KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ * SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI PROGRAMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ * SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI PROGRAMI"

Transkript

1 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ * SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI PROGRAMI ANADOLU HALK KÜLTÜRÜNDE HAYVANLAR ETRAFINDA OLUŞAN İNANÇ VE PRATİKLER YÜKSEK LİSANS TEZİ Çiğdem MOLLAİBRAHİMOĞLU ŞUBAT TRABZON

2 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ * SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI PROGRAMI ANADOLU HALK KÜLTÜRÜNDE HAYVANLAR ETRAFINDA OLUŞAN İNANÇ VE PRATİKLER Çiğdem MOLLAİBRAHİMOĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi - Sosyal Bilimler Enstitüsü'nce Bilim Uzmanı (Türk Dili ve Edebiyatı) Unvanı Verilmesi İçin Kabul Edilen Tez'dir. Tezin Enstitüye Verildiği Tarih : Tezin Sözlü Savunma Tarihi : Tezin Danışmanı : Prof. Dr. Ali ÇELİK Jüri Üyesi Jüri Üyesi : Doç Dr. Kemal ÜÇÜNCÜ : Yrd. Doç Dr. Bilal KIRIMLI Enstitü Müdürü : Prof. Dr. Osman PEHLİVAN Şubat II

3 0. SUNUŞ 00. Ön Söz Kültür, bir toplumda geçerli olan ve gelenek hâlinde devam eden her türlü dil, duygu, düşünce, inanç, sanat ve yaşayış öğelerinin tümüdür. Bizler üyesi olduğumuz toplumun kültürünü farkında olmadan öğrenir, hayatımızın çeşitli zamanlarında bunlardan yararlanırız. Anadolu insanının hayatında yer alan en önemli kültür yapılarından biri de inançlardır. Bu çalışmada araştırma konusu Anadolu coğrafyası ile sınırlandırılmış ve Anadolu Halk Kültüründe Hayvanlar Etrafında Oluşan İnançlar olarak belirlenmiştir. Çalışmada öncelikle yazılı ve sözlü kaynaklarda hayvanlar etrafında oluşan inançlar derlendi. Verilerde ilk görünen katman pratik ve uygulamalardı. İkinci katmanda inançlar, üçüncü katmanda ise bu inançların bağlı olduğu hayvanlar yer alıyordu. Bu durum gösteriyor ki, hayvanlar sosyo-kültürel ve ekonomik yapıdaki yeri ve işlevlerinden dolayı ilgili bir inancın ortaya çıkmasına sebep oluyor, sonra da bu inançla ilgili uygulamalar oluşuyor. Bu oluşum süreci dikkate alınarak öncelikle hayvanların Türk kültüründeki yeri tespit edilmeye çalışıldı. Türklerin İslamiyet i kabul etmelerinden önceki döneme ait olan veriler Eski Türk İnançlarında Hayvanlar ve Hayvan Kültü başlığı altında topladı. Türklerin İslamiyet i kabul etmelerinden sonra bu inanç ve uygulamalarda önemli değişiklikler olduğu muhakkaktır. Bu düşünceden hareketle İslam ın kutsal kitabı olan Kur an-ı Kerim de hayvanların nasıl değerlendirildiği, burada hangi hayvanlara nasıl yer verildiği tespit edildi ve bu tespitler de Kur an-ı Kerim de Hayvanlar başlığı altında topladı. Çalışmanın ikinci bölümünde, yazılı ve sözlü kaynaklardan derlenen malzeme tasnif edilerek verildi. Bu çalışmaya başlarken ana hedefimiz hayvanlar etrafında oluşan inançları, sözlü ve yazılı kaynaklardaki bütün malzemeyi tespit ve tasnif etmekti. Bu nedenle çalışmamızı yörelerle sınırlamadık ve hacmi gereksiz yere artırmamak için de aynı inanç veya pratikten yalnızca birer örnek aldık. Örneklerin seçiminde en iyi anlatılanı III

4 seçmenin dışında başka bir kriter göz önünde bulundurulmadı. Örneklerin alındığı kaynaklar ise dipnotlarda belirtildi. Bu çalışma için kaynak gönderme lütfunda bulunan Dr. Yaşar KALAFAT a, her türlü kaynağını, bilgi birikimini ve yardımını esirgemeyen tez danışmanım, değerli hocam Prof. Dr. Ali ÇELİK e, her daim yanımda olan aileme teşekkürlerimi bir borç bilirim. Trabzon, Şubat 2008 Çiğdem MOLLAİBRAHİMOĞLU IV

5 01. İçindekiler Sayfa Nr. 0. SUNUŞ... III 00. Önsöz... III 01. İçindekiler... IV 02. Özet... X 03. Summary... XI 04. Kısaltmalar Listesi... XII GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM 1. TÜRKLERİN İNANÇ DÜNYASINDA YER ALAN HAYVANLAR Eski Türk İnançlarında Hayvanlar ve Hayvan Kültü At Kurt Koyun Geyik Kartal Köpek Yılan Diğer Hayvanlar Kuşlar Balık Ayı, Domuz, Deve, Yılan, Keçi, Kısrak, İnek ve Kurbağa Köstebek Şempanze (Şadı) Tavşan Kaplumbağa Maymun Fare, Kirpi Katır V

6 11. Kur an-ı Kerim de Hayvanlar Kuşlar Ebabil Kuşu Hüdhüd Karga Arı Balık Buzağı İnek Deve Koyun-Davar At, Katır ve Eşek Karınca Domuz Maymun Ejderha İKİNCİ BÖLÜM 2. ANADOLU HALK KÜLTÜRÜNDE HAYVANLAR ETRAFINDA OLUŞAN İNANÇ VE PRATİKLER Doğum ile İlgili İnanç ve Pratikler Doğum Öncesi ile İlgili İnanç ve Pratikler Kısırlığı Giderme ve Gebe Kalma ile İlgili İnanç ve Pratikler Gebelikten Korunma ile İlgili İnanç ve Pratikler Aşerme (Yerikleme) ile İlgili İnanç ve Pratikler Gebelikle İlgili İnanç ve Pratikler Çocuğun Cinsiyeti ile İlgili İnanç ve Pratikler Doğum Esnası ile İlgili İnanç ve Pratikler Doğum Hazırlığı ve Doğumla İlgili İnanç ve Pratikler Çocuğun Göbeği ve Eşi ile İlgili İnanç ve Pratikler Doğum Sonrası ile İlgili İnanç ve Pratikler Lohusalıkla İlgili İnanç ve Pratikler VI

7 2021. Alkarısı ve Albastı ile İlgili İnanç ve Pratikler Kırk Basması ve Kırklama ile İlgili İnanç ve Pratikler Ad Verme ile İlgili İnanç ve Pratikler Yürümeyen Çocuklarla İlgili İnanç ve Pratikler Yaşamayan Çocuklarla İlgili İnanç ve Pratikler Çocuklarla İlgili Diğer İnanç ve Pratikler Evlenme ile İlgili İnanç ve Pratikler Kaçma ve Kaçırma ile İlgili İnanç ve Pratikler Kısmet Tayini ve Kısmet Açma ile İlgili İnanç ve Pratikler Kız İsteme ile İlgili İnanç ve Pratikler Gelin Süsleme ile İlgili İnanç ve Pratikler Gelin Alma-Gelin Getirme-Gelin İndirme ile İlgili İnanç ve Pratikler Gerdek ve Gerdek ile İlgili İnanç ve Pratikler Ölüm ile İlgili İnanç ve Pratikler Ölümü Düşündüren Ön Belirtilerle İlgili İnanç ve Pratikler Ölüm Sonrası ile İlgili İnanç ve Pratikler Kaçınmalar, Korkularla ilgili İnanç ve Pratikler Ruhla İlgili İnanç ve Pratikler Halk Hekimliği ile İlgili İnanç ve Pratikler İnsan Hastalıklarıyla İlgili İnanç ve Pratikler Ağrı- Sancılarla İlgili İnanç ve Pratikler Basurla İlgili İnanç ve Pratikler Böcek, Yılan, Akrep Sokması ile İlgili İnanç ve Pratikler Dermatolojik Hastalıklarla İlgili İnanç ve Pratikler Göz Hastalıkları ile İlgili İnanç ve Pratikler Güneş Çarpması ile İlgili İnanç ve Pratikler İdrar Yolları ve Böbrek Hastalıkları ile İlgili İnanç ve Pratikler Kalp Hastalıklarıyla İlgili İnanç ve Pratikler Kanserle İlgili İnanç ve Pratikler Kulak-Burun-Boğaz Hastalıklarıyla İlgili İnanç ve Pratikler Psikolojik ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili İnanç ve Pratikler Romatizmal Hastalıklarla İlgili İnanç ve Pratikler Sarılıkla İlgili İnanç ve Pratikler VII

8 2313. Sıtma İlgili İnanç ve Pratikler Siroz ile İlgili İnanç ve Pratikler Solunum Hastalıklarıyla İlgili İnanç ve Pratikler Veremle İlgili İnanç ve Pratikler Yaralanmalar ve Yaralar-Ezikler ile İlgili İnanç ve Pratikler Zayıflıkla İlgili İnanç ve Pratikler Zehirlenmelerle İlgili İnanç ve Pratikler Çocuk Hastalıkları ile İlgili İnanç ve Pratikler Hayvan Hastalıkları ile İlgili İnanç ve Pratikler Nazar ile İlgili İnanç ve Pratikler Büyü ile İlgili İnanç ve Pratikler Halk Meteorolojisi ve Takvimi ile İlgili İnanç ve Pratikler Tabiat Olaylarıyla İlgili İnanç ve Pratikler Hava Tahmini ile İlgili İnanç ve Pratikler Yağmurla İlgili İnanç ve Pratikler Rüzgâr- Fırtına ile İlgili İnanç ve Pratikler Halk Takvimi ile İlgili İnanç ve Pratikler Olağanüstü Varlıklar ile İlgili İnançlar Cadı, Cin ve Şeytanla İlgili İnanç ve Pratikler Ejderhalarla İlgili İnanç ve Pratikler Yolculukla İlgili İnanç ve Pratikler Uğur-Uğursuzlukla İlgili İnanç ve Pratikler Bereket / Bereketsizlikle İlgili İnanç ve Pratikler Misafirle İlgili İnanç ve Pratikler Haberle İlgili İnanç ve Pratikler Hayvanlarla İlgili Diğer İnanç ve Pratikler At Balık Domuz Eşek Arısı Geyik VIII

9 2135. Karınca Kedi, Köpek, Kurt Koç, Koyun, Keçi, Kuzu Kuşlar Guguk Kuşu Güvercin, Kumru, Kırlangıç, Leylek, Karga, Keklik ve Baykuş Öküz, İnek Örümcek Solucan Tavşan Tavuk, Horoz Yılan SONUÇ YARARLANILAN KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ IX

10 02. Özet Kültürün önemli unsurlarından biri olan ve toplumlara ait bazı özellikleri bünyelerinde barındıran halk inançları çeşitli konularda olabilir ve çeşitli kaynaklardan beslenebilirler. Bir hastalığı tedavi etmede, yağmur yağdırmada, yola çıkarken vb.de bu inançları görebiliriz. Türkler tarih süreci içinde çeşitli toplumlarla ilişkide bulunmuş, onlardan etkilenmiş, çeşitli dinleri ve inanç sistemlerini kabul etmiş, çeşitli hayat tarzlarını benimsemişlerdir. Doğaldır ki, bunlar da zamanla inançlarını etkilemiştir. Onların inançlarını etkileyen unsurlardan biri de Hayvanlar olmuştur. Türklerin uzun yıllar atlı-göçebe bir hayat tarzı benimsemeleri, sosyal ve ekonomik düzenlerinin hayvanlara dayanması bu durumun en önemli nedenlerinden biridir. Çalışmamız da şunu göstermiştir ki, hayvanlar doğumdan ölüme, evlenmeden halk hekimliğine kadar bir çok alanda Türklerin inançlarında yer almıştır. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde hayvanların Türklerin hayatındaki yerinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde inançlara kaynaklık edeceğini düşündüğümüz bazı konular üzerinde durulmuştur. Bu kısım hayvanların mitolojiden eski Türk inançlarına kadar bir çok yere yayıldığını, ikinci bölümde yer alan inançlar ise yine hayvanların etkilediği alanın genişliğini göstermektedir. X

