Karbonhidratlar. Dr. Serkan SAYINER

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Karbonhidratlar. Dr. Serkan SAYINER"

Transkript

1 Karbonhidratlar Dr. Serkan SAYINER

2 Genel Bakış Karbonhidratlar (K), canlı materyalde bulunan proteinler ve lipidlerle birlike üç büyük organik madde grubundan, doğada en yaygın olarak bulunandır. Şekerler adı verilen K ler büyük molekül halinde iken tatlı değildir. Bitki ve hayvanların tamamında bulunur. Sindirim sisteminde kendini kuran en basit şekerlere parçalandıktan sonra emilirler. Metabolizma için gerekli enerji başlıca Glikoz parçalanmasından sağlanır.

3 Tanımı Karbonhidratlar, genel olarak, ve O elementlerinden oluşmuştur. n 2n O n n ( 2 O) n 2 4 O O 5 Asetik asit Ramnoz O O O O Aldehit grubu Keton grubu 2.cil alkol grubu 1.il alkol grubu

4 Tanımı K ler; polihidroksilli alkollerin aldehit veya keton türevleri (monosakkaritler), bunların polimerleri (di, oligo ve polisakkaritler), oksidasyon ürünleri (şeker asitleri), redüksiyon ürünleri (şeker alkolleri), substitüsyon ürünleri (amino şekerler) ile sülfatlı ve fosfatlı esterleri olarak tarif edilir.

5 Karbonhidratların Sınıflandırılması Monosakkaritler veya basit şekerler Di-oligosakkaritler: 2-10 monosakkarit ünitesinden kurululur. 2 ise Di, 3-10 ise oligosakkarit denir. Polisakkaritler: Çok sayıda monosakkaritin polimerize olması ile oluşurlar. Basit zincirli olabileceği gibi, dallı kompleks şekillere kadar değişik yapılar gösterirler. omopolisakkaritler eteropolisakkaritler

6 Monosakkaritler Polihidroksi alkollerin aldehit veya ketonlu türevleridir ve hidrolize edildiklerinde daha basit moleküllere ayrılması mümkün değildir. Aldoz ve Ketoz? Aldehit grubu içeren monosakkaritlere Aldoz, keton grubu içerenlere Ketoz ismi veril -oz? Monosakkaritleri latince olarak isimlendiriken adının sonuna oz eki getirilir. Monosakkaritler içerdikleri karbon atomu sayısına göre de isimlendirilirler. Örneğin 3 atomu içeriyorsa tiroz. 3 lu aldehit grubu içeren bir monosakkarit ise Aldotrioz denir.

7 Monosakkaritler Doğada ve organizmada en yaygın olarak bulunan monosakkaritler 3, 5 ve 6 karbonlardır. 4 ve 7 karbonlu olanlar ise ara metabolizmada sentez edilir, seyrek rastlanır. sayısı Aldoz Ketoz 3 Trioz Gliseraldehit Dihidroksiaseton 4 Tetroz Eritroz Eritruloz 5 Pentoz Riboz Ribuloz Ksiloz Ksiluloz 5 eksoz Glikoz Fruktoz 7 eptoz Mannoz Galaktoz Sedoheptuloz

8 Monosakkaritlerin formüle edilişleri Kapalı Formülleri 6 12 O 6 2 O-(O) 4 -O Bu formüle göre 6 karbonlu olduğu için karbonhidratın sadece bir eksoz olduğunu söyleyebiliriz. Bu formüle göre 6 karbonun 4 ünün ikincil alkol grubu, 1 inin birincil alkol grubu olduğu, 1 ininde aldehit grubu olduğunu (-O) olduğunu anlayabiliriz. Yani bir Aldoheksozdur.

9 Monosakkaritlerin formüle edilişleri Yapı Formülleri Kapsadıkları grupların uzayda diziliş sırlarını gösteren formüldür. Aldehit grubunu taşına atomu 1. atomu, birincil alkol grubunu taşıyan atomu ise 6. atomu olarak tanımlanır. Bu formülünde hangi K tanımladığı belli değildir. Sadece Aldoheksoz diyebiliriz.

