Aile EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ. Üç Aylık Dergi Nisan-Mayıs-Haziran 2011 Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı 25 ISSN: Toplum

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Aile EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ. Üç Aylık Dergi Nisan-Mayıs-Haziran 2011 Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı 25 ISSN: 1303-0256 Toplum"

Transkript

1 AİLE TOPLUMUN TEMELİDİR Aile Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı: 25 Aile Üç Aylık Dergi Nisan-Mayıs-Haziran 2011 Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı 25 ISSN: EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ Evde Karşılaşılan Elektrikli Araç Kazaları Alınan Önlemler Dijital Oyunlarda Değerlendirme Sınıflandırma Sistemleri Türkiye Açısından Öneriler Çocuk Gelinler: Erken Yaş Evlilikleri Adölesan Gebeliklere Yaklaşım 6 Yaş Çocuklarının Cinsel Gelişim Eğitimiyle İlgili Ebeyn Görüşlerinin İncelenmesi Nevşehir İl Merkezindeki Lise Öğrencilerinde İntihar Girişimi Yaygınlığı İlişkili Ailesel Faktörlerin Belirlenmesi Türkiye de Aile Mahkemeleri Uygulaması Uygulamanın Değerlendirilmesi Üzerine Bir Araştırma Bir Tıp Fakültesi Hastanesinde Çalışan Kadınların Eş/Partner Şiddetine Maruziyet Durumları Etkileyen Faktörler Ünirsite Gençliği Sosyal Adalet ten ne anlıyor? Sosyal Adalet İlkelerinin Sosyal Adalet Algısı Üzerindeki Etkisi T.C AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI AİLE VE TOPLUM HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAYINIDIR

2 T.C. Aile Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile Hizmetleri Genel Müdürlüğü Eğitim - Kültür Araştırma Dergisi Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı: 25 Sahibi Aile Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile Hizmetleri Genel Müdürlüğü Adına Ömer BOZOĞLU Genel Müdür Editör Mustafa TURĞUT Ed. Yrd. Doç. Dr. Emine ÖZMETE Doç. Dr. Melek ARDAHAN Yrd. Doç. Dr. Hatice DEMİRBAŞ Doç. Dr. Aynur BÜTÜN AYHAN Yrd. Doç. Dr. Selahattin AVŞAROĞLU Dr. Dursun AYAN İrfan ÇAYBOYLU Dr. Nesrin TÜRKASLAN Yayın Kurulu Dr. Dursun AYAN Sadık GÜNEŞ Ahmet Rasim KALAYCI Mehmet Emin SEZGİN Aile Dergisi ULAKBİM ri tabanında taranmaktadır. Adres Tunus Caddesi No: Kavaklıdere-ANKARA Tel : (0.312) Faks : (0.312) Aile Dergisi nde yayınlanan yazılardaki görüşler yazarına aittir. Aile Dergisi üç ayda bir yayınlanır. Baskı Tasarım Ames Matbaacılık Gersan Sanayi Sitesi Sokak No: 63 Ergazi/Ankara Tel : (0.312) Faks : (0.312)

3

4 Danışma Kurulu Prof.Dr. Rengin AKBOY... Dokuz Eylül Ü. Eğitim Bi. Bl.Psi. Dan. Reh. ABD Bşk. Prof.Dr. Gönül AKÇAMETE... Ankara Ünirsitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Aliye Mavili AKTAŞ... Selçuk Ünirsitesi, Konya Sağlık Y.O. Müdürü Prof.Dr. Aysel KÖKSAL AKYOL... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Çocuk Gelişimi Eğitimi Böl. Prof.Dr. Emine AKYÜZ... A.Ü. Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Fatma ALİSİNANOĞLU... Gazi Ü. Gazi Eğitim Fak. Okul Öncesi Eğit. ABD Prof.Dr. Neriman ARAL... Ankara Ü. Sağlık Bl. Fak. Çocuk Gel. Bl. Doç.Dr. Melek ARDAHAN... Ege Ü. Hemşirelik Y. O. Halk Sağlığı Hemşireliği Prof.Dr. Çiğdem ARIKAN... Selçuk Ünirsitesi, Konya Sağlık Y.O.Sosyal Hizmet Böl. Öğr.Ü. Doç.Dr. Fatma ARPACI... G.Ü. Mesleki Eğitim Fak. Aile Ekonomisi Eğitimi A.B.D. Prof.Dr. Hediye ARSLAN... Maltepe Ünirsitesi Hemşirelik Yüksekokulu Müdürü Doç.Dr. Metin ARSLAN... Kırıkkale Ünirsitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. İbrahim ARSLANOĞLU... Gazi Ünirsitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Ayten EREN ARTAN... İzzet Baysal Ü.Eğitim Fak. Prof.Dr. Sevil ATAUZ... H.Ü. İ.İ.B.F. Sosyal Hizmet Bölüm Başkanı Yrd.Doç.Dr. Selahattin AVŞAROĞLU... S.Ü.Ahmet Keleşoğlu Eğt. Fak.Özel E. Bl. Z. Eng. Öğrt. Prof.Dr. Orhan AYDIN... H.Ü. Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç.Dr. Aynur Bütün AYHAN... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Çocuk Gelişimi Eğitimi Böl. Yrd.Doç. Dr. Melike TÜRKAN BAĞLI... Ankara Ü. Eğitim Bilimleri Fak. Eğitim Psik. ABD Prof.Dr. Aylin GÖRGÜN BARAN... H.Ü. Edebiyat Fak. Sosyoloji Böl. Öğretim Üyesi Prof.Dr. Gülen BARAN... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Çocuk Gelişimi Eğitimi Böl. Prof.Dr. Handan ASUDE BAŞAL... Uudağ Ü. Eğit. Fak. İlköğr. Bl.Okul Ön. Eğitmi ABD. Prof.Dr. Pınar BAYHAN... H.Ü. Sağlık Bilimleri Fak. Çocuk Gelişimi Böl. Öğretim Üyesi Doç.Dr. Ayşe BEŞER... Dokuz Eylül. Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Doç.Dr. Aslıhan ÖĞÜN BOYACIOĞLU... H.Ü. Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç.Dr. Sema BUZ... H.Ü. İ.İ.B. Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Prof.Dr. Latife BIYIKLI... A.Ü. Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Kamil Ufuk BİLGİN... TODAİE Öğretim Üyesi Prof.Dr. Işıl BULUT... Başkent Ünirsitesi, Sağlık Bilimleri Fak. Sos. Hiz. Bölüm Bşk. Prof.Dr. Esra BURCU... H.Ü. Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Ayda BÜYÜKŞAHİN... A.Ü. Dil Tarih-Coğrafya Fak. Psikoloji Böl. Öğretim Üyesi Prof.Dr. Saynur CANAT... A.Ü. Tıp Fakültesi Ergen Psikiyatrisi Bölüm Başkanı Yrd.Doç.Dr. Ayşe CANATAN... Gazi Ün. Fen-Edebiyat Fak. Sosyoloji Bölümü Doç.Dr. Özlem ÖNTAŞ CANKURTARAN... H.Ü. İ.İ.B.F. Sosyal Hizmet Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Funda Pınar ÇAKIROĞLU... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Beslenme Diyetetik Böl. Prof.Dr. Bülent ÇAPLI... A.Ü. İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Nilgün ÇELEBİ... Emekli Öğretim Üyesi Prof.Dr. İhsan DAĞ... H.Ü. Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Ilgın GÖKLER DANIŞMAN... Maltepe Ü. Fen-Edebiyat Fak.Psikoloji Böl. Başkanı Yrd.Doç.Dr. Hatice DEMİRBAŞ... Başkent Ü. Eğitim Fak. İlköğretim Bölümü Öğretim Üyesi Doç.Dr. Nükhet DEMİRTAŞLI... A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Beylü DİKEÇLİGİL... Erciyes Ünirsitesi Fen-Edebiyat Fak. Sosyoloji Bölümü Doç.Dr. Zait DİRİK... Uludağ Ünirsitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. İsmail DOĞAN... A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Yıldırım B. DOĞAN... A.Ü. Tıp Fakültesi Psikiyatri Bölümü Öğretim Üyesi Doç.Dr. Zehra DÖKMEN... A.Ü. Dil Tarih-Coğrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü Prof.Dr. Necate BAYKOÇ DÖNMEZ... Hacettepe Ü. Sağlık Bil. Fak.Çocuk Gel. Eğit. Bl. Yrd.Doç. Dr. Gülsüm ÇAMUR DUYAN... Kırıkkale Ü. Sağlık Bil. Fak. Prof.Dr. Veli DUYAN... A.Ü. Sağlık Bil. Fak. Sosyal Hizmet Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Yıldız ECEVİT... O.D.T.Ü. Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Lent ERASLAN... Kırıkkale Ünirsitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Böl. Yrd.Doç.Dr. Şafak ERGÜL... Ege Ü.Hemşirelik Y.O Halk Sağ.Hemşireliği ABD Doç.Dr. Sibel ERKAL... H.Ü.İİBF. Aile Tüketici Bilimleri Bölümü Prof.Dr. Şengül HABLEMİTOĞLU... Ankara Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Yrd.Doç.Dr. Ayşe Sezen BAYOĞLU... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Sosyal Hiz. Böl. Prof. Dr. Özgün BENER... Hacettepe Ü. İ.İ.B.F. Aile Tüketici Bilimleri Böl. Yrd.Doç.Dr. Elif GÖKÇEARSLAN CİFÇİ... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Sosyal Hiz. Böl. Doç.Dr. Rüstem ERKAN... Dicle Ü. Edebiyat Fak. Sosloji Böl. Başkanı Yrd.Doç.Dr. Ali ERYILMAZ... Osman Gazi Ünirsitesi, Eğitim Fakültesi. Prof.Dr. Gelengül HAKTANIR... Ankara Ü.Eğt. Bil. Fak.İlköğrt. Böl. Okul Öncesi Eğit.ABD 3

5

6 Danışma Kurulu Doç.Dr. Zeynep HAMAMCI... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Sosyal Hiz. Böl. Doç.Dr. Erdal HAMARTA... S.Ü. Eğitim Fak. Eğitim Bil. Reh. Psi. Danışmanlık ABD Prof.Dr. Mübeccel GÖNEN... H.Ü. Çocuk Gelişimi Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Firdevs GÜNEŞ... Ankara Ü. Eğitim Bilimleri Fak. Sınıf Öğretmenliği ABD Doç.Dr. Hüdayar CİHAN GÜNGÖR... Erciyes Ünirsitesi Eğitim Fakültesi Prof.Dr. Tülin GÜNŞEN İÇLİ... H.Ü. Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Böl. Öğretim Üyesi Prof.Dr. Figen GÜRSOY... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Çocuk Gelişimi Eğitimi Böl. Prof.Dr. Gülden GÜVENÇ... Okan Ü. Fen-Edebiyat Fak. Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç.Dr. Sunay İL... H.Ü. İ.İ.B.F. Sosyal Hizmetler Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Zafer İLBARS... A.Ü. D.T.C.F. Sosyal Antropoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç.Dr. Emel İRGİL... Uludağ Ü. Tıp Fakültesi Halksağlığı A.B.D. Prof.Dr. Sibel KALAYCIOĞLU... O.D.T.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Başkanı Prof.Dr. Emine Gül KAPÇI... Ankara Ü. Eğitim Bilimleri Fak. Eğitimde Psi. Hizmetler Böl. Doç.Dr. Ayten KAPLAN... H.Ü. Ankara Devlet Konservatuvarı Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ahmet KARAARSLAN... Dumlupınar Ünirsitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof.Dr. Velittîn KALINKARA... Pamukkale Ünirsitesi Denizli Meslek Yüksek Okulu Doç.Dr. Nilay ÇABUK KAYA... Ankara Ü.Dil Tarih-Coğr. Fak. Kurumlar Sos. ABD Bşk. Prof.Dr. Kurtuluş KAYALI... Ankara Ünirsitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Efser KERİMOĞLU... A.Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi Bölüm Başkanı Prof.Dr. Şermin KÜLAHOĞLU... Uludağ Ü. Eğitim Fak. Eğitim Bilimleri Bölümü Yrd.Doç.Dr. Andaç DEMİRTAŞ MADRAN... Başkent Ünirsitesi Prof.Dr. Duyan MAĞDEN... H.Ü. Çocuk Gelişimi Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ferhan ODABAŞI... A.Ü. Eğitim Fak. Bilgisayar Öğretim Teknolojileri Böl.Öğr.Ü. Prof.Dr. Hülya OKUMUŞ... Dokuz Eylül Ü. Hemşirelik Y.O. Doğum Kadın Hst. Hemşireliği Prof.Dr. Selahattin ÖĞÜLMÜŞ... A.Ü. Eğitim Bilimleri Fak. Psikolojik Dan. Rehberlik Bl. Bşk. Yrd.Doç.Dr. Şevket ÖKTEN... Harran Ü. Fen-Edebiyat Fak. Sosyoloji Bl. Bşk. Prof.Dr. Alev ÖNDER... M.Ü. Atatürk Eğt.Fak. İlköğretim Bl. Okul Ön. Öğret. A.B.D. Öğr. Ü. Prof.Dr. Esra ÖMEROĞLU... G.Ü. Mesleki Eğitim Fak. Okulöncesi A.B.D. Başkanı Yrd.Doç.Dr. Cengiz ÖZBESLER... Başkent Ün. Sağlık Bilimleri F. Sos.Hiz. Bölümü Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Arif ÖZER... Gazi Ü. Meslek Eğit. Fak. Eğitim Bil. Böl. Reh. Psi. Dan. ABD Prof.Dr. Ayşe ÖZFER ÖZÇELİK... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Beslenme Diyetetik Böl. Prof.Dr. Havva Neşe ÖZGEN... Okan Ü. Fen-Ed.Fak.Sosyoloji Bl. Doç.Dr. Emine ÖZMETE... Ankara Ü.Sağlık Bil. Fak.Sosyal Hiz. Bl. Doç.Dr. Yasemin ÖZKAN... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Sosyal Hiz. Böl. Prof.Dr. Süheyla ÖZSOY... Ege Ü. Hemşirelik Y.O. Halk Sağlığı Hemşireliği ABD Yrd.Doç.Dr. Candan ÖZTÜRK... Dokuz Eylül Ü. Hemşirelik Y.O. Çocuk Sağlığı Hastalıkları ABD Doç.Dr. Reşat PEKER... Uludağ Ü. Eğitim Fak, Eğitim Bilimleri Bölümü Yrd.Doç.Dr. Eda PURUTÇUOĞLU... Ankara Ü. Sağlık Bil. Fak. Sosyal Hiz. Böl. Yrd.Doç.Dr. Gülcem SALA RAZI... Doğu Akdeniz Ü. Sağlık Bil. Fak. Prof.Dr. Işık SAYIL... A.Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ümran SEVİL... Ege Ü. Hemşirelik Y.O. Doğum Kadın Sağlığı Hast.Hem. ABD Doç.Dr. Seher SEVİM... Ankara Ü. Eğitim Bilimleri Fak. Reh. Psik. Danışmanlık ABD Öğr.Gör.Dr. Onur SUNAL... Başkent Ü. Ticari Bilimler Fak. Bankacılık Böl. Prof.Dr. Metin Saip SÜRÜCÜOĞLU... A.Ü. Sağlık Bil. Fak. Beslenme Diyetetik A.B.D. Başkanı Doç.Dr. Fatih ŞAHİN... Başkent Ü. Sağlık Bil. Fakültesi Sosyal Hizmet Bl. Prof.Dr. Ahsen ŞİRİN... Ege Üniv. Hemşirelik Y.O. Kadın Sağlığı Hast.Hem. A.D. Yrd.Doç.Dr. Ebru TANJU... Başkent Ü. Eğitim Fak. İlköğretim Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ayla BAYIK TEMEL... Ege Ünirsitesi Hemşirelik Y.O. Halk Sağlığı Bl. Başkanı Prof.Dr. Günsel TERZİOĞLU... H.Ü.İ.İ.B.F. Aile Tüketici Bilimleri Bölüm Başkanı Prof.Dr. Mahmut TEZCAN... A.Ü. Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Gülay TOKSÖZ... A.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Abdullah TOPÇUOĞLU... Selçuk Üniv. Edebiyat Fakültesi Genel Sosyoloji Metodoloji Prof.Dr. Sevda ULUĞTEKİN... H.Ü. İ.İ.B.F. Sosyal Hizmetler Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ozana URAL... Marmara Ü. Atatürk Eğitim Fak. Dekan Yardımcısı Prof.Dr. Hamza UYGUN... H.Ü. İ.İ.B.F. Kamu Yönetimi Öğretim Üyesi Doç.Dr. Aynur UYSAL... Ege Ü. Hemşirelik Y. O. Halk Sağlığı Hemşireliği Prof.Dr. Serhat ÜNAL... H.Ü. Tıp Fakültesi Dekanı Doç.Dr. Nurhan ÜNÜSAN... S.Ü. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fak.İlköğretim Bl.Okul Ön. Öğrt. Prof.Dr. Canan YERTUTAN... H.Ü.İİBF. Aile Tüketici Bilimleri Bölümü Prof.Dr. Binnur YEŞİLYAPRAK... A.Ü. EBB. Eğt. Hiz. A.D. Reh. Psi. Danış. Böl. Öğr. Üyesi 5

7

8 İçindekiler Evde Karşılaşılan Elektrikli Araç Kazaları Alınan Önlemler... 9 Doç.Dr.Sibel ERKAL - Prof.Dr.Canan YERTUTAN Dijital Oyunlarda Değerlendirme Sınıflandırma Sistemleri Türkiye Açısından Öneriler...21 Serdar ÖZHAN Çocuk Gelinler: Erken Yaş Evlilikleri Adölesan Gebeliklere Yaklaşım...35 Selma ŞEN - Oya KAVLAK 6 Yaş Çocuklarının Cinsel Gelişim Eğitimiyle İlgili Ebeyn Görüşlerinin İncelenmesi...45 Aytül ELİKÜÇÜK - Yrd.Doç.Dr. Sibel SÖNMEZ Nevşehir İl Merkezindeki Lise Öğrencilerinde İntihar Girişimi Yaygınlığı İlişkili Ailesel Faktörlerin Belirlenmesi...63 Öğr.Gör. Nuray ŞİMŞEK - Prof.Dr. Nimet KARATAŞ Türkiye de Aile Mahkemeleri Uygulaması Uygulamanın Değerlendirilmesi Üzerine Bir Araştırma...73 Dr. Orhan FİLİZ Bir Tıp Fakültesi Hastanesinde Çalışan Kadınların Eş/Partner Şiddetine Maruziyet Durumları Etkileyen Faktörler...97 Yrd.Doç.Dr. Ali ERYILMAZ Ünirsite Gençliği Sosyal Adalet ten ne anlıyor? Sosyal Adalet İlkelerinin Sosyal Adalet Algısı Üzerindeki Etkisi Dr. Filiz YILDIRIM Yayın Kuralları