11 03. Summary Folk beliefs that are one of the important elements of the culture and contains some cheracteristics of societies, can show wariety and be supported with various sources. We can see these beliefs in on illness treatment, wishing for rain or while taking read. Turks had contacted with various societies, influenced from them, accepted various religions and beliefs and adapted various life style in throughout the history. All these affected their beliefs. One of the factors which effect their beliefs is "animals". One of the most important resons for this is nomad-rider life style of Turks and their social and economic system based on animals. Our study showed this animals had taken part in Turks beliefs in lots of subject from birth to death, from wedding popular seience. Our study has two parts. In the introduction the part of animals in their life and the animal culture subjects are montioned. In the fırst part the subjects which are thought to be as a source for the beliefs are empahized. It can be understood from the first part that animals affected their beliefs from the mythologic ages. The beliefs which are mentioned in the second part show how extensive is the area that is influenced from animal culture. XI

12 04. Kısaltmalar Listesi age. : Adı geçen eser agm. : Adı geçen makale agt. : Adı geçen tez Bak. : Bakanlığı C. : Cilt Çev. : Çeviren Fak. : Fakülte KKTC : Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Md. : Müdürlüğü MEB : Millî Eğitim Bakanlığı s. : Sayfa TDK : Türk Dil Kurumu TTK : Türk Tarih Kurumu Ü. : Üniversite vb. : Ve başkası, ve başkaları, ve benzeri, ve benzerleri, ve bunun gibi vd. : Ve devamı, ve diğer, ve diğerleri Yay. : Yayını, yayınları Yy : Yüzyıl XII

13 GİRİŞ İnsan denilen varlığı tanımlarken öncelikle onun konuşabilme, düşünebilme ve gülebilme özellikleri ön plana çıkarılır. Akıllı bir varlık olması onu diğer varlıklardan ayıran önemli bir özelliğidir. Bütün bunların yanında insan aynı zamanda inanan ve ibadet eden tek varlık olmasıyla da diğerlerinden ayrılır. İnsan, inanç ve ibadet bağlamında ele alındığında halk kültürünün en eski verileri ve insanoğlunun en eski hikâyeleri olan mitlerin, aynı zamanda insanlığın en eski dinî metinleri de olduğu görülür. İnsan hayatının doğumdan ölüme ve ölüm ötesine kadar her safhası inanmalar ve bunlarla ilgili ritüellerle doludur. Bunları hayatın geçiş evreleri olan doğum, sünnet, askerlik, evlenme, ölümle ilgili inanmalar; tabiat olaylarıyla ilgili inanmalar; uğurlu- uğursuz günlerle ilgili inanmalar; cazı, cin, peri ve diğer olağanüstü varlıklarla ilgili inanmalar; sihir-büyü ve nazarla ile ilgili inanmalar; hastalık-sağlıkla ilgili inanmalar; çocuklarla ilgili inanmalar; iş ve davranışlarla ilgili inanmalar; hayvanlarla ilgili inanmalar; yer-su ile ilgili inanmalar vs gibi başlıklar altında toplayabiliriz. 1 Biz bu çalışmamızda bunlardan sadece hayvanlarla ilgili olanları ele alacak, araştırma alanımızı Anadolu ile sınırlayarak Anadolu halk kültüründe hayvanlar etrafında oluşan inançları inceleyeceğiz. Bir milletin kültürü, geçmişten süzülüp gelen maddi ve manevi değerlerin tümü zaman içinde kendisine has duyuş, düşünüş ve ifade ediş tarzıyla ortaya çıkmıştır. Türk kültürü de binlerce yılın birikimiyle oluşmuş ve bugünlere ulaşmıştır. Bu muazzam kültürün öğelerinin bir kısmı hiç değişmeden günümüze kadar gelirken, bir kısmı da tarihsel süreç içerisinde, doğal olarak ya yok olmuş veya değişime uğramıştır ki, biz bunu kültürün bir 1 Ali Çelik, Amasya daki Türk Halk İnanışlarında Atalar Kültü İle Yer-Su Kültünün İzleri, I. Amasya Araştırmaları Sempozyumu, Haziran 2007, Amasya.

14 2 bölümünü oluşturan halk inançlarında da çok açık bir biçimde görebiliyoruz. Eski inanç sistemlerine ait bir çok inanç ve pratiğin günümüz Anadolu sunda hâlâ yaşıyor olması da bunu göstermektedir. İnançların ve bunlarla ilgili ritüellerin ortaya çıkışında yaşanılan coğrafya ve bu coğrafyaya bağlı olarak ortaya çıkan hayat tarzı önemli bir rol oynar. Eski Türk inanç sisteminden bugüne kadar gelen ve bugün de Anadolu nun birçok yerinde karşımıza çıkan bazı inançlar doğrudan Türk ün yaşadığı hayat tarzı ile ilgilidir. Atlı Göçebe Medeniyeti adı verilen bu hayat tarzının merkezinde başta at olmak üzere hayvan vardır ve Türkler bu dönemde hayvancı bir kavim olarak tanınmaktadırlar. Elimizdeki en eski kaynak olan Oğuz Kağan Destanı na 2 bakıldığında, destanın kahramanı olan olağanüstü yapıdaki insana layık görülen işlerin başında At sürülerini gütmek ve av avlamak gelir. O döneme bakıldığında Türk ekonomik sisteminin atçılık (hayvancılık), akıncılık ve avcılık üzerine kurulduğunu görürüz. Dikkat edilirse, ekonominin üç ayağından ikisi, yani hayvancılık ve avcılık doğrudan hayvana bağlı gelir kollarıdır. Bahaeddin Ögel de bu önemli noktaya dikkat çekmektedir: Avrupa daki büyük ilim otoriteleri, dünya tarihinde rol oynayan kavimler arasında, Atlı kavimler dedikleri bir gruba büyük bir önem vermişlerdir. Atlı kavim demek, at yetiştiren ve bütün günlük hayatı at üzerinde geçen insan toplulukları demektir. Dünya tarihindeki en önemli ve en güçlü atlı kavimlerden, doğuda olanları Türkler ve batıdakiler ise, Cermenler idiler. 3 Tabiat şartları dolayısıyla Türkler hayvan yetiştiricisi idiler. 4 Bu nedenle de hayvancılık, Orta Asya Türk ekonomisinin temelini teşkil ediyordu. Anadolu yu fetheden Türklerde de durum aynıydı. Orta Asyalıların ellerinde sayıları yüz binleri tutan ve hatta Çin tarihlerinin dediklerine bakılırsa, milyonları aşan hayvanları vardı. Çin tarihleri Orta Asya Türkleri için, göçebe deyimini kullanmıyorlardı. Onlara göre Türkler, Otlar ile suları takip ederek yaşarlardı. Bunun da çok önemli ekonomik bir anlamı vardı; Türkler bir yere yerleşemedikleri için değil, hayvanlarına ot ve su bulmak için dolaşıyorlardı. Arabalar üzerinde veyahut da atlarla taşıdıkları çadırlarını, hayvanlar için elverişli yaylalara götürüyorlar ve her mevsime göre yer değiştiriyorlardı. 5 Bir başka deyişle ekonomik yapı 2 Muharrem Ergin, Oğuz Kağan Destanı, MEB, İstanbul, 1970, s Bahaeddin Ögel, Türk Kültürünün Gelişme Çağları II, MEB, İstanbul, 1971, s age., s age., s. 15.

15 3 zamanla yazı ve kışı farklı yerlerde geçirme durumunu ortaya çıkarmış ve Türklerde kışlak ve yaylak hayatı oluşmuştur. Türkler kışın kalınacak yere kışlak, kışlag derlerken, yaylak kelimesini ise yazın kalınan yer manasında kullanmışlardır. Bu hayat tarzı bile toplumun âdet ve geleneklerini etkilemiş, belki de yeni âdetlerin, inançların doğmasına neden olmuştur. Türkleri konar göçer yaşamağa zorlayan sebep, her ne kadar hayvancılığa dayanan ekonomik zorluklar olsa da şunu belirtmek gerekir ki, Orta Asya ve Anadolu daki hayvancı konar göçerler, Orta Afrika daki geri kavimler gibi, kültür ve medeniyet yokluğundan dolayı göçebelik sınırını aşamamış değillerdi. 6 Hayvancılık, Türklerin sosyal hayatlarına düzen veren bir disiplindi. Öyle ki, bu medeniyete dahil olan insanlar aynı zamanda görülmemiş derecede bir vücut kuvvetine, canlılığa, sağlamlığa ve savaş kabiliyetine de sahiptiler. Atlı göçebe medeniyetinde yiyeceklerin temelini de et ve hayvani gıdalar teşkil etmekteydi. 7 At eti, Türklerde baş sırayı tutan bir yiyecekti. Koyun ise, ancak halkın gıdalandığı bir hayvandı. Müslüman Oğuzlarda ise, at önemini kaybetmiş ve onun yerini koyun ile sığır almıştır. 8 Kafesoğlu da hemen hemen aynı görüştedir: Bozkır Türk ekonomisinin esasını, yüksek ovalar ve yaylalar olan Bozkır coğrafyasının iklim şartları icabı, çobanlık ve hayvan besleyicilik teşkil ediyordu. 9 Hayvanların ekonominin temelinde kuvvetli bir şekilde yer alması sosyal ve kültürel hayatın da hayvanlarla bir etkileşim içersinde olmasını sağlamıştır. Öyle ki, bu etkileşim onların oluşturduğu takvimde her yıla bir hayvan adı vermelerinde de kendini göstermiştir. Sıçgan (sıçan), ud (öküz), pars, tavışgan (tavşan), nek (timsah), yılan, yund (at), koy (koyun), biçin (maymun), takagu (tavuk), ıt (köpek), tonguz (domuz) 10 On İki Hayvanlı Türk Takvimi adı verilen bu takvimde yer alan hayvan isimleridir. Anadolu da hayvanlarla ilgili inançlar doğal olarak Anadolu daki hayvan popülasyonuyla ilgilidir. Burada çeşitli kuşlar; büyük ve küçükbaş hayvanlar; kurt, domuz, ayı, geyik gibi yabani hayvanlarla ilgili inançlar ve az sayıda da olsa bugün artık 6 age., s Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş I, Kültür ve Turizm Bak. Yay., Ankara, 1984, s age., s İbrahim Kafesoğlu, Türk Millî Kültürü, Ötüken Yay., İstanbul, 2002, s Kaşgarlı Mahmud, Divanü Lugati t-türk I, Çev. Besim ATALAY, TDK, Ankara, 1992, s. 364.

16 4 Anadolu da yaşamayan veya çok az sayıda bulunan hayvanlarla ilgili inançlar da vardır. Bu açıdan, hayvanlarla ilgili inançların incelenmesi bizi, artık bu coğrafyada nesli tükenmiş veya sayıları son derece azalmış hayvanların varlığından veya Türklerin Anadolu öncesi hayatlarının geçtiği coğrafyalardaki hayvanlardan haberdar etmesi bakımından da önemlidir. Bu inceleme bize Anadolu nun değişik bölgelerinde bazı hayvanların farklı isimlerle anıldığını göstermektedir ki, bu yönüyle de çalışmamızın ad bilimine katkı sağladığı söylenebilir. Bütün bunlar gösteriyor ki, hayvanlar Türk ün sosyal hayatında çok önemli bir yere sahiptir. Bu yüzden de hayvanlara, başta destanlar olmak üzere efsane ve masallarda, atasözü ve deyimlerde, türkü ve koşma gibi halk edebiyatı türlerinde; doğum, evlenme, ölüm ritüelleri; el sanatları, halk hekimliği, halk meteorolojisi vs. gibi halkbiliminin alanına giren daha birçok türde yoğun bir şekilde rastlamak mümkündür. İşte bütün bu nedenlerle, sosyal hayatında hayvanlarla bu denli içli dışlı olmuş ve bu hayat tarzını binlerce yıl devam ettirmiş bir milletin inanç sisteminde hayvanlarla ilgili inançların diğer inançlara oranlara daha yoğun bir şekilde bulunması yadsınamaz. Bu yoğunluk nedeniyledir ki, Türk kültüründe bir hayvan kültü oluşmuştur. Anadolu sahasındaki hayvanlarla ilgili inançları iyi anlayabilmek ve çözümleyebilmek için bu hayvan kültünün çok iyi bilinmesi gerektiği kanaatinde olduğumuz için çalışmamızda Hayvan Kültü ayrıca ele alınmış, özellikle elimizdeki malzemeyle ilgili olan hayvanların detaylı olarak incelenmesine çalışılmıştır.