10 Monosakkaritlerin formüle edilişleri O Konfigürasyon Formülleri Yapıda yer alan atomlarının taşıdıkları ve O gruplarının uzaydaki konumlarını gösteren şeklidir. ve O gruplarının uzaydaki dizilişine göre bir çok K oluşabilir. Glikoz, mannoz, galaktoz gibi. Bir hidroksil (O) grubunun uzaydaki durumunun farklılığından kaynaklanarak diğerinden ayrılan monosakkaride EPİMER denir. O O O O 2 O Glikoz Fruktoz

11 Fischer formülasyonu Monosakkaritlerin formüle edilişleri O O O O O O O O O O O O O O O 2 O Glikoz 2 O Mannoz 2 O Galaktoz

12 Monosakkaritlerin formüle edilişleri alka Formülleri Bu formülasyon şekli sadece pentoz ve heksozlar için söz konusudur. Asimetrik Karbon Atomu: atomunun 4 valansına dört farklı atom bağlanırsa bunlara asimetrik karbon atomu denir. Monosakkaritlerin 1. ve 6. atomlarının asimetrik olmadığı, 2.cil alkol gruplarından oluşan geri kalan 4 atomunun da asimetrik olduğu görülür. Asimetrik karbon atomuna sahip maddeler Stereoizomerizm gösterir. 2 n = Stereoizomer sayısı Asimetrik karbon atomuna sahip maddeler, polarize ışığı sağa yada sola çeviriler. Buna spesifik rotasyon denir. Mutorotasyon nedir?? Toz glikoz oda ısısında çözeldikten sonra polarimetrede spesifik rotasyonu +112º bulunur. Aynı glikoz 90º de çözülürse spesifik rotasyonunun +19º olduğu saptanır. er iki çözeltide bir süre sonra + 52,5º de dengeyi bulur. Bu olaya mutorotasyon denir.

13 O O Monosakkaritlerin formüle edilişleri O O 2 O β-glikoz + 19 º O O O O O O 2 O Glikoz + 52,5 º O O O O 2 O α-glikoz º O

14 Monosakkaritlerin formüle edilişleri alka şekilleri oluşurken 5. bir asimetrik karbon atomu oluşur. Buda aldehit grububunun yarı-asetal yapıya dönüşmesi ile mümkündür. Asimetrikleşen atomu 1. atomudur. 1. atomunun 4 valansında 4 farklı grup bağlanırken, bunlardan biride O grubudur. 1. atomuna bağlı O grubunun uzaydaki konumu sağda ise ALFA, solda ise BETA heksoz yada pentozlar meydan gelir. Şekerlerin ALFA ve BETA biçimlerine anomer, bu formların oluşumunu sağlayan atomuna anomerik atomu adı verilir. 1. atomuna bağlı O grubuna ise serbest hidroksil grubu denir ki, bu grup aynı zamanda şekerlere indirgen özelliğini de veren gruptur. Serbest O grubuna sahip şekerler indirgen özellik gösterirler.

15 Monosakkaritlerin formüle edilişleri β-glikoz owarth Formülasyonu α-glikoz

16 Monosakkaritlerin formüle edilişleri

17 Optik İzomerizm Asimetrik karbon atomuna ya da atomlarına sahip olan maddeler, taşıdıkları grupların farklı dizilişlerinden dolayı çoğu zaman birbirilerinin aynada ki hayalleri gibidir. Böyle iki bileşiğe geometrik izomerler veya stereoizomerler yada enentiomorflar adı verilir. Böyle bileşiklerin ilişkileri de stereoizomerizm olarak ifade edilir. Stereoizomer maddeler aynı zamanda optik aktif maddelerdir. Optik aktif maddeler polarize ışığı sağa yada sola çevirebilen maddelerdir. Stereoizomeri olan iki optik madde polarize ışığı aynı derecede, fakat zıt yönlerde (sağa ve sola) çevirirler.

