Türk Toplumunda Sağlık Okur-Yazarlığı Oranlarının Belirlenmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türk Toplumunda Sağlık Okur-Yazarlığı Oranlarının Belirlenmesi"

Transkript

1 PROTOKOL Sİ NOPSİ S İ Protokol Sinopsisi Tarihi: Çalışma Tasarımı: Sorumlu Araştırıcı: Toplum tabanlı epidemiyolojik saha çalışması Prof. Dr. Erdal Akalın Adres: Acıbadem Mah. Faik Ali Sok. No: 4 Kat:3 Daire :6 Koşuyolu Kadıköy/İstanbul

2 Protokol başlığı Çalışma tasarımı Genel bilgiler ve gerekçe Türk Toplumunda Sağlık Okur-Yazarlığı Oranlarının Belirlenmesi Toplum tabanlı epidemiyolojik saha çalışması Sağlık okur-yazarlığı, bireyin sağlığını iyileştirici şekilde temel sağlık bilgilerini ve hizmetlerini edinebilme, yorumlayabilme ve anlayabilme kapasitesi olarak tanımlanmaktadır (1). Sağlık okur-yazarlığı karmaşık okumaları, dinleyip anlamayı, analitik ve karar verici beceriyi ve bu beceriyi sağlıkla ilgili durumlarda kullanabilmeyi de içermektedir (2). Sağlık okur-yazarlığı, içinde bulunulan koşullara göre değişmekte olup, uzun yıllar süren eğitime ya da genel okuma alışkanlığına bağlı olmak durumunda değildir (3). Hastalar, sıklıkla bilgiyi değerlendirme, riskleri ve kazançları analiz etme, dozajları hesaplama, test sonuçlarını anlamlandırma ya da sağlıkla ilgili bilgilere nasıl ulaşabilecekleri gibi karmaşık bilgi ve tedavi kararlarıyla karşı karşıyadırlar. Kaliteli bir sağlık hizmeti için hastaların, rahatsızlıklarını doğru ifade edebilmeleri ve semptomları olduğu gibi tanımlayabilmeleri gerekmektedir. Yerinde sorular sormaları, verilen tıbbi tavsiyeyi ve tedavi yönergelerini anlayabilmeleri ideal koşullarda beklenen özelliklerdir (4). Düşük sağlık okur-yazarlık seviyesinin sağlık bilgilerini anlayabilmede zayıflığa, prosedür ve talimatları yerine getirmede zorluklara ve sağlık hizmetlerine erişimde problemlere neden olduğu gösterilmiştir (5). Amerikan Tıp Derneği nin ABD de yetersiz sağlık okur-yazarlığının sonuçlarının incelenmesi, hastalar ve doktorlar üzerindeki etkisinin tespit edilmesi, sağlık okur-yazarlığı düzeyini yükseltmek için izlenmesi gereken yöntem ve araştırma konularının tanımlanması amacıyla Bilimsel İşler Konseyi tarafından yürütülen çalışmaya göre, sağlık okur-yazarlığı yetersiz düzeyde olan hastalar, hastalık durumunu etkileyecek seviyede iletişim sorunları yaşamaktadırlar (6). Söz konusu hastalar, sağlık durumlarını ifade etmekte başarısız olmalarının yanı sıra, tıbbi durumlarını ve tedavilerini de yeterince anlamamaktadırlar. Çalışmanın gösterdiğine göre Protokol sinopsisi tarihi: /16

3 yetersiz okur-yazarlık, hospitalizasyon riskini arttırmaktadır. Benzer şekilde, sağlık sistemine geç başvuran bireyler erken koruyucu bakımından faydalanamadıklarından düşük sağlık okur-yazarlık seviyesi hospitalizasyon oranını da arttırmaktadır (7). Bilimsel İşler Konseyi tarafından yürütülen çalışmanın sonuca göre, profesyonellerin ve halkın okur-yazarlık konusundaki farkındalığı, tıp öğrencileri ile doktorların eğitimleri içine girmeli ve hasta-doktor iletişimi iyileştirilmelidir. Mark Williams ve meslektaşlarının, hastaların kendilerinden istenen temel okumaları ve hesaplamaları ne ölçüde gerçekleştirebildiklerini inceledikleri ve hasta üzerinde gerçekleştirilen kesitsel çalışmada hastaların önemli bir kısmının en temel tıbbi yönergeleri okumakta ve anlamakta yetersiz kaldıkları gözlenmiştir (8). Çalışmaya katılan hastaların sı (%41,6) aç karnına ilaç almaları gerektiğini anlamamış, 691 i (%26) bir sonraki randevu tarihini, si (%59,5) ise standart onay bilgi yazısını anlayamamıştır. Yapılan çalışma ile yetersiz okur-yazarlığın, hastaların kendi hastalıklarının teşhis ve tedavisini anlamalarında ve yüksek kalitede tedavi görmelerinde önemli bir engel olabildiği sonucuna varılmıştır. Julie A. Gazmararian ve meslektaşları tarafından İngilizce veya İspanyolca konuşan 65 yaş ve üstü hasta üzerinde gerçekleştirilen çalışma ile düşük işlevsel sağlık okuryazarlığın prevalansı belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, anadili İngilizce olan hastaların %33,9 u, anadili İspanyolca olan hastaların ise %53,9 unun yetersiz ya da düşük okuryazarlık düzeyinde oldukları saptanmıştır (9). Anadili İngilizce olanların yetersiz ya da çok düşük işlevsel okuryazarlık prevalansı %26,8 ile %44 arasında bulunmuştur. Çalışma sonuçlarına göre yapılan analizde çalışma mekanı, ırk/dil, yaş, eğitim düzeyi, meslek ve bilinç zayıflığı, yetersiz ve düşük okur-yazarlıkla anlamlı derecede ilişkili bulunmuştur. Okuma yetisinin, yaşa bağlı olarak ciddi oranda azaldığı gözlenmiştir. Sonuç olarak, düşük okur-yazarlık düzeyinin sağlıkla ilgili mesajların anlaşılmasında sorun yarattığı ve Protokol sinopsisi tarihi: /16

