VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezinde kanserli çocukların tedavisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezinde kanserli çocukların tedavisi"

Transkript

1 VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezinde kanserli çocukların tedavisi

2

3 Içindekiler Sayfa 1 Önsöz 4 2 Kanser neden olur 5 3 Hastalık belirtileri Lösemi Tümörler 6 4 Tanısal araμtırma Laboratuar araµtırmaları Görüntüleyici araµtırma teknikleri Ponksiyonlar Biyopsi 8 5 Hastaneye yatırılma 9 6 Tedavi planı 10 7 Tedavi yöntemleri Ameliyat Radyoterapi Kemoterapi Omuriliπi veya kök hücre nakli 14 8 Destekleyici önlemler 15 9 Yönlendirme Yaµam kuralları Tedaviden sonra Hastalıπın geri gelmesi Bilimsel araµtırma Vücut dokuları ve tıbbi araµtırmalar hakkında bilgiler Bedensel materyalleri bilimsel araµtırmalar için 21 kullanmanın koµulları 13.3 Artık materyal hakkında söz hakkınız Danıµma Alternatif tedaviler Sorular Önemli telefon numaraları Sık kullanılan kelimelerin açıklamas 26 3

4 1 Önsöz Çocuπunuzda bir tür kanser bulunmuµtur. Bu haber sizde mutlaka çok büyük bir µok etkisi yaratmıµ olacaktır çünkü kanserin amansız bir hastalık olduπu düµünülür. Hollanda da her yıl yaklaµık 500 çocukta bir tür kanser teµhisi koyulmaktadır. Ancak çocuklarda kanser yetiµkinlerden daha farklıdır. Çocuklarda genelde daha deπiµik kanser µekilleri görülür ve bu yüzden de onlar tedavilere karµı daha iyi tepki gösterirler. Dolaysıyla kanserli çocukların çoπu iyileµirler. Bu broµürde çocuπunuzun hastalıπı ve VU Saπlık Merkezinin çocuk onkoloji ve hematoloji bölümünün uzman doktorları tarafından uygulanan tedaviler hakkında bilgiler verilmiµtir. Hollanda çapında 5 Çocuk Onkoloji Merkezlerinden biri VU Saπlık Merkezinde bulunmaktadır. Bu merkezler diπer iki allojenik kök hücre nakil merkezleriyle birlikte Hollanda da kanserli çocukların tedavisiyle ilgilenmektedirler. Hollanda Çocuk Onkolojisi vakfının çerçevesinde (SKION) bu merkezler arasında sıkı iµbirliπi yapılmaktadır ve aynı zamanda Hollanda nın dıµında bulunan merkezlerle ve gruplarla da iµbirliπi yapılmaktadır. VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezi tıp uzmanları ve baµka birçok uzmanlar arasında iµbirliπi yapılan bir ortaklıktır. Bu kiµiler hep birlikte kanserli çocukların tedavisiyle ilgilenmektedirler. lgili uzmanların isimleri bu broµürün içinde bulunan ek sayfada yazılıdır. 4

5 2 Kanser neden olur nsan vücudu büyük sayıda hücrelerden oluµmuµtur. Bu hücreler bölünerek çoπalırlar. Bir hücreden iki hücre geliµir, vesaire. Eski veya hasarlı hücrelerin yerine yenilerinin gelmesi için ve çocukların vücutlarının geliµmesi için bu bölünmenin olması zaruridir. Bazen hücrelerin bölünmelerinde aksilikler olur. Hücre gerekmediπi halde bölünmeye devam eder ve saπlıklı bir hücrenin oluµmasına engel olur. Böylece anormal, hastalıklı hücreler geliµir. Bu anormal hücrelerin çevrelerinde bulunan dokuları dikkati almadan ve durmadan bölünmeye devam etmeleri durumuna kanser denir. Normal hücre bölünmesinin niçin bozulduπu çoπu kanser türlerinde (henüz) bilinmemektedir. Ancak genelde bunun kalıtsal bir nedeni olmadıπı anlaµılmıµtır. Dolaysıyla genelde kanserli bir hastanın bir arkasının da kansere yakalanması rizikosu normalden daha yüksek de ildir. Rizikonun yüksek olması durumunda doktorunuz size ayrıntılı bilgi verecektir. 5

6 3 Hastalık belirtileri Neyse ki çocuk kanserine fazla rastlanmamaktadır. Hastalık genelde çocukta µikâyetler olduktan sonra meydana çıkar. Ne tür µikâyetler olacaπı çocuktaki kanser türüne baπlıdır. Çocuklarda kanser iki gruba ayrılabilir. 3.1 Lösemi Lösemide kanser hücreleri omuriliπinden gelir. Omuriliπi kanın üretildiπi yerdir ve kemiklerin içinde bulunur.bu kanser türünde kanserli hücreler genelde bütün vücuda daπılır. O zaman gerek kanın içinde ve gerekse de omuriliπinde bulunur. Bu hastalıklı hücreler giderek daha fazla yer tutarlar ve neticede omuriliπinde saπlıklı hücrelerin üremesine engel olurlar. Bu nedenden dolayı zamanla yorgunluk, solukluk, kanamalar, ateµ ve zor geçen enfeksiyonlar olmaya baµlar. Ayrıca kötücül hücreler lenf bezleri, karaciπer veya dalak, beyin suyu ve deri gibi diπer organların içinde birikmeye baµlayabilir. Deπiµik lösemi çeµitleri vardır. Tam olarak hangi tedavinin uygulanacaπı çocuπunuzdaki kanser türüne baπlıdır. Doktorunuz size bu konuda bilgi verecektir. 3.2 Tümörler Hastalık vücudun belirli bir yerinde bir grup veya bir kitle anormal hücreler oluµturduπu zaman buna tümör (ur) denir. Böyle bir tümör iyicil (kansersiz) veya kötücül (kanserli) olabilir. Kötücül tümör neticede diπer dokuları dıµarı atabilir veya bu dokuların içinde üreyebilir. Kötücül tümör hücreleri asıl urlardan da ayrılabilirler. Bundan sonra da kan dolaµımı vasıtasıyla vücudun baµka yerlerine daπılabilirler. Burada yeni hücre kitleleri oluµabilir ve buna genelde kanserin yayılması veya metastaz denir. Deπiµik kötücül tümör çeµitleri vardır. Bunlar isimlerini genelde içinde oluµtukları dokudan veya bulundukları bölgeden alırlar. yicil tümörler genelde bir tek yerde kalırlar, daha yavaµ büyürler ve çevrelerinde bulunan dokuları daha az zarar verirler. Bu durumda yayılma da söz konusu olmaz. Genelde bu tür tümörlerin tedavisi daha basittir. Bazen iyicil tümörler çok µikâyetlere ve sorunlara yol açabilirler. Bu örneπin tümörün vücutta zor bir yerde ortaya çıkması durumunda olabilir. Örneπin beyinde olabilir. O durumda tümörü bir kötücül tümör gibi tedavi etmek gerekebilir. Tümörün belirtileri ve vereceπi µikâyetler, tümörün bulunduπu yere baπlıdır. 6

