ANKARA MEYDAN MUHAREBESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA MEYDAN MUHAREBESİ"

Transkript

1 ANKARA MEYDAN MUHAREBESİ 28 Temmuz 1402 Muharebe hakkında kapsamlı araştırma ve muharebe alanının tetkiki için düzenlenen saha gezisi notları 28 Temmuz 2009 Salı Abdullah Turhal Altar Maket 2009

2 ANKARA MEYDAN MUHAREBESİ 28 Temmuz 1402 Muharebe hakkında kapsamlı araştırma ve muharebe alanının tetkiki için düzenlenen saha gezisi notları 28 Temmuz 2009 Salı Abdullah Turhal Altar Maket Her hakkı Altar Maket e aittir, izinsiz kopyalanamaz. Tüm fotoğraflar, aksi belirtilmediği sürece, yazar tarafından çekilmiştir. Kaynak göstermek kaydıyla, burada yer alan görüş, bilgi ve resimlerden araştırmalar ve kişisel kullanım için faydalanılabilir. Reepprraaees seennt taa Vitaamm Tuuuumm pprroopprri iuumm Muunndduumm aaeeddi ificcaa

3 İÇİNDEKİLER - Giriş BÖLÜM I: - Muharebe öncesi siyasi ve askeri ortamın incelenmesi - Kuyrukluyıldız meselesi BÖLÜM II: - Tarafların harekete geçmeleri - Tarafların son hazırlıkları - Muharebe meydanının arazi özellikleri BÖLÜM III: - Muharebe günü - Muharebe meydanında tarafların aldıkları düzen ve önde gelen komutanlar - Muharebenin sonuçlanması ve sonrası BÖLÜM IV: -28 Temmuz 2009 izlenimleri BÖLÜM V: - Atatürk ün Ankara Meydan Muharebesi ne özel ilgisi ve General Ömerhalis in eseri SON SÖZ EK I: Kronoloji EK II: Haritalar Harita I: Meydanın coğrafi ve topoğrafik özelikleri Harita II: Tarafların meydana geliş yolları Harita III: Tarafların meydanda muharebe düzenleri Harita IV: Muharebe öncesi ve sonrası Osmanlı devleti Harita V: Timur un yendiği devletler ve diğer savaşları EK III: Önemli kişiler EK IV: Muharebe meydanındaki yerler sözlüğü EK V: Takip ettiğimiz güzergah EK VI: Savaş oyunu için kısa not Kaynaklar

4 O sıcak, uzun ve ateş gibi yakıcı günde nice değerliler düşmüş, nice bahadırlara ölüm komutanı hiçlik yolunda rehber olmuş, zırh, miğfer ve kellelerle ceng meydanı dolup taşmış, askerlerin kanlarıyle her yer al olmuştu. Öyle bir uğraş oldu ki, gökyüzünün at koşturan yiğidi, dönen dünya denilen bu ablak taya yiğitçe bindiği gündenberi buna benzer bir savaş, öyle uğraş, öyle döğüş görmüş değil idi. Hoca Sadettin Efendi nin Ankara muharebesini 1580 lerde tasviri Hoca Sadettin Efendi, Tacü t- Tevarih, Hazırlayan İsmet Parmaksızoğlu, Kültür Bakanlığı, 1992, Cilt 1, s 272 Timurlulara ait bir savaş maskesi Kaynak: Turks, Royal Academy of Arts, London 2005, s 208

5 GİRİŞ İçinde bulunduğumuz yıl, dünya savaş tarihinde, tüm zamanların en büyük meydan muharebelerinden biri olan, Türk ve dünya tarihi için oldukça önemli, Ankara meydan muharebesi nin 607. yıldönümüdür. Tüm dünya savaş tarihi içinde tek bir meydan muharebesinde, her iki taraftan 250 bine yakın muharibin katıldığı muharebe sayısı çok azdır. Bu muharebe sadece muharip sayısının çokluğu açısından değil, iki orduya komuta eden iki büyük kumandanın varlığı dolayısıyla, bu iki askeri ve siyasi dehanın birbirinine karşı izlediği titiz ve ustalıklı taktikler, arazi, insan ve diğer tüm imkanların kullanılmasındaki maharet dolayısıyla da oldukça önemlidir. Tüm bunların yanı sıra, yaşadığımız şehir olan, Ankara da, yanı başımızda gerçekleşmiş olmasından dolayı bu önemli muharebeyi kapsamlı bir biçimde incelemek, muharebe meydanını ve fiziki şartları tetkik ederek resim ve gözlemlerimizle Ankara halkı ve Türk savaş tarihi meraklıları ile paylaşmak istedik. Muharebe bilindiği üzere 28 Temmuz 1402 tarihinde gerçekleşti. Biz de bu tarihte, muharebenin gerçekleştiği tarihten 607 sene sonra, 28 Temmuz 2009 Salı günü muharebe meydanını ziyaret ettik, araştırmamızı ve gözlemlerimizi sizlerle bu çalışma vasıtasıyla paylaşmak istedik. Gelişmiş kültürler bugünlere nasıl geldiklerini, yaşanan bu günlerin kolay kazanılmadığını bildiklerinden geçmişlerinde meydana gelmiş olayları merak eder, inceler ve gereken saygıyı gösterir. Savaş tarihi çalışmalarında saha çalışmaları oldukça önemlidir. Dünyanın pek çok yerinde, muharebelerin yıldönümlerinde, insanlar toplanır ve atalarının yüzyıllarca yıl önce kendileri için gösterdikleri çabayı, döktükleri teri, kanı ve bu uğurda onların kaybettiği değerli hayatlarını anarlar. Onlar gibi giyinir, onların hatırasını günümüzde kısa süre de olsa canlandırırlar. Dünyanın gelişmiş toplumlarının kendileri için önemli muharebe alanlarında yürüttüğü kapsamlı arkeolojik araştırmalar o muharebe hakkında çarpıcı bulgular vermektedir. Tarihçiler için son derece önemli olan bu buluntular ise o muharebenin çok daha iyi anlaşılmasına, genç nesillere daha iyi anlatılmasına sebep olmaktadır. Elbette, anlamak ve anlatmak gibi bir kaygınız yoksa, orası sizin için sadece bir toprak parçasıdır ve yakın zamanda kurnaz bir müteahhitin üzerine dikeceği çirkin beton yığınlarını izlemekten başka çareniz yoktur. Altar Maket olarak, mütevazı imkanlarımızla, faaliyet gösterdiğimiz yere km mesafede olmuş, tarihin en muzzam meydan muharebelerinden birini en azından sizlere anlatabilmek istedik. Ankara, bazılarının iddia ettiği gibi, hiçbir cazibesi olmayan, sıkıcı bir şehrin ötesinde, tarih boyunca gizemli ve önemli bir şehir olmuştur. Hem Osmanlı devleti, hem de Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluşunda çok büyük rol oynayan, gizemlerini haykırmayan, saygıyı hakeden bir şehirdir. Umuyoruz sizde bu şehre ve tarihine farklı bir gözle bakabilir, gizemlerini anlamak için biraz hareketlenerek çaba göstermeye başlayabilirsiniz. Abdullah Turhal Konutkent, Ankara 2 Ağustos 2009

6 Bu meydan savaşında öyle bir ceng, öyle bir uğraş, öyle bir tokış oldu ki, kamış gibi düz olan kalem, onu açıklamak isterken büküldü. Açık açık konuşabilen dil, anlatmaya kalkıştığında sürçtü. Hayal gücü ise, bu savaşı tarife mecal getiremedi. Savaş katılanların çokluğundan kimse nefes alamayacak hale geldiğinden, gök kubbe bir patlama olacağı korkusu ile kuşkulandı. Düşmana dalan yiğitlerin çığrışları, döğüş ve tokış meydanındaki arslanların naraları, davul ve ok sadalarına katılmış, savaş gereçlerinin çarpışmalarından çıkan sesler, işin sonunun geldiğini bildiren tellalların dehşet verici bağrışlarını bastırmış, göklere yükselen bir gümbürtü, yer küresini titreten bir hal almıştı. Uçan oklar, dilleri kesen kılıçlara döndü. Yayların gerilmesiyle kuvvetlerini göstermeye başlayan temrenler, yüzlerini düşmanın yüreklerine çevirdiler. Keskin kılıçlar, hindu dalgıçlar gibi zırh deryasına dalıp, hayat incisini araştırmaya başladılar. Buldukları incileri yiğitlerin kanlarıyla avladılar. Yürek paralayan oklar, uzak görüşlü düşünceler gibi kötü günlü düşmanın ciğerine gidip gelmekteydiler. Taşları paralayan kargı, değeri düşük düşmanın sıkkın gönlünde ince fikirler gibi delikler açmakta idi. Savaşın kaldırdığı toz, mavi göğü öyle bulamıştı ki, güneş bu karanlıkta cengi seyretmekten kalmış, kuşlar gibi uçan atlara binmiş yiğitlerle gökler sağır olmuştu. Dönen felek kendini kaptırmış dönmekten başı dönmüş, dünyada kan görmekten hastalanarak, safrası bulanmıştı. Bu savaş meydanı sanki bir eylenti meclisiydi ki, ecel sâkisi kızgın dolular sunmakla cenge giren yiğitleri serhoş etmiş, uğraş dolulariyle mest olan gönüller, ruhlara meyil göstermeye başlamışlardı. Kan selleri, direnen bir nice bahadırı yokluk vadisine sürükleyip götürmüştü. Yiğitlerin sert hamleleri ile savaş ateşi, iyice çevreyi sardı. Rüstem in saldırı kıssaları bundan sonra artık değerini kaybetti. Ölüm melekleri ruhları derlemek için o kadar acele etmekteydiler ki, ruh cevheri cisim kalıbında yeni bir oluşum geçiriyormuşçasına, ikinci bir saniye daha kalmak imkanını bulamıyordu. Hoca Sadettin Efendi nin Ankara muharebesini 1580 lerde tasviri Hoca Sadettin Efendi, Tacü t-tevarih, Hazırlayan İsmet Parmaksızoğlu, Kültür Bakanlığı, 1992, Cilt 1, s

7 BÖLÜM I: MUHAREBE ÖNCESİ SİYASİ VE ASKERİ ORTAMIN İNCELENMESİ Osmanlı, Osman Gazi nin soyundan gelen, birbirinden yetenekli ve kararlı liderlerle 14.yy boyunca hem Batıya hem de Doğuya doğru genişleyerek ve askeri ve siyasi gücünü ispatladı. Aynı dönemde, Osmanoğulları Anadolu ve Balkanlarda gücünü artırırken, daha doğuda, Maveraünnehir de başka bir Türk devleti gücüne güç katmaktaydı. Timur isimli büyük komutan ve devlet adamının önderliğindeki devlet güçlenerek büyüyor, aynı Osmanlılar gibi gün geçtikçe kontrolü altındaki alanı genişletiyordu. Timur, 1368 yılında başa geçti. Timur etrafındaki dağınık vaziyetteki Türk ve Moğol boylarını birleştirmede başarılı oldu ve askeri yeteneklerini bu güçle birleştirerek yedi sene zarfında İran ı, 1378 de, nüfuzu altına aldı ve buradan Azerbaycan ve Irak a yönelerek buraları da ele geçirdi.. 1 Bu başarılardan sonra yüzünü doğuya dönerek Hindistan seferi sonunda 1399 da tüm Kuzey Hindistan ı ele geçirdi. 2 Böylelikle Timur, kendi devleti çevresinde bulunan dört Türk devletinden ikisini yenmeyi başarmıştı (Hindistan Türk Hakanlığı ve Rusya ya hakim olan Altınordu devleti). Üçüncü devlet Mısır daki Memluk sultanlığı ise Timur un baskısı altındaydı ve bu baskı sonucu ismen Timur a tabiiyetlerini bildirdiler. Sona kalan dördüncü devlet ise Osmanlı Devletiydi ve artık Timur un hedefinde Osmanoğulları vardı. 3 Hint seferinden sonra tekrar Batıya dönen Timur Osmanlı sınırlarına dayanmıştı senesinden itibaren Timur, Osmanlı sınırları içindeki yerleri şiddet kullanarak işgal etti ve Osmanlı ile sürtüşme başladı. Timur un önünden kaçan, Osmanlı Sultanı Yıldırım a, Yıldırım dan kurtulmak isteyen, Timur a yöneldi. Anadolu da halen bir birlik sağlanamamış olduğundan farklı beylikler ve liderleri tehlikeli bir oyunla iki büyük devletin birbirine girmesine zemin hazırlayıcı bir çabaya girdiler. Sivas ı büyük şiddet kullanarak yıkan Timur a karşı Yıldırım ın öfkesi büyüktü. 4 Bu sebeplerden dolayı iki lider arasında mektuplaşmalar başladı. Önce birbirine hürmetle başlayıp somut isteklerin karşı tarafa iletildiği bu mektuplaşmalarda giderek kontrolden çıkıldı ve sert ifadeler ve hakaretler kullanılmaya başlandı. 1 İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt 1, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, s a.g.e., s Tahsin Tunalı, Ankara Savaşı, Hayat Tarih Mecmuası, Ocak 1972, s 34 4 Timur un Sivas ta yaptıkları için bakınız, Vilayetlerimizin Tarihi: Sivas, Hayat Tarih Mecmuası, Aralık 1967 eki, s

