Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ"

Transkript

1 Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNDE UYGULANAN YAPISAL MODELLER VE ÜLKELERE GÖRE İŞLEYİŞ FARKLILIKLARI Dr. Bülent ORAL 1 Doç. Dr. Nazif Hülâgü SOHTAOĞLU 2 Prof. Dr. İrfan GÜNEY 1 1 Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, 2 İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Fakültesi, ÖZET Elektrik enerjisi sektöründe, günümüze kadar yapısal küçük değişikliklerle, farklı bir çok model kullanılmıştır. Bu modeller yapısal açıdan incelendiğinde, dikey birleşen tekelci model, tek alıcılı model, toptan satış rekabetine dayalı piyasa modeli ve perakende satış rekabetine dayalı piyasa modeli olmak üzere, dört ana başlık altında sınıflandırılmaktadır. Bu çalışmada, elektrik enerjisi sektörünün yeniden yapılandırılması sürecinde kullanılan piyasa modellerin işleyişi açıklanarak, modellerin karakteristikleri ve temel farklılıkları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sunulan modellerin işleyişleri ülkeler ayrımında gözlenen farklılıkları ile ele alınmış ve karşılaştırmalı halde irdelenmiştir. 1. GİRİŞ Elektrik enerjisi, günümüz teknolojileri ile ekonomik olarak depolanamayan ikincil bir enerji kaynağıdır. Üretilen elektrik enerjisinin anında tüketilmesi zorunluluğu, elektrik enerjisi sektörünün, arz-talep açısından dengeli bir yapıda olmasını gerektirmektedir. Sektördeki arz-talep dengesinin sağlanması zorunluluğu, elektrik enerjisi sektörünün planlanmasında ve yapılandırılmasında büyük önem kazanmaktadır. Elektrik arz sektöründe gerekli yatırımların zamanında yapılamaması, ülkelerin kalkınmasını, ekonomiyi, toplumsal yaşamı, ulusal güvenliği vb. dolaysız ve dolaylı yollardan, çeşitli boyutlarda etkilemektedir. Dünya elektrik enerjisi sektörünün yüzyıl önce özel mülkiyete dayalı yapıyla başlayan tarihsel gelişimi, sektörün devletleştirilmesi ve tekelci dikey yapılı kamu şirketlerinin kurulması evreleri sonrasında serbestleşme hareketinin etkisi ile yeniden özel sektör ağırlıklı yapıya geri dönmüştür. 103

2 Elektrik enerjisi sektörünün geleneksel yapısı; üretim, iletim ve dağıtım faaliyetleri olmak üzere üç ana faaliyet alanından oluşmaktadır: Elektrik enerjisi üretimi, yenilenemez veya yenilenebilir enerji kaynakları tarafından, Elektrik enerjisi iletimi, elektriğin üretim birimlerinden tüketim alanlarına, ekonomik taşınması amacı ile yüksek gerilim kademelerinde, Elektrik enerjisi dağıtımı ise, son kullanıcıya ulaşmak için orta gerilim ve/veya alçak gerilim kademelerinde, gerçekleştirilir. Sektörün geleneksel yapısı içerisinde çalışan elektrik şirketlerinin, farklı faaliyet alanlarında ya da aynı faaliyet alanlarında gösterdikleri hizmetler, dikey ve yatay birleşmeler oluşturabilmektedir. Geleneksel yapıda dikey birleşme; elektrik şirketlerinin üretim, iletim ve dağıtım faaliyetlerinden en az ikisinde faaliyet göstermesidir. Yatay birleşme ise, bir elektrik şirketinin özellikle bir faaliyet alanı üzerine odaklanması ve bu alandaki payını artırması tabanlıdır[1]. 2. Elektrik Enerjisi Sektöründe Uygulanan Yapısal Modeller Elektrik enerjisi sektöründe, ülkelerin coğrafi konumları, siyasi ve ekonomik yapılarının getirdiği koşullardan dolayı günümüze kadar farklı bir çok model kullanılmıştır. Elektrik enerjisi sektörü yapısal açıdan incelendiğinde, modeller arasındaki temel farklılıklar göz önüne alındığında, dört ana model öne çıkmaktadır[2,3]. Bunlar: Dikey birleşen tekelci model, Tek alıcılı model, Toptan satış rekabetine dayalı piyasa modeli, Perakende satış rekabetine dayalı piyasa modelidir Dikey birleşen tekelci model Dikey birleşen tekelci model, elektrik enerjisi sektörünün herhangi bir alanında rekabetin yaşanmadığı ve tüketicilere seçim hakkının verilmediği bir modeldir. Bu modelde, üretim, iletim ve dağıtım faaliyetlerinin, mülkiyeti ve işletilmesi bir bütün olarak, tek bir kuruma aittir. Model içerisindeki kurum, genelde devlete ait bir kamu kurumudur. Sektörde oluşabilecek her türlü fiyat kontrolü ve düzenlemesi, bir kamu kuruluşu yapı içerisinde oluşmaktadır. Şekil 1 de dikey birleşen tekelci modelin şeması sunulmuştur[2,3]. Dikey birleşen tekelci model, özellikle hızlı sanayileşme sürecinin yaşandığı yıllarda, elektrik enerjisi sektörünün altyapısının desteklenmesinde büyük yararlar sağlamıştır. Ülkelerin gerek duyduğu büyük ölçekli yatırımların gerçekleşmesini ve elektrifikasyonun oluşumunda önemli işlevler yerine getirmiştir. Ayrıca, elektrik enerjisinde arz ile talep arasındaki dengenin korunması şartı, her an için arz-talep koordinasyonu gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Dikey birleşen tekelci model içindeki kurum, kendi yapısında beraber işleyen faaliyetlerin planlanması sürecini daha kolay bir şekilde gerçekleştirebilmektedir. 104

3 Üretim İletim Tüketiciler Şekil 1. Dikey birleşen tekelci modelin şeması Modelin kamusal hizmet amaçlarına uygun yatırımlar yapması, örneğin kırsal alanlar gibi bazı alanların elektrifikasyon ihtiyacını hiç bir kar hedefi gözetmeden karşıması, dikey birleşen tekelci modelin sosyal politika anlayışını ortaya koymaktadır. Yukarıdaki oluşumlara karşın, son yıllarda teknolojideki hızlı gelişim ve ülkelerin ekonomik yapılardaki değişimler, artan talebe bağlı olarak, elektrik enerjisi sektöründeki gerekli yatırımların maliyetlerinin büyüklüğü, bu modelin zorlanmasındaki önemli nedenler olarak görünmektedir[3] Tek alıcılı model Tek alıcılı model, elektrik enerjisi sektöründe rekabetçi geçişin başlangıcı olan yapıdır. Modele üretim aşamasında katılan bağımsız güç üreticileri (Independent Power Producers-IPP) bulunmaktadır. Modelin odağında, atanan bir düzenleyici kurum mevcuttur. Kurum, tek alıcılı sistem içerisinde, ülkenin tüm elektrik enerjisi alım ve satım faaliyetlerini düzenlemekte ve kontrolünü gerçekleştirmektedir. Ülke içerisinde elektrik enerjisi sektörü, dikey birleşen bir kamu kurumunun kontrol altında ise, modeldeki tek alıcılık görevini, genelde dikey birleşen kamu kurumu yerine getirmektedir. Bağımsız güç üreticileri, özel yatırımlar yapabilmekte ve tek alıcılı sisteme, kurdukları üretim kapasitesiyle katılabilmektedirler. Tek alıcılı modelde, elektrik enerjisini toptan olarak sistem içerisinde tek alıcı satın alsa da, üretim faaliyetinde kısmen de olsa bir rekabetten söz etmek mümkündür. Şekil 2 de modelin güç akış şeması verilmiştir[1,3]. 105