7 4 Tanısal araµtırma Çocuπunuzun tedavisine baµlanmadan önce bir dizi araµtırmalar yapılması gerekir. Hastalıπın türünü ve ne derece yayıldıπını belirleyebilmek için bu araµtırmaların yapılması gerekir. Aynı zamanda bir takım organların saπlık durumu ve vücut iµlevleri de kontrol edilir. Araµtırma neticelerine göre uygulanacak olan tedavi belirlenir. Çocuπunuzda hangi tanısal araµtırmaların yapılması gerektiπi konusunda size önceden bilgi verilecektir. Çocuπunuz sizin yanınızda bir pedagoji uzmanı ve/veya bir hemµire tarafından yapılacak olan araµtırmalara mümkün olduπunca iyi bir µekilde hazırlanır. Ne olacaπını mümkün olduπunca iyi bilmesi için bu hazırlık yapılırken çocuπunuza kısmen resimli kitaplar veya araµtırma videoları gösterilebilir. Çocuπa iyi bilgi verildiπi zaman korkuları ve kuµkuları azalabilir. 4.1 Laboratuar araµtırmaları Kanda ve idrarda karaciπer veya böbrekler gibi deπiµik organların nasıl çalıµtıπı hakkında çok bilgiler vardır. Bu yüzden laboratuarda ayrıntılı kan ve idrar tahlilleri yapılır. Bu tahlillerin yapılması için çocuπunuzdan birkaç tüp kan alınır. Bu kan genelde kol damarlarından alınır. drar ise bazen bir porsiyon alınır veya bazen de 24 saat süreyle toplanır. Bu araµtırmaların birkaç kez tekrarlanması gerekebilir. 4.2 Görüntüleyici araµtırma teknikleri Görüntüleyici tekniklerle tümörün ne derece büyümüµ olduπu tam olarak belirlenir. Urun büyüklüπü ve bulunduπu yer önemlidir. Bu µekilde aynı zamanda icabında hastalıπın ne derece yayıldıπı tespit edilir. Genelde bir ultrason (ses dalgaları) araµtırması yapılır, röntgen filmleri çekilir ve tarama (dilimli resimler) çekilir. Taramalar röntgen ıµınları (CT) ve/veya manyetik alanlarla (MRI) yapılır. Bazen tümörü veya ne derece yayıldıπını görüntülemek için radyoaktif maddeler kullanılır. Bu araµtırmalar nükleer tıp ünitesinde yapılır (örneπin kemik taraması veya PET taraması). Bu araµtırmalar hakkında ünitede ayrı bilgi broµürleri bulunmaktadır. Taramaların yapılması için bazen özel bir uyku ilacı verilir. Uyku ilacı deπiµik µekillerde verilebilir. En sık kullanılan yöntem iπnedir. Araµtırma sırasında çocuπunuzun uzun süre hareketsiz durması gerektiπi için uyku 7

8 ilacı vermek gerekir. Taramalar yapılırken genelde bir serumla kontrast sıvısı verilir. Bu sayede tümör veya yayılmalar daha iyi görüntülenebilir. 4.3 Ponksiyonlar Bazen de omurilik veya lombar ponksiyon yapılması gerekebilir. Omurilik ponksiyonunda özel bir iπneyle kemikten omuriliπi alınır. Bu, leπen kemiπinin ön veya arka duvarından yapılır. Adına aynı zamanda belden iπne denilen lombar ponksiyonda bir iπne ile omuriliπin çevresinde bulunan boµluktan biraz beyin suyu alınır. Bu ponksiyonlar çocuk için çok acı verici ve sıkıcı olmakla birlikte yapılması zaruri olan müdahalelerdir. Çocuπun bu tür müdahalelerden mümkün olduπunca az rahatsız olmaması için yerel uyuµturucu veya kasları gevµeten ilaçlar verilir ve gerekirse tam anestezi yapılır. 4.4 Biopsy Bazen araµtırma için tümörden ufak bir doku almak gerekebilir Bu (yerel) anesteziyle ve/veya kasları yumuµatan ilaçlar verildikten sonra yapılacaπı gibi gerektiπi zaman narkoz altında ameliyat odasında da yapılabilir. 8

9 5 Hastaneye yatırılma Çocuπunuzun hastanede geçirmesi gerektiπi süre hastalıπın türüne ve tedavinin süresine baπlıdır. Tedavi süresince genelde sık sık hastaneye yatırılmak ve/veya polikliniπi ziyaret etmek gerekir. Tedavi toplam olarak birkaç ay ila birkaç yıl boyunca sürebilir. Tedavinin bu aµamasında çocukların mümkün olduπunca evlerinde kalmaları amaçlanmaktadır. Tedavi ünitesinde çocuπunuzun geliµmesinde herhangi bir yavaµlama olmaması için, bedensel bakım ihtiyaçlarının yanı sıra genel geliµmesine de dikkat gösterilir. Örneπin hemµireler ve pedagojik çalıµanlar size danıµaraktan çocuπunuza hastanede kaldıπı sürece evdeki yaµamını aratmamaya çalıµırlar. Mümkün olduπu zaman da çocuπunuza hastanede kaldıπı sürece ders vermeye de çalıµılır. Çocuπun derslerini fazla kaçırmaması için eπitim görevlileri çocuπun okuluna danıµarak ona ders verirler. Pedagojik çalıµanlar her gün çocukla oynayarak ve onunla ilgilenerek biraz olsun dikkatini daπıtmaya ve hastanede yaµadıklarını unutturmaya çalıµırlar. Bunun için Ebeveynler, Çocuklar ve Kanser Derneπi (Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker, VOKK) tarafından hazırlanmıµ olan özel kitapçıklar da vardır. Aynı zamanda yukarıda bahsedilen araµtırmalar ve müdahaleler hakkında bilgi ve destek veren videokasetleri ve resimli kitaplar da buna destek verebilirler. Çocuk psikologu, psikoloji görevlisi ve tıbbî sosyal görevli ile iliµkiler de hastalıπı benimsemeye ve tedaviye yöneliktir. Bu tür yönlendirmeler gerek hastaya gerekse de ailenin diπer fertlerine yapılabilir. Ayrıca ihtiyaç duyulduπu zaman hastanedeki veya evdeki olası sorunlara da yardımcı olmaya çalıµılır. 9

10 6 Tedavi planı Birçok hastalık türleri olduπu için her çocuπa deπiµik tedaviler uygulanır. Çocuπunuzdaki kanser türüne göre bir tedavi planı hazırlanır. Son 20 ile 30 yıl arasında çocuk kanserinin tedavisi hususunda ulusal ve uluslar arası düzeyde giderek daha fazla anlaµmalar yapılmıµtır. Çocuπunuzun tedavisi mümkün olduπunca Hollanda ve Avrupa yönergelerine göre yapılmaktadır. Tedavi protokolleri olarak da adlandırılan bu yönergeler diπerleri arasında Hollanda Çocuk Onkolojisi Vakfı (SKION, Den Haag), Avrupa Çocuk Onkolojisi Derneπi (SIOP) veya Amerikan Grup (COG) kuruluµları tarafından hazırlanmıµtır. VU Saπlık Merkezine baπlı çocuk doktoru onkologlar bu iµbirliπi grubuna aktif bir µekilde katılmaktadırlar. Tedavi protokolü seçeneπi ve edinilen tüm bilgiler mümkün olduπunca size de aktarılır. Tedavi protokolleri için çocuπunuzun hastalık ve tedavi verilerinin Hollanda Çocuk Onkolojisi Vakfına ve/veya Hollanda Entegral Kanser Merkezlerinden birine iletilmesi için sizden izin istenir. Bu kuruluµlar Hollanda daki tüm kanserli ve bununla ilgili hastalıkları olan çocukların verilerini kaydederler. Bu verilerin iyi araµtırma analizleri sayesinde hastalara uygulanan tedaviler giderek daha da iyi netice vermektedir. Verilerin iletilmesine izin verdiπiniz zaman sizden bunu kabul ettiπinize dair bir imza alınır. Ancak verdiπiniz izni her an herhangi bir gerekçe göstermeye gerek olmadan iptal etme hakkınız vardır. Bu durum size verilen yardımı veya tedavinin kalitesini hiçbir µekilde etkilemeyecektir. VU Saπlık Merkezi Çocuk Onkolojisi ünitesinde çocuπunuzun tedavisiyle deπiµik tıp uzmanlık dallarında çalıµan kiµilerin ilgilendiπi için çok sayıda doktorlarla iµiniz olabilir. Çocuπunuzun tedavisiyle ilgilenen doktorlar aralarında düzenli olarak görüµürler. htiyaç hissettiπiniz zaman çocuπunuzun çocuk doktoru-onkoloji uzmanından bilgi veya açıklama istemekten çekinmeyiniz. 10