18 Optik İzomerizm Işığı sağa çevirene D- gliseraldehit, sola çevirene L- gliseraldehit denir. Yani bunlar özelliklerden dolayı dekstrarotator ve levarotatordur. O O 2 O O O 2 O D (+) Gliseraldehit L (-) Gliseraldehit D ve L harflerinden sonra gelen (+) ve (-) işaretleri ışığı sağa ve sola çevirme özelliğini belirtir.

19 Monosakkaritlerin Çözünürlükleri Su ve sulu ortamlarda rahatlıkla çözünürler. Çözündükleri sulu ortamların nötralliği, alkaliliği ve asitliğine göre değişik özellikler gösterirler ve farklı reaksiyonlar verirler. Suda ve nötral sulu ortamlarda, yavaş bir mutorotasyon gösterirler. Çok hafif alkali ortamda, mutorotasyon hızlanır. afif alkali ortamda (0,05 N düzeyinde) belirli monosakkaritler enol biçimleri üzerinden birbirilerine dönüşürler. Bu olaya enolizasyon denir. Enolizasyon, aldehit ve ketonların genel bir fenomenedir. Bir atomundan, komşu karbonil grubunun (aldehit veya keton grubu) oksijenine bir protonun göç etmesi ile doymamış alkol, yani bir enol oluşturması olayına enolizasyon denir. Bu olay sonrası meydana gelen ürünlerede enodiol denir.

20 Monosakkaritlerin Çözünürlükleri Kuvvetli alkali ortamlarda, enediol formların tepkime yetenekleri çok yükselir. Yoğun alkali ortamlarda, monosakkarit çözeltiler, iyice karıştırıldıktan sonra kaynatılırsa, sarı kırmızı kahverengi biçimde renk değişmesi görülür. Renk değişimi sonunda reçine özelliğinde maddeler oluşur. Bu sırada da karamel kokusu duyulur. MOORE Deneyi Ası T. Tablolarla Biyokimya ilt I

21 Monosakkaritlerin Çözünürlükleri Asit ortamlarda, ilk görülen reaksiyon mutorotasyon hızlanmasıdır. Şiddetli asit ortamlarda ısı da kaynar dereceye yükseltilirse monosakkaritler kömürleşirler. Yoğun asit ortamlarda, kaynatılmakla monosakkarit molekülü 3 M su kaybaderek dehidratasyona uğrar. Bunun sonucunda pentozlardan furfural, heksozlardan 5-hidroksi-metil furfural meydana gelir. Bunların en önemli özelliği orsin, floroglusin, rezorsin, alfa-naftol gibi bazı aromatik bileşiklerle kondanse olarak renk reaksiyonları vermesidir. Aromatik bileşiklerin bazıları monosakkaritlerle verdikleri renk reaksiyonları özeldir ve bu şekilde o monosakkaritlerin tanınmasında kullanılır.

22 Monosakkaritlerin Tatlılığı Tatlı maddelerdir. Tatları taşıdıkları alkol gruplarından alırlar. Sakkarozun tadı 100 olarak kabul edilir ve diğer şekerlerin tatları derecelendirilir. Monosakkaritlerin Tatlılığı Fruktoz 173,3 Sakkaroz 100,0 Glikoz 74,3 Ksiloz 40,0 Maltoz 32,5 Galaktoz 31,1 Laktoz 16,0

23 Monosakkaritlerin İndirgenliği Monosakkaritler ve bazı disakkaritler özellikle yüksek p da yani alkali ortamlarda güçlü indirgen maddelerdir. Bu özellikleri taşıdıkları serbest aldehit ve keton gruplarından ileri gelir. Ag +, g +++, Bi +++, u ++ gibi iyonları kolayca indirger, bu arada kendileride oksitlenir ve asit karışımları meydana getirirler. Bu reaksiyonlar, renkli oksitleyici madde katılarak yapılırsa, monosakkaritler tarafından redüklenince renk değişikliği olacağından, indirgenmede görülür hale gelir.