4 Sistem içerisindeki tek alıcı, kurulu ve kurulacak olan santrallarla, onların çıkışlarına bağlı olarak anlaşmalar yapmaktadır. Ayrıca üretim ve iletim gelişimine göre koordinasyon, planlama ve işleyişi optimize etmektedir. Tek alıcı sunulan anlaşmaları değerlendirme yetkisine sahiptir. Bu kapsamda, unutulmaması gereken sistem içerisinde elektrik enerjisi alacak tek kurumun olduğu gerçeğidir. G 1 G 2 G 3... G n IPP1 IPP n... Tek Alıcı Serbest Tüketici İletim Tüketiciler Şekil 2. Tek alıcılı modelin şeması Tek alıcılı modelde elektrik enerjisinin iletimi, tek alıcıdan bağımsız işleyebilen bir kurum tarafından yapılabilmektedir. Fakat, genelde iletim faaliyetindeki kurum, sözleşmelerle veya yönetmeliklerle sistemdeki tek alıcı ile ilişkili olan bir kamu kurumudur. Tek alıcılı sistem içerisinde büyük müşterilere verilen serbest tüketicilik özelliği ise, tek alıcının kontrolü altındadır. Bağımsız güç üreticileri, ürettikleri elektrik enerjilerini, sözleşme yaptıkları serbest tüketici niteliğindeki müşterilerine, tek alıcı kontrolünde satmaktadırlar. Bu aşamada sistemin işleyişinde, serbest tüketiciler tarafsızlığın sürdürülebilmesi ve her türlü zıtlaşmanın önlenebilmesi için üretimde mülkiyet sahibi olmasına izin verilmemektedir[1,3]. Tek alıcılı modelin en önemli avantajı, özel yatırımcılara üretim aşamasında yatırım izni vermesi ve yatırım riskinin paylaşmasıdır. Tek alıcılı model ve dikey birleşen tekelci model elektrik enerjisini bir kamu hizmeti saymaktadır. Bununla beraber tek alıcılı modelde üretim bazında cesaretlendirilen rekabet, iletim ve dağıtımda bulunmamaktadır. Büyük tüketiciler hariç, diğer tüketicilerin tedarikçisini seçim hakkı yoktur. Modelin diğer dezavantajı ise, tek alıcının üreticiler arasında haksızlık yapması veya fark gözetmesi söz konusu olabilmektedir. Bu yaklaşım, 106

5 ulusal payın piyasada hakim olmasının istendiği ve üçüncü tarafların şebekeye girişinin karşıt olunduğu ülkeler tarafından da desteklenmektedir[2] Toptan satış rekabetine dayalı piyasa modeli Enerji sektöründe, toptan satışta rekabet fikri önemli bir aşama olarak adlandırılmaktadır. Kısmen 1978 Yılında ABD de Kamu Kurumu Düzenleyici Politikalar Kanunu (PURPA) ile başlayan bu tecrübe, sektörde kamu hizmeti düşüncesi yerine rekabetinde olabileceği fikrini ortaya koymaktadır. Modelde toptan satış rekabetinin düzenlenmesi, düşük veya seviyelerinde olmaktadır. yüksek rekabet Düşük rekabet seviyesinde, üreticilere veya toptan satıcılara, dağıtım şirketleriyle ve serbest tüketicilere sözleşme yapma izni verilmez. Böylece dağıtıcılar, güç ihtiyaçlarını iletim sisteminden uzun dönemli sözleşmelerle karşılarlar. Yüksek rekabet seviyesinde ise, üreticilerin ve toptan satıcıların dağıtım şirketleri veya serbest tüketicilerle ticareti serbesttir. Böylece bir dağıtım şirketine, müşterisine satacağı elektrik için tedarikçilerini seçme hakkı izni verilir. Bu ise, üretim ve toptan arz satışında da yüksek rekabeti getirir[1]. Bu modelde, ayrılan dağıtım şirketleri herhangi bir IPP oyuncusundan elektrik alımı yapabilmektedirler. Fakat dağıtım şirketleri tüketicilere yani müşterilerine enerji satışında tekel olma özelliklerini sürdürmektedirler. Şekil 3 de toptan satış piyasa rekabetine dayalı modelin şeması verilmiştir[2,3]. IPP 1 IPP 2 IPP 3 IPP IPPn İletim Şebekesi Toptan Piyasa Şirketi Şirketi Şirketi Şirketi Serbest Tüketiciler Tüketiciler Tüketiciler Tüketiciler Tüketiciler Şekil 3. Toptan satış piyasa rekabetine dayalı modelin şeması 107

6 Tek satıcının hüküm sürmediği ve piyasa ile teknoloji risklerinin üreticilerle paylaşıldığı bu yapıda, iletim şebekesine açık giriş de söz konusudur. Ayrıca var olan üretim şirketlerinin piyasaya girecek yeni oyucularla rekabet etme gerekliliği vardır. Toptan satış piyasasında rekabette önemli bir sorun ise, elektrik enerji talebinin kurulan birkaç üretim şirketi ile karşılanıp karşılanmıyacağıdır. Bu anlamda piyasa yapısının rekabetçi toptan satış kavramı şartlarına göre yapılandırılması ile mümkündür. Arz güvenliğinin ve ek kapasitenin sağlanmasında ise, görevli kurumlar destekleri olabilir[3]. Sektörde piyasanın şekillendirilmesi ya bir güç havuzu (Power Pool) ile yada dağıtım şirketleri ve üretim şirketleri arasında yapılan ikili anlaşmalar (Bilateral Trading) ile olmaktadır. Alışverişi yapılan elektrik enerjisinin iletim sitemi aracılığı ile dağıtım şirketlerine aktarılması söz konusudur[2,4]. Rekabetçi güç havuzu yapısı, elektriğin toptan satışı için şebeke giriş kuralları ile spot piyasanın birlikte yürütüldüğü bir yerdir. Enerji ticaretinin tamamı, üreticiler ve tedarikçiler arasında havuz aracılığıyla yapılmaktadır. Piyasadaki takas fiyatı (clearing price), oluşturulan bir birime önceden üreticilerin üretimlerinin toplam maliyetini minimize edecek şekilde vermesi ve bunun birim tarafından düzenlenmesi olmaktadır. İkili anlaşmalar yolu ile yapılan enerji ticaretinde üreticiler ve tedarikçiler arasında direkt bir bağlantı söz konusudur. İkili anlaşmalar güç havuzuna göre daha esnektir. Bu sistemde piyasa ve sistem işleyişi ayrı organizasyonlar tarafından yönetilir. Sistem operatörü sistemin dengelenmesi için teknik koordinasyonun önemli kısmını üstlenmiştir. Bu model ile üretim varlıklarının seçimi (yakıt ve kapasite eklenmesi) piyasanın gelişimine bırakılmakta ve ekonomik verimlilik geliştirilebilmektedir. Bununla beraber risklerin devletten özel yatırıma aktarılması da mümkün olmaktadır. Bu yapının sunduğu, elektrik sektöründe tam rekabete giriş için sadece kısmi bir adımdır. Tüketicilerin tamamı bölgelerindeki dağıtıcının esiri olmaya devam etmektedirler. Fakat bu model ile sektörün tam olarak yeniden yapılanmasında önemli bir aşama gerçekleşmiş olur[4,5] Perakende satış rekabetine dayalı piyasa model Model, rekabeti toptan satıştan bireysel tüketicilere kadar sektörün tüm seviyelerinde sunmaktadır. Modelin anahtarı iletim ve dağıtım şebekelerine doğrudan üçüncü tarafların girişinin olmasıdır. Şekil 4 de perakende satış rekabetine dayalı piyasa modelinin şeması verilmiştir[3]. 108