11 7 Tedavi yöntemleri Kanserli çocuklar için genelde 3 tedavi yöntemi vardır. Birincisi ameliyat tedavisidir. kinci yöntem tümörün bulunduπu yere ıµın verilmesidir (radyoterapi) ve üçüncü yöntem ise ilaç tedavisidir (kemoterapi veya mmünoterapi). Omurilik veya kök hücre nakilleri ayrı tedaviler olarak görülmektedir. Çocuπunuza bu tedavi yöntemlerinden hangisinin uygulanması gerektiπi kanserin türüne ve yayılma oranına baπlıdır. Her kanserde ameliyat yapmak gerekmez. Bazen radyoterapi veya kemoterapi veya bunların karıµımı yeterli olabilir. Tedavi yöntemlerinin sırası da deπiµebilir; bazen ameliyat önce ilaç tedavisi yapıldıktan sonra yapılır. Birinci durumda tümörün daha kolay alınabilmesi için ilaçla boyutu ve olası yayılmalar ufaltılmaya çalıµılır. 7.1 Ameliyat Ameliyat gerekli olduπu zaman ameliyat doktoru genelde tümörü tamamen almaya çalıµır. Ancak bazen tümörün türünü anlamak için tümörden ufak bir parça almak (biyopsi yapmak) yeterli olur. Ameliyat doktoru bir çocuk ameliyat doktoru, çocuk nörologu, KBB doktoru, göz doktoru, ortopedi uzmanı veya bir çocuk nörologu olabilir. Ameliyat yapılırken elbette ki mümkün olduπunca tümörün çevresindeki saπlıklı dokulara zarar verilmemeye çalıµılır. Eπer (kötücül) tümörü tamamen almak mümkün ise bazen ameliyatın arkasından baµka tedavilerin uygulanmasına gerek olmaz. Ancak, bazı tümörlerde ameliyattan sonra baµka tedaviler uygulamak gerekir. Ayrıca geride yine de tümör hücreleri kaldıπı anlaµıldıπı zaman da geriye kalan kanserli hücreleri yok etmek için ekstra tedavi uygulamak gerekir. Ameliyattan sonraki tedavi sırasında kemoterapi ve/ veya radyoterapi uygulanabilir. Genelde çocuklar büyük ameliyatlara iyi dayanırlar; vücudun büyük iyileµme gücü vardır. Bazen ameliyattan sonra çocukların bir süre çocuk yoπun bakım ünitesinde (IC) kalmaları gerekir. Bu ünitede çok yoπun tıbbi ve saπlık bakımı yapılır. Ameliyattan sonraki çoπu belirtiler geçici sayılır. Ancak saπlıklı dokulara kalıcı zarar veren müdahalelerde bulunmak da gerekebilir. Ameliyat yapılmadan önce ameliyatın ne gibi olanakları olduπu ve tahmin etmesi mümkün olan olası etkiler hakkında ameliyat doktoru tarafından size bilgi verilir. 11

12 7.2 Radyoterapi Bazı kanser türlerinde yalnız ıµın tedavisi (radyoterapi) veya tedavinin bir bölümü olarak uygulanan ıµın tedavisi en uygun tedavi yöntemidir. Radyoterapi genelde bir ameliyattan veya ilaçla tedaviden sonra uygulanır. Iµın tedavisi ilk aµamada tümörün bulunduπu veya alındıπı yere uygulanır. Ancak vücutta diπer tümörlü dokuların bulunduπu yerlere de ıµın tedavisi uygulanabilir. Tedavi genelde birkaç hafta ila altı hafta arası hafta içi her gün kısa süren tedavilerden oluµur. Tedavi sırasında çocukların çoπu zaman belirli bir pozisyonda hiç hareket etmede yatmaları gerekir. Çocuπun buna iyi hazırlanması gerekir. Ön hazırlıklar sırasında ünitede çocuπun görmeye alıµmıµ olduπu pedagojik görevli bilgilendirme yapar ve özellikle destek verir. Genelde bilgilendirme sırasında videolar gösterilerek, oyunlar oynayarak veya taklit yaparak çocuklar duruma alıµtırılır. Radyoterapi ünitesine baπlı laboratuar görevlisi bilgilendirme asistanlarının iµbirliπiyle çocuπunuz tedavi sürecindeki adetleri tanımayı öπrenir ve çevresindeki aletlere alıµır. Genelde birkaç tür ıµın tedavisi vardır. Bütün tedavi yöntemlerinde ıµınlar görülmez ve hissedilmez. Çoπu çocuklar radyoterapiye iyi dayanırlar. Ωikâyetler ıµınların verildiπi bölgeye göre deπiµir. En önemli yan etkiler (ıµın yapılan bölgeye baπlı olarak) halsizlik, mide bulantısı, ishal, deride veya mukoza zarında tahriµler ve baµ aπrılarıdır. Bu gibi µikâyetler geçicidir ve icabında ilaçla hafifletilmeye çalıµılır. Radyoterapiden geçici µikâyetlerin yanı sıra kalıcı µikâyetler de olabilir. Yan etkilerin ne derece olacaπı ıµınların verildiπi bölgeye baπlıdır. Tedavi sırasında bir radyoterapi onkologu ile temasınız olur. Bu kiµi bir ıµın uzmanıdır. Ön hazırlık sırasındaki iµlemler, ne gibi yan etkiler beklenebileceπi ve tedaviden doπabilecek olan olası µikâyetler size anlatılır. 7.3 Kemoterapi lk tedavi veya tedavinin devamı olarak uygulanan kemoterapi genelde sitostatik ilaçlarla uygulanan birkaç kürden oluµur. Sitostatik ilaçlar hücrelerin büyümesini önlerler veya yok ederler. Sitostatik ilaçlar genelde 12

