Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü"

Transkript

1 Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 13(3) Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. DOI: /estp Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü H. Nejat BASIM a Memduh BEGENİRBAŞ b Başkent Üniversitesi Kara Harp Okulu Rukiye CAN YALÇIN c Milli Eğitim Bakanlığı Öz Eğitim ve öğretimin vazgeçilmez ve en önemli yapı taşlarından biri de öğretmenlerdir ve onların kişilik özellikleri eğitim ve öğretimi yakından ilgilendirmektedir. Bu kapsamda, öğretmenlerin kişilik özelliklerinin yaşadıkları duygusal tükenmeye etkisi ve bu etkide onların göstermiş oldukları duygusal emek davranışlarının aracılık rolünü belirlemek, çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu maksatla, Ankara ve Eskişehir de görevli ve anılan il Milli Eğitim Müdürlükleri ile yapılan görüşmeler neticesinde, önerilen okullardaki 798 ilköğretim ve ortaöğretim öğretmenlerinden anket tekniği ile toplanan veriler analiz edilerek, açıklayıcı bulgulara ulaşılmaya çalışılmıştır. Kişiliğin alt boyutları ile duygusal tükenme ilişkisine odaklı olarak yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre, nörotiklik ve duygusal tükenme arasında aynı yönlü ve anlamlı; dışa dönüklük ile duygusal tükenme arasında ise ters yönlü bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer kişilik özellikleri ile duygusal tükenme arasında anlamlı ilişkiye rastlanmamıştır. Genel olarak kişiliğin duygusal emeği yordadığı, duygusal emeğin de tüm alt boyutları tarafından duygusal tükenme üzerinde etkileri olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yüzeysel rol yapma davranışının, nörotiklik ve duygusal tükenme ilişkisinde aracılık etkisine sahip olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler Kişilik, Kişilik Faktörleri, Tükenmişlik, Duygusal Tükenme, Duygusal Emek. İnsan hayatının önemli bir bölümünü oluşturan işe yönelik faaliyetlerin barındırdığı problemler insanların hem iş hem de özel hayatını olumsuz yönde etkileyip genel ve süreğen bir mutsuzluğa neden olabilmektedir. Bireysel olarak yaşanan ve tükenmişlik olarak adlandırılan bu uzun dönemli mutsuzluk hem çalışanlar hem de örgütler açısından istenmeyen sonuçlar ürettiğinden, son dönemde araştırmacıların üzerine yoğunlaştığı davranışsal konulardan birisi olmaktadır. Çalışanların yaşadıkları tükenmişlik düzeyinde pek çok bireysel ve örgütsel faktörler etkili olabilmektedir. Bu bağlamda, bireylerin sahip olduğu kişilik özellikleri onların yaşadıkları tükenmişlik düzeyinde önemli bir belirleyicidir (Barrick ve Mount, 2005; Judge, Woolf ve Hurst, 2009), çünkü bireylere özgü duygu ve davranışları ifade eden kişilik özellikleri (Connor-Smith ve Flachsbart, 2007) çalışanların genel mutluluk ya da mutsuzluk halini önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Tükenmişliğin en çok insanlarla yüz yüze iletişimi gerektiren, duygusal taleplere dayalı meslek mena b c Sorumlu Yazar: Dr. H. Nejat BASIM yönetim ve organizasyon alanında profesördür. Çalışma alanları arasında tükenmişlik, örgütsel vatandaşlık davranışı, iş tatmini, örgütsel adalet, örgütsel bağlılık, psikolojik dayanıklılık gibi temalar yer almaktadır. İletişim: Başkent Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü, Bağlıca Kampusu, Eskişehir Yolu 20. Km. Bağlıca Ankara, Türkiye. Elektronik posta: Tel.: /1682. Dr. Memduh BEGENİRBAŞ öğretim görevlisidir. İletişim: Kara Harp Okulu Dekanlığı, İşletme Bölüm Başkanlığı, Ankara, Türkiye. Elektronik posta: Dr. Rukiye CAN YALÇIN. İletişim: Polis Amca İlkokulu, İnönü Cad. Polis Evi Karşısı, Merkez, Malatya, Türkiye. Elektronik posta:

2 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ suplarında karşılaşılan genel bir bitkinlik hali olduğu (Maslach ve Jackson, 1981) düşünülürse, öğretmenler için tükenmişliğin ciddi bir tehlike olduğu söylenebilir. Zira öğretmenlerin kendi duygusal durumları ne olursa olsun, öğrencilerin sorunlarını ya da endişelerini dinlemeleri gerekmekte ve beklenmektedir. Ayrıca öğretmenler, öğrencilere tavsiyelerde bulunmak, sıcaklık ve sevgi göstermek, problem çıkaran öğrencilere karşı sükûnetini korumak ya da etkin bir öğretim sağlayabilmek için onların dikkatini toplamak zorunda kalmaktadırlar. Tüm bu yaşanan durumlar, zamanla duygusal talepleri karşılamakta yetersiz kalmakta ve öğretmenlerin genel bir bitkinlik hissine kapılmasına neden olabilmektedir. Diğer yandan, kişilik-tükenmişlik ilişkisinde duygusal emek gibi başka faktörlerin de etkisi söz konusudur (Judge ve ark., 2009). İnsanlarla etkileşimin esas olduğu öğretmenlik, hemşirelik gibi farklı meslek gruplarının önemli bir bileşeni olan ve kısaca çalışanların kendilerinden beklenen uygun duyguları sergileme eylemi (Ashforth ve Humprey, 1993) olarak ifade edilebilecek duygusal emek, hem çalışanların kişilik özelliklerine göre şekillenmekte hem de onların tükenmişlik düzeyini etkileyebilmektedir (Hochschild, 1983; Sutton ve Wheatley, 2003; Wharton, 1999). Yukarıda ele alınan yaklaşımlar temelinde, bu çalışmada öğretmenlerin kişiliklerinin tükenmişlikleri üzerindeki etkileri incelenirken, bu etkide duygusal emeğin aracılık rolüne de bakılmıştır. Kişilik ve tükenmişlik değişkenleri alt boyutları bazında incelenirken, tükenmişliğin yalnızca duygusal tükenme boyutuna odaklanılmıştır. Bunun nedeni duygusal tükenmenin, tükenmişliğin en temel bileşeni ve bu karmaşık sendromun en açık belirtisi (Maslach, Schaufeli ve Leiter, 2001) olarak kabul edilmesidir. Konu ile ilgili yazın incelendiğinde farklı meslek gruplarında kişilik ve duygusal tükenmişlik (Kokkinos, 2007; Lopez, Bolano ve Narino, 2010), kişilik ve duygusal emek (Austin, Dore ve O Donovan, 2007; Bono ve Vey, 2007) ve duygusal emek ve tükenmişlik boyutları arasındaki (Pugliesi, 1999; Zhang ve Zhu, 2008) ilişkiler ile ilgili pek çok çalışma yapılmasına rağmen tüm değişkenleri birlikte ele alan bütüncül çalışmaların oldukça yetersiz olduğu görülmektedir (Kiffin-Peterson, Jordon ve Soutar, 2010). Ülkemizde ise bu konuda özellikle öğretmenler üzerine yapılmış kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu açıdan çalışmanın, yazında sıklıkla rastlanılmayan duygusal emek kavramını ele alması, ayrıca söz konusu kavramın kişilik ve tükenmişlik ilişkisindeki aracılık etkisine bütüncül bir yaklaşımla bakılmasının çalışmanın önemini artırdığı değerlendirilmektedir. Ayrıca öğretmenlik mesleğinin, öğrencilerin yetiştirilmesi, geliştirilmesi ve eğitilmesi açısından çok önemli olduğu ve diğer meslekler arasında stratejik bir önem taşıdığı düşünüldüğünde, öğretmenlerin sahip oldukları kişilik yapılarının onların duygu gösterimleri ile tükenmişlik davranış ve tutumlarına etki edip etmediğinin ortaya konması önem arz etmektedir. Ulusal yazına katkısının yanı sıra, çalışmada elde edilecek bulgular, ulusal eğitim kurum ve kuruluşlarının etkili insan kaynakları politika ve uygulamalarına dolayısıyla ulusal eğitim sisteminin iyileştirilmesine katkı sağlayabilecektir. Çalışmanın söz konusu önem ve katkılarından hareketle, öğretmenlerin kişilik özelliklerinin, onların tükenmişlik düzeylerine etkilerini ortaya çıkarmak çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bunun yanında, öğretmenlerin mesleklerini icra ederlerken göstermiş oldukları duygusal emeklerinin, anılan kişilik ve tükenmişlik değişkenlerine etkisini bütüncül bir model içerisinde ortaya koymak, çalışmanın diğer bir amacını oluşturmaktadır. Ayrıca, çalışma da elde edilen bulgular doğrultusunda, sonuç bölümünde, ulusal eğitim kurum ve kuruluşlarının yönetici ve insan kaynakları bölümleri ile araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Kavramsal Çerçeve Duygusal Tükenme: Tükenmişlik, mesleki bir tehlike olarak nitelendirilen ve başarısız olma, yıpranma, aşırı yüklenme sonucu güç ve enerji kaybı veya karşılanamayan istekler nedeniyle bireyin iç kaynaklarında tükenme olarak ifade edilmektedir (Freudenberger, 1974). Tükenmişlik, iş stresi nedeniyle ortaya çıkmakla (Şeşen, Çetin ve Basım, 2011) beraber iş stresinin bir belirtisi değil; yönetilemeyen iş stresinin bir sonucudur (Altun, 2002). Bugün genel kabul gören yaklaşıma göre tükenmişlik, çoğunlukla insanlara yönelik işlerde çalışanlarda oluşan ve yaşanan süreçlere bağlı olarak duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissi azalması alt boyutlarıyla kendini gösteren bir sendromdur (Maslach ve Jackson, 1981). Çalışanın işi dolayısıyla aşırı yüklenilmiş olmasını (Schaufeli ve Greenglass, 2001) ve duygusal kaynaklarının giderek azaldığını hissetmesini ifade eden duygusal tükenme, tükenmişlik sendromunun en temel bileşeni durumundadır (Maslach ve Jackson). Diğer yandan, duyarsızlaşma kişinin karşısındaki ve birlikte çalıştığı kişilere karşı duygusuz, umursamaz ve alaycı cevaplar vermesini (Maslach ve Jackson); kişisel başarı hissi azalması ise, kişinin kendisini 1478