4 hastaların kendi tıbbi sorunlarının çözümünde engel teşkil ettiği ortaya çıkmıştır. Toplumun büyük bir bölümünü etkileyen düşük sağlık okumayazma becerisinin sosyo-ekonomik kayıplar ve uzun süreli kronik hastalıklarla ilişkili olduğu açıkça görülmektedir (10). Düşük sağlık okur-yazarlık seviyesi, düşük sağlık bilgisi, kronik hastalıkların insidanslarında artış, yetersiz hastalık göstergeleri ve koruyucu sağlık hizmetlerinin daha az kullanılması gibi ciddi advers sağlık çıktılarıyla da ilişkilidir (11). Sonuçta, sağlık durumunda düşüşe ve sağlık hizmeti harcamalarında artışa neden olmaktadır (12). ABD de gerçekleştirilen ve okur-yazarlığın sağlık hizmetlerinin kullanımı üzerindeki etkisinin incelendiği çalışmada, düşük sağlık okur-yazarlığı becerisine sahip kişilerin sağlık hizmetlerinden daha fazla yararlandıkları ortaya konulmuştur (13). Okuma yazması olmayanların da dahil edildiği benzer bir çalışmanın sonucunda ortaya konan raporda, yetersiz sağlık okur-yazarlığının ABD ye maliyetinin yıllık 106 ile 236 milyar dolar arasında gerçekleştiği belirtilmiştir (14). Kronik hastalıklar ve çoklu komorbid durumlar sağlık hizmetinde önem verilmesi gereken konulardır. Hastaların sağlık durumları çoğunlukla kendilerinin kronik hastalıklarının yönetim ve tedavisinde bir seri temel yönlendirmenin yapılabilmesindeki istek ve kabiliyetine bağlı olduğu için, kronik hastalıklar sağlık okur-yazarlığı ve sağlık arasındaki etkileşimin açıklanmasında örnek olarak verilebilir (15). Mark V. Williams ve meslektaşları, hipertansiyon ve diyabetli hastaları temel alan, okur-yazarlık düzeyleriyle kronik hastalıkları ve tedavileri konusundaki bilinç düzeyleri arasındaki ilişkiyi inceledikleri kesitsel bir çalışma yürütmüşlerdir. İki şehir hastanesinde yapılan çalışmada, okuryazarlık Yetişkinlerde İşlevsel Sağlık Okur-Yazarlığı Testi ile ölçülmüştür. Hastalıklarına dair bilinç düzeyleri, kliniklerinde kullandıkları eğitim materyallerinde temel unsurlara dayanan 21 hipertansiyon ve 10 diyabet sorusu kullanılarak ölçülmüştür. Çalışmaya 402 hipertansiyon ve 114 diyabet Protokol sinopsisi tarihi: /16

5 hastası dahil edilmiştir. Hipertansiyonlu hastalar arasında yeterli okur-yazarlığı olanların % 92 si 160/100 mm Hg kan basınç seviyesini okuyabiliyorken, yetersiz okur-yazarlığı olanların ancak %55 i bunu okuyabilmiştir. Diyabetli hastalar arasında yeterli okur-yazarlık düzeyinde olanların %94 ünün hipogliseminin semptomlarını bildikleri gözlenmiş, okuryazarlıkları yetersiz olanlarda bu oran %50 de kalmıştır. Çalışmanın sonucuna göre, yetersiz işlevsel okur-yazarlık, hastaları kronik hastalıklar konusunda eğitmekte ciddi bir engeldir (16). Hasta verilen yönlendirmeleri anlamadığında ve/veya verilen yönlendirmelerin yetersiz ve açık olmadığı durumlarda, kronik hastalıkların tedavisi hasta ve hasta yakınları için daha da zorlaşmaktadır (17). Kronik hastalığı olan hastaların sağlık okur-yazarlığının arttırılmasında hastalık yönetimi yaklaşımlarının başarılı sonuçlar verdiği gösterilmiştir (18). Temel sağlık hizmeti alan hastalar arasında yapılan bir çalışmada, temel sağlık hizmetinde sağlık okur-yazarlığı ile sosyo-demografik değişkenler, sağlık algısı ve kronik koşulların varlığı arasında ilişki araştırılmıştır (19). İki temel sağlık hizmeti merkezinde 120 hasta ile gerçekleştirilen kesitsel çalışmada, 50 adet okuma/anlama ve 17 adet sayısal bilgi içeren testler kullanılmış, sıfır-yüz arasında puanlama yapılmıştır. Ki-kare testi ve lojistik regresyon analizlerine göre 43 hastanın (%41) yetersiz ve düşük okur-yazarlık seviyesinde olduğu, 62 hastanın ise (%59) yeterli okur-yazarlık seviyesinde olduğu bulunmuştur.. İşlevsel sağlık okur-yazarlığının ikamet, cins, yaş, medeni durum, meslek, eğitim, maddi durum, sağlık algısı ve kronik koşulların varlığına göre anlamlı şekilde farklılık gösterdiği saptanmıştır. Çalışma, temel sağlık hizmeti alan hastalarda işlevsel sağlık okur-yazarlığından kaynaklanan sorunların yaygın olduğunu göstermiş ve bu konuda daha fazla gözlem yapılmasının gerekliliğini vurgulamıştır. Çalışma sonuçlarına göre düşük okur-yazarlık düzeyi, hastanın sağlığına dair tavsiyeleri anlamasını olumsuz şekilde etkileyebilmekte, tıbbi sorunlarını çözme becerilerini Protokol sinopsisi tarihi: /16