24 Monosakkaritlerin O Gruplarına ilişkin özellikleri Glikozid Oluşumu: Monosakkaritlerin halka yapıları katalizör olarak l kullanılarak, alkol yada fenol gruplarıyla birleşirse glikozid ler meydana gelir. Monosakkaridin aldehit grubu ile glikozidin oluşmasını sağlayacak alkol grubu arasında oluşan bağa glikozid bağ denir. Çoğu doğal glikozidler bitkilerde bulunur. Eter Oluşumu: O gruplarında bulunan nin alkil grupları ile yer değiştirmesi sonucu oluşurlar. Ester Oluşumu: O gruplarının asitlerle esterleşmesi sonucu şeker esterleri oluşur. Fosforik asitle oluşturdukları fosfat esterleri biyolojik yönden önemlidir. K Metabolizması ve nükleik asit bileşiminde yer alırlar. (G-1-P, G-6-P, F-1,6-diP)

25 Biyolojik Yönden Önemli Şeker Türevleri Amino Şekerler: Monosakkaritlerdeki, çoğunlukla ikinci atomuna alkolik O grubu yerinen N 2 grubunun girmesiyle meydana gelirler. angi monosakkarit e amin grubu bağlanmışsa ona göre isimlendirilir. Örn. Glikoz ise glukozamin, galaktoz ise galaktozamin. Amino şekerler Katıldığı yerler Bulunduğu yerler Glikozamin Galaktozamin yalüronik Asit, eparin, Mukoproteinler, kan grubu maddeleri Kondroitin sülfatlar Kitin, mantarlarda hücre duvarı Kıkırdak, kemik, tendo, kornea

26 Biyolojik Yönden Önemli Şeker Türevleri Amino Şeker Asitler: Fizyolojik olarak önemli olan amino şeker asitleri nöyraminik asit, sialik asit ve mumarik asittir. Nöyraminik asit, 3 lı pirüvik asit ile 6 lu mannozamin in kondenzasyonu ile oluşmuş 9 lı bir şeker asididir. Amino şeker asitleri Katıldığı yerler Bulunduğu yerler Nöyraminik Asit Mukopolisakkaritler, glikoproteinler İnsan sütü N-asetil-Nöyraminik Asit Bakteri enzimleri Bakteri Sialik Asit Bazı lipid, polisakkarit ve mukoproteinlerde Dokularda Mumarik Asit eteropolisakkariter Bakteri zarları

27 Biyolojik Yönden Önemli Şeker Türevleri Deoksi Şekerler: Genellikle 2. veya 6. karbon atomlarında Oksijen bulunmayan şekerlerdir. Deoksi şekerler Katıldığı yerler Bulunduğu yerler Deoksi-riboz Nükleik asitler ücrelerde Ramnoz Bazı oligosakkaritlerde, kan grubu maddeleri, mukopolisakkaritlerde Süt, bakteri zarı Fukoz Değişik bileşiklerde Bitkiler

28 Biyolojik Yönden Önemli Şeker Türevleri Şeker Alkolleri: Monosakkaritlerin, aldehit yada keton gruplarının alkol gruplarına indirgenmesiyle oluşurlar. Glikozdan sorbitol, mannozdan mannitol, gliseraldehitden gliserol oluşur. Şeker alkolleri Katıldığı yerler Bulunduğu yerler Sorbitol - Karaciğer, Testis Mannitol - Karaciğer, Testis Dulsitol - Karaciğer, Testis Ribitol Riboflavin Değişik organlar

29 Biyolojik Yönden Önemli Şeker Türevleri Şeker Asitleri: Monosakkaritlerin oksidasyon ürünleridir. Biyolojik yönden çok önemli üyeleri vardır. 3 çeşit şeker asidi meydana gelir. Aldonik, Sakkarik ve Üronik Asitler. Şeker asitleri Katıldığı yerler Bulunduğu yerler Gluküronik asit eksonik Asitler Sakkarik asitler Mukopolisakkaritler,kon droitin sülfatlar, heparin, hyalüronik asit İdrar ve vücut sıvıları, karaciğer, dalak, kemik, kırıkdak, kornea, bakter ve bitkiler Pentoz yapımında ara madde olarak kullanılır. vitamini heksonik asidin laktonlaşmış şekline benzer. İnsan ve hayvan organizması ile ilgisi saptanmamıştır.