9 Evde Karşılaşılan Elektrikli Araç Kazaları Alınan Önlemler The Electrical Appliances Accidents Encountered at Home and the Measures Taken Doç. Dr. Sibel ERKAL* Prof. Dr. Canan YERTUTAN** Öz Araştırma, ailelerin evde karşılaştığı elektrikli ev araçlarından kaynaklı kazaları incelemek, bu kazalardan korunmaya yönelik önlem alma durumlarını belirlemek amacıyla planlanmış yürütülmüştür. Çalışma, Mamak Dr. Halil Ülgen Sağlık Ocağına bağlı bölgede yaşayan aileler arasından rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen toplam 600 kişi (anne-baba) üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın rileri 9-21 Haziran 2010 tarihleri arasında araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formunun yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanması sonucu toplanmıştır. Araştırmaya katılan kişilerden 39 kişinin (%6.5) evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olduğu belirlenmiştir. Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmayan 561 kişiden %64,3 ü elektrikli araç kazasının olmaması için önlem almakta, önlem alanlar arasında aletlerin kullanımına dikkat ettiğini belirtenler önde gelmektedir. Kaza geçiren kişilerin % 97,5 i kadın, % 2,5 i ise erkektir. Elektrikli araç kazası geçirenlerin yarıdan fazlası (% 68,3) mutfakta kaza geçirmiştir. Kaza sonucunda kişilerin vücutlarında en fazla yaralanan bölgenin el, kol (% 90,3) olduğu saptanmıştır. Geçirilen kazaların en yüksek oranda (%19,5) su ısıtıcısı kaynaklı olduğu bulunmuştur. Elektrikli araç kazaları arasında en yüksek oranda yanık(%61,0), sonra sırasıyla elektrik çarpması (%12,2) görülmüştür. Elektrikli aletlerden kaynaklanan kazaların nedenleri incelendiğinde; % 77,5 ile dikkatsizlik ilk sırada belirtilmiştir. Elektrikli araç kazalarının çoğu önceden alınacak önlemlerle önlenebilir. Anahtar kelimeler: kaza, yaralanma, elektrikli ev araç kazaları Abstract The study was planned and carried out in order to examine the electrical appliances accidents encountered by the families at home, and to determine the taking measures in order to be protected from these accidents. The study was carried out on a total of 600 person (parents) chosen form the families living in the region which is connected to Mamak Dr. Halil Ülgen Health Center by means of random sampling. The data of the study were gathered as a result of applying the questionnaire form prepared by the researchers between 9 and 21 June 2010 with face to face interview technique. It was detected that in the home of 39 people (6.5%) participating in the study, electrical appliances accidents occurred. 64.3% of 561 people not having electrical appliances accidents in their homes are taking measures in order not to ha electrical appliances accidents, and the people stating that they pay attention to the use of the appliances come first among the people taking measures. 97.5% of the people having an accident is female, while 2.5% is male. It was detected that more than half of the people having electrical appliances accidents (% 68.3) had the accidents in the kitchen. The mostly incurred parts in the bodies of the people after the accident are hand and arm (90.3%). It was found out that the accidents occurred resulted at the highest ratio (19.5%) from the kettles. It was seen that burn is at the highest ratio (61.0%) among the accidents, electric shock took the second place among the electrical appliances accidents (12.2%). When the reasons or the accidents resulting from the electrical appliances, carelessness was stated at the first place with a ratio of 77.5%. Most of the electrical appliances accidents prented with some caution. Keywords: accident, injury, domestic electrical appliances accidents (*)(**) H.Ü.İİBF. Aile Tüketici Bilimleri Bölümü, Ankara 9

10 GİRİŞ Dünya Sağlık Örgütünün tanımına göre kaza; önceden planlanmamış beklenmeyen, ancak yaralanma ile sonuçlanabilecek bir olaydır (Bertan& Çakır 1997). Kazalar; trafik, iş, okul, ev vb kazalar olarak gruplandırılmaktadır. Bunlar arasında ev kazası sayı olarak diğer kazalardan daha fazla olduğu tahmin edilmektedir (Yıldırım, 2008). Dünya Sağlık Örgütü ev kazalarını; evde ya evin bulunduğu çevrede (bahçe, garaj dahil) meydana gelen kazalar olarak tanımlamaktadır (Backet, 1965). Tüm kazaların meydana gelmesinde bireysel çevresel faktörler etkili olmaktadır. Ev kazaları bazen çevredeki tehlikeli durumlardan, bazen hatalı davranışlardan fakat genellikle her ikisinin birleşmesinden ileri gelmektedir (Bertan& Çakır, 1997; Erkal,1992). Kazaların çoğu sosyal bir varlık olan insanın tabiatı fiziksel çevresi ile etkileşimindeki aksaklıklar nedeniyle meydana gelmekte ise de çoğu önceden alınacak önlemlerle önlenebilmektedir (Erkal,1992). Bu faktörlere bağlı olarak evde daha çok düşme, zehirlenme, yanık elektrik çarpması gibi kazalar görülmektedir (Yıldırım, 2008). Evde meydana gelen kazalarda, çeşitli faaliyetleri kolaylaştırmak amacıyla kullanılan birçok araç kaza nedeni olabilmektedir (Björnstig ark. 2002). Evde elektrikli araç kazalarına neden olabilen araç-gereçlerden bazıları şunlardır: - Elektrikli matkap, elektrikli testere, - Isıtıcılar - Vantilatörler - Çim biçme makinesi - Mikser, blender, - Çamaşır makinesi, - Bulaşık makinesi - Ütü vb dir (Yıldırım, 2008; Björnstig ark. 2002). Elektrikli araç kaynaklı kazaların önlenmesi için; arızalı, hasarlı araçların kullanılmaması, eskimiş, hasarlı elektrik tesisatının yenilenmesi, banyoda elektrik prizlerinin küt, duş alanı ya lavabo gibi ıslak bölgelere yakın olmaması, evde bulaşık makinesi, çamaşır makinesi buzdolabının ayrı ayrı prizlerinin olması, kullanılmadığı zamanlarda elektrikli araçların fişlerinin prizden çıkarılması, saç kurutma makinesi gibi elektrikli aletlerin prizde takılı bırakılmaması, elektrikli ev aletlerini temizlemeden, bakımını parça değişimini yapmadan önce daima fişden çıkararak elektrik bağlantısının kesilmesi, fişlerin kordonlarından çekilerek prizden çıkarılmaması, priz başı bir elle tutularak diğer elle fişin çekilmesi, elektrikle ilgili tamir temizlik işleminde sigorta kapatılması, ıslak elle fiş takılmaması gibi önlemler sıralanabilir (Erkal, 1992; Gönen, 1988). Kazalara karşı kişileri korumak gerekli günlik önlemlerini alabilmek için konu ile ilgili detaylı bilginin elde olması gerekir. Türkiye de ise kazalara ilişkin yeterli kayıt olmaması, kazalarla ilgili bilgi saptanmasında zorluklara neden olmaktadır. Kayıtlara geçen vakalar ise, genellikle hekime başvurmayı gerektirecek yaralanmalar ya da yasal işlem yapılmasını gerektiren (intihar, yangın ölümle sonuçlanan kazalar vb) kazalar olması, bu konu ile ilgili detaylı bilgiye ulaşmayı güçleştirmektedir (Kırılmaz&Arısoy, 2002). Günilir kayıtların olmaması nedeniyle, kaza olgularının saptanması; çeşitli araştırmalarla toplum taramalarıyla daha sağlıklı olarak yapılabilmekte, kaza nedenleri sıklığı gerçeğe daha yakın bir şekilde ortaya konulmaktadır (Hamzaoğlu, Özkan&Janson, 2002). Türkiye de ev kazaları sıklığını inceleyen çok sayıda çalışma bulunmakla birlikte (Erkal, 1992; Hamzaoğlu, Özkan& Janson, 2002; Erkal, 2000; Topaç, 2002; Kekinoğlu ark. 2004; Nazlıcan ark. 2008), elektrikli ev araçlarından kaynaklanan kazaları tek başına inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma ailelerin karşılaştığı elektrikli ev araçlarından kaynaklanan kazaları incelemek, bu kazalardan korunmak için önlem alma durumlarını belirlemek ama- 10

11 cıyla planlanmış yürütülmüştür. GEREÇ VE YÖNTEM Araştıranın evrenini, Ankara da Mamak Halil Ülgen Sağlık Ocağı bölgesinde yaşayan aileler oluşturmaktadır. Araştırma, nüfuslu Dr. Halil Ülgen Sağlık Ocağına bağlı bölgede yaşayan aileler arasından rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen toplam 600 kişi üzerinde yürütülmüştür. Araştırma tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Araştırmanın rileri 9-21 Haziran 2010 tarihleri arasında araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formunun yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanması sonucu toplanmıştır. Anket uygulaması, araştırmacılar tarafından eğitilen kişilerce yapılmıştır. Araştırmada, daha önce yapılmış çalışmalardan da yararlanılarak bir anket formu hazırlanmıştır (Erkal, 1992; Björnstig ark. 2002). Anket formu iki bölümden oluşmuştur. Anketin ilk bölümü; cinsiyet, yaş, öğrenim düzeyi, çalışma durumu, evde yaşayan kişi sayısı gibi bilgileri, ikinci bölümü ise; evde elektrikli araçlardan kaynaklanan kaza geçirme durumunu, kaza geçiren kişinin cinsiyetini, kaza tipini, kaza yerini, kaza nedenini belirlemeye yönelik soruları içermektedir. Araştırmada anket uygulaması ile elde edilen rilerin çözümlenmesinde SPSS programından yararlanılmıştır. Kişilerin kaza geçirme durumu frekans yüzde dağılımı ile rilmiş, çapraz tablolar oluşturulmuş uygulanabilen tablolarda ki-kare testi uygulanmıştır. BULGULAR Araştırma kapsamına alınan 600 kişinin % 89.5 i kadın, %10.5 i ise erkektir. Kişiler arasında; % 39.0 ile yaş grubundakiler, % 49.5 ile ilkokul daha az düzeyde öğrenim görmüş olanlar ilk sıradadır (Tablo 1). Tablo 1: Kişilerin bazı açıklayıcı değişkenlere göre dağılımı Açıklayıcı Değişkenler Sayı % Cinsiyet Öğrenim Durumu Yaş Grupları Kadın Erkek Toplam İlkokul daha az Ortaokul Lise Yüksekokul Toplam Toplam

12 Araştırmaya alınanlar arasında 39 kişinin (%6.5) evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olduğu belirlenmiştir. Evinde kaza olan kişilerin öğrenim durumu incelendiğinde; ilk sırada %46.1 i ile lise, ikinci sırada %38,5 ile ilkokul daha az öğrenim düzeyine sahip olanlar yer almaktadır. Kişilerin evlerinde elektrikli araçlara bağlı kaza olma durumu ile öğrenim durumu arasındaki ilşki istatistiksel açıdan da önemli bulunmuştur (X2= df:3 P=.003) (Tablo 2). Tablo 2: Kişilerin evlerinde elektrikli araçlara bağlı kaza olma durumuna öğrenim düzeylerine göre dağılım Öğrenim düzey Et Kaza olma durumu Hayır Toplam Sayı % Sayı % Sayı % İlkokul daha az 15 38, , ,7 Ortaokul 2 5, , ,3 Lise 18 46, , Ünirsite 3 10,3 34 6,1 38 6,3 Toplam X 2 = df:3 P=.003 Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmayan 561 kişiden %64.3 ünün (361 kişi) kaza olmaması için önlem aldığı, %35.7 sinin (200 kişi) ise önlem almadığı belirlenmiştir. Cinsiyete göre önlem alma durumu incelendiğinde, kadınların (%64.9) erkeklerin (%59.3) yarıdan biraz fazlasının önlem aldığı, kadınların oranın erkeklerden biraz yüksek olduğu ancak bu ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (Şekil 1) 12

13 Şekil 1:Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmayan kişilerin kaza olmaması için önlem alma durumuna cinsiyete göre dağılım 70 64,9 59, ,1 40,7 0 X2=.726 df:1 K adın E rkek Önlem AlanÖnlem Almayan Önlem Almayan Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmayan kişilerin öğrenim düzeyi, kazaya karşı önlem alma durumuna göre incelendiğinde, tüm öğrenim düzeyindeki kişilerin yarıdan fazlası (İlkokul daha az %61.3, Ortaokul %62.3, Lise %68.5,Ünirsite % 80.0) kazaya karşı önlem aldığı, öğrenim düzeyi arttıkça önlem alanlarını oranının da arttığı, ünirsite mezunu( %80,0) olanlarda ise önlem alanların oranının en yüksek olduğu belirlenmiştir. Ancak bu ilişkinin istatistiksel olarak önemsiz olduğu olduğu belirlenmiştir (P=0.111) (Şekil 2). Şekil 2: Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmayan kişilerin, kaza olmaması için önlem alma durumuna öğrenim düzeyine göre dağılım ,3 62,3 68,5 80, ,7 37,7 31,5 20, Önlem Alan Önlem Almayan İlkokul daha az Ortaokul Lis e Ünirs ite X2=6.016 df:3 13

14 Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmaması için önlem alan 361 kişinin aldıkları önlemler arasında; aletlerin kullanımına dikkat ettiğini belirtenler (%41.8) ilk sırada yer almakta, bunu % 19,4 ile fişleri prizde bırakmadığını bildirenler izlemekte, en düşük oranda ise servis çağırdığını (%0.3) bildirenler gelmektedir (Tablo 3). Tablo 3: Kişilerin evde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmaması için aldıkları önlemlere göre dağılımı Alınan önlemler Sayı N:361 % Prizlere koruyucu kapak takmak Aletlerin kullanım talimatına uyma Şar teli kapatma Kalitesine gündiği markayı tercih etme Elektrikli araçları çocuklardan uzak tutma Aletlerin hepsini bir arada kullanmama Islak elle dokunmama Bozuk aletleri tamir ettirme Fişleri prizde bırakmama Aletlerin kullanımına dikkat etme Prizlerin kullanımına dikkat etme Bozuk aletleri kullanmama Topraklı priz kullanmama Arızalı prizleri tamir ettirmet Çocuğa bilgi rme Çıplak ayakla prize dokunmama Servis çağırma Kaza geçiren kişilerin % 97,5 inin kadın, % 2,5 inin ise erkek olduğu belirlenmiştir. Evdeki elektrikli araçlara bağlı kaza geçiren bir erkeğin yaş grubunda olduğu, kadınların ise en fazla oranda(%42.5) 30-39, daha sonra (%27.5) yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. 14

15 Kaza geçiren kişilerin % 94.9 unun bir defa, %5.1 inin ise iki defa kaza geçirdiği saptanmıştır. Kazaların geçirildiği yerler incelendiğinde; %68.3 ile mutfakta geçirilen kazaların ilk sırada yer aldığı, bunu oturma odasının(%17,1) izlediği belirlenmiştir. Konu cinsiyete gore incelendiğinde; kazaları kadınların en yüksek oranda (% 70.0) mutfakta, kaza geçiren 1(%100.0) erkeğin ise oturma odasında geçirdiği saptanmıştır (Şekil 3). Şekil 3: Kişilerin kazayı geçirdikleri yere cinsiyete göre dağılım 100, , ,0 10,0 5,0 0,0 0,0 0,0 0 K adın E rkek Mutfak Oturma Odası Yatak Odası Ç ocuk Odas ı Elektrikli araçlardan kaynaklı kazalar sonucunda, kişilerin vücutlarında en fazla (%90.3) yaralanan bölgenin el, kol olduğu saptanmıştır (Şekil 4). Şekil 4:Kişilerin yaralanan vücut bölgesine göre dağılımı Yaralanan Vücut Bölgesi , ,4 4,9 2,4 0 Baş E l,k ol Ayak, Bacak G övde Yaralanan Vücut Bölgesi 15

16 Geçirilen kazaların en yüksek oranda (%19.5) su ısıtıcısı, daha sonra sırasıyla ütü (%17.1) fırın(%12.2), mikro dalga, mikser (% 7.4) kaynaklı olduğu, diğer aletlerden kaynaklanan kazaların ise daha düşük oranda geçirildiği bulunmuştur (Şekil 5). Geçirilen kazalar arasında ise en yüksek oranda yanık(%61.0), sonra sırasıyla elektrik çarpması (%12.2), eşit oranlarla(%9.8) elektrikli araca çarpma nedeniyle oluşan ezik/ yaralanma haşlanma, en düşük ise (%7.4) kesik yaralanması olduğu görülmüştür. Yanık yaralanmasının (%20) elektrik çarpmasının (%40.0) en yüksek oranda ütü, ezik /yaranın eşit oranlarla (%25.0) derin dondurucu, aspiratör, dikiş makinesi elektrik süpürgesi, kesiğin (%66.7) en yüksek oranda mikser, haşlanmanın tamamının (%100.0) ise su ısıtıcısından kaynaklandığı ortaya çıkmıştır. Şekil 5- Kişilerin yaralanmaya neden olan elektrikli araçlara göre dağılımı 20,0 18,0 19,5 17,1 16,0 14,0 12,0 12,2 10,0 8,0 7,4 7,4 6,0 4,9 4,9 4,9 4,9 4,0 2,0 2,4 2,4 2,4 2,4 2,4 2,4 2,4 0,0 Set üstü ocak Fırın Derin Kızartma Mikrodalga Tost dondurucu tavası fırın makinesi Elektrikli ocak Ekmek makinesi Mikser Su ısıtıcı Aspiratör Dikiş makinesi Elektrik sobası Elektrik süpürgesi Ütü Saç kurutma makinesi Elektrikli aletlerden kaynaklanan kazaların nedenleri incelendiğinde; % 77,5 ile dikkatsizlik ilk sırada belirtilirken, bunu % 5.0 ile evin sigorta siteminden kaynaklandığını bildirenler izlemektedir (Şekil 6). 16

17 Şekil 6:Elektrikli aletlerden kaynaklı yaralanma nedenlerinin dağılımı F iş i priz e takmak; 2,5 Is lak elle priz e dokunmak; 2,5 Aleti tamir etmek; 2,5 E line makinenin iğnes inin Aletin batması; 2,5 arkasından bir şey almak; 2,5 E lini araca dokundurmak; 2,5 S igorta s is temi; 5,0 Acele hareket etmek; 2,5 Dikkats iz lik; 77,5 TARTIŞMA Bu çalışma, evde kullanılan bazı elektrikli ev araçların kaza yaralanmalara neden olabileceğini göstermektedir. Araştırmaya katılan kişilerden 39 kişinin (% 6,5) evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olduğu belirlenmiştir. Örsal arkadaşlarının (1993) 1989 yılında Sivas Cumhuriyet Ünirsitesi Hastanesine başvuran kaza yaralanmaları inceledikleri çalışmada; kaza nedeni olarak % 21,0 ile elektrikli ev aletleri ilk sırada belirtilmiştir. Björnstig arkadaşlarının (2002) İsç te yaptıkları çalışmada 1998 yılında toplam 195 kişinin elektrikli ev araçlarından direk ya da indirek temas sonucunda kaza geçirdiği/yaralandığı belirtilmiştir. Bu sonuçlar evlerde kullanılan elektrikli araçlardan kaynaklanan kazaların hem ülkemizde hem yurt dışında görülmesi konunun önemli olduğunu bu tür kazaların önlenmesine yönelik yeterli tedbirlerin alınması gerektiğini göstermektedir. Evinde kaza olan kişilerin öğrenim durumu incelendiğinde; ilk sırada %46,1 i ile lise, ikinci sırada %38,5 ile ilkokul daha az öğrenim düzeyine sahip olanlar yer almaktadır. Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmayan 561 kişiden %64,3 ünün kaza olmaması için önlem aldığı, %35,7 sinin ise önlem almadığı belirlenmiştir. Kişilerin yarıdan fazlasının kazalara karşı önlem alması, bu konuda daha bilinçli davrandıklarını düşündürmektedir. Kadınların (%64,9) erkeklerin( %59,3) yarıdan biraz fazlası önlem almakta önlem alan kadınların oranı erkeklerden biraz yüksektir. İstatistiksel olarak önemli 17

