Böbrek Embriyolojisi DERMAN. Aslı Yaylalı. Derman Tıbbi Yayıncılık 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Böbrek Embriyolojisi DERMAN. Aslı Yaylalı. Derman Tıbbi Yayıncılık 1"

Transkript

1 Kitap Bölümü DERMAN Böbrek Embriyolojisi Aslı Yaylalı Embriyolojik ve anatomik olarak üriner sistem ve genital sistem; özellikle gelişimin erken döneminde birbiriyle çok yakın ilişkilidir. Tüm gelişim, posterior abdominal duvar boyunca ortak bir mezodermden olmaktadır. Başlangıçta iki sistem de kloakaya açılır [1]. Böbrekler kraniokaudal yönde gelişimini sürdürür. 3 tane böbrek sistemi karşımıza çıkmaktadır. Pronefroz Mezonefroz Metanefroz Pronefrozlar ve mezonefrozlar regrese olurken kalıcı böbrekleri metanefrozlar oluşturmaktadır. [1,2,3,4,5,6,7,8]. Pronefroz: Gelişimin dördüncü haftasının başında, embriyonun servikal bölgesinde nefrojenik kordun kranial kısımda bir miktar hücre topluluğu olarak karşımıza çıkarlar [1,5].Bu hücre topluluğuna nefrotom adı verilir. Bunlar devamında lümen kazanarak pronefrik tübülleri oluşturur [5]. Dördüncü haftanın sonunda dejenere olurlar ancak pronefrik kanalların bir kısmı kalır [2]. DOI: /DERMAN.3811 Received: Accepted: Published Online: Corresponding Author: Aslı Yaylalı, Tıbbi Histoloji Ve Embriyoloji, Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kahramanmaraş, Türkiye. GSM: Derman Tıbbi Yayıncılık 1

2 Şekil 1. Mezonefrozların görünümü. Mezonefroz: Dördüncü haftanın son dönemine doğru rudimenter olan pronefrozların kaudal kısmında üst torasik ve lumbar segmentlerin ara mezoderminden gelişir [1,2] [Şekil1]. Pronefrozların gerilemeye başlamasıyla oluşmaya başlar. Mezonefrik tübüllerin boyu uzar. Bükülerek S şeklinde ve medial uzantılarıyla kapiller yumak olan glomerülü oluşturur [1,5]. Glomerülün etrafında Bouman kapsülünü de meydana getirirler[1]. Mezonefrik tubüller mezonefrik kanala(wolff kanalı) bunlar da kloakaya açılır [4]. Daha sonraki dönemde de ürogenital sinuse açılırlar [5]. Kalıcı böbrekler oluşuncaya kadar, yaklaşık dört hafta kadar ara böbrekler olarak fonksiyon görürler [2]. Mezonefrozlar ilk trimestrin sonuna doğru dejenere olmaya başlarlar [4]. Fakat mezonefrik tübüller erkeklerde Derman Tıbbi Yayıncılık 2

3 testisin efferent kanalcıklarını oluştururlar. Bayanlarda bu yapı bir kısım kalıntıları bırakarak dejenere olmaktadır [1,2,3,4,5] [Şekil 1]. Metanefrozlar: Kalıcı böbreklerin erken dönemi olan metanefrozlar beşinci haftanın başında gelişmeye başlar [1,2,3,4]. Ortalama dört hafta sonra da fonksiyon görür hale gelirler [2,4]. İdrar amnion boşluğuna bırakılır ve amnion sıvısıyla karışır [2,6,7]. Kalıcı böbrekler genel olarak iki kaynaktan gelişirler: Metanefrik Divertikül (üreter tomurcuğu) Ara mezodermin metanefrik kısmı (metanefrik blastem) [2,4,5]. Bu iki bölge de mezodermal kökenlidir. Üreter tomurcuğu, mezonefrik kanalın kloakaya açılan kısmına yakın dışa doğru bir divertikül şeklindedir. Buradan üreter, renal pelvis, kaliksler ve toplayıcı tubüller gelişmektedir [1,2,4] Üreter tomurcuğu büyüyerek metanefrik blastem içine penetre olur. Metanefrik divertikülün ucu üretere dönüşür. Üst ucu renal pelvisi oluşturur [1,2,3]. Metanefrik dokuya penetre olmaları sırasında kalikslerin her biri de iki yeni tomurcuk meydana getirirler [1]. Bunların dallanması sonucu toplayıcı tübüller oluşur. Düz toplayıcı tübüller sürekli dallanarak ard arda gelen jenerasyonları oluştururlar [1,2] Bunların ilk dört tanesi gelişerek birleşir ve major kaliksleri oluştururlar. İkinci dörtlü birleşerek minör kaliksleri meydana getirir. Kalan jenerasyonlarda toplayıcı tübülleri oluşturur [2,4] Her bir toplayıcı tübülün sonu, metanefrik mezoderm içindeki mezodermal hücreleri uyararak küçük metanefrik vezikülleri meydana getirir. Bunlar da büyüyererk renal(metanefrik) tubülleri oluşturur [2,4,5]. Bu metanefrik veziküller nefronların kökenidir [2,5]. Gelişen toplayıcı tubüllerin distal ucu metonefrik bir kep ile örtülüdür. Sonraki dönemde bundan S şeklinde küçük tubüller oluşur. Proksimal uçta glomerül gelişir. Renal korpuskül (glomerül ve kapsülü) ile Derman Tıbbi Yayıncılık 3

4 proksimal ve distal tubül, henle kulpu bir nefronu oluşturur [1,2,3,4] Her distal tubülden biri kavis oluşturan bir toplayıcı tubül ile bağlantı kurar ve tubüller böylelikle birleşir [2]. Üreter tomurcuğunun dallanması, metanefrik mezodermden gelen uyarıcı sinyale bağlıdır. Nefronların değişimi de toplayıcı tubüllerden gelen uyarıcıya bağlıdır [4]. Nefronlar doğuma kadar oluşmaya devam ederler [1]. Fötal böbrekler lobludurlar. Bu lobulasyon genelde nefronların büyüyüp çoğaldığı infant döneminde kaybolur. Yeni doğanda yaklaşık iki milyon nefron vardır. Prematüreler hariç termde nefron oluşumu tamamlanır. Glomerüler filtrasyon fötal hayatın 9. haftasında başlamış olsa dahi böbreklerin tam anlamıyla fonksiyon görmesi ve filtrasyonunun artması doğumdan sonra gerçekleşir [1,2,3,4,5] [Şekil 2,3]. Şekil 2. Üreterik tomurcuk Şekil 3. Fötal böbrek şekli. Derman Tıbbi Yayıncılık 4