30 Disakkaritler İki monosakkarit molekülünün, bir molekül suyun çıkması ile meydana getirdikleri karbonhidratlara disakkaritler denir. Genel formülleri n ( 2 O) n-1 dir. Disakakrit oluşurken, monosakkaritlerin bağlanması glikozid bağı ile olur. Monosakkarit molekülü birbiri ile glikozid oluşturmak üzere iki şekilde birleşir. Maltoz Tipi Bağ: Bir monosakkaritin karbonil grubunun (aldehit veya keton grubu) diğer bir monosakkaritin alkol grubu ile bağlanması ile olur. Ör. Maltoz ve laktoz. Trehaloz Tip Bağ: Bir monosakkarit molekülün karbonil grubunun (aldehit veya keton grubu) diğer bir monosakkarit molekülünün karbonil grubu ile bağlanması ile olur. Ör. sakkaroz.

31 Disakkaritler Maltoz tip bağlanmada monosakkaritlerin en az nirinin aldehit veya keton grubu serbest olduğundan, bu tipli bağlantıya sahip disakkaritler indirgen özelliğide sahip olurlar. Trehaloz tipli bağlantıya sahip disakkaritlerde ise her iki monosakkaritin karbonil grupları bağlantı için kullanıldıklarından dolayı indirgeyici özellik bulunmaz. İki monosakkaritin birleşmesi ile oluşan oksijen köprüsüne glikozid bağ denir. α-glikozid bağ ve β-glikozid bağ

32 Disakkaritler Disakkarit Oluşturan monosakkaritler Glikozid bağı α Maltoz α Glikoz + α Glikoz α ; 1 4 β Maltoz α Glikoz + β Glikoz α ; 1 4 Sellobioz α Glikoz + β Glikoz β ; 1 4 α Laktoz α Glikoz + β Galaktoz β ; 1 4 β Laktoz β Glikoz + β Galaktoz β ; 1 4 Sakkaroz α Glikoz + β Fruktoz α ; 1 2

33 Disakkaritler MALTOZ: Malt şekeri adı da verilir. İki glikoz molekülünün α; 1 4 glikoz bağı ile bağlanmalarıyla oluşur. Glikoz moleküllerinin her ikiside α-glikoz olabileceği gibi birisi α-glikoz, diğeri β-glikoz da olabilir. Sonuç olarakda α- ve β-maltoz olmak üzere iki şekli oluşur. α-maltoz: İki molekül α-glikoz un birleşmesiyle meydana gelir. β-maltoz: Bir molekül α-glikoz ile bir molekül β-glikoz un birleşmesiyle meydana gelir. α-maltoz ve β-maltoz da glikoz bağ 1 ve 4. karbonlar arasında olur. Bağlantı α;1 4 glikoz bağ şeklindedir. Aldehit gruplarından biri serbest kaldığı için indirgen özelliğe sahiptir. Doğada serbest bulunmaz. Nişasta ve glikojenin disakkarit birimidir. Tatlıdır ve suda kolay erir.