3 BASIM, BEGENİRBAŞ, CAN YALÇIN / Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü yetersiz hissederek (Schaufeli ve Greenglass) olumsuz değerlendirme eğilimine girmesini (Maslach ve Jackson) ifade etmektedir. Genel olarak tükenmişlik yukarıda belirtilen üç boyutlu bir yapıda ele alınmasına rağmen, yazında sadece duygusal tükenmenin çeşitli değişkenler ile ilişkisinin incelendiği pek çok çalışma bulunmaktadır (Abraham, 1998; Brotheridge ve Lee, 1998; Kiffin-Peterson ve ark., 2010; Morris ve Feldman, 1997). Bu bağlamda, insanların tükenmişlik yaşadıklarını ifade ettiklerinde aslında duygusal tükenme yaşadıkları belirtilmektedir (Maslach ve ark., 2001). Leiter ve Maslach (1988) da duygusal tükenmenin stresle başa çıkma esnasında duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşme hissini yarattığını belirterek duygusal tükenmenin aslında tükenmişliğin belirleyicisi olduğuna vurgu yapmıştır. Ayrıca, duygusal tükenme tükenmişliğin erkenden belirlenip engellenebilmesi açısından da takip edilmesi gereken bir durum (Önder ve Basım, 2008) olarak değerlendirildiği için, diğer boyutlara nazaran öncelikli olduğu düşünülmektedir. Bu noktada, duygusal tükenme düşük performans, işe devamsızlık, yüksek işgücü devri, düşük hizmet kalitesi, kişisel ve ailevi ilişkilerde problemler, sağlık sorunları gibi pek çok olumsuz kişisel ve örgütsel sonuçlara neden olduğu için tükenmişliğin esas belirleyicisi olabilmektedir (Maslach ve Jackson, 1981). Belirtilen nedenlerden dolayı çalışmamızda tükenmişliğin yalnız duygusal tükenme boyutu ele alınmıştır. Tükenmişliğin içsel boyutu olan duygusal tükenme aşamasında olan bir çalışan, işinin gerektirdiği insan ilişkilerini minimum düzeye indirme çabasına girebilmektedir. Çalışanları duygusal tükenmişliğe iten nedenler ise bireysel ve örgütsel faktörlerde aranmaktadır. Konu ile ilgili yapılan çalışmalara bakıldığında, duygusal tükenmeyi etkileyen bireysel faktörlerin demografik değişkenler (Cordes ve Dougherty, 1993; Maslach ve ark., 2001; Torun, 1997), kişilik (Cano-Garcia, Padilla-Munoz ve Carasco-Ortiz, 2005; Kokkinos, 2007; Lopes ve ark., 2010; Mount, Barrick, Scullen ve Rounds, 2005) ve sosyal destek (Cordes ve Dougherty; Torun) olmak üzere üç noktaya odaklandığı görülmektedir. Bireysel farklılık yaratan bu değişkenler bazı durumlarda duygusal tükenmeye zemin hazırlarken; bazı durumlarda ise duygusal tükenmenin yansımalarını azaltıcı etki yaratabilmektedir. Bu kapsamda, özellikle duygusal tükenmeye neden olan bireysel değişken ve faktörlerin iyi analiz edilerek gerekli tedbirlerin alınmasının hem birey, hem de örgütler açısından oldukça önemli olduğu değerlendirilmektedir. Özellikle insan ilişkilerini yoğun olarak yaşayan ve daha çok yüz yüze çalışmak durumunda olan öğretmenler, duygusal tükenmişlik davranış ve tutumlarının potansiyel kurbanları olduğundan (Schwab ve Iwanichi, 1982; Azeem ve Nazir, 2008), onların kişilik özelliklerinin duygusal tükenmelerindeki sürece etkisinin analiz edilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir. Kişilik ve Duygusal Tükenme: Kişilik, bireyin davranışlarını, düşüncelerini, hislerini, söylem ve eylemlerini etkileyen geniş bir kavram olduğu için, tanımlanması da oldukça zordur (Özgüven, 1992). Fakat en genel haliyle kişilik, bireylerin kim olduğunu gösteren (Mount ve ark., 2005), zaman içinde ve durumlara karşı sergilediği düşünce, duygu ve davranış özellikleridir (Connor-Smith ve Flachsbart, 2007). Konu ile ilgili yazın incelendiğinde, farklı ifadelerle de olsa kişiliğin bireysel olması (Camgöz, 2009; Zel, 2001), tutarlı ve sürekli olması (Mount ve ark., 2005), değişebilir, dinamik bir yapıda olması (Binbaşıoğlu, 1983) ve davranışlara yön vermesi (Camgöz, 2009; Mount ve ark., 2005) özelliklerine odaklanıldığı görülmektedir. Kişilik yapısını temsil eden özelliklerin neler olduğuna yönelik yapılan çalışmaların temelini faktör analizleri oluşturmaktadır (Cattell, 1956; Eysenck, 1951). Bu kapsamda yazında, çalışanların iş yerinde tutum ve davranışlarını etkileyen kişilik özelliklerinin ölçümünde farklı modeller bulunmakla birlikte, kişiliği genel anlamda açıklayabilen beş faktörlü bir yapının en çok kullanıldığı görülmektedir (Barrick ve Mount, 2003; Schneider, 2007; Tobin, Graziano, Vanman ve Tassinary, 2000). Bir kişilik sistemi olarak Beş Faktör Kişilik Modeli, bireylerin kendilerini ve başkalarını tanımlamada kullandıkları kelimelerin analizini içeren ve uzun yıllar süren araştırmalar sonucu ortaya çıkmış bir yapıdır (McCrae ve John, 1995, 1997). Ayrıca, beş faktör kişilik modeli ile farklı kültürlerde ve çeşitli değerlendirme teknikleri kullanılarak yapılan çalışmalarda güvenilir sonuçlar elde edilmiştir (Goldberg, 1990; McCrae ve Costa, 1997; McCrae ve John, 1992). Model, kişiliği evrensel düzeyde beş temel boyutta açıklamaktadır (Barrick ve Mount, 2003; Judge ve Bono, 2000; McCrae ve Costa, 1991). Buna göre ilk olarak dışadönüklük heyecanlı, neşeli, konuşkan, girişken ve sosyal olma gibi becerileri içermektedir (Barrick ve Mount, 1991; McCrae ve John, 1992). Dışa dönüklük faktörünün temel belirleyicileri ise baskın olma, enerjik olma, sosyal olma, lider ve istekli olma, arkadaşça davranmak gibi özelliklerdir (Somer ve Goldberg, 1999). Bireyin insancıl yönünü ele alan uyumluluk boyutu nezaket, esneklik, iş birliğine yatkınlık, affedici olma, yumuşak kalplilik ve hoşgörü gibi özellikleri kapsar (McCrae ve 1479

4 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ John, 1992) ve tıpkı dışa dönüklük gibi kişilerarası ilişkilerde önem arz eden temel boyutlardan birisidir (Costa, McCrae ve Dye, 1991). Diğer yandan, uyumluluk düzeyi düşük bireyler ise, düşmanca, yarışmayı seven, güvenilmez, inatçı, kaba kişilik özellikleriyle bağdaştırılmaktadır (Graziano, Jensen- Campell ve Hair, 1996). Öz disiplin boyutu dikkat, organize olma, planlı hareket etme, başarıya odaklılık, kararlılık gibi kişilik özelliklerini içermektedir (Somer ve Goldberg, 1999). Öz disiplin boyutu davranışı düzenleyici ve yönlendirici boyutu ile iş yeri davranışları için önemli bir yordayıcı (King, George ve Hebl, 2005) ve tüm meslek gruplarında bütün iş performansı kriterleri ile tutarlı ve anlamlı ilişkiler gösteren bir kişilik özelliği olarak ifade edilmektedir (Barrick ve Mount, 1991). Öz disiplin özelliği düşük olan bireyler ise dağınık, dikkatsiz ve tembel olarak nitelendirilmektedir (Costa ve McCrae, 1995). Gelişime açıklık bireyin yeni bir şeyler öğrenme ve keşfetme arzusunu içermektedir. Son olarak, nörotiklik boyutu depresyon, kaygı, kızgınlık, sıkıntı gibi olumsuz duygular içermektedir (Somer ve Goldberg, 1999). Nörotiklik düzeyi düşük bireyler ise sakin, uysal, olumlu duygulanımlar yaşayan ve yaşam doyumları yüksek bireylerdir (King ve ark., 2005). Diğer yandan söz konusu beş temel kişilik özelliğinin bireyin duygusal tükenme yaşama boyutunu etkilediği ifade edilmektedir (Lopez ve ark., 2010). Yazında kişiliğin yukarıda açıklanan beş boyutu ile duygusal tükenme arasındaki ilişkiler farklı meslek gruplarında yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur (Judge ve ark., 2009; Kiffin-Peterson ve ark., 2010). Yapılan çalışmalarda kişiliğin özellikle dışadönüklük, uyumluluk ve nörotiklik boyutlarının duygusal tükenme ile anlamlı ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır (Cano-Garcia ve ark., 2005; Judge ve ark.; Kiffin-Peterson ve ark.; Kokkinos, 2007). Bu boyutlardan nörotiklik, duygusal tükenme ile aynı yönde ilişkili iken, uyumluluk ve dışadönüklük ters yönde ilişkilidir. Yukarıda ele alınan kavramsal gerekçeler ışığında aşağıdaki hipotez geliştirilmiştir: Hipotez 1: Öğretmenlerin kişilik özelliklerinin duygusal tükenmeleri üzerinde anlamlı etkisi vardır. Kişilik, Duygusal Tükenme ve Duygusal Emek İlişkisi: Kişilik ve Duygusal Emek: En genel haliyle, iş ortamında uygun duygular sergileyebilmek için gerçek duyguların düzenlenmesi olarak (Isenbarger ve Zembylas, 2006) ifade edilebilecek duygusal emek kavramı, örgüt başarısı için oldukça önemlidir. Günümüzde, işin gerektirdiği duygusal talep doğrultusunda çalışanların duygularını düzenlerken veya yansıtırken ortaya koyduğu, bir anlamda duygusal işçilik olarak ta adlandırılan çabalar ve deneyimler ön plana çıkmaktadır (Çukur, 2009). Bu durum örgütleri en değerli varlıkları olan çalışanlarının duygu dünyalarını anlayıp, onların ruh hallerini örgüt başarısına kanalize etme çabasına yöneltmiştir. Çalışanların işyerinde duygularını nasıl sergiledikleri ve bu duyguların örgütsel amaçlar için nasıl metalaştırıldığı ile ilgili olan duygusal emek çalışmalarına göre, bireyler toplumsal norm ve beklentilere uyum sağlayabilmek için duygularını kontrol edip yönetirler (Hochschild, 1983, 1990, 1993). Eğitim, sağlık, hizmet, finans sektörlerinden birçok meslek gruplarının önemli bir bileşeni olarak kabul edilen duygusal emeğin (Hochschild, 1983; Sutton ve Wheatley, 2003; Wharton, 1999), farklı yaş gruplarındaki çocukların duygusal ve bilişsel tepkilerini sürekli eğitime ve öğretime yönlendirmeye çalışan öğretmenler açısından ayrıcalıklı bir önem arz ettiği düşünülmektedir. Değişik açılardan ele alınan duygusal emek, duyguların diğerleri tarafından gözlenebilecek şekilde yüzsel ve bedensel davranışlarla ifade edilmesidir (Hochschild, 1983). Daha kapsayıcı bir yaklaşım ise duygusal emeği, hem duyguların hem de davranışların örgüt amaçlarına hizmet edecek şekilde düzenlenmesi olarak ele almaktadır (Grandey, 2000). Çalışanları duygusal emek sarf etmeye iten ana neden ise gösterim kurallarına uyum çabasıdır. Diğer bir ifade ile çalışanlar net olarak belirlenmiş rolleri oynamak üzere sahnededirler (Ashforth ve Humprey, 1993). Eğer bu gösterim kuralları içselleştirilirse, duygu düzenleme çalışanlar için doğal bir süreç haline gelirken (Sutton, 2004); aksi durumda örgütsel amaçlar için benliğin bastırılmasına neden olan bir zorunluluk haline gelerek duygusal tükenme gibi olumsuz bir sonuca neden olabilir. Çalışanlar duygu yönetimine rehberlik eden gösterim kurallarına (Hochschild, 1979, 1983) yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve doğal duyguların ifadesi olmak üzere üç farklı yolla uyum sağlama eğiliminde olabilir. İlk olarak yüzeysel rol yapma, gerçekte hissedilmeyen duyguların yüz ifadeleriyle, mimiklerle ya da ses tonuyla aslında hissediliyormuş gibi sunulmasıdır (Hochschild, 1983). Yüzeysel rol yapma, çalışanın hiçbir şey hissetmediği anlamına gelmez; sadece sergilenen duygusal ifadenin hissedilenden farklı olduğunun altını çizer. Gösterim kurallarına uyum sağlayabilmenin ikinci yolu ise derinden rol yapmadır. Derinden rol yapmada çalışanın sergilemek istediği duyguyu gerçekten hissetme çabası mevcuttur (Hochscild, 1983); çün- 1480