17 BİRİNCİ BÖLÜM 1. TÜRKLERİN İNANÇ DÜNYASINDA YER ALAN HAYVANLAR 10. Eski Türk İnançlarında Hayvanlar ve Hayvan Kültü Bütün eski inançlarda olduğu gibi, eski Türk inanç sisteminde de hayvanlar önemli bir yere sahiptir. Moğollarda ve Türklerde tösler tavşan, ayı, kartal, sincap gibi zoomorf şekiller altında tasavvur edilmiştir. 11 Anadolu coğrafyasında da gerek Türk insanının benimsediği din ve inanışlar, gerek ilişki içerisinde bulunduğu toplumların kültürleri, gerekse siyasi, coğrafi ve ekonomik yaşantısının etkileri bir Hayvan Kültü nün oluşmasına neden olmuştur. Bu kült, İslamiyet in kabulünden sonra çok önemli bazı değişikliklere uğramasına rağmen, bugün de Anadolu Türk insanının inanç dünyasında varlığını sürdürmektedir At Orhan Şaik Gökyay, atın Türkün hayatındaki yerini bir makalesinde şöyle anlatmaktadır: Türklerin hayatında atın yeri, hiçbir başka varlıkla ölçülemeyecek kadar büyük ve önemli olmuştur. At, bu dünyada yalnız onun silah arkadaşı olduğu için değil, öldükten sonra da öteki dünyada her bakımdan kendisinden yararlanacağına inandığı için ayrı ve eşsiz bir değer taşımaktadır. Bundan dolayı atın türü ile ilgili inançlarda, destanlarda, efsanelerde, deyimlerde ve atasözlerinde kısacası hayatın her dönemecinde karşımıza çıkmasını olağan karşılamak gerekmektedir Ünver Günay, Harun Güngör, Türk Din Tarihi, Laçin Yay., Kayseri, 1998, s Orhan Şaik Gökyay, At Üzerine, I. Uluslararası Türk Folklor Semineri, Ankara, 1973, s. 74.

18 6 At, Türk edebiyatın en esk türü olan destanlardan başlayarak hemen her türünde yer alan, Türk le özdeşleşmiş bir varlıktır. Türk, ona o kadar değer verir ki, at, avrat ve silahla birlikte, onun başkasına emanet edemeyeceği, gözünden bile sakındığı üç kutsalını oluşturur. Türk edebiyatının en eski yazılı örneği olan Orhun Yazıtları nda Kültigin in savaşlarının anlatıldığı bölümlerde sadece Kültigin değil, onun başarılarının ortağı olan atlar da tek tek isimleriyle birlikte anılır. Manas, Ak Boz u; Köroğlu, Kır At ı; büyük İslam kahramanı Hz. Ali, Düldül ü ile birlikte hatırlanır. Dede Korkut taki kadın-erkek bütün kahramanlar da atlarıyla birlikte anılırlar. Bu vazgeçilemez birliktelik en güzel ifadesini Divanü Lugati-t Türk teki Kuş kanatın, er atın atasözünde bulur. Eskiden, Türklerde ve Moğollarda atın gökten inmiş olduğuna inanılırdı. Yakutlara göre ise kahramanların atları güneş âleminden gelmiştir. Bazı Türk boylarına göre de Apsatı adında atların bir tanrısı vardır. Bir de kanatlı ve kürekli atlar vardır ki, hem uçan hem de yüzen bu atlar Kafdağı nın altındaki Süt Gölü nde bulunmaktadır. Hızır ölüme çare ararken bu atları görmüş, tutamamış, nihayet Süt Gölü ne şarap dökerek onları sarhoş edip bir çiftini tutmuş, kanatlarını koparmış, bunları çiftleştirmiş, at nesli böyle türemiştir. Hızır ın Kır veya Boz At ı kanatlıdır, uçar gibi gider. İslam inanışları arasında yerleşen bir de şu efsane vardır: Tanrı, Âdem Peygamberi cennetten çıkararak dünya yüzüne gönderirken, kanatlı bir ata bindirdi. Âdem bu kanatlı atın tekrar uçarak cennete dönmesinden korktu, kanatlarını kırdı. Bundan sonra da atın kanatlarındaki kuvvet bacaklarına indi. Yine bu atın cennetten çıkarken dört gözü vardı. Kanatları kırıldığı için dünyada kalmak zorunda bulunan hayvan, kederinden o kadar ağladı ki, gözlerinin ikisi kör oldu, görmez hâle gelince de kurudular. Atların gözlerinin üzerindeki çukur, bu kuruyan gözlerin yerleridir. 13 Şükrü Elçin, doğuşları ile ilgili efsanelere göre atları Gök Tanrı, Rüzgâr- Hava, Mağara ve Toprak ile Su menşeli 14 olmak üzere dört grupta toplar. Atın evcilleştirilmesi insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Atın kullanılması tarihçiler tarafından bir uygarlık alameti olarak görülmüştür. 15 Atlara verilen değer dolayısıyla onlara özel mezarlar da yapılmıştır. Rumeli ne ilk geçen Süleyman 13 Murat Uraz, Türk Mitolojisi, Düşünen Adam Yay., İstanbul, 1994, s Şükrü Elçin, Halk Edebiyatı Araştırmaları II, Akçağ Yay., Ankara, 1997, s Ahmet Karadoğan, Türk Şahıs Adlarında Hayvan Kültü, Millî Folklor, Sayı: 57, s. 110.

19 7 Paşa nın Bolayır da, her iki yanından deniz görünen türbesinde, kendisi, lalası ve atı, aynı kubbenin altında, bir arada yatmaktadırlar. On iki yıllık Türk takviminde adı Yund olan at, Türklerin yas, ölü aşı ve gömme törenlerinde de özel bir yere sahiptir. Ölüyü atı ile birlikte gömmek Türklerde çok eski bir âdettir. 16 Bu âdetlerin, Orta Asya da gerek göçebe atlı kültürünü devam ettiren Türkler arasında olsun, gerek yerleşik hayata geçen Türkler arasında olsun hiç kaybolmadığını görürüz. Ata duyulan sevgi ve saygı gibi, Orta Asya da ilk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar döneminde yazılmış olan iki temel esere; Kutadgu Bilig (1069) ve Divanu Lugati t Türk e (1074) baktığımızda da bu gerçeği yakından görürüz. Kaşgarlı Mahmud pek çok Türk oymağını at sırtında gezmiş, onların söz varlıklarını toplayıp eserini vücuda getirmiştir. Eserde at ile ilgili zikredilen madde başlarına baktığımızda da bunların üç yüzden fazla olduğunu görürüz. 17 Kutadgu Bilig de ise at, çeşitli kullanımlarla karşımıza çıkmaktadır. Örneğin at ulaşım aracıdır. turup çıktı andın sevinçlig bolup atın mindi keldi evinge turup Oradan memnun ve mesrur olarak çıktı; biraz sonra atına binip, evine döndü. 18 At, son derece önemli bir savaş aracıdır. At, vefalı bir hayvandır. Onun sahibinden beklediği tek şey yakınlıktır, sevgidir. Sahibinin okşadığı atın neler yapabileceğini şu atasözü çok güzel anlatmaktadır: erig ögse elgin kör arslar tutar atıg atıg ögse yügrür uçarıg yeter Askeri öğersen, eli ile aslan tutar; atı okşarsan koşar ve uçan kuşa yetişir. 19 Dede Korkut ta, Bamsı Beyrek, zindandan çıkıncaya değin kendisini on altı yıl bekleyen atına: At dimezem Sana kardaş direm Kardaşımdan yeğ 16 Gökyay, agm., s Salih Demirbilek, Kutadgu Biligde At Kültürü, Millî Folklor, Sayı: 68, s agm., s agm., s. 136.

20 8 diyerek bir nevi Türk milletinin sözcüsü oluyor. 20 Yazılı ve sözlü birçok anlatıda olağanüstü ve olağandışı atlara rastlıyoruz. Bu anlatılarda ab-ı hayat içtikleri için ölümsüz olduğuna inanılan atlar vardır. Âdem Aleyhisselam dan beri yaşadığına inanılan Battal Gazi nin atı vardır. Sarı Saltuk daha sonradan bu atın binicisi olmuştur. Battal Gazi nin atı gibi Köroğlu nun Kır Atı nın, Şah İsmail in Kamer Tayı nın da ab-ı hayat içtiğine inanılmaktadır. Hz. Ali nin atı Düldül ün de hâlâ savaşta olduğu inancı Kızılbaşlar arasında sürmektedir. 21 Atların sahip olduğu olağanüstülükler yalnızca ab-ı hayat içip ölümsüz olmalarıyla da sınırlı değildir. Kazak, Tuva, Saha ve Altay Türklerinin destanlarında olduğu gibi bazı atların ayaklarında, yele ve kuyruklarında kılıç vardır. 22 Bazı destanlarda ise atlar, yarı insan, yarı at şeklindeki olağanüstü varlıklardır. Destanlarda rastladığımız alp tipi atların kahramanların arkadaşı ve yoldaşı olmaları, savaşta onların en yakın yardımcıları olan bu atlara yarı insan olma özelliği kazandırır. Kahraman düşmanla savaşırken, atı da düşmanın atıyla âdeta savaşır. Tekmeleyerek, kemirerek düşmanın atını yenmeğe çalışır. Sonunda da kahraman atıyla birlikte bu mücadeleyi kazanır. Yenilgiye uğrayan sadece düşman değildir, atı da yenilgiye uğramıştır. Bir anlamda kahramanın kaderi atın kaderiyle birleşir. Atın, kahramanın yoldaşı veya kader arkadaşı sayılması yalnızca savaşla sınırlı değildir. O yaralanıp sırtından düşen binicisinin başında bekler, tehlikelere karşı kahramanı uyarır. Bir çok hayvan gibi at da başta deprem olmak üzere felaketleri sezebilme hassasına sahiptir. Bu motif edebî türlerde biraz daha işlenerek atın, düşmanın hazırladığı tuzakları sezebilme noktasına kadar da gider. At ile kahramanın birlikteliğinin ilk örneğini Oğuz Kağan Destanı nda görürüz. Oğuz un kırk gün içinde büyümesinin ardından ilk olarak yaptığı iş at sürülerini gütmek, ata binmek ve av avlamaktır. Türklerin o çağlarda çocuklarına ilk öğrettikleri şey ata binmektir. Oğuz un doğumundan hemen sonra ata binmesi, ilk iş olarak da at sürülerini gütmesi Türk toplumunda ata verilen önemi en güzel şekilde ortaya koyan örneklerdir. 20 Gökyay, agm., s agm., s Ali Abbas Çınar, Türk Destanlarında Alp Tipi At, Millî Folklor, Sayı: 56, s. 154.

21 9 Türk ün ekonomik ve sosyal hayatında atın önemli bir yeri olmasının yanı sıra, at yaradılıştan bazı özelliklere sahip olduğu; Tanrı ya giden yolu kat ederek Tanrı katında bulunmuş olduğu için değerli, kutsal ve mitolojik bir hayvan 23 konumuna gelmiştir. O, Türk ün hem ayrılmaz bir yoldaşı, hem de çok önemli bir geçim kaynağı olduğu için çeşitli inançlarda, ritüellerde, edebî türlerde yer almış ve Türk kültüründe önemli bir yere sahip olmuştur Kurt Türklerin hayatında önemli bir yere sahip olan hayvanlardan biri de kurttur. Kurt, renklerine göre; Bozkurt, Gök Börü, Ak Kurt, Kızıl Kurt; Türk bayrak ve efsanelerinde ise Börü, Börte, Börcü, Asena, Sina, Cina, Cine, Cino, Yaşka 24 olarak adlandırılmaktadır. Oğuz Kağan Destanı nın hemen giriş kısmında Oğuz Kağan tasvir edilirken billeri böri billeri teg (beli kurt beli gibi) denmekte, belinin inceliği ile kurda benzetilmektedir. Aynı destanda Oğuz Kağan, halkını toplayıp onlara buyruk verirken kök böri bolsungıl uran (Bozkurt sesi bize savaş narası olsun) diye seslenmekte; fetihler sırasında Oğuz un ordusuna Oğuz un çadırına giren gök ışıktan çıkan gök tüylü, gök yeleli büyük bir erkek kurt yol göstermektedir ki, bu Tanrının Oğuz a gönderdiği kutsal bir rehberdir. 25 Kurdun kutsallığı sadece bu destanla da sınırlı değildir. Göktürklerin Türeyiş efsanesinde kurt, ana olarak karşımıza çıkar. Bu efsaneye göre; hepsi öldürülen Göktürkler içinde, yalnızca on yaşında bir çocuk kalır. Lin memleketinin askerleri, çocuğun çok küçük olduğunu görünce, ona acır ve onu öldürmezler. Yalnızca çocuğun ayaklarını keser ve bir bataklık içindeki otlar arasına bırakarak giderler. Bu sırada çocuğun etrafında dişi bir kurt peyda olur ve ona et vererek çocuğu besler. Çocuk, bu şekilde büyüdükten sonra, dişi kurtla karı-koca hayatı yaşamağa başlar. Kurt da çocuktan bu yolla gebe kalır. Göktürkleri mağlup eden ve hepsini kılıçtan geçiren Lin memleketinin kıralı, bu çocuğun hâlâ yaşadığını duyunca onun da öldürülmesi için askerlerini gönderir. Çocuğu öldürmek için gelen askerler, kurtla çocuğu yan yana görürler. Askerler kurdu öldürmek isterler, fakat kurt onları görünce kaçarak Kao-ch ang (Turfan) memleketinin kuzeyindeki dağa gider. 23 Merdan Güven, Oğuz Kağan Destanı nda Hayvanlar, Millî Folklor, 2003, Yıl: 15, Sayı: 57, s Uraz, age., s Ergin, age., s. 5-8.