34 Disakkaritler O O O O O O O O O O 2 O α-glikoz α-maltoz 2 O α-glikoz

35 Disakkaritler α-maltoz 1 4 O α; 1 4 Glikozid bağı α-glikoz α-glikoz

36 Disakkaritler α O β O O O O O O O O O 2 O α-glikoz β-maltoz 2 O β-glikoz

37 Disakkaritler β-maltoz 1 4 O α; 1 4 Glikozid bağı α-glikoz β-glikoz

38 Disakkaritler Sellobioz: İki glikoz molekülün β; 1 4 glikoz bağı ile bağlanmalarıyla oluşmuş bir disakkarittir. Bir α-glikoz ile bir β- Glikoz dan oluşmuştur. Bitkisel kaynaklı olup, doğada serbest halde bulunmaz. Sellüloz polisakkaritinin disakkarit birimidir. Yapısındaki α-glikoz un serbest aldehit grubu olduğu için indirgen özellik gösterir.

39 Disakkaritler O O O O O O O O O O 2 O 2 O α-glikoz Sellobioz β-glikoz

40 Disakkaritler Sellobioz 1 4 O β; 1 4 Glikozid bağı β-glikoz α-glikoz

41 Disakkaritler Laktoz: Önemli miktarda yanlız sütte bulunduğu için süt şekeri adı da verilir. Glikoz ve galaktoz monosakkaritlerinin β; 1 4 glikozid bağı ile bağlanmalarıyla oluşmuş bir disakkarittir. α-laktoz ve β-laktoz olmak üzere iki şekli vardır. Galaktoz her iki laktozda da β- konumundadır. Glikozun α- veya β- konumunda olmasına göre α-laktoz ve β-laktoz meydana gelir. Yapısındaki glikozun serbest aldehit gruplarından dolayı indirgen özelliğe sahiptir. Sütte % 5 oranında bulunur. Sütte bulunan çeşitli mikroorganizmalar, laktozu laktik asite çevirebilir. Buda sütün ekşimesine, kaynatıldığında kesilmesine neden olur.

42 Disakkaritler O O O O O O O O O O 2 O β-galaktoz α-laktoz 2 O α-glikoz

43 Disakkaritler α-laktoz 1 4 O β; 1 4 Glikozid bağı β-galaktoz α-glikoz

44 Disakkaritler O O O O O O O O O O 2 O β-galaktoz β-laktoz 2 O β-glikoz

45 Disakkaritler β-laktoz 1 4 O β; 1 4 Glikozid bağı β-galaktoz β-glikoz

46 Disakkaritler Sakkaroz: Sofra şekeri de denir. Glikoz ve fruktoz monosakkaritlerinin α; 1 2 Glikozid bağı ile bağlanmalarıyla oluşmuş bir disakkarittir. Bitkisel kaynaklıdır. Doğada en çok şeker kamışı ve pancarda bulunur. Meyve ve şekerlerin çoğunda bulunur. Oldukça tatlı bir maddedir. Serbest aldehit ve keton grubuna sahip olmadığından dolayı indirgen özelliğe sahip değildir. Sakkaroz un asitlerle hidrolizi diğer bütün disakkaritlerden daha hızlı olarak gerçekleşir. 200º kadar ısıtılrsa, su kaybeder ve kahverengi amorf bir kütle halini alır. Buna karamel denir. Ancak ağız yolu ile verildiği zaman vücut tarafından kullanılabilir.

47 Disakkaritler O 2 O O O O O O O O O 2 O Sakkaroz 2 O α-glikoz β-fruktoz

48 Disakkaritler α; 1 2 Glikozid bağı 1 2 α-glikoz Sakkaroz β-fruktoz

49 Polisakkaritler En az ondan fazla monosakkari molekülünün glikozid bağıyla birbirilerine eklenmesi ile meydana getirdikleri karbonhidratlara polisakkaritler denir. Tatlı maddeler değildirler. Molekül ağırlıkları yüksektir. Şekilleri düz zincirli, dallı budaklı veya halka biçiminde olabilir. Polisakkaritlere glikanlar adı da verilir. İki grupta incelenirler. omopolisakkaritler veya homoglikanlar eteropolisakkaritler veya heteroglikanlar Yapısına türev monosakkaritlerde girebilir. Örneğin; kitin, hyalüronik asit