5 BASIM, BEGENİRBAŞ, CAN YALÇIN / Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü kü duygular etkin bir şekilde teşvik edilir, bastırılır ya da şekillendirilir. Bazı durumlarda ise, çalışanların herhangi bir duygusal düzenlemeye ihtiyaç duymadan, samimi olarak kendilerinden beklenen duygusal ifadeleri sergileyebilecekleri ifade edilmektedir (Ashforth ve Humprey, 1993; Morris ve Feldman, 1996; Wouters, 1989). Bu noktada çalışandan beklenen duygunun sergilenmesinde doğal duygular ön plandadır. Diğer yandan, bireylerin hem iş hem de özel yaşamlarında sergiledikleri duygularda ya da verdikleri tepkilerde önemli bir yere sahip olan kişilik özelliklerinin (Özgen, 2010) çalışanları gösterim kurallarına uyum sürecinde farklılaştırdığı düşünülmektedir. Bu bağlamda, kişilik özellikleri ve duygusal emek ilişkisini ele alan çalışmalarda özellikle üç kişilik boyutunun öne çıktığı görülmektedir. Etkileşim sırasında doğal olarak pozitif duygular yaşayan dışadönük özelliği baskın çalışanların, iş yerinde daha az yüzeysel rol yapma davranışı sergiledikleri (Barrick ve Mount, 2005) ve derinden rol yapma davranışı göstermede zorlanmadıkları (Judge ve ark., 2009) belirtilmektedir. Diğer bir ifade ile dışadönüklük, derinden rol yapma ile aynı yönde, yüzeysel rol yapma ile ters yönde ilişkili bulunmuştur (Diefendorff, Croyle ve Gosserand, 2005). Başka bir çalışmada (Tews ve Glomb, 2004) da, dışadönük çalışanların hem derinden hem de yüzeysel rol yapma davranışı sergilerken zorlanmadıkları sonucuna varılmıştır. İkinci olarak, uyumluluk özelliği baskın çalışanlar, derinden rol yapma davranışı sergileme eğilimi göstermektedir (Austin ve ark., 2007; Kiffin-Peterson ve ark., 2010). Fakat uyumluluk özelliğinin hem derinden hem de yüzeysel rol yapma davranışlarıyla aynı yönde ilişkisini ortaya koyan çalışmalar da bulunmaktadır (Diefendorff ve ark., 2005). Son olarak, nörotiklik ise yüzeysel rol yapmada önemli bir belirleyicidir (Austin ve ark., 2007). Zira duygu düzenleme konusunda çok başarılı olmayan nörotik insanlar stresle baş etmede zorlanmaktadırlar (Kiffin-Peter son ve ark., 2010). Bu yüzden nörotiklik özelliği yüksek çalışanların daha çok yüzeysel rol yapma davranışı sergileme eğiliminde oldukları düşünülmektedir (Diefendorff ve ark., 2005; Tews ve Glomb, 2004). Kişilik ve duygusal emek ilişkisi konusunda yapılan çalışmalar, bulgular ve değerlendirmeler ışığında aşağıdaki hipotez geliştirilmiştir: Hipotez 2: Öğretmenlerin kişilik özelliklerinin duygusal emek davranışları üzerinde anlamlı etkisi vardır. Duygusal Emek ve Duygusal Tükenme: Duygusal emek bağlamında duygusal tükenme, çalışanların örgütsel beklentiler doğrultusunda kendilerinin ve çoğunlukla yüz yüze iletişime geçtiği karşısındakilerin duygularını daha fazla yönetememeleri durumunda ortaya çıkar (Copp, 1998). Diğer bir ifade ile çalışanlar kendilerinden beklenen duygusal ifadeleri sergilemek üzere sürekli duygu kontrolü yapmak zorunda kaldıkları için duygusal olarak bitkinlik, fiziksel halsizlik ve yorgunluk hissedebilirler (Grandey, 2000). Farklı meslek gruplarında yapılan birçok çalışmada (Brotheridge ve Lee, 1998; Grandey, 1999; Hargreaves, 2000b; Hochschild, 1983; Isenbarger ve Zembylas, 2006; Kahn, 1993; Kruml ve Geddes, 2000; Morris ve Feldman, 1996; Rafaeli ve Sutton, 1989; Wharton, 1993; Zhang ve Zhu, 2008), duygusal emek ile tükenmişliğin farklı boyutları arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Özellikle öğretmenlerde duygusal emeğin duygusal tükenme üzerine etkilerini inceleyen pek çok çalışma (Hargreaves, 2000a; Isenbarger ve Zembylas, 2006; Sutton ve Wheatley, 2003; Wharton, 1993; Zhang ve Zhu, 2008) yapılmış olup, bu çalışmalardan yüzeysel rol yapmanın, yaratmış olduğu duygusal çelişkiden dolayı, duygusal tükenmeye neden olduğu (Troman, 2000; Zhang ve Zhu, 2008) tespit edilmiştir. Bu kapsamda, yüzeysel rol yapmanın duygusal tükenme ile pozitif ilişkili, derinden rol yapmanın ve doğal duyguların gösteriminin ise negatif ilişkili olduğu (Zhang ve Zhu, 2008) düşünülebilir. Kısacası, yüzeysel rol yapma ile öğretmenlerin duygusal tükenmeleri arasında anlamlı ve pozitif bir ilişkinin olduğu söylenebilir. Derinden rol yapma ve doğal duyguların ise bu olumsuz etkiyi azaltacağı değerlendirilmektedir. Duygusal emek ve duygusal tükenme ilişkisi ile ilgili kavramsal çerçeve kapsamında aşağıdaki hipotez geliştirilmiştir: Hipotez 3: Öğretmenlerin duygusal emek davranışları ile duygusal tükenmeleri arasında anlamlı ilişki vardır. Duygusal Emeğin Aracılık Rolü: Daha önceki bölümlerde ifade edilen ilişkilerden anlaşıldığı üzere kişilik ve duygusal emek duygusal tükenmeyi etkileyen önemli faktörlerdir. Morris ve Feldman ın (1996) bu konu üzerindeki araştırma bulguları çerçevesinde oluşturdukları modelde de benzer sonuçlara yer verilerek, duygusal emeğin öncül ve ardılları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Modele göre kişilik özellikleri duygusal emeğin öncülleri arasında yer alırken, duygusal tükenme de sonuçları arasında belirtilmektedir. Ayrıca Kiffin-Peterson ve arkadaşları tarafından (2010) yapılan araştırmada da kişiliğin duygusal tükenme üzerindeki etkisinden ve duygusal emeğin bu etkideki kısmi aracılık rolünden bahsedilmektedir. Bu bağlamda çalışanların sahip olduğu kişilik özelliklerinin onların duygusal emek gösterimlerinde belirleyici olduğu ve sonuç olarak da duygusal tükenme düzeylerini 1481

