PROJEM İSTANBUL ARAŞTIRMA PROJESİ. Atık Yağlardan Süperkritik Ortamda Biodizel Üretimi ve Belediye Otobüslerinde Kullanım Olanaklarının Araştırılması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PROJEM İSTANBUL ARAŞTIRMA PROJESİ. Atık Yağlardan Süperkritik Ortamda Biodizel Üretimi ve Belediye Otobüslerinde Kullanım Olanaklarının Araştırılması"

Transkript

1 PROJEM İSTANBUL ARAŞTIRMA PROJESİ Atık Yağlardan Süperkritik Ortamda Biodizel Üretimi ve Belediye Otobüslerinde Kullanım Olanaklarının Araştırılması Proje Yüklenicisi: Yrd.Doç.Dr.Nalan A.AKGÜN Yıldız Teknik Üniversitesi Kimya-Metalurji Fakültesi 2009-İstanbul. Bu araştırma projesi Projem İstanbul kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlatılmıştır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve araştırmacının yazılı izni olmadan çoğaltılamaz ve kopyalanamaz.

2 SONUÇ RAPORU ARAŞTIRMACININ ADI VE SOYADI: ARAŞTIRMANIN NİTELİĞİ: ÜNİVERSİTE: RAPOR NO : Yrd.Doç.Dr.Nalan A.AKGÜN Araştırma Projesi Yıldız Teknik Üniversitesi No : 2 (Temmuz 08-Ocak 09) AKADEMİK ARAŞTIRMANIN KONUSU: Atık Yağlardan Süperkritik Ortamda Biodizel Üretimi ve Belediye Otobüslerinde Kullanım Olanaklarının Araştırılması 28/1/2009 Yrd.Doç.Dr.Nalan A.AKGÜN PROJE KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN ÇALIŞMALAR Atık Yağlardan Süperkritik Ortamda Biodizel Üretimi ve Belediye Otobüslerinde Kullanım Olanaklarının Araştırılması başlıklı araştırma projesi önerisinde belirtildiği üzere ; o evsel atık yağlar toplanılmış ve özellikleri tespit edilmiştir, o yapılan anket çalışması ile kullanılan yağ cinsi ve kullanım alışkanlıkları belirlenmeye çalışılmıştır, o karşılaştırma olması açısından toplanılan atık yağlarla transesterifikasyon yöntemi kullanılarak biodizel üretilmiş, özellikleri tespit edilmiş ve evsel atık yağların geçirmesi gereken ön işlemler ve bu yöntemin sınırları tespit edilmiştir, o süperkritik etanol ortamındaki deneylerde ise 90 ml iç hacme sahip reaktör ve çift yüksek basınç pompası kullanılmış, yapılan deneyler sonucunda reaktörde kalma süresinin dakika arasında değiştiği, numunedeki ester içeriğinin %72-80 aralığında olduğu, örneklerin asidik kaldıkları (ph=5) tespit edilmiştir. Bunun nedeninin, gliserinin reaksiyon sonrasında biodizelden tam olarak ayrılamaması ile ilgili olduğu anlaşıldıysa da yapılan ürün özelliklerini iyileştirme konusundaki çalışmalar başarısızlıkla 2/28

3 sonuçlanmıştır. Bu durumdaki gliserin, bilinen ayırma yöntemleri ile biodizelden ayrılamamaktadır. o Proje önerisinde belirtildiği gibi reaksiyonlarda metanol kullanımına geçilmiş, aynı zamanda sistemde değişik yapılarak reaktör yenilenmiş ve 136 ml lik iç hacme getirilmiştir. Evsel atık yağlarla bar ve C aralığında farklı yağ/alkol oranlarında ve debilerde çalışılmıştır. Deneylerin tamamında ürün toplama aşamasının iki faz halinde gerçekleşmesi ve reaksiyona girmeyen fazla alkolün karışımdan uzaklaştırıldıktan sonra şeffaf renkli gliserin fazın biodizel örneklerinden kolaylıkla ayrılabilir hale gelmesi ile birlikte ürün özelliklerinde iyileşme yaşanmaya başlamıştır. Ester içeriklerinin ise %78-93 arasında değiştiği görülmüştür. o Ürün özelliklerinin iyileştirilmesi aşamasına geçilmeden önce hakemlerden gelen istek üzerine sosyal tesislerle ilgili çalışmalar başlatılmıştır. Tesislerden çıkan yağ miktarı ve özellikleri tespit edilmiş, bundan sonraki deneylerde tesislerden alınan atık yağlar kullanılarak deneysel koşullarda yeniden tarama yapılmıştır. Sosyal Tesislerden Çıkan Atık Yağ Miktarının Belirlenmesi : Sosyal tesislerde, özellikle lokantalarda kullanılan yağlar, kullanım amacına bağlı olarak değişmektedir. Bunlar; o kızartma için: katı kızartmalık yağ ve karışık bitkisel yağlar o yemeklik için: zeytinyağı, ayçiçeği ve karışık bitkisel yağlardan oluşmaktadır. Tesislerde kullanılan yağlar, daha sonra Ulusal Geri Kazanım Atık Bitkisel Yağ Toplama ve Nakliyat Ltd.Şti. tarafından toplanılmaktadır. İBB Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından tesislerden alınan atık yağ miktarı hakkında herhangi bir istatistiksel veri toplanılmadığı için (ya da tarafımıza verilemediği için) proje kapsamında, firma yetkililerinden edinilen toplanan atık yağa ait ortalama veriler esas alınmıştır. Tablo 1 de görüldüğü üzere adı geçen Sosyal Tesislerden alınan atık yağ miktarları, alımın yapıldığı tarihler dikkate alınarak ay bazında dörde (I,II,III ve IV) ayrılmıştır. Böylelikle atık yağ miktarındaki değişim; haftalık olarak izlenebilecek duruma getirilmiştir. Tablo 1 den de görüldüğü gibi toplama aralığı ve miktarı hem tesis hem de ay bazında değerlendirildiğinde, aynı değildir. Bazen hiç alım yapılmazken bazen de yüklü alımlar gerçekleştirilmiştir. Her ne kadar firma topladığı atık yağlardan biodizel ürettiğini söylese de biodizel üretiminde yağın kalitesi de son derece önemlidir. Atık yağın depolama süresi arttıkça yağın içerdiği yağ dışı unsurlar da (su, katı artıklar, un, tuz, kan vb.) bakteri oluşumuna hatta yağ özelliklerinin bozulmasına neden olabilmektedir. Sosyal tesislerden çıkan günlük atık yağ miktarının aylara göre değişimi incelendiğinde ise (Tablo 2) her ay Firmaya teslim edilen toplam günlük atık yağ miktarı yaklaşık 45 kg olup kendi aralarında ise tesislerin kış-yaz kapasitelerindeki değişime bağlı olarak değişim yaşanmaktadır. Bununla birlikte, tesislerin kapasitesi ile verilen atık yağ miktarı değerleri arasında doğrusal bir ilişkiye rastlanılmamıştır (Tablo 3 ve Şekil 1). Bunun nedeni; yağın birden fazla kullanılıyor olmasına, kullanım sonrasında doğru depolanmasına özen gösterilmemesine, vb. pek çok faktöre bağlı 3/28