13 enjeksiyonla veya serumla verilir. Bazıları tablet, µurup veya kapsül olarak da alınır. Sitostatik ilaçlar bazen merkezi sinir sistemine ve beyin zarına ulaµması için omuriliπi kanalından da verilir. Sitostatik ilaçlar verildiπi zaman kana karıµırlar. Kan yoluyla bütün vücuda yayılırlar. Böylece vücudun her bölgesindeki kanserli hücrelere ulaµırlar. Genelde her tedavide birkaç sitostatik türü bir arada verilir. Maalesef sitostatik ilaçlar yalnız anormal hücreleri yok etmezler. Vücuttaki saπlıklı hücreler de zarar görebilirler. Bu yüzden çocuπunuz ilaçların yan etkilerinden rahatsız olabilir. Ωikâyetlerin aπırlıπı çocuktan çocuπa ve verilen kanser ilacına göre deπiµir. Kemoterapiden sonraki çoπu yan etkiler geçicidir. Kür sırasında veya kürlerden sonra en sık rastlanan yan etkiler mide bulantısı, kusma ve bazen de ishaldir. Ayrıca bazen saçlar da dökülebilir. Mide bulantısını ve kusmayı genelde özel ilaçlarla önlemek mümkündür. Tedavi dolaysıyla saπlıklı kan alyuvarlarında noksanlıklar meydana gelebilir; dolaysıyla çocuklar o dönemde daha kolay enfeksiyon kapabilirler. Ayrıca kansızlık olasılıπı da daha çoktur ve vücudun deπiµik yerlerinde kendiliπinden morarmalar veya kanamalar olma rizikosu da vardır. Çoπu zaman da alyuvarlar veya kırmızı kan hücreleri nakli yapmak gerekir. Kan ürünlerinin nakli hakkında bilgiler içeren ayrı bir broµür vardır. Kürler yapıldıπı zaman çocuπunuz yoπun kontrol altında tutulur. Ancak bazen yine de tedaviyi yavaµlatmak veya biraz ara vermek gerekebilir. Planlanan kemoterapinin çok yan etkilere yol açtıπı görüldüπü zaman baµka sitostatik ilaçlar vermeye veya dozunu azaltmaya karar verilebilir. Aynı zamanda tedavinin verdiπi neticeler çok az olduπu zaman sitostatik ilaçların dozu da yükseltilebilir. Çoπu yan etkiler bir süre sonra tekrar kaybolduπu halde hastalıπın ve tedavinin bazı etkileri kalıcı olabilir. Organları düzenli olarak ve dikkatle kontrol ederek organlara kalıcı zarar verilmesine engel olunmaya çalıµılmaktadır. Zarar verme tehdidi söz konusu olduπu zaman ilaçlarda yeni ayarlamalar yapılır. Kalıcı etkileri önlemek mümkün olmadıπı zaman tedaviyi yapan çocuk doktoru onkolog bu durumu size anlatacaktır. Az kanser çeµitlerinde (özellikle lösemide ve lenf kanserinde) daha yoπun tedaviden sonra daha uzun bir süre ilaçlarla 13

14 bir bakım tedavisi uygulamak da gerekebilir. Bu da hastalıπın tekrarlanma tehlikesini azaltmak için gereklidir. 7.4 Omuriliπi veya kök hücre nakli Bazen hastalıπı yenmek veya geri gelmesine engel olmak için çok yoπun tedavi uygulamak gerekebilir. Çocuπun saπlıklı omuriliπi bu tedaviye karµı dayanıklı deπildir. Bu yüzden bu tedavi yalnız yoπun tedaviden sonra saπlıklı taze kök hücre (kandan veya omuriliπinden alınmıµ olan temel hücrelerin) nakli yapılması veya geri nakledilmesi durumunda uygulanabilir. Kök hücreler vücudun içinde beyaz kan hücrelerine veya akyuvarlara (lökositler), kırmızı kan hücrelerine veya alyuvarlara (eritrositler) ve kan pulcuklarına (trombositler) dönüµürler. Kök hücreleri baπıµ yapan birinin kanından veya omuriliπinden de alınabilir. O durumda allojenik veya otolog kök hücre naklinden (SCT) bahsedilir. Çocuklarda bu allojenik kök hücre nakli VU Saπlık Merkezinde deπil Hollanda da (Leiden ve Utrecht kentlerinde bulunan) iki baµka kök hücre nakli merkezlerinde yapılır. Otolog kök hücre naklinde çocuπun kendi kök hücreleri kullanılır. Bunun için tedaviye baµlamadan önce çocuπun kanından veya omuriliπinden bol oranda kök hücreler alınır. Yoπun tedaviden sonra bu hücreler tekrar geri nakledilir. Otolog kök hücre nakilleri VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezinde uygulanmaktadır. Çocuπunuza kök hücre nakli yapmak gerekiyorsa tedaviyi yapan çocuk onkologu size zamanla bu iµlem hakkında bilgi verecektir. 14

15 8 Destekleyici önlemler Genelde tedavi sırasında çok kan alınır ve serumla ilaç verilir. Tedavi yüzünden çocuπunuz iπne olmaktan korkmaya baµlayabilir. Dolaysıyla çocuπa özel bir serum sisteminin takılması daha iyi olur. Bu sisteme aynı zamanda uzun serum hattı veya merkezi ven kateteri de denir. ki sistem vardır: Derinin altında yerleµtirilen depolu sonda (port-à-cath veya PaC) veya deriden dıµarı sarkan Broviac kateteri. Çocuk doktoru onkolog bunun gerekli olup olmadıπı ve hangi yöntemin uygulanması gerektiπi konusunu sizinle görüµür. Bunlar ilaçları vermek için ve aynı zamanda kan almayı kolaylaµtırmak için de uygulanan sistemlerdir. Ancak yine de çocuπunuza halen düzenli olarak normal iπne yapmak gerekecektir. Enfeksiyon kapma rizikosunun yüksek olması dolaysıyla bazen özel önlemler almak gerekir. Örneπin tecritli tedavi veya özel yaµam koµulları altında tedavi uygulanabilir. Bazen belirli enfeksiyonlara karµı da antibiyotik ilaçlar verilebilir. Çocuπunuzun uzun bir zaman yemek yemesi zor olduπu zaman diyet uzmanı tavsiyeler verebilir veya çok enerji saπlayan µuruplar verilebilir. Ancak bazen yine de sıvı besin vermek gerekir. Bu tür besinler genelde burundan mideye indirilen indirilen bir sonda vasıtasıyla verilir. Daha az kullanılan bir yöntem ise serumla besin vermektir. Bu durumda koldan çok özel besinler direk damara verilir. Çocuπunuza bu destekleyici önlemlerin alınması gerektiπi zaman çocuk doktoru onkolog bu konu hakkında size bilgi verecektir. Kansızlık veya kandaki kan pulcuklarının noksan olması durumunda bazen kan nakli yapmak da gerekebilir. O durumda çocuπunuza birkaç torba baπıµlanmıµ ve özel olarak iµlenmiµ olan kan nakledilir. 15

16 9 Yönlendirme Çocuk kanseri ciddi ve hayati tehlike yaratan bir hastalıktır. Çocuπunuz iyileµmesi için bazen uzun süren ama ne netice vereceπi önceden tam olarak bilinmeyen tedaviler görmesi gerekir. Önümüzdeki dönem gerek sizin gerekse de çocuπunuz için zor bir dönem olacaktır. Doktorlar, hastabakıcılar, pedagojik yardım görevlileri ve ünitede çalıµan diπer görevliler size bu dönemi mümkün olduπunca rahat geçirmenize yardımcı olmaya çalıµacaklardır. Ayrıca yönlendirme için ünitede çalıµan çocuk psikologlarına ve tıbbi sosyal görevlilerine baµvurabilirsiniz. Bu görevlilerle her zaman bir tanıµma görüµmesi yapılır. Ondan sonra da onlarla ünitenin hastabakıcıları vasıtasıyla temas kurabilirsiniz. VU Saπlık Merkezinde aynı zamanda papaz veya imam gibi din görevlileri de bulunur. Bu kiµiler de her zaman için size hizmet vermeye hazırdırlar. Din görevlilerinden biriyle konuµmak istediπiniz zaman ünitenin hastabakıcılarından birine baµvurabilirsiniz. Aileler Derneπi, Çocuklar ve Kanser derneπinin desteπi de size faydalı olabilir. Bakım ünitesinde içinde bu dernekler hakkında bilgi broµürleri bulunan bir broµür dolabı vardır. Bunun yanı sıra aileler derneπinin VU Saπlık Merkezinde düzenli olarak konuµma saatleri vardır. Aynı zamanda Hollanda da kanserli çocuklar ve aileleri için bir dizi tatil evleri vardır ve kamp haftaları düzenlenmektedir. Bu tür tatiller ve kamp haftaları için baµvurular çocuk onkologlarına ve bakım görevlilerine danıµılarak yapılmaktadır. 16