22 10 Bu dağda, derin bir mağara vardır. Mağaranın içinde de büyük bir ova bulunmaktadır. Ova, baştan başa ot ve çayırlarla kaplıdır. Kurt, dört yanı çok dik dağlarla çevrili olan bu mağaranın içine girer ve orada çocuğunu doğurur. 26 Uygur Türklerine ait olan Türeyiş Destanı nda ise kurt, baba olma özelliğiyle karşımıza çıkar. Bu destana göre eski Hun beylerinden birinin çok güzel iki kızı vardır. Bu bey, kızlarının yalnızca tanrılarla evlenebileceğini düşünerek ülkenin uzak bir yerinde bir kule yaptırır ve iki güzel kızı bu kulede yaşamaya başlar. Hanın yakarışına dayanamayan tanrı Bozkurt şeklinde kuleye gelir ve bu kızlarla evlenir. Bu evlenmeden doğan Dokuz Oğuz On Uygur çocuklarının sesi Bozkurt sesine benzer. 27 Göktürklerin ikinci büyük destanı olan Ergenekon Destanı nda doğrudan kurt veya Bozkurt yoktur. Göktürklerin düşmanları tarafından tuzağa düşürülerek kılıçtan geçirildikleri, İlhan ın oğulları Tokuz ile Kıyan ın esir edildikleri yerden eşleriyle birlikte kaçarak daha sonra Ergenekon adını verdikleri bir vadiye geldikleri, Tokuzlar ın ve Kayatlar ın burada çoğaldıkları ve dört yüzyıl sonra artık sığmadıkları bu vadiden demir bir dağı eriterek çıktıkları anlatılır. Bu sırada Türklerin kağanı Börte Çene dir ve bu Moğolcada Bozkurt demektir. 28 Bir Yakut efsanesine göre vaktiyle dünya çok soğukmuş. Ülker yıldızının gökte açtığı delikten soğuk rüzgârlar girer ve yeryüzündeki her şeyi dondururmuş. Bir gün büyük bir bahadır çıkmış ve elleri donmasın diye 30 çift kurt derisinden eldiven yapmış ve göğe çıkarak Ülker yıldızının deliğini kapamış. Bunun için de yeryüzündeki havalar daha sıcak ve daha ılık olmağa başlamış. Bu efsane daha ziyâde kurt derisinin sağlamlığını göstermektedir. Kurdun içinde yer aldığı inançlar değişik efsanelerde değişik biçimlerde de yer alabilmektedir. Bu efsanelerden birinde kurt astronomik bir sembol olarak kullanılmıştır. Küçük Ayı burcu bir arabayı çeken iki at ve Büyük Ayı burcu ise yedi kurttu. Eski Türk Mitolojisi ne göre bu yedi kurt, durmadan Küçük Ayı burcunun iki kısrağını kovalarlardı, 26 Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi I (Kaynakları ve Açıklamaları İle Destanlar), TTK, Ankara, 1993, s Nihat Sami Banarlı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, C. 1, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1971, s age.,

23 11 fakat atları bir türlü tutamazlardı. Zaten tutmuş olsalardı, göğün ve yerin düzeni bozulacak ve kıyamet kopacaktı. 29 Yakut Türklerinin efsanelerinde Ay tutulması olayı şöyle anlatılıyor: Ay dolun olup da gökte bir tepsi gibi parlayınca kurtlar ile ayılar aya hücum edip ayı yiyorlarmış. Bu yüzden de ay tutuluyormuş. Bazı efsanelere göre de ay dolun oldukça kurtlar aya hücum ederek onu yiyorlarmış, fakat buna rağmen Tanrı, ayı yine diriltip olgunlaştırıyormuş. 30 Kurdun bu niteliği Anadolu halkının inançlarında da süre gelmiştir. Afyon bölgesinde derlenen bir anlatıya göre, Kurtuluş Savaşı nın son safhalarında, o taraflardaki ordu kumandanlarından birine bir kurt kılavuzluk etmiştir. Bir başka anlatıya göre de kurdun aslı insandır. Bunlar dört kardeşmiş, en küçükleri kardeşlerine dağlarda kılavuzluk edermiş. Günün birinde kardeşler hayvan sürülerini paylaştıklarında, en küçüklerine bir şey vermemişler. Kurt kardeş: Her rastladığım yerde hayvanlarınızı öldüreceğim. diye and etmiş. Başka bir anlatıya göre kurtlar üç çeşittir: sarı kurt, kara kurt, boz kurt. Bunlardan ilk ikisi atlara ve eşeklere saldırır; boz kurt ise soyludur, yalnız koyunlara saldırır. Nizip te Kurt Baba adlı tepede kırk tane in vardır. İnanışa göre bunların her birinde bir kurt mekân tutmuştur. Bunların bir babaları varmış, senede bir davar yermiş; ona kurşun atan çarpılırmış. Baraklılar kurda Hazret-i Ali nin iti diyorlar. Kurt, saldırdığı hayvanları boğazlar, kanını akıtarak öldürürmüş; onun için kurdun öldürdüğü koyunun eti yenilebilirmiş. Kurdun çeşitli azaları, derisi, dişi vb. türlü mazarratlardan korunmada kullanıldığı gibi insana bazı olağanüstü güçleri de kazandırırmış. 31 Göktürklerde kurt, kağanlık, komutanlık ve yüksek memuriyet alameti olarak altın kurt başlı bayrak olarak kullanılmıştır. Çin, Göktürk Devleti yıkıldıktan sonra da, Batı Türkistan ile Batı İran daki beyliklere altın kurt başlı bayrak vererek onların beyliklerini tanıdığını belirtmiştir. Bahaeddin Ögel in ifadesiyle Bu gelenek, büyük devletlerin bir çeşit birbirlerini tanımaları ile ilgili bir protokoldür. Çin generali Liang Shih-tu Çin e isyan ederek Göktürklere sığındığı zaman, Göktürk kağanı Shih-pi Kağan, Çin generaline kurt başlı bir bayrak ve Tardu Bilge Kağan unvanını verir. Daha sonra general Çin de bir devlet kurar. Bu örnek Göktürklerin bir Çinli ye Çin topraklarında bir devlet 29 Ögel, age., s age., s Pertev Naili Boratav, 100 Soruda Türk Folkloru, Gerçek Yayınevi, İstanbul, 1984, s. 57.

24 12 kurdurtabildiğini göstermektedir, ancak Türklerin onu tanıması için Kurt başlı bayrak ile bir Türk unvanı da alması gerekiyordu. 32 Çok yoğun olmasa da kurt ve böri şahıs adı veya unvan olarak kullanılmıştır. İlhanlılar ve Timurlularda: Kök Böri; Memlüklerde: Ak Böri; Selçuklular ve Osmanlılar zamanında Anadolu da: Kurd, Ak Böri 33 gibi kullanımlar vardır. Anadolu da, bugün hâlâ doğum öncesi, doğum sonrası uygulamalarda, isim vermelerde; evlilik, ölüm ile ilgili uygulamalarda, hastalıkların tedavisinde ve daha bir çok alanda kurdun fonksiyonunun devam ettiği görülmektedir Koyun Daha önce de belirtildiği gibi Türklerin ekonomik hayatında hayvancılığın önemli bir yeri vardır. Türkler başta at sürüleri olmak üzere koyun ve sığır sürüleri beslerler ve bu nedenle de yazın yaylaklara çıkar, kışın kışlaklara inerlerdi. Küçükbaş hayvanlar içinde en çok koyun beslerlerdi. Koyun Türkler için sadece etinden, sütünden, derisinden ve yününden yararlanılan sıradan bir hayvan değil, inanç sistemlerinde de yeri olan önemli bir varlıktır. Bayramlarda, şölenlerde ve çeşitli kutlamalarda koyun kurban etmek eski bir gelenektir. Dede Korkut ta bu Koyundan koç kırdırtmak şeklinde geçer. Koyun, sözlü anlatılarımızda ilk kez Oğuz Kağan Destanı nda karşımıza çıkar. Oğuz Kağan çadırını kurdurtur, çadırın iki yanına kırk kulaç yüksekliğinde iki direk dikilir ve bunlardan sağ taraftakinin üstüne bir altın tavuk konur, altına da bir ak koyun bağlanır. Sol taraftakinin üstüne bir gümüş tavuk konur, altına da bir kara koyun bağlanır. Oğuz Kağan burada şöyle seslenir: Ben Gök Tanrı ya borcumu ödedim. Şimdi yurdumu size veriyorum. 34 Destanın sonundaki bu bitiriş sahnesi, Oğuzlar ın inançlarının simgesi gibidir. İki direk, mitolojilerdeki hayat ağacıdır. Hayat ağacı, kainatın ortasından geçtiğine ve içinde kutsal ruhun ve yaratıcı ruhun bulunduğuna inanılan bir eksendir. Oğuz Kağan ın kurultayında, diktirmiş olduğu iki direğin içinde de Tanrı nın kutu bulunur, Gök Tanrı ya iletilecek haberler için aracı olur. Ömrünü ve kendisine verilen görevleri tamamlamış olan 32 Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş VI, Kültür ve Turizm Bak. Yay., Ankara, 1984, s Karadoğan, agm., s Banarlı, age., s. 20.

25 13 Oğuz Kağan, Gök Tanrı ya haber göndermektedir. Direklerin üzerine konulan altın ve gümüş tavuklar, kuş cinsinden oldukları için, iki dünya arasında araç olarak kabul edilir. Koyun ise, şehit olmanın ve bilinçaltının simgesidir. Aynı zamanda, yeraltı ile yeryüzü arasında da habercidir. Masallarımızda da yeraltı dünyasında kalan kahraman, iki kuş tüyünü birbirine sürter ve o anda karşısına çıkan siyah ve beyaz koyunlardan beyaz olanının üstüne binerek yeryüzüne çıkar. Beyaz koyun ve altın tavukla Gök Tanrı ya, siyah koyun ve gümüş tavukla da yeraltı dünyasına haber gönderen Oğuz Kağan, yeryüzünde artık işinin bittiğini bildirmiş olur. O, artık Gök Tanrı ve kainat ile bütünleşecektir. 35 Artvin yöresindeki bir efsaneye göre, birisi ak diğeri kara olan iki koçu bulunan bir kahraman, kara koçun kılını ak koçun kılına sürünce yedi kat yerin altına inebilmektedir. Ak koçun kılını kara koçun kılına sürünce yedi kat yerin üstüne çıkabilmektedir. 36 Bugün Anadolu nun çeşitli yörelerinde koyun şeklinde mezar taşları vardır. Bu mezar taşları Anadolu da Akkoyunlu ve Karakoyunlu devrinden itibaren görülmeye başlar ve 20. yüzyıla kadar devam eder. Akşehir in Maruf, Afyon un Kümbet ve Hayranveli, Seyitgazi nin Ayvalı köylerinde de birer koç heykeli bulunmuştur. Koç ve koyun heykelleri ayakta veya çökmüş vaziyette tasvir edilmişlerdir. 37 Göktürkler defin merasimlerinde at ve koyun kurban ederler, bunların kafalarını kazıklar üzerine koyarlardı. VII. ve IX. asra ait kurganlarda da, ağaçtan yapılmış koyun heykelleri bulunmuştur. Bazı kurganlarda sözü edilen hayvanlar ölü ile birlikte gömülmüştür. Kül Tigin anıtının kutsal tapınağa girişinde, iki tarafta koçların sıralanışı bu hayvanın Türklerin ölü gömme âdet ve inançlarındaki yerini göstermektedir. Koç ve koyun heykellerinin gerek Kafkasya da gerekse Anadolu da Karakoyunlu ve Akkoyunluların yaşadıkları bölgede bulunması bu yörelere yerleşen kimseler tarafından kullanıldığını göstermektedir Bilge Seyidoğlu, Oğuz Kağan Destanı nda Mitolojik Motifler, Türk Halklarının Edebî Geçmişi: Türk Destanları, Uluslararası Sempozyumu, Çağ Öğretim İşletmeleri Qafqaz Ü., Filoloji Fak., Bakü, 2004, s Yaşar Kalafat, Doğu Anadolu da Eski Türk İnançlarının İzleri, Babil Yay., Ankara, 2006, s.32, Beyhan Karamağaralı, Kültür Tarihimiz Bakımından Mezar Taşlarının Önemi ve İkonografisi, Geçmişten Günümüze Mezarlık Kültürü ve İnsan Hayatına Etkileri Sempozyumu (18-20 Aralık 1998), İstanbul, 1999, s Karamağaralı, agm., s. 36.