4 olarak değişebilir. Tablo 3 te yer alan boşluklar, tesis atık potansiyeli hakkında kesinlikle bilgi edinilemediğini göstermektedir. Diğer taraftan, Sosyal Tesislerden gerek karşılıklı görüşme, gerek telefon ve faksla edinilmeye çalışılan bilgiler, tam olarak güvenilir olmadığı için tabloda yer alan veriler, temel olarak Ulusal Geri Kazanım Atık Bitkisel Yağ Toplama ve Nakliyat Ltd.Şti. tarafından temin edilen verilere dayandırılmıştır. Sosyal Tesislerden alınan atık yağların özellikleri ise birbirinden çok farklıdır. Örneğin Şekil 2a da görüldüğü gibi filtre kağıdından süzülürken Vita yağı kullanımı nedeniyle (laboratuar koşullarında katı olduğu için) temin edilen yağın yarısına yakını filtre kağıdında kalmakta bu da hammadde kaybına neden olmaktadır. Diğer taraftan, Şekil 2b de görüldüğü gibi bazı tesislerden alınan atık yağlar ise son derece iyi özelliklerde olup filtre kağıdı üzerinde sadece atık yağdaki asılı katı maddeler (gıda kalıntıları vb.) kalmaktadır. Sonuç olarak, tesislerden temin edilen atık yağlar, Şekil 2 de görüldüğü gibi kaba bir filtreden geçirildikten sonra başka hiçbir ön işleme tabi tutulmadan deneylerde kullanılmıştır. Transesterifikasyon Deneylerinin Yapılışı : Süperkritik alkol ortamında elde edilecek biodizel örnekleriyle karşılaştırma olması açısından atık yağlarla transesterifikasyon yöntemiyle de biodizel üretilmiştir. Deneyler, Şekil 3 deki deney düzeneğinde; yağ hacminin %0.1 i kadar NaOH katalizörü, hacimce 1/3 oranında metanol (40 ml) kullanılarak sabit sıcaklıkta (yaklaşık 80C) ve sabit karıştırma hızında (1000 rpm) gerçekleştirilmiştir. Reaksiyon süresi (1 h) sona erince faz ayrımı için bir süre beklenilmiş ve gliserin (Şekil 4) ortamdan uzaklaştırılmıştır. Alkol+ham biodizel karışımı ise ph kontrolü altında H 3 PO 4 ilavesiyle nötralize edilmiştir. Oluşan tuzlar filtre edilerek ayrıldıktan sonra karışımdaki fazla alkol, vakumlu-döner buharlaştırıcıda geri kazanılmıştır. Bundan sonra reaksiyonda oluşan suyun uzaklaştırılması ve FFA değerinin azaltılması için ham biodizel, Na 2 SO 4 ve Ca(OH) 2 ile muamele edilmiştir. Elde edilen biodizelin, EN standardına uygunluğu viskozimetre, Karl Fischer, FFA, yoğunluk vb. analizlerle tespit edilmeye çalışılırken FAME içeriği ise GC analizi ile belirlenmiştir. 4/28

5 Tablo 1. Ulusal Geri Kazanım Atık Bitkisel Yağ Toplama ve Nakliyat Ltd.Şti tarafından sosyal tesislerden alınan aylık atık yağ miktarı (kg) SOSYAL MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK TESİSLER I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV Haliç Kasımpaşa Lojistik Florya Çamlıca İstinye Beykoz Kartal Dragos Beykoz Koru Arnavutköy Dolmabahçe Küçükçekmece /28

6 Tablo 2. Sosyal tesislerden çıkan günlük atık yağ miktarının aylara göre değişimi (kg) SOSYAL TESİSLER MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK ORTALAMA Haliç Kasımpaşa Lojistik Florya Çamlıca İstinye Beykoz Kartal Dragos Beykoz Koru Arnavutköy Dolmabahçe Küçükçekmece /28

7 KAPASİTE (kişi) Tablo 3. Kapasite ile ortalama atık yağ miktarı arasındaki ilişki SOSYAL TESİSLER KAPASİTE ORTALAMA (kişi) (kg) Avcılar Arnavutköy Başakşehir Beykoz Beykoz Koru Çamlıca Dolmabahçe Fethipaşa Florya Gözdağı Haliç İstinye Kartal Dragos Kasımpaşa Küçükçekmece Lojistik (K.çekmece) Zeytinburnu ATIK YAĞ MİKTARI (kg) Şekil 1. Kapasite (kişi) ile ortalama atık yağ miktarı (kg) arasındaki ilişki 7/28

8 Tesisten geldiği zaman Filtre aşaması Filtre kağıdında kalan katı yağ (a) Çamlıca Sosyal Tesisleri Süzülmüş (sol) ve süzülecek (sağ) olan yağ katı yağ Filtre aşaması Filtre kağıdında kalan kalıntılar (b) Florya Sosyal Tesisleri Şekil 2. Sosyal Tesislerden alınan atık yağlardan bazıları 8/28

9 Şekil 3. Transesterifikasyon deney düzeneği (a) soğuma aşaması (farklı tesislerden alınan farklı özellikteki yağlardan elde edilmiş reaksiyon karışımlarının fiziksel özelliklerindeki farklılık) 9/28

10 biodizel faz gliserin faz (b) faz ayrımı için bekleme aşaması Şekil 4. Transesterifikasyon reaksiyonu sonrası GC analizi : GC analizleri, Varian marka 450-GC model GC de, CP-9080 (30mx0.32mmx0.25µm) kapiler kolon ve standart metot kullanılarak kendi laboratuarlarımızda gerçekleştirilmiştir. Enjeksiyon port sıcaklığı 250C, split oranı: 100, detektör sıcaklığı: 250C, fırın sıcaklığı: 210C (izotermal) olup FID detektör kullanılmıştır. Süperkritik Metanol Ortamında Reaksiyon : Süperkritik alkol ortamında sürekli sistemde biodizel üretimini içeren deneyler; kısmen Yıldız Teknik Üniversitesi BAPK (no: ) tarafından desteklenmiş olan ve kısmen de TÜBİTAK 107M243 nolu proje kapsamında desteklenmekte proje kapsamında kurulan düzenek kullanılarak gerçekleştirilmiştir (Şekil 5). Sistem; alkol ve yağ depolarından, iki adet yüksek basınç pompasından, bir adet boru tipi yüksek sıcaklık fırınından oluşmaktadır. Fırın sıcaklığı ±1ºC de PID kontrol edici ile sistem basıncı ise BPR ile kontrol edilmektedir. Deneylerin gerçekleştirildiği paslanmaz çelik boru tipi reaktör ise 136 ml lik bir iç hacme sahiptir. Önceki çalışmalarda elde edilen sonuçlara bağlı olarak estere dönüşümü etkileyen parametreler; basınç, sıcaklık ve debi olarak seçilmiştir. Deneylerde, sosyal tesislerden alınan atık yağlar, birbiriyle karıştırılarak kullanılmıştır. Reaksiyon koşullarını belirlemek içinse Shimoyama ve ark. nın + (2007) yapmış olduğu çözünürlük çalışmasından (Şekil 6) yola çıkılarak (T>270C, P>85 bar olmalı) basınç bar, sıcaklık C, debi ml/dak. aralığı olarak seçilmiştir. Reaktörde kalma zamanı ise reaksiyon koşullarının değişimine bağlı olarak ve Mathcad 14.0 programı kullanılarak yapılan bir hesaplama yöntemi ile tespit edilmiştir. Bu hesaplamaya göre reaktörde kalma zamanı dak. arasında değişmektedir. 10/28