17 10 Yaµam kuralları Kanserli çocukların evlerinde de mümkün olduπunca normal bir yaµam sürdürmeleri önemlidir. Ancak, özellikle enfeksiyonlara engel olmak için, bazı önlemlerin alınması zorunludur. En önemli yaµam kuralları kanserli çocukların ailelerine tavsiyeler içeren ayrı bir broµürde yazılıdır. Bu broµürde çocuπunuzun kanser tedavisi gördüπü sürede faydalanabileceπiniz bilgiler yazılıdır. Bazı yaµam kuralları hakkında kuµkularınız olduπu zaman bunu onkolog çocuk doktorunuz ile görüµebilirsiniz. 17

18 11 Tedaviden sonra Tedavi sona erdikten sonra çocuπu kontroller için düzenli olarak polikliniπe getirmeniz gerekir. Polikliniπe geldiπiniz zaman hemen hemen her zaman doktorla bir görüµme yapılır, muayene ve kan kontrolü yapılır. Lösemi söz konusu olduπu zaman omuriliπi kontrol edilebilir ve/veya lombar ponksiyon yapılabilir. Tümör söz konusu olduπu zaman genelde kontrol için film (ultrason, röntgen veya tomografi) çekilir. Poliklinik ziyaretlerinde aynı zamanda çocuπun genel saπlık durumu da kontrol edilir. Bu kontrol çocuπun ne µekilde geliµtiπini (geliµim ve ergenlik) kontrol etmek için yapılır. Deπiµik organların nasıl çalıµtıπını da kontrol etmek gerekir. Hangi organların kontrol edileceπi uygulanan tedaviye baπlıdır. Diπer yandan da uygulanmıµ olan tedavinin uzun sürede ne gibi etkiler yarattıπı öπrenmek istenir. Çocuk ergin yaµa geldikten sonra da bu kontroller devam eder ancak iki kontrol arasındaki süre giderek daha uzun olur. Tedaviden sonraki kontroller için VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezinde çocuk tümörlerinde daha sonra meydana gelen etkiler (PLEK) polikliniπi açılmıµtır. Bu polikliniπin amacı hastalıπın veya tedavinin uzun sürede meydana çıkabilecek olan etkilerinin erkenden gözlenmesi ve mümkün olduπu yerlerde tedavi edilmesidir. Ayrıca daha sonra tespit edilen etkilerin bir çizelgesi de yapılır. Bu verilerle kanser türleri, tedavi ve terapi oranı ve daha sonra meydana çıkabilecek olan etkiler arasındaki iliµkilere bir yanıt aranır. Bu poliklinikte çocukları (± 18 yaµına kadar) çocuk doktorları ve daha sonra da dahiliye uzmanları kontrol eder. 18

19 12 Hastalıπın geri gelmesi Bazen hastalık tedavi sırasında veya daha sonra tekrar geri gelebilir. Buna hastalıπın tekrarlanması denir. Yeni tedavi uygulaması hastalıπa göre deπiµir. Çoπu zaman hastalıπı durdurmak veya eπer mümkünse tekrar tedavi etmek için ilaç veya ıµın tedavisi uygulanır. Bazen çocuπun tekrar hastaneye yatması gerekebilir. Aynı zamanda halen araµtırma aµamasında olan yeni ilaçlar verilebilir veya tedavi yöntemleri de uygulanabilir. Çocuπunuza yeniden bir tedavi uygulanması gerekiyorsa bunun olanakları hakkında sizinle ayrıntılı olarak görüµülür. Çocukta hastalık tekrarlandıπı zaman tedavi etmesi halen mümkün olabilir. Ancak yine de kanser hastalıπının amansız bir hastalık olduπunu söylemek gerekir. Elbette ki bu gerçeπi de bu broµürde belirtmemiz gerekir. Son yıllarda kanser hastalıπından iyileµen çocuk sayısı giderek daha da artmaktadır ancak bir takım çocukların halen bu hastalıktan ölebildiπini de belirtmek gerekir. Böyle bir durumla karµılaµtıπınız zaman elbette ki size yine destek olmaya hazır olacaπız. 19

20 13 Bilimsel araµtırma Günümüzdeki tedavi yöntemleri malesef tüm kanserli çocukların iyileµmesine yol açmamaktadır. Dolaysıyla dünyanın çoπu yerlerinde tedavi olanaklarını çoπaltmak için yeni tedavi yöntemleri araµtırılmaktadır. Aynı zamanda tedavinin zararlı yan etkilerini azaltmaya da çalıµılmaktadır. VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezi bu gibi bilimsel araµtırmalara gerek çocuk polikliniπinde gerekse de çocuk onkolojisi araµtırma laboratuarında etkin olarak katılmaktadır. VU Saπlık Merkezinin Çocuk Onkoloji Merkezinin çocuk kanser hücrelerinin sitostatik ilaçlara ve radyoterapiye karµı hassaslıπı alanında ulusal ve uluslar arası çapta büyük katkıları olmaktadır. Bu araµtırma örneπin lösemi, beyin tümörleri ve göz kanserleri tedavileri için çok büyük önem taµımaktadır. Bu gibi araµtırmalara destek olmak amacıyla VONK projesi (VU Saπlık Merkezinin Çocuk Kanseri Araµtırma projesi) baµlatılmıµtır. Bu projeye bir katkınız olmasını veya daha fazla bilgi almayı arzu ettiπiniz takdirde web aπını ziyaret edebilirsiniz. Bazen çocuπunuz bir bilimsel araµtırmanın çerçevesinde tedavi uygulanabilir. O durumda önceden size bilgi verilir ve izin istenir. znin yazılı olarak verilmesi gerektiπi için sizden bir izin formuna imza atmanız rica edilir. Araµtırma hakkında bilgi sahibi olmanız için size her zaman yazılı bilgi gönderilir. Araµtırmaya katılmayı her zaman için reddedebilirsiniz. Bu, çocuπunuzun çocuk ünitesindekini bakımını ve tedavisini hiçbir µekilde etkilemez ancak genelde o araµtırma ile ilgili bir tedavinin uygulanması mümkün deπildir Vücut dokuları ve tıbbi araµtırmalar hakkında bilgiler Büyük bir olasılıkla araµtırma döneminde biraz kan veya ufak bir parça vücut dokusu (iπneyle veya biyopsi vasıtasıyla) alınacaktır. Ayrıca tedavi için de biraz doku veya bir organın tamamen alınması olasılıπı da vardır. Hastalıπın ne tür bir hastalık olduπu veya hangi aµamada olduπu araµtırılırken genelde geriye materyal kalır. Buna artık materyal denir. Çoπu zaman artık materyaller belirli koµullarda bilimsel araµtırmalar için kullanılabilir. Bu koµullardan biri artık materyallerin kullanımına karµı sizin bir itirazınızın olmamasıdır. 20