18 olmamakla birlikte bu sonuç evde elektrikli araç kazalarına karşı kadınların daha duyarlı davrandığını düşündürmektedir. Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmaması için önlem alan 361 kişinin aldıkları önlemler arasında; aletlerin kullanımına dikkat ettiğini belirtenler ilk sırada yer almakta, bunu fişleri prizde bırakmadığını bildirenler izlemekte, en düşük oranda ise servis çağırdığını belirtenler gelmektedir. Bu bulgu, çalışmaya katılanlar arasında az da olsa elektrikli araçları kullanırken dikkatli davranarak kazalara karşı önlem alınacağının bilincinde olduklarını, servis çağırmak gerektiğini düşünenlerin ise çok az oranda olması kişilerin bu konuda bilinçlendirilmeleri gerektiğini düşündürmektedir. Kaza geçiren kişilerin % 97,5 inin kadın, % 2,5 inin ise erkek olduğu belirlenmiştir. Bu sonuç, geleneksel olarak kadınların evle ilgili faaliyetlerde daha fazla sorumluluk alması bu faaliyetleri gerçekleştirirken elektrikli araçları daha sıklıkla kullanmalarına bağlanabilir. Evdeki elektrikli araçlara bağlı kaza geçiren bir erkeğin yaş grubunda olduğu, kadınların ise en fazla oranda(%42.5) yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. Björnsting arkadaşlarının (2002) 1998 yılında İsç te EHLASS ri sisteminden yararlanarak yaptığı çalışmasında, elektrikli araç kazası geçirenlerin % 57 sinin kadın, % 43 ünün erkek olduğu belirtilmiştir. Araştırma kapsamına alınan kaza geçiren kişilerin %94.9 unun bir defa yaralandığı saptanırken %5.1 inin da iki defa yaralandığı saptanmıştır. Çalışmada oransal olarak az da olsa 2defa kaza geçiren kişinin olması, bu konuda bilinçlendirilmeleri gerektiğini göstermektedir. Elektrikli araçlara bağlı geçirilen kazaların yarıdan fazlası (% 68.3) mutfaktadır. Kadınlar en yüksek oranda (% 70.0) mutfakta, çok düşük oranda (% 15.0)oturma odasında kaza geçirirken, kaza geçiren 1(%100.0) erkek oturma odasında kaza geçirmiştir. Birçok elektrikli ev aracının mutfakta bulunması bu alanda kullanılması kazaların sıklıkla mutfakta görülmesinin temel nedeni olabilir. Björnsting arkadaşlarının (2002) çalışmasında da elektrikli araç kazalarının en sık görüldüğü yer olarak mutfak belirtilmiştir. Bu sonuç araştırma sonucumuzla paralellik göstermektedir. Elektrikli araçlardan kaynaklı kazalar sonucunda, kişilerin vücutlarında en fazla (%90.3) yaralanan bölgenin el, kol olduğu saptanmıştır Bu sonuç, bir çok ev işinin el kol kullanılarak yapılmasına bağlanabilir. Björnsting arkadaşlarının (2002) çalışmasında kazaya uğrayanların % 63.0 ü vücudun üst bölgesinden yaralanmıştır. Geçirilen kazaların en yüksek oranda (%19.5) su ısıtıcısı, daha sonra srasıyla ütü (%17.1) fırın (%12.2), mikro dalga, mikser (% 7.4) kaynaklı olduğu, diğer aletlerden kaynaklanan kazaların ise daha düşük oranda geçirildiği bulunmuştur. Björnsting arkadaşlarının (2002) araştırmasında ocak/fırın ile (% 33.0) temas sonucu kaza geçirenler önde gelmekte, % 14 ü elektrik süpürgesinden, % 10.0 u mikser vb den, % 9.0 u bulaşık çamaşır makinesinden, çok az kişinin (%1.5) ütü ile temas sonucu yaralandığı belirtilmiştir. Çalışmada geçirilen kazalar arasında ise en yüksek oranda yanık (%61.0), sonra sırasıyla elektrik çarpması (%12.2), eşit oranlarla(%9.8) elektrikli ev araçlarına çarpma sonucu oluşan ezik/ yaralanma haşlanma, en düşük ise (%7.4) kesik yaralanması olduğu görülmüştür. Yanık yaralanmasının (%20) elektrik çarpmasının (%40.0) en yüksek oranda ütü, ezik /yaranın eşit oranlarla (%25.0) derin dondurucu, aspiratör, dikiş makinesi elektrik süpürgesi, kesiğin (%66.7) en yüksek oranda mikser, haşlanmanın tamamının (%100.0) ise su ısıtıcısından kaynaklandığı ortaya çıkmıştır. Björnsting arkadaşlarının (2002) çalışmasında elektrikli araç nedeniyle kaza geçirenlerin % 32 sinin (kah makinesi, kettle vb araçlardaki) sıcak sıvılarla yandığı belirtilmiştir. Şahiner in (2009) Kocaeli nde yaptığı çalışmada yanma kazalarında mevcut tehlike olarak fırın % 20.7 oranında belirtilmiştir. Elektrikli aletlerden kaynaklanan kazaların nedenleri 18

19 incelendiğinde; % 77,5 ile dikkatsizlik ilk sırada belirtilirken, bunu % 5.0 ile evin sigorta siteminden kaynaklandığını bildirenler izlemektedir. Bu sonuç kişilerin elektrikli araç kullanırken daha dikkatli davranması gerektiği konusunda bilgilendirilmeleri gerektiğini göstermektedir. SONUÇ VE ÖNERİLER Araştırma sonucunda; - Araştırmaya katılan kişiler arasında çok yüksek oranda olmasa da evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza geçirenler bulunmakta, kaza geçiren kişiler arasında kadınlar önde gelmektedir. - Evinde elektrikli araçlardan kaynaklı kaza olmayan kişilerin yarıdan biraz fazlası elektrikli araç kazasının olmaması için önlem almakta, önlem alanlar arasında elektrikli aletlerin kullanımına dikkat ettiğini belirtenler önde gelmektedir.. - Elektrikli araç kazalarının yarıdan fazlası mutfakta meydana gelmektedir. - Kaza sonucunda kişilerin vücutlarında en fazla yaralanan bölge el, kollarıdır. - Geçirilen kazalar en yüksek oranda su ısıtıcısı kaynaklı yanık yaralanmasıdır. - Kazaların nedenleri başında dikkatsizlik ilk sırada yer almaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; - Kazaların en yüksek oranda dikkatsizlik nedeniyle olması, kişilerin konunun önemini kavraması, bu konuda bilgilendirilmeleri bilgilerinin de davranışa yansıtılması için gerekli yaygın eğitim programlarının hazırlanması, bu programlar için tv dergi gibi organlardan yararlanılması, - Tüm elektrikli araç prospektüslerinde o araçla ilgili kazaya neden olabilecek durumlar alınacak önlemlerle ilgili dikkat çekici, açık anlaşılır bilgilerin yer alması, - En yüksek oranda görülen su ısıtıcısı kaynaklı yanık kazalarını önlemek için özellikle küçük çocuklar, yaşlılar, engelli bireyler, ev kadınları açısından da bu araçların üretim aşamasında çok korunaklı olarak yapılması önerilebilir. 19

20 KAYNAKLAR Backett M.(1965). Domestic Accident. World Health Organization, Public Health Papers: 26, Ceneva. Bertan M, Çakır B (1997). Halk Sağlığı Yönünden Kazalar. Halk Sağlığı Temel Bilgiler (Ed; Bertan, M; Güler, Ç). Güneş Kitabevi, Ankara. Björnstig J, Hedlung K, Björnstig U (2002). Injuries Caused by Domestic Electric Equipment. Based on Swedish Data From EHLASS Report I4. Erkal S. (1992) Ev Kazalarına Neden Olan Konut Faktörlerinin İncelenmesi. H.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara. Erkal S.(2000).Gülren Sağlık Grup Başkanlığına Bağlı Bölgelerde Yaşayan Ailelerde Ev Kazalarının Nedenlerinin Incelenmesi. Ev Ekonomisi Dergisi. Cilt 6, sayı 7, sayfa Gönen, E. (1988), İş İşgücü Planlaması. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayın No: 1054, Ders Kitabı:308, Ankara. Hamzaoğlu O, Özkan Ö, Janson S.(2002) Incidence and Causes of Home Accidents at Ankara Çiğiltepe Apartments in Turkey. Accident Analysis Prention. 34: Keskinoğlu P, Giray H, Pıçakçıefe M ark. (2004). İnönü Sağlık Ocağı Bölgesindeki Yaşlılarda Ev İçi Kazalar. Türk Geriatri Dergisi. 7(2): Kırılmaz, A.Y.,Arısoy, M.(2002).Ev Kazaları İlk Yardım. Sağlık. 12 (4): Nazlıcan E, Demirhindi H, Karaömerlioğlu Ö, Akbaba M, Gökel Y (2008). Çukurova Ünirsitesi Tıp Fakültesi Büyük Acil Servisine Başvuranlarda Ev Kazalarının Değerlendirilmesi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni. 7 (2): Örsal M, Katkıcı U, Özkök MS (1993). C.Ü.T.F. Hastanesine Başvuran Trafik Dışı Kaza Sonucu Yaralanmaların Adli Tıp Yönü. C.Ü.Tıp Fakültesi Dergisi,15 (2): Şahiner P (2009). Sosoyoekonomik Düzeyi Düşük Hanelerde Ev Kazası Insidansı Nedenleri. Kocaeli Ünirsitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi. Bilim Uzmanlığı Tezi, Kocaeli. Topaç Ş. (2002). Gata Eğitim Hastanesinde Rutin İncelemeye Tabi Tutulan Yaşlı Bireylerde Ev Kaza Sıklığı, Kaza Özellikleri ile Nedenleri Bunun Yaşadıkları Konut Özellikleri İle İlişkisi. Hemşirelik Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara. Yıldırım S (2008). Ev Kazası Nedeniyle Hastaneye Başvuran Hastaların Sosyo-Demografik Özellikleri Kazaya Maruziyetlerini Kolaylaştıran Çeşitli Risk Faktörlerinin Değerlendirilmesi. Sağlık Bakanlığı Şişli Eftal Eğitim araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Koordinatörlüğü, İstanbul. 20

21 Dijital Oyunlarda Değerlendirme Sınıflandırma Sistemleri Türkiye Açısından Öneriler Rating and Classification Systems for Digital Games and Recommendations for Turkey Serdar ÖZHAN* Öz Dijital oyunların, çocukların gençlerin uygun olmayan içerikten korunmaları maksadıyla içerik yönünden değerlendirilmesi yaş gruplarına göre sınıflandırılması konusu, içinde yaşanılan toplumun dini, ahlaki kültürel değerleriyle yakından ilgilidir. Avrupa Birliğine üye ülkeler Amerika Birleşik Devletleri kendi toplumlarının değerlerini dikkate alarak PEGI ESRB adları altında yaş derecelendirme içerik değerlendirme sistemleri oluşturmuşlardır. Türkiye deki mevcut durum ise gerek mevzuat yönünden gerekse de uygulama yönünden oldukça yetersiz işlevsizdir. İçinde dijital oyunların da yer aldığı, görsel işitsel medya ürünlerinin olası sosyal, kültürel psikolojik etkilerini bilimsel olarak araştırma, değerlendirme kabiliyetine sahip piyasa üzerinde yaptırım yetkisi bulunan bir kuruluşun varlığı Türkiye açısından elzemdir. Abstract In order to protect minors and young people from inappropriate content, rating and classification of digital games are closely related to the society s religious, moral and cultural values. Member countries of the European Union and the United States ha formed PEGI and ESRB rating and classification systems taking into account the values of their societies. Current situation in Turkey, in terms of legislation and practice, is unsatisfactory and dysfunctional. An organization that has the capability of rating and researching scientificaly the potential social, cultural and psychological impact of audio visual media products including digital games and authorized by law to apply sanctions on the market, is indispensable for Turkey. Anahtar kelimeler: dijital oyunlar, bilgisayar oyunları, sınıflandırma değerlendirme, PEGI, ESRB Keywords: digital games, computer games, video games, rating and classification, ESRB, PEGI (*) Aile Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile Sosyal Politikalar Uzmanı 21

22 1.GİRİŞ Teknolojik gelişmeler, hayatın birçok alanının olduğu gibi eğlence boş zaman faaliyetlerinin niteliğinde de değişime yol açmış, insanoğlunun küçük yaşlardan itibaren boş vakit geçirme sosyalleşme için kullandığı oyun olgusu da bu değişimden nasibini almıştır. Oyun olgusu, sayısallaştırılarak televizyon ekranı, bilgisayar monitörü gibi elektronik ortamlara aktarılan insan faaliyetlerinin ilklerindendir. Daha önceleri başka insanlarla yüz yüze iletişim halinde oynanan bu sayede insan ilişkileri açısından eğitici bir fonksiyona sahip oyunların birçoğunun yerlerini günümüzde, dijital zekâya sahip yazılımlara karşı daha önce hiç tanışmadığınız insanlarla çevrimiçi ortamda oynanan dijital oyunlar almıştır. Oyun olgusunun son yarım yüzyılda geçirdiği değişim, birtakım sorunları bu sorunlara yönelik çözüm arayışlarını da beraberinde getirmiştir. Dijital oyunların, konvansiyonel oyunlardan farklı olarak, bilgisayar yazılım endüstrisinin bir ürünü olması ekonomik değerlerinin ciddi boyutlara ulaşmasının yanında konvansiyonel oyunların yarattığı sosyal, psikolojik kültürel etkilerden farklı bir etkiye sahip olmalarından dolayı içerik yönünden denetlenmeleri, yaş gruplarına göre sınıflandırılmaları gibi düzenleyici nitelikteki konular daha önemli hale gelmiştir. Özellikle 90 lı yıllardan sonra üretilen şiddet, savaş, kan, cinsellik, uyuşturucu madde kullanımı, argo sözcükler gibi içeriğe sahip oyunları oynayan çocukların, bu oyunlarda yaşadıkları sanal gerçekliğin boyutu, birçok ülkedeki ebeyni çocuklarını dijital oyunların olası zararlı etkilerinden korumaya yönelik arayışa yöneltmiştir. Bu çalışmada genel olarak dijital oyunların denetlenmesi sınıflandırılmasına yönelik Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri Türkiye deki uygulamalara değindikten sonra bu konuda yapılacak çalışmalara yol gösterici olabilecek öneriler geliştirilecektir. 2. KAVRAMSAL ÇERÇEVE Fizik biliminde rilerin bir ekran üzerinde elektronik olarak gösterilmesi (TDK, 2009) olarak tanımlanan dijital kavramı oyun kavramının tanımlayıcısı olarak kullanıldığında, oyunu oluşturan mantıksal ilişkileri içeren görsel rilerin bilgisayar monitörü, televizyon ekranı, cep telefonu ekranları, akışkan kristal ekranlar gibi çeşitli gösterim teknikleriyle çeşitli platformlar vasıtasıyla kullanıcıya yansıtıldığı oyunlara işaret etmektedir. Dijital oyunlar 1980 lerin ortasından itibaren bilgisayar oyunları, video oyunları elektronik oyunlar şeklinde tanımlana gelmiştir. Türkiye de yaygın olarak kullanılan tanımlama bilgisayar oyunlarıdır. Ancak 2000 li yılların ortalarından itibaren dijital oyun kavramsallaştırmasının da kullanılmaya başlandığı görülmektedir. Dijital oyun kavramsallaştırması ile arcade oyunların, bilgisayar oyunlarının, konsol oyunlarının, mobil oyunların farklı tüm türleri kapsanır (Binark Sütçü, 2008: 42-43). Sınıflandırma ya diğer adıyla yaş derecelendirmesi, medya içeriklerinin belirli yaş gruplarına uygunluğuna göre kategorize edildiği bir süreçtir. Değerlendirme ise bir film, bir bilgisayar oyunu ya bir internet hizmeti gibi kendine has içeriğe sahip medya ürünlerinin genel sınıflandırma ölçütlerinin dışında ele alındığı bir süreçtir. Değerlendirme sınıflandırma birbirinden ayrı eylemler olmakla birlikte birbiriyle bütünleşmiş eylemlerdir (European Commission, 2008: 3-4). İçinde dijital oyunların da yer aldığı medya içeriklerinin değerlendirilmesi sınıflandırılması bir toplumun kendine özgü ahlaki, dini kültürel değerleriyle ilgili bir konudur. Medya içeriklerinin değerlendirme sınıflandırılmasındaki genel gerekçe bireylerin, özellikle de gençlerin çocukların uygun olmayan içerikten korunmasının yanında insan haysiyetine saygı ilkesiyle de alakalıdır. Değerlendirme sınıflandırma ile amaçlanan, bireylerin, tüketiciler olarak, medya içeriklerinde istemedikleri görsel, işitsel ya yazılı öğelerle karşılaşmalarının en aza indirgenmesi tüketme arzusunda oldukları medya ürünlerinin içeriğiyle ilgili bilgilendirilmelerinin sağlanmasıdır. Değerlendirme sınıflandırma için kullanılan ölçütler, içinde yaşanılan kültürün, ahlaki dini değerlerin birer yansıması olarak farklı toplumlarda farklı görünümlere sahiptir. Örneğin, bir toplum için normal sayılabilen çıplaklık ya cinsel temalar başka bir toplum için utanç rici olabilmektedir. Bundan dolayı ülkelerin kendilerine özgü değerlendirme sınıflandırma ölçütlerini oluşturmaları bu ölçütleri uygulayacak mekanizmaların tesis edilmesi ulusal anlamda azami önem taşımaktadır. 3. AB VE ABD DE KULLANILAN DEĞERLENDİRME VE SINIFLANDIRMA SİSTEMLERİ Bu bölümde, dijital oyun üreticilerinin tüketicilerinin büyük çoğunluğunun bulunduğu Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki değerlendirme sınıflandırma sistemlerinin yapı işleyişlerine değinilecektir. Bu amaçla ilk olarak Avrupa Birliği ne üye birçok ülkede uygulanan Pan Avrupa Oyun Bilgi Sistemi - PEGI (Pan European Game Information) sistemi incelenecektir Pan Avrupa Oyun Bilgi Sistemi (PEGI) İnsan hakları konusunda farkındalığın arttırılması internet alanında gizliliğin gün ortamının sağlanması konularıyla ilgilenen Avrupa İnteraktif Yazılım Federasyonu (ISFE) Avrupa İnternet Servis Sağlayıcıları Kuruluşu Arcade, oyun salonlarında oynanan oyun türlerine bunların oynandığı salon makinelerine rilen adıdır. Oyuncu metalik jetonu makineye atarak doğrudan oyuna başlar. Oynanış tarzı bakımından eylem ön plandadır. Kaydetme tekrar yükleme seçenekleri yoktur (http://tr.wikipedia.org/wiki/arcade Erişim tarihi: ). 22