7 IPP 1 IPP 2 IPP 3 IPP 4 IPPn... Toptan Piyasa Direk Satış İletim Şebekesi Şebekesi Şirketleri Perakende Satış Şirketleri Serbest Tüketiciler Serbest Tüketiciler Serbest Tüketiciler Şekil 4. Perakende satış rekabetine dayalı piyasa modelinin şeması Teorik olarak, herhangi bir elektrik tüketicisi düzenlemenin olduğu bir yerde herhangi bir perakende satış tedarikçisinden elektriğini satın alabilir. Bu işleyişte perakende satış tedarikçisi de elektrik satın alma işlemini rekabetçi toptan satış piyasasından gerçekleştirmektedir. Modelin karakteristikleri ifade edilirse[4]; Piyasanın işleyişi, üreticiler, tüketiciler ve sistemin içindeki aracılar (perakende satış şirketleri, güç değişimciler ve komisyoncular) arasındaki ticarettir. Böylece talep tarafında tüketiciler tedarikçilerini serbestçe seçebilirler ve müzakere ile sözleşmeler gerçekleştirebilirler. Arz tarafında da üreticiler herhangi bir piyasa oyuncusuna ürettikleri elektriği satabilirler. Şebeke faaliyetleri ve fiyatları düzenlenmekte, aynı zamanda şebekeye üçüncü tarafların girişi fark gözetmeksizin sağlanır. Tekel Perakende Satış Rekabeti Üretim İletim Sistem Operatörü Aracılar Perakende Satış 109

8 Yapı içerisinde bir bağımsız sistem operatörü vardır. Sistem operatörü, üretim varlıklarının sahipleri tarafından sahip olunamaz veya en azından kontrolü altında tutulamaz. Tekelci Aktiviteler Rekabetci Aktiviteler İletim Sistem Operatörü Üretim Aracılar Şekil 5. Tekelci yapı ile perakende satış rekabetine dayalı modelin karşılaştırılması Model, doğal tekel durumundaki dağıtım ve iletim şebeke fonksiyonlarını üretim ve perakende satış fonksiyonlarından tamamen ayırmaktır. Şekil 5 ve Şekil 6 da modelin tekelci yapıya göre farklılıkları verilmiş ve modelin işleyişi sunulmuştur[4]. Şekil 6. Elektrik enerjisi sektöründe perakende satış rekabetinin işleyişi Toptan piyasa işleyişi alıcılarla satıcıların buluştuğu ve mallarını değiştirdiği bir açık artırma yeridir. Tek alıcının olmadığı bu piyasada temel olan uzun dönemli sözleşmeler ve spot sözleşmeleridir. Bu model ekonomik anlamda bazı faydalar sağlanmıştır. Örneğin, üretim sektöründe maliyetlerin düşüşü ile düşük perakende satış tarifeleri oluşturmuştur. Aynı zamanda perakende satış seviyesinde rekabetin başlaması ile ürün genişliğinin ve servisinin artması söz konusu olmuştur. Bununla beraber elektrik enerjisi sektöründe perakende satıcılarının sayısında ve özelliğinde artış vardır. Elektrik enerjisi sektöründe ürün kullanımı açısından bir önceki modelde olduğu gibi bu model altında da sosyal politika gerekleri tam olarak yerine getirilememektedir. İncelenen modellerin karakteristikleri Tablo 1 de karşılaştırmalı olarak sunulmuştur[3]. 110

9 Tablo 1. Elektrik sektöründeki modellerin karakteristikleri Yapının Adı Açıklama Üretimde Rekabet Var mı? Perakende Satış Seçimi Var mı? Müşterinin Seçim Hakkı Var mı? Dikey Toptan Satış Perakende Satış Tek Alıcılı Birleşen Rekabetine Dayalı Rekabetine Dayalı Model Tekelci Model Piyasa Modeli Piyasa Modeli Tekel Tekel Üreticiler arasında Üreticiler arasında Rekabet Rekabet Her seviyede Tek Alıcı ile Dağıtıcılar için ayrıca Müştericiler için ayrıca seçim seçim Hayır Evet Evet Evet Hayır Hayır Evet Evet Hayır Hayır Hayır Evet 3. Modellerin Ülkelerdeki İşleyişi Sanayileşmiş ülkelerde, yirminci yüzyılın başlarında sanayinin hızlı büyümesine paralel, elektrik enerji sektöründe devletleştirmeye gitmek, bir ekonomik zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır. Bu anlamda elektrik enerji sektörü kurumları, kamu mülkiyeti altında, doğrudan veya dolaylı siyasi otoritenin kontrolü altında bulunmaktaydı. Aynı zamanda çoğu ülkede oluşturulan kamu politikaları sektörle ilişkili bir hal almıştır. Örneğin İngiltere de kömür üretimi esas alınarak oluşturulan arz politikası, uzun dönemli sözleşmeleri beraberinde getirmiştir. Bu işleyiş, devletin kömür sektörüne olan desteğini göstermektedir[2] li yılların başından itibaren bazı ülkeler, sektörün devletleştirilmesindeki avantajlara rağmen elektrik enerji sektörü üzerine çalışmalar yapmışlardır. Bu çalışmalarda, kamu mülkiyetindeki elektrik kurumlarının personel, fiyat, işleyiş ve yapımındaki verimsizliklerinin katkısı vardır. Yapılan çalışmaların sonucunda elektrik enerji sektöründeki performansı geliştirmek için ülkeler farklı yollar aranmış ve farklı yollara gitmişlerdir. Örneğin Avustralya hükümeti, elektrik enerji sektörünün üretim, iletim ve dağıtım faaliyetlerindeki verimliliği geliştirmek için bir komisyon oluşturmuştur. Bu komisyon, üretim-iletim-dağıtım faaliyetlerinin birbirinden ayrılmasını, herbiri için birer anonim şirkete dönüşmesini, sonrasında mümkün olan alanlarda kamu faaliyetlerinin satışını istemiş ve dikey ayrılmanın sonucunda rekabet seviyesinin artırılması gerektiğini vurgulamıştır[2]. Ülkeler elektrik enerjisi sektöründeki kamu mülkiyetli kurumları için iki farklı program uygulamaya koymuşlardır. Her iki programda da öncelik oluşan kamu 111