21 Bu itiraz olmama uygulaması, bir ebeveyn olarak çocuπunuzun artık materyalinin bilimsel araµtırmalar için kullanılmasına karµı olduπunuz zaman özellikle itiraz etmeniz gerektiπinin anlamına gelmektedir. Tıbbi bilimsel araµtırmalar daha iyi tedavi yöntemleri geliµtirilmesi açısından çok büyük önem taµımaktadır Bedensel materyalleri bilimsel araµtırmalar için kullanmanın koµulları Araµtırmanın bir araµtırma protokolüne göre yapılması gerekir. Bu protokolde araµtırmanın bilimsel yönlerinin açıklanması gerekir. Ayrıca verilerin anonimize edilmesi, yani kimsenin bu bilgilerin sizin çocuπunuzdan alınmıµ olduπunu öπrenememesi gerekir. Bu tür araµtırmaların yapılması için VU Saπlık Merkezinin tıbbi etik inceleme komisyonunun izin vermiµ olması gerekir Artık materyal hakkında söz hakkınız Çocuπunuzun artık materyalinin bilimsel araµtırmalar için kullanılmasına karµı itirazınız olduπu zaman bu arzunuz dikkate alınacaktır. O durumda çocuπunuzun artık materyali araµtırma yapılması için kimseye verilmeyecektir. Bu itirazınızı tedavinizle ilgilenen doktorunuza belirtmeniz gerekir. tiraz etmediπiniz zaman araµtırmacı artık materyali bilimsel araµtırmalar için kullanabilir. Bu durumda araµtırmacı hastalıkla ilgili verileri inceleyebilir ancak çocuπunuzun kiµisel verilerini öπrenmeye hakkı yoktur. tirazınız olmadıπı ve aynı zamanda çocuπunuzun doπrudan bir çıkarı olabileceπi araµtırma neticeleri hakkında bilgi sahibi olmak istediπiniz zaman bunu da çocuπunuzun tedavisiyle ilgilenen çocuk doktoruna veya hastane tarafından bu konu için görevlendirilmiµ olan baµka görevlilere belirtebilirsiniz. O durumda olası olumlu yönler veya kötü neticeler hakkında size bilgi verilecektir. 21

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi Kemik İliği Nakli Merkezi Kemik İliği (Kök Hücre) Nakli Merkezi +90 216 BR.HLİ.103 World Hospital Standarts Approved by JCI Acreditation Certificate K-Q TSE-ISO-EN 9000 Saray Mah. Siteyolu Cad. No:7 34768

Detaylı

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir.

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir. BEYİN TÜMÖRÜ BEYİN TÜMÖRÜ NEDİR? Beyin tümörü beyinde anormal hücrelerin çoğalması sonucu gelişen bir kitledir. Bazı beyin tümörleri iyi huylu (örneğin meningiom), bazıları ise kötü huylu kitlelerdir.

Detaylı

Metastazlarla yayılmış meme kanseri hastalara ve yakınlarına tavsiyeler

Metastazlarla yayılmış meme kanseri hastalara ve yakınlarına tavsiyeler Metastazlarla yayılmış meme kanseri hastalara ve yakınlarına tavsiyeler Yayılmış meme kanseri memedeki primer tümörde bulunan kanser hücrelerinin vücudun diğer bölümlerine yayılması ve kanser hücrelerinin

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞI KANSERLERİ

ÇOCUKLUK ÇAĞI KANSERLERİ Sİ ALTIN KURDELE ÇOCUKLUK ÇAĞI KANSERİNİN SİMGESİDİR UR ÇOCUKLUK ÇAĞI KANSERLERİ S KLU ÇOCUKLUK ÇAĞI KANSERI NEDIR? Kanser vücutta bir dokunun anormal şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkan, çıktığı dokuyu

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ

HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ HEMAToLOJİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ BAYINDIR SÖĞÜTÖZÜ HASTANESİ KEMİK İLİĞİ (KÖK HÜCRE) NAKLİ MERKEZİ Sağlıkta referans merkezi olma vizyonuyla faaliyetlerini sürdüren Bayındır

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Pankreas Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu

Pankreas Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Tarih :././20 Hastanın adı ve soyadı: Protokol numarası: Pankreas Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Bana yapılan muayene ve tetkikler sonucunda doktorlarım tarafından, pankreasımda tümör olduğu

Detaylı

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG)

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) Metastatik tümörler en sık görülen beyin tümörleridir. Her geçen yıl çok daha fazla sayıda

Detaylı

MEME KANSERİ Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür.

MEME KANSERİ Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür. MEME KANSERİ { Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür. Meme Kanserinde Erken Tanı İçin Ne Yapılmalı? 20 yaşından sonra tüm kadınlar ayda bir kez memenin yumuşak olduğu

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

İştahsızlık Kansızlık Zayıflama Bacaklarda kemik ağrıları Cilt altında kanamaları (kırmızı noktalar veya morarmalar) Burun ve dişeti kanamaları Ateş

İştahsızlık Kansızlık Zayıflama Bacaklarda kemik ağrıları Cilt altında kanamaları (kırmızı noktalar veya morarmalar) Burun ve dişeti kanamaları Ateş ÇOCUKLARDA LÖSEMİ... Çocukluk çağındaki kanser vakalarının %35'ini lösemiler oluşturur ve birinci sıradadır. Lösemiler hücre cinsine göre; ALL (Akut Lenfoblastik Lösemi) ve AML (Akut Myeloblastik Lösemi)

Detaylı

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ

GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ Kan Bağışı LİSELER İÇİN BİLGİLENDİRME SEMİNERİ Kahraman olmak için ne yapmak lazım? Sadece 15 dakikanızı ayırarak hiç tanımadığınız 3 insanın

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Hastanedeki ben. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği

Hastanedeki ben. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği Hastanedeki ben a Hastanedeki ben b Her hakkı saklıdır. c Bu kitap aittir. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği e Fikir ve resimler: Metinler: Tıbbi danışma: f İçindekiler:

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Safra Yolu Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu

Safra Yolu Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Tarih :././20 Hastanın adı ve soyadı: Protokol numarası: Safra Yolu Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Bana yapılan muayene ve tetkikler sonucunda doktorlarım tarafından safra yollarımda tümör

Detaylı

BAŞ BOYUN KANSELERİ. Uyarıcı işaretlerin bilinmesi:

BAŞ BOYUN KANSELERİ. Uyarıcı işaretlerin bilinmesi: BAŞ BOYUN KANSELERİ Uyarıcı işaretlerin bilinmesi: Bir yılda 55000 Amerikalıda baş ve boyun bölgesinde kanser tesbit edildiğini, bunların 13000 ünün öldüğünü ve yine bunların önlenebileceğini biliyor muydunuz?