11 Şekil 5. Sürekli sistemde süperkritik alkol ortamında biodizel üretimi akış şeması Şekil 6. Shimoyama ve ark. nın (2007) yapmış olduğu çözünürlük çalışması + Shimoyama Y., Iwai Y., Jin B.S., Hirayama T., Arai Y., Measurement and correlation of vapor liquid equilibria for methanol + methyl laurate and methanol + methyl myristate systems near critical temperature of methanol, Fluid Phase Equilibria, 257 (2007) /28

12 Bu aşamada yapılan deneylerde, yağ ve alkol, yüksek basınç pompaları yardımıyla ayrı ayrı reaktöre beslenilmiş, reaksiyon süreci başlatılmadan önce sistemin çalışma koşulları açısından dengeye gelmesi için beklenilmiştir yani yaklaşık 160 ml lik numunenin sistemi süpürmesi için beklenilmiştir. Reaksiyon sürecinde ise her bir koşul için 1 saat boyunca numune toplanılmıştır. Reaksiyona girmeyen fazla alkol, döner buharlaştırıcıda geri kazanıldıktan ve gliserin faz ayrıldıktan sonra numuneler, GC de analiz edilmiştir. Sonuç olarak, deneylerde %60 ester içeriği üzerine çıkılamadığı yani dönüşümün seçilen reaksiyon koşulu aralığında tam olarak sağlanamadığı gözlenmiştir. Yapılan bu denemelere ait değerlendirme sonucunda; seçilen debi aralığının reaktörde (136 ml) yağ ve alkol fazların tam karışmasını (yani tek faz olmasını) sağlayamadığı görüşüne varılmıştır. Bu noktadaki en önemli ayrıntı, mevsim dönüşümüdür. Her ne kadar reaksiyon yüksek basınçta ve kapalı ortamda gerçekleşse de yağ ve alkolün pompaya beslenme aşaması (plastik hortumla sağlanmaktadır) dış ortama açıktır (Şekil 7) ve mevsim dönüşümüne bağlı olarak lab. koşullarındaki sıcaklık farkından etkilenmekte, yağ donma eğilimine geçmektedir. karıştırma besleme Şekil 7. Deney düzeneğinde değişiklik Bu noktada, bir çözüm yolu olarak, iki yüksek basınç pompasından biri iptal edilmiş ve yağ ile alkol, manyetik karıştırıcıda karıştırılarak tek pompa üzerinden reaktöre beslenilmiştir. Çalışma koşullarında basınç ve sıcaklık aralığı aynı kalmakla birlikte, karışım oranı hacimce 1:1.5 yağ:metanol oranı olarak seçilmiş ve ml/dak lık debiler için reaksiyonlar gerçekleştirilmiştir. GC analizleri sonucunda yine pek bir iyileşmenin gerçekleşmediği gözlenince de karışım oranı hacimce 1:1 yağ:metanol oranı olarak yeniden düzenlenmiş ve debi taraması yapılmıştır. Sonuçta, 250 bar ve 400C de, hacimce 1:1 yağ:metanol oranı için dönüşüm; %98 in üzerinde elde edilmiştir. Bununla birlikte, yavaş debilerde, reaksiyon sırasında daha fazla su oluşumu gözlenildiği ve bu da işlemlerin artmasına (Na 2 SO 4 ve Ca(OH) 2 den geçirerek filtre etme) neden olduğu için emisyon testine gidecek 5 L lik numune, 1 ml/dak lık debide toplanılmıştır. 12/28

13 Analiz aşaması : Emisyon testine gidecek numunenin biriktirilmesi aşaması yaklaşık 1 aylık dönemi kapsadığı için numunenin emisyon testine gitmeden önceki son özellikleri yeniden tespit edilmiştir. Buna göre, numunenin nem içeriği= Şekil 8. Nem tayin cihazı Şekil 9. Viskozimetre Şekil 10. Oksidasyon stabilitesi test cihazı (Rancimat 743 model) 13/28

14 numunenin nem içeriği=530 ppm (<500, standart değere yakın) FFA=0.37 (<0.5, standart değere uygun) =0.836 (20C, standart değere uygun ) KI= (20C, ticari biodizel örneklerine uygun) Oksidasyon stabilitesi = 1.6 h (ticari biodizel örneklerine uygun) ph=6.7 Üst ısıl değeri : 9447 cal/g Alt ısıl değer : 8527 cal/g Ester içeriği : %99 (Şekil 11) Şekil 11. Emisyon testine giden numunenin FAME analizine ait GC kromatogramı 14/28

15 SONUÇLAR VE YORUM Evsel atık yağlardan süperkritik metanol ortamında biodizel üretiminin amaçlandığı proje, sosyal tesislerden çıkan atık yağların kullanımını da kapsayacak şekilde genişletilmiş ve sistemde yapılan pek çok modifikasyon sonucunda başarıyla tamamlanmıştır. Şekil 12a dan görüleceği üzere numune toplama aşaması son derece berraktır. Reaksiyona girmeyen fazla alkol ortamdan uzaklaştırıldıktan sonra gliserin fazı (Şekil 12c) rahatlıkla biodizel ile faz oluşturabilmektedir. Gliserin faz (Şekil 12d) %95 saflığın üzerindedir. (a) Numune toplama aşaması (b) Faz ayrımı (c) Gliserin fazın gözlenmesi (d) Saf gliserin eldesi Şekil 12. Reaksiyon aşamasından görüntüler 15/28

16 Şekil 13 den de görüldüğü üzere atık yağlardan ticari olarak transesterifikasyon yöntemiyle biodizel üretimi öncelikle atık yağın kalitesine bağlıdır ve yağın özelliklerinin iyileştirilmesi, üretime geçilmeden önce yapılması gereken en önemli adımlar arasında yer alır. Çünkü atık yağın içerdiği su oranı reaksiyon sırasında sabunlaşmaya (katalizörü fazla oranda harcayacağı için), yağ dışı unsurlar ise reaksiyonun ilerlememesine neden olacaktır. Bununla birlikte kullanılacak katalizörün cinsi ve miktarı da önemlidir. Reaksiyon sonrası çıkan ham gliserin ise %65 saflıkta olup ticari olarak kullanılabilmesi için saflaştırılması gereklidir. Sonuç olarak, yapılan bu çalışma göstermiştir ki süperkritik metanol ortamında biodizel üretimi Şekil 13 de sarı ile işaretlenmiş adımların atlanmasına neden olmaktadır. Katalizör kullanılmadığı için katalizöre bağlı tüm sorunlar da kendiliğinden ortadan kalkmaktadır. Atık yağın içerisinde yüksek oranda su olsa bile suyun varlığı reaksiyonun oluşmasına engel teşkil etmemektedir. Bununla birlikte, reaksiyon sonrasında karışımdan suyun hemen uzaklaştırılması gerekir. Böylelikle, ham biodizelin ekstra iyileştirme işlemlerine tutulmasına da gerek kalmaz. Belki de en önemlisi reaksiyon sonucunda gliserinin saf olarak üretilmiş olması ticari olarak üretim aşamasına bir katma değer sunabilir. Şekil 13. Atık yağdan ticari olarak biodizel üretim prosesi Bu araştırma sonunda çıkarılabilecek diğer önemli bir sonuç ise biodizel üretiminin, sosyal tesislerden çıkan atık yağların bir bertaraf etme yöntemi olarak düşünülmesi durumunda; 1- öncelikli olarak aylık atık yağ üretim miktarları ve kaliteleri ciddi bir takibe alınmalıdır, 2-tesislerden çıkan yağ miktarı tek başına belediye otobüslerinde B5 kullanımını sağlayacak durumda olmadığı için ekstra yağ kaynakları devreye alınmalıdır. 16/28