26 14 Koyun totem olarak da kabul edilmiş ve efsanelerde de yer almıştır. Türkistan dan gelerek ilk defa kuzey Chileri arasında yerleşen bir efsaneye göre koyunlar yerden bitermiş. Yere koyun kemiği ekilecek olursa kuzular çıkarmış. Bu kuzuların göbeğinin yerden kopması içinse ürkütülmeleri lazımdır. 39 Koyun bazı yörelerde yağmur duası ritüellerinde de yer almaktadır. Bu tür uygulamalarda koyunun yer almasında insanların koyunu saf, masum ve bereketli olarak kabul etmelerinin etkisi olabilir. Zira Peygamber efendimiz bir hadisinde Koyunculuk yapın, çünkü koyun berekettir. buyuruyor. Yozgat ta yapılan bir yağmur duasına göre öncelikle, yağmur duasına çıkılacağı halka duyurulur. Sığır ve koyun çobanlarına, güttükleri hayvanları ertesi gün öğle vaktinde çevreye yakın bir türbeye getirmeleri söylenir. Çoğunluğu çocuk olmak üzere köy halkı türbenin veya ermiş bir kişinin mezarı yanında toplanır. Koyun ve kuzular birbirlerini görünce meleşirler. 40 Uygulamanın sonunda ise getirilen kurban kesilir, koyun sürüsü kuzuya, sığırı danaya katılır. Kuzu ve danalar o gün bayram eder, insanlar ceketlerini ve şapkalarını ters çevirirler, sonra hep birlikte köye dönülür. 41 Koyun ve keçi sosyal ve ekonomik yönden önemli bir yere sahip olmasına rağmen, Türklerin koyun ve keçi kelimelerini şahıs adı olarak pek tercih etmedikleri görülmektedir. Koç, koçkar ve teke kelimeleri seyrek de olsa şahıs adı olarak kullanılmıştır. Bu tercihte koçun ve tekenin gücü ve çevikliği etkili olmuş olmalıdır. Eski Uygur Türklerinde, Koç, Koçkar; Karakoyunlu ve Akkoyunlularda, Kara Koç; Karahanlılar ve Timurlarda, Koç Hüseyin, Tekecik; Memlük Türklerinde, Altın Koç, Koçkar; Selçuklular ve Osmanlılar zamanında Anadolu da Koçgar, Teke 42 şeklinde kullanımlar vardır. Koyunun tam anlamıyla bir bozkır hayvanı olması, diğer hayvanlar gibi sürekli yeşil kalan otlaklara ve sulak alanlara ihtiyaç duymaması ve insanlara pek çok yönden hizmet vermesi, onun Türklerin günlük hayatında olduğu gibi inançlarında da yer almasını sağlamıştır. 39 Uraz, age, s Hayrettin Rayman, Yozgat Yöresinde Bazı Şamanik ve Kozmogonik İnançlar, Millî Folklor, Sayı: 60, s agm., s Karadoğan, agm., s. 114.

27 Geyik Türklerin hayatında geyik, bir av hayvanı olarak önemli bir yere sahiptir. Çeşitli Türk boylarında keyik, bolan, buğu-bulan, maral, süğun, buğa adlarıyla anılan, 43 başta eti olmak üzere postundan ve kemiklerinden yararlanılan geyik güzelliği, inceliği, fedakârlığı, merhameti ile sevilen bir hayvandır. Geyiğe de ilk defa Oğuz Kağan Destanı nda rastlıyoruz. Destanda Oğuz, gergedanı yakalamak için geyiği yem olarak kullanır: bir bugu aldı. şol bugunı dal nug çubukı birle ıgaçka bagladı, kitdi 44 (Bir geyik ele geçirdi, onu söğüt dalı ile bir ağaca bağladı ve gitti.). Totem kabul edilen hayvanlar arasına da girmiş olan geyiğin, Türk mitoloji ve masallarında yeri büyüktür. Bununla beraber Türklere ait eski ve orijinal bir efsanede, Türklerin geyikten türediğine dair bir kayda rastlamıyoruz. Türk efsanelerinde yer tutan daha ziyade dişi geyiktir. 45 Dişilik ise doğurganlığın, bereketin ve narin olmanın bir ifadesidir. Cengiz Han ın ilk atası Gök-Kurt, karısı ise Kızıl veya Kızılımsı Geyik tir. 46 Çağımızda derlermiş birçok efsanede geyiklerle düşüp kalkan kadın ve erkeklerin olağanüstü halleri anlatılır. Bu kişiler bir bakıma geyiklerin koruyucuları, sahipleri sayılırlar. Muğla ya bağlı Ula da derlenmiş bir avcı hikâyesinde, ihtiyarla bir kızın, bir geyiği kesip konukları olan avcıya yedirdikten sonra kalan kemikleri bir araya getirip hayvanı nasıl dirilttikleri anlatılmaktadır. Afyon daki Uzun-Kız adlı yatır da geyiklerin çobanı ve koruyucusudur; geyik avcılarını sakatlıkla, ölümle cezalandırır. İbrada da anlatılan avcı hikâyelerine göre avcılar silahlarını ateşleyecekleri zaman geyik sır olur ve yerinde sakallı, yaşlı bir adam belirirmiş. Bir gün bir avcı, dişi geyikleri sağan peri kızlarına rastlamış; hayvanlara ateş edince, vurulan geyiğin sahibi kız ona beddua etmiş, bu yüzden de avcının bir eli kurumuş. Başka bir avcı da bir kayanın çukurunda yoğurda benzer bir şey bulup yemiş. Meğer bu, geyiklerin sütünden yapılan yoğurtmuş ve adamın ağzı, çenesi yeşile boyanmış, hep öyle kalmış. Onun için de ona Yeşil-Ali derlermiş. 43 Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü, Kültür Bak. Yay., Ankara, 1991, s Ergin, age., s Ögel, age., s Esma Şimşek, Giresun ve Çevresinde Anlatılmakta Olan Ana Geyik Efsanesinde Mitolojik Unsurlar, Millî Folklor, Sayı: 26, s. 19.

28 16 Geyik için; Merkeb ül-evliya (geyik ermiş kişilerin bineğidir), Ejderha geyikten doğar. denilmektedir. Diyarbakır da Karaca Dağ la ilgili bir anlatıda âdeta bu sözün bir açıklaması vardır. Buralarda güzün bir dişi geyik Ülker yıldızını görünce ondan gebe kalırmış. İlkbaharda tulum gibi bir nesne doğururmuş, bunu tekmelermiş, tekmelermiş O zaman içinden bir ejderha çıkarmış. İşte Karaca Dağ ın başındaki bulutlar, kasırgalar bu ejderhalarmış; bunlar güzün yere inerler ve kışı dağdaki mağaralarda geçirirmiş, baharda da yeniden göğe çıkar, bulutlara karışırlarmış. 47 Divan şiirinde geyik önemli bir benzetme unsurudur. Güç avlanmasından dolayı haşin dilberler, gözlerinin letafetinden dolayı güzel gözlüler, misk kokusu münasebetiyle de güzel kokular ona benzetilir. Anadolu efsanelerinde daha çok evliyalarla birlikte görülür. Mesela, Geyikli Baba, Bursa nın fethinde geyik sırtında, süvari olarak savaşa katıldığı için bu adı almış, ömrünün sonunu kadar, Keşiş Dağları ormanlarında, geyiklerle birlikte yaşamıştır. 48 Geyik menkıbelerde de sık sık görülür. Bu menkıbelerden birinde Kaygusuz Abdal, Alâiye beyinin oğludur ve adı da Gaybî dir. Gaybî bir gün ava çıkar. Av sırasında rastladığı bir geyiğe ok atar. Ok, geyiğin koltuk altına saplanır. Gaybî yaralı geyiği kovalamaya başlar. Geyik ise kaçarak Abdal Musa nın tekkesine gider ve içeriye girer. Sonunda Abdal Musa nın huzuruna çıkan Gaybî geyiğini ister. Abdal Musa koltuğunun altına saplanmış olan oku çıkararak Oğul, okun bu mu? diye sorar. Gaybî attığı oku tanır ve Abdal Musa nın ayaklarına kapanır. Daha sonra Kaygusuz mahlasını alan Gaybî tekkeden ayrılmaz. 49 Anadolu sahasında şahıs adı olarak kullanılmayan geyik, Geyikli Baba da olduğu gibi zaman zaman lakap olarak kullanılmıştır. 50 Anadolu da geyikle ilgili şu inançlar hâlâ yaşamaktadır: 1. Bazen tarlada işlerini yaparak, bazen sırtlarında taşıyarak, bazen de terk edilen çocukları koruyup besleyerek insanlara yardım ederler. 47 Boratav, age., s. 58, Şimşek, agm., s Türk Klasikleri, Kaygusuz Abdal, Hatayi, Kul Mehmet (Hayatı, Sanatı, Eserleri), Varlık Yay., İstanbul, 1962, s Karadoğan, agm., s. 113.

29 17 2. Özellikle veli tipindeki insanlar, istedikleri zaman geyik donuna girebilirler. 3. İlâhi tarafları olan geyikler, İslam dinine saldıran karşı güçlerle mücadele ederler. 4. Kendilerine zarar verildiğinde, acımasız bir şekilde insanlardan intikam alırlar Kartal Eski Türklerde totem olan kartal, Şamanist Türklerde töz olarak Bürküt adıyla geçmektedir. 52 Yakutlarda saygı duyulan hayvanların başında kartal gelmektedir. İlkbahar ve güz mevsimleri kartalın temsil ettiği ruhun idaresine bağlıdır. Eski zamanlarda bu kuş güneş ve Gök Tanrı nın sembolü olarak kabul edilmiştir. 53 Eski Türk boylarının kutsal sembollerini doğan ve kartal türünden yırtıcı kuşlar 54 oluşturmaktadır. Oğuz boylarının ongunları, yani kutsal sembolleri de doğan türlerinden meydana gelmekteydi. 55 Macarların ilk hükümdar ailesinin adı Lebedios dur. Bu sözü, Macarca Liba, kaz ve ördek ve Rusçadaki Lebed, kuğu sözleri ile açıklayanlar vardır. Bu ilk hükümdar ailesinin yerine geçen Arpad sülalesi de Kartal Boyu ndandır. 56 Karların ve buzların erimesi Yakut inancına göre kartalın kanatlarını sallamasıyla alakalıdır. Yine Yakutların inancına göre en korkunç and kartal adıyla içilen andır. Kartalın adıyla yalan yere and içenlerin ocağı söner. 57 Yakut Türklerinin inanışına göre şamanlar, yer yüzüne bir kartal tarafından getirilirlerdi. Onlara göre, şaman olacak bir çocuğun ruhu, çocuk daha doğmadan bir kartal tarafından yenirdi. Bu ruhu yiyen kartal, bundan sonra güneşli bir bölgeye göç ederdi. Ortası büyük bir çayırlıkla kaplı olan bu bölgede, güneşin ışıkları solmaz ve her zaman pırıl pırıl parlardı. İneklerin ilk defa süte geldiği yer de, yine bu çayırlık alandır. Bu çayırın tam ortasındaysa kırmızı bir çam ile bir gürgen veya kayın ağacı vardır. Kartal, bu ağaçların üzerine gelir ve yumurtasını bıraktıktan sonra gider. Yumurta bir süre ağaçların 51 Şimşek, agm., s Abdülkadir İnan, Tarihte ve Bugün Şamanizm, Materyaller ve Araştırmalar, TTK, Ankara, 2006, s age., s Ögel, Türk Mitolojisi, C. 3, s age., s age., s İnan, age., s. 118.