Detaylı

Pankreas Kisti Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu

Pankreas Kisti Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Tarih :././20 Hastanın adı ve soyadı: Protokol numarası: Pankreas Kisti Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Bana yapılan muayene ve tetkikler sonucunda doktorlarım tarafından, pankreasımda iltihabi kist

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/5 TANISAL VE GİRİŞİMSEL DİZ ARTROSKOPİSİ AMELİYATI AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat Yöntem: Eklem içerisini gözlemek için, 0.5 cm'lik kesi deliklerinden artroskopinin

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi Hematopoetik kök hücre transplantasyonu hematoloji-onkoloji alanında özel bir daldır

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Beyin-Omurilik Arteriovenöz Malformasyonları ve Merkezi Sinir Sisteminin Diğer Damarsal Bozuklukları Hasta Bilgilendirme Formu 5 AVM ler Ne Tip Sağlık Sorunlarına

Detaylı

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 KANSER NEDİR? Kanser; Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Hepatik Arter Anevrizması Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu

Hepatik Arter Anevrizması Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Tarih :././20 Hastanın adı ve soyadı: Protokol numarası: Hepatik Arter Anevrizması Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Bana yapılan muayene ve tetkikler sonucunda doktorlarım tarafından, karaciğer ana

Detaylı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı Ameliyat Sırası Hasta Bakımı AMAÇ Hastanın ameliyat sırası hemşirelik bakımının sürdürülmesi ve karşılaşabileceği komplikasyonların önlenmesidir. TEMEL İLKELER Ameliyat sırası dönemde hemşirelik bakımı;

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ ANEURYSM (ANEVRİZMA) Arteriyel sistemindeki lokalize bir bölgeye kan birikmesi sonucu şişmesine Anevrizma denir Gerçek Anevrizma : Anevrizma kesesinde Arteriyel duvarların üç katmanını kapsayan Anevrizma

Detaylı

Bir hastanın mektubundan...

Bir hastanın mektubundan... Bir hastanın mektubundan... Değerli Meltem Hocam; Size bu satırları büyük bir yorgunluk ve zorlu bir nefes alıp verme gayreti içinde yazmaya çalışıyorum. Bu gün sizin beni evde ziyaretinizden sonra size

Detaylı

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları Dr Fikri İçli AÜTF Onkoloji Birimleri Tıbbi Onkoloji BD Cerrahi Onkoloji BD Radyasyon Onkolojisi AnaBD Pediatrik Onkoloji BD Onkoloji Uygulama ve Araştırma

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM DOKU YENİLENMESİNDE OTOLOG ÇÖZÜM TÜRKİYEDE TEK DENTAL PRP KİTİ KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE ONARICI DOKU YENİLENMESİNİ HIZLANDIRAN YENİLİKÇİ

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi,

Detaylı

ADANA BAŞKENT KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ. Kalite Yönetim Süpervizör Yrd. Esra Bulut

ADANA BAŞKENT KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ. Kalite Yönetim Süpervizör Yrd. Esra Bulut ADANA BAŞKENT KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ Kalite Yönetim Süpervizör Yrd. Esra Bulut Avrupa Orta Doğu Facilities accredited: 153 Reaccrediations in progress: 46 Countries: 21 Kalite Yönetim Supervizörü

Detaylı

KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME. Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı

KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME. Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı LÜTFEN AŞAĞIDAKİ SORULARI CEVAPLAYINIZ: ( Lütfen uygun olan seçeneği

Detaylı

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ Sİ DERNEĞİ ANALKANS ER TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHĠSĠ DERNEĞĠ ANAL KANSER NEDİR? Vücudumuzdaki normal hücrelerin çoğalması sırasındaki kontrol mekanizmalarının değişmesi (genetik

Detaylı

Palyatif Bakım Hizmetleri Yönergesi ve Planlama. Dr. Mustafa Emre YATMAN Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Müşterek Sağlık Hizmetleri Daire Başkanı

Palyatif Bakım Hizmetleri Yönergesi ve Planlama. Dr. Mustafa Emre YATMAN Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Müşterek Sağlık Hizmetleri Daire Başkanı Palyatif Bakım Hizmetleri Yönergesi ve Planlama Dr. Mustafa Emre YATMAN Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Müşterek Sağlık Hizmetleri Daire Başkanı Palyatif Bakım Hizmetleri Yönergesi SUT ta Palyatif Bakım

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Çocuğunuz çocuk yoğun bakımı ünitesinde

Çocuğunuz çocuk yoğun bakımı ünitesinde Çocuğunuz çocuk yoğun bakımı ünitesinde Çocuğunuz yakında St Radbout Üniversite Hastanesinin Yoğun bakım ünitelerinden birine yatırılacaktır. Yoğun bakım ünitesine yatırılan çocuklar ağır hasta oldukları

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I Sağlık Bülteni ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Kasım 2013 İLK YARDIM BÖLÜM I Hayatımız boyunca çeşitli nedenlerle yaralanmalar veya hastalıklarla karşılaşmamız kaçınılmazdır. Yaşamımızın çeşitli

Detaylı

Primer İmmun Yetmezlikleri Hakkında Bilgilendirmeler

Primer İmmun Yetmezlikleri Hakkında Bilgilendirmeler Primer İmmun Yetmezlikleri Hakkında Bilgilendirmeler Güncelleme: 11/2010 Otoimmun Lenfoproliferatif Sendromlu Hastalar İçin Bilgilendirme (ALPS) 1. ALPS nedir? 2. Bu hastalığa hangi sıklıkta rastlanır?

Detaylı

İNSAN VÜCUDU Hücre: İnsan vücudunun en küçük yapı taşına hücre denir. Hücrenin beslenmesinde hücre zarı yardımcı olur. İnsan Yapısı: Hücreler birleşerek dokuları,dokular birleşerek organları, organlar

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Saç Ekimi BR.HLİ.050

Saç Ekimi BR.HLİ.050 Saç Ekimi Saçlarınızda ciddi bir azalma mı söz konusu? Saçlı bölgenin giderek azaldığını hissetmenizin yanı sıra çevrenizde de fark edilmeye mi başlandı? Bazıları dalga mı geçiyor? Hiç canınızı sıkmayın.

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 15.09.2010 tarihinde çevirisi

Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 15.09.2010 tarihinde çevirisi 1 Giriş Hematoloji Uzmanlık Derneği, the Leukemia & Lymphoma Society(LLS)'e 15.09.2010 tarihinde çevirisi yapılan Lösemi kitapçığına yeniden basım izni verdiği için minnetle teşekkür eder. Bu kitapçık

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Beyin Tümörü Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanabilir ya da vücudun başka bir yerindeki habis tümörün genellikle kan yolu

Detaylı

Türk Ortopedi ve Travmatoloji Eğitim Konseyi (TOTEK) Kurum Ziyaretleri ve Akreditasyon Programı Esasları. ve Akreditasyon Standartları

Türk Ortopedi ve Travmatoloji Eğitim Konseyi (TOTEK) Kurum Ziyaretleri ve Akreditasyon Programı Esasları. ve Akreditasyon Standartları Türk Ortopedi ve Travmatoloji Eğitim Konseyi (TOTEK) Kurum Ziyaretleri ve Akreditasyon Programı Esasları ve Akreditasyon Standartları Sağlık sisteminde verilen eğitimin niteliği, hizmetin niteliğini belirleyen

Detaylı

Yeniden Başlamak İçin

Yeniden Başlamak İçin Yeniden Başlamak İçin Periferik Kandan Kök Hücre Toplama İşlemi Bu kitapçık, Periferik kandan kök hücre toplama işleminden geçmek üzere olan siz hastalarımıza özel olarak hazırlanmıştır. Bu kitapçığın

Detaylı

Önsöz Yayın bilgileri:

Önsöz Yayın bilgileri: Hasta bilgilendirme Önsöz Viramune hiv enfeksiyonunu tedavi etmek için bir ilaçtır. Bu broşürle Viramune ile ilk tanışma amaçlanmıştır. Bununla, Viramune hakkında, ilacın nasıl etki yaptığı, bunu nasıl

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

T. C. SAĞLIK BAKANLIĞI KEÇİÖREN EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ TELEFON REHBERİ

T. C. SAĞLIK BAKANLIĞI KEÇİÖREN EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ TELEFON REHBERİ T. C. SAĞLIK BAKANLIĞI KEÇİÖREN EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ TELEFON REHBERİ İDARİ BİRİMLER KALİTE YÖNETİM BİRİMİ Kalite Direktörü 2103 Kalite Yönetim Birimi 1387 Kalite Sekreteri 1382 PERSONEL (ÖZLÜK)

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ Sayfa No 1 / 5 1.AMAÇ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Enfeksiyon yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan her hastanın vital organ fonksiyonlarının desteklenmesi; organ

Detaylı

I- YAZILI ONAM (RIZA):

I- YAZILI ONAM (RIZA): HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ ELEKTROFİZYOLOJİK ÇALIŞMA VE KALP RİTİM BOZUKLUKLARININ KATETER ABLASYON YÖNTEMİ İLE TEDAVİSİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:.....