5 Böbrek Gelişiminin Moleküler Yönü Böbrek gelişiminde epitelle mezenşimal doku arasındaki bir takım faktörlerin etkileşimi ile olmaktadır. Bu etkileşim üreter tomurcuğu ile metanefrik blastem mezenşimi arasında olmaktadır [1].Ara mezodermin mezenkimal hücreleri metanefrojenik divertikulumun etrafındaki metanefrojenik blastemi şekillendirmek için yoğunlaşmıştır [3]. Mezenşimden salgılanan ve transkripsiyon faktörü olan WT1 bu şekillendirme ve üreter tomurcuğunun oluşumu için önemlidir [1]. Mezonefrik kanaldan gelişen üreterik tomurcuk metanefrojenik blastemdeki farklılaşmamış mezenşim tarafından salgılanan GDNF (Glial kökenli nörotrofik faktör) ve HGF (hepatosit büyüme faktörü) ye yanıt olarak oluşur [3]. Bu etkileşimi GDNF için tirozin kinaz reseptörlerinden RET ve HGF için MET desteklemektedir. Üreter tomurcukları da mezenşimal dokuyu FGF-2 (fibroblast büyüme faktörü-2) ve BMP-7 (kemik morfojenik proteini-7) aracılığıyla uyarır [1]. Üreterik epitelde bulunan su sızdırmazlığı sağlayan üroplakinin proteinleri üreterik epitelin şekillenmesine neden olur. Metanefrik kanal sistemi olmadan tubüller şekillenmez. Tubül gelişiminin ayrıca metanefrik mezenşimden salgılanan ard arda indükleyici bir sinyal olan WNT-4 ve PAX-2 ye ihtiyacı vardır [3]. PAX-2 mezenşimi tubül oluşumuna hazırlamak amacıyla yoğunlaşırken, WNT-4 de yoğunlaşan mezenşimal dokunun epitelize olup tubülleri oluşturmasını sağlar [1,3]. Epitelyal bazal laminada; fibronektin, kollajen tip I ve tip III ün yerini laminin ve tip IV kollajen alır. Mezenşimal dokunun yoğunlaşarak epitele dönüşmesi için önemli olan hücre yapıştırıcı moleküllerden sindekan ve E- Cadherin de sentezlenir [1]. Böbreklerin pozisyon değişiklikleri ve kanlanmasındaki değişiklikler Gelişimlerinin başlangıcında pelvisde sakrumun ventralinde yer alan böbrekler, ilerleyen dönemde abdomenin üst kısımlarına doğru yer değiştirirler. [1,2,3,4,5]. Pelvisdeyken birbirlerine yakın olarak dururken, karın Derman Tıbbi Yayıncılık 5

6 boşluğu büyüdükçe böbrekler yavaş yavaş yayılarak birbirlerinden uzaklaşırlar [2]. Böbrek yükselirken yaklaşık 90 derece medial yönde döner [4]. Böbreklerin bu yer değiştirmesi böbreklere doğru büyüyen embriyonun kaudal vücut kısmından kaynaklanmaktadır. Başlangıçta böbrek hilusu ventrale bakmaktadır Dokuzuncu haftada böbrekler son halini aldıklarında suprarenal bezlerle temas ederler ve retroperitoneal yerleşimlidirler [2,3,4,5]. Pelvis içindeyken arteriyel kan dolaşımını yakınındaki damarlardan alırlar [1]. Başlangıçta renal arterler ana iliak arterlerin dallarıdır [4]. Daha sonra böbreklerin kanlanması, aortanın distal dallarından olmaktadır [2]. Yukarı doğru yer değiştirdikçe aortun yeni dallarından kan alırlar. Kaudaldeki damarlar involüsyona uğrayıp kaybolurlar. Dokuzuncu haftada son yerlerine ulaştıklarında kalıcı böbrek arterleri abdominal aortanın dallarıdır. Sağ renal arter, soldakinden daha uzundur ve daha yukarıdadır [1,2]. Kaynaklar 1. Sadler T.W. Langman s Medical Embryology. Twelfth edition,lippincott Williams& Wilkins, Urogenital System: Moore Keith L., Persaud T.V.N. Klinik Yönleriyle İnsan Embriyolojisi. Editör: Dalçık H., Yıldırım M. Nobel tıp Kitabevi, Ürogenital Sistem: Carlson BM. Human Embryology and Developmental Biology. Fifth edition, Elsevier saunders, Urogenital System: Moore Keith L., Persaud T.V.N, Torchia Mark G., Before We are born Essentials of Embryology and Birth Defects. Ninth Edition, Elsevier, 2015: Urogenital System: Şeftalioğlu A. Medikal Embriyoloji. 3. baskı, Tıp&Teknik yayın,1998: Ürogenital Sistem Gelişimi: Schoenwolf G.C, Bleyl SB, Brauer PR. Larsen s Human Embryology. Forth edition, Elsevier, 2009 Development of the urogenital system: Dudek RW. Embryology. Fifth edition, Lipincott, Williams&Wilkins, 2011,Urinary System: Chapters 20 Urinary system. Derman Tıbbi Yayıncılık 6

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel Kas Dokusunun Gelişimi Doç.Dr. E.Elif Güzel Kasların çoğunluğu mezodermden gelişir paraksiyal mezoderm lateral mezodermin somatik ve splanknik tabakaları neural krest hücreleri Paraksiyal mezoderm İskelet

Detaylı

1.3. Kas-iskelet sistemi gelişimini açıklar.

1.3. Kas-iskelet sistemi gelişimini açıklar. DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Kodu ve Adı Bölüm / Program Dersin Dili Dersin Türü Dersi Verenler Dersin Yardımcıları Dersle İlgili Görüşme Saatleri TF20503 - Histoloji ve Embriyoloji Tıp Fakültesi Türkçe

Detaylı

ÜROGENİTAL SİSTEM GELİŞİMİ PROF.DR.İSMAİL SEÇKİN

ÜROGENİTAL SİSTEM GELİŞİMİ PROF.DR.İSMAİL SEÇKİN ÜROGENİTAL SİSTEM GELİŞİMİ PROF.DR.İSMAİL SEÇKİN Ürogenital sistem fonksiyonel olarak farklı olan üriner sistem ve genital sisteme bölünebilir. Her ikisi de embriyonu dorsal duvarının bütün uzunluğu boyunva