6 sınırlamaktadır. Türkiye de genel okuma-yazma oranı kadınlarda %80,4, erkeklerde %96 olmak üzere toplamda %88 in üzerindedir (20). Ancak, 5,97 yıl olan kişi başına düşen ortalama eğitim süresi (erkeklerde 7,01 yıl, kadınlarda 4,96 yıl) (21) batı ülkelerine oranla oldukça düşüktür. Ülkemizde sağlık okuryazarlığı konusunda yapılan bir çalışma bulunmamaktadır. Ancak, ortalama eğitim süresinin 5,97 yıl/kişi olduğu düşünüldüğünde sağlık okur-yazarlığının da oldukça düşük olduğu sonucuna varılabilir. Ülkemizdeki kronik hastalıkların prevalansı hakkında yapılan birçok çalışma ve rapor bulunmaktadır. Sağlık Bakanlığı raporuna göre, ülkemizde 22 milyon kişi kronik hastalığa sahiptir (22). Türk Kardiyoloji Derneği nin yapmış olduğu bir çalışmaya göre 12 milyon kişinin hipertansiyonu, 12 milyon kişinin yüksek kolesterolü ve 2,8 milyon kişinin de koroner arter hastalığı bulunmaktadır (23). Türk Diyabet Epidemiyoloji Çalışması nda (TURDEP) yetişkinlerde diabetes mellitus, hipertansiyon ve obezite prevalansları sırasıyla %7,2, %29 ve %22 olarak bulunmuştur (24). Yakın zamanda yapılan bir çalışmada ise yetişkin Türk popülasyonunda hipertansiyon prevalansı %31,8 olarak bulunmuş ve bunların sadece %8 inin tansiyonlarının kontrol altında tutulduğu saptanmıştır (25). Sağlık Bakanlığı ve Başkent Üniversitesi tarafından yürütülen Hastalık Yükü çalışması, en sık görülen 6 kronik hastalığın iskemik kalp hastalıkları, serebrovasküler hastalıklar, KOAH, diabetes mellitus, hipertansiyon ve Alzheimer hastalığı olduğunu göstermiştir (26). Tüm bu veriler kronik hastalıkların sağlık hizmetleri alanında önemli bir konu olduğunu ve sağlık okur-yazarlığı ile hasta eğitiminin kronik hastalık tedavisinin başarısında önemli bir etken olduğunu göstermektedir. Kronik hastalıklara karşı bu konularda programların başlatılması ve devam ettirilmesi gerekmektedir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle toplumda sağlık okur-yazarlığı oranının ve farkındalık düzeylerinin belirlenmesi gerekmektedir. Protokol sinopsisi tarihi: /16

7 Amaç Birincil Amaç: Türkiye deki sağlık okur-yazarlığı oranının belirlenmesi İkincil Amaç(lar): Sağlık okur-yazarlığı ölçümünde kullanılan yöntemlerin ülkemizde kullanılmasına yönelik adaptasyonunun ve validasyonunun yapılması Sağlık okur-yazarlığına etki eden faktörlerin belirlenmesi Toplum genelinde sağlık okuryazarlığı düzeyinin yükseltilmesi için gerekli verilerin elde edilmesi Okuryazarlık oranı ile sağlık düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesi Türkiye deki sağlık okur-yazarlığı oranının insani gelişme göstergesine göre saptanan yaşam koşulları, eğitim seviyesi ve ekonomik düzey tabakalarına göre belirlenebilmesi için ön veri elde edilmesi Türkiye de bireysel sağlığa verilen önem hakkında bilgi edinilmesi Sık görülen hastalıklar ile ilgili Türk toplumundaki farkındalığın belirlenmesi Toplumdaki kronik hastalıklara ilişkin bilgi eksikliklerinin nelerden kaynaklandığı ve ne gibi çözümler üretilebileceğinin saptanması Türkiye de sağlık bilgilerine erişimde karşılaşılan sorunların saptanması Türkiye de hekim-hasta ilişkileri hakkında bilgi edinilmesi Çalışma örneklemi Cins, 7 coğrafi bölge ve yerleşim yeri (kır-kent) kotalarına göre Türkiye de %70 oranındaki düşük sağlık okur-yazarlık oranını %10 keskinlik ve %95 güven aralıkları ile gösterebilmek için çalışmaya yaklaşık birey alınması gerekmektedir. Bir nokta beş değerinde bir tasarım etkisi göz önünde bulundurularak çalışmaya dahil edilmesi gereken örneklem büyüklüğü gönüllü olarak belirlenmiştir. Protokol sinopsisi tarihi: /16

8 Merkez sayısı Gönüllü seçim kriterleri Çalışma Türkiye genelinde yapılacak ev ziyaretleri ile gönüllülere ulaşılarak yürütülecek bir saha çalışmasıdır. Çalışmaya dahil etme kriterleri: Aşağıdaki kriterlerin tümünü sağlayan hastalar çalışmaya dahil edileceklerdir: T.C. vatandaşı olanlar, 18 yaşından büyük olanlar, En az bir yıldır çalışmanın yapıldığı yerleşim birimlerinde ikamet edenler, Saha taramasına katılmaya olur vermiş olanlar. Çalışma dışı bırakma kriterleri: Aşağıdaki kriterlerden en az birini sağlayan hastalar çalışma dışı bırakılacaklardır. Okuma-yazması olmayanlar. Saha taramasının yapıldığı hanede ziyaretçi olarak bulunanlar (aynı küme içerisinden gelen ziyaretçiler çalışmaya alınabilir). İletişim bilgilerini vermek istemeyenler. Anket sorularını anlamaya ya da açık ve net cevaplar vermeye engel olacak düzeyde kognitif bozukluğu bulunanlar. Çalışma işlemleri Sağlık okur-yazarlığı düzeyleri kapsamlı bir literatür taraması ile tanımlanacak ve pilot çalışmada geçerliliği belirlenecektir (final protokol öncesinde de olabilir). Önerilen proje adaptasyon-validasyon çalışması ve saha taraması aşamalarını kapsayacak şekilde gerçekleştirilecektir. Adaptasyon-validasyon Çalışması: Okur-yazarlığa ilişkin çalışmalar, çoğunlukla kelime tanımaya ya da metin anlamasına odaklanmaktadır. Okur-yazarlığın daha kapsamlı değerlendirilmesi ve düşük okur-yazarlığın sağlık durumuna etkisini anlamaya yarayacak kavramsal bir çerçeve oluşturulması amacıyla Sağlık Hizmetleri Projesi kapsamında Yetişkinlerde İşlevsel Sağlık Okur-Yazarlığı Testi (Test of Functional Health Literacy in Adults-TOFHLA) (27) Protokol sinopsisi tarihi: /16