8 KUYRUKLUYILDIZ MESELESİ Her ikisi de dönemin en gelişmiş askeri siyasi ve bilimsel olanaklarına sahip olan bu iki güç ve başlarındaki iki büyük komutan, muharebe meydanına gelmeden önce 1-2 yılı bulan hazırlıklar yapmışlardır. Pek çok konu yanında, yıllarında dünyadan geçişi haftalarca izlenmiş olan bir kuyrukluyıldız da değerlendirilmiştir. Bu bölümde bu oldukça ilginç konudan kısaca bahsedeceğiz. İnsanoğlu, gökyüzüne varolduğundan beri ilgi duymuş ve eski çağlardan beri gökyüzünü ve yıldızları gözlemlemiş, hareketlerini anlamaya ve yaşadıkları dünyadaki gelişmelerle bunların hareketleri arasında bir bağ kurmaya çabalamıştır. Nadir bir gök olayı olan, ve özellikle dünyadan çıplak gözle bile görülebilen bir kuyrukluyıldızın insanoğlunun dikkatinden kaçması elbette düşünülemez. Eskiden beri kuyrukluyıldızların bazı milletler, devletler için dost bazılarına ise felaket getiren bir haberci olduğu düşüncesi varolmuştur. Örneğin, kuyrukluyıldızların en meşhurlarından biri olan, 75.5 yılda bir dünyamızdan görülen Halley kuyrukluyıldızı, pek çok Avrupalı nın gözünde bir felaket habercisi ve Türklerin dostu olduğu inancı ortaçağda kaydedilmiştir. Papa Calixtus III, 1456 yılında, kuyrukluyıldıza, şeytana ve Türklere karşı tüm hristiyanları duaya çağırmıştı. 5 İşte, yıllarında, dünyadan haftalarca izlenen bir kuyrukluyıldız da bu tür bir karmaşanın ve heyecanın sebebi olmuştur. Hammer bu kuyrukluyıldız hakkında şöyle yazmıştır: gökyüzünde ziyası dört on uzunluğunda görünür- gayet cesim bir kuyrukluyıldız belirdi ki batıdan doğuya gidiyordu. Bu gök hadisesi üç ay bütün kürre-i arzı tenvir etti...asya ve Avrupa kara memleketlerinin bütün kavimleri bundan dehşete düştüler. Rumlar [Bizans] bu yıldıza Lampadius (Hamil-i Fevânis, Fanuslar hâmili) adını vererek doğuda kanlı muharebelere alamet sayarlardı. 6 Timur a yakın olan, onun sırdaşı ve ona en zor konuları uygun dille söyleyebilen tek kişi olan Şemseddin el-maligi, henüz savaş kararını vermemiş olduğu düşünülen Timur u böylesi bir karşılaşmadan vazgeçirmek için ona Bu konuda düşünmek ve genellikle acele etmemek, anlayış ve yücelik bakımından hatalı sayılmaz. Hele Hamel 7 burcunda kendini gösteren kuyrukluyıldız hükmü üzerinde yıldızlardan anlayan kişiler kuşku duymaktadırlar. Kimi bu yıldızın bizim tarafa destek olacağını söylerse de kimisi de aksini söyler. demiştir. 8 Bu sözler Timur u tatmin etmedi ama yine de şüphe duyduğu noktalar üzerinde başka alimlere danıştı. Onun için önce anılan kuyrukluyıldızın hükmü nedir onu anlamaya istek 5 Refik Özdek, Merhaba Halley: Uzay ve Kuyruklu Yıldızlar, Tercüman Aile ve Kültür Kitaplığı, İstanbul 1986, s 55 ve 59 6 Joseph von Hammer Purgstall, Büyük Osmanlı Tarihi, Sabah Yayınları, s Arap bilginlerin Koç takımyıldızına verdikleri ad. Aslen hamel kuzu anlamına gelir. Bakınız Mustafa Pultar, Yıldız Adları Sözlüğü, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2007, s 45 8 Hoca Sadettin Efendi, Tacü t-tevarih, Hazırlayan İsmet Parmaksızoğlu, Kültür Bakanlığı, 1992, Cilt 1, s 256

9 gösterdi. Yıldız bilim alanında en bilgili, takvim tertip etme fenninde üstad olup, bu alanlarda kurallar koyacak kadar bilgisi geniş olmakla şöhret yapmış bulunan Abdullah-i Lisan adındaki yıldızlar bilginini getirtip bu yılın doğuş özelliklerinden ve kuyrukluyıldızın getirdiği hükümlerden bilgi aldı. Abdullah-i Lisan, onun bahtının çok güçlü bulunduğunu ve Hamel burcunda batı yönünde doğan kuyruklu yıldızın Kayserin [Rum İmparatoru yani Yıldırım Bayezid] delil olduğunu açıkladı ve bu sözlerini Mağrib hakimlerinden Muhyiddin-i Magribinin yazmış olduğu eserlerle destekleyince artık ikna oldu ve şüphelerinden arınmış olarak savaş hazırlıklarının başlamasını emretti (Hicri 804 miladi 1401). 9 Timur ve komutanları bunun, artık batıda mutlaka zafer kazanacaklarına işaret olduğunu kabul ettiler. 10 Bu kurnazca yorum Timur ordusunun moralinin artmasına sebep olmuş ve bu açıklama here yere yayılmıştır. Ordu, Osmanlı ordusu ile karşılaşmak konusunda isteksizdi, Osmanlı diğer düşmanlara benzemiyor, ordusu ve askerleri diğerleri gibi meydanı bırakıp kaçacak veya kendi ordularının sayıca üstünlüğünden etkilenmeyecek kadar yaman bir orduydu. Kuyruklu yıldız da bunun üzerine gelince hoşnutsuzluk daha yaygın olarak dillendirilmeye başlanmıştı çünkü garpte görünen hacer-i semavilerin 11 şarktan gelen bir orduya felaket getireceği söyleniyordu. 12 Fakat Timur un kararları kendisinin aslında çok önceden kararını verdiği stratejisine ve siyasi niyetlerine dayanıyordu ama ordu içindeki maneviyatı görmezden gelemezdi. Başka birini buldu ve o da yaşlı ve kurnaz biri olduğundan ona eski bir Arapça yazı bulduğunu ve orada hayvanlar bürcünde bir haceri semavi görünürse bunun şarktan gelen ordunun garpteki orduyu mağlup ve hükümdarını esir edeceğine alamet telakki edilmesi gerektiğinin yazdığını söylemişti. 13 Bu da elbette istenen etkiyi göstermiş ve ordunun maneviyatı yükselmiş ve savaşa hazır hale gelmişti. 14 Burada Timur un karmaşık karakteri ve çevresindekiler ve kendinden sonrakiler tarafından bazen çelişki gibi görününen hareket tarzını anlamak önemlidir. O kimi zaman batıl şeylere inanır gibi görünür fakat kritik anlarda inandığını ve bildiğini yapar ve batıl görününe inançları reddederdi. 15 Buna güzel bir örnek Delhi muharebesi öncesinde yaşanmış ve kayıtlara girmiştir. Muharebe öncesi müneccimleri ona hücum için şartların uygun olmadığını söylemeleri üzerine o ne sürur, ne keder, ne saadet ne de felaket yıldızların hükmüne tabii değil ancak semai isimlerin ve insanların haliki olan Allahın takdirine bağlı demiş ve yıldızların durumları ve yaklaşmalarına asla ehemmiyet 9 a.g.e., s Hammer, s Aslen gök taşı anlamına gelir. 12 Melzig, Ankara Meydan Muharebesi, Çituri Biraderler Basımevi, İstanbul 1941, s a.g.e., s Osmanlı tarafında kötüye alemet bir olay morali düşürmüştü. Çubuk ovasına geldiklerinde Sultan ın çadırı yani otağı kurulurken, Bayezid in çadırı devrilmiş ve üç er ölmüştür. Rüzgar olmadan ve görünürde kimse dokunmadan olan bu olay kötü bir işaret olarak değerlendirilmiştir. Bakınız Şerif Baştav, 16. asırda yazılmış Grekçe anonim Osmanlı tarihi ( ), Ankara Üniversitesi DTCF Yayınları, Ankara, 1973, s Yusuf Ziya Özer, Timur un yaptığı işlere toptan bir bakış, Belleten, Türk Tarih Kurumu basımevi, Ankara, 1945, Cilt IX, s 458

10 vermeyip gereken tedbirleri hakkıyla aldıktan sonra planladığını gerçekleştirmede bir an bile tereddüt etmeyeceğini söylemiştir. 16 Timur son derece büyük bir komutan olarak her türlü bilgiyi istemiş ve sonunda kendi süzgecinden geçirerek ve çoğu zaman amaçlarını gerçekleştirmek yolunda kendisine yardımcı olacaksa sonuna kadar bunları kullanmış, her şeyden önemlisi büyük bir asker olarak her zaman ordusunun askeri açıdan hazır olmasına, stratejik ve taktik üstünlüğü elde etmeye gayret etmiştir. Müneccimleri dinlemiş, yıldızları incelemiş ama en son hareketi kendi istediği gibi yapmıştır. 16 a.g.e., s 458

11 BÖLÜM II: TARAFLARIN HAREKETE GEÇMELERİ Eli altında kalabalık bir ordu ve zengin bir varlık varken kötülük isteyen düşmanları ile karşılaşmaktan, savaşa tutuşmaktan kaçınmadı, [Yıldırım] cihanda tek kalmak için kanatlarını açtı ve uçtu. 17 Yıldırım dan mektuplarına sert cevaplar alan Timur un aslında almayı beklediği karşılık da buydu. Son derece tecrübeli ve kurnaz olan Timur, mektuplaşmalarla hem zaman kazanıyor hem de savaşın getireceği ağır vebali tamamiyle Yıldırım ın üzerine yıkabileceğini düşünüyordu. Yıldırım veya Timur mektuplaşmalarında ne derlerse desinler artık iki ordunun karşılaşması kaçınılmazdı. Yıldırım Bayezıd, askeri yeteneklerini savaş alanında fazlasıyla göstermiş, son derece zeki, ordusunu iyi tanıyan, ordusunu etkili sevk ve idare edebilen bir komutandı. I. Kosova Savaşında babasının emrinde ve 1396 da Niğbolu da kendi komuta ettiği Ordû-yi Hümâyûn la, Avrupa nın seçme askerlerinden oluşan büyük orduyu yenmeyi başarmıştı. Doğal olarak tüm Avrupa ordusunu yenen biri olarak ordusuna ve kendisine güveni tamdı. Yıldırım, ordusuna tam hakim, her emri anında en uçtaki savaşan birimlere dahi ulaşan, düşmanın her hareketi hakkında günler öncesinden bilgi toplama ağına sahip, araziyi kendi ordusu yararına etkili olarak kullanabilen ve en önemlisi kendisi de inançla savaşan ve zafere inancı tam olan mert bir savaşçı liderdi. Yukarda Yıldırım için saydığımız, bir orduya hükmetmek ve zafer kazanmak için gereken tüm özellikler, Timur da da vardı. Timur da hayatı boyunca savaşmış hem kişisel hem de kumanda ettiği ordusuyla başarılar kazanmış, gururlu, düşmanını çok ince analiz etme ve güçlü-zayıf yanlarını ortaya çıkarma becerisine sahip, muharebe alanında emirlerini eksiksiz uygulatabilen ve muharebe hazırlıklarını muharebe alanına çıkmadan başlatıp düşmanın tüm hareketlerini önceden haber alabilen yetenekli bir savaşçı liderdi. Bahsettiğimiz kritik özelliklerin pek çoğu Yıldırım ın Batı daki düşmanlarında yoktu. Timur da Doğu da, Yıldırım vasıflarında bir düşmanla karşılaşmamıştı. İki lider, birbirlerinin hareketlerini temkinli bir şekilde anlamaya çalışıyor ve yanlış bir harekette tüm kazanımlarını kaybedeceklerinin farkında olarak birbirlerini gözlüyorlardı. Timur etkili ve geniş bir haber alma sistemi kurmuştu. Sınırlarında, yerleşim birimlerinde haber katiplikleri vardı ve bunların görevi bölge halkının ve sınır ötesindeki düşmanların durumlarını, önemli gelişmelerini kendisine bildirmekti. 18 Bu bilgiyi toplamakla ve bildirmekle yükümlü haberci yanlış yaparsa ölümle cezalandırılırdı. 19 Haber alamadığı 17 Hoca Sadettin Efendi, s Mahmut Esat Bozkurt, Aksak Demir in Devlet Politikası, Kaynak Yayınları, İstanbul 2005, s a.g.e., s 44

12 zamanlarda Timur acele hareket etmez beklerdi. Nitekim, Sivas ı yıktıktan sonra daha Batı ya Osmanlı üzerine yürümedi çünkü bu casus teşkilatı vasıtasıyla tatmin edici haberler alamamış ve çok çekindiği Yıldırım ın ordusu hakkında bilgi edinememişti. Timur un bildiği bir şey daha vardı. Elindeki kuvvetler, düzenli ve disiplinli Osmanlı ordusuna yetmeyebilirdi. Bu sebeple, Yıldırım la karşılaşmadan önce Orta Asya dan en etkili ve güçlü birliklerini Anadolu ya getirmeye çalışıyordu. 20 Nihayet, ordusunu bu seçme birliklerle takviye eden ve diğer tüm şartların artık Yıldırım la karşılaşmak için uygun olduğunu düşünen Timur, Yıldırım a onun kabul etmesinin mümkün olmadığını bildiği, kendi ağır isteklerini ileten bir mesaj yolladı. Kaçınılmaz noktaya gelinmişti ve iki tarafın orduları harekete geçti. Bursa dan yola çıkan Ordû-yi Hümâyûn iki koldan yürüyerek Ankara önlerine geldi. Yıldırım daha doğuya ilerlemeden ordu ağırlıklarının bir kısmını Ankara kalesinde bıraktı ve süratle doğuya ilerledi. Timur da harekete geçti ve birliklerini Sivas üzerine yürüttü. Habercileri kanalıyla artık bilgi almaya başlamıştı, Osmanlı ordusunun hareketlerini takip edebiliyordu. 21 Yıldırım, Timur un Sivas ta olduğunu öğrenince buraya yürüdü. İki ordunun öncüleri Sivas ile Tokat arasında sıcak temas sağladılar fakat, Timur, Yıldırım ın bu dağlık bölgede geçitleri önceden tuttuğunu bildiği için bu yöne yüklenmedi ve Kayseri istikametine yürüdü. Timur oldukça ihtiyatlı ve ağır bir ilerleyişe geçti. Yıldırım, Timur u istediği nispeten dağlık alana çekemeyince o da ordusunu yavaşça geldiği istikametten geri çekmeye başladı ve iki ordu doğu batı hattında birbirlerine parelel olarak Ankara istikametine yürüdü. Yıldırım ı kendi peşinden gelmesine uğraşan Timur, duruma hakim Osmanlı sultanını bu tuzağına düşüremedi. Kırşehir e doğru yürüyen Timur, Yıldırım ın üzerine doğru geldiğini öğrenince telaşa kapıldı ve süratle Ankara ya yürüdü. Ankara kalesini kuşattı ve Ordû-yi Hümâyûn un kendi geldiği istikametten, yani güney doğudan, geleceğini hesaplayarak bu yönde düzen aldı. Fakat, Yıldırım önderliğindeki Ordû-yi Hümâyûn Timur un hiç beklemediği bir süratte karşısına çıktı. İşin Timur açısından en dehşet verici yanı, Ordû-yi Hümâyûn un kendi beklediği güney doğu yönünden değil, hiç beklemediği kuzey doğu yönünden karşısına çıkması oldu. Ordû-yi Hümâyûn kuzeyden gelmiş ve Çubuk Ovasındaki Melikşah köyünde ordugah kurmuşlardı. 22 Emir Timur ve büyük ordusu baskına uğramıştı. Bu durum Timur u telaşa düşürmüştü. Yıldırım askeri dehasını ve süratini bir kez daha göstermişti. Tüm komutanları hemen Timur ordusuna saldırıp dağıtmayı teklif ettiyse de Yıldırım, bu önerileri reddetti ve Timur u mertçe yenmek istediğini söyleyerek orduların düzenlerini alarak nizami bir şekilde savaşmalarını arzu ettiğini söyledi. Görünen ve çok sık zikredilen bu açıklamanın ötesinde, tamamıyla askeri zeka ile davranan Yıldırım yüksek ihtimalle yorgun ordusunu dağınık biçimde Timur un üzerine aceleyle sürmek istemedi ve çok önceden belirlediği 20 Uzunçarşılı,, s a.g.e., s a.g.e., s 310

13 ve kendisine çok büyük avantaj sağlayacağını düşündüğü, Timur un tüm taktik üstünlüklerini yok edecek şekilde olan, kendi belirlediği kapana saldırmasının kendisi ve ordusu için daha uygun olacağını düşündü. Timur ise süratle ordusuna muharebe düzeni aldırdı. Gece çok gergin bir bekleyişle geçti. Nihayet, ertesi sabah, muharebe alanında iki büyük Türk ordusu, iki büyük Türk hükümdarı önderliğinde savaşa hazırdı. Yıldırım ordugahını Melikşah köyünde kurmuş, Timur ise Saray köyünün yakınlarında ordugahını kurmuştu. 23 Timur un su kaynaklarına hakim olduğu ve Ordû-yi Hümâyûn un su sorunu çektiği bildirilir. 24 Bazı kaynaklar, Yıldırımın kafasında, aynı Niğbolu da olduğu gibi, süratle düşmanı geri atıp işini kati suretle bitirmenin olduğunu bu yüzden, su temini için dere yatakları ile uğraşacak zamanı ayırmayı gerekli görmediğini iddia eder ki bu doğru olabilir, zira Yıldırım, 6 sene evvel Avrupa nın seçme ordularına indirdiği yıldırım hızında ve yıkıcılığında darbeyi, Timur ordusuna da indirebilmeyi umuyordu Mufassal Osmanlı Tarihi, İskit Yayınevi, Şehir Matbaası, İstanbul 1957, s Mehmed Neşri, Neşri tarihi, Cilt 1, Kültür ve Turizm bakanlığı Yayınları, Ankara 1983,s Bu tür bir iddia için bakınız Herbert Melzig, Ankara Meydan Muharebesi, Çituri Biraderler Basımevi, İstanbul 1941, s 29

14 TARAFLARIN SON HAZIRLIKLARI Taraflar Çubuk Ova sında düzenlerini aldılar. İki ordunun mevcudu hakkında pek çok görüş verilmesine rağmen, Timur un topladığı ordunun 160 bin, Ordû-yi Hümâyûn un ise 70 bin kişiden oluştuğu yaklaşımı akla yakındır. 26 Timur ordusu ağırlıklı olarak süvarilerden oluşmuş, oldukça süratli ve hareketli kuvvetlere sahip bir güçtü. Ayrıca, Timur 32 adet savaş filine sahipti. 27 Fillerin nazik kısımları zırhlarla örtülü idi. 28 Bu kuleli ve son derece süslü koşumları olan fillerin üzerinden ok ve ateşler atıldığı aktarılmıştır. 29 Filler üzerinden nasıl ateş açıldığı konusu net değildir, kimi kaynaklar ateş toplarından kimileri ise patlayan kumbaralardan bahseder. 30 Okçular ve ateş topları ile donatılmış bu fillerle Osmanlı ordusundaki piyadeleri ezmek ve süvarilerin atlarını ateşle korkutmak hedeflenmişti. 31 Fil görmemiş Osmanlı atları müthiş ürkmüştü. 32 Timur ordusunda fillere önem vermiş bir komutandı. Savaş alanında fil kullanmanın tüm zorluklarına rağmen Anadolu ya kadar bunları getirmişti senesinde Timur u ve ülkesini ziyaret eden İspanyol elçiye göre muharebede bir fil [Timurluların gözünde] bin piyadeye bedel sayılıyordu çünkü filler hücum ettiler mi her rastladıklarını çiğneyip geçiyor, yaralandıkları zaman da çılgınca harb ediyorlardı, fillerin dişleri kesilerek uçlarına kılıç gibi silahlar dikiliyordu ve filler bunlarla saldırınca ortalığı kasıp kavuruyorlardı ayrıca filler üç gün bir şey yemeden harb edebiliyorlardı Uzunçarşılı, s Johannes Schiltberger, Türkler ve Tatarlar arasında ( ), İletişim Yayınları, İstanbul 1995, s Tahsin Berkman, Harp Tarihi, Harp Okulu Basımevi, 1949, s İsmail Hami Danişmend, İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, Cilt 1, Türkiye Basımevi, İstanbul, 1947, s 130, Justin Marozzi, Timurlenk, Yapı Kredi yayınları, Istanbul 2005, s Tunalı, s 37 ve Caroline Finkel, Rüyadan İmparatorluğa Osmanlı, Timaş Yayınları, İstanbul 2007, s Danişmend, s 130, Bozkurt, s ve Finkel, s Tunalı, s Ruy Gonzales De Clavijo, Timur Devrinde Kadis ten Semerkand a Seyahat, Kesit Yayınları, Ocak 2007, 158 ( ve sayfa 131 ve 152) ve İspanyol elçisi Clavijo nun Semerkand Sefaretnamesi, Hayat Tarih Mecmuası, Ağustos 1967, s 22. Aslında tüm savaş tarihine bakıldığında fillerin muharebede kullanımının oldukça sınırlı kaldığı görülür. Temel olarak fili savaşta kullanmak zordur. Bakımı, beslenmesi ve üreme zorlukları gibi büyük sorunların yanında fil gibi barışçıl doğaya sahip bir canlı, muharebe alanının kaosu, gürültüsü, kokusu ve hareketinden kolayca paniğe kapılabilir ve kendi ordusu dahil, önüne gelen tüm insan, mevzi, ordugah gibi şeyleri ezerek kaçabilirdi. Yaralandığı zaman da aynı durum geçerliydi, gördüğü en kısa yoldan alanı panik halinde terk etmeye çalışan yaralı bir fil, kendi ordusunu ezerek düşmanın önünü açabilirdi. Bu sebeplerden dolayı, antik çağlardan beri savaşlarda fil kullanımı oldukça sınırlı kalmıştır.

15 MUHAREBE MEYDANININ ARAZİ ÖZELLİKLERİ Bakınız...Yıldırım, Demir i öyle bir kıskaç içine almış ki, bu kıskaçtan Demir den başka kumandan sıyrılıp çıkamazdı. Harita üzerinde Ankara muharebesini değerlendiren Mareşal Gazi Mustafa Kemal in değerlendirmesi. 34 Muharebe meydanını belirleyen Yıldırım Bayezid olmuştu ve bu dahi asker, daha önce de ispat ettiği gibi coğrafi şartları, araziyi kendi ordusu lehine ve düşman aleyhine çok etkili kullanabildiğini bir kez daha gösterdi. Büyük asker Atatürk ün harita üzerinde inceleyerek çevresindekilere söylediği sözler tam olarak gerçeği yansıtmaktaydı. Yıldırım, Timur u beklemediği bir anda, beklemediği bir istikametten baskına uğratmış ve çok hareketli atlı birliklerden oluşan, kendi ordusundan sayıca çok üstün Timur a karşı kendi ordusu için en elverişli şartları oluşturan bir alanda muharebe yapmaya mecbur etmişti. 35 Muharebe alanı geniş bir düzlük olan Çubuk Ovası nda olmuştu. Muharebe alanın doğusunu Çubuk Çayı sınırlıyordu. Alanın batısında ise Karabayır Dağı ve Mire Dağı uzanıyordu. Bu bölgedeki en yüksek dağ 1611 rakımlı Mire Dağı idi. Mire Dağının daha batısında Ova Çayı akmaktaydı. Mire Dağının hemen yakınında Böğrek Tepeleri ve Çalkaya tepesi bulunuyordu. Muharebe alanın en kuzeyinde, kuzey sınırını Çataltepe (Yarbayırları) oluşturuyordu. Melikşah köyündeki Hamam Tepesi ise güneye doğru tüm ovaya hakim bir tepeydi. İşte Yıldırım ordugahını buraya kurmuştu. Timur ise güneyde ovanın alt kesiminde bulunuyordu. Timur da ordugahını buraya kurmuştu. Yıldırım, hasmını iyi analiz ettiği için kafasında tasarladığı ideal muharebe alanı şu şartlarda olmalıydı: - Timur un çok sayıdaki süvarilerinin kendi ordusunun yan ve gerilerine sarkmasına izin vermemeli, 34 Bozkurt, s Tarihte burada meydana gelmiş önemli bir muharebeden daha bahsedilir. Hammer a göre Ankara nın kuzey batısında vaktiyle Pompey in Stella tepesi eteğinde Mitridat ordusuna galip geldiği mevkide Bayezid ve Timur karşı karşıya gelmişlerdir. Hammer, s 359. General Ömer Halis de kitabında bu konuyu dikkate almış ve 1929 senesinde Ankarayı ziyaret eden ve tetkiklerde bulunan Cenevre müzesinden bir uzmanın Roma döneminde meydana gelen bu önemli muharebenin Çubuk yakınlarında olduğunu ve işte iki büyük savaşın sahnesi burası olmalıdır. Evet buradadır ki iki imparatorluğun mukadderatına netice veren muharebeler cereyan etmiştir. Hakkikaten burada orduların yayılmaları için müsait saha mevcuttur şeklinde yazdığını aktarıyor. Bıyıktay, s 73, dipnot. Roma tarihinde önemli bir yer tutan Roma İmparatorluğu- Pontus Krallığı savaşlarının sonuncusu, Roma nın önemli generallerinden Büyük Pompey in ordusu ile isyan eden Pontus Kralı VI. Mitridat ı M.Ö 65 de yenmesi ile bu savaşların üçüncüsü sona ermiş ve Roma, Kartacalı Hannibal yaşadığı en büyük tehlikelerden birinden kurtulmuştur.

16 - İyi atıcı olan ve etkili silahlar taşıyan kendi ordusu yaklaşan Timur birliklerini hemen görebilmeli, mevzi alabilmeli ve karşılarından atış yapabilmeli, - Tuttuğu ve tahkim ettiği mevkiden kolay sökülemeyen kendi askerleri için yüksek tepeler içermeli. İşte tüm bu özellikler Yıldırımın gözüne kestirdiği bu alanda mevcuttu. Mire Dağı ordusunun sağ cenahını koruyor ve yandan ve arkadan düşman sarkmalarını engelliyordu. Denemeye çalışacak birlikleri ise Böğrek Tepeleri ve Çalkaya da yerleştirilmiş Osmanlı askerleri durdurabilecekti. Gerisinde, kuzeyde yer alan yüksek Çataltepe ise ordunun ardını koruyordu. Bu hakim tepeye kadar dolanarak ilerlemek ve daha da önemlisi Yıldırım tarafından tahkim edilmiş bu tepeye tırmanmak imkansızdı. Yıldırım sağ cenahı ve ardını böyle sağlam doğal engellerle güvenceye almıştı. Bu alanlar Osmanlı birliklerinin Batı ve Kuzeye doğru geri çekilmesine de imkan vermekteydi. 36 Melikşah köyünün hemen güneyinde Osmanlı cephesi oluşturuldu. Ordugah ve çadırlar kuruldu. Yıldırım tüm ovaya hakim Hamam Tepesinden birliklerini idare etmekteydi. Yeniçerilen tuttuğu bu yer hem yüksek hem de tahkim ve savunmaya elverişliydi. Osmanlı nın tuttuğu bu tepe ve diğer tepelere Timur atlıları dalga dalga hücum etse bile etkili atışlarla sonuç alamadan kırılıyorlardı. Osmanlı sol cenahı ise açık alana düşmekteydi. Burası Timur un süratli atlı birliklerinin taarruz etmek isteyeceği bir elverişliliğe sahipti. Fakat yine de buranın ardında bulunan Bahadırtepe, bu kanat kırılıp geriye çekilmek zorunda kalırsa toparlanma ve burada müdafa imkanı sunabilirdi. Sol cenahta Rumeli askeri vardı ve arazinin bu düşman için elverişli durumu yüzünden Yıldırım Osmanlı ihtiyatını bu cenahın ardına yakın tuttmuştu. Zaten Timur un birlikleri de muharebe başlar başlamaz bu cenaha saldıracaktı. 36 Baskına uğramamak araziyi etkili kullanmanın önemli unsurlarından biridir bir diğer önemli olanı ise geri çekilme yollarının komutan tarafından düşünülmesidir. Yıldırım bunu da başarmış ve muharebenin ilerleyen zamanlarında geri çekilen binlerce Osmanlı birliği süratle ve kayıp vermeden, kumandanlarının çok önce öngördüğü yollardan kaçabilmiştir. Yanlış bir arazi seçilmiş olsa tüm Osmanlı ordusu kati sürette imha edilecekti.

17 BÖLÜM III: MUHAREBE GÜNÜ Muharebenin gerçekleştiği gün konusunda tam mutabakat bulunmamaktadır. Bazı kaynaklar 20 Temmuz u bazıları ise 28 Temmuz tarihlerini belirtirler. Bu çalışmada Hicri, 27 Zilhicce 804, Cuma / Miladi, 28 Temmuz 1402 Cuma tarihini muharebenin gerçekleştiği gün olarak kabul ediyoruz. 37 MUHAREBE MEYDANINDA TARAFLARIN ALDIKLARI DÜZEN, ÖNDE GELEN KOMUTANLAR Muharebe alanında iki tarafın aldığı düzen şu şekildeydi. Kuzeyde bulunan Ordû-yi Hümâyûn un merkezinde Yıldırım Bayezıd, Şehzadeler Mustafa, Musa, İsa Çelebiler bulunuyor bunların önünde Kapıkulu süvarileri, yeniçeriler ve önde azaplar yer alıyordu. Sağ kanatta Anadolu kuvvetleri yer almıştı. Önlere okçular yerleştirilmişti. Sol kanatta Rumeli askerleri bulunuyordu. Bunlarla beraber Yıldırım ın kayınbiraderi olan Sırp despotu komutasındaki süvari birlikleri sağ kanatta yerlerini aldı. Önde yine okçular vardı. Sağ ve sol kanatların arkasında Anadolu beyliklerinden askerler ve Kara Tatarlar bulunuyordu. En geride ihtiyat kuvvetleri yer almıştı. Timur kuvvetleri, muharebe alanının güneyinde düzen aldı. Kuvvetler iki hat üzerinde kademeli düzen aldı. 2. hat merkezde Timur yer almıştı.sağ ve sol kanatlara Timur un oğulları kumanda ediyordu. Ordunun önünde ürkütücü görüntüleriyle savaş filleri yerlerini almışlardı. Böylece insan yiyen iki yüzlü ejderha gibi bu iki muazzam ordu karşı karşıya geldiler. Birbirinin kanına susamış bir halde sabırsızlıkla emre muntazır bulundular Danişmend, s 128, Uzunçarşılı, s Nizamüddin Şâmi, Zafername, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1987, s 305

18 Sultan Yıldırım Bayezid Han Bu orjinal resim, Bizanslı tarihçi Laonicus Chalcondyle in eserinin 1662 yılında basılmış Fransızca nüshasından alınmıştır Kaynak : Blaise de Vigenere, Histoire Generale Des Tvrcs: Contenant l'histoire De Chalcondyle. Tradvite Par Blaise De Vigenaire, Auec les illustrations du mesme Autheur. Et Continvee Ivsqves en l'an MDCXII par Thomas Artus; Et en cette Edition, par le Sieur de Mezeray, iusques en l'annee 1661, Paris 1662 nin Ortadoğu Teknik Üniversitesi (Ankara) kütüphanesinde bulunan orjinal nüshasından alınmıştır (ODTÜ Kütüphanesi, Ankara ML Rare Collection DR485.V673 katalog numarası)

19 Emir Timur Bir ayağı sakat olduğundan Osmanlı tarihçileri tarafından Timurlenk yani Aksak Timur denilmiştir. Buradanda yabancı dillere Tamarlane, Tamerlan, Tamerlanos, Tamerlanes vb gibi geçmiştir. Bu büyük Türk cihangirini bu şekilde fiziki arızası ile anmak doğru değildir. Zaten Osmanlı tarihçileri de bu ismi tezyif makamında, yani eğlenmek, değerini düşürüp aşağılamak amacıyla kullanmaktaydılar. Bu kişiden bahsederken, bu tarihi şahsiyete, atamıza saygı göstermeli ve kendisinden Timur, Emir Timur, Timur Gürgan veya Demir diye bahsetmek daha uygun olacaktır. Bu orjinal resim, Bizanslı tarihçi Laonicus Chalcondyle in eserinin 1662 yılında basılmış Fransızca nüshasından alınmıştır Kaynak : Blaise de Vigenere, Histoire Generale Des Tvrcs: Contenant l'histoire De Chalcondyle. Tradvite Par Blaise De Vigenaire, Auec les illustrations du mesme Autheur. Et Continvee Ivsqves en l'an MDCXII par Thomas Artus; Et en cette Edition, par le Sieur de Mezeray, iusques en l'annee 1661, Paris 1662 nin Ortadoğu Teknik Üniversitesi (Ankara) kütüphanesinde bulunan orjinal nüshasından alınmıştır (ODTÜ Kütüphanesi, Ankara ML Rare Collection DR485.V673 katalog numarası)

20 MUHAREBENİN SONUÇLANMASI VE SONRASI Her taraftan savaş erleri keskin kılıçlarını düşnmanların kafasına öyle vuruyorlardı ki, bulutlardan kılıç yağıyor zannedilirdi. Gürzlerin ve okların çıkardığı seslerden savaş erlerinin ruhları feryad ediyordu. Süvarilerin atlarının kaldırdığı tozlardan hava karardı, muharebe meydanı ölülerle doldu. Zafername 39 İki orduyu oluşturan askerlerin namaz kılması ve dua etmesinin ardından Timur ordusu tarafında çalınan borular ve kösler duyuldu. Birlik sancakları açılmış ve Timur ordusu yavaş yavaş ilerlemeye başlamıştı. Uzaktan çelik bir duvar geliyordu. 40 Böylelikle, muharebe Timur ordusunun Ordû-yi Hümâyûn un sol kanadına hücumu ile başladı. 41 Ordû-yi Hümâyûn un sol kanadı bu hücumu durdurmayı başardı ve Timur kuvvetlerine karşı saldırıya geçti. İlerleyen Rumeli askerleri Timur ordusunun önündeki birbirine zincirlerle bağlı filler ve Timur un zırhlı süvarileri karşısında zorlanmasına rağmen ileri atılmayı başardı. 42 Sol kanatta bunlar cereyan ederken, Timur un olağanüstü casusluk becerileri sayesinde kendi tarafına geçmeye ikna ettiği, Osmanlı sol kanadının ihtiyatında bulunan Kara Tatarlar, oldukça iyi savaşan Rumeli askerlerine ve Sırp kuvvetlerine arkadan saldırdı. Osmanlı sol kanadı iki ateş arasında kalarak bozuldu. Aynı ihanet Osmanlı nın sağ kanadında da yaşandı. Timur emrindeki Anadolu beylerine öne çıkıp bayrak sallayarak Yıldırım ın ordusundaki kendi adamlarına işaret vermelerini emretti ve sağ kanat da iki ateş arasında kalarak bozuldu. Kanatları çökmesine rağmen merkez sadakatle ve korkunç bir dirençle dayanıyordu. Nitekim Timur kuvvetleri kanatlardan Osmanlı merkezinin yanlarına sarkmaya ve orduyu kuşatmaya başlamıştı. Padişahla beraber Yeniçeriler ve Kapıkulu süvarileri, Sırplarla beraber canlarını dişlerine takmış savaşıyorlardı. Sırpların bu kadar gayretli ve kahramanca savaşmaları Tirmur un bile takdirini kazanmış ve Yıldırım ın kafir çerisiyle iyi cenk ettiğini ve bunların kusur etmediğini söylemiştir. 43 Öğleden sonra, muharebenin kaybedildiğini anlayan komutanlar çekilmeyi teklif ettiler. Yıldırım bunu şiddetle reddetti ama tüm komutanlarının çekilmelerine izin verdi. Akşama doğru, Yıldırım bir avuç askeriyle gerisindeki Çataltepe ye çekildi. Etrafında sadece kapıkulu askerleri yani yeniçeriler ve solakları kalmıştı. 44 Tüm tepe Timur kuvvetleri tarafından sarıldı. Kaçabilirlerdi ama, onlar şerefli idiler, ölüm karşısında durmayı şana uygun gördüler. 45 Yıldırım Bayezıd elinde 39 a.g.e., s Tahsin Ünal, Türk Askerlik Kültürü, Berikan Yayınları, Ankara 2001, s Necati Tacan, Batı Türklerinin (Osmanlılar) Teessüs ve İstila Devirlerinde Harb Güdemi Usulleri, 103 sayılı Askeri Mecmuanın lahikası, Askeri Matbaa, İstanbul, 1936, s 34 ve Mufassal Osmanlı Tarihi, İskit Yayınevi, Şehir Matbaası, İstanbul 1957, s Mufassal Osmanlı Tarihi, s Mehmed Neşri, Neşri tarihi, Cilt 1, Kültür ve Turizm bakanlığı Yayınları, Ankara 1983,s 167 ve Uzunçarşılı, s Neşri, s Hoca Sadettin Efendi, s 275

21 ağır bir savaş baltasıyla kendisini almaya gelenleri birer birer düşürüyor ve müthiş baltasının her bir darbesini öyle vuruyordu ki ikinci bir darbeye hacet kalmıyordu. 46 Sultan Yıldırım Bayezid Han ın 1402 Ankara Meydan Muharebesinde son direnişini göstermektedir. Ressam Miguel Coimbra tarafından Altar Maket için yapılan özel çalışma Her hakkı Altar Maket e aittir. Kesinlikle kopyalanamaz. Yıldırım, karanlık çöktükten sonra bu kuşatmayı yanındaki az sayıdaki adamla yarmayı başardı ve kuzeye doğru yöneldi. Çataltepe den yaklaşık 16 km uzaklaşmayı başarmıştı ama atı yorgunluktan tökezledi. İskender yaradılışta sultanın atı savaş meydanında kendine ne etti, kayan bir yıldız gibi şahı düşürdü, gökten yere indirdi şimşek misali. 47 Yıldırım, adeta mavi göklerden kara toprağa kayan bir yıldız, çakan parlak bir şimşek gibi indi. Çağatay Hanı Mahmut Han 48 liderliğinde onu çok yakından takip eden Timur 46 Uzunçarşılı, s Hoca Sadettin Efendi, s Cengiz Han soyundan gelen, Çağatay hanedanın son dalı olan bu kişi Timur un yanında taşıdığı ve gücünü ve hükümdarlığını meşru kılan kişiydi. Timur bu kişi adına gücü elinde bulunduruyordu. Mahmut Han, Yıldırımdan bir kaç ay önce Anadolu da Keçiborlu da vefat etmiştir. Bakınız Ömer Halis [Bıyıktay],

22 askerleri Yıldırım ın at değiştirmesine fırsat bırakmadan onu canlı olarak ele geçirdiler. 49 Yıldırım ın önünde ona yol açan öncü birlik buranın kuzeyindeki tepede bulunuyordu. Bu tepeye Cankurtaran Tepesi adı verilmiştir. Yıldırım ın yakalandığı yer hemen bunun altındaki yerdir. Bu olayı ebediyen yaşatacak biçimde orada Tatarlardan bir köy kurulmuş ve köye Mahmutoğlan köyü adı verilmiştir. Mahmut Han, esir Yıldırım ı, Timur un çadırına götürdü. İzledikleri yol muharebe meydanından geçiyordu, Yıldırım yolda yaralıların kendi ismini çağırdığı tepenin kenarından, ölülerle dolu tarlaların üzerinden elleri bağlı bir şekilde, geriye götürüldü. 50 Sabah saatlerinde başlayan muharebe, tüm gün devam etmiş ve gece yarısına doğru sona ermiştir. Muharebe toplam saat sürmüştür. 51 Büyük muharebe sona ermişti. Bundan sonrası rivayet ve hikayelerle doludur. Yıldırım ın nasıl öldüğü, Timur un ona nasıl davrandığı konuları yıllarca merak edilmiştir. Hikaye ne olursa olsun, büyük zaferler kazanmış, yüksek askeri zekaya sahip cesur bir komutan ve devlet adamı, 3 Mart 1403 tarihinde 43 yaşında esarette hayatını kaybetmiştir. 52 Nihayet ruhlar aleminden esen meltemlere uyarak o da kuş gibi uçup gitmişti. 53 Timur, zaferi sonrası Fransa Kralı VI. Şarl ve İngiltere Kralı IV. Henry ye mesaj yollamış ve kendilerinin, Niğbolu da yenemedikleri Osmanlı hükümdarını, yendiğini müjdelemiştir. 54 Türk tarihinin en acı savaşlarından birini oluşturan Ankara Meydan Muharebesi sonucunda, büyük emeklerle kurulmaya çalışılan Anadolu Türk birliği dağıldı, rakip beylikler tekrar ortaya çıktı. Osmanlı da taht kavgası başladı ve Osmanlı otoritesi zayıfladı. Fakat Osmanlı, Yıldırım ın babası, Padişah I. Murad dan beri meydana getirdiği sağlam kurumlar dolayısıyla, atılan sağlam temeller, Şehzade Süleyman ve Vezir Çandarlızade nin savaştan kurtarmayı başardığı seçkin askeri birlikler sayesinde yıkılmamış, kısa bir toparlanma sürecinin ardından eskisinden daha güçlü olarak, o zamana dek görülmemiş parlak bir döneme girmişti. Ankara da muharebe alanından galip ayrılan Timur ise tekrar doğuya dönmüş Çin üzerine yürümüştür te o da hayatını kaybetmiş ve kendisinden sonra kurduğu devleti parçalanmış ve yıkılmış fakat Timur soyundan gelen güçlü liderler Maveraünnehir ve daha uzun süre Hindistan da devletlerini muhafaza edebilmişlerdir. Timur un soyundan gelen hükümdarlar, Hindistan daki Babür İmparatorluğunu yüzlerce yıl ayakta tutmayı başarmışlardır. Yedi yıl harbi içinde Timur un Anadolu seferi ve Ankara savaşı, Askeri Matbaa, İstanbul 1934, s 113. Ölüm sebebi hastalıktır. Mahmut Han da ölünce artık fermanlar kukla hanlar adına değil de Sahib kıran emir-i kebir-i Timur adına yazılmıştır. Bakınız Özer, s 460. Tatarlarda ağlan ya da Oğlan hükümdarın evladına verilen bir ünvandır. Bakınız Hammer, s 332 dipnot Ömer Halis s 72 ve Melzig, s Danişmend, s Tunalı, s Hoca Sadettin Efendi, s Uzunçarşılı, s 314

23 ...Angürya yoluyla Kayser üstüne leşkerle yürüdüm. Kayser Beyazıd ise atlı ve yaya olarak dörtyüzbin askerle beni karşılamıştı. Savaş başlayınca Rum askerini yendim. Askerlerim Kayser i esir alıp önüme getirdiler. yedi yıllık seferden sonra zafer ve galibiyetle Semerkand a geri döndüm. Timur un kendi ifadesiyle Ankara muharebesi Tüzükat-ı Timur, Kaynak yayınları, İstanbul, 2004 Mağlup olan büyük asker Yıldırım Bayezid Han ın, galip gelen büyük asker Emir Timur un karşısına çıkarılışını tasvir eden, 1903 yılında Avrupa da basılmış meşhur Liebig reklam kartı. Kaynak: Altar Maket Koleksiyonu

24 BÖLÜM IV: 28 TEMMUZ 2009 İZLENİMLERİ Uzun zamandır yapılan araştırmalar ve çalışmalar sonucunda nihayet sahaya gitme vakti geldi. 28 Temmuz 2009, Salı sabahı saat gibi Konutkent ten ayrılarak kendi özel aracımızla Esenboğa yoluna koyulduk. Belirlediğimiz güzergahta Sarayköy den geçerek Dumlupınar, İkipınar a gidecek, oradan Melikşah a varacaktık. Yani muharebe meydanının güneyinden geçip, batı sınırından ilerleyerek doğuya yönelerek Melikşah a, Yıldırım ın ordugahını kurduğu ve Hamamtepesinden tüm muharebe alanını izlediği yere varacaktık ve en son olarak Mahmutoğlan köyünü ziyaret edecektik. Muharebe alanının bugünkü uydu görüntüsü ve alandaki yerleşim yerleri Kaynak: GoogleMaps Konutkent ten yola çıktıktan dakika sonra Esenboğa Havaalanı yolunda Çubuk yol ayrımına ulaştık. Buradan batıya dönerek Yenice Dumlupınar köy yolu ile Dumlupınar a vardık. Biraz ileride Kızılca dan sağa dönerek kuzeye yöneldik. Az ileride solumuzda İkizce göleti vardı. Daha ileride İkipınar köyünden doğuya döndük. Karşımıza kıpkırmızı toprak tepeler çıktı. Çalkaya görülebiliyordu. Mire Dağı, bu bölgenin en yüksek dağı (1611m) arkada uzaktan heybetini gösterdi. Üzerinde antenler kurulu olan Mire Dağını

25 bu bölgede nerede olursanız olun tanımanız mümkün. Buradan Melikşah köyüne vardık. Yıldırım ın ordugahını kurduğu ve muharebenin başlangıç anındaki durumu en iyi görebileceğimiz yer Melikşah köyüydü. Saat gibi buraya vardığımızda bugünün orada yaşayanlar için sıradan bir gün olduğunu gördük. Sıcak henüz bastırmamıştı, hatta rüzgarlı bir hava vardı. İkizce göleti. Sağdaki yüksek dağ, göletin kuzeyinde kalan Mire dağıdır.

26 Mire dağı ve zirvesi

27 Çalkaya ve kırmızı toprak ve kayalar Eski zamanlardan kalma hamamın kalıntılarının olduğu yere çıktık. Burası Yıldırım ın ordugahı kurdugu yerdeyydi, belli ki bu yüzden buraya Hamamtepesi ismi verilmişti.

28 Melikşah köyündeki hamam kalıntıları. Hamamın taş duvarlarından birisi tamamen çökmüş durumda.

29 Hamamın çökmüş duvarı. Buradaki, büyük taşlarla çevresi örülmüş havuz gibi duran hamam ve ona ait olan kanal muharebe olduğu zaman 1402 de bile varmış. Eski Roma dönemi yapılarını andıran bu yapı hakkında net bir bilgi bulunmuyor. Buranın karşısındaki evde oturan bir köylü ile selamlaşarak bilgi almaya çalışınca kendisi buranın eskiden su dolu olduğunu bunun içinde çocukken yüzdüklerini anlattı lerde, burada sondaj yapılmış ve su taşmış tüm köyü su basmış sonra aşağıdan açılan sondaj ve kuyularla tüm su buraya gitmiş ve burası kurumuş. Tüm su, şu an üzerinde tesis kurulmuş olan Melikşah köyü girişindeki yerde toplanmış. Köylünün anlattığına göre babalarından duydukları hikayelere göre Yıldırım zamanında burada yüzen asker boğulmuş ve buraya girilmesi yasaklanmış, derinliğini azaltmak için içine taş doldurulmuş. Bu askerin mezarı da hemen tepedeki köy mezarlığında bulunuyormuş. Hamam tepesinde şu an su kuyusu var, küçük bir yapı bulunuyor üzerinde. Köylünün babalarından duyduğuna göre çadırlar buraya kurulmuş.

30 Melikşah köyü Kaynak: GoogleEarth Bu tepede bulunan Melikşah köyü mezarlığından tüm muharebe alanı çok güzel görülebilmektedir. Buradan Yıldırım ın seçtiği muharebe idare yerinin ne kadar hakim bir tepe olduğunu görebiliyorsunuz.

31 Hamamtepesinden ovaya bakış

32 Hamamtepesinden kuzeye, ovanın aksi istikametine bakış. Hamamtepesinin ardında Çalkaya ve ileride görülen Mire Dağı bulunmakta. Saat olmasına rağmen hava halen bunaltıcı bir sıcaklığa ulaşmamıştı. 607 sene öncesine göre daha şanslı bir günde olduğumuz kesindi. Aşağıda önümüzde uzanan geniş topraklarda, hasat devam ediyordu. Köylüler az sayıda da olsa parça parça alanlarda çalışmalarına devam ediyorlardı. Bu tepeden bakıldığında solda ileride Esenboğa Havaalanı ve sağda Ankara ve Hüseyin Gazi Dağı görülmekteydi.

33 Hamamtepesinden ovaya bakış. Resmin solunda Esenboğa havaalanı sağda ise Hüseyin Gazi dağı ve Ankara görülebilmektedir. Hamamtepesinden ovaya bakış. Şu an huzur içinde sessizce duran tarihin en büyük mücadelelerinden birine sahne olmuş geniş düzlükler...

34 Arabayla tarım makineleri için açılmış yoldan Hamamtepesinden muharebe alanının içlerine doğru ilerledik. Hava sıcaklığı 26ºC idi ve halen çok yakıcı bir sıcaklık yoktu. İndiğimiz yerden Hamamtepesine baktığımız zaman gerçekten çok yüksek ve savunulduğu zaman çıkılması zor bir yer olduğunu anlayabiliyorsunuz, hele buradan üzerinize ok yağdıran yeniçeriler varsa durumun saldıran için ne kadar zor olduğu daha da iyi ortaya çıkıyor. Bulunduğumuz yer, yani ovadaki yerden ilerisi o kadar da net görülemiyor. Arazi de dalga dalga engebeler var ve az önce Hamamtepesinden gördüğümüz manzara burada yok. Yani burda bekleyen Osmanlı askeri ileriyi görmeden üzerine koşan herkesle savaşmak zorunda kalmış. Muharebe alanın ortasından Hamamtepesine bakış. Görüldüğü gibi, Timur atlıları bu tepeye doğru tırmanmak ve tepede siperler içinde kendilerine yağmur gibi ölümcül oklar yağdıran Osmanlı merkezine saldırmak zorunda kalmışlardı.

35 Yukarıdan manzara ne kadar net ise de muharebe alanının ortasından güneye yani Timur atlılarının geldiği yön o kadar görüşe elverişsiz. Buradaki Osmanlı askerleri doğal olarak sadece üzerine gelene karşı koymuşlardı. Muharebe alanının ortasından ayrılarak Melikşah ın kuzeyine, Yıldırım ın, ordusu bozulduktan sonra çekildiği ve birkaç binlik Kapıkulu askeriyle akşam karanlığına kadar onbinlerce kişiye direndiği Çataltepe ye doğru yola çıktık. Köy yolu bizi Kutuören köyüne getirdi. Çataltepe ya da ahalinin deyimiyle Yarbayırları Melikşahtan Kutuören e ilerlerken sağınızda kalıyor ve yaklaştıkça büyüklüğünü size gösteriyor. Kutuören köyü içinden geçtikten sonra sağa saparak tarlaların içinden toprak yola çıkılıyor. Bu yol sizi Çataltepe üzerinde kıvrılarak yukarılara çıkartıyor.

36 Muharebe alanınını kuzeyde mühürler gibi kapatan Çataltepe (Yarbayırları). Sağdaki yol Melikşah tan Kutuören e çıkan yol. Çataltepe aslında tüm bölgeye hakim bir yer. Muharebe alanını kuzeyden kapatan, adeta mühürleyen bir doğal engel. Osmanlı nın ardını kapatan dev bir engel ama aynı zamanda zor bir durumda Osmanlı nın geri çekilerek toparlanma, savunma yapmasına ve birliklerin kaçışına imkan verecek kadar da müsait bir tepe. Yıldırım tüm bunları hesaplamış olmalı ki muharebe başlamadan Çataltepeyi tahkim ettirmiş ve burada kritik noktalara ve geçişlere asker yerleştirmişti. Maalesef en kötü ihtimal başına gelmiş ve ordusu dağılınca buraya çekilmek zorunda kalmıştı. Şimdi. onbinlerce Timur askeri tepeyi tamamen kuşatmış olmasına rağmen Yıldırım elindeki birkaç binlik seçme Kapıkulu birlikleri ile bu tepeyi savunabilirdi.

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line 25 Ağustos 2013 Pazar Brifing: Görev isminden de anlaşılacağı gibi hattı tutan bir birliğe bir diğerinin

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Hadrianopolis ten Edrine ye : Bizans Dönemi.......... 4 0.2 Hadrianopolis Önce Edrine

Detaylı

TİMUR UN ANKARA KALESİ KUŞATMASI. 27 Temmuz 1402. Kuşatma hakkında kapsamlı araştırma ve muharebe alanının tetkiki için düzenlenen saha gezisi notları

TİMUR UN ANKARA KALESİ KUŞATMASI. 27 Temmuz 1402. Kuşatma hakkında kapsamlı araştırma ve muharebe alanının tetkiki için düzenlenen saha gezisi notları TİMUR UN ANKARA KALESİ KUŞATMASI 27 Temmuz 1402 Kuşatma hakkında kapsamlı araştırma ve muharebe alanının tetkiki için düzenlenen saha gezisi notları Aralık 2009 Abdullah Turhal Altar Maket 2009 TİMUR UN

Detaylı

Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul

Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul Mustafa ŞAHİN 29 Eylül 2015 Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul Geçtiğimiz hafta İngiltere de Londra nın güneydoğusunda şirin bir kasaba ve üniversite şehri olan Greenwich teydik. Kasabadan adını

Detaylı

Hırkatepe Köyü-Beypazarı (30 Kasım 2008) Yazan ve fotoğraflayan: Hüseyin Sarı

Hırkatepe Köyü-Beypazarı (30 Kasım 2008) Yazan ve fotoğraflayan: Hüseyin Sarı Hırkatepe Köyü-Beypazarı (30 Kasım 2008) Yazan ve fotoğraflayan: Hüseyin Sarı 30 Kasım 2008 Pazar günü, Ahmet Bozkurt un öncülüğünde Fotoğraf Sanatı Kurumu nun organize ettiği Beypazarı Köyleri fotoğraf

Detaylı

Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat

Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Tarih / Terra Cotta Savaşçıları, Çin Halk Cumhuriyeti Kitap / Türkan Röportaj / Doç. Dr. Okan Gülbahar El Sanatları / Geleneksel

Detaylı

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN Mustafa ŞAHİN 07 Eylül 2015 GÖÇ DUVARLARI Suriye de son yıllarda yaşanan dram hepimizi çok üzmekte. Savaştan ötürü evlerini, yurtlarını terk ederek yeni yaşam kurma ümidiyle muhacir olan ve çoğunluğu göç

Detaylı

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 Güzel İzmir imizin kurtuluşu, bugün doksan birinci yılına basıyor. Bu mutlu günü anarken, harp tarihinde eşi görûlmiyen Başkomutanlık Meydan Muharebesindeki geniş

Detaylı

BEDİR SAVAŞI. Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI. Nedenleri. Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI. Nedenleri. Sonuçları. Kaynakça

BEDİR SAVAŞI. Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI. Nedenleri. Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI. Nedenleri. Sonuçları. Kaynakça BEDİR SAVAŞI Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI Nedenleri Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI Nedenleri Kaynakça Sonuçları Bedir savaşın en önemli nedeni Müslümanları hicrete zorlayan Kureyşlilerin, hicret

Detaylı

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray 1-MERKEZ TEŞKİLATI A- Hükümdar B- Saray MERKEZ TEŞKİLATI Önceki Türk ve Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Osmanlı Devleti nde daha merkezi bir yönetim oluşturulmuştu.hükümet, ordu ve eyaletler doğrudan

Detaylı

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. 58.01.0.02 ÇİMENYENİCE KÖYÜ, KÖROĞLU TEPELERİ, I39-a4 MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI İL SİVAS İLÇE HAFİK MAH.-KÖY VE MEVKİİ Çimenyenice Köyü GENEL

Detaylı

"Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."

Satmam demiş ihtiyar köylü, bu, benim için bir at değil, bir dost. Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı

yeni kelimeler otuzsekizinci ders oluyor gezi genellikle hoş geldin mevsim hoş bulduk ilkbahar gecikti ilkbahar mevsiminde geciktiniz kış mevsiminde

yeni kelimeler otuzsekizinci ders oluyor gezi genellikle hoş geldin mevsim hoş bulduk ilkbahar gecikti ilkbahar mevsiminde geciktiniz kış mevsiminde otuzsekizinci ders oluyor gezi genellikle hoş geldin mevsim hoş bulduk ilkbahar gecikti ilkbahar mevsiminde geciktin soğuk geciktim kış geciktiniz kış mevsiminde uç, sınır, son, limit bulunuyor/bulunur

Detaylı

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden

Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden 2 Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden mezun oldu. Farklı kurumlarda çalıştıktan sonra 2 arkadaşı

Detaylı

TÜRKİYE ve IRAK. I I. TARİHSEL ARKA PLAN: ABD İŞGALİNE KADAR TÜRKİYE-IRAK İLİŞKİLERİ İngiliz Ordusu, 30 Ekim 1918'de imzaladığı Mondros Mütarekesi'ne rağmen, kuzeye doğru yaptığı son bir hamle ile Musul

Detaylı

Azrail in Bir Adama Bakması

Azrail in Bir Adama Bakması Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

YUNAN'A BEŞ BEŞ BAKİ SARISAKAL

YUNAN'A BEŞ BEŞ BAKİ SARISAKAL YUNAN'A BEŞ BEŞ BAKİ SARISAKAL YUNAN'A BEŞ BEŞ Kurtuluş Savaşı ndan 7 yıl sonra ilk kez bir Yunan Takımı; Selanik Şampiyonu Aris 1, yurdumuza gelmişti. Bu, temeli atılmakta olan Türk-Yunan Dostluğu çerçevesi

Detaylı

Eber Gölü (Bolvadin-Afyonkarahisar) (10-11 Mayıs 2008) Yazan ve fotoğraflayan: Hüseyin Sarı, http://eng.ankara.edu.tr/~hsari

Eber Gölü (Bolvadin-Afyonkarahisar) (10-11 Mayıs 2008) Yazan ve fotoğraflayan: Hüseyin Sarı, http://eng.ankara.edu.tr/~hsari Eber Gölü (Bolvadin-Afyonkarahisar) (10-11 Mayıs 2008) Yazan ve fotoğraflayan: Hüseyin Sarı, http://eng.ankara.edu.tr/~hsari 10-11 Mayıs 2008 tarihleri arasında Fotoğraf Sanatı Kurumu organizasyonunda

Detaylı

Sürüm Notları. I. Oyuna yeni bir ırk eklendi Persler

Sürüm Notları. I. Oyuna yeni bir ırk eklendi Persler Sürüm Notları I. Oyuna yeni bir ırk eklendi Persler Pers ırkının bonusları: - +%10 Daha fazla Demir üretimi - %10 Daha ucuz Okçu eğitimi - %10 Daha hızlı Kuşatma Makinesi üretimi - %20 Daha fazla Sefer

Detaylı

Doğukan Türkekul Akgün TURK 102-1. Seda Uyanık. Tarih: 25.09.2014. Başlık: Budapeşte Gezi Notlarım. Budapeşte Gezi Notlarım

Doğukan Türkekul Akgün TURK 102-1. Seda Uyanık. Tarih: 25.09.2014. Başlık: Budapeşte Gezi Notlarım. Budapeşte Gezi Notlarım Doğukan Türkekul Akgün 21302032 TURK 102-1 Seda Uyanık Tarih: 25.09.2014 Başlık: Budapeşte Gezi Notlarım Budapeşte Gezi Notlarım Lise yıllarımdan beri arkadaşımla her yaz beraber tatile gitme planı yapar

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney

Detaylı

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Yrd. Doç. Dr. Yiğit H. Erbil, Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı

Detaylı

ŞANLIURFA YI GEZELİM

ŞANLIURFA YI GEZELİM ŞANLIURFA YI GEZELİM 3. Gün: URFA NIN KALBİNDEN GÜNEŞİN BATIŞINA GEZİ TÜRKİYE NİN GURURU ATATÜRK BARAJI Türkiye de ki elektrik üretimini artırmak ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki 9 ili kapsayan tarım

Detaylı

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU Nereden geliyor bitmek tükenmek bilmeyen öğrenme isteğim? Kim verdi düşünce deryalarında özgürce dolaşmamı sağlayacak özgüven küreklerimi? Bazen,

Detaylı

BENDEN SELAM OLSUN BOLU BEYİ'NE

BENDEN SELAM OLSUN BOLU BEYİ'NE Kimliğiyle ilgili iki ayrı tartışma var. Birincisi, 16 ve 17'nci yüzyılda yaşadı. Yeniçeri ocağından yetişen bir şair. 1578-1590 arasındaki Osmanlı-İran savaşlarına katıldı. Bir tür ordu şairidir. Diğeri

Detaylı

Edirne Çarşıları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Çarşıları. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Çarşıları Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne Çarşıları ve İş Merkezleri................ 4 0.1.1 Alipaşa Çarşısı(Kapalı Çarşı).............. 4 0.1.2

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69.

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69. İÇİNDEKİLER TARİHÇE 5 SULTANAHMET CAMİ YAPI TOPLULUĞU 8 SULTAN I. AHMET 12 SULTAN I. AHMET İN CAMİYİ YAPTIRMAYA KARAR VERMESİ 15 SEDEFKAR MEHMET AĞA 20 SULTANAHMET CAMİİ NİN YAPILMAYA BAŞLANMASI 24 SULTANAHMET

Detaylı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı SURUÇ İLÇEMİZ Suruç Meydanı Şanlıurfa merkez ilçesine 43 km uzaklıkta olan ilçenin 2011 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 100.912 kişidir. İlçe batısında Birecik, doğusunda Akçakale, kuzeyinde Bozova İlçesi,

Detaylı

APADOKYA. Güzel atlar ülkesi

APADOKYA. Güzel atlar ülkesi K Güzel atlar ülkesi APADOKYA Aslına bakarsanız anlatacağım hikayenin neresinden başlamalıyım inanın bilemiyorum. İçinde tarih olan, mitolojik çağların mistik kokularını çağrıştıran ilginç ve bir o kadar

Detaylı

Kartal turu geçti. dışında müdahale etti, dönen topu Kaan ağlara gönderdi (1-2). İlerleyen dakikalarda başka gol olmayınca ilk yarı 1-2 rakibin

Kartal turu geçti. dışında müdahale etti, dönen topu Kaan ağlara gönderdi (1-2). İlerleyen dakikalarda başka gol olmayınca ilk yarı 1-2 rakibin Kartal turu geçti BEŞİKTAŞ Futbol Takımı, Ziraat Türkiye Kupası 4. Tur maçında Ankaragücü nü 3-2 mağlup etti. Siyah-beyazlılar bu skorla, Ziraat Türkiye Kupası nda bir üste tura yükseldi. Karakartallar

Detaylı

Uluslararası Buluşma Türkiye Fotohaber, Sayfa 1

Uluslararası Buluşma Türkiye Fotohaber, Sayfa 1 Türkiye 2011 Uluslararası Buluşma/ Türkiye 21 Ekim 30 Ekim Uluslararası Buluşma Türkiye Fotohaber, Sayfa 1 Alman Türk Buluşması Bizi bekleyen gezi nedeniyle hepimiz heyecanlıydık. Uçuş öncesi, bekleme

Detaylı

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER III XI 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 2. Coğrafi Durum... 5 a. Çanakkale

Detaylı

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan,

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ. Evrende Neler Var?

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ. Evrende Neler Var? ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ Evrende Neler Var? Astronomi: Evrende Neler Var? İnsan Evren in Merkezinde Değildir. Astrofizik: Yıldızlar Nasıl Işıyor? Doğa Yasaları Her Yerde Aynıdır. Gözümüzün derinlik

Detaylı

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN*

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* * Gnkur.ATASE D.Bşk.lığı Türk kültüründe bayrak, tarih boyunca hükümdarlığın ve hâkimiyetin sembolü olarak kabul edilmiştir. Bayrak dikmek bir yeri mülkiyet sahasına

Detaylı

HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için

HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için düzenledikleri seferlere "Haçlı Seferleri" denir. Haçlı Seferlerinin

Detaylı

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a 100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a ayrıldı. İki önemli tarih, iki önemli şehir bu gezide buluştu.

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

KAPADOKYA. Melih ÖZTEKİN. Eralp ÖZYAĞCI. Mert ÇİL. Başak DEMİRBAŞ

KAPADOKYA. Melih ÖZTEKİN. Eralp ÖZYAĞCI. Mert ÇİL. Başak DEMİRBAŞ KAPADOKYA Hazırlayanlar; Öğretmen;B. Perihan SALMAN Orçun Can CEVİZ ÖZEL EGE LİSESİ Melih ÖZTEKİN Eralp ÖZYAĞCI Mert ÇİL Başak DEMİRBAŞ 1 ÖNSÖZ Kapadokya yöresindeki eski çağlardan kalma bazı medeniyetler

Detaylı

BÜYÜK TAARRUZ MEYDAN MUHAREBESİNİ ETKİLEYEN COĞRAFİ FAKTÖRLERİN CBS ORTAMINDA ANALİZ EDİLMESİ

BÜYÜK TAARRUZ MEYDAN MUHAREBESİNİ ETKİLEYEN COĞRAFİ FAKTÖRLERİN CBS ORTAMINDA ANALİZ EDİLMESİ 19. Esri Kullanıcıları Konferansı 22-23 Ekim 2014 ODTÜ, Ankara BÜYÜK TAARRUZ MEYDAN MUHAREBESİNİ ETKİLEYEN COĞRAFİ FAKTÖRLERİN CBS ORTAMINDA ANALİZ EDİLMESİ Erdem GÜR [1] Afyon Kocatepe Üniversitesi /

Detaylı

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA 1 Kütahya- Eskişehir Savaşı nda ordumuz Sakarya Nehri nin doğusuna çekilmişti. 2 TEKÂLİF-İ MİLLİYE NİN SAKARYA SAVAŞI NA ETKİSİ Tekâlif-i Milliye kararları daha uygulamaya yeni başlandığı için Sakarya

Detaylı

DÜZEY B1 Avrupa Konseyi Ortak Dil Ölçütleri Çerçevesinde BÖLÜM 4 SINAV GÖREVLİSİNİN KİTAPÇIĞI. Dönem Mayıs 2010 DİKKAT

DÜZEY B1 Avrupa Konseyi Ortak Dil Ölçütleri Çerçevesinde BÖLÜM 4 SINAV GÖREVLİSİNİN KİTAPÇIĞI. Dönem Mayıs 2010 DİKKAT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Eğitim, Hayatboyu Öğrenme ve Din İşleri Bakanlığı Devlet Dil Sertifikası DÜZEY B1 Avrupa Konseyi Ortak Dil Ölçütleri

Detaylı

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR En azından sanatla ilgisi olanlar, dünya tarihinin en eski çizimlerin, İspanya daki Altamira Mağarası ile Fransa daki Lasque Mağarası duvarına yapılmış hayvan resimleri

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

Ölülerinizi onların iyilikleri ile yâd edin (anın). Onların kötülüklerini anlatmayın. Hadis-i şerif.

Ölülerinizi onların iyilikleri ile yâd edin (anın). Onların kötülüklerini anlatmayın. Hadis-i şerif. AHMETLER KÖYÜ SOY AĞACI Hazırlayan: Ali Varol GİRİŞ Ölülerinizi onların iyilikleri ile yâd edin (anın). Onların kötülüklerini anlatmayın. Hadis-i şerif. Peygamberimizin bu sözünü düşününce ne gelir aklımıza?

Detaylı

Beşiktaş Gazetesi. Berabere kaldılar

Beşiktaş Gazetesi. Berabere kaldılar Berabere kaldılar SPOR BEŞİKTAŞ, 2012-2013 sezonundaki ilk maçında Büyükşehir Belediyespor la deplasmanda 1-1 berabere kaldı. Karşılaşmaya iyi başlayan Beşiktaş, ilk 10 dakikada orta sahada üstünlük kurarak

Detaylı

O KOLTUĞA GALİP HOCA YAKIŞIR!

O KOLTUĞA GALİP HOCA YAKIŞIR! 11.11.2014 Salı İzmir Basın Gündemi O KOLTUĞA GALİP HOCA YAKIŞIR! Kazım Erkmen Daha dün gibi hatırlıyorum, İzmirlilerin Yeşilyurt Devlet Hastanesi diye bildikleri o Hatay daki hastanenin Başhekimliği ne

Detaylı

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Orta Doğu gezisinin son durağı Suudi Arabistan'da bulunan ABD Başkanı George W. Bush, Suudi Kralı Abdullah'la, yüksek petrol fiyatlarının ABD'yi nasıl etkilediği

Detaylı

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22 Batman'ın tarihi hakkında en eski bilgiler halk hikayeleri, mitler ve Heredot tarihinde verilmektedir. Ortak verilere göre MED kralı Abtyagestin'in torunu Kyros karsıtı Erpagazso M.Ö. 550 yilinda yenilince

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

Ateş Ülkesi'nde Ateşgâh Ateşgâh ı anlatmak istiyorum bu hafta sizlere. Ateş Ülkesi ne yolculuk ediyorum bu yüzden. Birdenbire pilot, Sevgili yolcular

Ateş Ülkesi'nde Ateşgâh Ateşgâh ı anlatmak istiyorum bu hafta sizlere. Ateş Ülkesi ne yolculuk ediyorum bu yüzden. Birdenbire pilot, Sevgili yolcular Ateş Ülkesi'nde Ateşgâh Ateşgâh ı anlatmak istiyorum bu hafta sizlere. Ateş Ülkesi ne yolculuk ediyorum bu yüzden. Birdenbire pilot, Sevgili yolcular hazır olun düşüyoruz diyor. Düşüyoruz ama ben dâhil

Detaylı

KONURALP TEKNİK GEZİ RAPORU

KONURALP TEKNİK GEZİ RAPORU KONURALP TEKNİK GEZİ RAPORU Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü lisans programında yer alan Arch 471 - Analysis of Historic Buildings dersi kapsamında Düzce nin Konuralp Belediyesi ne 8-14 Ekim 2012 tarihleri

Detaylı

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ Kendinizden biraz bahseder misiniz? -1969 yılında Elazığ'da dünyaya geldim. İlk orta ve liseyi orada okudum. Daha sonra üniversiteyi Van 100.yıl Üniversitesi'nde okudum. Liseyi

Detaylı

Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri

Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri Hedefimiz Arizona, Phoenix te yaşayan sizleri büyük Phoneix bölgesindeki musonların olası riskleri hakkında bilgilendirmek. Bir

Detaylı

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU Fakültemiz lisans programında açılan MĐM 376 Anadolu Uygarlıkları Teknik Seçmeli Dersi kapsamında yapılması planlanan Đstanbul

Detaylı

Tatil ve Yöre Rehberi

Tatil ve Yöre Rehberi Tatil ve Yöre Rehberi Kalkan, Antalya ya bağlı olan çok şirin bir sahil kasabasıdır ancak bu ilin merkezinden 200 km. kadar uzaktadır. Özellikle İngiliz turistlerin ilgi gösterdiği Kalkan son yıllarda

Detaylı

SELANİK ALMANYA VE FRANSA KONSOLOSLARININ ÖLDÜRÜLMESİ 1876

SELANİK ALMANYA VE FRANSA KONSOLOSLARININ ÖLDÜRÜLMESİ 1876 SELANİK ALMANYA VE FRANSA KONSOLOSLARININ ÖLDÜRÜLMESİ 1876 BAKİ SARISAKAL SELANİK ALMANYA VE FRANSA KONSOLOSLARININ ÖLDÜRÜLMESİ 1876 Bosna-Hersek ve Bulgaristan olaylarının devam ettiği sırada Selanik

Detaylı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı Atatürk ün Kişisel Özellikleri Atatürk cesur ve iyi bir liderdir Atatürk iyi bir lider olmak için gerekli bütün özelliklere sahiptir. Dürüstlüğü ve davranışları ile her zaman örnek olmuştur. Gerek devlet

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Muharrem KESİK İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : muharremkesik@gmail.com 2. Doğum -

Detaylı

İSTİKLÂL MARŞI'MIZ. Her milletin bir milli marşı var fakat bizimkisi ayrı. Bizimkisi İstiklal Marşıdır, başka yazılamaz gayrı.

İSTİKLÂL MARŞI'MIZ. Her milletin bir milli marşı var fakat bizimkisi ayrı. Bizimkisi İstiklal Marşıdır, başka yazılamaz gayrı. İSTİKLÂL MARŞI'MIZ Her milletin bir milli marşı var fakat bizimkisi ayrı. Bizimkisi İstiklal Marşıdır, başka yazılamaz gayrı. Kimisi yazılmış bilmem hangi krala; lorda, barona. Küçümsemem ama, benzetirim

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Mahmut KAYHAN Meteoroloji Mühendisi mkayhan@meteoroloji.gov.tr DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Türkiye'de özellikle ilkbahar ve sonbaharda Marmara bölgesinde deniz sularının çekilmesi

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

Hikaye uzak bir Arap Alevi köyünde geçer. Ararsanız bambaşka versiyonlarını da bulabilirsiniz, hem Arapça hem Türkçe.

Hikaye uzak bir Arap Alevi köyünde geçer. Ararsanız bambaşka versiyonlarını da bulabilirsiniz, hem Arapça hem Türkçe. Sitti Cemili ve Meryem im Ben çocukken pek çok Arapça hikâye dinledim anneannemden. Sitti Cemili den anneanne diye bahsetmek de tuhafmış. Arapça da onun adı Sitti yani benim ninem. Söylemeden geçemeyeceğim,

Detaylı

İlyas çok kuvvetli şekilde meshedilmişti ve o gerçek anlamda ulusunu salladı. Fakat bir ruh Tanrı adamına karşı çıkabilir.

İlyas çok kuvvetli şekilde meshedilmişti ve o gerçek anlamda ulusunu salladı. Fakat bir ruh Tanrı adamına karşı çıkabilir. Ders 10 İlyas, Elişa ve Meshediliş İlyas bu sesi duyunca, cüppesiyle yüzünü örttü, çıkıp mağaranın girişinde durdu. O sırada bir ses, "Burada ne yapıyorsun, İlyas?" dedi. İlyas, "RAB'be, Her Şeye Egemen

Detaylı

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 Hayatı ve Edebi Kişiliği İbrahim Şinasi 5 Ağustos 1826 da İstanbulda doğdu. 13 Eylül 1871 de aynı kentte öldü. Topçu yüzbaşısı olan babası Mehmed Ağa 1829 da Osmanlı Rus savaşı

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

Hazırlayan: Saide Nur Dikmen

Hazırlayan: Saide Nur Dikmen Yayın no: 169 VEFA VE CÖMERTLİK ÖYKÜLERİ Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür İç düzen: Durmuş Yalman Kapak: Zafer Yayınları İsbn: 978 605 5523 15 2 Sertifika no: 14452 Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu

Detaylı

TOKAT DOĞAL SİT ALANLARI

TOKAT DOĞAL SİT ALANLARI TOKAT DOĞAL SİT ALANLARI SIRA NO İLÇESİ ADI SİT TÜRÜ 1 NİKSAR EFKERİT VADİSİ DOĞAL VE ARKEOLOJİK SİT ALANI 2 ZİLE EVRENKÖY MAĞARASI 2. DERECE DOĞAL SİT ALANI 3 PAZAR BALLICA MAĞARASI 2. DERECE DOĞAL SİT

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

C A NAVA R I N Ç AGR ISI

C A NAVA R I N Ç AGR ISI C A NAVA R I N Ç AGR ISI Canavar, canavarların hep yaptığı gibi, gece yarısından hemen sonra çıktı ortaya. Geldiğinde Conor uyanıktı. Kısa süre önce bir kâbus görmüştü. Herhangi bir kâbus değil- di bu;

Detaylı

KLİNİK FARMAKOLOJİ KONGRESİNDE ANESTEZİST OLMAK. Prof. Dr. Ateş Duman Selçuklu Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi

KLİNİK FARMAKOLOJİ KONGRESİNDE ANESTEZİST OLMAK. Prof. Dr. Ateş Duman Selçuklu Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi KLİNİK FARMAKOLOJİ KONGRESİNDE ANESTEZİST OLMAK Prof. Dr. Ateş Duman Selçuklu Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Eşim, 10. Avrupa Klinik Farmakoloji Kongresi ne katılacağım dediğinde farmakoloji iyi de klinik

Detaylı

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Aşağıda verilen isimleri örnekteki gibi tamamlayınız. Örnek: Ayakkabı--------uç : Ayakkabının ucu İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Kalem sap Çanta renk Araba boya Masa kenar Deniz mavi Rüzgar şiddet

Detaylı

Bir gün Pepe yi görmeye gittim ve ona : Anlayamıyorum her zaman bu kadar pozitif olmak mümkün değil, Bunu nasıl yapıyorsun? diye sordum.

Bir gün Pepe yi görmeye gittim ve ona : Anlayamıyorum her zaman bu kadar pozitif olmak mümkün değil, Bunu nasıl yapıyorsun? diye sordum. PEPE NİN HİKAYESİ Pepe, herkesin olmak isteyeceği türden bir insandı. Her zaman neşeli olup, her zaman, söyleyeceği pozitif bir şey vardı. Birisi istediğinde hemen gidiyor, daima : Daha iyisi olamaz! diye

Detaylı

28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ

28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ 28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ Hazırlayanlar: Hüseyin KILIÇ MURAT NAZIM 28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ KUTLAMA PROĞRAMI Sayın okul müdürüm, değerli öğretmenlerim, sevgili arkadaşlar, Bugün burada 28 Şubat Sivil

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BÜLTENİMİZDE NELER VAR? ETKİNLİKLERİMİZ SİNEMA GÜNÜMÜZ TİYATRO ETKİNLİĞİMİZ OKUMA-YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARIMIZ BRANŞ DERSLERİMİZ AİLE KATILIMI ETKİNLİKLERİMİZ ARALIK AYI

Detaylı

EĞİRDİR İHTİYAT ZABİTLERİ NAKLİYAT ANONİM ŞİRKETİ

EĞİRDİR İHTİYAT ZABİTLERİ NAKLİYAT ANONİM ŞİRKETİ Eğirdir de Kurulan İlk Milli Şirket: EĞİRDİR İHTİYAT ZABİTLERİ NAKLİYAT ANONİM ŞİRKETİ Eğitimci-Yazar : Recep Bozkurt Eğirdir in sosyoekonomik tarihindeki en önemli olay nedir diye sorulduğunda verilecek

Detaylı

Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım!

Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım! Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım! Eskiden devletimizin adı Osmanlı Ġmparatorluğu idi. Başımızda padişah vardı. Egemenlik haklarımız padişahın elindeydi. Başkentimiz Ġstanbul du. 19 Mayıs 1919 da Mustafa

Detaylı

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz Zehra Aydüz, 1971 de Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart!

Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart! On5yirmi5.com Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart! Üniversitelerin açılmasıyla birlikte geçen hafta İstanbul Polisi, Beyazıt ve Beşiktaş'ta bir dizi korsan fotokopi baskını gerçekleştirildi.

Detaylı

Kelaynakların Hazin Öyküsü

Kelaynakların Hazin Öyküsü Kelaynakların Hazin Öyküsü Hazin bir öykü anlatacağım bu kez sizlere... Bir varmış bir yokmuş... Uçsuz bucaksız bir ova varmış. Fırat ın sularıyla bereket bulmaya çalışan bu topraklar, fakir köylünün tek

Detaylı

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Dünyada yaşanan ekonomik kriz liderlik stillerinde de değişikliğe yol açtı. Hay Group'un liderlik stilleri üzerine yaptığı araştırmaya göre, özellikle

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Harikulade bir tabii oluşum olan Milli Park, eşine az rastlanan tatlı ve tuzlu su ekosistemlerini bir arada bulundurması ve Afrika ile Avrupa arasındaki

Detaylı

Böylesine anlamlı ve sevinçli bir günde sizlerle birlikte olmaktan mutluluk duyuyorum. Türkiye İş Bankası adına sizleri kutluyorum.

Böylesine anlamlı ve sevinçli bir günde sizlerle birlikte olmaktan mutluluk duyuyorum. Türkiye İş Bankası adına sizleri kutluyorum. Sayın Kaymakam, Sayın Belediye Başkanı, Sayın Milli Eğitim Müdürü, Darüşşafaka Cemiyeti nin Sayın Başkanı ve Yöneticileri, Saygıdeğer Öğretmenlerimiz, Darüşşafaka daki temel öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp,

Detaylı

HAZRET-İ ALİ DESTANI BİRİNCİ BÖLÜM

HAZRET-İ ALİ DESTANI BİRİNCİ BÖLÜM HAZRET-İ ALİ DESTANI BİRİNCİ BÖLÜM [2b] (1) HAYBER KALESİ NİN FETHİ (3) Haberleri rivayet edenler ve eserlerden nakledenler şöyle anlatırlar: Hazret-i Muhammed; (5) bir gün sabah namazını kıldı, (6) mübarek

Detaylı

Eski çağlara dönüp baktığımızda geçmişteki gç ş insan topluluklarının yazılı, yazısız kültür miraslarında Güneş ve Ay tutulmalarının nedeni hep doğaüstü güçlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan tasvirlerde

Detaylı

-İÇİNDEKİLER- 1.1.ANTALYA... 2. Tarihi... 2. Nüfus... 3 4.PLANLAMA ALAN TANIMI... 6 5.PLAN KARARLARI... 7

-İÇİNDEKİLER- 1.1.ANTALYA... 2. Tarihi... 2. Nüfus... 3 4.PLANLAMA ALAN TANIMI... 6 5.PLAN KARARLARI... 7 -İÇİNDEKİLER- 1.KENTİN GENEL TANIMI... 2 1.1.ANTALYA... 2 Tarihi... 2 Coğrafi Yapı... 2 İklim ve Bitki Örtüsü... 3 Nüfus... 3 Ulaşım... 3 2.JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU... 4 3.ÇED BELGESİ... 5 4.PLANLAMA

Detaylı