17 EKLER EK 1. Reaktörde Kalma Zamanının Hesaplanması T 623 K Çalışma sıcaklığı P 250 bar Çalışma Basıncı Tcc Pcc R wc kij 0 a R2 Tcc 2 Pcc T Tr Tcc a K wc wc K 1 Tr a2 b2 a RTcc Pcc a a b f( ) b2 3 P b2 2 RT a2b2 3b2 2 P 2b2RT a2 ( b2p RT) P M( P) b2p P RT 3b2 2 P 2b2RT a2 b2 3 P b2 2 RT a2b2 v( P) polyroots ( M( P) ) ( P) v( P) 32 2 V 136 ml P 250 ( P) Çalışma basıncı ve sıcaklığındaki metanol yoğunluğu ro ( P) Fyað 1.1 Fmeoh Fyað Fmeoh t V Fmeoh Fyað1 ro t dak 17/28

18 EK 2. Emisyon Testi Sonuçları Motor performansı ve emisyon testi Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Otomotiv Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr.Muammer Özkan ve ekibi tarafından gerçekleştirilmiştir. Motor performansı ve emisyon testleri için motorin numunesi değerleri referans olarak alınmış olup karşılaştırmalı değerler grafiklerle gösterilmiştir. Beklenildiği gibi NO x değerleri motorinden yüksek çıkmıştır. Motor Performansı : Motorin için : Devir (d/d) Güç (kw) Tork (Nm) Özgül yakıt sarfiyatı (g/kwh) B100 için : Devir (d/d) Güç (kw) Tork (Nm) Özgül yakıt sarfiyatı (g/kwh) /28

19 Güç D2 Güç B Moment D2 Moment B Be D2 Be B100 19/28

20 Emisyon testleri : Motorin için : CO 2 HC NOx Opacity CO (%) (%) (ppm) O 2 (%) (ppm) (%) B100 için : CO (%) CO 2 (%) HC (ppm) O 2 (%) NOx (ppm) Opacity (%) CO D2 CO B /28

21 CO2 D2 CO2 B HC D2 HC B NOx D2 NOx B100 21/28

22 Opacity D2 Opacity B /28

23 EK 3. Dünyada Biodizel Üretimi ve İzlenen Politikalar AVRUPA ÜLKELERİNE BAKIŞ Toplu taşımacılıkta kullanılan araçlarda biodizelin kullanımı Avrupa da daha çok çevreci kuruluşların katkıları, özel toplu taşıma şirketlerinin üniversitelerle yapmış oldukları ortak araştırmalar sonucu deneme amaçlı olarak başlatılmıştır. Örnek, Ljubljana toplu taşıma şirketi ile Maribor Üniversitesi Mekanik Mühendisliği Fakültesi arasındaki ortak çalışma sonucu 2 otobüs biodizel harmanlarını deneme amaçlı kullanmaya başlamıştır. FRANSA (http://www.civitas-initiative.org) Toulouse kentinde (Fransa) CIVITAS MOBILIS projesi kapsamında Şubat 2008 den itibaren 130 otobüste B30 kullanımı başlatılmıştır. CNG Otobüs Şirketi dizel otobüslerde yaptıkları düzenlemeleri 2009 sonuna kadar bitirmeyi hedeflemektedir. YUNANİSTAN (http://www.crete-region.gr) 23/28

24 Roma da (İtalya) Şehir Meclisi nin aldığı bir kararla 2800 halk otobüsünün 200 tanesi 2008 in sonuna kadar B20 kullanımına geçmiştir. Neste Oil biodizel firmasının katkılarıyla Helsinki de 25 halk otobüsü B20 kullanımına başlamış olup 2010 yılına kadar 1400 otobüsün 700 kadarının dönüştürülebilmesi için de EUR/yıl bütçe ayrılmıştır. Tüm bu bireysel çabaların dışında asıl önemli olan Avrupa Birliği ne bağlı üye ülkelerin almış oldukları ortak kararlardır. Ülkeler, ulusal göstergelerine bağlı olarak kapasite belirlemekte ve satış politikası uygulamakta serbest olmakla birlikte esas hedef 2010 yılında ulaşımda %5,75 oranında bioyakıt kullanımına geçmektir. Bioyakıt kullanımını cesaretlendirmede ise en büyük rol biodizel üretimine ve kullanımına aittir. EU27 raporuna göre [http://www.cres.gr/biodiesel] ; Kullanılan hammaddeler : Bitkisel kaynaklı yağlar (teknik nedenlerden dolayı yaklaşık %85 i kanola olmak üzere ayçiçek, soya, palm), atık bitkisel kaynaklı yağlar, kızartma yağları, hayvansal yağlar (tallow, balık yağı ve yellow grease) kullanılmaktadır. o Kanola üreticisi ülkeler : Fransa, Almanya, İngiltere, Avusturya, Polonya, Ukrayna, İtalya, Çek Cumhuriyeti. Toplam üretilen miktar 15.3 milyon ton ( sezonu) o Ayçiçeği üreticisi ülkeler : Fransa, Macaristan, İspanya. Toplam üretilen miktar 4.1 milyon ton ( sezonu) o Soya üreticisi ülkeler : Birçok Avrupa ülkesinde yetiştirilmekte. Toplam üretilen miktar yaklaşık 1milyon ton ( sezonu) o Palm üreticisi ülkeler : Malezya ve Endonezya. Avrupa ülkeleri tarafından ithal edilen miktar 4.5 milyon ton ( sezonu). Belçika biodizel pazarı : Belçika biodizel üretimine 2006 da başlamıştır. Bu dönemde kapasite 85 bin ton/yıl iken üretim Haziran 2007 de 335 bin tona, 2008 de ise 660 bin tona ulaşmıştır. o Biodizel üretim hedefi: 380 bin m 3 /yıl (Kasım 2006-Aralık 2012) o Harmanlama hedefi: min. %3,37 (2006), %4,29 (2007) ve sonrası için %5 o Biodizel kullanımı için vergi indirimi: 0,012 /L (toplu taşımacılıkta daha yüksek indirim söz konusu) o Biodizel pazarı, uygulanan üretim kotaları çerçevesinde korunmaktadır. o 2005 yılında 54 bin ton yağlı tohum üretilmesine rağmen ithal edilen kanola tohumu miktarının 765 bin tona ulaşması biodizel üretimdeki en büyük zayıflık olarak tanımlanmıştır. o Limanların varlığı, biodizel hammaddesinin ithal edilmesi konusunda en büyük fırsat olarak görülmektedir. o Toplu taşımacılıkla ilgili şirketlerin henüz biodizele ilgi göstermemesi nedeniyle bu konuda ciddi bir uygulamaya rastlanılmamaktdır. Sadece TEC firmasına ait örnek bir çalışma mevcuttur. Firma tarafından 270 adet yeni otobüs alınmıştır ama bunlar B5 in üzerindeki harmanlamayı kaldıramayacak durumdadır. o Taşımacılıktaki kullanımı ve tarımsal arazi potansiyelinin karşılaştırılması sonucu ülkede 2010 sonrası için herhangi bir biodizel üretim hedefi konulmamıştır. 24/28