10 kurumunu bir anonim şirket haline getirmek, yer almaktadır. Bu işleyiş sonrasında bu kurumlar, ya özerk bir yapı içinde bulunmakta (Corporatisation) yada özelleştirme (Privatisation) yoluna gidilmektedir. Anonim şirket sonrası özerkleştirme kamu mülkiyetindeki varlıkların yeniden organizasyonunu ve bakanlık sorumluluğundan ayrılarak ticarete yönelme eğilimini kapsar. Özelleştirme ise, devlet mülkiyetindeki varlıkların özel yatırıma devridir. Anonim şirket yapısı, özelleştirmeye geçiş için bir adım olarak görülmektedir. Genellikle özelleştirmeye zemin hazırlamaya yardım etmek için yönetim ve mali yapıları oturtmayı amaçlamaktadır. Anonim şirket yapısında kalarak özerk bir yapıda bulunmak, kurum varlıklarının özel sektöre transfer edilmeksizin elektrik enerji sektöründe verimliliği artırmayı amaçlamaktadır. Kurum yönetiminin özel şirket düşüncesinde mali tarafsızlığı ve aktifliği temel alması gerekmektedir. Bununla beraber şirket yapısında piyasa temelli yaklaşım benimsenmeli ve ticari işleyişin çalışması sağlanmalıdır. Elektrik sektörünün yeniden yapılandığı bir çok ülke bu yaklaşımı ilk adım olarak kullanmışlardır[4]. Elektrik sektörünü özelleştirmeye götüren iki ana neden vardır. Bunlardan birincisi, ülkelerin çoğundaki büyük birleşik devlet tekellerinin elektrik üretimi yolunda çok verimli olmaması ve oluşan tekelci yapının suistimali ile tüketicinin korunmamasından oluşan ekonomik anlayıştır. İkinci neden ise, sektörün doğal büyük sermaye yoğunluğudur. Büyük ulusal borçları olan gelişmekte olan ülkeler kadar gelişen ülkelerde gelecek yıllarda elektrik arzını genişletmeye ihtiyaç duyacaklardır. Hükümetler çok fazla istekli olmasa da devlet bütçelerinden elektrik yatırımlarını finanse etmeye devam etmeleri gerekecektir[2]. Özelleşen kamu mülkiyetli girişimlerin işleyişi çok karışık olabildiği gibi, bir çok yasal, finansal, yapısal ve düzenleyici uygulamayı da beraberinde getirebilmektedir. Bu kapsamda dikey birleşen sektörün özelleştirilmesinde problemleri minimize etmenin yollarından biri; özelleştirmeden önce aktivitelerin ayrışması ve buna bağlı olarak yeniden yapılandırılmasıdır. Ülkeler elektrik sektörünün kamuya ait paylarının bir kısmını veya tamamını satarak özelleştirilmiştir. Tüm payların özel yatırımcılara satılması durumunda, kamu şirketin yeni ortaklarına kurumun kontrolünü bırakılması söz konusudur. Kurumda bir azınlık payı sürüyorsa veya özel yatırımcılara % 50 nin altında transfer söz konusu ise, kurum işleyişinde kamu kontrolü devam eder. O halde özelleştirmenin derecesi hüküm süren yönetimin durumu ile ilişkili olmaktadır. Ülkeler, kamuya ait bir kurumun paylarını küçük sermayeyi hedef alarak geniş kapsamlı satış yoluna gidebilecekleri gibi, büyük yatırımcıyı hedef alarak da blok satışlar yapabilmektedirler. Ülkeler elektrik sektörünün bir kısmını veya tamamını özelleştirme kararı aldığında, kurumun var olan yapısını değiştirmeksizin veya değiştirerek özelleştirme seçeneğine sahiptirler. 112

11 Elektik enerji sektöründeki yeniden yapılanma hareketinin amacı sayıca daha fazla şirket oluşturarak, rekabeti yaratmak ve kapsamlı rekabetçi elektrik piyasası meydana getirmektir. Bunu gerçekleştirmenin ilk yolu yatay ve dikey ayrışmanın sağlanmasıdır. Dikey ayrışma, daha çok rekabete açılabilmek için faaliyetleri birbirinden ayırmayı hedefler. Yatay ayrışma ise, bir üretim şirketinden, satıcıdan veya tedarikçiden sayıca daha çok oyuncu oluşturmayı amaçlamaktadır. Ülkeler yeniden yapılanma hareketi içinde yukarıda ifade edilen yaklaşımı aynen gerçekleştirmiş ve öncelikle üretim, iletim, toptan satış, dağıtım ve perakende satış faaliyetleri arasında dikey ayrışmayı sağlanmışlardır. Ayrıştırma, mülkiyet ayrıştırması olabildiği gibi, yönetim veya hesap ayrıştırması şeklinde ortaya çıkabilmektedir[1,4,6]. Uygulamada, İngiltere ve bazı ABD eyaletlerinde gerçekleşen dikey ayrışım sonunda yapıda dikey birleşmelere izin verilmezken, Norveç, İsveç ve İspanya gibi ülkelerde üretim-dağıtım gibi birleşmelere izin verilebilmektedir. (İngiltere de Mart 2001 NETA göre kısmen de olsa bazı dikey birleşmelere izin verilmektedir.) Almanya elektrik enerji sektörü yeniden yapılanmadan önce üretim, iletim ve dağıtım faaliyetlerin yüksek seviyede dikey birleştiği, herbir faaliyetdeki yatay birleşmenin ise, düşük seviyede bulunduğu bir ülkedir. 1 Ocak 1999 tarihinde yürürlüğe gire yeni enerji kanunu ile ilk olarak, sektörün dikey yapılaşması üzerine kısıtlamalar oluşturulmuş, iletim ve dağıtım şebekelerine üçüncü taraflara, giriş için müzakere yolu seçilmiş (negotiated Third Party Access ntpa ) ve tüm tüketicilere seçilebilme hakkı verilmiştir[7,8]. Almanya da sektörün yeniden düzenlenmesi sonrasında sektörün bazı şirketlerinde yeniden biçimlenmiş ve bazı şirketler diğer şirketlerin bazılarıyla birleşmeye gitmiştir. Böylece VIAG ile VEBA şirketlerinin birleşmesi ile Almanya nın ikinci büyük elektrik üretim şirketi olan E.On oluşturulmuştur. Almanya nın en büyük elektrik üretim şirketi olan RWE de altıncı büyük üretim şirketi olan VEW i almıştır. İsveç Vattenval şirketi ise, üç önemli Alman elektrik üretim şirketini HEW, BEWAG ile VEAG ı satın alarak Vattenfall Europe ismi ile ülke piyasasında yer almıştır. Almanya, elektrik sektöründeki yeni düzenlemeler sonucu oluşan elektrik ticareti işleyişinde, diğer bir çok ülke sisteminde bulunan, ulusal güç havuzu işleyişi sistemde yer almamıştır. Yeni elektrik ticaretinin işleyişinde ülkede hüküm süren, uzun dönemli sözleşmelerdir. Bununla beraber uzun dönemli sözleşmelere ek olarak, 2000 yılı ortalarından sonra ülkede güç değişimi için yeni güç havuzları da ortaya çıkmıştır[7-9]. (Leipzig ve Frankfurta da spot ve future piyasaları) Fransa elektrik enerji sektöründe Şubat 2000 tarihinde başlayan yeniden yapılanma sürecinden sonrada, piyasada egemen olan kurum hala EdF dir. Dikey birleşen kamu şirketi olan EdF de yeniden yapılanma sonrası iletim şebekesinin yönetimi için ayrı bir bölüm oluşturulurken, diğer faaliyetlerde ise, 113