6 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ etkilediği değerlendirilmektedir. Ancak konu üzerinde yazında fazla araştırmaya rastlanılmadığından, duygusal emeğin ve onun alt boyutlarının söz konusu değişkenler arasında aracılık rolünün olup olmadığı merak konusudur. Bu kapsamda çalışmada Öğretmenlerin duygusal emek davranışlarının, kişilik ve tükenmişlik ilişkisinde aracılık etkisi var mıdır? araştırma sorusuna da yanıt aranacaktır Yöntem Araştırmada, korelasyonel araştırma deseni kullanılmıştır. Bu desen, ele alınan değişkenler arasındaki nedensel ilişkiyi, herhangi bir şekilde bu değişkenlere müdahale edilmeden ortaya koyma amacına yönelik olduğundan (Büyüköztürk, Çakmak, Akgün, Karadeniz ve Demirel, 2008), çalışmada anılan nedensel ilişkinin test edilebileceği bir katılımcı grubundan istifade edilmiştir. Araştırma, anılan katılımcı grubundan, aşağıda ayrıntılı olarak açıklanan ölçeklerle toplanan verilerin analiziyle gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, öncelikle her bir değişkenin doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) yapısal eşitlik modeli kullanılarak yapılmış, daha sonra değişkenler arası korelâsyonlar ortaya konulmuş ve yapılan hiyerarşik regresyon analizi ile hipotezler ve aracılık etkileri test edilmiştir. Bu kapsamda, öncelikle duygusal tükenmeyi ve duygusal emeği yordayan demografik değişkenler ile kişilik boyutlarının hiyerarşik regresyon analizine yer verilmiş, daha sonra aracılık etkisi için söz konusu tüm değişkenleri içeren hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Katılımcılar Araştırmanın katılımcılarını, Ankara ve Eskişehir de görev yapan ve ulaşılabilen ilköğretim ve ortaöğretim öğretmenleri oluşturmaktadırlar. Araştırmada, ele alınan değişkenler arasındaki nedensel ilişkinin test edilebileceği ve araştırmanın kuramsal bağlamına uygun (convenience) bir kitle olması noktasından hareketle, Ankara ve Eskişehir de bulunan 44 okulda çalışan toplam 1048 öğretmene anket formları ulaştırılarak, formların gönüllülük esasıyla, araştırmacıların nezareti altında doldurulması sağlanmıştır. Bu okulların 25 i Ankara, 19 u ise Eskişehir ilinde bulunmaktadır. Seçilen okullar, anılan illerdeki Milli Eğitim Müdürlükleri tarafından önerilen okullardır. Araştırmamızın amacı ele alınan değişkenler arası nedensel ilişkileri açıklamak olduğundan, bu okullarda görev yapan öğretmenler bu beklentiyi karşılamaktadırlar. Bu anketlerin 832 si geri toplanmıştır. Eksik ve ciddi doldurulmadığı belirlenen 16 anket ile uç analizi sonucunda 18 anket değerlendirme dışında bırakılmış ve analizler 798 anket üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılan öğretmenlerin %53 ü (423) kadın, %47 si (375) erkektir. Medeni durumlarına bakıldığında, %74 ü (590) evli, %26 sı (208) ise bekârdır. Ayrıca katılımcıların %52 si (415) ilkokul, %48 i (383) lise ve dengi okullarda görev yaparken, %5 i (40) ön lisans, %85 i (678) lisans, %9 u (72) yüksek lisans ve %1 i (8) ise doktora eğitimi düzeyine sahiptir. Ölçüm Araçları Beş Faktör Kişilik Envanteri: Kişilik envanteri, Benet-Martinez ve John (1998) tarafından Beş Faktör Kişilik Envanteri (The Big Five Inventory) ismiyle geliştirilmiş olup, beş boyutu ölçümlemek için 44 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin Türkçeye uyarlaması, Schmitt, Allik, McCrae ve Benet-Martinez (2007) tarafından kişilerin kendini tanımlama profilleri ve örüntüleri konusunda 56 ülkede yapılan bir çalışmanın Türkiye bölümü kapsamında, Sümer, Lajunen ve Özkan (2005) tarafından yapılmıştır. Anılan çalışmadaki Cronbach Alfa değerleri nörotiklik için 0.79, dışadönüklük için 0.77, gelişime açıklık için 0.76, uyumluluk için 0.70 ve öz disiplin için ise 0.78 olarak bulunmuştur (Schmitt ve ark., 2007). Aynı ölçekle daha sonra yapılan bazı çalışmalarda ise, beş faktör kişilik boyutlarının Cronbach Alfa güvenilirlik değerlerinin 0.64 ile 0.77 (Sümer ve ark., 2005), 0.60 ile 0.73 (Basım ve Şeşen, 2006) ve 0.75 ve 0.81 (Tabak, Basım, Tatar ve Çetin, 2010) arasında değiştiği tespit edilmiştir. Çalışmada kişilik değişkeni alt boyutlar olarak analize tabi tutulacağından, envantere AMOS (6.0) paket programı ile birinci düzey çok faktörlü DFA uygulanmıştır. Elde edilen DFA sonuçlarına göre; χ²= , sd= 75, χ²/sd= 3.55, RMSEA= 0.057, CFI= 0.91, GFI= 0.96, AGFI=0.93 bulunmuştur. Bu sonuçlar envanterin amaçlanan ölçmeyi gerçekleştirilebileceğini göstermektedir. Kişilik özelliklerinin her bir alt boyutu için Cronbach alfa değerleri; nörotiklik için 0.65, dışa dönüklük için 0.71, gelişime açıklık için 0.65, uyumluluk için 0.62, öz disiplin için ise 0.68 olarak bulunmuştur. Araştırmacıların etkili ve hızlı değerlendirmeleri bakımından kısa hazırlanan bu envanter, kişilik özelliklerinden nörotiklik, dışadönüklük, gelişime açıklık, uyumluluk ve öz disiplin boyutlarını ölçmektedir. Katılımcılar envanter maddelerini beş basamaklı Likert Ölçeği yardımıyla değerlendirmişlerdir (1= Hiç Tanımlamıyor, 5= Tamamen Tanımlıyor). Katılımcılardan her bir madde için kendilerini en iyi ve gerçek olarak ifade eden seçenekleri işaretlemeleri istenmiştir. Envanterdeki 1482

7 BASIM, BEGENİRBAŞ, CAN YALÇIN / Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü maddeler, Konuşkan, Orijinal, yeni görüşler ortaya koyan, Bunalımlı, melankolik, Başkalarında hata arayan, İşini tam yapan gibi maddelerden oluşmaktadır. Nörotiklik ve dışa dönüklük alt boyutları 8 er madde, uyumluluk ve öz disiplin alt boyutları 9 ar madde ve gelişime açıklık alt boyutu ise 10 madde ile ölçülmektedir. Her boyuttan alınan yüksek puanlar, o boyutun özelliklerinin daha çok benimsendiği anlamını taşımaktadır. Duygusal Tükenme Ölçeği: Çalışmada, öğretmenlerin duygusal tükenme düzeylerini tespit etmek maksadıyla Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin (Maslach Burnout Inventory) duygusal tükenme boyutu kullanılmıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Ergin (1992) tarafından Türkçeye çevrilmiş ve duygusal tükenme Cronbach Alfa katsayısı 0.83 olarak tespit edilmiştir. Sucuoğlu ve Kuloğlu (1996) tarafından yapılan çalışmada duygusal tükenme güvenirlilik katsayısı 0.82 olarak belirlenirken, Önder ve Basım (2008) tarafından 0.89 ve Şeşen ve arkadaşları (2011) tarafından ise 0.84 olarak hesaplanmıştır. Çalışmada ölçeğin geçerliliği için, AMOS (6.0) paket programı ile DFA yapılmış ve bu analizde duygusal tükenme ölçeğinin maddelerinin faktör yüklenimleri ve bu yüklenimlerin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığına bakılmıştır. Faktör yüklenimleri 0.60 ve 0.85 arasında tek boyutta toplanmış ancak düşük olan bir madde ölçekten çıkartılarak DFA tekrarlanmıştır. Ölçek tek boyutlu olduğundan ilişkisiz modele ait DFA yapılmış ve uyum iyiliği sonuçları χ²=22.171, sd= 13, χ²/sd= 1.705, RMSEA= 0.030, CFI= 0.99, GFI= 0.99, AGFI=0.98 olarak bulunmuştur. Yapılan güvenirlik analizi sonucunda, duygusal tükenmeye ait Cronbach Alfa katsayısı 0.87 olarak tespit edilmiştir. Duygusal tükenme 9 madde yardımı ile ölçülmüştür. Katılımcılar ölçek maddelerini beş basamaklı Likert Ölçeği yardımıyla değerlendirmişlerdir (1= Hiç Tanımlamıyor, 5= Tamamen Tanımlıyor). Ölçek, İşimden duygusal olarak soğuduğumu hissediyorum, Yaptığım işten yıldığımı hissediyorum gibi maddelerden oluşmaktadır. Alınan yüksek puanlar, yüksek düzeyde duygusal tükenmeye işaret etmektedir. Duygusal Emek Ölçeği: Duygusal Emek Ölçeği, Diefendorff ve arkadaşları (2005) tarafından, Grandey (2003) ve Kruml ve Geddes ın (2000) duygusal emek ölçeklerinin bazı maddelerinin alınarak uyarlanması ve bazı maddelerin ise geliştirilmesi sonucu oluşturulmuştur. Ölçek, yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve doğal duygular olmak üzere üç boyutu içermektedir. Ölçeğin Türkçe geçerlemesi bu çalışmanın yazarları tarafından yapılarak kullanılmıştır. Ölçeğin ölçek geçerleme prosedürlerine uygun olarak İngilizce-Türkçe ve Türkçe-İngilizce çevirileri Brislin, Lonner ve Thorndike (1973) tarafından geliştirilen bir yöntem kullanılarak alanında yetkin araştırmacılarla gerçekleştirilmiş, pilot ve asıl örneklem üzerinde uygulanarak keşfedici faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Çalışmada ölçeğin geçerliliği için, AMOS (6.0) paket programı kullanılarak DFA yapılmıştır. DFA ile tek faktörlü, birinci düzey çok faktörlü, ikinci düzey çok faktörlü ve ilişkisiz model test edilmiştir. En iyi uyum iyiliği değerlerine birinci düzey çok faktörlü modelde ulaşılmıştır. Bu nedenle çalışmamızda birinci düzey çok faktörlü yapı benimsenmiştir. Birinci düzey çok faktörlü modele ait uyum iyiliği değerleri; χ²= , sd= 54, χ²/ sd= 4.316, RMSEA= 0.064, CFI= 0.96, GFI= 0.96, AGFI=0.93 tür. Duygusal emeğin her bir alt boyutu için Cronbach alfa katsayıları; yüzeysel rol yapma için 0.84, derinden rol yapma için 0.90, doğal duygular için ise 0.83 olarak bulunmuştur. Bu değerler ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik açısından yeterliliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ölçekte yüzeysel rol yapma 6, derinden rol yapma 4 ve doğal duygular ise 3 madde ile ölçülmektedir. Katılımcılar ölçek maddelerini beş basamaklı Likert Ölçeği yardımıyla değerlendirmişlerdir (1= Hiçbir Zaman, 5= Her Zaman). Katılımcılardan her bir madde için kendilerini en iyi ve gerçek olarak ifade eden seçenekleri işaretlemeleri istenmiştir. Ölçekteki maddeler, Öğrencilerle uygun şekilde ilgilenebilmek için rol yaparım, Göstermem gereken duyguları gerçekte de hissetmek için çaba harcarım, Öğrencilere sergilediğim duygular samimidir gibi maddelerden oluşmaktadır. Bulgular İlk olarak katılımcıların kişilik ve duygusal emek alt boyutları ile duygusal tükenme değişkenlerine ilişkin elde edilen verilerin ortalamaları, standart sapmaları ve aralarındaki korelasyonlara bakılmıştır. Analiz sonuçları tablo 1 de görülmektedir. Kişiliğin gelişime açıklık alt boyutu hariç diğer tüm alt boyutları ile duygusal tükenme arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu ilişkiler nörotiklik kişilik boyutu ile pozitif, diğer boyutlar ile negatif yönlüdür. Yüzeysel rol yapma ile nörotiklik (r=0,117, p<0,01) ve gelişime açıklık (r=0,071, p<0,05) arasında aynı yönlü ve anlamlı ilişkiler görülmektedir. Ayrıca, derinden rol yapma ile gelişime açıklık (r=0,108, p<0,01) ve öz disiplin (r=0,078, p<0,05) 1483