25 Bulgaristan biodizel pazarı : Bulgaristan biodizel üretimine 2001 de SAMPO AD şirketi ile (kapasite 3 bin ton/yıl) başlamıştır. Bu aşamada en çok kullanılan hammadde; lokanta zincirlerinden toplanan atık yağlar olsa da 2006 ya doğru üretim ayçiçeği ve soya yağına doğru kaymıştır. o Bioyakıt kullanım hedefi: %2 (2008 de), %5,75 (2010 da), %10 (2015 de) o Vergi indirimi: 19 Haziran 2007 de yayınlanan kanuna göre biodizel harmanları için vergi alınmayacaktır o 1 Ocak 2008 den itibaren B5 kullanımına geçilmiştir. o Biodizel piyasasında üretim kotası uygulanmamaktadır. o Soya ve kanola bitkileri ülke iklimine uygun olarak henüz yetiştirilemediği ve ayçiçek yağının da yüksek oranda iyot içermesi nedeniyle ciddi hammadde sıkıntısı yaşanılmaktadır. Buna rağmen Enerji Bakanlığı B50 kullanımına destek vermektedir. o Tarım alanlarının enerji bitkilerinin ekimine uygun olması nedeniyle Bulgaristan, biyoyakıt kullanım hedefini daha çok biokütleye dayandırmıştır. Yunanistan biodizel pazarı : Yunanistan biodizel üretimine Aralık 2005 de Hellenic Biopetroleum şirketi ile (kapasite 40 bin ton/yıl) başlamış ve kısa zamanda 9 tesis ile 440 bin ton/yıl kapasiteye ulaşmıştır. o Bioyakıt kullanım hedefi: %5,75 (2010 da), o Biodizel pazarı, uygulanan üretim kotaları çerçevesinde korunmaktadır. o Hammadde: Kanola ve soya yağları (%70-80 oranında) ithal edilmektedir. Yaklaşık %30 oranında yerli üretim pamuk ve ayçiçeği yağları kullanılmaktadır. Son zamanlarda atık yağ kullanımı da üretimde önemli rol oynamaya başlamıştır. o Son kullanıcı tam olarak tanımlanmamış olmakla birlikte hammadde kaynaklarındaki değişim nedeniyle biodizelin kalitesi de sürekli olarak değişmektedir. o Kullanım: 2006 da B2 ile başlamış olup 2009 da B5 e geçilmesi hedeflenmektedir. Avusturya biodizel pazarı : Yaklaşık 326 bin ton/yıl üretim kapasitesine sahip 12 tesis ile biodizel üreten Avusturya kapasitesini 2008 de 406 bin ton/yıl a çıkartmıştır. Biodizel kalitesi konusundaki ilk standartları (1991) koyan bir ülke olarak Avusturya günümüzde max 10mg/kg kükürt ve hacimce %4,4 biodizel içeren dizeli Diesel Bio Plus adıyla satmaktadır. Belçika biodizel pazarı : Biodizele ve bioyakıtlara en çok destek veren ülke olmasına rağmen biodizel üretimine 2004 ün sonlarında başlanılmıştır. Hükümet, kanola yağı üretimini (vergisiz) teşvik etmektedir. Kıbrıs biodizel pazarı : Biri Limasol da (1000 ton/gün) diğeri Larnaka da (5000 ton/yıl) olmak üzere üretim yapan 2 biodizel tesisi vardır. Mayıs 2007 de genetiği değiştirilmiş bitkilerden yapılmış bioyakıtların ithali yasaklandığı için yerel enerji bitkileri konusunda yapılan araştırmalara hız verilmiştir. Çek Cumhuriyeti biodizel pazarı : Avrupa Birliği üyesi olmadan öncesinde biodizel üretimi ve kullanımı konusunda çalışmaların devlet tarafından desteklediği, standartların oluşturulduğu (ČSN ) bir ülke olup harmanlama oranı bugün dahi %31 seviyelerindedir. Çek Cumhuriyeti nde 2006 da biodizel üretimi 110 bin ton düzeyinde gerçekleşmiş ve büyük bir kısmı diğer Avrupa ülkelerine satılmıştır. Belki de bu nedenledir ki 1 Ocak 2007 den itibaren B100 kullanımı vergiden muaf hale getirilmiştir. 25/28

26 Danimarka biodizel pazarı : Emmelev ve Daka adlı 2 biodizel üreticisi firmaya sahiptir. Biodizel üretimine EU kuralları gereği yeni başlamış bir ülke olarak 2005 de 71 bin 2006 da 80 bin ton üretim gerçekleştirmiştir. Estonya biodizel pazarı : Otomobil üreticisi firmaların bioyakıt konusundaki şüphelerinden dolayı biodizel üretimi konusunda fazla gelişmenin yaşanmadığı bir ülkedir de 7000, 2006 da bin ton üretim gerçekleştirmiş olup %85 ini diğer Avrupa ülkelerine satmıştır. Finlandiya biodizel pazarı : Bioyakıtlar konusundaki hedefi; 2005 için sadece %0,1, 2010 yılı için %2 den daha fazla olmayan bir ülkedir. Hükümetin bioyakıtlar konusundaki negatif yaklaşımına rağmen Neste Oil, biodizel konusunda bağımsız bir üretime geçmiştir. 2012/2017 için hedefi en az 2 milyon ton/yıl kapasiteye ulaşmaktır. Fransa biodizel pazarı : İlk biodizel üretimine 1992 de başlayan Fransa, hem 10 yıldan fazla bir süredir bioyakıtların kullanımının hem de harmanlamanın teşvik edildiği bir ülkedir hem de Avrupa da biodizelin en büyük çıkış noktalarından birisidir yılında biodizel üretimi 743 bin ton tüketimi ise 631 bin ton civarında gerçekleşmiştir. Gerekli olan bitkisel kökenli hammaddenin %65 i kanola, %15-20 si ayçiçeği yağı olup geri kalanı soya ve palm olarak ithal edilmektedir. Ülkede B30 harmanları ticari olarak 6000 den fazla ticari araçta kullanılmaktadır. 13 rafineriden 7 sinde %2-5 oranında FAME harmanlaması yapılmaktadır. 1 Ocak 2008 den itibaren ise E85 (%5-7 FAME içeren bioetanol kullanımı) projesi devreye alınmıştır. Almanya biodizel pazarı : Almanya, EU27 kapsamında en büyük biodizel üreticisi olup 2006 Haziran ayında üretim kapasitesi tona, Temmuz 2007 de ise tona ulaşmıştır den fazla halka satış istasyonu vardır. Satılan biodizelin %40 dan fazlası B5 in altındaki harmanlardan (DIN EN590 standartına uygun) oluşmaktadır. B100 için kullanılan standart DIN EN14214 olup otomobillerde kullanımı için Volkswagen, Audi, Seat ve Skoda, otobüs gibi ağır taşıtlarda kullanımı için DaimlerChrysler, tarımsal araçlarda kullanımı için se diğer firmalar garanti vermektedir. Federal Çevre Bakanlığı nın bioyakıt kullanımında 2020 hedefi %17 olup bu hedefe B100, sentetik bioyakıtlar ve diğer biokütlesel kaynaklar kullanılarak ulaşılması planlanmaktadır. Hükümet, sanayide alternatif yakıt kullanımına ise uzun vadeli bir strateji le ulaşmayı hedeflemektedir. Maceristan biodizel pazarı : 1999 dan beri tarımsal amaçlar için üretilmesine rağmen çiftçiye getirdiği ek maliyet nedeniyle 2003 e kadar biodizel üretimi durdurulmuştur. EU kuralları gereği 2004 te yeniden faaliyete geçilmiş, üretim 2006 da 12 bin tona, 2007 de ise 21 bin tona ulaşmıştır. İtalya biodizel pazarı : İtalya da biodizel üretimi 2006 da tona ulaşmıştır, üretimin üçte ikisi ise Almanya, Fransa, Avusturya ve İspanya ya satılmaktadır. En çok kullanılan hammadde (%70 oranında) kanola yağı olup diğer Avrupa ülkelerinden ithal edilmektedir. 26/28