9 geliştirilmiştir. Testin ölçmeye çalıştığı okur-yazarlık, bireyin sağlık sistemini anlayıp sistem içerisinde düzgün iletişim kurma becerisiyle ilişkili olup, olağan okur-yazarlık becerisini hedef almamaktadır. TOFHLA, özellikle sayısal ve sözel anlama becerileri üzerine yönelmektedir. Gerçekleştirilecek çalışmada TOFHLA nın soruları, Türkiye koşullarına uyacak şekilde adapte edilip, testin validasyonu yapılacaktır. TOFHLA nın 20 sorudan oluşan sayısal test kısmıyla, hastanın doktor tarafından kendisine verilen sayısal verileri ne derece anladığı ve uyguladığı belirlenecektir. Bu testteki sorular, gerçek yaşamdaki koşullara tamamen adapte edilmiş şekilde hazırlanmış, soru ilerledikçe zorluk seviyesinin de artması öngörülmüştür. TOFHLA nın 50 sorudan oluşan sözel test kısmıyla hastanın, sağlık sisteminde var olan gerçek materyallerle kısa metinleri okuması sağlanmakta ve bunların sonucunda da hastanın okuduğunu ne ölçüde anlayabildiği ortaya konmaktadır. Metinler, sağlıkla ilgili bazı temel yönergeler, hasta hakları ve yükümlülükleri, tıbbi form ve standart hastane bilgi formlarından oluşmaktadır. TOFHLA puanlamasına göre anketi cevaplayanların okuryazarlık düzeyi üç kategoriye ayrılacaktır: 1) Yetersiz sağlık okur-yazarlığı (0-59 puan); 2) Düşük düzey sağlık okuryazarlığı (60-74 puan); 3) Yeterli sağlık okur-yazarlığı ( puan). Puanlama sonuçlarına göre yeterli sağlık okuryazarlığına sahip kişilerin çoğu sağlık metnini okuma, anlama ve yorumlama becerisine sahip oldukları; düşük ya da yetersiz sağlık okur-yazarlığına sahip kişilerin ise, çoğu sağlık metnini okuma, anlama ve yorumlamada zorluk yaşadıkları değerlendirmesi yapılacaktır. Testin Türkçe ye adaptasyonu için aşağıdaki işlemler sırasıyla gerçekleştirilecektir. Hazırlık aşaması (Preparation), TOFHLA ölçeğinin Türkçe ye çevirisi (Forward Translation), Protokol sinopsisi tarihi: /16

10 Türkçe ye çevrilmiş ölçeğin İngilizce ye geri çevirisi (Back Translation), Ölçeğin İngilizce ye geri çevirisinin gözden geçirilmesi (Back Translation Review), Orjinal ile geri çevirinin karşılaştırılması (Harmonization), Gönüllülerde deneme (20 gönüllü) (tek merkezde yapılması planlanmıştır), (Cognitive Debriefing), Deneme sonucunun gözden geçirilip final hale getirilmesi (Review of Cognitive Debriefing Results and Finalization), Hataların düzeltilmesi (Proofreading), Final Türkçe versiyonun tamamlanması. Türkçe ye adapte edilen testin validasyonu için aşağıdaki işlemler sırasıyla gerçekleştirilecektir. İlkokul, lise ve üniversite kotalarına göre 30 bireyin belirlenmesi Bireylere Türkçe testin uygulanması (test) Test uygulandıktan 15 ila 20 gün sonra aynı bireylere testin tekrar uygulanması (re-test) Bireylerin her iki uygulamada testlerde verdikleri yanıtların uyumluluklarının belirlenmesi Saha Taraması: Toplum tabanlı epidemiyolojik saha çalışması olarak tasarlanan çalışma, Türkiye genelinde yapılacak ev ziyaretleri ile gönüllülere ulaşılarak yürütülecektir. Saha işlemlerinde deneyimli sağlık çalışanları görev alacaktır. Tüm sağlık çalışanları anketin uygulanması konusunda eğitilecek ve eğitim almış olan kişiler dışında saha taramasında eleman kullanılmayacaktır. Çalışma cins, 7 coğrafi bölge ve yerleşim yeri (kır-kent) kotalarına göre belirlenen bölgelerde yürütülecektir. Yapılacak ev ziyaretlerinde bireylerin eğitim durumları, yaşanılan yerin özellikleri, çevresel etkenler, tıbbi öyküleri (özellikle diyabet, kolesterol, obezite, hipertansiyon, kalpdamar hastalığı, KOAH, Alzheimer gibi hastalıklar), eşlik eden Protokol sinopsisi tarihi: /16

11 hastalıklar, meslek, gazete-kitap okuma alışkanlıkları, diyet alışkanlıkları, hastaneye gitme sıklıkları ve sağlık hizmetlerinden memnuniyetleri sorgulanacaktır. Ek olarak, Türkçeye adapte edilen TOFHLA ölçeği ile gönüllülerin sağlık okur-yazarlık düzeyleri ölçülecektir. Veri toplama formları veri girişinin yapılacağı merkeze ulaştırılacaktır. Değerlendirme kriterleri Cins, 7 coğrafi bölge ve yerleşim yeri (kır-kent) tabakalarına göre Türkiye deki sağlık okur-yazarlığı seviyeleri. Toplumda sık görülen hastalıklar ile ilgili farkındalık oranları Sağlık okur-yazarlığına etki eden faktörler Toplumun sağlık hizmetlerine ulaşım imkanlarını etkileyen faktörler Veri Kalitesinin Sağlanması ve Veri Yönetimi Saha taramasında toplanan formların bilgisayar ortamına geçirilmesi çift veri girişi ile yapılacaktır. Her veri toplama formunun (VTF) iki kez farklı veri operatörleri tarafından bilgisayara girilmesi yolu ile iki veritabanı oluşturulacaktır. Bu iki veritabanı birbiri ile karşılaştırılacak ve birbiri ile uyumsuz girişler kontrol edilerek düzeltilecektir. Tüm alanların her iki girişte de aynı olduğu konfirme edildikten sonra ana veri tabanına bu veriler aktarılacaktır. VTF mürekkepli kalemle okunur bir şekilde doldurulmalıdır (siyah tercih edilir). Gönüllülerin isimlerinin baş harfleri, doğum tarihleri belirtilmelidir. İstenen bütün bilgiler VTF de sağlanan alanlara girilmelidir. Veri toplama formundaki veriler Araştırma Kuruluşu kapsamındaki Veri Yönetimi ve İstatistik Departmanınca veritabanına kaydedilecek ve saklanacaktır. Kilitlenmiş olan veritabanı istatistiksel analiz için kullanılacaktır. Sorumlu Araştırıcı araştırma ile ilgili olan tüm dokümanları 5 sene saklayacaktır. İstatistik analiz planı Demografik ve diğer bilgilerin tanımlayıcı analizleri sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma, ortanca, minimum, Protokol sinopsisi tarihi: /16