23 (EuroISPA), Avrupa Konseyi ile birlikte çalışarak kendi sektörlerini ilgilendiren iki farklı kılavuz ilke oluşturmuştur. Çevrimiçi oyun üreticileri yayımcıları için hazırlanan kılavuz (Council of Europe, 2008), ifade özgürlüğünün günce altına alınması, özellikle çocukların uygun olmayan, şiddet içeren ya ırkçı oyun içeriklerinden korunması oyunların olumlu yönlerde kullanılmasına yönelik farkındalığın arttırılması konularında yapılması gerekenlere değinmektedir. Aynı zamanda, çevrimiçi oyun yayımcılarına üreticilerine oyunlarında PEGI PEGI Online gibi bağımsız değerlendirme etiketleme sistemlerini kullanmalarını tavsiye etmektedir PEGI Sisteminin Çalışma Yöntemi PEGI Annual Report 2009 adlı raporda belirtildiği üzere (PEGI, 2010); PEGI, video bilgisayar oyunları gibi çeşitli ortamlarda oynanabilen oyunlardan oluşan dijital oyunların günli kullanımını desteklemek için gönüllü kendini düzenleyici olarak çalışan bir sistemdir. PEGI, gönüllü bir sistem olmakla birlikte, sisteme üye olan bazı devletlerde yasal olarak hüküm altına alınmıştır (Örneğin, İngiliz Hükümeti 2009 yılında PEGI sistemini yasal olarak geçerli değerlendirme sistemi olarak hüküm altına almıştır). Bu sistem, Avrupa genelini kapsayan ilk yaş sınıflandırma projesidir. Avrupa da 2003 ten beri uygulanmaktadır özellikle ailelere interaktif yazılımların uygun oldukları yaş grupları konusunda yol göstermektedir. Sistemin etkinliği, kullanıcılara satın alma esnasında oyun hakkında uzmanlar tarafından geliştirilmiş belirlenmiş uygun bilgilerin sağlanmasına dayanır. PEGI sistemi, formatı ya oyun platformu ne olursa olsun Avrupa Ekonomik Alanı içinde sistemin standartlarını imza eden bütün şirketlerce satılan ya dağıtımı yapılan bütün interaktif yazılımlara, video oyunlarına bilgisayar oyunlarına uygulanır. PEGI sistemi, sisteme dâhil olan her interaktif yazılım yayımcısının imzaladığı bir tüzüğe dayanır. Tüzük; yaş sınırlaması, promosyon interaktif yazılımların reklamlarıyla ilgili konuları içermektedir. Bu tüzük, interaktif yazılım endüstrisinin topluma karşı sorumluluğunu yansıtır. PEGI sistemi Belçika merkezli Avrupa İnteraktif Yazılım Federasyonuna - ISFE (The Interacti Software Federation of Europe) bağlıdır. ISFE, 1998 yılında Avrupa Birliği uluslararası kuruluşlar nezdinde interaktif yazılım sektörünün çıkarlarını temsil etmek amacıyla kurulmuştur. ISFE, İngiltere, Fransa, Almanya Hollanda daki interaktif yazılım ticaret örgütleri tarafından kurulmuş bugün 27 üye ülkenin dışında Norç, İzlanda, İsviçre Litkenştayn daki interaktif yazılım endüstrisini temsil etmektedir. ISFE, 13 büyük interaktif yazılım yayımcısını 13 interaktif yazılım ticaret örgütünü içine almaktadır. ISFE, PEGI sisteminin yönetimini Hollanda Görsel İşitsel Medya Sınıflandırma Enstitüsü (NICAM) eliyle yürütmektedir. NICAM, Hollanda da bulunan bütün kamu özel televizyon yayımcı örgütlerini, bilgisayar oyunu dağıtımcılarını, film yapımcılarını bunları satan dağıtanları bir araya getirmektedir. NICAM ın kuruluşu esnasında kamu kesiminin de desteği olmuştur. Bunun yanında, çok sayıda akademisyenin diğer örgütlerin gerek danışma kurulunda yer alarak gerekse de şikâyet ya başvuru yoluyla NICAM ile bağlantısı bulunmaktadır. NICAM, Avrupa Komisyonunun üye devletlerde gençlerin çocukların zararlı işitsel-görsel içerikten korunmalarına yönelik tedbirler almaları yönündeki direktifine atfen, 2000 yılında bütün görsel - işitsel medyada etkili tek tip bir sınıflandırma sağlamak maksadıyla kurulmuştur. Tüketicilerin bir ürünün çocuklar ya belli bir yaş grubu için uygun olup olmadığını anlamalarına yardımcı olmak için sınıflandırma rehberleri yayınlamakta, şikâyetlerle ilgilenmekte, filmler, TV programları, bilgisayar oyunları video yayınları için açıklayıcı bilgiler hazırlamaktadır. Aşağıda PEGI Report adlı raporda belirtilen PEGI nin temel faaliyet alanlarına çalışma yöntemine değinilmiştir (PEGI, 2009) Pan-Avrupa Yaş Sınıflandırma Ölçütleri Avrupa yaş sınıflandırma ölçütlerini standartlarını belirlemek amacıyla farklı ülkelerden farklı uzmanlık alanlarına ait kişiler bir araya gelmiş yeni bir Pan- Avrupa Yaş Sınıflandırma Modeli oluşturulmuştur. Çalışmada aşağıdaki ölçütler oluşturulmuştur: - Şiddet - Ayrımcılık - Cinsellik/Çıplaklık - Uyuşturucu Madde - Korku/Dehşet - Kaba Cinsel İçerikli Dil - Kumar Ortaya konan ölçütlere uygun yaş aralığını belirleyebilmek için ölçütlerin ciddiyet dereceleri belirlenmiştir. Ölçütler, içeriğin oyuncu için uygunluğu, Avrupa da var olan sistemler içindeki yeri, Avrupa da kabul edilebilirliği gibi faktörler dikkate alınarak kendisi için uygun yaş kategorisine yerleştirilmiştir Yaş Kategorileri İçerik Tanımlayıcılar: PEGI işaretleri olarak bilinen yaş sınıflandırma simgeleri, oyunun uygun olduğu yaş grubunu belirtirler. Avrupa daki ülkelerin kendi uyguladıkları farklı ulusal 23 3

24 değerlendirme şemaları da dikkate alınarak, simgelerde kullanılacak en yüksek yaş sınırı belirlenmiştir. PEGI sistemi altında beş adet yaş sınıflandırma seviyesi (3, 7, 12, 16 18) kullanılmaktadır (Tablo 1). İçerik tanımlayıcılar yaş sınıflandırma simgeleriyle birlikte belirli bir yaş grubuna dikkati çekmek amacıyla kullanılırlar. Bunlar tüketicilere, özellikle ebeynlere, ek bilgi sağlamada yardımcı olurlar. İçerik tanımlayıcılar, Avrupa genelinde yaş sınıflandırması konusunda yaşanabilecek olası düşünce farklılıklarında, özellikle kötü dil kullanımı, cinsel içerik çıplaklık konularında tüketicilere yardımcı olmaktadır. İçerik tanımlayıcılar oyun paketlerinin üzerinde yaş sınıflandırma simgeleriyle birlikte (3 simgesi hariç) kullanılmaktadırlar (Tablo 2) Değerlendirme Sürecinin Aşamaları: Dijital oyunların PEGI tarafından değerlendirme süreci şu aşamalardan oluşmaktadır; Bir ürün ya daha önce piyasaya sürülmüş bir ürünün yeni sürümü pazara sunulmadan önce PEGI anketi olarak bilinen ürün değerlendirme formu yayımcısı tarafından çevrimiçi ortamda doldurur. Formun ilk bölümü yayımcıya ürününün belli bazı Avrupa ülkeleri tarafından konulmuş yasal yükümlülüklere (yasal sınıflandırma, sınırlı dağıtım ya yasaklama) tabi olup olmadığını kontrol etmesine yardımcı olur. Yayımcı ürünün içeriğinde şiddet, cinsellik, ayrımcılık diğer hassas görsel öğeler ses içeriğinin bulunup bulunmadığını değerlendiren formun ikinci bölümünü de doldurur. Çevrimiçi sistem, rilen cevaplara göre, yaş sınıflandırmasını içerik tanımlayıcıyı otomatik olarak belirler. 12 üstündeki değerlendirmelerde NICAM (ISFE nin yöneticisi) eğlence yazılımını sistematik olarak inceler. 3 7 dereceli oyunlar için düzensiz denetimler yapılabilir ya NICAM tarafından ürün değerlendirme formunun doldurulmasında yanlışlık olduğu tespit edilirse ürün denetlenebilir. NICAM yayımcıya ilgili içerik tanımlayıcı yaş sınıflandırma simgelerini kullanması için bir lisans gönderir. Lisans yayımcı tarafından bir kez alındığında, uygun yaş sınıflandırma simgesi içerik tanımlayıcı ürünün paketlenmesinde PEGI kuralları ilgili tüzük çerçesinde yeniden çoğaltılabilir. PEGI lisans rdiği her ürünün bir kopyasını piyasaya sürüldükten sonra 10 gün içinde yayımcıdan istemekte arşivlemektedir. Bu sayede PEGI lisansı almış oyunlar kolaylıkla denetlenmektedir PEGI Kodlayıcıları: PEGI anlaşmasında imzası bulunan yayımcı kuruluşlar, oyunları değerlendirmekle sorumlu bütün personelini NICAM a kayıtlı kodlayıcı olarak kaydettirmek zorundadır. Bütün kayıtlı kodlayıcılara çevrimiçi kayıt sitesine girebilmeleri için bir şifre rilir. Bu kişiler, bilgisayar oyunlarının benzer görsellerin sınıflandırılmasından yayımcı kuruluş ile NICAM yönetimi arasında iletişimin kurulmasından doğrudan sorumludurlar. Bu kişilerin eğitimleri düzenli olarak değişik Avrupa ülkelerinde NICAM tarafından sağlanmakta bu sayede kodlayıcıların idari, teknik hukuki konulardaki yeni gelişmelerden haberdar olmaları sağlanmaktadır PEGI Kurulları Komisyonları: PEGI tüzüğünün amacı küçükleri gençleri uygun olmayan yazılım ürünlerinden korumak bu yazılımların onlar için sorumluluk duygusuyla üretildiğini belgelemektir. İlgili tüzükte, amaçları yerine getirmek amacıyla çeşitli kurulların komisyonların oluşumu belirtilmiştir yılında önemli değişikliğe uğrayan bu kurul komisyonlar şunlardır (PEGI, 2010): PEGI Kongresi: 2009 yılında oluşturulan PEGI kongresi, dijital oyunlarla ilgili bütün paydaşların; yayımcılar, satıcılar, ebeyn örgütleri, eğitimciler, hükümetler, uluslar arası örgütler araştırmacıların küçükleri korumayı amaç edinen sistemi açık bir şekilde tartışabilecekleri bir yapı olarak düşünülmüştür. Kongrenin ihtiyaca göre her bir ya da iki yılda bir geniş bir uluslar arası konferans şeklinde toplanması planlanmaktadır. PEGI Yönetim Kurulu: Kurul şu alanların temsilcilerinden oluşmaktadır; oyun yayımcıları, oyun konsolu üreticileri, ulusal ticaret örgütleri, PEGI konseyi PEGI uzmanlar grubu. PEGI Konseyi: Konsey, ulusal alandaki Avrupa Birliği çapındaki gelişmeleri PEGI sistemine tüzüğüne yansıtmaktan sorumludur. Konsey üyeleri iki yıllığına atanırlar. Üyeler PEGI ye üye ülkelerde yaşayan küçüklerin korunması konusunda tecrübeli psikolog, medya uzmanı, kamu görevlisi, hukuk danışmanı olarak çalışan kişilerden oluşmaktadır. PEGI Uzmanlar Grubu: Konsey yönetim kuruluna danışmanlık yapmakla görevlidir. Medya, psikoloji, sınıflandırma, hukuk, teknoloji, çevrimiçi oyunlar vb. gibi alanlarda uzman akademik çalışmaları olan kişilerden oluşmaktadır. Şikâyetler Kurulu: Yönetim kurulu tarafından iki yıllığına atanan farklı ülkelerde yaşayan bağımsız uzmanlardan 24 4

25 oluşmaktadır. Üyeler yetenek, deneyim faaliyet alanlarına göre istihdam edilirler. Bu kişiler, küçüklerin korunması konusunda tecrübeli ebeyn/tüketiciler, çocuk psikologları, medya uzmanları, akademik hukuki danışmanlar olabilmektedir Çevrimiçi Oyunların Sınıflandırılması Değerlendirilmesi Gençlerin çocukların çevrimiçi ortamdaki uygun olmayan zarar rici içerikten korunmasını ailelerin bu riskleri anlamasını sağlamak amacıyla PEGI sistemine PEGI Online uygulaması eklenmiştir. PEGI Online projesi Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. PEGI Online dört köşe taşı üzerinde temellendirilmiştir; -PEGI çevrimiçi günlik yönetmeliği (POSC) çerçe sözleşmesi, -Lisans sahipleri tarafından kullanılan PEGI Online işareti, -Başvuranlar genel kullanıcılara yönelik bir web sitesi, -Bağımsız bir yönetim, danışma sorun çözme mekanizması. PEGI Çevrimiçi Günlik Yönetmeliği (POSC), PEGI tarafından gençleri çevrimiçi oyun ortamında korumayı sağlamak amacıyla geliştirilen kurallardır. Bu kurallara uymayı taahhüt eden çevrimiçi yayımcılar, internet sitelerinde uygunsuz içerik bulundurmamakla kullanıcılar arasında uygun davranış ortamını sağlamakla yükümlüdürler. POSC kurallarına uygun bir şekilde site içeriklerini hazırlayan PEGI sistemine onaylatan yayımcılar internet sitelerinde PEGI Online simgesini kullanabilmektedirler. Çevrimiçi yayımcıların yükümlülükleri ana başlıklarla şunlardır: Yaş sınıflandırmalı içerik: İnternet sitesinde yalnızca PEGI ya tanınmış diğer bir Avrupa sistemi tarafından değerlendirilmiş içerik yer alacaktır. Uygun raporlama mekanizması: Oyuncuların istenmeyen içeriği bildirebilmeleri için uygun bildirim mekanizmaları oluşturulacaktır. Uygun olmayan içeriğin kaldırılması: Çevrimiçi hizmetlerin kendi kontrollerinde olduğunu gösteren lisans sahipleri yasadışı, hakaret edici, müstehcen ya gençlerin gelişimine olumsuz etki edebilecek içeriği bulunduramazlar. Kolay anlaşılabilir gizlilik politikası: Kullanıcılarından kişisel bilgilerini toplayan herhangi bir PEGI Online lisansı sahibi, Avrupa Birliği ulusal Veri Koruma Kanunlarıyla uyumlu, etkili kolay anlaşılabilir bir ri gizliliği politikası oluşturacaklardır. Çevrimiçi aboneler için toplum standartları: PEGI Online lisansı sahipleri, abonelerinin yasadışı, hakaret edici, müstehcen ya gençlerin gelişimini olumsuz etkileyebilecek içerik sağlamalarını engelleyecektir. Sorumlu bir reklam politikası: Bütün reklamlar halka karşı sorumluluk duygusu içinde sunulmalıdır. Bu yükümlülüklere uyan lisans sahipleri, PEGI Online işaretini oyun paketinin üzerine yapıştırırlar ya oyunun internet sitesinde gösterirler. Bu işaret hem oyunun çevrimiçi oynanabileceğini hem de oyunun ya oyunu içeren internet sitesinin gençleri korumayı görev edinen bir operatörün kontrolü altında olduğunu gösterir ESRB Sistemi ESRB (Entertaintment Software Rating Board - Eğlence Yazılımları Değerlendirme Kurulu) nin resmi internet sitesinde (ESRB, 2009) yer alan bilgilere göre; dijital oyunların değerlendirilmesi sınıflandırılmasına yönelik olarak Amerika Birleşik Devletlerinde (ABD) oluşturulmuş uzun süredir kullanılmakta olan ESRB sistemi ESA (Entertainment Software Association - Eğlence Yazılımları Derneği) tarafından oluşturulmuştur. ESA oyun konsolları, kişisel bilgisayarlar internet için bilgisayar video oyunu yayımlayan firmaların halkla ilişkiler iş dünyasına ilişkin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuş bir ABD kuruluşudur. ESRB, ESA tarafından kâr amacı gütmeyen, kendi kendini düzenleyici oto kontrollü bir örgüt olarak 1994 yılında kurulmuştur. ESRB interaktif eğlence yazılımı endüstrisi için bilgisayar video oyunları değerlendirmeleri yapar, reklam kılavuz ilkeleri çevrimiçi gizlilik ilkeleri oluşturur. Kuruluşun amacı; tüketicileri, özellikle ebeynleri, yaş sınıflandırmaları içerik tanımlayıcıları sayesinde aileleri için alacakları interaktif oyun ürünleri konusunda bilgilendirmek bilinçlendirmek, bilgisayar video oyunu sektörünü sorumlu pazarlama uygulamaları açısından hesap rebilir hale getirmektir. ESRB, 1999 yılında, katılımcı firmaların kişisel bilgileri çevrimiçi ortamda toplama kullanma konusundaki çalışmalarına uygulamalarına destek olmak amacıyla çevrimiçi gizlilik sertifikası programını başlatmıştır. Bu program ABD Federal Ticaret Komisyonu tarafından Çocukların Çevrimiçi Ortamda Gizliliğini Koruma Kanunu (FTC, 2009) çerçesinde günilir liman safe harbour olarak kabul edilmiştir. ESRB tarafından gerçekleştirilen yaş sınıflandırma işlemi üreticilerin yayımcıların isteğine bağlıdır, zorunlu değildir. Bununla birlikte ESRB her yıl ortalama 1000 oyunu değerlendirmektedir neredeyse bütün oyunlar ESRB tarafından değerlendirilmiştir. Bazı oyun satış 25 5

26 zincirleri marketleri yalnızca ESRB etiketli ürünleri satışa sunmaktadırlar ESRB Sisteminin Oluşturulması ESRB çocuk gelişimi uzmanlarına, konuyla ilgili akademisyenlere danışarak, diğer ülkelerde kullanılan değerlendirme sistemlerini analiz ederek, ulusal çapta ebeynlerle mülakatlar yaparak ailelerin bilgisayar oyunları video oyunları için başta yaş temelli bir değerlendirme sistemi istediklerini, aynı zamanda oyunun içeriği hakkında da çok kısa bilgi istediklerini ortaya çıkarmıştır. Ebeynlere göre bir değerlendirme sistemi, yasaklamadan ziyade bilgilendirmeli öneri getirmelidir, hoş olmayan durumları tek tek ölçmemeli, oyunun içeriğinin genelini yansıtmalıdır. ESRB bu faktörleri göz önüne alarak bir içerik değerlendirme sistemi oluşturmuştur. Yıllar geçtikçe sistemin daha yararlı, etkili kullanılabilir olması için güncellemeler yapılmıştır ESRB Notlayıcıları Her ESRB değerlendirmesi, oyunların içeriğini çeşitli ölçütlere göre gözlemleyen, bu konuda özel olarak eğitilmiş en az üç notlandırıcının (rater) oybirliği ile yapılmaktadır. Notlandırıcılar yetişkin, genellikle önceki iş tecrübesi olarak, eğitim konuları itibariyle ya ebeyn olarak ya bakıcı olarak çocuklarla tecrübesi bulunan kişiler olmalıdırlar. Bunlar, tam zamanlı olarak çalışmakla birlikte gerektiğinde yarı zamanlı notlandırıcılar tarafından desteklenmektedirler. Bu kişilerden bilgisayar ya video oyunu oynama konusunda ileri beceriler talep edilmemekle birlikte, çalışma süreci boyunca, imkânlar el rdiği seviyede, bu becerileri de elde etmeleri sağlanmaktadır. Çevrenin sektörün etkisini engellemek maksadıyla ESRB notlayıcılarının kimlikleri gizli tutulmaktadır bu kişilerin bilgisayar video oyunları endüstrisinden kişi kuruluşlarla bağlantı ilişki kurmalarına izin rilmemektedir ESRB Değerlendirme Süreci: Bir bilgisayar oyunu piyasaya sunulmadan önce yayımcısı tarafından, ESRB nin hazırlamış olduğu ilgili oyunun ESRB tarafından belirlenmiş başlıklardaki tanımlara ilişkin durumunu belirlemeye yönelik detaylı bir anket formu doldurulur. ESRB ye sunulan yazılı materyallerin dışında yayımcı CD ya DVD şeklinde en uç örneklerini de içeren görsel içerik örneklerini de sunmak zorundadır. Yayımcı tarafından ibraz edilen bilgi belgelerin eksik olup olmadığı kontrol edildikten ESRB çalışanları tarafından oyunun beta ya alfa sürümü oynandıktan sonra oyunun video görüntüleri en az üç uzman notlandırıcı tarafından değerlendirilir. Bir oyunda yer alan yayımcı tarafından sunulan içeriğin görsel örnekleri her notlandırıcı tarafından değerlendirildikten sonra oyuna uygun değerlendirme kategorisi içerik tanımlayıcı her notlandırıcı tarafından ayrı ayrı önerilir. Notlandırıcıların önerileri oybirliği sağlanana kadar değerlendirilir bütün notlandırıcıların üzerinde anlaştıkları bir değerlendirme kategorisine içerik tanımlayıcıya ulaşılır. Yayımcı, ESRB tarafından belirlenen değerlendirmeyi kabul edebilir ya oyunun içeriğini revize edip yeniden değerlendirmeye sunabilir. Yayımcılar, ESRB değerlendirmesini yayımcı, satıcı diğer profesyonellerden oluşan Temyiz Kuruluna da sunma hakkına sahiptir. Oyun satışa sunulmaya hazır hale geldiğinde yayımcılar oyunun nihai bir kopyasını ESRB ye ulaştırırlar. Oyun, paketleme ESRB değerlendirme bilgilerini doğru bir şekilde bulundurma yönünden incelenir. Ayrıca, ESRB çalışanları zamanları mümkün olduğu sürece notlandırıcılar, oyunun son halinin içinden rastgele seçtikleri birkaç oyunu oynarlar belirlenen şartları taşıyıp taşımadığını son kez denetlerler ESRB Sınıflandırma Sembolleri İçerik Tanımlayıcılar Dijital oyunların ESRB tarafından değerlendirilmesinin iki yolu vardır. Bunlardan ilki sınıflandırma sembolleri diğeri ise içerik tanımlayıcılardır. Sınıflandırma sembolleri (Tablo 3.) kutuların ön yüzlerinde altta sağda ya solda olacak şekilde bulunmakta oyunun hangi yaş grubuna uygun olduğunu göstermektedir. İçerik tanımlayıcılar ise kutunun arkasında sağ ya sol alt köşede bulunmakta oyunun içeriği hakkında bilgi rmektedir. ESRB nin kullandığı sınıflandırma sembolleri, ilk bakışta oyunun uygunluğunu anlamayı sağlayan, alfabedeki harflerin stilize edilmiş halidir. Oyunun içeriğinde yer alan görsel işitsel öğelerin niteliği hakkında kullanıcıları /ya ebeynleri bilgilendirmek amacıyla ESRB tarafından 30 başlıkta içerik tanımlayıcılar (Tablo 4.) geliştirilmiştir. Oyunu satın alan kişiler /ya ebeynleri bu tanımlayıcılar sayesinde oyunun oynanması sırasında karşılaşabilecekleri olası durumlar hakkında ön bilgi sahibi olabilmektedirler. Çevrimiçi oynanabilen oyunlarda Çevrimiçi Etkileşimler ESRB Tarafından Değerlendirilmemiştir ibaresi yer almaktadır. Bu uyarı, oyunu çevrimiçi ortamda da oynamak isteyenlere çevrimiçi kullanıcılar tarafından oluşturulan içeriğin (yazı, ses, görüntü) ESRB tarafından değerlendirilmediğini vurgulamak için konulmuştur. 4. AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE DİJİTAL OYUNLARA YÖNELİK UYGULAMALAR Avrupa Komisyonunun tarihli COM(2008) 207 kodlu tebliği Avrupa Birliği ülkelerinde dijital oyunlara 26 6