27 Letonya biodizel pazarı : Biodizel üretimi 2005 te 5000 tondan 2006 da 7000 tona çıkmış olup B5-B30 harmanları kullanılmaktadır. Üretilen biodizelin %71 i diğer Avrupa ülkelerine satılmaktadır. Litvanya biodizel pazarı : Biodizel üretimi 2005 te 7000 tondan 2006 da tona çıkmış olup üretilen biodizelin %63 ü diğer Avrupa ülkelerine satılmaktadır. Ayrıca Biofuel Cities adı altında bir yapılanmaya geçilmiştir. Son gelişmelerin paylaşıldığı yedi katılımcıyı da (SenterNovem, EXERGIA, ICLEI, IPiEO, INEM, NEN ve VITO) içeren bu yapıda; bioyakıtlar konusunda araştırmaların ve uygulamaların yapılması, hareketliliğin sağlanması, yerel hükümetlerin özel ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bioyakıt politikalarının güncellenmesi esastır (www.biofuel-cities.eu). AMERİKA EYALETLERİNE BAKIŞ Amerika da ise toplumsal büyüme ve daha uzak mesafelere topluca hareket etme isteği, çevresel faktörler, enerji kaynaklarının doğru kullanımı konusu toplu taşıma sistemleri nin oluşturulmasında dikkat edilmesi gereken ana faktörleri oluşturmuştur. Mevcut sistemlerin eskimesi, servis alanlarının ve sıklılığının artması ya da verimliliğinin düzenlenmesi gerekliliği üzerine yapılan araştırmalar bu konuda radikal kararlar alınmasını da zorunlu hale getirmiştir. Bunun üzerine, The Transit Cooperative Research Program (TCRP) taşımacılık alanında planlama, konfigürasyon, cihaz, taşıt, işletme, insan kaynakları, bakım, politika ve hizmetler dahil olmak üzere yakın vadede sunulması gereken acil çözümler servisi kurulmuştur (1992). Bu program çerçevesinde ele alınan konu başlıklarından biri de biodizel kullanımı ile ilgilidir. Öncelikli olarak, soya yağından biodizel üretimi, çevresel etkileri, dizel ile harmanlanması, güvenli kullanımı ve depolanması konuları araştırılmış, dizelden daha pahalı bulunmasına rağmen emisyonlar konusunda gösterdiği başarı nedeniyle incelenmesi gereken alternatif bir yakıt olduğuna karar verilmiştir. İkinci değerlendirme aşamasına kadar - yakıt özelliklerinin, kalite ve performansın belirlenmesi - biodizel yönetim planlaması konusunda gerekli kaynakların oluşturulması - bölgesel satıcıların belirlenmesi, kalite ve kontrol mekanizmasının oluşturulması, - depolama aşamasında bakteri oluşumunun önlenebilmesi için gerekli katkılar ve miktarının belirlenmesi, - periyodik yakıt testlerinin neler olacağı, - yöresel iklim koşullarına bağlı olarak harmanlama yüzdesinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Son yıllarda ise daha çok yenilenebilir enerji kaynaklarını ve enerji verimliliğini içeren programlar çerçevesinde toplu taşımacılıkta kullanılan otobüslerde biodizel kullanımını başlatılmıştır. Örneğin, 27/28

28 Bölge/Eyalet Belediyeye ait araç sayısı Biodizel Başlangıç (adet) kullanım modeli tarihi Orlando 290 halk otobüsü B20 Kasım 2008 Arlington County, 350 araç (125 i okul servis B20 Virginia otobüsü) City of Flagstaff, 160 araç B20 Ağustos, 2003 AZ Medford, New 40 sarı renkli okul servis B Jersey, otobüsü Olympia, Illinois 33 sarı renkli okul servis B2 Ağustos, 2002 otobüsü Clark County, 1,200 sarı renkli okul servis B20 Mayıs, 2003 Nevada. otobüsü South Florida 10 lokomotif içeren tren B99 Kasım 2008 Bu formda belirtilen bilgilerin doğruluğunu ve uygunluğunu bilgilerinize sunarım. Yrd.Doç.Dr.Nalan A.AKGÜN 28/28

ULUSAL YAKIT : BİYODB

ULUSAL YAKIT : BİYODB ULUSAL YAKIT : BİYODB YODİZEL 10 AĞUSTOS A 2005 Prof. Dr. Hüseyin H ÖĞÜT Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi, KONYA Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi Teknik Bil. MYO, BURSA Yrd. Doç.. Dr. Hidayet OĞUZO

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2015 Mayıs 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel SİNEM ÖZCAN 1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi 3. Biyodizel Üretim Aşaması 4. Dünyada Biyodizel 5. Türkiyede Biyodizel 6. Biyodizel in Çevresel Özellikleri & Faydaları 7. Çeşitli Biyodizel

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU AĞUSTOS 2015 Ağustos 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Ağustos Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2015 Şubat 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2015 Mart 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EYLÜL 2015 Eylül 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Eylül Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2015 Temmuz 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 Ankara 2014 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU KASIM 2015 Kasım 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Kasım Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 Ankara 2014 1. Ekim Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2015 Aralık 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU OCAK 2016 Ocak 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Ocak Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 Ankara 2014 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2016 Mayıs 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2016 Mart 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 Ankara 2014 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir?

Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir? Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir? Küresel Isınma Nedir? Küresel ısınma insanlar tarafından atmosfere salınan gazların sera etkisi yaratması sonucunda dünya yüzeyinde sıcaklığın artması

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

KAYISI ÇEKİRDEK İÇİ YAĞINDAN, KANOLA YAĞINDAN VE ATIK YAĞDAN BİYODİZEL ÜRETİMİ

KAYISI ÇEKİRDEK İÇİ YAĞINDAN, KANOLA YAĞINDAN VE ATIK YAĞDAN BİYODİZEL ÜRETİMİ TÜBİTAK-BİDEB Kimya Lisans Öğrencileri (Kimyagerlik, Kimya Öğretmenliği, i, Kimya Mühendisliği) i) Araştırma Projesi Eğitimi Çalıştayı KİMYA-2 ÇALIŞTAY 2011 KAYISI ÇEKİRDEK İÇİ YAĞINDAN, KANOLA YAĞINDAN

Detaylı

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ Volkan YANMAZ Y.Kimyager Nisan 2016 İstanbul - REW Bitkisel Yağlar Bitkisel yağlar, zeytin, ayçiçeği, mısır, pamuk, soya, kanola ve aspir gibi yağlı bitki tohumlarından

Detaylı

Dünya Mısırözü Yağı Dengesi ve Çin

Dünya Mısırözü Yağı Dengesi ve Çin Dünya Mısırözü Yağı Dengesi ve Çin BYSD Yağlı Tohum ve Ham Yağ Piyasalarına Bakış Toplantısı 2008/09 Kalyon Otel, İstanbul 28 Ağustos 2008 Dünya Bitkisel Yağ üretimi (2007/08*) milyon ton Palm yağı 42.00

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

EDİRNE BELEDİYE BAŞKANLIĞI

EDİRNE BELEDİYE BAŞKANLIĞI Beslenmemizde Bitkisel Yağların Önemi Kızartma işlemi, uygun şartlarda yapılırsa ve kızartılmış yiyecekler ölçülü olarak tüketilirse sağlığımız için yararlıdır. Çünkü; Ucuz, hızlı ve verimlidir. Gıdaların

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ

ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ İçindekiler 1. Dünya daki ve Türkiye deki CNG Otobüs Pazarı 2. Neden CNG Yakıt Tercih Edilmeli? 3. Doğalgaz (CNG) ile Dizel Yakıt Karşılaştırması 4. CNG Yakıtlı Otobüslerin SWOT

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı Dr. Şafak HENGİRMEN TERCAN Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı safakhengirmen@hotmail.com Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Yerel Çevre Eylem Planları Finansman

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü bkeskinler@gyte.edu.tr Nisan 2012 BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 19.04.2005 ve

Detaylı

KANOLA YAĞI METİL ESTERİ VE KARIŞIMLARININ MOTOR PERFORMANS VE EGZOZ EMİSYONLARINA OLAN ETKİLERİ

KANOLA YAĞI METİL ESTERİ VE KARIŞIMLARININ MOTOR PERFORMANS VE EGZOZ EMİSYONLARINA OLAN ETKİLERİ İleri Teknoloji Bilimleri Dergisi Cilt 4, Sayı 1, 35-46, 2015 Journal of Advanced Technology Sciences Vol. 4, No 1, 35-46, 2015 KANOLA YAĞI METİL ESTERİ VE KARIŞIMLARININ MOTOR PERFORMANS VE EGZOZ EMİSYONLARINA

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI SÜREKLİ KARIŞTIRMALI REAKTÖR DENEYİ 2012 KONYA İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii SİMGELER VE

Detaylı

ÇEVRE ALANINDA KAPASİTE GELİŞTİRME PROJESİ ÇEVRESEL YATIRIMLARIN FİNANSMANI SEMİNERİ

ÇEVRE ALANINDA KAPASİTE GELİŞTİRME PROJESİ ÇEVRESEL YATIRIMLARIN FİNANSMANI SEMİNERİ ÇEVRE ALANINDA KAPASİTE GELİŞTİRME PROJESİ ÇEVRESEL YATIRIMLARIN FİNANSMANI SEMİNERİ BELEDİYE ATIK YÖNETİMİ HİZMETLERİNDE TÜRKİYE 81 il 2950 belediye 74.724.269 kişi 31.092.768 ton evsel nitelikli katı

Detaylı

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi (Conversion of Internal Combustion Engines to Usage of Natural Gas and Performance

Detaylı

Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli

Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli Cittaslow Nedir? İtalyanca Citta (Şehir) ve İngilizce Slow (Yavaş) kelimelerinden oluşan Cittaslow sakin şehir/yavaş şehir anlamında kullanılmaktadır. Cittaslow,

Detaylı

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR TEPE, mayıs ayında yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine göre işlerin durumu, Önümüzdeki 3 aydaki tedarikçilerden

Detaylı

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ Nadir DİZGE 1, Oltan CANLI 2, Mehmet KARPUZCU 1 1 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Çevre Mühendisliği, Muallimköy Kampüsü, Gebze 2 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü,

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU OCAK 2015 Ocak 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Ocak Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

Türkiye Bitkisel Yağlar Ticaret Dengesi

Türkiye Bitkisel Yağlar Ticaret Dengesi Türkiye Bitkisel Yağlar Ticaret Dengesi Faik Genç AgriPro Ltd. FOI 2010 -Fats& Oils Istanbul 2-3 Aralık 2010 Ana Başlıklar 1. Dünya Yağ ve Yağlı Tohumlar 2. Türkiye 3. TR Yağ ve Yağlı Tohum Ticaret Dengesi

Detaylı

EUREKA ve EUROSTARS Programları

EUREKA ve EUROSTARS Programları EUREKA ve EUROSTARS Programları Betül MACĐT EUREKA Proje Sorumlusu AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi KAYSERĐ, 29 Nisan 2011 Ulusal ve uluslararası Ar-Ge destek programları AB 7. Çerçeve

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir?

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye çöp gazı (LFG) belediye katı atıklarının (MSW) çözünmesinin yan ürünüdür. LFG: ~ 50% metan gazı (CH 4 ) ~ 50% karbondioksit (CO 2 )

Detaylı

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015 ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ Hasan Çebi Nuh Çimento 2015 Özet Enerjiyi yoğun kullanan çimento tesisler yıllarca proses gereği attıkları ısılarını değerlendirmek için

Detaylı

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ DÜZCE TUZLA KEMERBURGAZ ALMANYA (TGD) Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman tasarruflu

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ

AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ AB Ülkelerinin Fasıllar Bazında İhracatı (bin $) GTIP GTIP TANIMI 2009 2010 2011 11/10 84 MAKİNE VE AKSAMLARI 680.508.049 735.445.549 859.562.932 16,9

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAYI: 2010/02 FINDIK BÜLTENİ 08.03.2010 1- FINDIK ALIMLARI: A) 2009 dönemi rekolte tahmini ile 2008 yılı üretimi kıyaslandığında, ülkemiz üretiminin % 44, dünya

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2016 Şubat 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Umudumuz Biodizel!