Detaylı

DOĞUMSAL BÖBREK ANOMALİLERİ İNT. DR. SİNEM İLHAN

DOĞUMSAL BÖBREK ANOMALİLERİ İNT. DR. SİNEM İLHAN DOĞUMSAL BÖBREK ANOMALİLERİ İNT. DR. SİNEM İLHAN ÜRİNER SİSTEM EMBRİYOLOJİSİ 5. haftada metanefrik divertikül oluşur metanefrik blastem ile birleşir Nefrogenezis başlar. 6-9. hafta: lobule böbrek anteriordan

Detaylı

MEZODERMDEN MEYDANA GELENLER

MEZODERMDEN MEYDANA GELENLER MEZODERMDEN MEYDANA GELENLER ÜROGENİTAL SİSTEMİN GELİŞMESİ İntermedier mezodermin ürogenital plak adı verilen bölgesinden meydana gelir.( Sidik kesesi ve üretra epiteli hariç ) Önce üriner sistem sonra

Detaylı

Doku ve Organ Sistemlerinin Gelişmesi 3-8. Ha:alar

Doku ve Organ Sistemlerinin Gelişmesi 3-8. Ha:alar Dönem 1-Sunum 3/ 2016 Doku ve Organ Sistemlerinin Gelişmesi 3-8. Ha:alar Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD www.alpcan.com Yaşamın Üçüncü Ha:ası İki tabakalı embriyon

Detaylı

Omurgalılarda Boşaltım Organı (Böbrekler) Pronefroz böbrek tipi balıkların ve kurbağaların embriyo devrelerinde görülür.

Omurgalılarda Boşaltım Organı (Böbrekler) Pronefroz böbrek tipi balıkların ve kurbağaların embriyo devrelerinde görülür. Omurgalılarda Boşaltım Organı (Böbrekler) Omurgalıların boşaltım organları böbreklerdir. Ancak omurgalılarda pronefroz, mezonefroz ve metanefroz olmak üzere üç tip böbreğe rastlanır. Pronefroz böbrek tipi

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ

DERS TANITIM BİLGİLERİ DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Kodu ve Adı Bölüm / Program Dersin Dili Dersin Türü Dersi Verenler Dersin Yardımcıları Dersle İlgili Görüşme Saatleri Dersin Amacı Öğrenme Çıktıları ve Alt Beceriler TF20501

Detaylı

SİNDİRİM SİSTEMİNİN GELİŞİMİ. Prof.Dr. Murat AKKUŞ

SİNDİRİM SİSTEMİNİN GELİŞİMİ. Prof.Dr. Murat AKKUŞ SİNDİRİM SİSTEMİNİN GELİŞİMİ Prof.Dr. Murat AKKUŞ 4.haftadan itibaren kıvrılmaya başlayan embriyonun, bu kıvrılmasının sonuçlarından birisi de primitif barsak oluluşumudur. Primitif barsak kraniyalde orofaringeal

Detaylı

İmplantasyon-Desidualizasyon Erken Embriyogenez (2-3. haftalar)

İmplantasyon-Desidualizasyon Erken Embriyogenez (2-3. haftalar) Dönem I-Sunum-3, 2010 İmplantasyon-Desidualizasyon Erken Embriyogenez (2-3. haftalar) Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD Yaşamın İkinci Haftası İmplantasyon (6.

Detaylı

SİNDİRİM VE ÜRİNER SİSTEMLERİNİN GELİŞİMİ

SİNDİRİM VE ÜRİNER SİSTEMLERİNİN GELİŞİMİ ünite 14 SİNDİRİM VE ÜRİNER SİSTEMLERİNİN GELİŞİMİ Prof. Dr. Süleyman Kaplan 14.1. SİNDİRİM SİSTEMİNİN GELİŞİMİ Dördüncü haftanın başında barsak taslağının kraniyal (baş tarafındaki) ucunu orafarengial

Detaylı

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ WISTAR ALBINO SIÇANLARDA STREPTOZOTOCIN İLE OLUŞTURULAN DİYABETİK NEFROPATİNİN TEDAVİSİNDE MELATONİN, QUERCETIN VE RESVERATROL ÜN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI UZMANLIK

Detaylı

Dr.Murat Tosun. (www.murattosun.com)

Dr.Murat Tosun. (www.murattosun.com) Dr.Murat Tosun (www.murattosun.com) Baş bölgesi mezenşiminin gelişiminde embriyoya ait 4 tabakanın katkısı vardır Paraksial mezoderm Lateral plak mezoderm Nöral krest Nöroektoderm (ektodermal plakodlar)

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ

DERS TANITIM BİLGİLERİ DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Kodu ve Adı Bölüm / Program Dersin Dili Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin Yardımcıları Dersle İlgili Görüşme Saatleri Dersin Amacı Öğrenme Çıktıları ve

Detaylı

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ DÖNEM II. DERS KURULU 0 Şubat Nisan 0 Dekan : Dönem II Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Yrd.Doç.Dr. Yrd.Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DERS VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ 0 (x) -

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM 1-BÖBREK(2) 2-ÜRETER(2) 3-İDRAR KESESİ 4-ÜRETHRA

ÜRİNER SİSTEM 1-BÖBREK(2) 2-ÜRETER(2) 3-İDRAR KESESİ 4-ÜRETHRA ÜRİNER SİSTEM 1-BÖBREK(2) 2-ÜRETER(2) 3-İDRAR KESESİ 4-ÜRETHRA ÜRİN Üre Ürik asit Kreatinin Belirli yabancı maddeler ve onların parçalanma ürünleri Elektrolitler Su(Değişik miktarda) BÖBREĞİN ÖNEMLİ Ürin

Detaylı

Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Boşaltım Sistemi Fizyolojisi 1 Boşaltım sistemi (üriner sistem) Homeostasise katılan en önemli organ sistemlerinden biridir. Vücut sıvılarının hacim ve içeriğinin kontrolü Kan basıncının düzenlemmesi ph

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM HİSTOLOJİSİ. Prof.Dr.Yusuf NERGİZ

ÜRİNER SİSTEM HİSTOLOJİSİ. Prof.Dr.Yusuf NERGİZ ÜRİNER SİSTEM HİSTOLOJİSİ Prof.Dr.Yusuf NERGİZ SUNUM PLANI Üriner sistem hakkında genel bilgi Böbrek kan dolaşımı Böbrek histofizyolojisi Böbreklerin morfolojik yapısı (Kapsula,korteks,medulla nefron ve

Detaylı

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı korunması gerekir.