27 yönelik oluşturulmuş olan mevzuat ilgili mevzuatın uygulanması hakkında bilgiler içermektedir (EC, 2008). Aşağıdaki alt başlıklarda yer alan bilgiler adı geçen tebliğden derlenmiştir Yaş İçerik Denetimi Avrupa Birliğine üye ülkelerde PEGI sistemini uygulayan yaş sınıflandırması konusunda mevzuat oluşturmuş ülkeler; Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Hollanda, Polonya, Portekiz, Slovakya İngiltere dir. Ayrıca, Hollanda Polonya bu konuda cezai yaptırımlar öngörmüşlerdir. İngiltere de bilgisayar oyunları endüstrisi video oyunlarının çoğu için PEGI sistemini kullanmaktadır. Yoğun şiddet ya cinsel temalı içeriğe sahip video oyunları, PEGI den farklı bir yaş sınıflandırmasına hükmeden BBFC nin (İngiltere Film Sınıflandırma Kurulu) onayına tabidir. Fransa da, video oyunlarının sınıflandırılması etiketlenmesinde PEGI kullanılmaktadır. Fransız ceza yasasında 2007 yılında yapılan değişiklik, video oyunlarında yaş sınıflandırmasının etiketlemenin yaş gruplarına göre yapılmasını öngörmektedir. Belçika, Bulgaristan, Danimarka, Estonya, Macaristan, İrlanda, İspanya İsç gibi ülkeler PEGI sistemini uygulamakla birlikte bu konuya ilişkin belirgin bir mevzuat oluşturmamışlardır. Ayrıca, Çek Cumhuriyetindeki bütün büyük yayımcılar PEGI sistemini kullanmakla birlikte dağıtımı yapılan bütün video oyunlarında bu sistem kullanılmamaktadır. Almanya Litvanya bu konuda bağlayıcı bir mevzuata sahiptir. Almanya da PEGI kullanılmamaktadır. Almanya da bulunan 16 eyaletin de yetkili olduğu, gençlerin korunmasına yönelik Alman kanunları, video oyunlarının etiketlenmesi yaş sınıflandırması için özel ölçütler içermektedir. Eğlence yazılımları endüstrisinin üyelerinden oluşan USK (Eğlence Yazılımlarını Gönüllü İzleme Organizasyonu) ile birlikte bütün eyaletlerde ortak yaş sınıflandırmasını amaçlayan yaş sınıflandırma sistemini oluşturmuşlardır. Bu amaçla eyaletlerin, rdiği kararlar bağlayıcı olan ortak bir temsilcisi vardır. Avusturya da küçüklerin korunması her eyaletin ayrı ayrı yetkisindedir. Bu yüzden, gençlerin korunması alanındaki mevzuat uygulama her eyalette faklılık göstermektedir. Malta da PEGI sistemi uygulanmamakta, video oyunları genel mevzuat içinde değerlendirilmektedir. Güney Kıbrıs, Lüksemburg, Romanya Slonya da herhangi bir yaş ya içerik değerlendirme sistemi ya bu konuyla ilgili bir düzenleme bulunmamaktadır Video Oyunlarının Satış Denetimi AB ye üye devletlerin yarısı 2, çocuklar için zararlı içeriğe sahip video oyunlarının fiziksel satışına yönelik idari kanunlarında ceza kanunlarında özel hükümler oluşturmuşlardır. Ayrıca, bu hükümlerin uygulanmasını sağlamaya yönelik cezai yaptırımlar önermişlerdir 3. AB ye üye devletler arasında yaş/içerik değerlendirmesini temel alarak video oyunlarının dağıtım, kiralama tanıtımlarının yapılması konusunda sınıflandırma sistemi kullanan ya kullanmaya hazırlananlar; İtalya, İngiltere, Almanya, Estonya, Yunanistan, Letonya, Litvanya Slovakya dır. Fransa, İsç Hollanda bazı şiddet içeren video oyunlarını ceza yasalarına dayandırarak yasaklamıştır 4. İsçli oyun satı-cıları yasalara uygun video oyunları için PEGI yaş sınıflandırma sistemine uymayı kabul etmişlerdir. Ayrıca, video oyunlarının satışında ebeynlerin onayını arama konusunda yetkilen-dirilmişlerdir. Belçika Malta da video oyunlarının satışı ticaret, tüketicinin korunması, kamu düzeni, ırkçılık yabancı düşmanlığı gibi konulardaki kanunlarda hüküm altına alınmıştır. Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Güney Kıbrıs, Danimarka 5, Macaristan, Lüksemburg, Polonya Romanya da video oyunlarının satışlarını düzenleyici özel bir mevzuat yoktur Yasaklama Örnekleri Yakın zamanlara kadar, AB üyesi devletlerden yalnızca dördü; İngiltere, İrlanda, Almanya İtalya belirli video oyunlarını çeşitli nedenlerden dolayı yasaklama yoluna gitmişlerdir. Haziran 2007 de Manhunt 2 (İnsan Avı 2) adlı video oyunu içerdiği yoğun şiddetten dolayı IFCO (İrlanda Film Denetim Ofisi) tarafından İtalya İletişim Bakanlığı tarafından yasaklanmıştır yılında İngiliz Film Denetim Kurulu (BBFC) tarafından yasaklanan ilk video oyunu Carmageddon dur. Bu oyunun değişiklik yapılmış bir sürümü daha sonra sınıflandırma sertifikası alabilmiştir. İrlanda da yasaklanan Manhunt 2 adlı video oyunu İngiltere de de yasaklanmıştır. BBFC nin bu yöndeki kararı Video Temyiz Kurulu tarafından bozulmuştur. Kurulun (2) Avusturya, Belçika, İspanya, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Slovakya, İsç İngiltere (3) Bu yaptırımları içeren kanunlar; Çocukları Koruma Kanunu, Görsel-İşitsel Programları Sınıflandırma Kanunu, Tüketiciyi Koruma Kanunu, Bilgisayar Oyunlarının Dağıtımı Yönetmeliği, Gençliği Koruma Kanunu Ceza Kanunu dur. (4) Aynı zamanda İsç kendi anayasasına dayandırarak yasaklama yoluna gitmiştir. (5) Danimarka Ceza Kanununa göre şiddet içeren video oyunlarının çocuklara satılması suç teşkil edebilmektedir 27

28 bozma kararına direnen BBFC olayı bir üst mahkemeye götürerek kararında direnmesine rağmen üst mahkemenin kurul kararını onamasıyla bu oyuna 18 yaş sertifikası rilmiştir. Bununla birlikte, kuruldan geçen oyun orijinal sürüm değil değişiklik yapılmış sürümdür. İngiltere de sınıflandırmaya tabi tutulmamış bir video oyununun satışa sunulması iki yıla kadar hapis cezasına /ya sınırsız para cezasına neden olabilmektedir. Almanya da Münih eyalet mahkemesi 2004 te şiddeti tasvir övmeyi yasaklayan kanun hükümlerini çiğnediği için Manhunt adlı video oyunun bütün sürümlerine el konulmasına hükmetmiştir. Ayrıca, 2007 de Hamburg eyalet mahkemesi Dead Rising (Ölülerin Yükselişi) isimli video oyununu delil olarak kabul etmiş bu oyuna el konulmasına karar rmiştir Alınan Önlemlerin Etkinliği AB ye üye devletlerin yarısı var olan önlemlerin genel olarak etkili olduğunu düşünürken Fransa, Almanya, Yunanistan, Letonya, Litvanya Polonya yakın zamanda ulusal mevzuatlarını geliştirmişlerdir. Bazı devletler alınan önlemlerin piyasanın kendi özdenetimiyle birlikte yeterli olabileceğini düşünmektedir. Örneğin, Fransa Ceza Kanunu 2007 yılında yeniden düzenlendi. Yeni kanunla üç yeni ilke getirildi: endüstriye sorumluluklarla birlikte kendini düzenleyici bir sistem olma özelliği, içişleri bakanına yeni yetkiler cezai yaptırımlar. Hollanda da PEGI sistemi ile birlikte video oyunlarının satışına yönelik yasal hükümler yeterli görülmektedir. Finlandiya, Almanya, İrlanda İspanya var olan kuralların medya okur-yazarlığı, ebeynlerin bilinçlerinin arttırılması yargısal denetimle daha da etkili olacağını büyük ölçüde kabul göreceğini düşünmektedir. İsç, PEGI sistemini kullanmaktadır aileler arasında bilincin arttırılmasına yönelik tedbirlerin, endüstrinin özdenetimine yönelik desteklerin endüstri ile devlet arasındaki işbirliğinin iyi işlediğini düşünmektedir. Almanya İngiltere video oyunlarının çocuklar üzerinde yarattığı riskler var olan mevzuatın etkililiğiyle ilgili çalışmalar yapmaktadır. Belçika Macaristan da PEGI sistemi uygulanmakla birlikte yasal olarak bağlayıcı değildir. Macaristan da video oyunlarının çoğunda PEGI sertifikası bulunmakla birlikte ebeynleri bilinçlendirmeden bunun yeterli olamayacağı düşünülmektedir Çevrimiçi Oyunların Denetimi Çevrimiçi video oyunları oyuncuları birbirlerine bir ağ aracılığıyla bağlanarak iletişime geçme imkânı rmektedirler. AB ye üye devletlerin büyük çoğunluğu çevrimiçi oyunlarla ilgili yasal düzenlemeye sahip değildir. Bununla birlikte, Danimarka, Finlandiya, İtalya, Hollanda, Slovakya, İsç İngiltere PEGI Online ı kullanmakta bazıları ceza kanunlarını da içeren genel mevzuatı çevrimiçi oynanmayan oyunlara uygulanan özel mevzuatı benzeşim yoluyla kullanmaktadır. İtalya da video oyunlarının kullanımına atıfta bulunan çocukların korunmasına dair kanun çevrimiçi oyunlara da uygulanmaktadır. Çocuk Gençler Yönetmeliği çevrimiçi oyunlarda PEGI Online değerlendirmesinin aile kontrolü için filtreleme tedbirlerinin açık görünür bir şekilde yer almasını istemektedir. İrlanda da kanunlar çevrimiçi olmayan oyunları internetteki video oyunlarını aynı şekilde ele almaktadır. İnternet servis sağlayıcıları İrlanda kanunlarına aykırı içerik hizmetlerin İrlanda sunucularında barındırılmayacağı ya var olan içeriğin kaldırılacağı konusunda anlaşmışlardır. İnternette bulunan yasadışı ya zarar rici içeriğin bildirilmesi için bir yardım hattı polisle işbirliği yapılanması mevcuttur. Letonya, internetteki bilgisayar oyunlarına erişimle ilgili özel hükümler uygulamaktadır. Çevrimiçi oyunların sunumu, kullanıcıların belirlenemediği durumlarda ya kullanıcının yaş sınırları ile ilgili bilgilendirilmediği durumlarda yasaklanabilmektedir. İnternet sağlayıcıları kullanıcılara muhtemel içerik filtrelemeyle ilgili bilgi rmekle yükümlüdürler. 5. TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM Türkiye de dijital oyunların değerlendirme sınıflandırmasını yapabilecek uzmanlaşmış bir birim ya bu konuya ilişkin olarak oluşturulmuş ayrı bir mevzuat bulunmamaktadır; ticari amaçlarla piyasaya sürülen ithal yerli yapım dijital oyunların değerlendirme sınıflandırılması, değerlendirme kriterleri belirsiz bir şekilde, asıl kuruluş amacı sinema filmlerini değerlendirmek olan bir kurul tarafından yine sinema filmleri için oluşturulmuş olan işaret ibareler (Tablo 5.) kullanılarak yapılmaktadır. Dijital oyunların sınıflandırılmasında kullanılan işaret ibareler, PEGI ESRB tarafından oluşturulmuş olanlarıyla karşılaştırıldığında, yetersiz tanımlayıcı bilgiler içerdikleri kullanılan işaretlerin dijital oyunlara uygun olmadıkları kolaylıkla görülmektedir. Ayrıca, mevzuatta bilgisayar oyunları olarak anılan dijital oyunlara yönelik kısmi denetim, yalnızca fiziki olarak piyasada satılan dijital oyunlarla sınırlı kalmaktadır. Çevrimiçi ortamda ücret karşılığı ya ücretsiz olarak oynatılan dijital oyunlara yönelik herhangi bir denetim mekanizması bulunmamaktadır. Kültür Turizm Bakanlığı bünyesindeki Telif Hakları Sinema Genel Müdürlüğünün mevzuatına 2006 yılında yapılan eklemelerle bu konuda sınırlı da olsa düzenleme yoluna gidilmiştir. Yapılan düzenlemelerde, yönetmelikte geçen adıyla bilgisayar oyunları, Fikir Sanat Eserlerinin Kayıt Tescili Hakkındaki Yönetmelik te (KTB, 2009a) kayıt tescil başvurularında gerekli belgeler açısından sayılmaktadır. Adı geçen yönetmelik, bilgisayar oyunlarının 28 8

29 kayıt tescil edilebilmesi için bilgisayar programları üzerindeki telif haklarının takibi idaresi amacıyla kanunla kurulmuş olan bir meslek birliği tarafından Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi Sınıflandırılmasına İlişkin Usul Esaslar Hakkında Yönetmelik te (KTB, 2009b) yer alan değerlendirme sınıflandırma esasları doğrultusunda değerlendirilerek taşıyıcı materyaller üzerinde aynı yönetmelikte yer alan işaret ibarelerin kullanılmasını sağlayacak şekilde düzenlenmiş bir referans yazısının alınmasını istemektedir. Ayrıca, Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi Sınıflandırılmasına İlişkin Usul Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 11 inci maddesinde düzenlenmiş olan; kamu düzeni, genel ahlak, küçüklerin gençlerin ruh beden sağlığının korunması, insan onuruna uygunluk Anayasada öngörülen diğer ilkelere aykırı unsurlar ihtiva etmediğini, işaret ibarelere uygun olarak ticari dolaşıma arz edileceğini aksinin ispatı halinde her türlü hukuki cezai sorumluluğu üstlendiğini gösterir bir taahhütname ile oyuna ait tüm bilgileri özetleyen bir beyannamenin eklenmesini de zorunlu tutmaktadır. Anılan yönetmeliklerde geçen bilgisayar programları üzerindeki telif haklarının takibi idaresi amacıyla kanunla kurulmuş olan bir meslek birliği ifadesi 5846 sayılı Fikir Sanat Eserleri Kanunu hükümleri çerçesinde kurulmuş bulunan, idari mali yönden Kültür Turizm Bakanlığının denetimine tabi Bilişim Yazılım Eser Sahipleri Meslek Birliği ne (BİYESAM) işaret etmektedir. Adı geçen meslek birliğinin, dijital oyunlara ilişkin olarak tüzüğünde (Biyesam, 2010) belirtilmiş kuruluş amacı olan üyelerinin ortak çıkarlarını korumak, 5846 sayılı Kanun ile tanınmış hakların idaresini takibini, alınacak ücretlerin tahsilini hak sahiplerine dağıtımını sağlamak dışında bir görevi yazılımların içerik denetimini yapma kabiliyeti bulunmamaktadır. Türkiye de dijital oyunlara yönelik olarak oluşturulmuş görece etkili mevzuat ise 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanuna dayanarak çıkarılan İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkındaki Yönetmeliktir (Rega, 2009). Adı geçen yönetmeliğin İşyerlerinde Uyulması Gereken Kurallar başlıklı 9. maddesinin (g) fıkrasında: g) İşyerlerindeki bilgisayarlarda uyuşturucu ya uyarıcı madde alışkanlığı, intihara yönlendirme, cinsel istismar, müstehcenlik, fuhuş, şiddet, kumar benzeri kötü alışkanlıkları teşvik eden 18 yaşından küçüklerin psikolojik fizyolojik gelişimine olumsuz etkisi olabilecek oyunlar oynatılamaz. hükmü yer almakla birlikte belirtilen içeriğe sahip olumsuz etki yaratabilecek bilgisayar oyunlarının anılan madde hükmünde belirtilen gerekçelerle hangi kurum ya kuruluş tarafından hangi yöntemlerle tespit edileceğine yönelik mevzuatımızda herhangi bir hüküm bulunmadığından söz konusu yönetmelik hükmünün sağlıklı bir şekilde uygulanma imkânı bulunmamaktadır. Bu konuyla ilgili olarak, 2009 yılı içerisinde alınan bir yasaklama kararında İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü Asayiş Daire Başkanlığının hazırlamış olduğu rapor ışığında 5651 sayılı Kanun ilgili yönetmeliğin bilgisayar oyunlarıyla ilgili hükümleri ile 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun İl sınırları içinde huzur günliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması önleyici kolluk yetkisi valinin ödev görevlerindendir şeklindeki 11inci maddesinin (c) bendini gerekçe göstererek Metin2 isimli çevrimiçi dijital oyunun internet toplu kullanım sağlayıcıları tarafından oynatılmasını yasaklamıştır (Zaman, 2010). Bu örnekte dijital oyunların içerik denetimini yapma görevinin Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından üstlenildiği görülmektedir. Öte yandan, İçişleri Bakanlığı, 2008 yılında Knight Online isimli çevrimiçi oynanan bir dijital oyunla ilgili olarak internet toplu kullanım sağlayıcıları için aldığı yasaklama kararında yukarıdaki kararın dayandığı mevzuat hükümlerine ek olarak, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı ile Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğünün adı geçen oyuna ilişkin görüşlerini de gerekçe olarak göstermiştir (İçişleri Bakanlığı, 2008). Bilindiği üzere, Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, Türkiye de kamu kurumları içinde toplumsal sorunların tespiti çözüm önerileri üretilmesi konularının yanında internetin günli kullanımı dijital oyunların olası olumsuz etkilerinin azaltılması konularında da çalışmaları girişimleri bulunan bir kamu kurumudur. Özellikle 5651 sayılı Kanunun çıkmasından önce internet günliği aile ortamında çocuk-aile ilişkilerini olumsuz yönde etkilemesi açısından dijital oyunlar konularına dikkati çekmiş, Avrupa Birliği Safer Internet Programı kapsamındaki toplantılara katılım sağlamıştır. Ayrıca, dijital oyunlar konusuyla ilgilenen akademisyenlerin, özel sektör temsilcilerinin kamu kuruluşlarının katılımıyla çeşitli toplantılar düzenlemiş, yapılan toplantıların ardından katılımcı kişi kurumların görüşlerini de içeren bir rapor hazırlayarak kamuoyunun karar alıcıların dikkatine sunmuştur (Bkz. Görüldüğü gibi, Türkiye de dijital oyunların içerik yönünden yasaklanması, mahkeme kararları ya bu amaçla oluşturulmuş yetkili bir kurul eliyle değil, İçişleri Bakanlığı tarafından alınan valilikler eliyle yalnızca bu oyunları ticari amaçla oynatan internet toplu kullanım sağlayıcılarına yönelik olarak uygulanan yasaklama kararları şeklinde gerçekleşmiştir. 6. SONUÇ VE ÖNERİLER Dijital oyunlara yönelik yıldan yıla artmakta olan tüketici ilgisi bunun sonucu olarak oluşan dijital oyun arzı tüm dünyada olduğu gibi Türkiye de de kendini 29 9