8 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ Tablo 1. Ortalama, Standart Sapma ve Korelasyon Değerleri Ort. S. Sap Nörotiklik (1) 2,46,819 1 Dışa Dönüklük (2) 3,68,894 -,183 ** 1 Gelişime Açıklık (3) 3,72,708,008,349 ** 1 Uyumluluk (4) 4,23,643 -,300 **,218 **,203 ** 1 Öz Disiplin (5) 4,10,666 -,254 **,272 **,319 **,493 ** 1 Duy_Tükenme (6) 2,10,765,312 ** -,169 ** -,067 -,173 ** -,161 ** 1 Yüzeysel Rol Y. (7) 2,64,888,117 **,009,071 * -,031 -,029,107 ** 1 Derinden Rol Y. (8) 3,56,970 -,009,003,108 **,056,078 * -,119 **,300 ** 1 Doğal Duygular (9) 4,14,714 -,048,134 **,158 **,181 **,185 ** -,227 ** -,312 **,108 ** 1 ** p< 0,01 ; * p< 0,05 arasında da aynı yönlü ve anlamlı ilişkiler gözlemlenirken, doğal duygular ile nörotiklik hariç diğer kişilik alt boyutları ile yine aynı yönlü ve anlamlı ilişkiler görülmüştür. Duygusal tükenme ve tüm duygusal emek alt boyutları arasında da anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Özellikle yüzeysel rol yapmanın duygusal tükenmişliğe aynı yönlü etkisinin olduğu gözlemlenirken (r=0,107, p<0,01); derinden rol yapma (r=-0,119, p<0,01) ve doğal duygular (r=-0,227, p<0,01) ile duygusal tükenme arasında ise ters yönlü ilişkiler bulunmuştur. Araştırmada ayrıca, kişilik ve duygusal emeğin katılımcı öğretmenlerin duygusal tükenmelerinde bir etkiye sahip olup olmadığının ortaya çıkarılması ve oluşturulan hipotezlerin test edilmesi için hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Regresyon analizlerinde demografik değişkenlerin etkilerinin kontrol altına alınması için birinci aşamada cinsiyet, yaş ve medeni durum değişkenleri modele girilmiştir. İkinci aşamada ise bağımsız değişkenler modele dâhil edilerek, bağımlı değişken üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. İlk olarak, duygusal tükenmeyi etkileyen kişilik boyutlarını ortaya koymak için regresyon analizi yapılmış ve sonuçlar tablo 2 de sunulmuştur. Tablo 2 den de görüldüğü üzere, duygusal tükenme genel olarak ele alınan demografik değişkenler ( F=2,677, R 2 =0,010, p<0,05) ve kişilik ( F=20,137, R 2 =0,112, p<0,01) tarafından anlamlı olarak yordanmaktadır. Bu kapsamda, duygusal tükenme, demografik değişkenlerden sadece medeni durum (β=-0,085, p<0,05); kişilik özelliklerinden ise nörotiklik (β=0,271, p<0,01) ve dışa dönüklük (β=-0,091, p<0,05) tarafından anlamlı olarak açıklanmaktadır. Bu bulgular, nörotik ve içe dönük kişilik özelliklerine sahip kişilerin duygusal tükenme yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğuna, işaret etmektedir. Bu durum, kişiliğin duygusal tükenme üzerinde anlamlı etkisinin olduğunu belirten hipotezi desteklemektedir. Tablo 2. Duygusal Tükenmeyi Yordayan Kişilik Boyutlarının Hiyerarşik Regresyon Analiz Sonuçları Duygusal Tükenme Bağımsız Değişkenler β R 2 1.Demografik Değişkenler,010 Cinsiyet -,059 Yaş -,048 Medeni Durum -,085* F 2,677* 2. Kişilik,112 Nörotiklik,271** Dışa Dönüklük -,091* Gelişime Açıklık -,013 Uyumluluk -,051 Öz Disiplin -,034 F 20,137** *p<0,05 **p<0,01 İkinci olarak, duygusal emeği yordayan kişilik boyutlarının hiyerarşik regresyon analizine bakılmış olup sonuçlar tablo 3 tedir. Bulgulara göre, genel olarak ele alınan demografik değişkenlerin duygusal emek boyutlarından yüzeysel rol yapma ( F=5,228, R 2 =0,019, p<0,01) ve doğal duyguları ( F=9,686, R 2 =0,010, p<0,01) anlamlı olarak yordadığı ve bu etkinin de katılımcıların cinsiyet ve yaşlarından kaynaklandığı görülmektedir. Cinsiyet ve yaş yüzeysel rol yapmada negatif etkiye sebep olurken; doğal duygu gösteriminde pozitif etki yaratmaktadır. Kişilik ise genel olarak duygusal emeğin tüm boyutlarını anlamlı olarak yordamaktadır. Değişkenlerin alt boyutları ele alındığında, duygusal emek alt boyutlarından yüzeysel rol yapmanın yalnızca nörotiklik (β=0,106, p<0,01) tarafından, 1484

9 BASIM, BEGENİRBAŞ, CAN YALÇIN / Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü derinden rol yapmanın ise sadece gelişime açıklık (β=0,099, p<0,05) tarafından anlamlı ve pozitif olarak açıklandığı görülmektedir. Doğal duygular boyutu ise gelişime açıklık (β=0,111, p<0,01) ve uyumluluk (β=0,111, p<0,01) kişilik boyutları tarafından pozitif ve anlamlı olarak yordanmaktadır. Elde edilen bu sonuçlar, çalışmanın ikinci hipotezini kısmen desteklemektedir. Tablo 3. Duygusal Emeği Yordayan Kişilik Boyutlarının Hiyerarşik Regresyon Analiz Sonuçları Bağımsız Değişkenler 1.Demografik Değişkenler Yüzeysel Rol Yapma Derinden Rol Yapma Doğal Duygular β R 2 β R 2 β R 2,019,003,035 Cinsiyet -,116** -,050,170** Yaş -,099** -,009,123** Medeni Durum -,053,018,024 F 5,228**,714 9,686** 2. Kişilik,016,016,052 Nörotiklik,106**,001,031 Dışa Dönüklük,027 -,044,036 Gelişime Açıklık,060,099*,111** Uyumluluk -,001,028,111** Öz Disiplin -,012,051,074 F 2,566* 2,561* 9,012** *p<0,05 **p<0,01 Çalışmada ortaya konan bir diğer hipotez, duygusal emeğin duygusal tükenme üzerinde etkisinin olduğudur. Bu amaçla yapılan regresyon analizleri sonuçları tablo 4 te belirtilmiştir. Buna göre, duygusal tükenme genel olarak duygusal emek ( F=17,593, R 2 =0,062, p<0,01) tarafından anlamlı olarak yordanmaktadır. Başka bir deyişle, tükenmişliğin toplam varyansının %6,2 si duygusal emek tarafından açıklanmaktadır. Duygusal emeğin alt boyutları bazında baktığımızda da; yüzeysel rol yapma (β=0,080, p<0,05), derinden rol yapma (β=-0,123, p<0,01) ve doğal duygular (β=-0,184, p<0,01) duygusal tükenmeyi anlamlı olarak yordamaktadır. Bulgular yüzeysel rol yapma davranışı sergileyen kişilerin derinden rol yapma veya doğal duygu gösteriminde bulunanlara göre daha fazla duygusal tükenmeye maruz kalabileceklerini göstermektedir. Bu anlamda, duygusal emeğin duygusal tükenme üzerinde anlamlı etkisi olduğu hipotezi de destek görmüştür. Tablo 4. Duygusal Tükenmeyi Yordayan Duygusal Emek ve Kişilik Boyutlarının Hiyerarşik Regresyon Analiz Sonuçları Bağımsız Değişkenler Duygusal Tükenme β R 2 1. Demografik Değişkenler,010 Cinsiyet -,059 Yaş -,048 Medeni Durum -,085* F 2,677* 2. Duygusal Emek,062 Yüzeysel Rol Yapma,080* Derinden Rol Yapma -,123** Doğal Duygular -,184** F 17,593** 3. Kişilik,097 Nörotiklik,253** Dışa Dönüklük -,078* Gelişime Açıklık,014 Uyumluluk -,029 Öz Disiplin -,015 F 18,267** *p<0,05 **p<0,01 Son olarak ise, kişiliğin duygusal tükenmeye etkisinde duygusal emeğin aracılık etkisinin olup olmadığına bakılmıştır. Aracılık etkisinin olup olmadığının tespiti için tablo 2, 3 ve 4 ün sonuçlarına birlikte bakılarak duygusal emeğin aracılık etkisi değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, kişiliğin tükenmişliği anlamlı yordadığı (Tablo 2), duygusal emeğin duygusal tükenmeyi anlamlı etkilediği (Tablo 4) ve kişiliğin duygusal emeği anlamlı olarak açıkladığı (Tablo 3) görülmektedir. Tablo 4 e bakıldığında duygusal tükenmeyi anlamlı yordayan kişilik boyutlarından nörotiklik (β=0,253, p<0,01) ve dışa dönüklük (β=-0,078, p<0,05) regresyon katsayılarının tablo 2 deki regresyon katsayılarından daha düşük olduğu görülmektedir. Örneğin, tablo 2 de nörotikliğin duygusal tükenme regresyon katsayısı (β=-0,271, p<0,01) iken, duygusal emek aracılık etkisiyle bu değer katsayısı (β=- 0,253, p<0,01) olmuştur. Yine aynı şekilde, kişiliğin doğrudan duygusal tükenmenin toplam varyansını açıklama oranı %11,2 iken, bu oran duygusal emek aracı değişkeninin devreye girmesiyle %9,7 ye düşmektedir. Bu durum, kişiliğin duygusal tükenme üzerindeki etkisinde duygusal emeğin kısmi aracılık rolü olduğunu göstermektedir. Bu etkinin anlamlı olup olmadığını anlamak için Sobel testi yapılmıştır. Sobel testi neticesinde, nörotiklik kişilik boyutu ile duygusal tükenme arasında duygusal 1485