30 18 üzerinde kaldıktan sonra yarılır, içinden bir çocuk çıkar. Ağaçların altında bir beşik vardır. Çocuk yumurtadan çıkar çıkmaz, hemen bu beşiğin üzerine düşer ve orada büyümeye başlar. İyi şamanlar kırmızı çam ağacı üzerindeki yumurtadan, kötü şamanlar ise gürgen ağacı üzerindeki yumurtadan çıkar. Yumurtadan çıkan bu şamanlar, hayatları süresince, Kartal-Ana ları tarafından korunurlar ve işlerinde bu kartaldan büyük yardım görürler. 58 Kartaldan veya doğandan türeme motifi çeşitli efsanelerde de gözükmektedir. Söylendiğine göre, Kırgız kabilelerinden birinin bir atası, bu atanın da üç karısı varmış. Bu üç kadından en küçüğü, gece uyurken rüyasında çadıra bir avcı doğanın geldiğini ve yatağının etrafında uçtuğunu görmüş. Sonra da nasıl olmuşsa kadın gebe kalmış. Bu Kırgız kabilesini idare eden reislerin hepsi bu kadının soyundan gelmişler. 59 Buryat Moğollarına ait bir efsaneye göre, eskiden hastalık ve ölümler yokmuş, fakat zamanla kötü ruhlar yeryüzüne çıkıp, insanlara kötülük getirmeye başlamışlar. Bunun üzerine de Tanrı, insanlara yardım etsin diye, gökten bir kartal göndermiş. Kartal insanlarla anlaşıp, birleşmek istemiş, fakat ne o insanların ve ne de insanlar onun dilini ve düşüncesini anlayabilmişler. Kartal bakmış ki bu böyle olmayacak, çaresiz yine göğe dönmüş ve Tanrı ya olduğu gibi her şeyi anlatmış. Tanrı, başka bir yol düşünmüş ve kartala şöyle bir tavsiyede bulunmuş: İn yeryüzüne ve karşına çıkacak ilk insanı, senin dilini anlayabilecek bir şaman yap. Bunun üzerine kartal, yine kanatlarını açmış ve yeryüzüne inmiş. Bir ağacın altında uyuyan bir kadın görmüş. Bu kadını kocasından ayırmış ve onunla yaşamaya başlamış. Kadın böylece kartaldan gebe kalmış ve sonra da kocasına dönmüş. Ayı ve günü dolduktan sonra kadın, bir erkek çocuk doğurmuş. Çocuk zamanla büyüyerek yeryüzünün en büyük şamanı ve bütün şamanların atası olmuş. 60 Türk mitolojisinde kartal la ilgili başka anlatılar da vardır. Sibirya da ve Altay bölgelerinde, şehirlerin veya yurtların yanına dikilmiş uzun bir sırık bulunur ve bu sırığın üzerinde de ağaçtan yontulmuş bir kuş resmi görülür. Bu kuşlara bilhassa Yakut Türklerinde ve onların komşuları Dalganlarda çok rastlanır. Sırığın tepesindeki bu kuşa, genel olarak Gök Kuşu derlerdi. Yakutlar ise bu kuşa, kendi lehçelerinde Öksökü adını verirlerdi. Onlara göre bu sırık da, Göğün Direği idi. Genel olarak bu kuş, çift başlı bir 58 Ögel, age., s age., s age., s. 596, 597.

Türk Mitolojisi ve Türklerde Totemizm DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

Türk Mitolojisi ve Türklerde Totemizm DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Türk Mitolojisi ve Türklerde Totemizm DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Totemizm Totemizm totem, mana ve tabu fikirlerine dayanır. Bir klanın n bütün b n fertlerinin kutsal saydıklar kları yaratıklar ve şeyler olan

Detaylı

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 Çeşitli Türk topluluklarının mitolojileriyle ilgili malzemelerin bir çoğunu bilim adamları, misyonerler, seyyahlar ya da bazı yabancı araştırmacılar tarafından derlenmiştir.

Detaylı

ŞAMANİZM DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2

ŞAMANİZM DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 ŞAMANİZM Şamanizmin tanımında bilim adamlarının farklı görüşlere sahip olduğu görülmektedir. Kimi bilim adamı şamanizmi bir din olarak kabul etse de, kimisi bir kült olarak kabul

Detaylı

Mitoloji ve Animizm, Fetişizm. Dr. Süheyla SARITAŞ 1

Mitoloji ve Animizm, Fetişizm. Dr. Süheyla SARITAŞ 1 Mitoloji ve Animizm, Fetişizm Dr. Süheyla SARITAŞ 1 Animizm Canlıcılık olarak da bilinin animizmin mitolojinin gelişmesinde önemli rolü vardır. İlkel devirde, eski insanlar her bir doğa olayının, eşyanın,

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 10. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 10. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR 1. Edebiyat tarihinin incelediği konuları açıklar. 2. Edebî eserlerin yazıldığı dönemi temsil eden belge olma niteliğini sorgular 3. Uygarlık tarihiyle edebiyat

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER SOSYAL BİLGİLER KONU:ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ (Büyük)Asya Hun Devleti (Köktürk) Göktürk Devleti 2.Göktürk (Kutluk) Devleti Uygur Devleti Hunlar önceleri

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

NOEL VE YILBAŞI KUTLAMALARI

NOEL VE YILBAŞI KUTLAMALARI NOEL VE YILBAŞI KUTLAMALARI Noel, sözlüklerde her yıl 25 Aralık tarihinde İsa nın doğumunun kutlanıldığı hristiyan bayramı olarak geçer. Hristiyanlar, kutlamalara 24 Aralık ta Noel arifesiyle başlar ve

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 4. Öğrenim Durumu :Üniversite Derece Alan Üniversite Yıl Türk Lisans. Halk Atatürk Üniversitesi 1970. Türk Halk Hacettepe Üniversitesi 1971

ÖZGEÇMİŞ. 4. Öğrenim Durumu :Üniversite Derece Alan Üniversite Yıl Türk Lisans. Halk Atatürk Üniversitesi 1970. Türk Halk Hacettepe Üniversitesi 1971 Resim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Prof. Dr. Ensar ASLAN İletişim Bilgileri :Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Adres Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığı Telefon : Mail : 2. Doğum Tarihi : 3. Unvanı

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar 10. SINIF KONU ANLATIMI 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDAKİ İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere olarak bitki ve hayvan topluluklarını

Detaylı

70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler

70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler Hunza Türkleri 70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler Bu Türkler kansere yakalanmıyor 120 yıl yaşıyor sırrı ise, Hunza Türkleri Hun Türklerinden geliyor. Pakistan ve Hindistan

Detaylı

MİT VE DİN İLİŞKİSİ. (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

MİT VE DİN İLİŞKİSİ. (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 MİT VE DİN İLİŞKİSİ (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Mit ve Din Mitolojiler genel olarak dinsel, ruhani ve evrenin ya da halkların oluşumu gibi yaratılış veya türeyiş gibi temaları içerirler.

Detaylı

Göçmen bir yaşam. Göçleri sırasında fite kadar yükselen telli turnaların en büyük düşmanı kartallardır.

Göçmen bir yaşam. Göçleri sırasında fite kadar yükselen telli turnaların en büyük düşmanı kartallardır. Telli turnalar Turnalar dünyadaki tüm kültürlerde yer bulmuş, insanların inançlarında ve kalplerinde güzel duygulara dönüşmüş. Uzun yaşamın, mutluluğun, şansın, bereketin ve barışın simgesi olmuş; saflığı,

Detaylı

IX. HAFTA HİN 412 KLASİK SANSKRİT EDEBİYATINDAN SEÇMELER

IX. HAFTA HİN 412 KLASİK SANSKRİT EDEBİYATINDAN SEÇMELER IX. HAFTA HİN 412 KLASİK SANSKRİT EDEBİYATINDAN SEÇMELER Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hindoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. H. Derya Can Kaynakça Çağdaş, K. (1964). Kalidasa nın Gençlik

Detaylı

"Yaşayan Bahar", ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik.

Yaşayan Bahar, ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik. Günün çevre haberi: "Yaşayan bahar" Baharın habercileri "kırlangıçlar" "leylekler" "ebabiller"... Tüm Avrupa'da doğa severler bu habercilerin yolunu gözlüyorlar... Siz de katılmak ister misiniz? "Yaşayan

Detaylı

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

Bozkır hayatının başlıca ekonomik faaliyetleri neler olabilir

Bozkır hayatının başlıca ekonomik faaliyetleri neler olabilir Kısrak sütünden üretilen kımız, darıdan yapılan begni bekni ve boza Türklerin bilinen içecekleriydi Bozkır hayatının başlıca Bu Türklerin kültürün bilinen önemli en eski gıda ekonomik faaliyetleri neler

Detaylı

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PROF. DR. HÜLYA SAVRAN ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Hülya SAVRAN İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü 10145 Çağış Yerleşkesi / BALIKESİR 0 266 612 10 00

Detaylı

DESTANLAR VE MASALLAR. Muhsine Helimoğlu Yavuz HILE İLE DILE. Masal. KÜRT MASALLARI Resimleyen: Claude Leon

DESTANLAR VE MASALLAR. Muhsine Helimoğlu Yavuz HILE İLE DILE. Masal. KÜRT MASALLARI Resimleyen: Claude Leon Muhsine Helimoğlu Yavuz HILE İLE DILE KÜRT MASALLARI Resimleyen: Claude Leon DESTANLAR VE MASALLAR Masal Muhsine Helimoğlu Yavuz HILE İLE DILE KÜRT MASALLARI Resimleyen: Claude Leon Yayın Yönetmeni: Samiye

Detaylı

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Türk edebiyatı İslamiyet öncesi Türk edebiyatı ya da Destan dönemi Türk edebiyatı, Türklerin İslamiyet'i kabulünden önceki dönemlerde oluşturdukları edebiyata verilen isimdir.[1]

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

BİR BAYRAK RÜZGÂR BEKLİYOR

BİR BAYRAK RÜZGÂR BEKLİYOR ÖTÜKEN Ârif Nihat Asya BİR BAYRAK RÜZGÂR BEKLİYOR Şiirler: 1 BİR BAYRAK RÜZGÂR BEKLİYOR Servet Asya ya Armağanımdır. DESTAN O zaferler getiren atların Nalları altındanmış; Gidişleri akına, Gelişleri akındanmış.

Detaylı

UYGUR TÜREYİŞ EFSANESİ NDEN HAREKETLE KIZ KUMU EFSANESİNDE MİT-RİTÜEL İLİŞKİSİ *

UYGUR TÜREYİŞ EFSANESİ NDEN HAREKETLE KIZ KUMU EFSANESİNDE MİT-RİTÜEL İLİŞKİSİ * UYGUR TÜREYİŞ EFSANESİ NDEN HAREKETLE KIZ KUMU EFSANESİNDE MİT-RİTÜEL İLİŞKİSİ * Bilindiği üzere efsanelerin en önemli özelliği, inanç unsurudur. İster belli bir mekâna, ister kişiye, isterse zamana bağlı

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ORTA ASYA TÜRK TARİHİ Ders No : 0020100004 : Pratik : 0 Kredi : ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

KIRGIZ MİLLETİNE AİT EFSANESİ

KIRGIZ MİLLETİNE AİT <KIRKKIZ> EFSANESİ 1905 KIRGIZ MİLLETİNE AİT EFSANESİ ZHENHUA, HU ÇİN/CHINA/КИТАЙ Giriş Çin de Kırgız milletinin ortaya çıkışı ve Kırgız adının kaynağı hakkında birçok efsane bulunmaktadır. efsaneside

Detaylı

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI Hazırlayan İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 1 Saçları hangisi tarar? o A) Bıçak o B) Tarak o C) Eldiven o D) Makas 2 Hangisi okul eşyası değil?

Detaylı

2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ

2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ 2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ 1. Alp Er Tunga öldi mü Issız ajun kaldı mu Ödlek öçin aldı mu Emdi yürek yırtılur

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Ekim 2014. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Mimar Sinan Üniversitesi 1991 Marmara Üniversitesi 1994

ÖZGEÇMİŞ. Ekim 2014. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Mimar Sinan Üniversitesi 1991 Marmara Üniversitesi 1994 ÖZGEÇMİŞ Ekim 014 1. Adı Soyadı: Muharrem Kaya. Doğum Tarihi: 01.04.1969 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Mimar Sinan Üniversitesi

Detaylı

Eze meze Yýllar geçti geze geze. Neler gördüm neler! Daðlar gördüm yerden biter, gökte yiter. Daðlar gördüm kayalý, kayalarý oyalý.