30 göstermektedir. Bu oyunların bilimsel olarak kanıtlanmış yararlarının yanında, bir takım olumsuz etkilerde de bulunabileceği birçok bilimsel araştırma rileriyle ortaya konmuş bir gerçektir. Özellikle devasa oyunculu çevrimiçi rol yapma oyunu (MMORPG) tarzındaki bazı oyun içeriklerinin, çocukların gençlerin ruhsal fiziksel gelişmelerine olumsuz yönde etki edebileceği aşikârdır. Her türdeki görsel işitsel medya ürününde olduğu gibi dijital oyunların da içerik yönünden değerlendirilmesi bilimsel olarak üzerinde görüş birliğine varılmış bir yaş sınıflandırmasına tabi tutulması hükümetlerin önemli sorumluluklarından biri haline gelmiştir. AB üyesi devletlerin birçoğu dijital oyunlarda bulunabilecek istenmeyen görsel işitsel öğeleri denetim altına alabilmek gerektiğinde bu oyunları yasaklayabilmek amacıyla çeşitli kanun yönetmelikler çıkarmışlar, bu konuda bir sistem (PEGI) oluşturmuş bu sistemin işleyişini denetlemekte olan bir sektör örgütünü de (ISFE) akredite etmişlerdir. ABD de ise bu görev, çocukları gençleri koruma amaçlı kanunların yanında, büyük ölçüde yine bir sektör örgütünün (ESA) oluşturmuş olduğu sınıflandırma sistemi (ESRB) üzerinden yerine getirilmektedir. Dijital oyunların değerlendirilmesi sınıflandırılmasına yönelik Türkiye de yapılan hukuki düzenlemeleri incelediğimizde; Kültür Turizm Bakanlığı görev alanına ilişkin yapılan düzenlemelerin çevrimiçi oynanan oyunları kapsamadığı, yalnızca piyasada fiziksel/kutulu olarak satılan oyunlarla sınırlı olduğu, denetimin yalnızca yaş sınıflandırmasıyla sınırlı olduğu, içeriğe yönelik tanımlayıcı etiketlemenin yetersiz kaldığı, dijital oyunların ticari mal niteliğinde olmaları telif haklarına konu olmaları KAYNAKLAR: Binark, M. Sütcü, G. B. (2008). Kültür Endüstrisi Ürünü Olarak Dijital Oyun, Kalkedon Yayınları, İstanbul Biyesam, (2010). Bilişim Yazılım Eser Sahipleri Meslek Birliği (BIYESAM) Tüzüğü, org.tr/tuzuk.aspx (Erişim tarihi ) Council of Europe (2008). Human Rights Guidelines For Online Games Providers, Inf(2008)008_en.pdf (Erişim tarihi: ) EC (2008). Communication From The Commıssıon To The European Parlıament, The Councıl, The European Economıc And Socıal Commıttee And The Commıttee Of The Regıons On The Protection Of Consumers, İn Particular Minors, İn Respect Of The Use Of Video Games, =COM:2008:0207:FIN:EN:PDF (Erişim tarihi ) dolayısıyla yapılan tescil denetimin daha ağır bastığı görülmektedir sayılı Kanun ikincil mevzuat hükümleri çerçesinde yapılması öngörülen denetimin ise kanunda sayılan katalog suçlar kısıtlaması olumsuz içeriğe sahip dijital oyunları tespit edecek yetkili kurul eksiklikleri nedeniyle sağlıklı bir şekilde yerine getirilemediği anlaşılmaktadır. Görsel işitsel medya ürünlerinin olası sosyal, kültürel psikolojik etkilerini bilimsel olarak araştırma, değerlendirme kabiliyetine sahip, piyasa üzerinde denetim yaptırım yetkisi bulunan bir kuruluşun varlığı Türkiye açısından elzemdir. Bu kuruluşun çeşitli disiplinlerden (örn: psikoloji, sosyoloji, pedagoji, çocuk gelişimi, iletişim, hukuk, teknoloji) uzmanları istihdam eden, kendine özgü maddi kaynakları bulunan, bağımsız görev alanıyla ilgili düzenlemeler yapma yetkisine sahip olmasının uygun olacağı düşünülmektedir. İçinde dijital oyunların da yer aldığı görsel işitsel medya ürünlerini değerlendirecek, sınıflandıracak bu ürünler hakkında tüketicileri bilgilendirici materyaller üretecek olan bu kuruluşun, kamu yönetimi sistemimizin içerisinde düzenleyici denetleyici kurumlar arasında faaliyet gösteren Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) nun, Kültür Turizm Bakanlığına bağlı Sinema Filmleri Değerlendirme Sınıflandırma Kurulunun Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumuna bağlı Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı İnternet Daire Başkanlığının faaliyetlerini de içerecek şekilde yapılanması durumunda, görsel işitsel medya alanının bir bütün olarak tek noktadan düzenlenmesi denetlenmesinin yanında, bu alanla ilgili değerlendirme sınıflandırma faaliyetlerinin de daha sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün olabilecektir. ESRB (2009). Amerika Birleşik Devletleri Eğlence Yazılımları Değerlendirme Kurulu (ESRB) resmi internet sitesi (Erişim tarihi ) European Commission (2008). Background Report on Cross Media Rating and Classification and Age Verification Solutions, Luxembourg, information_society/activities/sip/docs/pub_consult_age_ rating_sns/reportagerification.pdf (Erişim tarihi: ) FTC (2009). Children's Online Privacy Protection Act of 1998, (Erişim tarihi ) İçişleri Bakanlığı (2008). İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğünün tarihli 2595 sayılı 81 il valiliğine gönderdiği Knight Online konulu yazısı KTB (2009a). Fikir Sanat Eserlerinin Kayıt Tescili Hakkındaki Yönetmelik, teftis/genel/belgegoster.aspx?f6e10f cff8ab 2E675B78192E847781BA04CF87390 (Erişim tarihi ) 10 30

31 KTB (2009b). Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi Sınıflandırılmasına İlişkin Usul Esaslar Hakkında Yönetmelik, BelgeGoster.aspx?F6E10F CFF03077CA1048A1 834E1EE9C5149D9166F (Erişim tarihi ) PEGI (2009). PEGI Report , a (Erişim tarihi: ) PEGI (2010). PEGI Annual Report 2009, a (Erişim tarihi ) Rega (2009). İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkındaki Yönetmelik eskiler/2007/11/ htm (Erişim tarihi: ) TDK (2009). Dijital, Türk Dil Kurumu Büyük Türkçe Sözlük, =dijital&ayn=tam (Erişim tarihi: ) Zaman (2010). İnternet kafelere 'Metin 2' yasağı, (Erişim tarihi ) TABLOLAR Tablo 1: PEGI Yaş Sınıflandırma Seviyeleri Cinsellik Çıplaklığı /ya cinsel davranışları tasvir eden ya cinsel öğeler içeren oyun Kaynak: Tablo 2: PEGI İçerik Tanımlayıcı Simgeler Kötü Dil Kötü dil öğeleri içerir Şiddet Şiddet tasvirleri içeren oyun Çevrimiçi Oyun Oyun çevrimiçi oynanabilir Ayrımcılık Ayrımcılığı teşvik edici tasvirler ya öğeler içermektedir. Kaynak: media/pdf/345.pdf Uyuşturucu Uyuşturucu kullanımına atıfta bulunmakta ya buna yönelik öğeler içermektedir. Korku Küçük çocuklar için korkutucu olabilir Kumar Tablo 3: ESRB Sınıflandırma Sembolleri Kumarı teşvik edici ya kumar oynamayı öğretici oyun 31 11

32 Tablo 4: ESRB İçerik Tanımlayıcılar EC (Erken Çocukluk): Bu şekilde sınıflandırılan oyunlar 3 yaş üzerindeki yaşlar içindir. Ebeynlerin uygun görmeyeceği hiçbir materyal içermemektedir. Alkol atfı: Alkollü içeceklere atıf ya alkollü içeceklere yönelik imgeler Anime edilmiş kan: Gerçekçi olmayan kan tasvirleri Kan: Kan tasvirleri E (Herkes): Bu şekilde sınıflandırılan oyunlar 6 yaş üzeri yaştakiler için uygundur. Bu türdeki oyunlarda çizgi film, kurgu, hafif şiddet /ya seyrek olarak hafif argo içerebilir E10+ (10 Yaş Üzeri Herkes): Bu şekilde sınıflandırılan oyunlar 10 yaş üzerindeki yaşlar için uygundur. Bu türdeki oyunlar daha çok çizgi film, kurgu, hafif şiddet argo ile az seviyede müstehcen temalar içerebilir. T (Ergen): Bu şekilde sınıflandırılan oyunlar 13 yaş üzerindeki yaşlar içindir. Bu türdeki oyunlar şiddet, müstehcen temalar, kaba mizah, az seviyede kan, sahte kumar seyrek olarak küfür içerebilir. M (Erişkin): Bu şekilde sınıflandırılan oyunlar 17 yaş üzerindeki yaşlar içindir. Bu türdeki oyunlar yoğun şiddet, kan, yoğun cinsel içerik küfür içerebilir. AO (Sadece Yetişkinler): Bu şekilde sınıflandırılan oyunlar sadece 18 yaş üzeri yaşlardaki yetişkinlere uygun olan oyunlardır. Bu türdeki oyunlar uzun sahneler boyunca yoğun şiddet /ya tüm ayrıntıları gösteren cinsel içerik çıplaklık içerir. RP (Askıdaki Sınıflandırma): Ürün ESRB ye sunulmuş son sınıflandırmayı beklemektedir. Bu sembol, ürün piyasaya sunulmadan önce reklam aşamasında kullanılmaktadır. Kaynak: Kan kan birikintileri: Kan vücut parçalarının kopması tasvirleri Çizgi şiddet: Şiddet hareketleri içeren çizgi film benzeri olaylar karakterler. Karakterin yaralanmadığı şiddet olaylarını da içerebilmektedir. Komik yaramazlıklar: Müstehcen espriler ya şakalar içeren tasvirler ya diyaloglar Kaba mizah: Belden aşağı şakaları kaba şakaları da içeren tasvirler diyaloglar Uyuşturucu atfı: Yasadışı ilaçlara atıf ya onları anımsatan imgeler Kurgu şiddet: Gerçekten hayattan kolaylıkla ayrılabilecek insan ya insan olmayan karakterlerin yer aldığı şiddet hareketleri Yoğun şiddet: Gerçekçi görünen fiziksel çatışmaların yer aldığı tasvirler. İnsanların yaralanması ölmesi, silahlar ile gerçekçi kan tasvirleri içerebilir. Dil: Hafif küfürlü konuşmalar Şarkı sözleri: Oyundaki müzikte küfürlü konuşmalar, cinsellik, şiddet, alkol uyuşturucu kullanımına atıflar. Erişkin mizahı: Cinsel atıflar içeren yetişkin mizahına yönelik tasvirler diyaloglar Çıplaklık: Uzayıp giden çıplaklık tasvirleri görsel öğeler Kısmi çıplaklık: Kısa hafif çıplaklık tasvirleri Gerçek kumar: Oyuncu gerçek parayla bahse girerek kumar oynayabilir Cinsel içerik: Kısmi çıplaklık içeren çok açık olmayan cinsel davranış Cinsel temalar: Seks cinselliğe atıflar Cinsel şiddet: Cinsel tecavüz ya diğer şiddet içeren cinsel hareketler Sahte kumar: Oyuncu gerçek para kullanmadan bahis oyunları oynayabilir 12 32

33 Sert ağır dil: Açık sık küfürlü konuşmalar Sert ağır şarkı sözleri: Oyundaki müzikte açık sık küfür, cinsellik, şiddet, alkol uyuşturucuya yönelik atıflar Sert cinsel içerik: Çıplaklığı da içeren açık sık cinsel davranış tasvirleri Müstehcen temalar: Hafif tahrik edici atıflar ya içerikler Tütün ürünleri atıfları: Tütün ürünlerine atıflar ya tütün ürünleri imgeleri Uyuşturucu kullanımı: Yasadışı ilaçların kullanımı ya tüketimi Alkol kullanımı: Alkollü içeceklerin tüketimi Tütün ürünleri kullanımı: Tütün ürünlerinin tüketimi Şiddet: Saldırgan çatışmacı hareketlerin yer aldığı sahneler. Kansız uzuv kaybını içerebilir. Şiddet atıfları: Şiddet hareketlerine atıflar Kaynak: Tablo 5: Türkiye de Uygulamada Olan İşaret İbareler İbare: Genel İzleyici Kitlesi İbare: 7 yaş üzeri izleyici kitlesi içindir. İbare: 7 yaş altı izleyici kitlesi aile eşliğinde izleyebilir. İbare: 15 yaş altı izleyici kitlesi aile eşliğinde izleyebilir. İbare: 18 yaş üzeri izleyici kitlesi içindir. İbare: Şiddet korku unsurları içerir. İbare: 13 yaş üzeri izleyici kitlesi içindir. İbare: 13 yaş altı izleyici kitlesi aile eşliğinde izleyebilir. İbare: 15 yaş üzeri izleyici kitlesi içindir. İbare: Cinsellik Unsurları içerir. İbare: Olumsuz örnek oluşturabilecek davranışlar içerir Kaynak: FF03077CA1048A1834E1EE9C5149D9166F 13 33

Aile EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ

Aile EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ AİLE TOPLUMUN TEMELİDİR Aile Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı: 26 Aile Üç Aylık Dergi Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı 26 ISSN: 1303-0256 EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ Aile Destek Hizmetlerinde Kalite Standardı Geliştirme

Detaylı

Aile EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ

Aile EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ AİLE TOPLUMUN TEMELİDİR Aile Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı: 27 Aile Üç Aylık Dergi Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı 27 ISSN: 1303-0256 EĞİTİM KÜLTÜR VE ARAŞTIRMA DERGİSİ İnternet Aile Türkiye de Ailelerin Eğitim İhtiyaçları

Detaylı

İBRAHİM ÖNAL ANADOLU ÖĞRETMEN LİSESİ 2011 LYS SONUÇLARI

İBRAHİM ÖNAL ANADOLU ÖĞRETMEN LİSESİ 2011 LYS SONUÇLARI İBRAHİM ÖNAL ANADOLU ÖĞRETMEN LİSESİ 2011 LYS SONUÇLARI S. N. ADI SOYADI ÜNİVERSİTE ADI FAKÜLTE BÖLÜM 1 OĞUZCAN EREN FATİH ÜNİVERSİTESİ Tıp Fakültesi Tıp (Burslu) 2 ÖMER ÖZ DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ Tıp

Detaylı

ISSN : 1307-4474. Ege Journal of Education 2013 (14): 1

ISSN : 1307-4474. Ege Journal of Education 2013 (14): 1 ISSN : 1307-4474 2013 (14): 1 EGE EĞİTİM DERGİSİ Sahibi / Owner Prof. Dr.Süleyman DOĞAN Eğitim Fakültesi adına Editör (Editor) Doç. Dr. Dilek Yelda KAĞNICI Editör Yardımcıları (Asistant-Editor) Yrd. Doç.

Detaylı

2014-2015 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ UYGULAMA ÖĞRENCİ-DANIŞMAN LİSTESİ

2014-2015 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ UYGULAMA ÖĞRENCİ-DANIŞMAN LİSTESİ Uygulama Danışmanı Tezsiz Yüksek Lisans Tezli Yüksek Lisans Doktora Prof. Dr. İlhan TOMANBAY Zühal ŞAHİN- Kırıkkale Aile ve Sosyal Politikalar İl Murat AKKAYA- Hande ALBAYRAK- Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

KADIN ÇALIŞMALARI SEMPOZYUMU 10 11 TEMMUZ 2007 SABANCI ÜNİVERSİTESİ, TUZLA KAMPÜSÜ

KADIN ÇALIŞMALARI SEMPOZYUMU 10 11 TEMMUZ 2007 SABANCI ÜNİVERSİTESİ, TUZLA KAMPÜSÜ KADIN ÇALIŞMALARI SEMPOZYUMU 10 11 TEMMUZ 2007 SABANCI ÜNİVERSİTESİ, TUZLA KAMPÜSÜ 10 Temmuz 2007, Salı 09:00 09:15 Açılış 09:15 10:30 Panel I Kadın ve Sağlık 10:30 10:45 Kahve arası 10:45 12:00 Panel

Detaylı

AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR

AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR AİLE DANIŞMANLIĞI SERTİFİKALI EĞİTİM PROGRAMI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ VE SOSYAL HİZMET UZMANLARI DERNEĞİ GENEL MERKEZİ İŞBİRLİĞİNDE AÇILIYOR AİLE DANIŞMANLIĞI NEDİR? Aile danışmanlığı, ailenin çevresiyle

Detaylı

Sahibi Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Adına Doç. Dr. Ayşen GÜRCAN. Editör Dr. Nesrin TÜRKARSLAN (ntaslan@yahoo.

Sahibi Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Adına Doç. Dr. Ayşen GÜRCAN. Editör Dr. Nesrin TÜRKARSLAN (ntaslan@yahoo. T.C. Başbakanlık Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Eğitim - Kültür Araştırma Dergisi Yıl : 11 Cilt: 6 Sayı: 23 Ekim - Kasım - Aralık 2010 Sahibi Başbakanlık Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü

Detaylı

2015-2016 GÜZ DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ PROGRAMI UYGULAMA DANIŞMAN DAĞILIMLARI

2015-2016 GÜZ DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ PROGRAMI UYGULAMA DANIŞMAN DAĞILIMLARI Prof. Dr. Vedat IŞIKHAN SOH606 Sosyal Hizmet Ortamlarında Uygulama II SHO 605 Sosyal Hizmet Ortamlarında Uygulama I Serdar TAŞ-Altındağ Sosyal Hizmet SHO 706 - SHO 726 Alan Çalışması I-II Ömer KÖSEOĞLU-

Detaylı

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ 2013-2014 GÜZ DÖNEMİ FİNAL SINAV PROGRAMI

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ 2013-2014 GÜZ DÖNEMİ FİNAL SINAV PROGRAMI ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ 2013-2014 GÜZ DÖNEMİ FİNAL SINAV PROGRAMI Saati Bölümü Dersin Adı Öğretim Üyesi Derslik Fen Bilgisi Öğretmenliği Fen Öğretimi Lab. Uygulamaları I - A Doç.