12 maksimum değerlerini gösteren tablolar, kategorik değişkenler için satır ve sütun yüzdelerini de içeren sıklık tabloları olarak verilecektir. Gönüllülerdeki sağlık okur-yazarlığı oranlarının dağılımı, her cins, 7 coğrafi bölge ve yerleşim yeri (kır-kent) kotalarına göre ayrı ayrı tabakalanmış olarak verilecektir. Etik konular Çalışma kapsamında Ankara 1 No lu Klinik Araştırmalar Etik Kurulu na onay için başvuruda bulunulacaktır. Ayrıca, saha taraması işlemleri için Sağlık Bakanlığı ndan gerekli izin alınacaktır. Çalışmaya dahil edilen tüm bireylerden bilgilendirmeyi takiben çalışmaya katılımları için yazılı olur belgesi alınacaktır. Bu çalışma, herhangi bir müdahale içermeyen izlem çalışmasıdır. Bu nedenle İlaç Araştırmaları Yönetmeliği kapsamında değildir. Saha taraması süresi Çalışma süresi Çalışma takvimi 8 ay 12 ay Çalışmada aşağıda verilen tüm aşamaların 12 ayda tamamlanması planlanmıştır: 1. Adaptasyon-validasyon aşaması (2 ay) 2. Veri toplama/saha taraması (8 ay) 3. Veri girişi ve veri yönetimi (10 ay) 4. İstatistik analiz ve raporlama (2 ay) Protokol sinopsisi tarihi: /16

13 Tablo 1. Çalışma Takvimi Proje aşaması Adaptasyon-validasyon aşaması x x Veri toplama/saha taraması x x x x x x x x Veri girişi ve veri yönetimi x x x x x x x x x x İstatistik analiz ve raporlama x x Protokol sinopsisi tarihi: /16

14 KAYNAKLAR 1. Peerson A. and Saunders M. Health literacy revisited: what do we mean and why does it matter? Health Promot. Int., April 16, 2009; (2009) dap014v1. 2. Healty People 2010: Understanding and Improving Health. US Department of Health and Human Services. 2nd ed. Washington, DC: US Government Printing Office, November Understanding Health Literacy and its Barriers (CBM ). Current Bibliographies in Medicine US National Library of Medicine Rudd Rima, Kirsch Irwin, Yamamoto Kentaro. Literacy and Health in America. Policy information Report. Policy Information Center. Educational Testing Service. Princeton P: 2-3; Nielsen-Bohlman Lynn, Panzer Allison M., Kindig David A., Health Literacy: A Prescription to End Confusion. Committee on Health Literacy. Institute of Medicine of The National Academies. The National Academies Press. Washington, DC. 2004; Health Literacy. Report of the Council on Scientific Affairs, Ad Hoc Committee on Health Literacy fort he Counsil on Scientific Affairs. American Medical Association. JAMA. Feb Davis Tc, et. al. Practical assessment of adult literacy in health care, Health Education and Behavior 1998; 25: Williams Mark V., Parker Ruth M., Baker David W, Parikh Nina S., Pitkin Kathryn, Coates Wendy C., Nurss Joanne R. Inadequate Functional Health Literacy Among Patients at Two Public Hospitals. 1995;274(21): Gazmararian Julie A., Baker David W., Williams Mark V., Parker Ruth M., Scott Tracy L., Green Diane C., Fehrenbach S. Nicole, Ren Junling, Koplan Jeffrey P. Health Literacy Among Medicare Enrollees in a Managed Care Organization. JAMA. 1999;281: Davis TC, et al. Rapid estimate of adult literacy in medicine. A Shortened screening instrument, Family Medicine 1993; 25: Parker RM, et al. The test of functional health literacy in adults. A new instrument for measuring patients literacy skills, Journal of General Medicine 1995; 10: Howard D., Gazmararian J. A., Parker R., The impact of low health literacy on the medical costs of Medicare managed care enrollees. The American Journal of Medicine, Volume 118, Issue 4, 2005; Health Literacy fact Sheet. The Center for health Care Strategies and National Academy on an Aging Society. 1998; 202: Protokol sinopsisi tarihi: /16

15 14. Vernon John A., Trujillo Antonio, Rosenbaum Sara, DeBuono Barbara, Report on The Low Health Literacy: Implications for National Health Policy. University of Connecticut p: Gazmararian Julie A., Williams Mark V., Peel J., Baker DW. Health literacy and knowledge of chronic disease. Patient Education Counseling Nov. 51(3): Williams Mark V., Baker David W., Parker Ruth M., Nurss Joanne R. Relationship of Functional Health Literacy to Patients Knowledge of Their Chronic Disease. Arch Intern Med. 1998;158: Jackson Hester E. & Stevens-Ratchford R. Health Literacy and the Role of the Speech-Language Pathologist. American Journal of Speech-Language Pathology Vol May Pleasant A. and Kuruvilla S. A tale of two health literacies: public health and clinical approaches to health literacy. Health Promot. Int., June 1, 2008; 23(2): Jovic-Vranes Aleksandra, Bjegovic-Mikanovich Vesna, Marinkovich Jelena. Functional Health Literacy among Primary Health-Care Patients: data from Belgrade pilot study. Journal of Public Health. Oxford Journals. Oxford University Press. 19 May Doi: /pubmed/pdf Hane halkı İşgücü Anketi, Nüfus ve Kalkınma Göstergeleri, Türkiye İstatistik Kurumu, 2008; 21. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Ankara, s: Kronik Hastalıklar Raporu. TC Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü. 16 Şubat Türkiye Hipertansif Hastalarda İnme Riski Araştırması (THİNK), Türk Kardiyoloji Derneği. 21. Ulusal Kardiyoloji Kongresi. Sunan: Dr. Giray Kabakçı. 27 Kasım Satman İ, Yılmaz T, Şengül A, Salman S, Salman F, Baştar İ, Sargın M, Dinççağ N, Karşıdağ K, Uygur S, Kalaça S, Özcan C, King H, Tütüncü Y ve TURDEP Grubu: Türkiye de diyabet ve risk faktörlerinin popülasyon bazlı araştırması: Türkiye Diyabet Epidemiyolojisi Araştırması (TURDEP) Sonuçları. Calamus 1:1-10, Arıcı M. Altun B., Erdem Y., Derici Ü., Nergizoğlu G., Turgan Ç., Sindel Ş., Erbay B., Karatan O., Hasanoğlu E., Çağlar Ş. Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği s:6. Protokol sinopsisi tarihi: /16