10 KURAM VE UYGULAMADA EĞİTİM BİLİMLERİ emeğin yüzeysel rol yapma boyutunun aracılık etkisinin anlamlı olduğu (z=-2.11, p<0,05) tespit edilmiştir. Diğer boyutlardaki etki ise Sobel testine göre anlamlı çıkmamıştır. Ulaşılan noktada, araştırma sorusuna da duygusal emeğin kişilik ve duygusal tükenme arasında kısmi aracılık etkisine sahip olduğu yanıtı verilebilir. Tartışma ve Sonuç Bu çalışmada kişiliğin duygusal tükenmeye etkisinde duygusal emeğin aracı rolü araştırılmıştır. Ulaşılan bulgular neticesinde, katılımcı öğretmenlerin kişilik özelliklerinin onların duygusal tükenmelerine etki ettiği ve bu etkide mesleklerini icra ederken göstermiş oldukları duygusal emeğin aracılık rolünün olduğu sonucuna varılmıştır. İlk olarak, kişiliğin duygusal tükenme ile ilişkisine bakıldığında, nörotiklik ve duygusal tükenme arasında pozitif ve anlamlı; dışa dönüklük ile duygusal tükenme arasında ise ters yönlü bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Diğer kişilik özellikleri ile duygusal tükenme arasında anlamlı ilişkiye rastlanmamıştır. Bu bulgular ışığında; nörotik özelliklere sahip kişilerin endişeli, gergin, strese eğilimli davranış göstermeleri, ayrıca kendilerini tatminsiz, memnuniyetsiz ve muhtaç insanlar olarak hissetmeleri (Carver ve Scheier, 1990), onların duygusal tükenmelerini artırdığı düşünülmüştür. Ancak, dışa dönük kişiliğe sahip olanların çevresindeki tüm insanlarla iletişim kurma çabası içerisinde olmaları yanında, sosyal, kendine güvenen, enerjik, cana yakın ve neşeli özelliklerinin ise, duygusal tükenme eğilimlerini azalttığı düşünülebilir. Çalışma bulgularımız genel olarak nörotiklik-dışadönüklük-uyumluluk olmak üzere, kişiliğin üç boyutunun duygusal tükenme ile ilişkili olduğunu ortaya koyan çalışmaların sonuçlarını desteklemektedir (Judge ve ark., 2009; Kokkinos, 2007). Yapılan başka bir çalışmada da duygusal tükenme nörotiklik ile pozitif, dışa dönüklük ile negatif ilişkili bulunmuştur (Ghorpade, Lackritz ve Singh, 2007). Bu bağlamda kişiliğin duygusal tükenme üzerinde anlamlı etkisi olduğu yönündeki hipotez kısmen desteklenmiştir. İkinci olarak, kişilik özelliklerinin duygusal emek davranışları üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu yönündeki hipotez kısmen doğrulanmıştır. Zira araştırma sonuçlarına göre, nörotiklik özelliği ile yüzeysel rol yapma arasında; gelişime açıklık ile derinden rol yapma arasında; uyumluluk ve gelişime açıklık ile de doğal duygular arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Nörotik özellik, geniş anlamda olumsuz duygusal dengeye yol açmakta, bu durumun da kişilerin istemedikleri duygu gösterimleri sergilemelerine neden olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, nörotikliğin, yüzeysel rol yapmada önemli bir belirleyici olduğu, çünkü bu özelliği taşıyanların duygu düzenleme konusunda çok başarılı olmadığı ifade edilmektedir (Austin ve ark., 2007). Başka bir araştırmada (Kiffin-Peterson ve ark., 2010) da nörotiklik ve yüzeysel rol yapma arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiş olup, çalışmamızda elde edilen bulgularla paralellik göstermektedir. Diğer yandan, duygusal emek davranışlarının duygusal tükenmeyi anlamlı olarak etkilediği yönündeki hipotez de desteklenmiştir. Zira araştırma bulgularına göre, yüzeysel rol yapma ile duygusal tükenme arasında pozitif; derinden rol yapma ve doğal duygular ile duygusal tükenme arasında ise negatif bir ilişki bulunmuştur. Grandey (1999) de, çalışmasında yüzeysel duygu gösteriminin duygusal tükenme ile pozitif yönlü ilişkisine vurgu yaparken, konu hakkında yapılan başka çalışmalarda da (Kruml ve Geddes, 2000; Troman, 2000; Zhang ve Zhu, 2008) benzer sonuçlara ulaşılmıştır. Buna göre yüzeysel rol yapma çalışanlarda duygusal tükenmeye neden olmaktadır. Bu bağlamda, duygusal emek davranışları ile duygusal tükenme arasında anlamlı ilişki olduğu yönündeki hipotez de desteklenmiştir. Son olarak, kişiliğin tükenmişliğe etkisinde duygusal emeğin aracı rolü yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Çalışmada, genel olarak duygusal emeğin, kişilik ve duygusal tükenmede aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak bu etkinin anlamlı olup olmadığının tespiti için yapılan Sobel testi neticesinde, sadece nörotiklik ile duygusal tükenme arasında yüzeysel rol yapma davranışının anlamlı aracılık etkisine sahip olduğu, diğer boyutlardaki etkilerin ise anlamlı olmadığı görülmüştür. Başka bir ifadeyle, duygusal emeğin aracılık etkisi analize dâhil edilmeden önce kişilik ve duygusal tükenme arasındaki ilişkinin puanı; duygusal emek analize dâhil edildikten sonra düşmüştür. Bu bağlamda, yüzeysel rol yapma davranışını benimseyen nörotik çalışanların, daha az duygusal tükenme yaşadıkları değerlendirilmektedir. Yüzeysel rol yapmanın aracılık etkisinin olduğu bulgusu Kiffin-Peterson ve arkadaşlarının (2010) bulgularını da destekler niteliktedir. Dolayısıyla, duygusal emeğin kişilik ve duygusal tükenme ilişkisinde aracılık rolü olup olmadığı konusundaki merak bir ölçüde giderilerek, araştırma sorusuna yanıt verilmeye çalışılmıştır. Öğretmenlik duygusal emek gerektiren bir meslek olduğu için, öğretmenlerin tükenmişlik ve özellikle tükenmişliğin görece baskın boyutu olan duygusal tükenme riskiyle karşı karşıya oldukları yazında yer alan ve bilinen bir konudur. Araştırmamızın sonuçlarına göre, kişiliğin hem duygusal emek davranışla- 1486

11 BASIM, BEGENİRBAŞ, CAN YALÇIN / Öğretmenlerde Kişilik Özelliklerinin Duygusal Tükenmeye Etkisi: Duygusal Emeğin Aracılık Rolü rında, hem de duygusal tükenmede önemli bir etken olduğu görülmektedir. Bu nedenle, eğitim-öğretim odaklı ve özellikle öğretmenlerin etkisinin yoğun olduğu faaliyetlerde, onların duygu durumlarının göz önünde bulundurulması önem arz etmektedir. Dolayısıyla ulusal eğitim kurum ve kuruluşlarının düzenli olarak kişilik, tükenmişlik ilişkisini analiz eden çalışmalarla öğretmenlerde duygusal emeğin negatif sonuçlarını azaltabilecek motivasyon araçları oluşturmasının faydalı olabileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, insan kaynakları yönetimi kapsamında, öğretmenlerin seçim ve yerleştirme faaliyetleri, eğitim ve geliştirme süreçleri ile performans ve başarı değerlendirmesinde kişilik incelemesinin bir faktör olarak dikkate alınmasının, öğretmenlerdeki duygusal emek ve duygusal tükenmeden kaynaklı olumsuzlukları azaltarak, ulusal eğitim sistemimizin daha etkin ve verimli işlerliğe ulaşmasına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda, eğitim kurum ve kuruluşlarının bu çalışmanın bulgu ve sonuçlarını insan kaynakları süreçlerinin daha etkin yürütülmesinde kullanabilecekleri ve çalışmanın bu anlamda sürece olumlu katkılar sağlayabileceği değerlendirilmektedir. Bu çalışma neticesinde ulaşılan bulgular ve sonuçlara göre, bundan sonra yapılacak araştırmalara zemin hazırlamak ve yön vermek maksadıyla araştırmacılara bazı önerilerde bulunulabilir. Bu kapsamda, çalışmada üç değişken olarak ele alınan ve oluşturulan model, araştırmacılar tarafından farklı öncül ve ardıl değişkenlerle ele alınarak zenginleştirilebilir. Örneğin, farklı demografik değişkenler ile sosyal desteğin duygusal tükenme üzerindeki etkileri incelenebilir. Ayrıca, duygusal emeğin gerekli olduğu ve tükenmişliğin sıklıkla görüldüğü değişik meslek dallarında (sağlık, güvenlik, vb.) çalışan, nitel ve nicel olarak farklılaştırılmış katılımcı gruplarla yapılacak benzer çalışmalar, daha genellenebilir sonuçlara ve konu hakkında kapsayıcı meta analizlere dönüştürülebilir. Elde edilen bulguların yanında çalışma bazı sınırlılıklar da içermektedir. Araştırmanın katılımcılarının iki ildeki ilk ve orta öğretim okullarında görev yapan öğretmenlerden oluşması nedeniyle, bulgular doğal olarak, katılımcı özellikleriyle sınırlıdır. Bunların yanı sıra, veriler kişilerin yalnızca kendi değerlendirmelerini yansıttığından, ortak yöntem varyansı ve sosyal beğenirlik sınırlılıkları, sonuçların değerlendirilmesinde dikkate alınmalıdır. 1487