Detaylı

Alan Üniversite Yıl. Alan Üniversite Yıl. Alan Üniversite Yıl

Alan Üniversite Yıl. Alan Üniversite Yıl. Alan Üniversite Yıl Soyadı: Abdullah Utku Şenol Doğum Tarihi: 24/04/1966 Prof.Dr. Lisans Tıp Hacettepe 1986 Yüksek Lisans Tıp Hacettepe 1988 Tıpta Uzmanlık Radyoloji Akdeniz 1993 Yardımcı Doçentlik Tarihi: 1998 Doçentlik

Detaylı

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI

BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI AKTİF EĞİTİM -SEN Aktif Eğitimciler Sendikası BAĞIMSIZ BİREY SAĞLIKLI TOPLUM STRATEJİK EYLEM PLANI Aktif Eğitim-Sen - 2015 2 AKTİF EĞİTİM-SEN Beştepe Mahallesi 33. Sokak Nu.:13 Yenimahalle/ ANKARA Tel:

Detaylı

Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü nün ev

Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü nün ev Sayın Katılımcılar Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü nün ev sahipliğinde, Kadın Sağlığı Hemşireliği Derneği ve Hemşirelik Eğitimi Derneği işbirliği ile 17-19 Haziran 2014

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ I.KİŞİSEL BİLGİLER

ÖZGEÇMİŞ I.KİŞİSEL BİLGİLER ÖZGEÇMİŞ I.KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı : Ayşe Kuzu Doğum Tarihi: 22.04.1976 Ünvanı: Öğretim Görevlisi İş Adresi: Bülent Ecevit Üniversitesi Ahmet Erdoğan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Kozlu/ZONGULDAK

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Dil ve Tarih Coğrafya Fak. Antropoloji TM-3 325,416 283,745 57 218.000 4 MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Devlet BURDUR Fen-Edebiyat Fak. Antropoloji TM-3 289,322 243,240

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Prof. Dr. Yusuf ULCAY - Uludağ Üniversitesi Rektörü. Prof. Dr. Berrin TUNCA Uludağ Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Müdürü. Başkan

Prof. Dr. Yusuf ULCAY - Uludağ Üniversitesi Rektörü. Prof. Dr. Berrin TUNCA Uludağ Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Müdürü. Başkan ONURSAL KURUL Prof. Dr. Yusuf ULCAY - Uludağ Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Berrin TUNCA Uludağ Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Müdürü SEMPOZYUM DÜZENLEME KURULU Başkan Doç. Dr. Nurcan ÖZYAZICIOĞLU Başkan

Detaylı

B i nalarda Enerji Verimliliğinin Artırılması Projesi

B i nalarda Enerji Verimliliğinin Artırılması Projesi ANKET FORMU KONUTLARDA ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDEN KAYNAKLANAN ENERJİ TÜKETİMİNİN İZLENMESİ Sayın Katılımcı; Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü nün Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile birlikte

Detaylı

EK 1 MSGSÜ ADEK ÇALIŞMA GRUPLARI

EK 1 MSGSÜ ADEK ÇALIŞMA GRUPLARI EK 1 MSGSÜ ADEK ÇALIŞMA GRUPLARI Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Stratejik Planı hazırlıkları üniversitemiz Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Çalışma gruplarının hazırlamış olduğu öz

Detaylı

2014-2015 Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı Bahar (Ek) Dönemi II. Dönem Derslerine Ait Muafiyet Listesi

2014-2015 Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı Bahar (Ek) Dönemi II. Dönem Derslerine Ait Muafiyet Listesi Sıra No Öğrencini n Adı Soyadı Bölümü Muaf Olunan Ders Muafiyet Durumu 1 Fuat YILMAZ Beden Eğitimi Öğretmenlik Uygulaması Muaf 2 Murat PEKTAŞ Türk Dili ve Edebiyatı (TDE) Öğretmenlik Uygulaması Muaf 3

Detaylı

Sahibi Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Adına Doç. Dr. Ayşen GÜRCAN. Editör Dr. Nesrin TÜRKARSLAN (ntaslan@yahoo.

Sahibi Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Adına Doç. Dr. Ayşen GÜRCAN. Editör Dr. Nesrin TÜRKARSLAN (ntaslan@yahoo. T.C. Başbakanlık Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Eğitim - Kültür Araştırma Dergisi Yıl: 12 Cilt: 7 Sayı: 24 Ocak - Şubat - Mart 2011 Sahibi Başbakanlık Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü

Detaylı

TABLO-1 Tercih Edilebilecek Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programları

TABLO-1 Tercih Edilebilecek Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programları 100150077 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 5007 Biyoloji 50 SAY 100150110 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 5011 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi 10 EA 100150137 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 5013 Din Kültürü

Detaylı

T.C. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Güz Dönemi Final Sınav Programı. Tarih Saat Ders (S-Z) Öğretim Üyesi Bölüm

T.C. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Güz Dönemi Final Sınav Programı. Tarih Saat Ders (S-Z) Öğretim Üyesi Bölüm 2013-2014 Eğitim Yılı 1. SINIF 1. ÖĞRETİM 06.01.2014 11:30 Sociology (Z) Prof. Dr. Ali Murat YEL GZT-HİT-RTS 11:30 Introduction to Communication (Z) Yrd. Doç. Dr. İmran DEMİR GZT 11:30 Introduction to

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık. Peyzaj Planlama ve Tasarım 1/6

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık. Peyzaj Planlama ve Tasarım 1/6 (29 Aralık 205 Tarihinde İlan Edilen lara Başvuran Ön Sonuçları) Not: Ön değerlendirmeyi kazanan adayların değerlendirme sınavları (Giriş Sınavları) 29 Ocak 20 tarihinde listede belirtilen yerlerde ve

Detaylı

TASARI DGS KURSLARI LİSANS PROGRAMLARINA GÖRE ALFABETİK OLARAK DÜZENLENMİŞ KARŞILAŞTIRMALI TABAN PUANLAR (2004-2008)

TASARI DGS KURSLARI LİSANS PROGRAMLARINA GÖRE ALFABETİK OLARAK DÜZENLENMİŞ KARŞILAŞTIRMALI TABAN PUANLAR (2004-2008) TASARI KURSLARI 2004 GAZİ ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği EA 5 252,800 248,822 267,253 255.397 272,642 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ (KONYA) Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği

Detaylı

İdari Görevler Görev Dönemi Görev 2008-01.02.2012 Müdür Yardımcısı Ahmet Erdoğan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

İdari Görevler Görev Dönemi Görev 2008-01.02.2012 Müdür Yardımcısı Ahmet Erdoğan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu 1 Öğr.Gör.Türkan AKYOL GÜNER AHMET ERDOĞAN SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU Düzenleme Tarihi : 30.11.2012 İletişim Bilgileri Yazışma Adresi : Bülent Ecevit Üniversitesi Ahmet Erdoğan Sağlık Hizmetleri

Detaylı

Konaklama İşletmelerinde Çalışan Mutfak Personelinin İş Kazası Geçirme Durumlarının ve Kaza Nedenlerinin Belirlenmesi

Konaklama İşletmelerinde Çalışan Mutfak Personelinin İş Kazası Geçirme Durumlarının ve Kaza Nedenlerinin Belirlenmesi Konaklama İşletmelerinde Çalışan Mutfak Personelinin İş Kazası Geçirme Durumlarının ve Kaza Nedenlerinin Belirlenmesi The Determination Of The Situation About The Occupational Accident Of The Kitchen Personel

Detaylı

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) Sosyal Bilgiler Öğretmenliği TS-1 72 72 371,81 385,86 335,47 342,30 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilgiler Öğretmenliği TS-1 62 62 368,74 393,23 272,37 279,22 ADNAN

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Öğr. Gör. Uzm. Berin Bayraklı Doğum Tarihi: 01.01.1967 Öğrenim Durumu: Yüksek Lİsans Yabancı Dil: İngilizce Medeni Durum: Evli-2 çocuk sahibi Derece Bölüm/Program

Detaylı

2014-2015 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ UYGULAMA ÖĞRENCİ-DANIŞMAN LİSTESİ

2014-2015 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ LİSANSÜSTÜ UYGULAMA ÖĞRENCİ-DANIŞMAN LİSTESİ Uygulama Danışmanı Tezsiz Yüksek Lisans Tezli Yüksek Lisans Doktora Prof. Dr. İlhan TOMANBAY Zühal ŞAHİN- Kırıkkale Aile ve Sosyal Politikalar İl Murat AKKAYA- Hande ALBAYRAK- Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Bir Hastanede Çalışan Ev İdaresi Personelinin İş Kazası Geçirme Durumunun ve Kazalardan Korunmak İçin Aldıkları Önlemlerin İncelenmesi *

Bir Hastanede Çalışan Ev İdaresi Personelinin İş Kazası Geçirme Durumunun ve Kazalardan Korunmak İçin Aldıkları Önlemlerin İncelenmesi * Bir Hastanede Çalışan Ev İdaresi Personelinin İş Kazası Geçirme Durumunun ve Kazalardan Korunmak İçin Aldıkları Önlemlerin İncelenmesi * ÖZET Sibel ERKAL ** Selda COŞKUNER *** Bu araştırma, bir üniversite

Detaylı

Aile ve. Toplum. Sahibi Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Adına Doç. Dr. Ayşen GÜRCAN

Aile ve. Toplum. Sahibi Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Adına Doç. Dr. Ayşen GÜRCAN T.C. Başbakanlık Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Eğitim - Kültür Araştırma Dergisi Yıl : 11 Cilt: 5 Sayı: 20 Ocak - Şubat - Mart 2010 Sahibi Başbakanlık Aile Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü

Detaylı

T.C. BAYRAMPAŞA KAYMAKAMLIĞI Suat Terimer Anadolu Lisesi Müdürlüğü

T.C. BAYRAMPAŞA KAYMAKAMLIĞI Suat Terimer Anadolu Lisesi Müdürlüğü 2010-2011 AL - 12. Sınıf / A Şubesi FEN BİLİMLERİ ALANI DAL YOK 2011189 ENİS EKŞİ 2011200 ALİ KADİR BEDİR 2011250 BARIŞ CAN ERKOÇ 2011251 GAMZE ERTÜRK 2011252 İBRAHİM KURTOĞLU 2011254 KÜBRA GÜDÜ 2011255

Detaylı

2013 YGS-LYS TABAN PUANLARI KİTAPÇIĞI ( NET DAĞILIMI)

2013 YGS-LYS TABAN PUANLARI KİTAPÇIĞI ( NET DAĞILIMI) Diş Hekimliği Üniversite D/Ö P. Türü Olasılık 12_Puan YEDİTEPE Üniv. (T.B.) Özel MF-3 1.Olasılık 509,314 35 35 37.5 35 50 16 30 21 26 YEDİTEPE Üniv. (T.B.) Özel MF-3 2.Olasılık 509,314 35 35 37.5 35 50

Detaylı

Yüzey Suları Çalışma Grubu

Yüzey Suları Çalışma Grubu Yüzey Suları Çalışma TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU TUHK BAŞKANI: Dr. BÜLENT SELEK ÜNİVERSİTELER TEMSİLCİSİ: Prof. Dr. HAFZULLAH AKSOY Çalışma Grupları Üye Adı-Soyadı Görevi Çalıştığı Kurum Prof. Dr.

Detaylı

T.C. GEDİZ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ KADROSU ÖN BAŞVURU SONUÇLARI

T.C. GEDİZ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ KADROSU ÖN BAŞVURU SONUÇLARI T.C. GEDİZ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ KADROSU ÖN BAŞVURU SONUÇLARI SIRA AD-SOYAD MEZUNİYET BÖLÜM BELGELER ALES DİL PUANI PUAN* 1 TÜLİN TOLAY DUMLUPINAR

Detaylı

ISSN : 1307-4474. Ege Journal of Education 2014 (15): 1

ISSN : 1307-4474. Ege Journal of Education 2014 (15): 1 ISSN : 1307-4474 2014 (15): 1 EGE EĞİTİM DERGİSİ Sahibi / Owner Prof. Dr.Süleyman DOĞAN Eğitim Fakültesi adına Editör (Editor) Doç. Dr. Dilek Yelda KAĞNICI Editör Yardımcıları (Asistant-Editor) Yrd. Doç.

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 KOÇ ÜNİVERSİTESİ Vakıf İSTANBUL İnsani Bilimler ve Edebiyat Fak. Arkeoloji ve Sanat Tarihi İNG TS-1 449,145 446,594 8 3.550 4 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Devlet ESKİŞEHİR İletişim Bilimleri Fak. Basın ve Yayın

Detaylı

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler

Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Manisa İl merkezinde Yaşayan Kadınların Aile İçi Şiddete İlişkin Görüşleri, Deneyimleri ve Etkileyen Faktörler Celal Bayar Üniversitesi kadın Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (CBÜKAM) Araştırmanın

Detaylı

TC. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ MERKEZİ YERLEŞTİRME PUANI İLE YATAY GEÇİŞE BAŞVURAN ÖĞRENCİLER

TC. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ MERKEZİ YERLEŞTİRME PUANI İLE YATAY GEÇİŞE BAŞVURAN ÖĞRENCİLER Sıra No Adı Soyadı TC. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ MERKEZİ YERLEŞTİRME PUANI İLE YATAY GEÇİŞE BAŞVURAN ÖĞRENCİLER Anadolu Üniversitesi Hukuk Taban Puanı Öğrencinin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Yasemin ERSOY un ÖZGEÇMİŞİ. EĞİTİM DURUMU 1986 Lisans, Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Besin Teknolojisi Eğitimi Bölümü

Yrd. Doç. Dr. Yasemin ERSOY un ÖZGEÇMİŞİ. EĞİTİM DURUMU 1986 Lisans, Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Besin Teknolojisi Eğitimi Bölümü Yrd. Doç. Dr. Yasemin ERSOY un ÖZGEÇMİŞİ Adı Soyadı Unvanı : Yasemin ERSOY : Yard. Doç. Dr. Doğum Yeri : Ankara Doğum Tarihi: 22.02.1965 Öğrenim Durumu: Lisans EĞİTİM DURUMU 1986 Lisans, Gazi Üniversitesi

Detaylı

13 AKDE ĐZ Ü ĐVERSĐTESĐ ÖĞRE CĐSĐ OLUP BAŞKA Ü ĐVERSĐTELERE GĐDECEK ÖĞRE CĐ LĐSTESĐ (KESĐ Ö KABUL ALMIŞ OLA LAR

13 AKDE ĐZ Ü ĐVERSĐTESĐ ÖĞRE CĐSĐ OLUP BAŞKA Ü ĐVERSĐTELERE GĐDECEK ÖĞRE CĐ LĐSTESĐ (KESĐ Ö KABUL ALMIŞ OLA LAR 13 AKDE ĐZ Ü ĐVERSĐTESĐ ÖĞRE CĐSĐ OLUP BAŞKA Ü ĐVERSĐTELERE GĐDECEK ÖĞRE CĐ LĐSTESĐ (KESĐ Ö KABUL ALMIŞ OLA LAR SIRA ADI-SOYADI GİDECEĞİ ÜNİVERSİTE FAKÜLTE/YÜKSEKOKUL BÖLÜMÜ 1 ABDULLAH ÖZKAN ÇUKUROVA ÜNİ.

Detaylı

TASARI AKADEMİ YAYINLARI

TASARI AKADEMİ YAYINLARI HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) Aile ve Tüketici Bilimleri 4 EA 2 4 249412 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Akçakoca Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu 4 EA 5 15 220 228166 MARMARA ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL)

Detaylı

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) İngilizce Öğretmenliği DİL-1 62 62 420,91 491,13 280,62 338,84 ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ (AYDIN) Fransız Dili ve Edebiyatı DİL-1 52 52 244,77 351,51 ADNAN MENDERES

Detaylı

Yüzey Suları Çalışma Grubu

Yüzey Suları Çalışma Grubu Yüzey Suları TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU TUHK BAŞKANI: Dr. BÜLENT SELEK ÜNİVERSİTELER TEMSİLCİSİ: Prof. Dr. HAFZULLAH AKSOY TÜBİTAK TEMSİLCİSİ: Dr. SELMA AYAZ TUHK SEKRETERİ: Dr. HAKAN AKSU Çalışma

Detaylı

T.C. ANKARA BATI ADLİ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONU BAŞKANLIĞI

T.C. ANKARA BATI ADLİ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONU BAŞKANLIĞI T.C. ANKARA BATI ADLİ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONU BAŞKANLIĞI 2015 Yılı Yazı İşleri Müdürlüğü Görevde Yükselme Sınavı Başvuru Değerlendirme Formu Sıra No Adı Soyadı Sicili Görev Yeri Eğitim

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Boğaziçi (İngilizce) Puan Küçük Büyük TM-3 72 451,404 483,791 5980 Hacettepe TM-3 67 425,767 481,887 14400 İstanbul TM-3 57 425,623 509,868 14500 Bahçeşehir (İngilizce) (Tam TM-3 6 422,725 445,145 15800

Detaylı

İstanbul Kongre Merkezi Üsküdar Salonu 9 Mayıs 2015 Cumartesi 09.00 17.00. 09.00 09.30 Kayıt ve Kokteyl. 09.30 10.00 Protokol Konuşmaları

İstanbul Kongre Merkezi Üsküdar Salonu 9 Mayıs 2015 Cumartesi 09.00 17.00. 09.00 09.30 Kayıt ve Kokteyl. 09.30 10.00 Protokol Konuşmaları İstanbul Kongre Merkezi Üsküdar Salonu 09.00 17.00 09.00 09.30 Kayıt ve Kokteyl 09.30 10.00 Protokol Konuşmaları İstanbul Kongre Merkezi Üsküdar Salonu 1. Oturum 10.00 11.15 1. Oturum Başkanı: Prof. Dr.

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

76% 5- Çok önemli 4 - Önemli 3- Ne önemli ne değil 2- Pek önemli değil 1- Hiç önemli değil

76% 5- Çok önemli 4 - Önemli 3- Ne önemli ne değil 2- Pek önemli değil 1- Hiç önemli değil Tarih 0 Mart 009 Daha fazla bilgi için: Hande Akdağ Kurumsal İletişim Yöneticisi Tel: +90 68 07 00 Fax: +90 68 07 99 E-mail: handeakdag@gfkturkiye.com GfK Türkiye Sıracevizler Cad. Çiftecevizler Deresi

Detaylı

YÖNETİM KURULU MURAT BİLİZ BÜLENT ÇETİNKAYA ERDAL GÜREŞ AYTEKİN SARPKAYA İŞLETME MÜDÜRÜ AYŞE ÖNER MESUL MÜDÜR AYŞE ÖNER ÜRETİM SORUMLUSU

YÖNETİM KURULU MURAT BİLİZ BÜLENT ÇETİNKAYA ERDAL GÜREŞ AYTEKİN SARPKAYA İŞLETME MÜDÜRÜ AYŞE ÖNER MESUL MÜDÜR AYŞE ÖNER ÜRETİM SORUMLUSU Sayfa No: 1 / 5 YÖNETİM KURULU MURAT BİLİZ BÜLENT ÇETİNKAYA ERDAL GÜREŞ AYTEKİN SARPKAYA İŞLETME MÜDÜRÜ AYŞE ÖNER SEKRETER SEMA TUNCEL KALİTE YÖNETİM TEMSİLCİSİ YASEMİN ÇOBANOĞLU DANIŞMAN FİRMA MURAT CAHİT

Detaylı

2013 Eylül TUS Taban Puanları (bölüm ismine göre alfabetik sıralı liste)

2013 Eylül TUS Taban Puanları (bölüm ismine göre alfabetik sıralı liste) 2013 Eylül TUS Taban Puanları (bölüm ismine göre alfabetik sıralı liste) Abant İzzet Baysal Üniversitesi Acil Tıp K 3 - - Afyon Kocatepe Üniversitesi Acil Tıp K 2 - - Akdeniz Üniversitesi Acil Tıp K 2

Detaylı

T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI KARS 25/08/2015. SERVİS : Öğrenci İşleri SAYI : KONU : Okul Deneyimi

T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI KARS 25/08/2015. SERVİS : Öğrenci İşleri SAYI : KONU : Okul Deneyimi Uygulama Okulunun : Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu Okul Müdürü : Şentürk SAMGAR Müdür Yrd. :Cantürk BARMANBERK Grup No :1 120401001 SEÇİL KAZAKLI 120401002 HANIM KARAKOÇ 120401003 ESMA NUR ERENKARA 120401004

Detaylı

2. Kat 16 nolu derslik 13.00 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Yrd. Doç. Dr. Orhan ÇEKİÇ Kültür Merkezi

2. Kat 16 nolu derslik 13.00 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Yrd. Doç. Dr. Orhan ÇEKİÇ Kültür Merkezi Tarih Saat Dersin Adı Dersin Öğretim Elemanı Bölüm/Sınıf Salon 09.30 Animasyon Teknikleri Uzman Ertürk BULUÇ GİT 3 LAB 2 09.30 Görüntü İşleme Öğr. Gör. Övünç MERİÇ HİT 1 LAB 3 09:30 BİTİRME PROJESİ Doç.Dr.

