Soğutucu Serpantin Kapasitesine ve Ekserji Kaybına Etkisinin Deneysel Olarak İncelenmesi ÖZET Bu çalışmada,

Detaylı

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA İçerik 1. Sisteme Genel Bakış 2. Atık Su Kaynaklı Isı Pompası Isı Değiştiricileri ve Tasarımı 3. Atık Su Isı

Detaylı

Ekoten boyahanesi enerji izleme

Ekoten boyahanesi enerji izleme Eski adıyla Ekoten boyahanesi enerji izleme Neden ees Mühendislik Ltd. Şirketi? Türkiye de yenilenebilir enerji ees Mühendislik ofisi İzmir Sütaş Karacabey: 300 kw Biyogaz tesisi Sütaş Karacabey: 2,2 mw

Detaylı