12 hesap ayrıştırılmasına gidilmiştir. Diğer AB ülkelerindeki özelleştirme çabalarına rağmen, EdF nin kamu mülkiyetçi yapısı sürmektedir. Bununla beraber ülke piyasasına diğer şirketleri girişini zorlaştıran EdF, bir çok ülkede yatırımlar ve birleşmeler gerçekleştirmektedir. Böylece Avrupa nın üç büyük güç şirketinden biri halini almıştır[9,10]. İspanya elektrik sektöründe özelleştirme ve yeniden yapılanma başlamadan önce dikey birleşen ve ağırlıklı olarak kamu mülkiyetli, fakat özel girişimlerin de olduğu şirketler bulunmaktadır. Bunların en önemlisi kamu mülkiyetli Endesa dır. Diğer dikey birleşen kurumlar ise; Iberdrola, Union Fenosa ve Hidrocantabrico dur. Endesa sektörün ana oyuncusu olarak, üretimden dağıtıma ve tedariğe kadar giden dikey bir yapıya sahiptir Yılında Endesa ile başlayan özelleştirme programı 1997 kanununu ile uygulamaya sokulmuştur. Bununla beraber bir elektrik güç havuzu oluşturmuştur. Üreticiler ile dağıtıcılar ve tedarikçiler bu spot piyasayı kullanabilecekleri gibi, serbest tüketiciler dahil olmak üzere ikili anlaşmalar da yapabilmektedirler. Ayrıca elektrik kanunu birbirine geçmiş olan yönetim, iletim ve dağıtım sistemlerinin yasal ayrımını yaparak, piyasa ile sistem operatörü gibi ekonomik ve teknik aktivitelerini düzenlemiştir[9,11]. İsveç elektrik sektöründe yeniden yapılanma hareketinin başlangıcı 1992 yılında olmuştur. Bu yıla kadar elektrik üretim ve iletim faaliyetini yerine getiren devlete ait güç kurumu Vattenfall dur. ise genelde bölgesel tekel olan belediye dağıtım şirketleri aracılığıyla yerine getirilmektedir. Sektörde yeniden yapılanmanın başlangıcı olarak kabul edilen 1992 yılında Vattenfall, yine kamu mülkiyetli üretim şirketi Vattenfall ve şebeke şirketi Svenska Kraftnat şeklinde bölünmüştür. Ülke 1 Ocak 1996 tarihinde Norveç elektrik güç havuzuna katılmıştır. Yeniden yapılanan bu sistemde piyasanın bir çok bağımsız oyuncusu bulunmaktadır[9,12]. 4. Sonuç ve Değerlendirme Elektrik enerjisi sektörünü yeniden yapılandıran ülkeler, sürecin işleyişine ve alt aşamalarına göre, uygulama da farklı yöntemler izlemektedirler. Bir çok ülkede, sektördeki faaliyetlerin birbirinden ayrıştırılması ve sektörün rekabetçi alanlarda faaliyet gösteren kamu kurumlarının özelleştirilmesi yaklaşımı uygulanmaktadır. Buna karşın Norveç, İsveç, Finlandiya gibi bazı ülkelerde, özelleştirme birincil amaç olmamakta ve dikey ayrıştırmanın gerçekleştirilmesi hedefi öne çıkmaktadır. Sektörün yeniden yapılanması sonucunda hedef olan perakende satış rekabetine geçişin tam olarak sağlanması, yani tüm tüketicilerin istedikleri tedarikçiyi seçme hakkına kavuşmaları belli bir zaman almaktadır. Piyasanın rekabete açılımı, piyasadaki tüketicilerin ne kadarına serbest tüketici hakkı verildiği ile ilişkilidir. Genelde bu işleyiş belli bir süreç içerisinde olmaktadır. Örneğin İngiltere de bu süreç sekiz yıl alırken, İsveç te üç yıl almıştır. Fakat Almanya da yasal mevzuatın çıkarılması ve yürürlüğe konulması hemen gerçekleşmiştir. 114

13 Kaynaklar [1] European Commission The Meda Programme: Liberalization of Electricity Markets, Euro Mediterranean Energy Policy Tranining Network, Athens, Greece, (2002). [2] European Commission The Meda Programme: Electricity Markets, Euro Mediterranean Energy Policy Tranining Network, Athens, Greece, (2002). [3] Cope, D.: Electricity Sector Deregulation, Asia Pasific Research Centre, Tokyo, Japan, (2000). [4] Ocana, C; Varley, C.: Competition in Electricity Markets, International Energy Agency, Paris, France, (2001). [5] Varley, C; Lammers, G.: Electricity Market Reform, International Energy Agency, Paris, France, (1999). [6] European Commission The Meda Programme: Regulating The Electricity Markets, Euro Mediterranean Energy Policy Tranining Network, Athens, Greece, (2002). [7] Brunekreeft, G.; Keller, K.: The electricity supply industry in Germany: market power or power of the market? Elsevier Utilities Policy, 9 March (2001), [8] Scheepers, M.J.J.; Wals, A.F.; Rijkers, F.A.M.: Position of Large Power Producers in Electricity Markets of North Western Europe, Dutch Energy Council, ECN-C , April (2003). [9] Freshfields Bruckhaus Deringer: "Electricity Regulation 2003, Published by Freshfields Bruckhaus Deringer, International Law Firm, London, UK, March (2003). [10] Meslier, F.: France Opens Its Electricity Market, IEEE Power Engineering Review, April (2000), [11] Thomas, S.; Hall, D.: Restructuring and outsourcing of electricity distribution in EU, Public Services International Research Unit, University of Greenwich, London, UK, May (2003). [12] Svenska Kraftnät: The Swedish Electricity Market and the Role of Svenska Kraftnät, Sweden, November (2001). 115

TÜRKİYE de ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU UYGULAMA POLİTİKALARI

TÜRKİYE de ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU UYGULAMA POLİTİKALARI TÜRKİYE de ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU UYGULAMA POLİTİKALARI KISACA EPDK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) elektrik piyasalarının düzenlenmesi amacıyla 4628 sayılı Yasa ile 2001 yılında kurulmuştur.