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU Çalışanların Beklenti ve Yükümlülüklerinin İşgücü Verimliliğine Etkilerinin Psikolojik Sözleşme Kuramı Bağlamında Değerlendirilmesi: Ankara Sanayi Odası Üyeleri Örnekleminde Bir Araştırma Doç.Dr. Yavuz

Detaylı

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Yrd. Doç. Dr. Feyza Çorapçı Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Yrd. Doç. Dr. Bilge Yağmurlu Koç Üniversitesi, Psikoloji Bölümü

Detaylı

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PROJENİN AMACI Bu projenin temel amacı Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Öğr. Gör. Can KARAOSMANOĞLU Yaşar Üniversitesi - MYO Marina ve Yat İşletmeciliği Programı Doç. Dr. İpek KAZANÇOĞLU

Detaylı

MCI - YÖNETİM YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU

MCI - YÖNETİM YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU DEĞERLENDİRME RAPORU ADI, SOYADI: KURUMU: GÖREVİ: Örnek Kişi ABC Yönetici ÖLÇÜM TARİHİ: 01.01.2015 İnönü Cad. Üçler Apt. 12/5 Gümüşsuyu Taksim 34437 İstanbul Tel: (212) 293 83 45 Fax: (212) 243 07 38 www.pmetrica.com

Detaylı

SCI - SATIŞ YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU

SCI - SATIŞ YETKİNLİKLERİ ENVANTERİ DEĞERLENDİRME RAPORU DEĞERLENDİRME RAPORU ADI, SOYADI: KURUMU: GÖREVİ: Örnek Kişi ABC Yönetici ÖLÇÜM TARİHİ: 01.01.2015 İnönü Cad. Üçler Apt. 12/5 Gümüşsuyu Taksim 34437 İstanbul Tel: (212) 293 83 45 Fax: (212) 243 07 38 www.pmetrica.com

Detaylı

Veri Toplama Teknikleri

Veri Toplama Teknikleri A. Gözlem Yoluyla Veri Toplama Teknikleri B. Soruşturma Yoluyla Nicel Veri Toplama Teknikleri Yazılı Soruşturma Tekniği Anket, Başarı Testi Yapılandırılmış Gözlem Önceden hazırlanmış göstergeler ve semboller

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1. Sonuçlar Araştırmada toplanan verilerin analizi ile elde edilen

Detaylı

DİYALİZ ÜNİTELERİNDE ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİ: DİYALİZ VE YATAN HASTA SERVİSLERİ KARŞILAŞTIRMA ÇALIŞMASI

DİYALİZ ÜNİTELERİNDE ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİ: DİYALİZ VE YATAN HASTA SERVİSLERİ KARŞILAŞTIRMA ÇALIŞMASI DİYALİZ ÜNİTELERİNDE ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİ: DİYALİZ VE YATAN HASTA SERVİSLERİ KARŞILAŞTIRMA ÇALIŞMASI Neşe Bayraktar Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi SUNUM PLANI

Detaylı

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları FEP Katılımcı Anket Sonuçları Antalya, 2015 w Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM) Formatör Eğitim Programı (FEP) Uygulama Değerlendirme Raporu (Yönetici Özeti) Antalya da 10.11.2014 ile

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2012 Cilt:19 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2012 Cilt:19 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:202 Cilt:9 Sayı: Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Çalışma Yaşamında Duygusal Emek: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması Doç. Dr. H. Nejat BASIM Başkent Üniversitesi İİBF, İşletme

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi,

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

ESKĠġEHĠR KADIN DOĞUM VE ÇOCUK HASTALIKLARI HASTANESĠ UZM.DR.A.BURAK ERDĠNÇ BAġHEKĠM

ESKĠġEHĠR KADIN DOĞUM VE ÇOCUK HASTALIKLARI HASTANESĠ UZM.DR.A.BURAK ERDĠNÇ BAġHEKĠM ESKĠġEHĠR KADIN DOĞUM VE ÇOCUK HASTALIKLARI HASTANESĠ UZM.DR.A.BURAK ERDĠNÇ BAġHEKĠM TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ KİLOMETRE TAŞLARI 1999-TKY çalışmalarının başlaması.ilk müşteri ve çalışan anketlerinin olması.

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Ertuğrul YOZGAT (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (İş Müfettişi

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

Duygusal Emeğin İş Performansı ve İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Kişilerarası Çarpıklığın Aracılık Rolü

Duygusal Emeğin İş Performansı ve İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Kişilerarası Çarpıklığın Aracılık Rolü Volume 5 Number 2 2014 pp. 109-127 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Duygusal Emeğin İş Performansı ve İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Kişilerarası Çarpıklığın Aracılık Rolü Memduh Begenirbaşa Abdullah

Detaylı

İşyeri Nezaketsizliğinin Sosyal Kaytarma Davranışı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisinde Duygusal Tükenmenin Aracılık Rolü

İşyeri Nezaketsizliğinin Sosyal Kaytarma Davranışı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisinde Duygusal Tükenmenin Aracılık Rolü Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 6(1). 11-26 2014 Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi http://iibfdergi.aksaray.edu.tr İşyeri Nezaketsizliğinin Sosyal

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Örgütsel Bağlamda Tükenmişlik Tepkisinin Gelişmesinde Kişilik Özelliklerinin Rolü

Örgütsel Bağlamda Tükenmişlik Tepkisinin Gelişmesinde Kişilik Özelliklerinin Rolü Volume 3 Number 2 2012 pp. 65-77 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Örgütsel Bağlamda Tükenmişlik Tepkisinin Gelişmesinde Kişilik Özelliklerinin Rolü Fatih Cetin a Koksal Hazir b Özet: Örgütsel bağlamda,

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı 920 Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı Nazan Doğruer, Eastern Mediterranean University, Famagusta, North Cyprus, nazan.dogruer@emu.edu.tr İpek Meneviş, Eastern Mediterranean University, Famagusta,

Detaylı

Emotıonal Labor, Burnout And Intentıon To Quıt Relatıonshıp: A Research On Food And Beverage Employees

Emotıonal Labor, Burnout And Intentıon To Quıt Relatıonshıp: A Research On Food And Beverage Employees Duygusal Emek Davranışlarının Tükenmişlik Ve İşten Ayrılma Niyeti İle İlişkisi: Yiyecek İçecek Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma Emotıonal Labor, Burnout And Intentıon To Quıt Relatıonshıp: A Research

Detaylı

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi*

Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi* Ebeveyne Duyulan Güvenin Psikolojik Kontrol ve Zorbalık / Zorbalığa Maruz Kalma Arasındaki Aracı Rolünün İncelenmesi* Fatih BAYRAKTAR, Ankara Üniversitesi DTCF Psikoloji Bölümü Gözde ÖZDİKMENLİ DEMİR,

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ (Not: Tez konuları listesi 25 yeni tez konusu da ilave edilerek güncellenmiştir.) 1. Öğretmen yetiştirme sisteminde mevcut durum analizi

Detaylı

IV. STRATEJİ GELİŞTİRME BİRİM YÖNETİCİLERİ TOPLANTISI I. GRUP ATÖLYE ÇALIŞMASI İÇ KONTROL REHBERİ TASLAĞI (KONTROL ORTAMI) 03-04 MAYIS 2012 BOLU

IV. STRATEJİ GELİŞTİRME BİRİM YÖNETİCİLERİ TOPLANTISI I. GRUP ATÖLYE ÇALIŞMASI İÇ KONTROL REHBERİ TASLAĞI (KONTROL ORTAMI) 03-04 MAYIS 2012 BOLU IV. STRATEJİ GELİŞTİRME BİRİM YÖNETİCİLERİ TOPLANTISI I. GRUP ATÖLYE ÇALIŞMASI İÇ KONTROL REHBERİ TASLAĞI (KONTROL ORTAMI) 03-04 MAYIS 2012 BOLU Naim ÇOBAN TBMM Strateji Geliştirme Başkanı Tüm bileşenler

Detaylı

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI

Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği. Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Yaşam Değerleri Envanterinin Faktör Yapısı ve Güvenirliği Prof. Dr. Hasan BACANLI Doç. Dr. Feride BACANLI Rokeach İnsanların sahip oldukları değerler uzun zamandır psikolog ve sosyologların ilgisini çekmiştir.

Detaylı

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4 Önsöz Yerinde Masaj hizmetleri ile Türkiye deki iş hayatı kalitesini yükseltmek üzere çıktığımız yolda, bugüne kadarki tüm pazarlama faaliyetlerimizde Yerinde Masaj ın kurumlar tarafından çalışanlarına

Detaylı

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin 13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI 07-09 Ekim, 2015 Mersin 2 İÇİNDEKİLER Davet Mektubu... 5 Genel Bilgiler... 7 Kurullar... 8 Davetli Konuşmacılar... 12 Paneller

Detaylı

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ İLKÖĞRETİM 6. ve 7. SINIF FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ İÇERİĞİNE VE ÖĞRENME- ÖĞRETME SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ Yrd.Doç.Dr.Cavide DEMİRCİ Uzman Esra ÇENGELCİ ESOGÜ Eğitim Fakültesi

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

Yüksek lisans ve Doktora Tez Konusu. Bilgisayar var mı?

Yüksek lisans ve Doktora Tez Konusu. Bilgisayar var mı? T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLK VE ORTAÖĞRETİM OKULLARI İÇİN REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILSONU ÇALIŞMA RAPORU Okulunuzda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında yürütülen

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

Ankara ve Kastamonu Eğiticilerinin Mesleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer Rehberliği Projesini Değerlendirme Sonuçları

Ankara ve Kastamonu Eğiticilerinin Mesleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer Rehberliği Projesini Değerlendirme Sonuçları Ankara ve Kastamonu Eğiticilerinin Mesleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer Rehberliği Projesini Değerlendirme Sonuçları Mesleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer Rehberliği projesi kapsamında gerçekleştirilen

Detaylı

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ

HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ HUZUREVĠ ÇALIġANLARININ TUTUM VE STRES VERĠLERĠNĠN DEĞERLENDĠRMESĠ SOS. YELDA ġġmġġr PSK. ÖZGE KUTAY PSK. PINAR ULUPINAR Ġzmir, 2014 1 HUZUREVĠ EĞĠTĠMĠ VERĠ DEĞERLENDĠRMELERĠ 2013 yılında İBB Kadın Danışma

Detaylı

1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6.