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3

ADIM ADIM YGS LYS Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3 ADIM ADIM YGS LYS 184. Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3 2) Geri Emilim (Reabsorpsiyon) Bowman kapsülüne gelen süzüntü geri emilim olmadan dışarı atılsaydı zararlı maddelerle birlikte yararlı maddelerde kaybedilirdi.

Detaylı

Embriyogenez (4-8 haftalar)

Embriyogenez (4-8 haftalar) Dönem I-Sunum-4, 2010 Embriyogenez (4-8 haftalar) Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD Yaşamı sürdürmenin iki yolu vardır; Birincisi, hiçbir şey mucize değilmiş

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS DEKAN T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2012-2013 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. DERS (ENDOKRİN ve ÜROGENİTAL SİSTEM) KURULU (11 MART 2013 18 NİSAN 2013) BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

T.C AFYON KOCATEPE ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ

T.C AFYON KOCATEPE ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ T.C AFYON KOCATEPE ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ RATLARDA DOKSORUBĐSĐNĐN BÖBREKTEKĐ HASARINA KARŞI QUERSETĐNĐN KORUYUCU ETKĐSĐNĐN IŞIK MĐKROSKOPĐK DÜZEYDE ĐNCELENMESĐ Zeliha YAŞAR HĐSTOLOJĐ ve

Detaylı

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ VE GÖBEK KORDONU Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı

Detaylı

Akciğerin Embryolojisi Akif Turna

Akciğerin Embryolojisi Akif Turna Akciğerin Embryolojisi Akif Turna Neden Embryoloji? Neden Embryoloji? Organların gelişimini (organogenesis) anlamak Neden Embryoloji? Organların gelişimini (organogenesis) anlamak Fonksiyonlarını daha

Detaylı

TC HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI

TC HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI TC HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI ÜRİNER SİSTEMİN KONJENİTAL ANOMALİSİ (USKA) OLAN ÇOCUKLARIN KLİNİK SEYİRLERİ VE BU HASTALARDA SON DURUM HAKKINDA FİKİR

Detaylı

ANTENATAL HİDRONEFROZ TANILI BEBEKLERİN İZLEMİ. Dr. Filiz GÖKASLAN ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI UZMANLIK TEZİ

ANTENATAL HİDRONEFROZ TANILI BEBEKLERİN İZLEMİ. Dr. Filiz GÖKASLAN ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI UZMANLIK TEZİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ANTENATAL HİDRONEFROZ TANILI BEBEKLERİN İZLEMİ Dr. Filiz GÖKASLAN ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI UZMANLIK TEZİ DANIŞMAN Prof. Dr. Fatoş

Detaylı

Böbreklerin İşlevi. D Si C Dr. Sinan Canan Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

Böbreklerin İşlevi. D Si C Dr. Sinan Canan Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Boşaltım Fizyolojisi Böbreklerin İşlevi D Si C Dr. Sinan Canan Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. scanan@baskent.edu.tr Böbrek İşlevi: Genel Bakış ş İdrar oluşumunun merkezi Homeostatik

Detaylı

BÖBREK FONKSİYON TESTLERİ I. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006

BÖBREK FONKSİYON TESTLERİ I. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006 BÖBREK FONKSİYON TESTLERİ I Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006 1 Böbreklerin işlevleri (fonksiyonları) Düzenleyici işlevler Endokrin işlevler Metabolik işlevler Ekskretuvar işlevler 2 Böbreklerin

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ Metabolizma (yapım- yıkım olaylarıdır) sonucu hücrelerde ortaya çıkan zararlı artık maddelerin dışarı atılması olayına boşaltım denir. Boşaltım sistemleri canlılardaki yararsız ve zararlı

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II BOŞALTIM, ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLER

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II BOŞALTIM, ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLER T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II BOŞALTIM, ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLER I V. D E R S K U R U L U (06 ŞUBAT 2017 17 MART 2017) DERS PROGRAMI

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde

Detaylı

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalp kası beyinden sonra en fazla kana gereksinim duyan organdır. Kalp kendini besleyen kanı aortadan ayrılan arterlerden alır. Bu arterlere koroner

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERS TANITIM FORMU Dersin Kodu / Adı : 101210 BİYOİSTATİSTİK Bölüm / Anabilim Dalı : HİSTOLOJİ-EMBRİYOLOJİ (TIP) Öğretim Dili : Türkçe Yarıyılı :

Detaylı

DÖNEM 1 4. DERS KURULU 1. İSİM 1) TANIMI

DÖNEM 1 4. DERS KURULU 1. İSİM 1) TANIMI DÖNEM 1 4. DERS KURULU 1. İSİM Histoloji ve Embriyoloji 1) TANIMI : Genel Embriyoloji nin konularını kapsar. Bu derste embriyoloji, embriyolojinin tarihçesi, embriyolojide tanımlar, gametogenezis, insan

Detaylı

Canlılarda Boşaltım ve Boşaltım Sistemleri

Canlılarda Boşaltım ve Boşaltım Sistemleri Canlılarda Boşaltım ve Boşaltım Sistemleri Yazarlar Doç.Dr. A.Yavuz KILIÇ Yrd.Doç.Dr. Mustafa TANATMIŞ ÜNİTE 9 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; boşaltım olayının anlamını, boşaltım ürünlerini, vücudun

Detaylı

II.Hayvansal Dokular. b.bez Epiteli 1.Tek hücreli bez- Goblet hücresi 2.Çok hücreli kanallı bez 3.Çok hücreli kanalsız bez

II.Hayvansal Dokular. b.bez Epiteli 1.Tek hücreli bez- Goblet hücresi 2.Çok hücreli kanallı bez 3.Çok hücreli kanalsız bez II.Hayvansal Dokular Hayvanların embriyonik gelişimi sırasında Ektoderm, Mezoderm ve Endoderm denilen 3 farklı gelişme tabakası (=germ tabakası) bulunur. Bütün hayvansal dokular bu yapılardan ve bu yapıların

Detaylı

İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez

İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez İmplantasyon İkinci Haftada Embriyogenez Üçüncü Haftada Embriyogenez Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji ABD Yaşamın İkinci Haftası İmplantasyon Trofoblast invazyonu