Detaylı

Elektrik sektöründe serbestleşme süreci üzerine gözlemler: Bir kısa dönem analizi

Elektrik sektöründe serbestleşme süreci üzerine gözlemler: Bir kısa dönem analizi Elektrik sektöründe serbestleşme süreci üzerine gözlemler: Bir kısa dönem analizi İzak Atiyas, Sabancı Üniversitesi Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı 22 Mayıs 2008, İstanbul Temel

Detaylı

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI PAZARLAMA DAĞITIM KANALI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN Dağıtım kavramı üretilen mal ve hizmetler genellikle üretildikleri yerde zamanda uygun fiyatta ve yeterli miktarda talep edilmemektedir. Mal ve hizmetlerin

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler RÜZGAR SANTRALARINDA ÜRETİLEN ELEKTRİK ENERJİSİNİN PİYASALARDA SATILMASI HULUSİ KARA TÜREB DENETİM KURULU BAŞKANI TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONGRESİ TURKISH WIND ENERGY CONGRESS 7-8 KASIM 2012 İSTANBUL İÇERİKİ

Detaylı

Rekabet ve Düzenleme Politikaları

Rekabet ve Düzenleme Politikaları Rekabet ve Düzenleme Politikaları İzak Atiyas, Sabancı Üniversitesi Dünya Piyasalarındaki Son Gelişmeler Işığında Makro Ve Reel Sektör Politikaları Ekonomik Araştırma Forumu Konferansı 4 Ekim 2007, İstanbul

Detaylı

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI 2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI Nezir AY TEİAŞ Elektrik Piyasaları İşletme Dairesi Başkanı 07 Kasım 2012 İstanbul 1 Dünya da yenilenebilir enerji kaynakları için uygulanan bazı teşvik mekanizmaları Dünyada,

Detaylı

Politika Yapıcıları için Ekonomik ve Hukuki Analizler

Politika Yapıcıları için Ekonomik ve Hukuki Analizler Elektrik Piyasası Reformu: Politika Yapıcıları için Ekonomik ve Hukuki Analizler Avukat Dr. Refik TİRYAKİ Dr. Mustafa GÖZEN Enerji Uzmanı Enerji Uzmanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu TMMOB 8. ENERJİ

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI HAZIRLAYAN: EKİN SILA ÖZSÜMER AB VE ULUSLARARASI ORGANİZAYONLAR MASASI UZMAN YARDIMCISI 1 TİCARİ ALACAK SİGORTASI Ticari alacak sigortası, alıcılar

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Ortaklar: Yönetim / Ekip Toplam Çalışan Sayısı: Açıklama:

ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Ortaklar: Yönetim / Ekip Toplam Çalışan Sayısı: Açıklama: ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Z & S Yenilenebilir Enerji Sist. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ortaklar: Zeki KÜÇÜKYARMA, Yönetim / Ekip: Zeki KÜÇÜKYARMA / Genel Müdür Stephan RİNDİSBACKER / Avrupa Temsilcisi Ufuk UĞUR

Detaylı

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015 TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı Fatih Yazıtaş 05.11.2015 Gündem Elektrik Piyasası & EPİAŞ Gün Öncesi Piyasası ve Tahminleme (RES ler) Gün İçi Piyasası YEKDEM 2 Enerji Piyasaları

Detaylı

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015 Elektrik Perakende Sektörü Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları 30 Eylül 2015 2015 Deloitte Türkiye. Member of Deloitte Touche Tohmatsu Limited 1 Elektrik perakende pazarında sektör içi/dışı oyuncularla

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 18 Haziran 2009, Ankara YEK Potensiyeli Yenilenebilir Enerji Üretimi Yenilenebilir Kurulu Güç Kapasitesi YEK Hedefleri YEK Mevzuatı YEK Teşvik

Detaylı

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Genel elektrik talebi kış aylarında ısıtma ve aydınlatma, yaz aylarında ise soğutma (klima) ihtiyacına bağlı olarak bölgesel ve mevsimsel farklılıklar oluşturur. modus Enerji

Detaylı

TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı

TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı Arz Güvenliğinin Sağlanmasında Teşvik Stratejisi Faruk Sabuncu, MA, YMM Ortak, Vergi Hizmetleri 22 Mayıs 2008, İstanbul P w C İçerik Giriş

Detaylı

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri 27 Haziran, 2011 Paris İçindekiler 1. 2. Profil ve Faaliyetler Strateji ve Esneklik Profil ve Faaliyetler Kamu hizmet kurumlarındaki hizmetlerin tarihi Société

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EYLÜL 2015 Eylül 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Eylül Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

2010 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2010 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

NEDEN AKILLI ŞEBEKELER?

NEDEN AKILLI ŞEBEKELER? NEDEN AKILLI ŞEBEKELER? Engin AKSOY Vodafone Kurumsal İşbirimi İcra Kurulu Üyesi Nüfus artışı Sanayileşme Şehirleşme Teknolojik ilerlemeler Artan enerji ihtiyacı Azalan doğal kaynaklar 2 Insert Confidentiality

Detaylı

Güvenilir, uzun vadeli iş ortağınız. RWE Turkey 09/11/2015 PAGE 1

Güvenilir, uzun vadeli iş ortağınız. RWE Turkey 09/11/2015 PAGE 1 Güvenilir, uzun vadeli iş ortağınız RWE Turkey 09/11/2015 PAGE 1 RWE, başarılı ve uzun geçmişiyle enerji piyasasında güvenilir ve güçlü bir iş ortağıdır RWE Genel Merkezi, Essen, Almanya Rakamlarla RWE*

Detaylı

2014 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2014 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Gelişmekte olan ülkelerdeki sanayileşme enerjiye olan talebin hızla artmasına neden olmaktadır. Enerji,

Detaylı

SERBEST ELEKTRİK PİYASASINDA SON GELİŞMELER VE OSB LERİN DURUMU ALİ ERMAN AYTAC 23 KASIM 2012 VI. OSB ENERJİ ZİRVESİ / KAYSERİ

SERBEST ELEKTRİK PİYASASINDA SON GELİŞMELER VE OSB LERİN DURUMU ALİ ERMAN AYTAC 23 KASIM 2012 VI. OSB ENERJİ ZİRVESİ / KAYSERİ SERBEST ELEKTRİK PİYASASINDA SON GELİŞMELER VE OSB LERİN DURUMU ALİ ERMAN AYTAC 23 KASIM 2012 VI. OSB ENERJİ ZİRVESİ / KAYSERİ 1 OSB ler için SERBEST TÜKETİCİLİK Elektrik Piyasası Kanunu 2. Madde «g» Fıkrası