Detaylı

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ HASTA VE YAKINLARININ EĞİE ĞİTİMİ Hazırlayan Cihan Arabacı Eğitim Hemşiresi PROSEDÜRÜ 1 HASTA VE YAKINLARININ EĞİTİMİ Hasta ve yakınlarının tedavi ve bakım süreçlerine katılımı, hem hastanın kendisini

Detaylı

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI Dr. Evren Özdemir Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ankara 05.04.2014 Akılcı İlaç Kullanımı İçin Sorumluluk Sahibi Taraflar Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli

Detaylı

Meme Kanserlerinin Erken Tanısı (teşhisi) İçin Program

Meme Kanserlerinin Erken Tanısı (teşhisi) İçin Program Meme Kanserlerinin Erken Tanısı (teşhisi) İçin Program Bu yazı ile sizi meme kanserlerinin mamografi tarama (meme filmi) usulü ile erken teşhisi için aydınlatmayı ve özel bir programa davet etmeyi amaçlamaktayız.

Detaylı

Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak. Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz

Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak. Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz Kanser ile Yaşarken Kendinize İyi Bakmak Diş Sağlığı ve Çenede Osteonekroz Değerli hasta ve hasta yakınlarımız; bu kitapçıklar sizlere Hematoloji Uzmanlık Derneği tarafından hastalığınız sürecinde karşınıza

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

Sağlık Fiziği. 1. Bölüm

Sağlık Fiziği. 1. Bölüm Sağlık Fiziği 1. Bölüm Tıbbi Uygulamalar Tanı Radyasyon başta Radyoloji olmak üzere, Nükleer Tıp, Radyoterapi ve çeşitli tıp dallarında tanı amaçlı kullanılmaktadır. En yüksek oranda tanı amaçlı kullanımı

Detaylı

Hasta Kayıt Birimi 2

Hasta Kayıt Birimi 2 ÖRNEK UYGULAMALAR 1 Hasta Kayıt Birimi 2 Hasta Kayıt Biriminde Yeterli Oturma Grupları 3 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Öncelikli Oturabilmeleri 4 5 Yaşlı ve Engelli Vatandaşların Önceliği İle İlgili Bir

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/6 RENAL TRANSPLANTASYON AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat..... Yöntem: Böbrek Nakli (Renal Transplantasyon) Hasta Bilgilendirme ve Cerrahi Onam Formu Sayın Hasta, Sayın

Detaylı

KOMİTE ÇALIŞMA TALİMATI

KOMİTE ÇALIŞMA TALİMATI 1.AMAÇ: Hastanesindeki komisyonların; hizmet kalite standartları ve kalite yönetim sistemine uygunluğunun; sürekliliğini, yeterliliğini ve etkinliğini sağlamak için, planlanmış aralıklarla yapılan toplantıların

Detaylı

Yumurtalık (over) kanseri. Hastalığınızın tanı ve tedavisi konusunda bilgi edinmede ilk adımınız. Bu kitapçıkta yer alan bilgiler

Yumurtalık (over) kanseri. Hastalığınızın tanı ve tedavisi konusunda bilgi edinmede ilk adımınız. Bu kitapçıkta yer alan bilgiler Yumurtalık (over) kanseri Hastalığınızın tanı ve tedavisi konusunda bilgi edinmede ilk adımınız Bu kitapçıkta yer alan bilgiler Yumurtalık kanseri konusunda bilgi edinmek Size uygulanacak olan tedavi Doktorlarınız

Detaylı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı 3. Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 23-27 Mart 2016, Muğla Uz. Ecz. Metin Deniz KARAKOÇ Denizli Devlet Hastanesi Hasta

Detaylı

Prostat kanserine karşı erken teşhis için

Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat Erkeğin hassas noktasi Sayın Erkekler, Almanya da her yıl 40.000 den fazla erkek yeniden prostat kanserinden hastalanıyor. Ancak tüm erkeklerin % 15 ile

Detaylı

Informazioni sullo screening intestinale. www.bowelscreeningwales.org.uk

Informazioni sullo screening intestinale. www.bowelscreeningwales.org.uk Informazioni sullo screening intestinale 1 www.bowelscreeningwales.org.uk Bağırsak Taraması Açıklaması Bu broşür size Galler de bağırsak taraması hakkında bilgi vermektedir. Ayrıntılı bilgi www.bowelscreeningwales.org.uk

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:.....

Detaylı

Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles

Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles 3 www.bowelscreeningwales.org.uk Galler de yapılan Bağırsak Taraması nı Anlamak Bağırsak kanseri taraması neden yapılmalı? Bağırsak taraması bağırsak

Detaylı

KULAK ZARINA TÜP TAKILMASI (VENTİLASYON TÜPÜ TAKILMASI) HASTA BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU

KULAK ZARINA TÜP TAKILMASI (VENTİLASYON TÜPÜ TAKILMASI) HASTA BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi Lütfen formu dikkatlice okuyun ve soruları cevaplayınız. Yapılan muayene ve tetkikler sonucunda, Orta kulak iltihabı/orta kulakta sıvı birikmesi/orta kulak nezlesi nedeniyle

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin

Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin GİRİŞ: Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin Kullanılmaması sonucu her yıl yüz binlerce kişi hayatını kaybediyor. Tıpta ve sağlık Sistemlerinde sayısal tekniklerin kullanılması

Detaylı

SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ

SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ SAĞLIKTA NANOTEKNOLOJİ Uzm. Hem. İlknur Yayla *Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Hemşirelik Hizmetleri Müdürü, Acıbadem Sağlık Grubu Ameliyathaneler ve MSÜ Koordinatörü Hazırlanma Tarihi: 23 Mart 2016 http://www.haberturk.com/saglik/haber/536313-kanserde-nano-teknoloji-mucizesi

Detaylı

SAĞLIK MESLEKLERİNİN TANITIM PANELİ

SAĞLIK MESLEKLERİNİN TANITIM PANELİ SAĞLIK MESLEKLERİNİN TANITIM PANELİ WİLHELM CONRAD RÖNTGEN 1845-1923 Alman asıllı, Nobel Fizik Ödülü sahibi fizikçi. (1901) Röntgen ışınlarını bulması ile tanınır. (1895) RÖNTGEN/X IŞINLARI NEDİR? "Crookes

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

1. HİZMET KAPSAMI: 3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER: UÜ-SK ÇOCUK HEMATOLOJİ BİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

1. HİZMET KAPSAMI: 3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER: UÜ-SK ÇOCUK HEMATOLOJİ BİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 6 1. HİZMET KAPSAMI: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Hematoloji Bilim Dalı, 18 yaşın altındaki ayaktan ve yatan hastalara tanı ve tedavi hizmetleri

Detaylı