Detaylı

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Düz Kas Mesane Uterus İnce bağırsak Düz Kas İşlevleri İstemsiz kasılma Bazı düz kas hücreleri kollajen, elastin, glikozaminoglikan,

Detaylı

KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN GELİŞİMİ. Prof Dr. Murat AKKUŞ

KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN GELİŞİMİ. Prof Dr. Murat AKKUŞ KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN GELİŞİMİ Prof Dr. Murat AKKUŞ KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN GELİŞİMİ Gelişiminin ilk aşamalarında besin ihtiyacını diffüzyonla karşılayabilen embriyo, kısa zamanda hızla büyümesi nedeniyle

Detaylı

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER Boşaltım Sistemi İNSANLARDA BOŞALTIMIN AMACI NEDİR? VÜCUDUMUZDAN HANGİ ATIK MADDELER UZAKLAŞTIRILIR? İDRAR SU TUZ KARBONDİOKSİT BESİN ATIKLARI ÜRE ATIK MADDELERİ VÜCUDUMUZDAN HANGİ

Detaylı

TRANSFORMİNG BÜYÜME FAKTÖRÜNÜN GELİŞEN EMBRİYONİK ÜRETER ÜZERİNE ETKİSİ: FARELERDE İN-VİTRO MEGAÜRETER MODELİ

TRANSFORMİNG BÜYÜME FAKTÖRÜNÜN GELİŞEN EMBRİYONİK ÜRETER ÜZERİNE ETKİSİ: FARELERDE İN-VİTRO MEGAÜRETER MODELİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TRANSFORMİNG BÜYÜME FAKTÖRÜNÜN GELİŞEN EMBRİYONİK ÜRETER ÜZERİNE ETKİSİ: FARELERDE İN-VİTRO MEGAÜRETER MODELİ Dr. Erdem ÖZTÜRK ÜROLOJİ ANABİLİM DALI

Detaylı

Çapraz Ektopik Böbrek

Çapraz Ektopik Böbrek Kitap ölümü DERMAN Çapraz Ektopik öbrek Arif Demirbaş, erkan Reşorlu TANIM İlk olarak 1964 yılında Pamarolus tarafından tanımlanan çapraz ektopik böbrek (ÇE) anomalisi, böbreğin kendi üreterinin mesaneye

Detaylı

GENİTAL SİSTEM EMBRİYOLOJİSİ

GENİTAL SİSTEM EMBRİYOLOJİSİ GENİTAL SİSTEM EMBRİYOLOJİSİ Prof. Dr. Bülent AHISHALI İstanbul Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalı Primordial germ hücreleri 2. haftada epiblastta oluşur 3. haftada yolk kesesi duvarına

Detaylı

b. Amaç: Histoloji ders içeriği ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır.

b. Amaç: Histoloji ders içeriği ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır. HİSTOLOJİ-EMBRİYOLOJİ I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: Histolojiye girişin öğretilmesi. b. Amaç: Histoloji ders içeriği ile ilgili genel bilgi c. Öğrenim Hedefleri: Histolojiyi tanımlama, kullanılan ölçü birimleri,

Detaylı

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. DERS (ÜRO-GENİTAL ve ENDOKRİN SİSTEM) KURULU (10 MART 2014 25 NİSAN 2014) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II

Detaylı

4. Haftada embriyo. Dışarıdan bakıldığında C harfi şeklindedir. Kalp bölgesi ventralde büyük bir şişkinlik gözlenir.

4. Haftada embriyo. Dışarıdan bakıldığında C harfi şeklindedir. Kalp bölgesi ventralde büyük bir şişkinlik gözlenir. 4. Haftada embriyo 2-3.5 mm uzunluktadır. 4-12 somitli dönemdir Dışarıdan bakıldığında C harfi şeklindedir. Kalp bölgesi ventralde büyük bir şişkinlik gözlenir. Otik çukur, lens plakodu, kol ve bacak tomurcukları

Detaylı

a. Segmentasyon Gelişimin başlangıcında hızlı ve birbirini takip eden mitoz bölünmeler gerçekleşir. Bu bölünmelere segmentasyon denir.

a. Segmentasyon Gelişimin başlangıcında hızlı ve birbirini takip eden mitoz bölünmeler gerçekleşir. Bu bölünmelere segmentasyon denir. BÜYÜME VE GELİŞME Zigot ile başlayıp yeni bir birey oluşması ile sonlanan olayların tamamına gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, segmentasyon (bölünme), gastrula (hücre göçü),farklılaşma ve organogenez

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem I. 5. Ders Kurulu HAREKET SİSTEMİ-II Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Ders Kurulu Başkanı: Prof. Dr. Hakkı Engin AKSULU Prof.. Yrd. Doç. Dr. Özlem

Detaylı

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi ÜNİTE 8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Nefronların yapısını ve idrar oluşumunu, Glomerul filtrasyon hızı ve klirens kavramını, Jukstaglomeruler aparatus ve renin-anjiotensin

Detaylı

Baş, Boyun ve Yüzün Gelişimi. Prof.Dr.Murat AKKUŞ

Baş, Boyun ve Yüzün Gelişimi. Prof.Dr.Murat AKKUŞ Baş, Boyun ve Yüzün Gelişimi Prof.Dr.Murat AKKUŞ Sunum Planı Farengeal Arkuslar Farengeal Cepler Farengeal Yarıklar Farengeal (membran) Zarlar Yüz gelişimi Farengeyal kompleks Farengeyal kompleks,farengeyal

Detaylı

EXTRAEMBRİYONAL KESELER

EXTRAEMBRİYONAL KESELER EXTRAEMBRİYONAL KESELER Embriyo yapraklarındaki değişimlerle extraembriyonal keseler şekillenir. 1. Amnion kesesi 2. Vitellus kesesi 3. Allantois kesesi 4. Chorion kesesi Amnion ve chorion kesesinin

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II I V. D E R S K U R U L U (09 ŞUBAT 2015 20 MART 2015)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II I V. D E R S K U R U L U (09 ŞUBAT 2015 20 MART 2015) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II BOŞALTIM, ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLER I V. D E R S K U R U L U (09 ŞUBAT 2015 20 MART

Detaylı

RENAL HÜCRELİ KARSİNOMLARDA CLAUDIN EKSPRESYONUNUN TANISAL VE PROGNOSTİK ÖNEMİ

RENAL HÜCRELİ KARSİNOMLARDA CLAUDIN EKSPRESYONUNUN TANISAL VE PROGNOSTİK ÖNEMİ T.C ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ PATOLOJİ ANABİLİM DALI RENAL HÜCRELİ KARSİNOMLARDA CLAUDIN EKSPRESYONUNUN TANISAL VE PROGNOSTİK ÖNEMİ Dr. Bermal BİÇEN HASBAY UZMANLIK TEZİ TEZ DANIŞMANI Doç.