1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6. 1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6. Çalışmanın Kısıtları 7. Araştırma Metodolojisi 8. Kullanılan Değişkenler

Detaylı

TREYT KURAMLARI. (Ayırıcı özellikler ya da kişilik çizgileri) Doç.Dr. Hacer HARLAK - PSİ154 - PSİ162

TREYT KURAMLARI. (Ayırıcı özellikler ya da kişilik çizgileri) Doç.Dr. Hacer HARLAK - PSİ154 - PSİ162 TREYT KURAMLARI (Ayırıcı özellikler ya da kişilik çizgileri) TREYT KURAMLARI Treyt Bireylerin farklılık gösterdiği kişilik boyutlarının temelini oluşturan duygu, biliş ve davranış eğilimleri Utangaç, açık,

Detaylı

Politika Notu 09/2 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI. Yönetici Özeti

Politika Notu 09/2 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI. Yönetici Özeti Politika Notu 09/2 20.03.2009 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI Mehmet Alper Dinçer 1 ve Gökçe Uysal Kolaşin 2 Yönetici Özeti OECD, 2000 den beri üç senede bir OECD ülkeleri ve diğer katılımcı

Detaylı

Türk Bakış Açısından Pisa Araştırma Sonuçları. Prof. Dr. Giray Berberoğlu

Türk Bakış Açısından Pisa Araştırma Sonuçları. Prof. Dr. Giray Berberoğlu Türk Bakış Açısından Pisa Araştırma Sonuçları Prof. Dr. Giray Berberoğlu Bilindiği gibi PISA 2003 şu üç soruya cevap aramaktadır. 1. Onbeş yaş öğrencileri bilgi toplumunda karşılaşacakları sorunlarla ne

Detaylı

T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI

T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI ORGANİZE PERAKENDE SEKTÖRÜNDE ÇALIŞANLARIN MESLEKİ TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ İLE İŞE BAĞLILIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİYİ BELİRLEMEYE

Detaylı

Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Kişilerarası Çatışma Çözme Yaklaşımlarıyla İlişkisi

Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Kişilerarası Çatışma Çözme Yaklaşımlarıyla İlişkisi Türk Psikoloji Dergisi, Haziran 2009, 24 (63), 20-34 Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Kişilerarası Çatışma Çözme Yaklaşımlarıyla İlişkisi H. Nejat Basım Fatih Çetin Akif Tabak Başkent Üniversitesi Kara

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

İZLENİM YÖNETİMİ TAKTİKLERİNDE BEŞ FAKTÖR KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ROLÜ: SAVUNMA SANAYİİNDE BİR ARAŞTIRMA

İZLENİM YÖNETİMİ TAKTİKLERİNDE BEŞ FAKTÖR KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ROLÜ: SAVUNMA SANAYİİNDE BİR ARAŞTIRMA Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 10 (2) 2010: 539-557 İZLENİM YÖNETİMİ TAKTİKLERİNDE BEŞ FAKTÖR KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ROLÜ: SAVUNMA SANAYİİNDE BİR ARAŞTIRMA THE ROLE OF BIG FIVE PERSONALITY ON

Detaylı

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir.

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. VERİ ANALİZİ GİRİŞ Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. Bilimsel Bilgi: Kaynağı ve elde edilme süreçleri belli olan bilgidir. Sosyal İlişkiler Görgül Bulgular İşlevsel

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

Duygusal Emek İle İşe Bağlılık Arasındaki İlişkide Amir Desteğinin Rolü: Üniversitede Öğrenci İşleri Personeline Yönelik Bir Araştırma

Duygusal Emek İle İşe Bağlılık Arasındaki İlişkide Amir Desteğinin Rolü: Üniversitede Öğrenci İşleri Personeline Yönelik Bir Araştırma Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:28, Sayı: 2, Yıl:2013, ss.41-74 Duygusal Emek İle İşe Bağlılık Arasındaki İlişkide Amir Desteğinin Rolü: Üniversitede Öğrenci

Detaylı

İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kurum Denetiminde Karşılaştıkları Sorunlar

İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kurum Denetiminde Karşılaştıkları Sorunlar 756 İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kurum Denetiminde Karşılaştıkları Sorunlar Özet Şelale ÖZTÜRK, MEB-Pınarlar İlköğretim Okulu Tavas-DENİZLİ (sss-ozturk@hotmail.com) Taner GÖK, MEB-Kapukargın İlköğretim

Detaylı

YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ. Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ ***

YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ. Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ *** D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:21 Sayı:2, Yıl:2006, ss:129-149 YAŞAM MEMNUNİYETİ VE AKADEMİK BAŞARIDA İYİMSERLİK ETKİSİ Burcu KÜMBÜL GÜLER ** Hamdi EMEÇ *** ÖZET Psikolojinin güncel akımını oluşturan pozitif

Detaylı

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU Dersin Adı-Kodu: BİS 601 Örnek Genişliği ve Güç Programın Adı: Biyoistatistik Dersin düzeyi Doktora Ders saatleri ve Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

D.I.S.C. Kişilik Envanteri. ve Geçerlilik Raporu

D.I.S.C. Kişilik Envanteri. ve Geçerlilik Raporu D.I.S.C. Kişilik Envanteri ve Geçerlilik Raporu Özet DISC batı ülkelerinde uzun zamandır kullanılan en yaygın davranış profili belirleme aracıdır. Glosis DISC i Türkçe ye ve Türk insanına uyarlayan ilk

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları PISA ARAŞTIRMALARI ve TÜRKİYE Yrd. Doç. Dr. Ergül Demir Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Ankara, 21 Kasım 2015 1 PISA Nedir? Uluslararası eğitim

Detaylı

PSİKOLOJİK SERMAYENİN ÇALIŞANLARIN DUYGU GÖSTERİMLERİ VE İŞE YABANCILAŞMALARINA ETKİLERİ: SAĞLIK SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA

PSİKOLOJİK SERMAYENİN ÇALIŞANLARIN DUYGU GÖSTERİMLERİ VE İŞE YABANCILAŞMALARINA ETKİLERİ: SAĞLIK SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2015, C.20, S.3, s.249-263. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2015,

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR?

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? Sefa ESEN Kurumsal Finansman Yönetmeni 1 Stratejik hedeflere ulaşmada stratejik plan çevriminin performans gözlemleme ve raporlama unsurları kurum tarafından

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

İş Yaşamında Çalışanların Duygusal Emeklerinin Örgütsel Sinizme Etkileri: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma

İş Yaşamında Çalışanların Duygusal Emeklerinin Örgütsel Sinizme Etkileri: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma Y.2014, Cilt 4, Sayı 2, ss.223-246 Y.2014, Volume 4, Issue 2, pp.223-246 İş Yaşamında Çalışanların Duygusal Emeklerinin Örgütsel Sinizme Etkileri: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma Memduh BEGENİRBAŞ

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011 TTI TriMetrix Kişisel Yetenekler Versiyonu D 1..2011 Türkiye Ana Distribütörü Barbaros Bulvari, Ertugrul Sitesi, No 133, Kat 5, Daire 11, 34349 BESİKTAS - ISTANBUL - TURKIYE +90 (212) 258 7625 / +90 (212)

Detaylı

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ Çalışma hayatı insan yaşamının vazgeçilmez bir parçasıdır. Günün en aktif döneminin yaşandığı çalışma ortamları,

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

Konaklama İşletmeleri Muhasebe Müdürlerinde Tükenmişlik Sendromu-II

Konaklama İşletmeleri Muhasebe Müdürlerinde Tükenmişlik Sendromu-II Prof. r. Ayten Ersoy Arş. Gör. Burcu emirel Utku Konaklama İşletmeleri Muhasebe Müdürlerinde Tükenmişlik Sendromu-II Prof. r. Ayten ERSOY Akdeniz Üniversitesi, İİBF Arş. Gör. Burcu emirel UTKU Akdeniz

Detaylı

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER KARİYER YÖNETİMİ Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER 7 KARİYER YÖNETİMİ Kariyer, bireyin mesleği ile ilgili pozisyonları, çalışma hayatı boyunca peş peşe kullanması ve organizasyonun üst kademelerine doğru ilerlemesidir.

Detaylı

Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır.

Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır. Değerli Sektör Yöneticileri; Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır. Otelcilik sektöründe çalışanların niteliklerini ve uzmanlaşmalarını

Detaylı

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Öğr. Gör. Kenan KARAGÜL, Öğr. Gör. Nigar KARAGÜL, Murat DOĞAN 3 Pamukkale Üniversitesi, Honaz Meslek Yüksek Okulu, Lojistik Programı, kkaragul@pau.edu.tr

Detaylı

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ 359 BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ Osman ÇİMEN, Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara, osman.cimen@gmail.com Gonca ÇİMEN, Milli

Detaylı

Ünite 1: İşyerinde Etkililik. Ünite 2: Liderlik Becerileri Geliştirme PEARSON İŞ PASAPORTU

Ünite 1: İşyerinde Etkililik. Ünite 2: Liderlik Becerileri Geliştirme PEARSON İŞ PASAPORTU PEARSON İŞ PASAPORTU Ünite 1: İşyerinde Etkililik 1 İşyerinde etkili davranış biçimlerinin anlaşılması 2 Etkili çalışma davranışlarının sergilenebilmesi 3 Kendi performansını değerlendirebilme 1.1 Çalışanların

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Ekim 2005 Cilt:13 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 427-436 SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİĞE YÖNELİK TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ Halil Coşkun ÇELİK, Recep BİNDAK Dicle

Detaylı

ANKET ÇALIŞMASI SONUÇLARI

ANKET ÇALIŞMASI SONUÇLARI Bölge Planı hazırlık çalışmaları kapsamında 29.04.2013-31.05.2013 tarihleri arasında Ajans web sayfasından yayınlanarak uygulanan elektronik anket çalışmasının sonuçları aşağıdadır. Önem Performans Analizi

Detaylı

Akademik Başarıyı Yordamada Psikosomatik Belirtilerin Rolü

Akademik Başarıyı Yordamada Psikosomatik Belirtilerin Rolü 716 Akademik Başarıyı Yordamada Psikosomatik Belirtilerin Rolü Eylem Şimşek, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ekocarslan@yahoo.com Özet Bu çalışmanın amacı, bireyin deneyimlediği psikosomatik

Detaylı

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU 2014 ÖNSÖZ Eğitim Bilimleri Enstitüsü 13/11/2010 tarih ve 27758 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2010/1053 Sayılı

Detaylı