16 26. Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet-Etkililik Projesi, Hastalık Yükü Final Raporu, TC Sağlık Bakanlığı Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü. Başkent Üniversitesi. Ankara. Aralık s: Nurss Joanne R., Parker Ruth M., Williams Mark V., Baker David W., TOFHLA: Test of Functional Health Literacy in Adults. Peppercorn Books&Press. NC Protokol sinopsisi tarihi: /16

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünya Sorunu Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarına göre kronik hastalıklar

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Diyabet Hemşireliği Uygulama Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya Sunuş Saygıdeğer Meslektaşlarımız, Hipertansiyon, dünyada ve ülkemizde

Detaylı

İLAÇ DIŞI KLİNİK ARAŞTIRMALARI BAŞVURU FORMU

İLAÇ DIŞI KLİNİK ARAŞTIRMALARI BAŞVURU FORMU A. BAŞVURUNUN YAPILDIĞI YER Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ve Etik Kurula yapılacak olan başvurular için aynı form kullanılmalı ve ilgili kutu işaretlenmelidir. A.1. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) HASTALIKLARDA DİYET TEDAVİSİ I. BES303 5. 3 2 0 5 Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) HASTALIKLARDA DİYET TEDAVİSİ I. BES303 5. 3 2 0 5 Önkoşullar Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar HASTALIKLARDA DİYET TEDAVİSİ I BES303 5. 3 2 0 5 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve Anlatım öğretme teknikleri Tartışma,Beyin

Detaylı

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi Diyabet Dünya çapında ve Avrupa da halk sağlığı sorunu AVRUPADA DİYABET YÜKÜ 20-79 yaşları 2003 2025

Detaylı

HASTALIK YÜKÜ FİNAL RAPOR

HASTALIK YÜKÜ FİNAL RAPOR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI REFİK SAYDAM HIFZISSIHHA MERKEZİ BAŞKANLIĞI HIFZISSIHHA MEKTEBİ MÜDÜRLÜĞÜ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ ULUSAL HASTALIK YÜKÜ VE MALİYET-ETKİLİLİK PROJESİ HASTALIK YÜKÜ FİNAL RAPOR ARALIK -

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya SALTurk Çalışması Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması 22 Mayıs 2008 - Antalya Amaç Türkiye de günlük tuz alımını saptamak Sodyum alımı ve hipertansiyon ilişkisini araştırmak Kabul ve

Detaylı

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI Hazırlayan : Julie A. KUENZİ, RN,MSN,CDE,CPT Medical College of Wisconsin Çeviren: Doç.Dr. Nermin OLGUN Marmara Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

TURDEP-II Sonuçları. Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu

TURDEP-II Sonuçları. Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu TURDEP-II Sonuçları Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı TURDEP-I:

Detaylı

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz T.C. Sağlık Bakanlığının Onayı ve Desteği ile Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz İstatistik Analiz Raporu (İstanbul) Eylül 2010 Omega Araştırma tarafından hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER Türkiye nin Tansiyonunu

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SAĞLIK OKURYAZARLIĞI EDİTÖRLER

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SAĞLIK OKURYAZARLIĞI EDİTÖRLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SAĞLIK OKURYAZARLIĞI EDİTÖRLER Yrd.Doç.Dr. Filiz YILDIRIM Dr.Dyt. Alev KESER ANKARA/2015 Ankara Üniversitesi Yayın No: 455 Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 ÇOCUK HASTALIKLARINDA BESLENME Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 BESLENME Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

Final Klinik Çalışma Raporlarının Hazırlanması ve Değerlendirilmesinde. Edilmesi Gereken Noktalar

Final Klinik Çalışma Raporlarının Hazırlanması ve Değerlendirilmesinde. Edilmesi Gereken Noktalar Final Klinik Çalışma Raporlarının Hazırlanması ve Değerlendirilmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Uz. Dr. Selda Emre Aydıngöz Serbest Tıbbi Yazar, Ankara Bir klinik araştırmanın tamamlanmasını takiben

Detaylı

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması

Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20 24 Mayıs 2009 tarihleri arasında Antalya da düzenlenen 45. Ulusal Diyabet Kongresinde

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ Şengül Özdemir¹Esma Iravul¹,Ayşegül Temizkan Kırkayak¹,Fatma Kaban²,Filiz Akdeniz ²,Tevfik Ecder²,Asiye Akyol³ 1-Diaverum

Detaylı

TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS)

TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS) TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS) TEDÜ-İYS ileri düzey bir İngilizce sınavı olup, üniversitemizde lisans eğitimi almak için başvuran öğrencilerin ilgili fakültelerdeki bölümlerinde

Detaylı

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği Türkiye 2012 Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 25 Nisan 2013-Antalya Çalışmalar PATENT HINT SALTURK PATENT 2 SALTURK 2 Amaç (Patent 2)

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1. Sonuçlar Araştırmada toplanan verilerin analizi ile elde edilen

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ : Hastanedeki akılcı ilaç kullanımına yönelik uygulamaların belirlenmesi. 2. KAPSAM : Hastalara verilecek ilaç tedavilerinin uygunluğunu, bunun kontrolü için kurulan Akılcı ilaç kullanımı sorumlu

Detaylı

DENEYSEL ARAŞTIRMALAR MÜDAHALE ARAŞTIRMALARI Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 12 Şubat 2015 Epidemiyoloji Sağlıkla ilgili tüm sorunların ve hastalıkların kişi-yerzaman özelliklerine göre tanımlanması,

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ Sağlık Kurumlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar Sunum Planı:

Detaylı

SAĞLIK VE SOSYAL HİZMET ÇALIŞANLARI SENDİKASI TÜRKİYE SAĞLIK OKURYAZARLIĞI ARAŞTIRMASI

SAĞLIK VE SOSYAL HİZMET ÇALIŞANLARI SENDİKASI TÜRKİYE SAĞLIK OKURYAZARLIĞI ARAŞTIRMASI SAĞLIK VE SOSYAL HİZMET ÇALIŞANLARI SENDİKASI TÜRKİYE SAĞLIK OKURYAZARLIĞI ARAŞTIRMASI Araştırma Ekibi/Yazarlar Doç. Dr. Mine DURUSU TANRIÖVER Doç. Dr. Hasan Hüseyin YILDIRIM F. Nihan DEMİRAY READY Prof.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler ÖZGEÇMİŞ Adı : Derya Soyadı: : Özcanlı Atik Doğum Yeri : ADANA-Kozan Doğum Tarihi : 01.03.1981 Medeni Hali : Evli Tel: 0534 970 1568 E-posta: deryaatik@osmaniye.edu.tr EĞİTİM DURUMU: Mezun Olduğu Üniversite:

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Teori (saat/hafta) BES206 4. Bahar 3 0 0 3

Teori (saat/hafta) BES206 4. Bahar 3 0 0 3 BESLENME DURUMU SAPTAMA YÖNTEMLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl BESLENME DURUMU SAPTAMA YÖNTEMLERİ Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı AB HİBE FONLARINA YÖNELİK PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ KURS PROGRAMI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı AB HİBE FONLARINA YÖNELİK PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ KURS PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı AB HİBE FONLARINA YÖNELİK PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ KURS PROGRAMI ANKARA 2011 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRESİ : KURUCUSUNUN ADI : PROGRAMIN ADI

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör

TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör Tıpta araştırmalar günümüzde giderek artan bir hızla gerçekleştirilmektedir. Araştırmalar eğitimin de ayrılmaz bir parçasıdır. Bir hekimin eğitimi ve akademik

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Geleceğimizi tehdit eden çevre problemlerinin özellikle çocuklara erken yaşlarda verilmesi ve böylece çevre duyarlılığı,

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Dünyada Hipertansiyon

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

Diyet Önerileri ve Etkisi

Diyet Önerileri ve Etkisi Akılcı Hipertansiyon Tedavisi Diyet Önerileri ve Etkisi Dr. Soner Duman Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç ç Hastalıkları Anabilim Dalı 15. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi, 24-26 Nisan

Detaylı

2) Lineer olmayan denklem çözümlerini bilir 1,2,4 1

2) Lineer olmayan denklem çözümlerini bilir 1,2,4 1 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Numerik Analiz BIL222 4 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2.

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. UDAİS, İstanbul SERDAR GÜLER Amasya Trabzon Samsun Anadolu Lisesi Hacettepe

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi SAĞLIK HARCAMALARI 03.07.2012 MEDULA-1 MEDULA NEDİR? MED(ikal) ULA(k) (Tıbbi haberci-haberleşme)

Detaylı

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları PISA ARAŞTIRMALARI ve TÜRKİYE Yrd. Doç. Dr. Ergül Demir Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Ankara, 21 Kasım 2015 1 PISA Nedir? Uluslararası eğitim

Detaylı

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Ekim 2011-Antalya

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Ekim 2011-Antalya Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Ekim 2011-Antalya Sunuş Saygıdeğer Meslektaşlarımız, Hipertansiyon, dünyada ve ülkemizde görülme

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Değerli Meslektaşlarımız, İki yılda bir düzenlediğimiz 8. Ulusal Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliği Kongresi, 21-24 Kasım 2013 tarihlerinde Kuşadası

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

SUNUM PLANI. Politika ve Proje Daire Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü

SUNUM PLANI. Politika ve Proje Daire Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü SUNUM PLANI Sağlık Hizmetlerinde Geri Ödeme Yeni Ödeme Sistemlerine Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Neden DRG/TİG? SGK DRG/TİG Projesi Amaç / Hedef / Kurgu Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar ve Gelinen Son

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ

DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ Elif Bülbül 1,Canan SAYAN 2,Muhammet YETGİN 2,Cemile KESGİN TOKA 3,Reha ERKOÇ 4,Barış DÖNER 4,Rümeyza KAZANCIOĞLU 4 1 Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Detaylı

Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl TOPLUMDA BESLENME SORUNLARI VE EPİDEMİYOLOJİSI I Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl TOPLUMDA BESLENME SORUNLARI VE EPİDEMİYOLOJİSI I Önkoşullar Dersin Adı Kodu Yarıyıl TOPLUMDA BESLENME SORUNLARI VE EPİDEMİYOLOJİSI I Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik İdari Özet Türkçe Avustralya Hükümet hizmetlerinin Avustralya nın kültür ve dil bakımından çeşitlilikler gösteren nüfusuna duyarlılığı üzerine bir araştırma

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI Ülkemizde Hematolojik Kanserlerin Yükü, Coğrafi Dağılımı, Demografik Karakteristiği, İmmünohistokimyasal Özellikleri ve Klinik Davranışı Epidemiyolog Danışman Doç. Dr. Mutlu

Detaylı

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Anahtar Gerçekler 2014 yılı, 18 yaş üzeri yetişkinlerde

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm / Program Üniversite Yıl. Görev Ünvanı Görev Yeri Yıl. VKV Amerikan Hastanesi Eylül 1998 - Şubat, 2000

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm / Program Üniversite Yıl. Görev Ünvanı Görev Yeri Yıl. VKV Amerikan Hastanesi Eylül 1998 - Şubat, 2000 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Ülkü ÖZDEMİR 2. Doğum Yeri ve Tarihi : Giresun 18.11.1976 3. Unvanı : Öğretim Görevlisi 4. Öğrenim Durumu : Derece Bölüm / Program Üniversite Yıl Y. Lisans Sağlık Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü

Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu Reform öncesi Türkiye de sağlıkta geri ödeme, 3 farklı sigorta sistemiyle

Detaylı

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu.

20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özel Bir Hastanede Diyabet Polikliniğine Başvuran Hastalarda İnsülin Direncini Etkileyen Faktörlerin Araştırılması 20-23 Mayıs 2009 da 45. Ulusal Diyabet Kongresi nde Poster olarak sunuldu. Özlem Serenli,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Okul Adı Bölüm Mezuniyet Yılı Bahçelievler Deneme

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Okul Adı Bölüm Mezuniyet Yılı Bahçelievler Deneme ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Kübra YILMAZ ŞENYÜZ Doğum Tarihi: 28/05/1987 Derece Okul Adı Bölüm Mezuniyet Yılı Lise Bahçelievler Deneme 2004 - Mezun Lisesi Lisans Akdeniz Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1. KİŞİSEL BİLGİLERİ Adı Soyadı : Bahar (VARDAR) İNKAYA Doğum Yeri ve Tarihi : Salihli/MANİSA, 16.03.1980 Ünvanı : Öğretim Görevlisi Adres : Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Türk Dili II TD 102 2. 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR?