Detaylı

ER Golgi Lizozom Yönünde Vezikül Trafiği

ER Golgi Lizozom Yönünde Vezikül Trafiği ER Golgi Lizozom Yönünde Vezikül Trafiği Salgılama (Sekresyon) Hücrenin üretip dışarı vermek üzere organize olduğu işlemlerin tümü. Protein, lipid, KH ve bileşik moleküller salgılanır. Aktif bir işlem

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ

BOŞALTIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ BOŞALTIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ Lüzumsuz ve zararlı maddelerin canlı organizmadan atılması işlemine boşaltım denir. *Boşaltım sisteminin görevi ise vücudun su ve tuz dengesini korumaktır. *Diğer önemli görevlerinden

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz AYDIN

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz AYDIN İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Prof. Dr. Filiz AYDIN Tüm çok hücreli organizmaların kökeninde döllenmiş bir yumurta hücresi- zigot- vardır. Embriyonal gelişimin tüm ayrıntıları zigottaki DNA

Detaylı

HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI. Doç. Dr. Meltem KURUŞ Yrd.Doç. Dr. Aslı ÇETİN

HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI. Doç. Dr. Meltem KURUŞ Yrd.Doç. Dr. Aslı ÇETİN HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI Program Yürütücüsü Programın Kadrolu Öğretim Üyeleri : Prof. Dr. Nigar VARDI : Doç. Dr. Mehmet GÜL Doç. Dr. Meltem KURUŞ Yrd.Doç. Dr. Aslı ÇETİN Programa Kabul İçin

Detaylı

2. SINIF 4. DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER)

2. SINIF 4. DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER) SINIF DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER) 05 ŞUBAT 06 NİSAN 2018 Sınıf Koordinatörü : Doç.Dr. Tolga ERTEKİN Sınıf Koordinatör Yardımcısı : Yrd.Doç.Dr. Evrim Suna ARIKAN TERZİ Sınıf Koordinatör Yardımcısı

Detaylı

MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Döllenmiş yumurta hücresinden birinci meridyonal bölünme ile iki kardeş hücre meydana gelir. Bunlar eşit büyüklüktedirler.

Detaylı

2. SINIF 4. DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER)

2. SINIF 4. DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER) SINIF DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER) 06 ŞUBAT 07 NİSAN 2017 Sınıf Koordinatörü : Prof.Dr.Murat TOSUN Sınıf Koordinatör Yardımcısı : Yrd.Doç.Dr.Serhat KORKMAZ Ders Kurulu Sorumlusu : Prof.Dr.Murat TOSUN

Detaylı

2.GENEL BİLGİLERİ 2.1. VEZİKOÜRETERAL REFLÜ

2.GENEL BİLGİLERİ 2.1. VEZİKOÜRETERAL REFLÜ 1. GİRİŞ ve AMAÇ Vezikoüreteral reflü (VUR), idrar yolu enfeksiyonu (İYE) geçiren hastalarda görülen en sık ürolojik anomalidir. VUR, idrarın mesaneden üst üriner sisteme geri akışı olarak tanımlanmaktadır

Detaylı

2. SINIF 4. DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER)

2. SINIF 4. DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER) SINIF DERS KURULU (NÖROLOJİK BİLİMLER) 06 ŞUBAT 07 NİSAN 2017 Sınıf Koordinatörü : Prof.Dr.Murat TOSUN Sınıf Koordinatör Yardımcısı : Yrd.Doç.Dr.Serhat KORKMAZ Ders Kurulu Sorumlusu : Prof.Dr.Murat TOSUN

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMLERİ boşaltım nefridyum homeostasis 1. 2. 3. Artık ürünlerin vücut sıvılarından uzaklaştırılması böbreğin önemli işlerinden

BOŞALTIM SİSTEMLERİ boşaltım nefridyum homeostasis 1. 2. 3. Artık ürünlerin vücut sıvılarından uzaklaştırılması böbreğin önemli işlerinden BOŞALTIM SİSTEMLERİ Solunum ve sindirim olayları ile aktif hücresel metabolizma sonucunda meydana gelen artık ürünlerin organizmadan dışarı atılması olayına boşaltım denir. Omurgasız ve omurgalı hayvanlarda

Detaylı

Glomerül Zedelenmesi -İmmunolojik Mekanizmalar-

Glomerül Zedelenmesi -İmmunolojik Mekanizmalar- Glomerül Zedelenmesi -İmmunolojik Mekanizmalar- Dr. Lale Sever 9. Ulusal Çocuk Nefroloji Kongresi, 24-27 Kasım 2016 - Antalya Glomerülonefritlerin pek çoğunda (patogenez çok iyi bilinmemekle birlikte)

Detaylı

ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE

ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ VE FIRAT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ANATOMİ ANABİLİM DALI ORTAK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Program Yürütücüsü : Prof. Dr. Davut

Detaylı

VEZİKOÜRETERAL REFLÜ TANISINDA FLOROSKOPİK VOİDİNG SİSTOÜRETROGRAFİ İLE VOİDİNG ÜROSONOGRAFİ NİN KARŞILAŞTIRILMASI

VEZİKOÜRETERAL REFLÜ TANISINDA FLOROSKOPİK VOİDİNG SİSTOÜRETROGRAFİ İLE VOİDİNG ÜROSONOGRAFİ NİN KARŞILAŞTIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İstanbul Bakırköy Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Kliniği VEZİKOÜRETERAL REFLÜ TANISINDA FLOROSKOPİK VOİDİNG SİSTOÜRETROGRAFİ İLE VOİDİNG ÜROSONOGRAFİ

Detaylı

KOMİTEYE KATILAN ANABİLİM DALLARI VE ÖĞRETİM ÜYELERİ

KOMİTEYE KATILAN ANABİLİM DALLARI VE ÖĞRETİM ÜYELERİ OKAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017 2018 AKADEMİK YILI FAZ II KOMİTE III ENDOKRİN & ÜROGENİTAL SİSTEM KOMİTESİ (TIP 202) 5 HAFTALIK PROGRAM (22.01.2018 23.02.2018) KOMİTE III KOD DİSİPLİN TEORİK PRATİK