Detaylı

En Küçük Puanı. Puan Türü. Kont. YGS- 2. Fatih Üniversitesi Hemşirelik (Tam Burslu) 5 422,34389 441,05042. Hacettepe

En Küçük Puanı. Puan Türü. Kont. YGS- 2. Fatih Üniversitesi Hemşirelik (Tam Burslu) 5 422,34389 441,05042. Hacettepe Üniversite Adı Programın Adı Puan Türü Kont. En Küçük Puanı En Büyük Puanı Şifa (Tam Burslu) MF-3 7 439,55166 464,54450 Şifa (%50 Burslu) MF-3 7 44,17197 437,58960 Fatih (Tam Burslu) Hacettepe Koç İstanbul

Detaylı

PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ

PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ Adı ve Soyadı : Cengiz ALYILMAZ : Prof. Dr. Bölüm/ Anabilim Dalı : Türkçe Eğitimi Bölümü Doğum Tarihi : 11.4.1966 Doğum Yeri : Kars Çalışma Konusu : Eski Türk Dili, Türkçe Eğitimi,

Detaylı

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ YÖNETİM KURULU TOPLANTI TUTANAĞI 19/8/2015 2015/13

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ YÖNETİM KURULU TOPLANTI TUTANAĞI 19/8/2015 2015/13 T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ YÖNETİM KURULU TOPLANTI TUTANAĞI Toplantı Tarihi Toplantı No 19/8/2015 2015/13 Üniversitemiz Yönetim Kurulu, 19/8/2015 Çarşamba günü saat 11:00 de Rektör Prof.Dr. Sadettin HÜLAGÜ

Detaylı

ÖSYM YILI PUANI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK SINIF ÖĞRETMENLİĞİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ ÖSYM YILI PUANI

ÖSYM YILI PUANI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK SINIF ÖĞRETMENLİĞİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ ÖSYM YILI PUANI 2014-2015 GÜZ YARI MERKEZİ YERLEŞTİRME I İLE YATAY GEÇİŞ BAŞVURU SONUÇLARI SİNEM KAHRAMAN EMRE AKPINAR HİLAL ERDOĞAN ADEM BİLMEZ TUĞBA YILDIRIM HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ KOCAELİ ÜNİV.EĞİTİM

Detaylı

ÜNİVERSİTELER YÜKSEKÖĞRETİM LİSANS PROGRAMININ ADI TABAN PUANLAR

ÜNİVERSİTELER YÜKSEKÖĞRETİM LİSANS PROGRAMININ ADI TABAN PUANLAR ÜNİVERSİTELER YÜKSEKÖĞRETİM LİSANS PROGRAMININ ADI TABAN PUANLAR KONTENJANI 2004 DGS 2005 DGS 2006 DGS 2007 DGS GAZİ ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği EA 5 252.800 248.822 267.253

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. TABLO ÜNİVERSİTE Tür ŞEHİR FAKÜLTE/YÜKSOKUL PROGRAM ADI AÇIKLAMA DİL 4 GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ Devlet ANKARA Askeri Tıp Fak. Askeri Tıp Fakültesi Sivil Lise-Erkek MF-3 491,589 470,441 221 17.400 4

Detaylı

UniversiteTuru FakulteYuksekOkulAdi ProgramAdi PuanTuru TabanPuanKontenjanOgretimTuruOgretimTuru BasariSirasi Ankara Üniversitesi Devlet Dil ve Tarih

UniversiteTuru FakulteYuksekOkulAdi ProgramAdi PuanTuru TabanPuanKontenjanOgretimTuruOgretimTuru BasariSirasi Ankara Üniversitesi Devlet Dil ve Tarih UniversiteAdi UniversiteTuru FakulteYuksekOkulAdi ProgramAdi PuanTuru TabanPuanKontenjanOgretimTuruOgretimTuru BasariSirasi Ankara Üniversitesi Devlet Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı

Detaylı

MATFEN EĞİTİM KURUMLARI

MATFEN EĞİTİM KURUMLARI 00062 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) TIP (İNGİLİZCE) 00033 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) TIP 00125 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP 00230 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP 00077 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP 00011 ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

GEBZE ANADOLU LİSESİ 2014 LYS SONUÇLARI Programlar ve Programlara Yerleşen Öğrenci Sayısı

GEBZE ANADOLU LİSESİ 2014 LYS SONUÇLARI Programlar ve Programlara Yerleşen Öğrenci Sayısı GEBZE ANADOLU LİSESİ 04 LYS SONUÇLARI Programlar ve Programlara Yerleşen Öğrenci Sayısı Sıra No Toplam Kazanan Program Adı Kazanan 8 Makine Mühendisliği Makine Mühendisliği 5 Makine Mühendisliği (İÖ) 7

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ENSİTİTÜSÜ 2014-2015 BAHAR YARIYILI LİSANSÜSTÜ BAŞVURU SONUÇLARI

EĞİTİM BİLİMLERİ ENSİTİTÜSÜ 2014-2015 BAHAR YARIYILI LİSANSÜSTÜ BAŞVURU SONUÇLARI EĞİTİM BİLİMLERİ ENSİTİTÜSÜ 2014-2015 BAHAR YARIYILI LİSANSÜSTÜ BAŞVURU SONUÇLARI AFET EĞİTİMİ VE YÖNETİMİ (TEZLİ YÜKSEK LİSANS) 1 JALE YAZGAN BAŞARILI HAYIR 2 X FIRAT ORUÇ BAŞARILI EVET 3 X BÜLENT KAYA

Detaylı

Arş. Gör. Aslıhan AYKARA, Dr. Lisans: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü (2002 2007).

Arş. Gör. Aslıhan AYKARA, Dr. Lisans: Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü (2002 2007). Arş. Gör. Aslıhan AYKARA, Dr. Doğum Tarihi ve Yeri: 22.11.1983 Ankara Yabancı Dil: İngilizce, Almanca. Eğitim Özgeçmişi: İlköğrenim: Çizmeci İlköğretim Okulu (1991-1995). Ortaöğrenim: Kalaba Anadolu Lisesi

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK DESTEKLERİNE YÖNELİK ETKİ ANALİZİ ÇALIŞMALARININ İÇERİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

GİRİŞİMCİLİK DESTEKLERİNE YÖNELİK ETKİ ANALİZİ ÇALIŞMALARININ İÇERİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ GİRİŞİMCİLİK DESTEKLERİNE YÖNELİK ETKİ ANALİZİ ÇALIŞMALARININ İÇERİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ Önder BELGİN 1 Burcu KARAPINAR 1 Kevser Öztürk KALAYCI 1 Pınar YILMAZ 1 Dr. Rezan Sevinik ADIGÜZEL 2 1 BİLİM,

Detaylı

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ DİN PSİKOLOJİSİ ÖZEL SAYISI Prof. Dr. Kerim Yavuz Armağanı Çukurova University Journal of Faculty of Divinity Cilt 12 Sayı 2 Temmuz-Aralık 2012 ÇUKUROVA

Detaylı

İ Ş L E T M E Y Ö N E T İ M İ -- 1.YARIYIL DERSLERİ

İ Ş L E T M E Y Ö N E T İ M İ -- 1.YARIYIL DERSLERİ İ Ş L E T M E Y Ö N E T İ M İ -- 1.YARIYIL DERSLERİ Temel İşletme Bilgileri (İŞL 501) Yrd. Doç. Dr. Halil SEVAL Finansal Muhasebe (İŞL 503) Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali AKTAŞ Sayısal Yöntemler (İŞL 50) Prof.

Detaylı

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Prof. Dr. Gülsen DEMİR Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Selahattin YAMAN Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

sahipliğinde, Kadın Sağlığı Hemşireliği Derneği Ankara Şubesi ve Hemşirelik Eğitimi

sahipliğinde, Kadın Sağlığı Hemşireliği Derneği Ankara Şubesi ve Hemşirelik Eğitimi Çukurova Üniversitesi Adana Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü nün ev sahipliğinde, Kadın Sağlığı Hemşireliği Derneği Ankara Şubesi ve Hemşirelik Eğitimi Derneği işbirliği ile 02-04 Nisan 2015 tarihleri

Detaylı

Ç.Ü. DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ HİZMET KALİTE STANDARTLARI KOMİTELERİ HASTA GÜVENLİĞİ KOMİTESİ ÜYELERİ: Fatih BOZKURT. Selda EKER.

Ç.Ü. DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ HİZMET KALİTE STANDARTLARI KOMİTELERİ HASTA GÜVENLİĞİ KOMİTESİ ÜYELERİ: Fatih BOZKURT. Selda EKER. DOKÜMAN NO: TY-KOM-01 YAYIN TARİHİ : AĞUSTOS 2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA 1/12 HASTA GÜVENLİĞİ KOMİTESİ ÜYELERİ: Kalite Yönetim Direktörü Kalite Koor. Yard. İdari Yönetici Hemşirelik

Detaylı

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI 1 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) Tıp Fakültesi MF-3 103 103 490,69 504,86 483,72 485,47 ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) Fizyoterapi ve Rehabilitasyon MF-3 36 36 397,16 444,53 ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ

T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ İLAHİYAT T.C. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ 2012-2013 EĞİTİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI YEDEK ADAY KAYIT LİSTESİ Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi KAYIT HAKKI KAZANAN

Detaylı

URAP ALAN SIRALAMASI 9 EYLÜL 2016 URAP (University Ranking by Academic Performance)

URAP ALAN SIRALAMASI 9 EYLÜL 2016 URAP (University Ranking by Academic Performance) URAP 2015-2016 ALAN SIRALAMASI 9 EYLÜL 2016 URAP (University Ranking by Academic Performance) ODTÜ Enformatik Enstitüsü URAP Laboratuvarı, üniversitelerin güçlü ve geliştirmeye açık yönlerini belirlemelerine

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. TABLO ÜNİVERSİTE Tür ŞEHİR FAKÜLTE/YÜKSOKUL PROGRAM ADI AÇIKLAMA DİL 4 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ Devlet ADANA Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri MF-2 280,446 255,689 47 192.000 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA

Detaylı

Tanımı. Çalışma Alanları

Tanımı. Çalışma Alanları Tanımı Türk gençliğinin fizîken ve ruhen sağlıklı bir şekilde gelişimini sağlayan, sporu kitlelere yayan ve sevdiren, Türk sporunun ve sporcusunun uluslar arası alanlarda başarılı olmasını sağlayan, aynı

Detaylı

PROGRAM KODU (1) ÜNİVERSİTE ADI FAKÜLTE PROGRAM ADI (2) ÖĞR. SÜRE (3) 2014 ÖSYS EN KÜÇÜK PUAN (7) PUAN TÜRÜ (4) ÖZEL KOŞUL VE AÇIKLAM ALAR (6)

PROGRAM KODU (1) ÜNİVERSİTE ADI FAKÜLTE PROGRAM ADI (2) ÖĞR. SÜRE (3) 2014 ÖSYS EN KÜÇÜK PUAN (7) PUAN TÜRÜ (4) ÖZEL KOŞUL VE AÇIKLAM ALAR (6) PROGRAM KODU (1) ÜNİVERSİTE ADI FAKÜLTE PROGRAM ADI (2) ÖĞR. SÜRE (3) PUAN TÜRÜ (4) GENEL KONT. (5) ÖZEL KOŞUL VE AÇIKLAM ALAR (6) 2014 ÖSYS EN KÜÇÜK PUAN (7) 100110496 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MUSTAFA KAYA YBO EĞİTİM ORTAMLARINDA UYUŞTURUCU KULLANIMI VE BAĞIMLILIK İLE MÜCADELE OKUL EYLEM PLANI

2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MUSTAFA KAYA YBO EĞİTİM ORTAMLARINDA UYUŞTURUCU KULLANIMI VE BAĞIMLILIK İLE MÜCADELE OKUL EYLEM PLANI S.N FAALİYETİN KONUSU TARİH GÖREVLİLER İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM VE KURULUŞLAR 1 Eğitim ortamında ortamlarında uyuşturucu kullanımı ve bağımlılık ile mücadele okul komisyonun kurulması EKİM AYININ İKİNCİ

Detaylı

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI VE AILE HEKIMLIĞI DERS KURULU

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI VE AILE HEKIMLIĞI DERS KURULU T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI VE AILE HEKIMLIĞI DERS KURULU ( 6. ) DERS KURULU ( 28 NİSAN 06 HAZİRAN 2014) DERS PROGRAMI T.

Detaylı

KATILIMCI LİSTESİ MENTEŞE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ ERASMUS PLUS KA1-KA2 PROJE HAZIRLAMA EĞİTİMİ 1.GRUP(28-29-30-31 ARALIK 2015)

KATILIMCI LİSTESİ MENTEŞE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ ERASMUS PLUS KA1-KA2 PROJE HAZIRLAMA EĞİTİMİ 1.GRUP(28-29-30-31 ARALIK 2015) KATILIMCI LİSTESİ TD EK IV - Katılımcı Listesi 1.GRUP(28-29-30-31 ARALIK 2015) 1 Mustafa Şaban YELMER Göcek Deniz Temiz İlkokulu/FETHİYE Sınıf Öğretmeni 2 Nilgün DEBİK 3 Gülsen BEYTUT 4 Seher DİRİK Özel

Detaylı

T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ

T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ TEPEBAŞI BELEDİYE MECLİSİNİN 06.09.2012 TARİH VE 179 SAYILI MECLİS KARARI İLE KABUL EDİLMİŞTİR. T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ AMAÇ

Detaylı

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÖNETİM KURULU KARARLARI

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÖNETİM KURULU KARARLARI KARAR 2012/012 01: 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılı itibariyle Tez Savunma Sınavına girecek öğrencilerin Anabilim Dalları Kurul Kararlarınca önerilen ve Enstitümüz Yönetim Kuruluna sunulan

Detaylı

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI

2012 ÖSYS TAVAN VE TABAN PUANLARI ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık TM-3 52 52 416,64 463,57 412,35 412,42 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) Psikoloji TM-3 62 62 415,67 454,89 408,47 410,20

Detaylı

HUKUK FAKÜLTESİ / Tel.: 0 446 225 17 41-42-43 Birim Koordinatörü Doç. Dr. Ayhan DÖNER adoner@erzincan.edu.tr

HUKUK FAKÜLTESİ / Tel.: 0 446 225 17 41-42-43 Birim Koordinatörü Doç. Dr. Ayhan DÖNER adoner@erzincan.edu.tr HUKUK FAKÜLTESİ / Tel.: 0 446 225 17 41-42-43 Doç. Dr. Ayhan DÖNER adoner@erzincan.edu.tr Hukuk Arş. Gör. Serdar YILDIRIM serdaryildirim@erzincan.edu.tr EĞİTİM FAKÜLTESİ / Tel.: 0 446 224 00 89 Doç. Dr.

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Fen Fak. Aktüerya Bilimleri MF-1 411,216 337,320 72 66.100 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Fen Fak. Astronomi ve Uzay Bilimleri MF-1 241,591 197,251 72 315.000

Detaylı

T.C. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

T.C. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği 09.02.2012 AÇIKLAMA Yükseköğretim Genel Kurulu 2012 yılının 3. toplantısını yapmak üzere 09.02.2012 de toplanmış; Eğitim, Kadro, Mevzuat ve Vakıf Üniversiteleri Koordinasyon komisyonları raporlarının yanı

Detaylı

T.C. İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ 13.07.2015 TARİHİNDE YAYIMLANAN ÖĞRETİM ELEMANI İLANI ÖN DEĞERLENDİRME SONUÇLARI

T.C. İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ 13.07.2015 TARİHİNDE YAYIMLANAN ÖĞRETİM ELEMANI İLANI ÖN DEĞERLENDİRME SONUÇLARI 3.07.008 tarihli ve 6953 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı SINAV TARİHİ : 0.08.05 SALI Saat :0:00 SINAV YERİ : - FLORYA YERLEŞKESİ - B BLOK NO: 60-603 ADAYLARIN SINAV

Detaylı

ERART Güzel Sanatlar Eğitim Merkezi 1997 YILI ÜNİVERSİTEYİ KAZANAN ÖĞRENCİLER

ERART Güzel Sanatlar Eğitim Merkezi 1997 YILI ÜNİVERSİTEYİ KAZANAN ÖĞRENCİLER ERART Güzel Sanatlar Eğitim Merkezi 1997 YILI ÜNİVERSİTEYİ KAZANAN ÖĞRENCİLER Nejat Semerci Anadolu Üniversitesi Resim Nejat Semerci Tansel Diplikaya Anadolu Üniversitesi Çizgi Film Satı Gamze Erdoğan

Detaylı

T.C. F I R A T Ü N İ V E R S İ T E S İ SENATO KARARLARI 16/09/2011 2010-2011/23

T.C. F I R A T Ü N İ V E R S İ T E S İ SENATO KARARLARI 16/09/2011 2010-2011/23 Üniversitemiz Senatosu 16/09/2011 Cuma Günü saat 14.30 da Rektör Prof.Dr. A. Feyzi BİNGÖL ün başkanlığında, aşağıda imzaları bulunan üyelerin katılmalarıyla toplanarak gündemdeki konuları görüşmüş ve aşağıdaki

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. TABLO ÜNİVERSİTE Tür ŞEHİR FAKÜLTE/YÜKSOKUL PROGRAM ADI AÇIKLAMA DİL 4 BAKÜ DEVLET ÜNİVERSİTESİ YDevlet BAKU Filoloji Fak. Azerbaycan Dili ve Edebiyatı TS-2 273,082 232,896 10 301.000 4 BAKÜ SLAVYAN ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Bahar GÜDEK Doğum Tarihi: 30 Ekim 1977 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Güzel Sanatlar Fakültesi Erciyes Üniversitesi 1996-2000 Müzik

Detaylı

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1: Bu yönetmeliğin amacı, Kadın Danışma Merkezindeki hizmetin tür ve niteliğini, işleyişini, işleyişine

Detaylı

DEPRESYON SAĞALTIM KILAVUZU KAYNAK KİTABI. Editörler. Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları

DEPRESYON SAĞALTIM KILAVUZU KAYNAK KİTABI. Editörler. Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları DEPRESYON SAĞALTIM KILAVUZU KAYNAK KİTABI Editörler Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları Olcay Yazıcı E. Timuçin Oral Simavi Vahip Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ KONUSU BELİRLENEN ÖĞRENCİLER Güncelleme Tarihi :26.11.2015

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ KONUSU BELİRLENEN ÖĞRENCİLER Güncelleme Tarihi :26.11.2015 CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ KONUSU BELİRLENEN ÖĞRENCİLER Güncelleme Tarihi :26.11.2015 SIRA NO ADI SOYADI ABD PROGRAMI DANIŞMANI TEZ KONUSU YÖNETİM KURULU TARİHİ YÖNETİM KURULU

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI ORDU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YILLIK EĞİTİM PLANI

SAĞLIK BAKANLIĞI ORDU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YILLIK EĞİTİM PLANI YÖN.PL.03 04.05.2009 1 / 5 OCAK Riskli Birimlerde Temizlik Ve Dezenfeksiyon Riskli Birim Temizlik Şirket (29) OCAK Mutfak Eğitimi Besin Kalitesi/Yiyecek Satın Alma Ve Kontrol Yöntemleri Gıda Mühendisi

Detaylı

İnönü Üniversitesi Farabi Değişim Programı Anlaşmalı Üniversite ve Bölümleri

İnönü Üniversitesi Farabi Değişim Programı Anlaşmalı Üniversite ve Bölümleri İnönü Farabi Değişim Programı Anlaşmalı Üniversite ve Bölümleri Üniversite Bölüm Ö.L L Y.L D Dicle Adalet 2 Süleyman Demirel Adalet 3 Bülent Ecevit Ağırlama Hizmetleri 2 Kırıkkale Ağız Diş Çene Hastalıkları

Detaylı

10.04.2013 ÇARŞAMBA İZMİR GÜNDEMİ- -Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı / Basın Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü

10.04.2013 ÇARŞAMBA İZMİR GÜNDEMİ- -Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı / Basın Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü 10.04.2013 ÇARŞAMBA İZMİR GÜNDEMİ- -Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı / Basın Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü İzmir Halk Sağlığı Müdürlüğü ile 'Obeziteyle Mücadele' işbirliği protokolü İzmir

Detaylı