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2015 Temmuz 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2015 Mart 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, elektrik piyasasında gerçek ve tüzel kişilerin serbest

Detaylı

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK Uluslararası Pazarlamada dağıtım alt karması birbiriyle ilişkili iki kısımda ele alınır 1- Dağıtım kanalları seçimi 2- Fiziksel dağıtım (lojistik) ULUSLARARASI

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi Ambalaj Atıkları Direktifi DEA TOBB Danışma Toplantısı 26 Şubat 2015,

Detaylı

4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu

4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu Madde 0003: Tanımlar Bu Kanunun uygulanmasında; 4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Yetki Bakanlık : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Elektrik Piyasası. Nezir AY. TEİAŞ Elektrik Piyasa Hizmetleri ve Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanı. Marmara Enerji Forumu 07-08 Eylül 2007 İstanbul

Elektrik Piyasası. Nezir AY. TEİAŞ Elektrik Piyasa Hizmetleri ve Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanı. Marmara Enerji Forumu 07-08 Eylül 2007 İstanbul Elektrik Piyasası Nezir AY TEİAŞ Elektrik Piyasa Hizmetleri ve Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanı Marmara Enerji Forumu 07-08 Eylül 2007 İstanbul Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 1 GÜNDEM Elektrik Piyasası

Detaylı

Fatih Kölmek. ICCI 2012-18.Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı 25 Nisan 2012, İstanbul, Türkiye

Fatih Kölmek. ICCI 2012-18.Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı 25 Nisan 2012, İstanbul, Türkiye Fatih Kölmek ICCI 2012-18.Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı 25 Nisan 2012, İstanbul, Türkiye Türkiye Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Mekanizması Fiyat Tahmin Modelleri Yapay Sinir

Detaylı

İşletmelerin Büyüme Şekilleri

İşletmelerin Büyüme Şekilleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ İşletmelerin Büyüme Nedenleri Optimum büyüklüğe ulaşma Piyasalarda etkinliği arttırarak kar elde etme olanaklarını arttırma

Detaylı

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ 1 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ M. Tuna Kök Ciner Grubu 2 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI ve TÜRKİYE ELEKTRİK

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2015 Mayıs 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2015 Şubat 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU AĞUSTOS 2015 Ağustos 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Ağustos Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

2009 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2009 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

AVRUPA ORTAK ENERJĠ POLĠTĠKASINDA ELEKTRĠK ENTERKONEKSĠYONLARININ ÖNEMĠ VE TÜRKĠYE NĠN KONUMU

AVRUPA ORTAK ENERJĠ POLĠTĠKASINDA ELEKTRĠK ENTERKONEKSĠYONLARININ ÖNEMĠ VE TÜRKĠYE NĠN KONUMU AVRUPA ORTAK ENERJĠ POLĠTĠKASINDA ELEKTRĠK ENTERKONEKSĠYONLARININ ÖNEMĠ VE TÜRKĠYE NĠN KONUMU Nazif Hülâgü SOHTAOĞLU Duygu PAPUR İ.T.Ü. Elektrik-Elektronik Fakültesi, Elektrik Mühendisliği Bölümü 1951

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 Ankara 2014 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ. Ercüment CAMADAN

ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ. Ercüment CAMADAN ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNE YANSIMALARI Ercüment CAMADAN 26/03/2012 Sunum Planı 1) Elektrik Piyasasının Yapısı 2) Düzenlenen Tarifeler 3) Şebeke Tarifeleri 4) Perakende Satış Tarifeleri

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları)

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) Elektrik Piyasası Dairesi Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 3 üncü Türkiye Altyapı Finansmanı Konferansı 23 Ekim 2008 - İstanbul Rakamlarla

Detaylı

Elektrik Tedarik Sözleşmeleri -Özellikle İkili Anlaşma-

Elektrik Tedarik Sözleşmeleri -Özellikle İkili Anlaşma- Dr. Mustafa YAVUZ Elektrik Piyasası Kanunu nun Öngördüğü Hukuki Rejim ve Elektrik Tedarik Sözleşmeleri -Özellikle İkili Anlaşma- İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v TEŞEKKÜR...ix İÇİNDEKİLER...xi KISALTMALAR...xxiii

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 Ankara 2014 1. Ekim Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

Türkiye Doğal Gaz Piyasası

Türkiye Doğal Gaz Piyasası Türkiye Doğal Gaz Piyasası Gelişmeler 2008 Deloitte Danışmanlık A.Ş. Ankara, Eylül 2008 Gündem Avrupa Doğal Gaz Piyasalarında Reform Süreci Avrupa Doğal Gaz Piyasalarında Mevcut Durum ve Son Gelişmeler

Detaylı

Sektörel Rekabet ve Tüketici Hakları Dairesi Başkanlığı Ocak 2008 İstanbul

Sektörel Rekabet ve Tüketici Hakları Dairesi Başkanlığı Ocak 2008 İstanbul Telekomünikasyon Sektöründe Rekabet Sektörel Rekabet ve Tüketici Hakları Dairesi Başkanlığı Ocak 2008 İstanbul Gündem Genel İstatistikler Pazar Analizleri Sabit Arama Pazarı Mobil Arama Pazarı Genişbant

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler FASIL 15 ENERJİ Öncelik 15.1 Enerji Topluluğu Antlaşmasına olası üyelik amacı da dikkate alınarak gaz ve elektrik iç piyasası ile elektriğin sınır ötesi ticaretine ilişkin müktesebata uyumun ve ilgili

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

Telekomünikasyon ve enerji sektörlerinde reform ve AB uyum süreci

Telekomünikasyon ve enerji sektörlerinde reform ve AB uyum süreci Telekomünikasyon ve enerji sektörlerinde reform ve AB uyum süreci İzak Atiyas, Sabancı Üniversitesi İkinci Kuşak Yapısal Reformlar Altyapı Sektörlerinde AB Uyum Sürecinde Deregülasyon ve Rekabet Konferansı

Detaylı

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir.

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 1 PAZARLAMA İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 2 Pazarlama İşlevi Mevcut ve potansiyel alıcılara istek tatmin edici ürün, hizmet ve bilgileri sunmak üzere planlama, fiyatlandırma,

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi STEAM 13.Uluslararası Enerji Arenası 8 Eylül 2011 İstanbul PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Türkiye Elektrik İletim Sistemi Emrah Besci Elektrik - Elektronik Mühendisi (EE 04) Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Üyesi http://emrah.besci.gen.tr Emrah@Besci.gen.tr

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

ALPER AKCA

ALPER AKCA 25.10.2008 Lisans, ODTÜ EEE, 2005 Yüksek Lisans, ODTÜ EEE, 2008 ASELSAN, 2005- Neden Destek? Destek Türleri ABD Ulusal Mekanizmalar ABD Eyalet Mekanizmaları AB Destek Mekanizmaları Türkiye Yenilenebilir

Detaylı

YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN

YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN 7557 YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 4283 Kabul Tarihi : 16/7/1997 Yayımlandığı R.Gazete