Detaylı

ÇOCUK HASTALARDA ÜRĐNER SĐSTEMĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐNDE MR ÜROGRAFĐ. Dr. Rabia Mihriban (GÜNER) KILINÇ RADYOLOJĐ ANABĐLĐM DALI TIPTA UZMANLIK TEZĐ

ÇOCUK HASTALARDA ÜRĐNER SĐSTEMĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐNDE MR ÜROGRAFĐ. Dr. Rabia Mihriban (GÜNER) KILINÇ RADYOLOJĐ ANABĐLĐM DALI TIPTA UZMANLIK TEZĐ TÜRKĐYE CUMHURĐYETĐ ANKARA ÜNĐVERSĐTESĐ TIP FAKÜLTESĐ ÇOCUK HASTALARDA ÜRĐNER SĐSTEMĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐNDE MR ÜROGRAFĐ Dr. Rabia Mihriban (GÜNER) KILINÇ RADYOLOJĐ ANABĐLĐM DALI TIPTA UZMANLIK TEZĐ DANIŞMAN

Detaylı

DİŞİ ÜREME ORGANLARI

DİŞİ ÜREME ORGANLARI DİŞİ ÜREME ORGANLARI Dişi üreme organları dişi gamet hücresi ovumu (yumurtayı) üreten ovaryumlar ile ovumun döllendiği, döllenme sonrasında gebeliğin şekillendiği ve gelişen yavrunun dışarı çıkarıldığı

Detaylı

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI (Fertilizasyon, Segmentasyon, İmplantasyon ve Bilaminar disk) PROF. DR. İSMAİL SEÇKİN FERTİLİZASYON A ) Germ hücrelerinin fertilizasyon bölgesine taşınması Oositin ampullaya

Detaylı

Gelişimin 3.Haftası. Prof.Dr.Murat AKKUŞ

Gelişimin 3.Haftası. Prof.Dr.Murat AKKUŞ Gelişimin 3.Haftası Prof.Dr.Murat AKKUŞ Gelişimin üçüncü haftasında Primitif çizgi, Notokord, Üç germ yaprağı, gelişir. gastrulasyon İkinci haftanın sonuna gelindiğinde embriyo iki tabaka (epiblast ve

Detaylı

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri

DOKU. Dicle Aras. Doku ve doku türleri DOKU Dicle Aras Doku ve doku türleri Doku Bazı özel görevler üstlenmiş hücre topluluklarıdır. Bir doku aynı yönde özelleşmiş hücre ve hücreler arası maddelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. İntrauterin

Detaylı

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ Kan, kalp, dolaşım ve solunum sistemine ait normal yapı ve fonksiyonların öğrenilmesi 1. Kanın bileşenlerini, fiziksel ve fonksiyonel özelliklerini sayar, plazmanın

Detaylı

Timus; ön mediyastende yerleşir, genellikle sağ ve sol lob olmak üzere iki lobdan

Timus; ön mediyastende yerleşir, genellikle sağ ve sol lob olmak üzere iki lobdan Mediyasten Hastalıkları ve Cerrahisi Editör: Prof. Dr. Akın Eraslan BALCI BÖLÜM 3 BÖLÜM 3 Timus Anatomisi 15 Timus Anatomisi Bekir Elma Timus; ön mediyastende yerleşir, genellikle sağ ve sol lob olmak

Detaylı

İDRARDA SİLENDİR NEDİR, NEYİ GÖSTERİR?

İDRARDA SİLENDİR NEDİR, NEYİ GÖSTERİR? İDRARDA SİLENDİR NEDİR, NEYİ GÖSTERİR? Silendirler böbrek tübüllerinde (DTC=Distal toplayıcı kanallar) oluşan, silindirik puro şekilli oluşumlardır. Bütün silendirler bir böbrek mukoproteini olan Tamm-

Detaylı

PEDİATRİK HASTALARDA PERKÜTAN ÜRİNER GİRİŞİMLER

PEDİATRİK HASTALARDA PERKÜTAN ÜRİNER GİRİŞİMLER T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ RADYODİAGNOSTİK ANABİLİM DALI PEDİATRİK HASTALARDA PERKÜTAN ÜRİNER GİRİŞİMLER Dr. KADİR GEYLANİ KORUR UZMANLIK TEZİ Tez Danışmanı: Doç. Dr. MEHMET İNAL ADANA-2009

Detaylı

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar)

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) Düz kaslar 2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) UYARILMALARI: Düz kaslar tiplerine göre farklı uyarılır

Detaylı

METABOLİZMA VE BOŞALTIM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -IV

METABOLİZMA VE BOŞALTIM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -IV T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI METABOLİZMA VE BOŞALTIM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -IV 09 OCAK 2017 24 ŞUBAT 2017 (5 HAFTA) DERSLER

Detaylı

DÖNEM II (A Grubu) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 DERS YILI A GRUBU

DÖNEM II (A Grubu) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 DERS YILI A GRUBU (A Grubu) T.C. NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 DERS YILI A GRUBU V. DERS KURULU (6 HAFTA) (ÜROGENİTAL ve ENDOKRİN) (18 NİSAN - 27 MAYIS 2016) DEKAN Prof.Dr. Celalettin VATANSEV

Detaylı

ÜROGENİTAL SİSTEM (ÜRİNER SİSTEM VE GENİTAL SİSTEM)

ÜROGENİTAL SİSTEM (ÜRİNER SİSTEM VE GENİTAL SİSTEM) ÜROGENİTAL SİSTEM (ÜRİNER SİSTEM VE GENİTAL SİSTEM) BÖBREK (REN) Metabolizmanın artık ürünlerini kan plazmasından elimine etmek Elektrolit-sıvı dengesini sağlamak Erythropoietin salgılamak Renin salgılamak

Detaylı

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin

HİSTOLOJİ. DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ DrYasemin Sezgin HİSTOLOJİ - Canlı vücudunu meydana getiren hücre, doku ve organların çıplak gözle görülemeyen (mikroskopik) yapılarını inceleyen bir bilim koludur. - Histolojinin sözlük anlamı

Detaylı

BÖBREĞİN KONJENİTAL ANOMALİLERİ VE CERRAHİ TEDAVİSİ. Editör Bülent Altunoluk

BÖBREĞİN KONJENİTAL ANOMALİLERİ VE CERRAHİ TEDAVİSİ. Editör Bülent Altunoluk BÖBREĞİN KONJENİTAL ANOMALİLERİ VE CERRAHİ TEDAVİSİ Editör Bülent Altunoluk EYLÜL 2015 Copyright 2015 ISBN : 978-605-5121-24-2 Eser Editör Editör İletişim Bilgileri Dizgi Düzenleme : Böbreğin Konjenital

Detaylı

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II BOŞALTIM, ÜREME VE ENDOKRİN SİSTEMLERİ DERS KURULU

T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II BOŞALTIM, ÜREME VE ENDOKRİN SİSTEMLERİ DERS KURULU T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II BOŞALTIM, ÜREME VE ENDOKRİN SİSTEMLERİ DERS KURULU (11 NİSAN 2016 20 MAYIS 2016) DERS PROGRAMI DEKAN DEKAN YRD.