AR& GE BÜLTEN. Umudumuz Biodizel! Umudumuz Biodizel! Pınar ELMAS Günlük hayatımızda enerji ihtiyacımızı karşılayan klasik enerji kaynaklarının birçoğunun, yakın gelecekte artan ihtiyacı ve gelişen teknolojiyi beslemekte yetersiz kalacağı

Detaylı

Ağustos 2014 BU SAYIDA EPDK DA YENİ ATAMALAR

Ağustos 2014 BU SAYIDA EPDK DA YENİ ATAMALAR Ağustos 2014 PETDER Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile imzaladığı protokol çerçevesinde başlattığı Bir Varil Bir Ağaç projesi kapsamında, toplanan her bir varil atık motor

Detaylı

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre:

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: ÖZET İthalat 2015 yılı Ocak-Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %28,11 artarak 3.293.230 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin hariç) ithalatı

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

SEÇİL KAUÇUK BETA ZİRAAT. O-Ring Kaizen. Ekibi. Mavi Takım Kaizen Ekibi

SEÇİL KAUÇUK BETA ZİRAAT. O-Ring Kaizen. Ekibi. Mavi Takım Kaizen Ekibi SEÇİL KAUÇUK BETA ZİRAAT O-Ring Kaizen Mavi Takım Kaizen Ekibi Ekibi BETA YAĞ FABRİKASI MAVİ TAKIM KAİZEN SUNUMU Beta Ziraat ve Ticaret A.Ş. TOHUM TESİSİ HAMYAĞ FABRİKASI Beta Ziraat ve Ticaret A.Ş. 1961

Detaylı

Laboratuvar Ölçekli Biyodizel Üretim Tesisinin Projelendirilerek İmal Edilmesi ve Bu Tesiste Çeşitli Bitkisel Yağ Kaynaklarından Biyodizel Üretimi

Laboratuvar Ölçekli Biyodizel Üretim Tesisinin Projelendirilerek İmal Edilmesi ve Bu Tesiste Çeşitli Bitkisel Yağ Kaynaklarından Biyodizel Üretimi U. Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2015, Cilt 29, Sayı 1, 107-113 (Journal of Agricultural Faculty of Uludag University) Laboratuvar Ölçekli Üretim Tesisinin Projelendirilerek İmal Edilmesi ve Bu Tesiste

Detaylı

ÇORLU ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr

ÇORLU ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr DÜZCE TUZLA KEMERBURGAZ ALMANYA KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ TEMİZ ÇEVRE, TEMİZ GELECEK www.ekolojikenerji.com.tr

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... TUZLA DÜZCE KEMERBURGAZ ALMANYA GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman

Detaylı

Hibe ve Destek Programları

Hibe ve Destek Programları Hibe ve Destek Programları Süreçler ve Fırsatlar Ocak, 2011 HİBE VE DESTEK PROGRAMLARI Hibe ve destek programları büyük, orta, küçük; tüm ölçekteki işletmelerin işlerini geliştirmesi için fırsattır. HİBE

Detaylı

Eylül 2014 BU SAYIDA PETDER 5. TÜRKİYE ENERJİ ZİRVESİNE KATILDI

Eylül 2014 BU SAYIDA PETDER 5. TÜRKİYE ENERJİ ZİRVESİNE KATILDI Eylül 014 PETDER Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile imzaladığı protokol çerçevesinde başlattığı Bir Varil Bir Ağaç projesi kapsamında, toplanan her bir varil atık motor yağı

Detaylı

2014-2015 ERASMUS+ PERSONEL HAREKETLİLİĞİ BAŞVURUSU

2014-2015 ERASMUS+ PERSONEL HAREKETLİLİĞİ BAŞVURUSU 2014-2015 ERASMUS+ PERSONEL HAREKETLİLİĞİ BAŞVURUSU Değerli Öğretim Elemanlarımız ve İdari Personelimiz, Cumhuriyet Üniversitesi Dış İlişkiler Birimi ERASMUS+ Kurum Koordinatörlüğü 2014-2015 akademik yılında

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ 1. Deneyin Amacı İçten yanmalı motorlarda moment, güç ve yakıt sarfiyatı karakteristiklerinin belirlenmesi deneyi,

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

HABER BÜLTENİ 03.03.2015 Sayı 62

HABER BÜLTENİ 03.03.2015 Sayı 62 HABER BÜLTENİ 03.03.2015 Sayı 62 14 AY SONRA TÜRKİYE İLK KEZ AB Yİ YAKALADI: TEPE, şubat ayında yükselmeye devam etti. Tedarikçilerden sipariş ve istihdam beklentilerinde de bir önceki aya ve geçen yılın

Detaylı

TARIMDA ENERJİ KULLANIMI

TARIMDA ENERJİ KULLANIMI TARIMDA ENERJİ KULLANIMI Aydın ÇALIŞKAN Ziraat Mühendisleri Odası Kayseri Şube Başkanı 29 KASIM 2008 KAYSERİ TARIM SEKTÖRÜ Cumhuriyetin ilk yıllarında milli ekonomide % 40 düzeylerinde olan tarım sektörünün

Detaylı

YATIRIMCI SUNUMU. Nisan 2012 GÜBRETAŞ BİR TÜRKİYE TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR.

YATIRIMCI SUNUMU. Nisan 2012 GÜBRETAŞ BİR TÜRKİYE TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR. YATIRIMCI SUNUMU Nisan 2012 GÜBRETAŞ BİR TÜRKİYE TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR. Gübre Fabrikaları T.A.Ş Kuruluş Tarihi 25.12.1952 Sermaye Tutarı 83.500.000TL Borsa İMKB Hisse Kodu GUBRF 2 GÜBRE

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi

MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER SİYASİ GELİŞMELER Avrupa Parlamentosu Seçimleri sonuçlandı. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi 2014 Avrupa Parlamentosu Seçimleri, 22-25 Mayıs tarihlerinde

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi ADANA (2014) KĐREÇ Kireç taşlarının 900 o C-1200 o C de kalsinasyonu ile kireç (CaO) elde edilir.

Detaylı

PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU

PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU 1 FİRMA SAYISI : PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU Barbaros Demirci Genel Sekreter PAGEV / PAGDER PAGEV bilgi bankası kayıtlarına göre,

Detaylı

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU.

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. IAUD.m.13091352.2015.7/25.13-17 Nurten BOZDEMİR 1 Murat ÇİMEN 1* Seyhan AKÇAN 1 Özet

Detaylı

Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği

Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği 7. ULUSAL KIRMATAŞ SEMPOZYUMU Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği Ergin ARIOĞLU Onursal Başkan 5-6 MART 2015 Sheraton Hotel Maslak / İstanbul 1 1996 yılında TMMOB Maden Mühendisleri

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Lojistik te te SürdS. rdürülebilir Kasım, 2009

Lojistik te te SürdS. rdürülebilir Kasım, 2009 Lojistik te te SürdS rdürülebilir Kalkınma Kasım, 2009 Euromonitor 2008 Global markalar sıralaması:mikrodalga hariç temel beyaz eşyalar 1955 den bugüne yarım asırlık tecrübe Ev yaşamına yönelik dayanıklı

Detaylı

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU

PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU PETROL PİYASASI SEKTÖR RAPORU NİSAN 2014 Ankara ÖZET Üretim Rafinerici lisansı sahiplerinin Nisan ayında toplam benzin ve motorin üretimi 777.414 ton olurken, toplam petrol ürünleri üretimi 1.623.620 ton

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Sunu Planı Dünya da Tarım İlacı Kullanımı Türkiye de Tarım İlacı Kullanımı İlaç Alet

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 5. Soğutma Şekline Göre Hava soğutmalı motortar: Bu motorlarda, silindir yüzeylerindeki ince metal kanatçıklar vasıtasıyla ısı transferi yüzey alanı artırılır. Motor krank milinden hareket alan bir fan

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı