Medeniyet öncesi dönemlerde insanlık

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Medeniyet öncesi dönemlerde insanlık"

Transkript

1 Medeniyet öncesi dönemlerde insanlık Gezegenimizin geçmişi ile ilgilenen çeşitli bilimlere göre, Dünya üzerinde hayvanların ortaya çıktıkları dönem yaklaşık 600 milyon yıl öncesine rastlamaktadır. Bununla birlikte gezegen kabuğunun soğuyup katılaşmasını içeren, Dünya gezegeninin oluşum sürecinin başlangıcından canlıların ortaya çıktığı döneme kadar yaklaşık 4 milyar yıl geçtiği düşünülmektedir. Yani gezegenimiz kabaca dört buçuk milyar yıl yaşındadır ve ömrünün hayvanların yaşamadığı yine kabaca dört milyar yıllık döneme arkeozoik (hayvan öncesi) zaman denir. Bundan sonra gelen dönemler dünyada hayvanların yaşadığı zoolojik devirlerdir. Jeolojik süreyi ölçmek için kullanılan en büyük birim zaman dır. Zamanları belirtmek için seçilen adlar yaşamın gelişimindeki değişiklikleri yansıtır: Arkeozoik zaman (prekambriyen hayvan öncesi yaşam) uzunluğu yaklaşık 4 milyar yıl Bu dönemde önce yerkabuğu soğuyup katılaşmıştır. Kıtalar ortaya çıkmış, tektonik levha hareketleri ve volkanik süreçler sonunda dağlar ve diğer yeryüzü şekilleri meydana gelmiştir. İlk canlılar bu dönemde günümüzden 3,8 milyar yıl önce okyanuslarda ortaya çıktı. Bunlar genellikle bakteriler gibi tek hücreli canlılardı (mavi-yeşil algler). Daha sonra suyosunları, mantarlar ve ilk bitkiler ortaya çıktı. Fotosentez yapan bu ilk canlılar sayesinde bugünkü atmosfer oluşmuştur.1,3 milyar yıl önce bitkiler dünya karalarını sardılar. Birinci zaman (paleozoik eski yaşam) uzunluğu 320 milyon yıl Okyanuslardaki hayat çeşitlenip artmaya başladı. İlk hayvanlar bu dönemde okyanuslarda ortaya çıktılar. Bunlar denizanaları, yassı kurtlar, eklem bacaklılar, kabuklular ve süngerler gibi omurgasız yumuşakçalardır. İlk omurgalı hayvanlar yine okyanuslarda ortaya çıkan balıklardır. Bu dönemde bütün kıtalar bir araya gelerek Pangea denilen büyük tek kıtayı oluşturmuştur. Kıtaları sık ormanlar kapladı. İkinci zaman (mezozoik ara yaşam) uzunluğu 180 milyon yıl Pangea parçalanarak bugünkü kıtalar ve okyanuslar oluşmaya başlamıştır. Canlı türleri hızla çoğaldı ve kertenkele, kurbağa gibi ilk kara hayvanları ortaya çıktılar. İkinci zaman dinozorlar olarak bilinen dev sürüngenlerin devridir. Bu dönemde sayıca çok ve türce zengin olan dinozorlar bütün karalara yayılmışlardı. İlk kuşlar da yine bu dönemde ortaya çıktılar. İkinci zaman günümüzden yaklaşık 65 milyon yıl önce dinozorların bilinmeyen bir sebeple aniden yok oluşları ile kapanır. Üçüncü zaman (senozoik yeni yaşam) uzunluğu 60 milyon yıl İkinci zamanın sonlarında ortaya çıkan memeliler üçüncü zamanda dinozorların yerini aldılar. Üçüncü zaman memelilerin devri olarak bilinir. Bu dönemde memeliler çok geliştiler ve sayıca arttılar. Bunların içinde keseliler (kanguru), böcekçiller (köstebek, kirpi), kemirgenler (fare, sincap), tavşangiller, tek tırnaklı toynaklılar (at, eşek, gergedan), yırtıcı etçiller, fil ve mamut gibi hortumlular, çift tırnaklı toynaklılar (koyun, keçi, deve, geyik), balina ve yunuslar, primatlar (maymunlar ve antropoidler) sayılabilir. Batı Avrupa dan Uzakdoğu ya kadar uzanan Alp dağ zinciri de bu dönemde oluşmuştur. Dördüncü zaman (antropozoik insanlı yaşam) uzunluğu 2-3 milyon yıl Bu dönem iklimin soğuk olduğu Buzul devri (Pleistosen) ile bin yıl önce buzulların eriyip iklimin ısınması ile başlayan Holosen diye iki alt devreye ayrılır. Bu dönemin en önemli özelliği hominidlerin ve sonrasında modern insanın ortaya çıkmasıdır. Hominid 1

2 (insansı) dış görünüm ve fizyolojik özellikler bakımından insana benzeyen ama insan olmayan, insanla maymun arası bir hayvandır. İlk hominidler (australopitekuslar) 4 milyon yıl önce ortaya çıktılar. Sonra sırayla homo habilis (2 milyon yıl önce), homo rudolfensis (1,9 milyon yıl önce), homo erectus (1.8 milyon yıl önce), homo sapiens (700 bin yıl önce), homo sapiens neanderthalensis (300 bin yıl önce) ortaya çıktı. Biyolojik sınıflandırmaya göre Homo sapiens sapiens olarak adlandırılan modern insan günümüzden 70 bin yıl önce ortaya çıkmıştır. Geçmişi bu jeolojik-zoolojik devirlere göre tarihlendirmenin yanında bir de arkeolojik tarihlendirmeden bahsedilebilir. Arkeoloji insanın tarihi, yani insanın yaptığı aletler ve kurduğu şehirler ve medeniyetlerin tarihi ile ilgilenir. Arkeolojik devirler Arkeolojik devirlerin başlangıç tarihleri ve devam etme süreleri bütün insan toplulukları için aynı olmayıp dünyanın çeşitli yerlerinde farklı farklıdır. Taş devirler Taş devirlerin özelliği kullanılan en temel hammaddenin taş olmasıdır. Bunun yanında tahta, kemik ve boynuz da kullanılmıştır. Ancak tahta ve kemik taşa göre, zamana karşı daha dayanıksız olduğu için, bunlardan yapılmış elimize geçmiş aletler azdır. Yontmataş devri (paleolitik eskitaş devri) başlangıcı günümüzden 600 bin yıl önce Bu dönemde insanların gerek yırtıcı hayvanlarla mücadele edebilmek gerekse henüz tarımsal hayata geçmemiş olduklarından gıdalarını temin etmek için avlanmakta ihtiyaç duydukları aletleri yumuşak taşları yontarak imal ettikleri sanılmaktadır. Kendiliğinden oluşan mağaralarda ve avlanmaya elverişli avı bol göl ve ırmak kenarlarında ve orman kıyılarında yaşayan bu insanlar buldukları bitki, kök ve yemişler ile ve avladıkları hayvanların ürünleriyle hayatlarını sürdürmüşleridir. Bu dönemin sonlarına doğru insanların hem uygarlık olarak ilerlediği hem de dünyaya hâkim olan buzul çağı ikliminden korunmayı bildikleri anlaşılıyor. Zira bu dönemde çakmak taşından kesici ve delici aletler, kemikten iğne ve mızrak uçları yapıp avladıkları hayvanların postlarından giysiler yaptıkları görülür. Diğer yandan bir başkanın idaresi altında topluca av yapmalarına, bu konuda belli bir araziden yararlanmaya çalışmalarına, avlarda kemikten yapılmış düdükleri kullanarak işaretleşmelerine bakılarak bu insanların toplumsallaşmış olduklarına hükmedilebilir. Sihir ve büyü yaparak bu avın bollaşacağını veya güvenli olacağını ummaları bir başka husustur. Yaşadıkları mağara duvarlarına veya kayalara hayatlarında sıkça karşılaştıkları bizon, mamut, ayı, beygir, deve, sığır, dağ keçisi ve ren geyiği gibi hayvanları (daha çok yandan görünüşleriyle) resmetmişler ve böylece insanlığın sanat devrimini başlatmışlardır. Şişman ve çıkıntılı yerleri fazlaca şişkin ve belirgin ama ustaca yapılmış, bu dönemden kalan kadın heykelcikleri vardır. [İlkçağ Tarihi ve Uyg. N.Özçelik, s.37] Bilinen en eski aletler 3 milyon yıl öncesine kadar geri giden, çakıl taşlarının işlenmesiyle ve hayvan kemiklerinin bilinçli olarak kırılmasıyla elde edilmiş ilkel aletlerdir. Güney Afrika ve Afrika nın doğu kesiminde (Etyopya, Kenya) bu tür aletlere bol miktarda rastlanmıştır. Taş yontma yöntemlerinin iyileşmesi ile zamanla çakıltaşı aletlerin yerini yongalı taş endüstrisi alır. Alt Yontmataş döneminde yongalı taş endüstrisi ile üretilen taş aletler arasında ikiyüzlüler, bıçaklar, çentikli ve dişli kazıyıcılar, kazıyıcı uçları, yankazıyıcılar ve kalemler sayılabilir. Üst Yontmataş döneminde aletler çeşitlenir ve deliciler, işlenmiş dilgiler, ok ve mızrak uçlar, iki yüzlü yapraksı nesneler, mikrolitler gibi aletler 2

3 eklenir. Kemik aletler arasında mızraklar, ımblar, delikli iğneler, zıpkınlar sayılabilir. Yontmataş devrine ait kazılarda bulunmuş kültürler şunlardır: Abbeville, Acheul, Levallois, Clacton, Charente, Moustier, Chatelperron, Gravette, Aurignac, Madeleine (fransa), Pontino (italya), Altmühl (almanya), Solutre (ispanya). Yontmataş toplulukları göçbe yada yarı-göçebe olan avcı-toplayıcılardı. Mağaralarda, kaya sığınıklarda ve açık hava yerleşmelerinde yaşıyorlardı. Hammadde değiş tokuşuna ve konutlarda belli bir uzmanlaşmaya dayanan bir toplumsal örgütlenmeden bahsetmek mümkündür. Sanatın ilk izlerine Üst Yontmataşta rastlanır. Resim ve heykelde bu dönemde muazzam bir gelişme görülür. [B.L. c.24 s ] Ortataş devri (mezolitik devir) başlangıcı M.Ö ler Üst Yontmataş yani Yontmataş devrinin son dönemi, avcılık, balıkçılık ve toplayıcılığa dayalı ekonomi ve teknolojinin sürdüğü buzullaşma sonrası tüm kültür evrelerini bünyesinde toplar. Ortataş ise, üretimle (evcilleştirme, hayvancılık; tarımın başlangıcı) belirginleşen bir ekonomi sisteminin görüldüğü kültürleri kapsar. Ortataş ta görülen bu yeni ekonomi, başlıca özelliği yerleşiklik olan yeni bir yaşam tarzı getirmiştir. Günümüzde Ortataş kültürlerinin M.Ö e doğru Ortadoğu da ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Bu dönemde Batı Avrupa da iklimde bir ısınma görüldü. [B.L. c.17 s.8911] İklimin ılımanlaşmasıyla başta Orta Asya olmak üzere insan ve hayvanların yaşama alanı genişledi. Buna bağlı olarak hayvan çeşidi ve bitki örtüsü çeşitlenip arttı. Dönemin sonlarına doğru Asya ve Afrika nın iç kısımları çölleşirken ılıman iklim kuşağı kuzey bölgelere kaydı. Ormanların artması ve sıklaşması avcılığı zorlaştırınca daha çok kuş ve balıkları avlamaya yönelen insanlar av teknik ve araçlarını da bu yönde geliştirdiler. Böylece balık ağı, olta, kuş avına yönelik silahlar yapılırken ilk tekne ve basit kürekler de bu devirde bulunup kullanıldı. O güne kadar kafatası, kaplumbağa kabuğu gibi doğal kapları kullanan insanlar özellikle sıvıları koymak için kilden kaplar yapmaya başladı. [İlkçağ Tarihi ve Uyg. N.Özçelik, s.37] Bozkırlar yerlerini, yer yer koruluk çayırlara bıraktı. Bir önceki dönem insanının en önemli zenginlik kaynağı olan rengeyiği sürüleri kuzeye göç etti ve en çok yararlanılan hayvan (eti, kemiği ve boynuzundan) geyik oldu. Ortataş insanları genellikle küçük boyutlu taş aletler (mikrolit) kullandılar; uçların yapımında çakmaktaşı ince dilgilerden yararlandılar. Bu dönemde köpeğin evcilleştirilmiş olduğu kesindir. Domuzun evcilleştirilmesinin de bu döneme rastladığı sanılmaktadır. Ortataş insanlarının geçim kaynakları çeşitlidir. Bu dönemde avcılık ve balıkçılık önemini korurken, salyangoz ve kabuklu hayvan toplayıcılığı da beslenmede önemli yer tutar: bu toplulukların yemek artıkları olan kabuk yığınlarına Akdeniz kıyılarından Kuzey Avrupa ya kadar rastlanmıştır. Balıkçılık ve kabuklu hayvan toplayıcılığı Ortataş insanını, deniz, göl, bataklık ve ırmak kıyılarına yerleşmeye zorladı. Açık havada yaşadıkları için bu dönem insanlarının bıraktıkları sanat eserleri, mağaralarda yaşayan bir önceki dönem insanlarınkilerden daha fazla tahrip olmuştur. Ortataş uygarlıkları ortak bir özellik gösterseler de aslında çok çeşitlidir. Bunların en önemlileri, Maglemose kültürü (danimarka), Sauveterre endüstrisi (fransa) ve Tardenois kültürüdür (fransa). [B.L. c.17 s.8911] Cilalıtaş devri (neolitik yenitaş devri) başlangıcı M.Ö ler Cilalıtaş devrinin en önemli özelliği, Yontmataş devri avcılarının toplayıcılıktan üretici duruma geçmiş olmalarıdır. İnsanların yaşam biçiminde görülen önemli özellikler sözkonusudur. Cilalıtaş devrine geçiş hem dünya çapında gerçekleşmiş, hem de kendi içinde çeşitlilik göstermiştir. Yenitaşa a geçişin ilk belirtilerine Yakındoğu da rastlanır, bu yüzden Yenitaş devrinin tanımına ilişkin çeşitli yorumlar bu bölge temel alınarak ortaya atılmıştır. Örneğin Gordon Childe vaha kuramını öne sürdü. Buna göre insanlar buzul sonrası dönemde görülen kuraklık yüzünden vahalarda toplanmak zorunda kalmış ve kendi besinlerini üreterek yerleşik bir yaşam düzeni kurma yolunu izlemişlerdir. Childe, bu değişimin oldukça hızlı 3

4 gerçekleştiğini düşündüğünden Neolitik Devrim deyimini kullanır. R.Braidwood, polenlerden ve tohumlardan yola çıkarak, yabani bitkilerden yetiştirilmiş türlere geçişi, hayvan kemiklerini inceleyerek de evcilleştirilmiş türlerin vahşi atalarını araştırdı. Böylece Yenitaş a geçişin doğal beşiğinin Basra körfezinden Akdeniz e uzanan Verimli Hilal (yada Bereketli Hilal) olduğunu saptadı. Yenitaş a geçişin ancak nüfusla yada başka bir durumla ilgili bir bunalım sonucu gerçekleşmiş olduğunu düşünen K.V.Flannery, L.Binford ve J.Perrot gibi araştırmacılar, en eski Yenitaş merkezlerinin tüm elverişli doğal kaynakların bir araya geldiği yerlerde ortaya çıkmadığına, ancak bunlara yakın bölgelerde kuruldupuna dikkati çektiler. Birbirinden bağımsız birçok Yenitaş a geçiş odağının bulunduğu varsayımını ortaya attılar. J.Cauvin, Yenitaş a geçişin M.Ö. 9. binyılın Nattuf Kültürü topluluklarında görülen bazı yerleşik düzene geçiş koşulları altında, insanlar tarafından bilinçli bir biçimde benimsenen kültürel bir süreç olduğunu kanıtladı. [B.L. c.24 s ] Bu dönemde insanların yaşayış ve araçlarında büyük değişiklikler oldu. Her şeyden önce insanlar mağaralardan çıkarak çadır veya kulübelerde veya su üstüne yapılmış evlerde (daha çok güvenlik nedeniyle) yaşamaya başladılar. Bu dönemde köyler kurulmuş, bunların ve evelerin etrafı çitler veya hendeklerle çevrilmiştir. Sularını kolayca bulmak veya emniyete almak için kuyular kazılmış, çeşmeler yapılmıştır. Bu dönemde insanlar daha çok çoban ve çiftçi idi. Gerek tarımsal hayata geçiş gerekse kulübe yapımı, toprağı ekime uygun hale getirmek veya avlanmak için yeni alet ve eşyanın yapımı da gerekli oldu. Bu nedenle özellikle yapı malzemesini yapmak için kesip-biçmeye yarayan sert taştan yapılmış ve cilalanmış baltalar, dişli testereler kullanılırken taş devrinin en gelişmiş uygar dönemi de başlıyordu. Resim tekniği, ve heykelcilik geliştirildi. Çömlekçi çarkının bulunmasıyla daha yaygın biçimde yapılıp kullanılan çömleklerin üstüne başta helezonik olmak üzere birçok süsleme yapılır oldu. Saz ve benzeri bitkilerle örme tekniği kullanılarak ip, sepet gibi ev eşyası ve süsleme malzemeleri de yapılır oldu. Yay, mızrak, ok, saplı balta ve saban gibi aletler daha bol ve kaliteli olarak yapıldı. Kadınlar için bilezik, küpe, gerdanlık gibi süs eşyaları boynuz ve midye kabukları da kullanılarak bolca üretilir oldu. Ama bütün bu eşyalarda ortak nokta yapılan araçların cilalanmasına önem verilmesidir. Yerleşik hayat tarzının hayatı rahat ve güvenli kılması nüfusun artışını sağladı. Böylece insanlar ve toplumlar arasında iş bölümü ilk defa oluştu. Başka hayvanların da ehlileştirilmesi, sığırın sabana koşulması hem üretimi kolaylaştırıp bollaştırdı hem insanın gücünü başka alanlara da yöneltmesine imkân verdi. Gerçi insanlar yine daha çok taştan yaptıkları araçlarla ekip-biçiyor, öğütüyordu ama yavaş yavaş ticaret de gelişir oldu. Derinin yanında keten ve yün de giyimde kullanılır oldu. Gerek üretimde çeşitlenme gerekse insanların yaşadıkları coğrafyadaki iklim ve bitki farklılıkları ve ticaretin gelişmesi insanlar arasında ekonomik ve sosyal açıdan farklılaşmalara yol açtı. Yaşayış ve dinsel inançlar farklılaşır oldu ve insanlar bu dönemde daha çok dişi bir tanrıya tapar oldular. Bu dönemden kalan anıtsal kalıntılar Menhir ve Dolmen dir. Menhir iri ve uzun taşların sıra veya daire biçiminde dikilmesiyle oluşturulmuştur. Dolmen ise dikdörtgen biçiminde dizilen taşların üzerine yassı bir taş konulup üstününü toprakla örtülmesiyle yapılmıştır. [İlkçağ Tarihi ve Uyg. N.Özçelik, s.38-39] Bu değişim isteği insanın daha kalabalık ve daha karmaşık bir topluma uyum göstermesiyle açıklanabilir: bu anlamda daha önce var olmadığı anlaşılan kolektif bir ruhbilimsel olgunluktan söz edilebilir. Yuvarlak planlı evlerden oluşan köylerin ortaya çıkışından (M.Ö. 9.binyıl) sonra, kare planlı evlerin yer aldığı, daha geniş bir alana yayılan köyler görülür (M.Ö. 8.binyıl). Bunlar M.Ö. 7.binyıldaki Tel es-sultan (Eriha) ve M.Ö. 6.binyıldaki Çatalhöyük gibi ilk kentlerin habercisidir. Hayvan yetiştiriciliği, M.Ö. 8.binyılda, insan ve hayvanı (burada boynuzlugilleri) birbirine yaklaştıran avlanma yöntemleri sonucu ortaya çıkmış olabilir. Köpeğin bu gelişmede önemli bir rol oynamış olduğu düşünülmektedir. Daha sonra keçi, koyun ve domuz evcilleştirilmiştir. İlk buğdaylar, ardından buğdaygiller ve baklagiller M.Ö. 8.binyılın sonunda yetiştirilmiştir. Bir üretim ekonomisine geçişle ilgili çeşitli yeniliklerin görüldüğü bu eski evreye bazen Önyenitaş yada çanak çömleksiz 4

5 Yenitaş adı verilir. Gerçekten de ilk seramik kaplar ancak M.Ö. 7.binyıldan itibaren üretilmeye başlanmıştır. Bundan sonra gelen üç binyıl içinde Yakındoğu da çok gelişmiş bir uygarlık ortaya çıkmıştır: geniş bir alana yayılan ticari ilişkileri, karmaşık dini ve eriştiği yüksek teknik düzeyle büyük bir yerleşme olan Çatalhöyük ün ancak küçük bir bölümü incelenebilmiştir. Yarmo, Tes es-sultan (Eriha), Halef, Hasuna, elubeyd de Verimli Hilal in ne denli gelişmiş olduğunu göstermektedir. Buralarda, dokuma tezgâhı, taş perdahlama, çark, çeşitli fırınlar ve ilk metalürji ürünleri gibi Yenitaş a özgü diğer yeniliklere de rastlanmaktadır. Tahkimatlar yaygınlaşmıştır (Eriha daki kule), ilk kez savaşla ilgili kesin kanıtlar görülür. Anadolu da yaklaşık M.Ö. 7250/ arasına tarihlendirilen Yenitaş döneminin en önemli buluntu yerleri Diyarbakır-Şanlıurfa-Siirt yöresi, Tuya Gölünün güneyi ve Göller bölgesidir. Diyarbakır daki Çayönü, Anadolu da bugüne değin saptanabilmiş en eski köy yerleşmesidir. Çatalhöyük ise Anadolu, Yakındoğu ve Ege dünyasının en önemli ve gelişkin, çanak çömlekli buluntu yeridir. Pişmiş topraktan tanrıça heykelcikleri, ilk mühürler, en eski dokuma örnekleri de burada ele geçmiştir. Dönemin bir başka önemli yerleşmesi olan Hacılar, gelişmiş çanak çömlekleri ile daha sonraki dönemleri etkilemiştir. İlk hayvan yetiştiricilerin ve çiftçilerin M.Ö. 6.binyılda görülmeye başlandığı Balkanlar ile (Yunanistan da Sesklo, daha kuzeyde Starcevo-Körös kültürleri) Yakındoğu arasındaki ilişkilerin önemi de tartışma konusu olmaktadır. Hayvancılık ve çiftçilik M.Ö. 5. binyıl boyunca iki koldan tüm Avrupa ya yayılmıştır: Akdeniz akımı (cardium kültürü) ve Tuna akımı (şerit bezemeli çanak çömlek kültürü). Megalitik kültür, o sırada Atlas okyanusu bölgesinde ortaya çıkar. Bu kültürün ilk izlerine Bretagne, Poitou ve Portekiz de rastlanmıştır. Dünya üzerinde başka Yenitaş a geçiş odakları da belirir: Sahra da M.Ö. 6.binyıla kadar uzandığı sanılan Sudan akımı, kayalara boynulugilleri andıran resim ve oymalar yapmış bir hayvan yetiştiricileri uygarlığını etkilemiştir. Güney-doğu Asya da M.Ö. 5.binyıldan başlayarak pirinç yetiştirildiği sanılmaktadır. Çin de görülen Yangşao ve Longşan kültürleri Yenitaş a geçiş sürecini tamamlamışlardır. Orta Amerika da M.Ö. 6.binyıldan itibaren varlığı saptanan tarımsal ıslah yöntemleriyle mısırın niteliği yükseltilmiştir. M.Ö. 3.binyıldan başlayarak Tehuacan vadisinde (Meksika) gerçekleştirilen dev boyutlu sulama çalışmalarının çeşitli evreleri arkeologlar tarafından izlenebilmiştir. Sıcak-ılıman bölgeler kuşağında yer alan Yenitaş a geçiş odaklarının, daha soğuk (Kuzey Avrupa, Sibirya) yada daha sıcak (Orta Afrika, Güney Amerika) bölgelerdeki kültürler üzerinde etkisi olmuştur. Buralarda Yenitaş a özgü yeniliklerin hayvancılık, seramik ya da köyler gibi ancak bir bölümü görülür. Sonuç olarak Yenitaş a geçiş, insanın doğaya karşı yeni bir tavrı olarak belirir. Doğal kaynaklara ve ritimlere egemen olma çabasından ibaret olan bu tavrın insanoğlunun kendisi üzerinde de birtakım etkileri oldu: insan fiziksel değişime uğradı ve bugünkü antropobiyolojik biçimler (Üst Yontmataş a göre daha narin biçimler) oluştu. Toplumsal açıdan insan, etkinliklerinde daha büyük bir uzmanlaşmaya giderek geniş çaplı bir kolektif yaşama kendini uydurmak zorunda kaldı. Yenitaş ın sonunda, Yakındoğu da M.Ö e doğru insanoğlu yazıyı buldu: böylece tarih başlamış oldu. [B.L. c.24 s ] Maden devirleri İnsanlar Yenitaş devrinin sonlarına doğru yine çoğunlukla taştan yapılmış araç-gereci kullanmakla birlikte başta bakır olmak üzere altın ve gümüş madenini kullanmaya başladılar. İlk kullanılan madenler muhtemelen tabiatta saf halde bulunan altın ve bakırdır. Ve yine muhtemelen ilk başta bakır sert taşlarla dövülerek şekillendirildi. İşte cilalı taş ile bakırın beraber kullanıldığı neolitik devrin sonu ile maden devrinin başına Kalkolitik Devir (Bakırtaş Devri) de denir. [İlkçağ Tarihi ve Uyg. N.Özçelik, s.40] Bakır devri Dövme bakırdan ilk eşyalar Yakındoğu da M.Ö. 8.binyıldan başlayarak ortaya çıkmıştır. Eritilmiş bakırın M.Ö. 6. binyılda ortaya çıktığı sanılır. Kullanımının yaygınlaşması ise 4. 5

6 binyılın sonunu bulur. Bakır cevheri çok eskiden boncuk, topluiğne ve biz yapmak için çekiçle dövülürdü. İran da Ali Köş te yada Anadolu da Çayönü tepesinde M.Ö. 9. bin 7. binyıllardan kalma küçük bakır eşyalar ortaya çıkarıldı. Bakır eritmeciliğinin ilk izleri M.Ö arasında Anadolu da Çatalhöyük sit alanında bulunan curuflardır. Bakırın eritilmesiyle doğan metalürji, Ortadoğu da 4. binyılda gelişme gösterdi ve Sümer site devletlerinin kuruluşunda önemli bir rol oynadı. M.Ö e doğru da bakır-kalay alaşımı olan tunç (bronz) bulundu. Bakır 6. binyılda Türkmenistan da, 5. binyılda da Mısır da görüldü. Yine 5. binyılda Karadeniz in batı kıyılarında da işlendiği sanılmaktadır. Batı Avrupa daysa bakır ancak 3. binyılda tanındı. İtalya da, Fransa nın güneyinde ve İber yarımadasının doğu kıyılarında, M.Ö e doğru bakır hançerler ve boncuklar görüldü. Bu bölgelerin bakırları ve maden filizleri üzerine yapılan incelemeler eski bir metalürjinin varlığını ortaya koydu. Kuzey Amerika da da bakır cevheri M.Ö. 3. binyılda işlenmeye başlamıştı. [B.L. c.3 s ] Tunç (bronz) devri İnsanlar zamanla, bakırla birlikte bulunan kalay filizini eriterek daha sert bir karışım olan tuncu elde ettiler. Tunç, daha sert ve kullanımı elverişli olmakla birlikte işlenmesi daha zordu. Tuncun kullanıldığı bu dönem Tunç Devri diye adlandırılır. [İlkçağ Tarihi ve Uyg. N.Özçelik, s.40] Tunç çağı Bakır çağını yada Bakırtaş dönemini izleyen, Demir çağından önce gelen ve bölgelere göre 4. bin 2. binyıllar arasına tarihlenen bir dönemdir. Tunç çağı, Çin den Britanya adalarına, İskandinavya dan Mısır a kadar Eski Dünya nın ılıman bölgelerinde yaşayan toplumların evriminde önemli bir aşamadır. Bu çağ, bakır ve kalay alaşımı olan bronzun üretiminin yaygınlaşmasıyla ayırt edilir. Bu alaşımın kullanılmasıyla çok çeşitli süs eşyaları, aletler, kap kacaklar ve silahlar üretilebildi. Altın ve gümüşle birlikte bronz, tarihin ilk büyük devletlerinin doğmasına yol açan servet birikimini oluşturdu: Mezopotamya (Sümer), Mısır (ilk firavunlar), Akdeniz (Minoslular ve Mykenaililer), Çin (Şang hanedanı). Henüz tarih çağına girmeyen, yazının bilinmediği bölgelerde yaşayan kimi topluluklar da oldukça parlak bir uygarlığa ulaşmışlardır: Wessex ve Amorica prenslerinin (M.Ö. 2. binyılın ilk yarısı) aynı döneme tarihlenen Orta Avrupa tümülüslerinin bağlı oldukları uygarlık, M.Ö e doğru ortaya çıkan atlas okyanusu bronz uygarlığı, İskandinavya turbalıkları uygarlığı, İsviçre ve Savoia Plalafitta uygarlığı gibi. Anadolu da Tunç çağlarında (yaklaşık M.Ö ) madencilik doruk noktasına ulaşmış, bölgeler ve ülkeler arası ticaret başlamıştır. İlk küçük beyliklerin kurulması ve siyasal örgütlenmenin başlaması İlk Tunç çağında gerçekleşmiştir. Bu beyliklerin en önemlisi Orta Anadolu da, Kızılırmak kıvrımı içindeki Hatti beylikleriydi. Batı Anadolu da dönemin en gelişmiş temsilcisi Truva ydı. Orta ve Son Tunç çağlarında da önemini sürdüren bu kale kent, Anadolu nun olduğu kadar, Ege dünyasının da belli başlı merkezlerindendi. Batı ve İçbatı Anadolu da öteki İlk Tunç çağ yerleşmeleri arasında Beycesultan, Karataş-Semayük, Yortan, Demircihöyük, Kusura belirtilebilir. Doğu ve Güneydoğau Anadolu da da önemli beylik merkezleri bulunuyordu (Arslantepe, Pulur, Norşuntepe vd.). Bu çağda en büyük gelişme ise Orta Anadolu da gözlemlenir: Alacahöyük, Alışar, Horoztepe, Mahmatlar, Hasanoğlan, Eskiyapar, Hacıbektaş-Suluca Karahöyük, Ahlatlıbel, Etyokuşu, Polatlı, Bitik, Gordion, Büyükgülücek, Kültepe vb., güneyde ise Tarsus-Gözlükule güçlü surlarla çevrili önemli bir beylik merkeziydi. Asur ticaret kolonilerinin (karum) Anadolu da kurulması ve onlarla birlikte yazının gelmesiyle Orta Tunç çağ başlar. Bu dönemin en önemli bölgesi gene Kızılırmak kıvrımı ve çevresidir (Kappadokia). Orta Tunç çağın en zengin buluntu veren merkezi ise Kültepe dir. Asur ticaret kolonilerinden sonra Orta ve Son Tunç çağlarını Anadolu da Hititler temsil eder. Tunç çağı mitolojisine özgü Girit boğası ya da kuğular ve güneş gibi birkaç temaya, Akdeniz den İskandinavya ya kadar çeşitli yerlerde rastlanır: Danimarka da Trundholm de 6

7 ele geçirilen ve üzerinde güneşi simgeleyen bir altın kurs bulunan bronzdan yapılmış minyatür savaş arabası; bronz situlaların baskı bezeklerinde rastlanan kayık figürüyle birlikte güneş kursu ve kuğular ın canlandırıldığı İskadinavya daki kaya resimleri. Bu çağın sonunda at, tarımsal ve kırsal toplumlarda giderek artan bir önem kazanmıştır. [B.L. c.23 s ] Demir devri Maden devri insanı en son demiri buldu. Zaten demirin bulunduğu sıralarda (veya demir bulunduktan hemen az sonra) insanoğlu yazıyı da buldu. Böylece hem tarih devirleri başladı hem de uygarlık demir üzerine kurulup gelişti. [İlkçağ Tarihi ve Uyg. N.Özçelik, s.40] M.Ö lere doğru başlayan bu çağ, metalin yaygın olarak kullanıldığı çağdır. Gerçekten de, göktaşı demirini işledikten sonra, insanoğlu, çok uzun işlemler gerektiren döküm teknikleri sayesinde topraktaki demiri işlemeyi başardı. Demir endüstrisi, yılları arasında önce İran, Kafkasardı, Suriye ve Filistin de, daha sonra da Mezopotamya, Kafkasya, Kıbrıs ve Girit te ani bir gelişme gösterdi. Asurlular demir kullanımını Hititlerden öğrendiler ve büyük bir olasılıkla Yahudiler de bunu Filistinliler den miras aldılar. Yeni Babil kralı Nabunaid (M.Ö ) Amanos tan ve Lübnan dan maden cevheri getirtmekteydi. Batı Avrupa da demir çağı M.Ö. 1. binyılda yaşandı. Avrupa da bol miktarda ve çoğunlukla da çıkarılmaya elverişli demir madeni yataklarının bulunmasına bağlı olarak metalürji endüstrisinin ve türevlerinin yayılması bu dönemin belirgin niteliğidir. Birinci demir çağı, kimi kez bu döneme adını veren Halstatt (Yüksek Avusturya) yerleşim yeriyle tanımlanır ve M.Ö yılından sonra başlayarak M.Ö. 500 sonlarına kadar uzanır; yerleşim yeri La Tene den (İsviçre) adını alan ikinci demir çağıysa, Roma tarafından fethedilinceye kadar üç dönem halinde devam etti ve hatta İrlanda da, İskandinavya da ve Germanya da, Roma fetihleri dışında kalan bölgelerde, bu ülkelerin hıristiyanlaştırılmasına kadar da sürdü. Birinci dönem, arkaik Yunanistan ve İtalyan Villanova uygarlığına yakın geometrik bir sanatla kendini gösterdi. Bu dönemde, bronz eşyalar hala kullanılıyordu. İnsanlar yükseklerde, ahşap kirişler arasına yerleştirilmiş harç ve taşla yapılan surlarla çevrili tahkim edilmiş kamplarda yoğunlaşmıştı. Önemli kişiler şatafatlı savaş arabalarıyla birlikte gömülüyordu. Mezarlar, Vix (Cote-d Or) yada Hochdorf da (Stuttgart yakınında) olduğu gibi mezar odalarını örten büyük tümülüsler biçimindeydi. Avrupa nın çeşitli kavimleri arasında ticaret ilişkileri mücevher ve silah mübadelesiyle başladı. Henüz ayak çarkını tanımayan çömlek ürünleri çeşitlidir ve genellikle oyulmuş motiflerle süslenmiştir. İkinci dönem, egemen bir Kelt etkisi ve Galya, İtalya, Tuna ülkeleri ve Yunanistan arasında süren mübadelelerle kendini gösterdi. Şehirler ovalarda kuruldu ya da Autun yakınındaki Bibracte yada Alesia da Alise-Sainte-Reine de (Cote-d Or) olduğu gibi, oppidum denilen geniş surların arkasına sığındılar. En üst düzeyde çizgisel ve özellikle eğriçizgisel olan Kelt süslemesi düzenli bir hal aldı: bitkisel ve hatta hayvansal motifler fanteziyle şematize ya da deforme edildi; sarmal, süslemeye egemen oldu; Yunan sanatından alınan plamet yeni biçimlere büründü. Tümülüsler hala yapılmakta, ancak, gömme ve yakma ayinleri aynı zamanda düz mezar kullanımıyla birleşmekteydi. Silahlar da gelişti, savaş arabası kullanımına ve bunların mezarların içine de konulmasına devam edildi. Boyalı ve oymalı vazolar dışında, bu çağın en özgün Kelt sanat yapıtları Galya sikkeleridir. M.Ö. 3. yüzyıldan Galya savaşlarına kadar, Galya daki halkların çoğu altın, gümüş ve bronzdan sikke bastılar. Başlangıçta Makedonya daki philippoi den esinlenen bu sikkeler yavaş yavaş modellerinden ayrıldılar; uzun süre değeri anlaşılamayan bu küçük sanat yapıtları, Kelt dehasının başyapıtları durumuna getiren özgürlükle, fanteziyle, soyutlama isteğiyle yorumlandılar. Roma öncesi heykelcilik sanatı, özellikle, Fransa nın güneyinde parlak durumdadır. [B.L. c.6 s ] 7

İnsanların var oluşundan yazının icadına kadar olan döneme denir. Tarih öncesi devirlerin birbirinden

İnsanların var oluşundan yazının icadına kadar olan döneme denir. Tarih öncesi devirlerin birbirinden Tarih Öncesi Devirlerde Anadolu Video Ders Anlatımı TARİH ÖNCESI DEVİRLERDE ANADOLU Türkiye tarih öncesi devirlerde üzerinde birçok medeniyet kurulan çok önemli bir yerleşim merkeziydi. Ülkemizin tarihi

Detaylı

TANER ÖZDEMİR TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ ZAMAN VE TAKVİM

TANER ÖZDEMİR TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ ZAMAN VE TAKVİM ZAMAN VE TAKVİM Takvim zamanı günlere, aylara, yıllara bölme metoduna takvim adı verilir. DİKKAT: Takvimlerin ortaya çıkmasında insanların ekonomik uğraşları önemlidir. UYARI: Hicri takvimin başlangıcı

Detaylı

UYGARLIKLAR TARİHİ-I AYDAN DEMİRKUŞ. 1. Tüm öğrencilere Çalışma Kâğıdı dağıtılır.

UYGARLIKLAR TARİHİ-I AYDAN DEMİRKUŞ. 1. Tüm öğrencilere Çalışma Kâğıdı dağıtılır. ETKİNLİK 1 SESSİZ SİNEMAYLA TARİHÖNCESİ ANADOLU ETKİNLİK ADIMLARI 1. Tüm öğrencilere Çalışma Kâğıdı dağıtılır. 2. Etkinliğe başlamadan önce hazırlık olarak Çalışma Kâğıdı nın birinci maddesinde yer alan

Detaylı

1. YERYÜZÜNDE YAŞAMIN BAŞLAMASI

1. YERYÜZÜNDE YAŞAMIN BAŞLAMASI A- TARİH ÖNCESİ ÇAĞLAR VE TARİH ÇAĞLARI 1. YERYÜZÜNDE YAŞAMIN BAŞLAMASI İnsanlar merak duygusunu gidermek, hayatlarını kolaylaştırmak ve düzene sokmak için birtakım faaliyetlerde bulunurlar. Ateşin kullanılması,

Detaylı

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI Kelime anlamı İki nehrin arası olan Mezopotamya,

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

TARĠH TÜRKLERDEN ÖNCE ANADOLU

TARĠH TÜRKLERDEN ÖNCE ANADOLU T.C. KÜLTÜR VE TURĠZM BAKANLIĞI TÜRKĠYE KÜLTÜR PORTALI PROJESĠ TARĠH TÜRKLERDEN ÖNCE ANADOLU 2009 ANKARA 2.1. Anadolu da Ġlk Yerleşmeler 2.1.1.Çatalhöyük Anahtar Kelimeler: Çatalhöyük Daha çok Anadolu

Detaylı

Tarih Öncesi Çağlar - PREHĠSTORĠK DEVĠRLER

Tarih Öncesi Çağlar - PREHĠSTORĠK DEVĠRLER Tarih Öncesi Çağlar - PREHĠSTORĠK DEVĠRLER 1. TaĢ Çağı a) Eski Taş / Kaba Taş (Paleolitik Çağ) = (M.Ö. 2.000.000-10.000) b) Orta Taş / Yontma Taş (Mezolitik Çağ) = (M.Ö. 10.000-8.000) c) Yeni Taş / Cilalı

Detaylı

YERYÜZÜNDE YAŞAM ANADOLU VE MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI

YERYÜZÜNDE YAŞAM ANADOLU VE MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI YERYÜZÜNDE YAŞAM ANADOLU VE MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI ANADOLU VE MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI YUNAN ANADOLU MEZAPOTAMYA İRAN MISIR HİNT ANADOLU VE MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI GENEL ÖZELLİKLERİ: 1- Genellikle iklim

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ GIDA İŞLEME MAKİNELERİ 1. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89 Pastörize, kondanse etme vb. işler için

Detaylı

Doğu Akdeniz de Tarım ve Şehirleşme Süreci. Elif Ünlü Boğaziçi Üniversitesi - Tarih Bölümü

Doğu Akdeniz de Tarım ve Şehirleşme Süreci. Elif Ünlü Boğaziçi Üniversitesi - Tarih Bölümü Doğu Akdeniz de Tarım ve Şehirleşme Süreci Elif Ünlü Boğaziçi Üniversitesi - Tarih Bölümü Arkeoloji insanların kültürlerini ortaya çıkarıp, belgelemek ve analizlerini yapmak suretiyle maddi kültür ve çevresel

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

ESKİ ANADOLU TARİHİ TAR101U

ESKİ ANADOLU TARİHİ TAR101U ESKİ ANADOLU TARİHİ TAR101U KISA ÖZET DİKKAT Buarada ilk 4 sahife gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 1 1. Ünite - Anadolu nun Tarih (Yazı) Öncesi Dönemleri Anadolu nun

Detaylı

Tarihin Çeşitleri Hikayeci Tarih: Nakilci tarih yazımıdır. Eski Yunan Tarihçisi Heredot'la başlar.

Tarihin Çeşitleri Hikayeci Tarih: Nakilci tarih yazımıdır. Eski Yunan Tarihçisi Heredot'la başlar. TARİH BİLİMİNE GİRİŞ Tarihin Tanımı Tarih, insan topluluklarının geçmişteki yaşayışlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini, neden-sonuç ilişkisi içerisinde yer ve zaman göstererek, belgeler ışığında objektif

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 2.Hafta. Dr. Osman Orkan Özer

Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 2.Hafta. Dr. Osman Orkan Özer Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 2.Hafta Dr. Osman Orkan Özer https://oorkan.wordpress.com/ Şifre: tarimeko2016 Kaynaklar: Prof. Dr. Ahmet Özçelik TARIM TARİHİ VE DEONTOLOJİSİ, Ankara Üni. Ziraat Fak.

Detaylı

BATI MÜZİĞİ TARİHİ 1. ÜNİTE İLK ÇAĞ DÖNEMİ MÜZİĞİ

BATI MÜZİĞİ TARİHİ 1. ÜNİTE İLK ÇAĞ DÖNEMİ MÜZİĞİ BATI MÜZİĞİ TARİHİ 1. ÜNİTE İLK ÇAĞ DÖNEMİ MÜZİĞİ İÇERİK Müzikoloji nedir? Müzik tarihinin Müzikoloji içindeki yeri Müzik tarihinin temel kavramları Etimoloji (Müzik kelimesinin kökeni) Kültürel evrim

Detaylı

1.1 COĞRAFİ KONUM Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır.

1.1 COĞRAFİ KONUM Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır. 1. Yeryüzünde Yaşam 1.1 COĞRAFİ KONUM Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır. 1.2 MATEMATİK KONUM Dünya üzerindeki bir

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

Jeolojik Miras Listeleri (AFRİKA) Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

Jeolojik Miras Listeleri (AFRİKA) Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü Jeolojik Miras Listeleri (AFRİKA) Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü AFRİKA DOĞAL MİRAS LİSTESİ http://www.africanworldheritagesites.org/ Afrika da Madagaskar Adası nda 2 ve Şeysel Adası

Detaylı

İÇİNDEKİLER JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ ÖDEVİ KONU : Jeolojik Zaman ve Prosesler

İÇİNDEKİLER JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ ÖDEVİ KONU : Jeolojik Zaman ve Prosesler JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ ÖDEVİ KONU : Jeolojik Zaman ve Prosesler İÇİNDEKİLER Jeolojik Zaman Nedir? Jeolojik Zaman Cetveli Kambriyen Öncesi 1. Proterozoyik Devir 2. Arkeyan Devir Fanerozoyik

Detaylı

TÜFEK, MİKROP VE ÇELİK

TÜFEK, MİKROP VE ÇELİK TÜFEK, MİKROP VE ÇELİK * Jared Diamond, Tüfek, Mikrop ve Çelik, Çeviri: Ülker İnce, Tübitak Yayınları, Ankara 2006, 17. Baskı, 662 sayfa. ISBN 975.403.271.8 Geleneksel gelişme teorisi özellikle İkinci

Detaylı

EKONOMİK FAALİYET 9. BÖLÜM TÜRLERİ

EKONOMİK FAALİYET 9. BÖLÜM TÜRLERİ EKONOMİK FAALİYET TÜRLERİ - Geçmişten Günümüze Geçim Kaynakları - Ekonomik Faaliyetlerin Sınıflandırılması - Gelişmiş Ülkelerin Özellikleri - Gelişmemiş Ülkelerin Özellikleri 9. BÖLÜM G E Ç M İ Ş T E N

Detaylı

TÜRKİYE NİN DÜNYA ÜZERİNDEKİ YERİ

TÜRKİYE NİN DÜNYA ÜZERİNDEKİ YERİ İ İ İ İ Ğ TÜRKİYE NİN DÜNYA ÜZERİNDEKİ YERİ TÜRKİYE VE YAKIN ÇEVRESİ NEOTEKTONİK HARİTASI TÜRKİYE VE ÇEVRESİ LEVHA HARİTASI TÜRKİYE VE ÇEVRESİ LEVHA HARİTASI-2 TÜRKİYE PALEOZOİK ARAZİLER HARİTASI TÜRKİYE

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSPANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İspanya Krallığı Yönetim Şekli : Parlamenter Monarşi Coğrafi Konumu

Detaylı

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS 31. 32. Televizyonda hava durumunu aktaran sunucu, Türkiye kıyılarında rüzgârın karayel ve poyrazdan saatte 50-60 kilometre hızla estiğini söylemiştir. Buna göre, haritada numaralanmış rüzgârlardan hangisinin

Detaylı

Bununla birlikte, ismini veren buluntu iyi bir zamana rast geldi. Sadece üç

Bununla birlikte, ismini veren buluntu iyi bir zamana rast geldi. Sadece üç Türkçe 1 Vadi 1.1 Neander Vadisi bir zamanlar sakin ve dar bir kaya çukuru idi. Ancak 19. Yüz Düssel nehrine, zengin bitki örtüsüne ve Vadi Vadinin ilk bölümleri ancak 1.2 Günümüzde, N Ancak bu fosiller

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

"Yaşayan Bahar", ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik.

Yaşayan Bahar, ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik. Günün çevre haberi: "Yaşayan bahar" Baharın habercileri "kırlangıçlar" "leylekler" "ebabiller"... Tüm Avrupa'da doğa severler bu habercilerin yolunu gözlüyorlar... Siz de katılmak ister misiniz? "Yaşayan

Detaylı

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan...

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan... YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM EDİTÖR Turgut MEŞE Bütün hakları Editör Yayınevine aittir. Yayıncının izni olmaksızın kitabın tümünün veya bir kısmının elektronik, mekanik ya da fotokopi yoluyla basımı, çoğaltılması

Detaylı

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. 58.01.0.02 ÇİMENYENİCE KÖYÜ, KÖROĞLU TEPELERİ, I39-a4 MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI İL SİVAS İLÇE HAFİK MAH.-KÖY VE MEVKİİ Çimenyenice Köyü GENEL

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

LEŞ YİYİCİLİKTEN TAHIL DEVRİMİNE GİDEN YOL

LEŞ YİYİCİLİKTEN TAHIL DEVRİMİNE GİDEN YOL TOHUM VE UYGARLIK LEŞ YİYİCİLİKTEN TAHIL DEVRİMİNE GİDEN YOL Kültür ve Uygarlığın temelindeki üç esas dürtü -Beslenme (Boğaz Derdi) -Üreme -Hayatta kalmak Doğanın yaptıklarına karşı insanın yarattığı her

Detaylı

UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI

UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI İÇİNDEKİLER TARİHİ ÇAĞLARA GİRİŞ Tarih Öncesi Çağlar a. Taş Çağı b. Maden Çağı Tarih Çağları İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI Kültür ve Uygarlık Mezopotamya Uygarlığı a. Sümerler

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

İktisat Tarihi II. IV. Hafta

İktisat Tarihi II. IV. Hafta İktisat Tarihi II IV. Hafta İnsan Bilgisinde Devrim - devam Çağdaş yabanlarda olduğu gibi eski çağlarda tıp kuramının özü büyüydü. II. Devrimden sonra Babil de doktorlar aynı zamanda rahipti. Mısır da

Detaylı

İlkel Köyden Kente Geçiş Süreci

İlkel Köyden Kente Geçiş Süreci İlkel Köyden Kente Geçiş Süreci Yerleşik Yaşama Geçişte Buğdayın Önemi Buğday dayanıklı bir bitkidir. Zengin toprakta, fakit toprakta yetişir. Uzun süre saklanabilir. Besin değeri zengindir. Çeşitli şekillerde

Detaylı

3/23/2016 HEMŞĠRELĠK TARĠHĠ VE DEONTOLOJĠ

3/23/2016 HEMŞĠRELĠK TARĠHĠ VE DEONTOLOJĠ TARĠH; HEMŞĠRELĠK TARĠHĠ VE DEONTOLOJĠ Sözcük anlamı Geriye gitme, geriye uzanma anlamlarını içeren Ġbranice Reha kökünden gelmektedir. Grek - Latin dillerinde Historia karşılığındadır. Yar. Doç. Dr. SERAP

Detaylı

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYA FİZİKİ ÖZELLİKLERİ Coğrafi konum Yer şekilleri İklimi BEŞERİ ÖZELLİKLERİ Nüfusu Tarım ve hayvancılık Madencilik Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYANIN KİMLİK KARTI BAŞKENTİ:Roma DİLİ:İtalyanca DİNİ:Hıristiyanlık

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perġembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

DÜNYA DÖKÜM ÜRETİMİNİN LİDERLERİ KİMLERDİR? Y. Ziya KAYIR Metalurji Mühendisi

DÜNYA DÖKÜM ÜRETİMİNİN LİDERLERİ KİMLERDİR? Y. Ziya KAYIR Metalurji Mühendisi DÜNYA DÖKÜM ÜRETİMİNİN LİDERLERİ KİMLERDİR? Y. Ziya KAYIR Metalurji Mühendisi KOSGEB Tel: (312) 267 02 85 06935 Sincan/Ankara E-posta: ykayir@kosgeb.gov.tr Özet: Modern metalurji, Anadolu da doğdu. Bakır

Detaylı

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR En azından sanatla ilgisi olanlar, dünya tarihinin en eski çizimlerin, İspanya daki Altamira Mağarası ile Fransa daki Lasque Mağarası duvarına yapılmış hayvan resimleri

Detaylı

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı Anadolu dan, önce Suriye ve Filistin e sonrasında buradan da Çin ve Hindistan a yayılmıştır. Dünya kuru incir üretimine

Detaylı

DiJiTAL TÜRKÇE ANSiKLOPEDi

DiJiTAL TÜRKÇE ANSiKLOPEDi DiJiTAL TÜRKÇE ANSiKLOPEDi E N Z E N G İ N D İ J İ T A L T Ü R K Ç E K A Y N A K Okulpedia, Türkiye için özel olarak hazırlanmış en zengin dijital okul ansiklopedisidir. Binlerce sayfadan oluşan Okulpedia

Detaylı

TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF

TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF Kolayaöf.com

Detaylı

MÜZİK ALETLERİ 40 BİN YIL ÖNCESİNE DAYANIR

MÜZİK ALETLERİ 40 BİN YIL ÖNCESİNE DAYANIR MÜZİK ALETLERİ 40 BİN YIL ÖNCESİNE DAYANIR Dünyanın en eski flütü 40 bin yıl önceye uzanıyor. Hititler in flüt, gitar, lir, arp, tef, çalpara, davul ve gayda kullandığını gösteren taş kabartmalar var.

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

TARIM TARİHİ VE DEONTOLOJİSİ

TARIM TARİHİ VE DEONTOLOJİSİ TARIM TARİHİ VE DEONTOLOJİSİ ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ Hüseyin UYSAL (Yrd. Doç. Dr.) 3. DERS -İyi Tarım Uygulamaları(ITU=GAP) TARIMIN GELİŞİMİ -Tarihçe

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNALARI SANAYİİ RAPORU

GIDA İŞLEME MAKİNALARI SANAYİİ RAPORU GIDA İŞLEME MAKİNALARI SANAYİİ RAPORU Gıda İşleme, ekonomik açıdan uygun yöntemleri kullanarak tarım ürününü yapısal, duyumsal ve besleyici özellikleri olan maddelere dönüştürmektir Bu işlem içinde kullanılan

Detaylı

BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ HAYVAN VARLIĞI VE SÜT ÜRETİMİ MEVCUT DURUMU TÜRKİYE İZMİR KARŞILAŞTIRMASI

BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ HAYVAN VARLIĞI VE SÜT ÜRETİMİ MEVCUT DURUMU TÜRKİYE İZMİR KARŞILAŞTIRMASI KÜRESEL KRİZ VE TARIM SEKTÖRÜ BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ HAYVAN VARLIĞI VE SÜT ÜRETİMİ MEVCUT DURUMU Kenan KESKİNKILIÇ İzmir Ticaret Borsası Ar-Ge Müdürlüğü Aralık 2015 İZMİR TİCARET BORSASI Sayfa 0 BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ

Detaylı

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Ülkemizin güney doğusunda yer alan bölge nüfus ve yüzölçümü en küçük bölgemizdir. Akdeniz, Doğu Anadolu Bölgeleriyle, Suriye ve Irak Devletleriyle

Detaylı

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2012 0 GIDA İŞLEME MAKİNELERİ SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89

Detaylı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı

İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya ve Portekiz de Tahıl ve Un Pazarı İspanya da 120 un değirmeni olduğu bilinmektedir. Bu değirmenlerin çok büyük bir çoğunluğu yılda 2000 tonun üzerinde kapasiteyle çalışmaktadır. Pazarın yüzde 75

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

TÜRKİYE COĞRAFYASI VE JEOPOLİTİĞİ

TÜRKİYE COĞRAFYASI VE JEOPOLİTİĞİ Editör Doç.Dr.Asım Çoban TÜRKİYE COĞRAFYASI VE JEOPOLİTİĞİ Yazarlar Doç.Dr.Asım Çoban Doç.Dr.İbrahim Aydın Doç.Dr.Yüksel Güçlü Yrd.Doç.Dr.Esin Özcan Yrd.Doç.Dr.İsmail Taşlı Editör Doç.Dr.Asım Çoban Türkiye

Detaylı

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 HAZİRAN

Detaylı

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 1 632-1258 HALİFELER DÖNEMİ (632-661) Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali, her biri İslam ın yayılması için çalışmıştır. Hz. Muhammed in 632 deki vefatından sonra Arap

Detaylı

TARİHİ KISA ÖZET KOLAYAOF

TARİHİ KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. UYGARLIK TARİHİ KISA ÖZET KOLAYAOF 2

Detaylı

AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ

AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ AVRUPA KOMİSYONU HUBUBAT ÜRÜNLERİ ANALİZ RAPORU 21.11.2016 İLK DONDURUCU SOĞUKLARLA BİRLİKTE ÜRÜNLERİN EKİMİNDE KARŞILAŞILAN ZORLUKLAR Ekim ayının ilk yarısında, Güneydoğu ve Orta Avrupa da, İskandinavya

Detaylı

Finlandiya nın Tarihçesi

Finlandiya nın Tarihçesi Finlandiya Yüzölçümü :338.145 km 2 Nüfusu :5.175.783 İdare şekli :Cumhuriyet Başkenti :Helsinki Önemli şehirleri :Tampere, Espoo, Turku Dili :Fince Dini :Hristiyanlık Para birimi :Euro, Fin Markası Finlandiya

Detaylı

NÜFUSUN GELİŞİMİ, DAĞILIŞI VE NİTELİKLERİ

NÜFUSUN GELİŞİMİ, DAĞILIŞI VE NİTELİKLERİ NÜFUSUN GELİŞİMİ, DAĞILIŞI VE NİTELİKLERİ 1 NÜFUSUN GELİŞİMİ, DAĞILIŞI VE NİTELİKLERİ 2 NÜFUS VE NÜFUS SAYIMLARI NÜFUS SAYIMLARI NEDEN YAPILIR? DÜNYA NÜFUSUNUN TARİHSEL ARTIŞI VE DEĞİŞİMİ DÜNYA NÜFUSU

Detaylı

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA COĞRAFİ KONUM COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA Yeryüzünün belli bir bölümünü FİZİKİ coğrafya BEŞERİ ve gösterir. EKONOMİK -Doğa olaylarını -Kıtalar coğrafya konu alır. -Ülkeler -İnsanlar ve -Klimatoloji

Detaylı

MERAKLI KİTAPLAR Kavramlar

MERAKLI KİTAPLAR Kavramlar MERAKLI KİTAPLAR Kavramlar Bu kitabın sahibi:... Tüm zamanların insanları, bütün dünyada, her zaman içinde yaşadıkları ve barındıkları bir yaşam alanına, bir eve ihtiyaç duymuşlardır. Öncelikle, mimari,

Detaylı

Diğer sayfaya geçiniz YGS / SOS

Diğer sayfaya geçiniz YGS / SOS 18. Doğal ve beşerî unsurlar birbirleriyle karşılıklı etkileşim içindedir. 19. Arazide yön ve hedef bulma sporlarında pusula ve büyük ölçekli haritalar sporcuların en önemli yardımcılarıdır. Sporcular

Detaylı

Urla / Klazomenai Kazıları

Urla / Klazomenai Kazıları Urla / Klazomenai Kazıları Oniki İon kenti arasında anılan Klazomenai, Urla-Çeşme yarımadasının kuzey kıyısında, İzmir Körfezi'nin ortalarında yer almaktadır. Klazomenai arazisinin (khora) doğuda Smyrna

Detaylı

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimiz ve kıyılarımız canlı çeşitliliği bakımından çok zengin yerler. Ancak günümüzde bu çeşitlilik azalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bunun birçok nedeni

Detaylı

HALI SANAYİ. Hazırlayan Tuğrul SOMUNCUOĞLU 2010. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

HALI SANAYİ. Hazırlayan Tuğrul SOMUNCUOĞLU 2010. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi HALI SANAYİ Hazırlayan Tuğrul SOMUNCUOĞLU 2010 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi HALI SANAYİ ÜRÜNÜN TANIMI Armonize Sistem sınıflandırmasına göre halılar 4 ana

Detaylı

Dünya Miras Listesinde Bir Neolitik Kent. Çatalhöyük

Dünya Miras Listesinde Bir Neolitik Kent. Çatalhöyük Dünya Miras Listesinde Bir Neolitik Kent Çatalhöyük 1 2 Dünya miras listesinde bir Neolitik Kent Çatalhöyük Çatalhöyük; tarımı, sosyal hukuku, mimariyi ve sanatı özgün bir biçimde uygulayan ilk yerleşik

Detaylı

Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı

Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı 1 Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Nüfus miktarı kadar önem taşıyan bir başka kriter de nüfusun yaş yapısıdır. Çünkü, yaş grupları nüfusun genel yapısı ve

Detaylı

Anadolu eski çağlardan beri insanların dikkatini çekmiş, önemli bir yerleşim ve uygarlık merkezi olmuştur.

Anadolu eski çağlardan beri insanların dikkatini çekmiş, önemli bir yerleşim ve uygarlık merkezi olmuştur. Bilim Tarihi I Ders Notları ESKİÇAĞ DA BİLİM ANADOLU MEDENİYETLERİ Anadolu eski çağlardan beri insanların dikkatini çekmiş, önemli bir yerleşim ve uygarlık merkezi olmuştur. Hititler Anadolu da kurulan

Detaylı

PANAZTEPE- MENEMEN KAZISI

PANAZTEPE- MENEMEN KAZISI PANAZTEPE- MENEMEN KAZISI 1982 yılında Manisa Müzesine satılan bir grup eser bilim dünyasının dikkatini çekti. Bu eserler bir mezarlık soygununa işaret ediyordu. Soyulan mezarlar açıkça M.Ö. 2. binyılın

Detaylı

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu 2. Çeyrek 2016 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1 Türkiye İhracat Verileri: 1 2016 ilk altı ayında Türkiye toplam ihracatı yüzde 4 oranında azalırken, Otomotiv

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LETONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Letonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa nın

Detaylı

NEVALİ ÇORİ. Nevali Çori nin en ilginç yönü 4. yapı katında ortaya çıkartılmış kutsal yapıdır. Yerleşme yerinin doğu ucundaki bu yapı dıştan 14x14

NEVALİ ÇORİ. Nevali Çori nin en ilginç yönü 4. yapı katında ortaya çıkartılmış kutsal yapıdır. Yerleşme yerinin doğu ucundaki bu yapı dıştan 14x14 NEVALİ ÇORİ Nevali Çori antik yerleşme yeri, Şanlıurfa ili Hilvan ilçesine bağlı Kantara köyünün sınırları içerisinde, Fırat nehrinin sağ tarafında ve onun bir yan kolu olan Katara deresinin yanında yer

Detaylı

geleneksel silah üretimi

geleneksel silah üretimi Geleneksel Sanatlar Prof. Dr.Arif Mustafayev, Tarih Bilimci Azerbaycan da geleneksel silah üretimi Kınlı kılıç. XIX. yy. Azerbaycan Milli Tarih Müzesi 34 www.irs-az.com 2(14), YAZ 2015 Arkeolojik kazılara

Detaylı

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 NİSAN / TÜRKİYE

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2010 yılı verilerine göre; dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke İran dır. Ancak

Detaylı

V. BÖLÜM DELİKLİ İĞNELER. Çıplak gözle bu hammaddeler arasında ayrım yapmak mümkün değildir. Pek çok

V. BÖLÜM DELİKLİ İĞNELER. Çıplak gözle bu hammaddeler arasında ayrım yapmak mümkün değildir. Pek çok V. BÖLÜM DELİKLİ İĞNELER Üst Paleolitik Dönem e ait olan bu iğneler, görünüm olarak günümüzde kullanılan metal dikiş iğnelerine benzemektedir. Kullanılan hammadde kemik, boynuz ve fildişidir. Çıplak gözle

Detaylı

1. İnsan etkisi dışında, kendiliğinden oluşan her unsur doğayı oluşturmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir doğal unsurdur?

1. İnsan etkisi dışında, kendiliğinden oluşan her unsur doğayı oluşturmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir doğal unsurdur? COĞRAFYA, yeryüzünü oluşturan doğal ortamların özelliklerini, Dünya üzerindeki dağılışlarını; doğal ortamla insan toplulukları ve etkinlikleri arasındaki karşılıklı ilişki ve etkileşimi nedenleriyle birlikte

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

TÜRKĠYE ve DÜNYA BAĞCILIĞI. Dr. Selçuk KARABAT 1

TÜRKĠYE ve DÜNYA BAĞCILIĞI. Dr. Selçuk KARABAT 1 TÜRKĠYE ve DÜNYA BAĞCILIĞI Dr. Selçuk KARABAT 1 Bağcılığın Tarihi Dünya da çok geniş bir alanda yapılmakta olan bağcılıkta asma veya omca (Vitis sp.) denilen bitki yetiştirilmektedir. Milyonlarca yıl öncesine

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER Bölüm 1: Gastronomi Kavramı: Tanımı ve Gelişimi... 3 1.1. Gastronomi Kavramı... 5 1.2. Gastronominin Tarihsel Gelişimi... 8 1.3.

Detaylı

URARTULAR. topografik özelliklerinden dolayı federasyon üyelerinin birbirleriyle bağları gevşekti.

URARTULAR. topografik özelliklerinden dolayı federasyon üyelerinin birbirleriyle bağları gevşekti. E T KİNLİK 5 URARTULAR U Y G A R L I K L A R T A R İ H İ - I A Y D A N D E M İ R K U Ş K AY N A K 1 : 178 (Lloyd, Seton, Türkiye nin Tarihi, Tübitak Yayınları, 2007, s. 106) K AY N A K 2 Hitit İmparatorluğu

Detaylı

(1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda bulunur.

(1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda bulunur. ÜNİTE: ÜLKEMİZ VE DÜNYA ÖĞRENME ALANI: Küresel Bağlantılar Kazanımlar: (1. Görsel materyalleri ve verileri kullanarak dünyada nüfus ve ekonomik faaliyetlerin dağılışının nedenleri hakkında çıkarımlarda

Detaylı

AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ

AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI DEĞERLENDİRMESİ AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ İHRACAT RAKAMLARI LENDİRMESİ Hazırlayan: Erman YERMAN / Şef TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ TÜRKİYE VE AKİB LENDİRMESİ yılı Ekim ayından bu

Detaylı

GEÇMİŞTEN GÜN ÜM ÜZE EKONOMKİF AAL

GEÇMİŞTEN GÜN ÜM ÜZE EKONOMKİF AAL BÖLÜM 6 GEÇMİŞT EN G ZE EKONO MÜ M İK NÜ Ü LER İYET AL FA BÖLÜM 6 COĞRAFYA GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE GEÇİM TARZLARI İnsanların yaşadığı ve karşılıklı etkileşimde bulunduğu alanlardaki doğal, beşeri ve ekonomik

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

J 202 Tarihsel Jeoloji. Bir Gezegenin Doğuşu ve Prekambriyen. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

J 202 Tarihsel Jeoloji. Bir Gezegenin Doğuşu ve Prekambriyen. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü J 202 Tarihsel Jeoloji Bir Gezegenin Doğuşu ve Prekambriyen Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü PROTEROZOYİK te yaşam 3.5 milyar yıl ile 1.8 milyar yıl arasında dünyaya prokaryotlar (siyanobakteriler

Detaylı

Veysel Işık Türkiye deki Tektonik Birlikler

Veysel Işık Türkiye deki Tektonik Birlikler JEM 404 Ders Konusu Türkiye Jeolojisi Orojenez ve Türkiye deki Tektonik Birlikler Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Tektonik Araştırma Grubu 2012 Dağ Oluşumu / Orojenez Orojenez genel anlamda

Detaylı

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 1. Dünya Seramik Sektörü 1.1 Seramik Kaplama Malzemeleri SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 2007 yılında 8,2 milyar m 2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2008 yılında bir önceki yıla oranla %3,5 artarak

Detaylı