Detaylı

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin Gün Öncesi Piyasası Abdülkadir ONGUN Gün Öncesi Piyasası Müdürlüğü 18 Kasım 2011 WOW - İstanbul Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin 2 Elektrik Piyasası Genel Bakış

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları. Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar

Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları. Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar Türkiye Elektrik Piyasası Reform Süreci Yan Hizmetlerin

Detaylı

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA Öncelik 10.1. 2002 AB düzenleyici çerçevesi için anahtar başlangıç koşullarının kabul edilmesinin ve uygulanmasının tamamlanması 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 10.1.1 1 2002/20/AT

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 Ankara 2014 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

Serbest Tüketici Kimdir

Serbest Tüketici Kimdir Kısaca Eren Enerji Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Zonguldak ın Çatalağzı termik santrali toplam 1,6 milyar dolarlık yatırım değerine sahip 3 üniteden oluşmaktadır. Temmuz 2010 dan bugüne faaliyette olan

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar ve Yenilenebilir Kaynaktan Elektrik

Detaylı

SIKÇA SORULAN SORULAR

SIKÇA SORULAN SORULAR SIKÇA SORULAN SORULAR 1) Off-Grid (Şebeke bağlantısız) sistem nedir? Şebekenin ulaşmadığı veya ulaşımının çok zor olduğu koşullarda bu sistemler enerji ihtiyacını karşılayacak şekilde tasarlanır. Şebekeden

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri Arz Güvenliği Mevsimsel Gaz Çekişlerin dengelenmesi Ani gaz Çekişlerinin Karşılanması Kesintisiz Gaz Arzının Sağlanması Alım Satım Taahhütlerinin Yerine Getirilmesi Gaz Alım Satışlarına Esneklik Kazandırılması

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 Ankara 2014 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Dağıtım tesislerine iletilen elektrik,orta ve alçak gerilim seviyelerinde taşınarak tüketici tesislerine dağıtılır.

Dağıtım tesislerine iletilen elektrik,orta ve alçak gerilim seviyelerinde taşınarak tüketici tesislerine dağıtılır. Kömür, petrol, doğal gaz ve nükleer yakıtlardan oluşan geleneksel enerji kaynakları ile su, rüzgar, güneş vb yenilenebilir enerji kaynakları kullanarak elde edilen elektrik, yüksek gerilim ve/veya orta

Detaylı

Enerji Dinamikleri Ağustos 2015. Enerji Dinamikleri. Yael Taranto TSKB Ekonomik Araştırmalar tarantoy@tskb.com.tr

Enerji Dinamikleri Ağustos 2015. Enerji Dinamikleri. Yael Taranto TSKB Ekonomik Araştırmalar tarantoy@tskb.com.tr Enerji Dinamikleri Yael Taranto TSKB Ekonomik Araştırmalar tarantoy@tskb.com.tr Ağustos 2015 0 Avrupa Elektrik Piyasasında Liberalleşme Deneyimi Avrupa enerji piyasalarının yapısına göz atmak, Türkiye

Detaylı

Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE. Türkiye

Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE. Türkiye Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE Türkiye 1 Tüm filo profesyonelleri için uzman platformu: CVO nedir? Filo müdürleri, tedarik uzmanları, üreticiler, leasing şirketleri, reklamcılar, sigortacılar, basın,

Detaylı

REIDIN.com INDEXFocus Turkey 2009 Aralık Ayı Konut Sektörü Analizi

REIDIN.com INDEXFocus Turkey 2009 Aralık Ayı Konut Sektörü Analizi REIDIN.com INDEXFocus Turkey 2009 Aralık Ayı Konut Sektörü Analizi Sayı: 13 Tarih: 15 Ocak 2010 Yayın Tarihi: 10:00 Yayın Yeri: Istanbul, Dubai, London REIDIN.com tarafından Türkiye nin nüfus yoğunluğu

Detaylı

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar İşlenecek Konular Finansal piyasalar ve kurumların önemi Tasarrufların şirketlere akışı Finansal piyasaların ve aracıların fonksiyonları Değer maksimizasyonu

Detaylı

Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar

Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar Sağlık Hizmeti Modelleri, Karşılaştırmalar AB Eşleştirme Projesi, Ankara 5. Eğitim haftası Klaus Halla Geliştirme Müdürü 29.11.2011 Unitec States Luxembourg (1) Norway Switzerland Austria Iceland Belgium

Detaylı

GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET

GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET Gümrük Hizmetleri Özel Çözümler Lojistik Hizmetleri Sigorta ve Aracılık Hizmetleri Uluslar arası Dış Ticaret GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET Ticaret Güvenle Şekillenir GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET

Detaylı

TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI

TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI DOÇ.DR. AYŞE UZMAY ZMO İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi E.Ü. Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü 1 İÇERİK DÜNYADA SÜT ÜRETİMİ TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Balkaya Enerji Toptan Satış Anonim Şirketi. Elektrik Toptan Satış Piyasası Bilgilendirme Sunumu

Balkaya Enerji Toptan Satış Anonim Şirketi. Elektrik Toptan Satış Piyasası Bilgilendirme Sunumu Balkaya Enerji Toptan Satış Anonim Şirketi Elektrik Toptan Satış Piyasası Bilgilendirme Sunumu ve Balkaya Enerji Toptan Satış Anonim Şirketi Ana faaliyet alanı olarak her türlü serbest tüketicinin elektrik

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 30 ARALIK 2012 TARİHLİ (2. MÜKERRER), 28513 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik MADDE

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

tepav Etki Analizi ve TEPAV ın gündemindeki yeri Güven Sak Ankara, 8 Nisan 2008 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Etki Analizi ve TEPAV ın gündemindeki yeri Güven Sak Ankara, 8 Nisan 2008 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Etki Analizi ve TEPAV'ın Gündemindeki Yeri Slide 1 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Etki Analizi ve TEPAV ın gündemindeki yeri Güven Sak Ankara, 8 Nisan 2008 Etki Analizi ve TEPAV'ın

Detaylı

ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ. TENVA Direktörü Dr. Fatih Cemil ÖZBUĞDAY

ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ. TENVA Direktörü Dr. Fatih Cemil ÖZBUĞDAY ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ TENVA Direktörü Dr. Fatih Cemil ÖZBUĞDAY Raporun İçeriği Elektrik Tedarikinde Rekabet Fikrinin Kökenleri Elektrik Tedarikinin Endüstriyel Organizasyonu Elektrik

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2 DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2. PİYASAYA MÜDAHALE 2.. ARTIKLAR VE BÖLÜŞÜMÜ 2 2. DÜZENLEMENİN EKONOMİK KURAMI 3 2.. DENGE 3 3. DÜZENLEME VE DOĞAL TEKELLER 4 3.. KARTELLERİN DÜZENLENMESİ 7 4. ANTİ-TRÖST

Detaylı

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey. GT Türkiye İşletme Risk Hizmetleri Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.com İşletme Risk Hakkında Risk, iş yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve kaçınılmazdır.

Detaylı