Detaylı

Üriner sistem: İdrarı oluşturan (böbrekler) İdrarı ileten organlar (Üreterler, vezika ürinarya ve üretra). Sistemin organları, organizmada

Üriner sistem: İdrarı oluşturan (böbrekler) İdrarı ileten organlar (Üreterler, vezika ürinarya ve üretra). Sistemin organları, organizmada ÜRİNER SİSTEM Üriner sistem: İdrarı oluşturan (böbrekler) İdrarı ileten organlar (Üreterler, vezika ürinarya ve üretra). Sistemin organları, organizmada metabolizma sonucu oluşan son ürünlerin kandan süzülmesini

Detaylı

GEBELİKTE ANNENİN FİZYOLOJİSİ

GEBELİKTE ANNENİN FİZYOLOJİSİ GEBELİKTE ANNENİN FİZYOLOJİSİ GEBELİKTE SİSTEMİK DEĞİŞİKLİKLER Son menstruasyonun ilk gününden itibaren 280 gün veya 10 gebelik ayı (28 günlük lunar ay) veya 40 hafta. Gerçek gebelik süresi fertilizasyondan

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI 27 MART- 12 MAYIS 2017 (7 HAFTA) DERSLER TEORİK PRATİK

Detaylı

GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM

GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM 1) Aşağıdaki hormonlardan hangisi uterusun büyümesinde doğrudan etkilidir? A) LH B) Androjen C) Östrojen Progesteron D) FUH Büyüme hormonu E) Prolaktin - Testosteron 2)

Detaylı

RATLARDA KASTRASYONUN BÖBREK HİSTOLOJİSİNE ETKİSİ

RATLARDA KASTRASYONUN BÖBREK HİSTOLOJİSİNE ETKİSİ T.C. ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HİSTOLOJİ-EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI VHE-YL RATLARDA KASTRASYONUN BÖBREK HİSTOLOJİSİNE ETKİSİ Fahri ŞİMŞEK DANIŞMAN Doç. Dr. Mustafa SANDIKÇI AYDIN

Detaylı

YENİDOĞANLARDA ÜRİNER SİSTEM ULTRASONOGRAFİ TARAMA BULGULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

YENİDOĞANLARDA ÜRİNER SİSTEM ULTRASONOGRAFİ TARAMA BULGULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ YENİDOĞANLARDA ÜRİNER SİSTEM ULTRASONOGRAFİ TARAMA BULGULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ Dr. Zehra Şule HASKOLOĞLU ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI

Detaylı

Bağ doku. Mezodermden köken alır. En Yaygın bulunan dokudur ( Epitel, Kas, Kemik sinir)

Bağ doku. Mezodermden köken alır. En Yaygın bulunan dokudur ( Epitel, Kas, Kemik sinir) Bağ doku Mezodermden köken alır En Yaygın bulunan dokudur ( Epitel, Kas, Kemik sinir) Bağ dokunun Fonksiyonları Diğer organ ve dokuların Fonksiyonal ve yapısal desteğini sağlar. kan damarları aracılığı

Detaylı

Mezuniyet öncesi, zorunlu

Mezuniyet öncesi, zorunlu Dersin Kodu ve Adı Dersin Türü ÜROGENİTAL SİSTEM (6. DERS KURULU) Mezuniyet öncesi, zorunlu Dersin ECTS Kredisi 5 Dersin Sorumlusu Dersin Ön Koşulları Öğr.Gör.Dr. A.Şebnem İLHAN Yok Dersin Süresi 4 hafta

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Sibel Koçak

Yrd. Doç. Dr. Sibel Koçak Yrd. Doç. Dr. Sibel Koçak Pulpanın Embriyolojisi Embriyolojik hayatın 12-13. haftalarında çan organının iç bölümünü dolduran bağ dokusuna dental papilla denir. Pulpa dental papilanın ektomezenşimal hücrelerinden

Detaylı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.) Göbek Kordonu 2.) Fetus ve Fetal Dolaşım Fizyolojisi 3.) Fetusun Aylara Göre Gelişimi Slayt No: 10 2 7.) FETUS Üçüncü gebelik

Detaylı

Ana Rahmindeki Yaşamın

Ana Rahmindeki Yaşamın Ana Rahmindeki Yaşamın Hipertansiyon i ve Böbrek Hastalıklarına Etkisi Prof. Dr. Kayser Çağlar Böbreğin Gelişimi Pronefroz 4. Haftanın başında servikal bölgede intermediate t mezodermden gelişir. 5. haftada

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK, Botanik, 3. Hafta: Bitkisel Dokular KOLONİ VE DOKULAŞMA

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK, Botanik, 3. Hafta: Bitkisel Dokular KOLONİ VE DOKULAŞMA KOLONİ VE DOKULAŞMA Yeryüzünde çok sayıda tek hücreli canlı vardır ve bunlar basit yapılıdır. Oysaki çok hücreli olmak gelişmiş canlı olmanın gereklerindendir. Çünkü tek hücreli bir canlı (örneğin Euglena

Detaylı

HEMODİYALİZ HEMŞİRESİ GENEL SERTİFİKA SINAVI SORULARI. 1. Böbreklerin anatomik yerleşimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

HEMODİYALİZ HEMŞİRESİ GENEL SERTİFİKA SINAVI SORULARI. 1. Böbreklerin anatomik yerleşimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur? HEMODİYALİZ HEMŞİRESİ GENEL SERTİFİKA SINAVI SORULARI 1. Böbreklerin anatomik yerleşimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a. Böbrekler periton önünde yer alırlar b. Böbrekler periton içinde

Detaylı