50 Polisakkaritler omopolisakkaritler Glikojen Nişasta Sellüloz İnulin Kitin eteropolisakkaritler Kan grubu maddeleri yalüronik Asit Kondroitin sülfat eparin Arap zamkı Pektik asit

51 omopolisakkaritler idrolize edildikleri zaman tek bir çeşit monosakkarit veya monosakkarit türevi veren polisakkaritlere homopolisakkarit veya homoglikan denir. İsimlendirmede -oz takısı yerine -an takısı kullanılır. Örneğin; tüm birimler glikoz ise homopolisakkaritine glikan denir. Pentozan, heksozan Biyolojik yönden önemli bazı homopolisakkaritlerin özel isimleri vardır. Nişasta, Glikojen, Sellüloz gibi.

52 omopolisakkaritler; NİŞASTA NİŞASTA: K lerin bitkilerde depo edilmiş şeklidir. Doğada buğday, patatas, prinç, mısır, bakla, fındık, fıstık, meyve ve sebzelerde bol miktarda bulunur. Glikoz birimlerinden oluşur. Molekül yapısı bazı özellikleri yönünden farklılıklar gösteren iki kısımdan kurulmuştur. Amiloz ve Amilopektin. Amiloz: Düz zinci halindedir. Molekülün yaklaşık % unu oluşturur glikoz ünitesi içerir. Glikoz birimleri α; 1 4 glikozid bağlarıyla birbirine bağlanmıştır. Spiral oluşturmaya yatkın uzun zincirler halindedir.

53 omopolisakkaritler; NİŞASTA Amilopektin: İkinci molekül şeklidir ve dallanmış bir yapı gösterir. Nişasta nın % 70 ini oluşturur. Yapısında en az 1800 glikoz birimi bulunur. Glikoz birimleri α; 1 4 ve α; 1 6 glikozid bağları ile birbirilerine bağlanmıştır. Glikoz birimleri α; 1 4 glikozid bağı ile bağlanarak düz bir zincir oluşturduktan sonra her 24 ile 30 uncu glikoz biriminde α; 1 6 glikozid bağı ile yan zincir oluşturular. Böylece dallanmış bir yapı ortaya çıkar. Binlerce glikoz ünitesinin α; 1 4 ve α; 1 6 glikoz bağları ile birleşmeleriyle amilopektin molekülü ortaya çıkar.

54 omopolisakkaritler; NİŞASTA

55 omopolisakkaritler; NİŞASTA Amiloz Amilopektin Görseller: Eberly ollege of Science

56 omopolisakkaritler; NİŞASTA Nişastanın hidrolizini gerçekleştiren enzimlere amilaz lar denir. birimleri α-amilaz ve β-amilaz olmak üzere iki çeşit amilaz vardır. α-amilaz, pankreas salgısı ve tükürükte bulunur. Maltozun glikozid bağlantısı hariç, α; 1 4 glikozid bağlantıları rastgele koparır. Ortamda glikoz ve maltoz karışımı meydana gelir. β-amilaz, bitkilerde bulunur, polisakkarit zincirinin indirgeyici olmayan, yani zincirin serbest aldehit grubu olmayan birinci glikoz molekülünden başlamak üzere, nişasta molekülünü birbiri ardı sıra ikişer glikoz molekülünden bölmek üzere maltoz moleküllerine parçalar. Bu enzime maltoz-hidrolaz da denir. Bu iki enzim amilopektini etkilerler ancak düz zincirleri dallanma noktalarına kadar çözerler ve etkileri, α; 1 6 glikozid bağına gelince son bulur.