Eze meze Yýllar geçti geze geze. Neler gördüm neler! Daðlar gördüm yerden biter, gökte yiter. Daðlar gördüm kayalý, kayalarý oyalý. Eze meze Yýllar geçti geze geze. Neler gördüm neler! Daðlar gördüm yerden biter, gökte yiter. Daðlar gördüm kayalý, kayalarý oyalý. Aðaçlar gördüm yeryüzü yaþýnda; Gölgesinde yaz uyur, kýþ uðuldar baþýnda.

Detaylı

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ a. Türk Göçleri ve Sonuçları Göçlerin Nedenleri İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık, artan

Detaylı

Selin A.: Yağmur yağdığında neden gökkuşağı çıkar? Gülsu Naz Ş.: Neden sonbaharda yapraklar çok dökülür? Emre T.: Yapraklar neden sararır?

Selin A.: Yağmur yağdığında neden gökkuşağı çıkar? Gülsu Naz Ş.: Neden sonbaharda yapraklar çok dökülür? Emre T.: Yapraklar neden sararır? İSTEK ÖZEL KEMAL ATATÜRK ANAOKULU MARTILAR SINIFI Mevsimler Geçtikçe Doğadaki Canlıların Yaşam Biçimleri de Değişir Konusu İle İlgili Neler Biliyoruz? Ece S. : Yaz mevsimi olunca hayvanlar daha da heyecanlanır.

Detaylı

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO Cilt:3 Sayı:4 Şubat 2013 Issn: 2147-5210 www.thestudiesofottomandomain.com NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO THE

Detaylı

MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Mit, Mitoloji, Ritüel DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Kelime olarak Mit Yunanca myth, epos, logos Osmanlı Türkçesi esâtir, ustûre Türkiye Türkçesi: söylence DR. SÜHEYLA SARITAŞ

Detaylı

Mitosta, arkaik anaerkil yapı Ay tanrıçalığı ile Selene figürüyle sürerken, söylencenin logosu bunun tersini savunur. Yunan monarşi-oligarşi ve tiran

Mitosta, arkaik anaerkil yapı Ay tanrıçalığı ile Selene figürüyle sürerken, söylencenin logosu bunun tersini savunur. Yunan monarşi-oligarşi ve tiran Ay tanrıçası Selene, Yunan mitolojisinde, Güneş tanrısı Helios un kız kardeşidir. Ay ı simgeler. Selene de Helios gibi bir arabayla dolaşırdı. Selene nin arabasını iki at, katır ya da boğa çekerdi. Zeus

Detaylı

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 TARİHİ COĞRAFİ FİN KURAMI UYGULAMALARI DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 KONULAR Axel Olrik in Epik Yasaları Anti Aarne nin Masal Tipleri Kataloğu Stith Thompson un Halk

Detaylı

BURDURLU HOCA DAN YURT SÖYLENCELERÝ

BURDURLU HOCA DAN YURT SÖYLENCELERÝ BURDURLU HOCA DAN YURT SÖYLENCELERÝ Her yönüyle edip (edebiyatçý) ve öðretmen Ýbrahim Zeki Burdurlu nun ölümsüz bir yapýtý elinizi öpüyor. Burdurlu bu çalýþmasýnda, cennet Anadolu nun deðiþik yörelerinden

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...III

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...III İÇİNDEKİLER GİRİŞ...III Bölüm I Çocuk Edebiyatı ve Gelişimle İlgili Temel Kavramlar 15 Fiziksel (Bedensel)Gelişim 20 İlk Çocukluk Döneminde(2-6)Fiziksel Gelişim 21 6-12 Yaş Arası Fiziksel Gelişim 23 12-18

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Eğitim Tarihi Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İslam Öncesi Türklerde Eğitimin Temel Özellikleri 2 Yaşam biçimi eğitimi etkiler mi? Çocuklar ve gençlerin

Detaylı

hayvan portresi 30 0 hayvan portreleri 50 0,01 hayvanlar 90500 0,16 hayvan lar 210 0,16 sevimli fotoğraflar 260 0 portre fotoğrafları 320 0,09

hayvan portresi 30 0 hayvan portreleri 50 0,01 hayvanlar 90500 0,16 hayvan lar 210 0,16 sevimli fotoğraflar 260 0 portre fotoğrafları 320 0,09 Keyword Avg. Monthly Competition Searches (exact match only) hayvan portresi 30 0 hayvan portreleri 50 0,01 hayvanlar 90500 0,16 hayvan lar 210 0,16 sevimli fotoğraflar 260 0 portre fotoğrafları 320 0,09

Detaylı

BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM

BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM 1 Timsahlar dişlerini kendileri temizleyemezler. Timsahlar yemek yedikten sonra dişlerinin temizlenmesi için ağızlarını açarlar.

Detaylı

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler Hani, Rabbin meleklere, Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım demişti. Onlar, Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz sana hamd

Detaylı

Cumhuriyet Dönemi nde ;

Cumhuriyet Dönemi nde ; O Orta Asya Türklerinin bahçe düzenlemeleri hakkındaki bilgilerimiz oldukça kısıtlıdır. Bunun en büyük nedeni belki de Türklerin mekan olusturmada toprak, kerpic gibi cabuk dağılan malzeme kullanmalarının

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU EYLÜL - EKİM I.ÜNİTE :TARİH BİLİMİ Kaynaştırma *İşlenen ve anlatılan konular aracılığı ile öğrenci tarihin tanımı eğitimine tabi olan * Tarihin zamanla alakalı bir bilim olduğunu kavrar. hakkında bilgi

Detaylı

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN*

Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* Svl.Me.Alev KESKİN-Svl.Me.Betül SAYIN* * Gnkur.ATASE D.Bşk.lığı Türk kültüründe bayrak, tarih boyunca hükümdarlığın ve hâkimiyetin sembolü olarak kabul edilmiştir. Bayrak dikmek bir yeri mülkiyet sahasına

Detaylı

Ders Adı : YÜZYIL ASYA TÜRK TARİHİ I Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 5. Ders Bilgileri.

Ders Adı : YÜZYIL ASYA TÜRK TARİHİ I Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 5. Ders Bilgileri. Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : 13-20. YÜZYIL ASYA TÜRK TARİHİ I Ders No : 0020100022 : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

TARİH BÖLÜMÜ ÖĞRETİM YILI DERS PROGRAMI

TARİH BÖLÜMÜ ÖĞRETİM YILI DERS PROGRAMI TARİH BÖLÜMÜ 2014-2015 ÖĞRETİM YILI DERS PROGRAMI I. YARIYIL ECTS II. YARIYIL ECTS BİL 150 Temel Bilgi Teknolojisi 4+0 5,0 TAR 107 İlkçağ Tarihi I 3+0 5,0 TAR 108 İlkçağ Tarihi II 3+0 5,0 TAR 115 Osmanlıca

Detaylı

TÜRK EDEBİYAT TARİHİ

TÜRK EDEBİYAT TARİHİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI Milletlerin edebiyatları ilk önce sözlü ürünlerden oluşur. Daha sonraları yazının kullanılmaya başlanmasıyla yazılı edebiyat da oluşmaya başlar. Türk edebiyatında da aynı

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

İlk Türk devletlerinde kültür ve medeniyet

İlk Türk devletlerinde kültür ve medeniyet On5yirmi5.com İlk Türk devletlerinde kültür ve medeniyet İlk Türk devletlerinde kültür ve medeniyet nasıldı? Yayın Tarihi : 2 Nisan 2014 Çarşamba (oluşturma : 5/25/2017) 1)-Devlet Yönetimi A)DEVLET İslamiyetten

Detaylı

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI ŞEHİR TANITIM YAYINLARI 1 Yayın Adı: Şiir Şehir Urfa Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi Hazırlayan: Mehmet KURTOĞLU Sayfa Sayısı: 160 Toplam Baskı

Detaylı

tamamı çözümlü tarih serkan aksoy

tamamı çözümlü tarih serkan aksoy kpss soru bankası tamamı çözümlü tarih serkan aksoy ÖN SÖZ Bu kitap, Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) Genel Kültür Testinde önemli bir yeri olan Tarih bölümündeki 30 soruyu uygun bir süre zarfında ve

Detaylı

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri. Yrd. Doç. Dr.

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri.  Yrd. Doç. Dr. Türk Eğitim Tarihi 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU www.agurbetoglu.com agurbetoglu@yahoo.com 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 2 EDEBİ BİLGİLER (ŞİİR BİLGİSİ) 1. İncelediği şiirden hareketle metnin oluşmasına imkân sağlayan zihniyeti 2. Şiirin yapısını çözümler. 3. Şiirin

Detaylı

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA TRA1 FLORA Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA Avrupa dan Asya ya geçiş, saatten saate belli oluyor. Yiten ormanların yerini sık ve bitek çayırlar alıyor. Tepeler yassılaşıyor. Bizim ormanlarımızda bulunmayan

Detaylı

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI GÜZ DÖNEMİ DERSLERİ Kodu Dersin Adı Statüsü T P K AKTS TAE 700 Özel Konular Z 5 0 0 30 TAE 701 Kültür Kuramları ve Türkiyat Araştırmaları

Detaylı

TARİHİN BİLİİMİNE GİRİŞ

TARİHİN BİLİİMİNE GİRİŞ Bu yazımızda tarihin tanımını, konusunu, yöntemini olay ve olgu kavramını, tarihi olayların özelliklerini ve bir tarihçide bulunması gereken özellikleri ele alacağız. Tarihin Tanımı İnsan topluluklarının

Detaylı

Öğretim Görevlisi Murat KARACA İpek Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, kkaracamurat@gmail.com

Öğretim Görevlisi Murat KARACA İpek Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, kkaracamurat@gmail.com ISSN: 2149-9225 Yıl: 1, Sayı: 2, Aralık 2015, s. 135-141 Öğretim Görevlisi Murat KARACA İpek Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, kkaracamurat@gmail.com FATMA AHSEN TURAN (ED.), MERAL OZAN (ED.),

Detaylı

Tevrat ta Dabbe İncil de Dabbe İslam Kültüründe Dabbe Hadislerde Dabbetü l-arz Kur an da Dabbetü l-arz Kaynakça. Dabbetü l-arz

Tevrat ta Dabbe İncil de Dabbe İslam Kültüründe Dabbe Hadislerde Dabbetü l-arz Kur an da Dabbetü l-arz Kaynakça. Dabbetü l-arz Tevrat ta Dabbe İncil de Dabbe İslam Kültüründe Dabbe Hadislerde Dabbetü l-arz Kur an da Dabbetü l-arz Kaynakça Dabbetü l-arz Tevrat ta Dabbe Yahudi ve Hıristiyan Teolojisinde (Tanrı biliminde), İslam

Detaylı

Pervin Ergun, Türk Kültüründe Ağaç Kültü, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2004.

Pervin Ergun, Türk Kültüründe Ağaç Kültü, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2004. TÜRK KÜLTÜRÜNDE AĞAÇ KÜLTÜ Ülker ŞEN Pervin Ergun, Türk Kültüründe Ağaç Kültü, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2004. ÖZET Bu yazıda Pervin Ergun tarafından yazılan Türk Kültüründe

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

URARTU UYGARLIĞI. Gülsevilcansel YILDIRIM

URARTU UYGARLIĞI. Gülsevilcansel YILDIRIM URARTU UYGARLIĞI Gülsevilcansel YILDIRIM 120213060 Urartular MÖ birinci yüzyılın başında, Van Gölü ve çevresinde önemli bir devlet Kuran ve günümüze kadar buradaki uygarlıkları etkilemiş bir kavimdir.