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR? COCHRANE LİBRARY Klinik incelemelerin tam metinlerinin yer aldığı; The Cochrane Database of Systematic Reviews (Cochrane Reviews), Database of Abstracts of Reviews of Effects (DARE), The Cochrane Central

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İnsan-bilgisayar Etkileşimi BIL429 7 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli / Yüz

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları II BIL306 6 3+2 4 5

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları II BIL306 6 3+2 4 5 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Bilgisayar Ağları II BIL306 6 3+2 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Teknik İngilizce II EEE112 2 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Projenin Konusu, Amacı ve Anahtar Kelimeler Projemizin Konusu: Türkiye

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES234 4 2 0 0 4. Anlatım, Tartışma, Uygulama-Alıştırma, Proje Tasarımı/Yönetimi, Ödev

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES234 4 2 0 0 4. Anlatım, Tartışma, Uygulama-Alıştırma, Proje Tasarımı/Yönetimi, Ödev BESLENME ANTROPOLOJİSİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl BESLENME ANTROPOLOJİSİ Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

Prof. Dr. Ayşen Bulut

Prof. Dr. Ayşen Bulut ETİK KURULA BAŞVURU DOSYALARI, İLGİLİ FORMLAR VE KONTROL LİSTELERİ Prof. Dr. Ayşen Bulut İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurul Üyesi Araştırma Önerilerini Değerlendirme

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Koray Ömer Erdurak 1, Pınar Erbay Dündar 2, Beyhan Cengiz Özyurt 2, Eva Negri 3, Carlo La Vecchia 3, Ziya Tay 1 1 Manisa

Detaylı

24.09.2013. Mobilleşen Dünyada Sağlık Hizmetleri. Hedefler Mega Trendler Paydaşlar Zorluklar Neler Bekleyebiliriz

24.09.2013. Mobilleşen Dünyada Sağlık Hizmetleri. Hedefler Mega Trendler Paydaşlar Zorluklar Neler Bekleyebiliriz Mobilleşen Dünyada Sağlık Hizmetleri 1 Daha fazla kişiye hizmet ulaştırmak Hasta sonuçlarının iyileştirilmesi Sürdürülebilir maliyetler Dünyanın %90 ı mobil iletişim ağları tarafından kapsanıyor (2010)

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

(saat/hafta) (saat/hafta) Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar

(saat/hafta) (saat/hafta) Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar BİYOİSTATİSTİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Biyoistatistik SBF 118 6. Bahar 2 - - 3 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Yok Türkçe Seçmeli Dersin öğrenme ve öğretme Teorik Dersler teknikleri

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Teknik İngilizce II BIL122 2. 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri BIL121 Teknik İngilizce I Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Akademik Yazıma Giriş PSIR 182 2 3 + 0 3 3

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Akademik Yazıma Giriş PSIR 182 2 3 + 0 3 3 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Akademik Yazıma Giriş PSIR 182 2 3 + 0 3 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Bilgisayar Mühendisliğine Giriş BIL151 1. 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Veri Organizasyonu ve Yönetimi BIL303 5 3+0 3 5

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Veri Organizasyonu ve Yönetimi BIL303 5 3+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Veri Organizasyonu ve Yönetimi BIL303 5 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Yabancı Dilde Okuma ve Konuşma BIL221 3 4+0 4 4 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu

Detaylı

2012 ÜCRET ARTIġI ARAġTIRMASI RAPORU. Ocak, 2012

2012 ÜCRET ARTIġI ARAġTIRMASI RAPORU. Ocak, 2012 2012 ÜCRET ARTIġI ARAġTIRMASI RAPORU Ocak, 2012 ARAġTIRMA HAKKINDA 2012 Aralık ayında PERYÖN web sayfasında yer alan, Dernek üyeleri ve iletişim veri tabanında bulunan yaklaşık 25.000 kişiye iletilen on-line

Detaylı

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ Yük.Hemş.Vildan TANIL Yük.Hemş.Fatma COŞAR BAYKAL Uzm.Hemş.Münevver SARSILMAZ Öğr. Gör. Müjgan SOLAK KABATAŞ Prof. Dr. Meryem YAVUZ 1 HASTA

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Information på turkiska DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

Avrupa Birliği Araştırma ve Uygulama Merkezi PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ PDY EĞİTİCİLERİN EĞİTİMİ BAĞIMSIZ DEĞERLENDİRCİ EĞİTİMİ HİZMET TEKLİFİ

Avrupa Birliği Araştırma ve Uygulama Merkezi PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ PDY EĞİTİCİLERİN EĞİTİMİ BAĞIMSIZ DEĞERLENDİRCİ EĞİTİMİ HİZMET TEKLİFİ Avrupa Birliği Araştırma ve Uygulama Merkezi PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ PDY EĞİTİCİLERİN EĞİTİMİ BAĞIMSIZ DEĞERLENDİRCİ EĞİTİMİ HİZMET TEKLİFİ 2012, İzmir Bu teklif kurumların talep ve ihtiyaçlarına göre yeniden

Detaylı

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ön koşul kavramsal uzlaşı niçin planlama? toplumsal-ekonomikhukuksal gerekçe plan kapsam çerçevesi plan yapımında yetkiler planın ilkesel doğrultuları ve somut koşulları plan

Detaylı

Avrupa hastanelerinde

Avrupa hastanelerinde Avrupa hastanelerinde mesleki katılım Baş hekimler ve hemşireler için anket (PTE1) Baş hekimler ve hemşirelerin hastanede yönetici rolü oynadıkları düşünülmektedir. Aynı zamanda resmi yönetim rolleri de

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler

Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler Sağlık Yönetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Sağlık Hizmetlerinde Araştırma Ve İstatistiksel Yöntemler Prof. Dr. Ahmet Tevfik SUNTER 1 Sağlık

Detaylı

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Program Çıktıları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 2015 Program Çıktılarının telif hakları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi ne aittir. 2015 Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Yeditepe Üniversitesi

Detaylı