Detaylı

Türk devletlerinde kağanın sarayında, kurultayda ve ziyafetlerde her boyun oturacağı yer "orun" ve kesilen hayvanın etinden alacakları pay "ülüş"

Türk devletlerinde kağanın sarayında, kurultayda ve ziyafetlerde her boyun oturacağı yer orun ve kesilen hayvanın etinden alacakları pay ülüş Türk devletlerinde kağanın sarayında, kurultayda ve ziyafetlerde her boyun oturacağı yer "orun" ve kesilen hayvanın etinden alacakları pay "ülüş" olarak belirlenmişti. ORUN VE ÜLÜŞ Oğuz boylarının ananesine

Detaylı

KRAL JAMES İNCİLİ 1611 APOCRYPHA DUA AZARYA & üç Yahudi şarkı. Azarya ve şarkının üç Yahudi duası

KRAL JAMES İNCİLİ 1611 APOCRYPHA DUA AZARYA & üç Yahudi şarkı. Azarya ve şarkının üç Yahudi duası www.scriptural-truth.com KRAL JAMES İNCİLİ 1611 APOCRYPHA DUA AZARYA & üç Yahudi şarkı Azarya ve şarkının üç Yahudi duası Azarya dua {1:1} ve yangının ortasında yürüdüler öven Tanrı ve Tanrı nimet. {1:2}

Detaylı

İşitme Engelli Öğrenciler için Tek Kart Resimler ile Kelime Çalışması. Hazırlayan Engin GÜNEY Özel Eğitim Öğretmeni

İşitme Engelli Öğrenciler için Tek Kart Resimler ile Kelime Çalışması. Hazırlayan Engin GÜNEY Özel Eğitim Öğretmeni İşitme Engelli Öğrenciler için Tek Kart Resimler ile Kelime Çalışması Hazırlayan Özel Eğitim Öğretmeni gökkubbede hoş bir seda bırakmak adına ÖNSÖZ İşitme engelli öğrencilerin kelime dağarcıklarının yetersizliği

Detaylı

Nihat Sami Banar!ı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, s. 89-93'ten özetlenmiştir.

Nihat Sami Banar!ı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, s. 89-93'ten özetlenmiştir. Uygur Devleti Ders Anlatım Videosu UYGUR DEVLETİ (744 840 ) Uygurlar, Asya Hun Devleti ne bağlı olarak Orhun ve Selenga nehirleri kıyılarında yaşamışlardır. II. Kök Türk Devleti'nin son zamanlarında Basmiller

Detaylı

Minti Monti. Kutup ayısını tanımak ister misin?

Minti Monti. Kutup ayısını tanımak ister misin? Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Kış 2011 Sayı:4 ISSN: 2146-281X Kutup ayısını tanımak ister misin? Kutup Ayısı, Buz Ülkesinin Kralı Minti Monti Kuzey Kutbu'nda Sevdiklerine

Detaylı

Abdrasul İSAKOV. Tarih Kritik - Sayı 2, Ocak Dr.,

Abdrasul İSAKOV. Tarih Kritik - Sayı 2, Ocak Dr., Kırgızlar ve Kıpçaklar, IX. Asrın Yarısından XVI. Asra Kadar Kırgızlar ve Kıpçakların Etno-siyasi İlişkileri Mehmet Kıldıroğlu Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013, XIX+311 sayfa, İSBN: 978-975-16-2711-7.

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

Türkçe Tez Yazım Klavuzu

Türkçe Tez Yazım Klavuzu Türkçe Tez Yazım Klavuzu Başlık: 18 pt, Times New Roman, Kalın, Satır Aralığı Tek, Tezin Sayfa Düzeni: Boyut: A4 Kenar Boşlukları: Üst: 2.5 cm. Alt: 2.5 cm. Sağ: 2.5 cm. Sol: 4 cm. Adı Soyadı Ad-Soyad:

Detaylı

Cornelia, şarkı söylemek isteyen kaz

Cornelia, şarkı söylemek isteyen kaz 1. Sol taraftaki kapağı sadece çiftlikleri görene kadar açın. Kaz Cornelia uyandığında, gecenin karanlığı ile kaplı dağları günün kuş tüyü hafifliğindeki ışıklar aydınlatmaya başlıyordu. Orta ve sağ kapağı

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

Türk Toplumunda Adlar ve Soyadları (Sosyo-Kültürel ve Dilbilimsel Bir Yaklaşım) 1

Türk Toplumunda Adlar ve Soyadları (Sosyo-Kültürel ve Dilbilimsel Bir Yaklaşım) 1 Diyalog 2014/2: 110-114 Türk Toplumunda Adlar ve Soyadları (Sosyo-Kültürel ve Dilbilimsel Bir Yaklaşım) 1 Umut Balcı, Batman Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Ders No : 0310460203 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM Uygur Harfli OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM FERRUH AĞCA Ankara / 2016 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 2016. Türk Kültürünü Araştırma

Detaylı

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR En azından sanatla ilgisi olanlar, dünya tarihinin en eski çizimlerin, İspanya daki Altamira Mağarası ile Fransa daki Lasque Mağarası duvarına yapılmış hayvan resimleri

Detaylı

4 YAŞ EKİM AYI TEMASI

4 YAŞ EKİM AYI TEMASI 4 YAŞ EKİM AYI TEMASI Mevsimlerden sonbaharı öğreniyoruz. Sonbahar mevsiminde havadaki değişiklikler nelerdir? Çiftlikte hangi hayvanlar yaşar? Çiftlik hayvanlarının bize faydaları nelerdir? Sebze ve meyvelerin

Detaylı

6 YAŞ NİSAN AYI BÜLTENİ .İLKBAHAR HAFTASI .SAĞLIK HAFTASI .POLİS TEŞKİLATI HAFTASI .23 NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI

6 YAŞ NİSAN AYI BÜLTENİ .İLKBAHAR HAFTASI .SAĞLIK HAFTASI .POLİS TEŞKİLATI HAFTASI .23 NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI 6 YAŞ NİSAN AYI BÜLTENİ.İLKBAHAR HAFTASI.SAĞLIK HAFTASI.POLİS TEŞKİLATI HAFTASI.23 NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI YARATICI ETKİNLİK: İlkbahar konumuz ile ilgili artık malzemelerden(su şisesi,pul,boncuk

Detaylı

Yunan Medeniyeti kendinden sonraki Hellen ve Roma Medeniyetleri üzerinde etkili olmuştur.

Yunan Medeniyeti kendinden sonraki Hellen ve Roma Medeniyetleri üzerinde etkili olmuştur. Yunan Grek Uygarlığı Video Ders Anlatımı YUNAN (GREK) (M.Ö. 1200 336) Akalara son veren DORLAR tarafından kurulan bir medeniyettir. Yunan Medeniyeti kendinden sonraki Hellen ve Roma Medeniyetleri üzerinde

Detaylı

GİRİŞ... 1 ATLETİZM OYUNLARI... 9 DÜZ KOŞU OYUNLARI...

GİRİŞ... 1 ATLETİZM OYUNLARI... 9 DÜZ KOŞU OYUNLARI... İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 ATLETİZM OYUNLARI... 9 DÜZ KOŞU OYUNLARI... 11 Bayrak Yarışı I... 12 Bayrak Yarışı II... 14 Bayrak Yarışı III... 16 Mekik Koşusu... 18 Numaralı Koşu Oyunu... 20 Alçak Çıkıştan Koşu...

Detaylı

Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya

Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya VAHYE DAYALI DİNLER YAHUDİLİK Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya nispetle verilmiştir. Yahudiler

Detaylı

Niye Bilge Kağan?, Bilge Bir İsim midir?

Niye Bilge Kağan?, Bilge Bir İsim midir? "Bilge" sözü Bilge Kağan'ın öz adı değil; yalnızca unvanı idi. Eski Türk devlet anlayışına göre iyi bir kağanın başlıca iki özelliği olmalıydı. Her şeyden önce "bilge" yani bilgili olması gerekti. Niye

Detaylı

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR 1. İletişim 2. İnsan, İletişim ve Dil 3. Dil Kültür İlişkisi DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI VE TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ 1. Dillerin Sınıflandırılması

Detaylı

MÜBDÎ. Allah MUHSÎ dir. MUHSÎ, her şeyin sayısını bilen demektir.

MÜBDÎ. Allah MUHSÎ dir. MUHSÎ, her şeyin sayısını bilen demektir. Hiçbir müzisyen, bülbülün ötüşünden daha güzel bir şarkı söyleyemez. Bütün bu güzel şeyleri Allah yapar ve yaratır. Allah ın güzel isimlerinden biri de HAMÎD dir. HAMÎD, övülmeye, hamd edilmeye, şükür

Detaylı

M. Sinan Adalı. Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller

M. Sinan Adalı. Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller yayın no: 117 PEYGAMBERİMİZİN DİLİNDEN HİKMETLİ ÖYKÜLER Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi

Detaylı

"Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."

Satmam demiş ihtiyar köylü, bu, benim için bir at değil, bir dost. Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir

Detaylı

Sosyal Bilimleri söyleyebilir ve yazabilir. Olay-görüş ve Olayı açıklayabilir. Temel insan haklarını söyleyebilir.

Sosyal Bilimleri söyleyebilir ve yazabilir. Olay-görüş ve Olayı açıklayabilir. Temel insan haklarını söyleyebilir. ... ORTAOKULU SOSYAL BİLGİLER -6-2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI BEP YILLIK PLANI DERSİN ADI: SOSYAL BİLGİLER- 6 ÖĞRENCİNİN ADI ve SOYADI:.. OKUL NO:.. SINIFI: 6 AYLAR SAAT HAFTA KONULAR ÜNİTELER KAZANIMLAR

Detaylı

İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN

İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN 1) XI. Yüzyıl dil ürünlerinden olan bu eserin değeri, yalnızca Türk dilinin sözcüklerini toplamak, kurallarını ve

Detaylı

Kurban Nedir Ve Niçin Kesilir?

Kurban Nedir Ve Niçin Kesilir? Kurban sözlükte yaklaşmak, yakınlaşmak gibi anlamlara gelmektedir. Kurban, Allah a yaklaşmak ve onun hoşnutluğunu kazanmak amacıyla belirli bir zamanda uygun nitelikteki bir hayvanı kesmektir. Kesilen

Detaylı

Parlar saçların güneşin rengini bana taşıyarak diye yazıvermişim birden.

Parlar saçların güneşin rengini bana taşıyarak diye yazıvermişim birden. BEYAZIN PEŞİNDEKİ TATİL Geçen yıllarda Hopa da görev yapan bir arkadaşım Adana ya ziyaretime gelmişti. Arkadaşım Güney in doğal güzelliğine bayılıyorum deyince çok şaşırmıştım. Sevgili okuyucularım şaşırmamak

Detaylı

YEDİGÖLLER MİLLİ PARKI

YEDİGÖLLER MİLLİ PARKI YEDİGÖLLER MİLLİ PARKI Ülkemizin nadide şehirlerinden birisi olan Bolu alanlarında bulunan ve yedi adet gölden oluşan Yedigöller milli parkı adeta bir saklı cennet köşesi gibidir.. Gerçek huzur ve doğa

Detaylı

Sorular 1. Aşağıdaki fotoğraflardan hangisi veya hangileri insanla ilgili özellikleri göstermektedir? I II III

Sorular 1. Aşağıdaki fotoğraflardan hangisi veya hangileri insanla ilgili özellikleri göstermektedir? I II III 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Sosyal Bilgiler (Coğrafya-Tarih) Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:19 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. Sorular 1. Aşağıdaki

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

6. ÜNİTE: Türklerde Sanat A. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE SANAT

6. ÜNİTE: Türklerde Sanat A. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE SANAT 6. ÜNİTE: Türklerde Sanat A. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE SANAT Bozkırlının nazarında sabit olan şeyin faydası yoktur. O, her an harekete hazır olmalı, kolayca yer değiş-tirebilmelidir. Bu yüzden eski Türkler

Detaylı

temlerini işlediği şiirlerinden bazıları: Yol Düşüncesi, Sessiz Gemi, Rintlerin Akşamı, Ufuklar, Mehlika Sultan.

temlerini işlediği şiirlerinden bazıları: Yol Düşüncesi, Sessiz Gemi, Rintlerin Akşamı, Ufuklar, Mehlika Sultan. TANITIM: 1912 den sonra şiir ve dil üzerinde yoğunlaşan Yahya Kemal, tarih, dünya görüşü ve aşk konuları çerçevesinde eserini oluşturdu. Mükemmel ve öz şiir anlayışını benimseyen şairin şiirlerinin sayısı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Doç. Dr. Rıza BAĞCI

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Doç. Dr. Rıza BAĞCI ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖĞRENİM DURUMU Lisans: 1976-1980 Doç. Dr. Rıza BAĞCI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ/TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ Yüksek Lisans: 1984-1987 EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL

Detaylı

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.)

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.) PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ YAN DAL DERSLERİ DERSLER DERSİN KODU DERSİN ADI KREDİ PSİ 101 Psikolojiye Giriş I PSİ 10 Araştırma Teknikleri I PSİ 10 Psikoloji için İstatistik I PSİ 01 Sosyal Psikoloji I PSİ 0 Gelişim

Detaylı