57 omopolisakkaritler; NİŞASTA Amiloz, α-amilaz ın etkisi altında kaldığı zaman amiloz zinciri gelişi güzel parçalanır. Son ürün olarak glikoz, maltoz karışımı kalır. Amiloz, β-amilaz ların etkisinde kalınca, son ürün olarak, hemen hemen sadece maltoz meydana gelir. Etkisini indirgeyici olmayan uçtan başlamak üzere gösterir. Amilopektin, β-amilaz ların etkisinde kalınca molekülün indirgeyici olmayan uçlarından başlamak üzere, bir biri arkasından parçalanarak maltoz moleküllerine ayrılır. Dallanma noktasına ulaşınca parçalanma durur. Çünkü α; 1 6 glikozid bağına etki etmez. β-amilaz ların etkisini gösteremediği için parçalanmadan kalan yani başka bir deyişle enzimin hidrolizdan sonra geri kalan nişasta kısmına Sınır Dekstrin adı verilir.

58 omopolisakkaritler; NİŞASTA Ası T. Tablolarla Biyokimya ilt I

59 omopolisakkaritler; NİŞASTA Bu dallanma noktaları ancak özel bir enzim tarafından çözülebilir. Bu enzimin adı dallanmayı bozan enzim yada α; 1 6 glikozidaz dır. Sınır dekstrinlere limit dekstrin adı da verilir. Yaklaşık 700 glikoz ünitesi taşırlar. Nişasta suda erimediği halde suda eriyebilir özellik gösterirler. Amilopektin, α-amilaz ın etkisi ile hidrolize olduğu zaman, zinri rasgele parçalanır. Son ürün olarak dallı veya dalsız, irili ufaklı moleküller karışımı oluşur. Bu karışımda, fazla miktarda α; 1 6 glikozid bağa sahip oligosakkaritler bulunur. Bunların yanı sıra maltoz molekülleride karışımda bulunur.

60 omopolisakkaritler; GLİKOJEN İnsan ve hayvanların yedek karbonhidrat deposudur. Tüm hücrelerde bulunsada daha çok karaciğer ve kasta bulunur. ücrelerde sitoplazmaya dağılmış tanecikler halinde bulunur. Glikojen, glikoz birimlerinden yapılmış bir homopolisakkarittir. idrolize edildiğinde sadece glikoz birimleri verir. Çok dallı ve büyük moleküllü bir amilopektine benzer. Moleküller arası bağlantılar amilopektine benzer. α; 1 4 glikozid bağlar ve dallanma noktalarında α; 1 6 glikozid bağları vardır. Sıcak alkalilere çok dayanıklıdır. Suda çözeltildiği zaman kolloidal çözeltiler verir. Seyreltik asitlerle hidrolize edildiğinde, glikoz birimlerine ayrılır. α- amilaz ve β-amilaz ın etkisi ile hidrolize olduğunda maltoz ve sınır dekstrinler karışımı ortaya çıkar.

61 omopolisakkaritler; GLİKOJEN Glikojenin glikoza parçalanması ve glikozun glikojen molekülüne eklenmesi organizmanın gereksinimlerine bağlı olarak sürekli yön değiştirerek devam eder. Bir çok polisakkaritte olduğu gibi molekül ağırlığı sabit değildir. Sürekli değişir. İyotla kırmızı-kahverengi bazen de mor-menekle renk verir.

62 omopolisakkaritler; SELLÜLOZ Bitkilerin en önemli maddelerinden olup, bitki dokuların destekleyici yapısını oluşturur. Doğada en yaygın bulunan organik bileşikdir. Oduni pamuk ve kağıtta bol miktarda bulunur. Glikoz birimlerinden oluşmuş düz zincirli bir polisakkarittir. Nişast ve glikojen den farklı olarak sellülozda glikoz molekülleri β; 1 4 glikozid bağları ile bağlanmışlardır. idrolize olduklarında dissakkarit birimi olark maltoz değil sellobioz disakkaritlerini verirler. İnsanlar için besinsel değeri yoktur. Sadece ruminantlar faydalanabilir. Suda çözünmez. Bakır tuzlarının amonyaklı çözeltilerinde, yoğun l, 2 S O 4 ve NO 3 de çözülürler. İyot ile karakteristik renk tepkimesini vermez.

63 omopolisakkaritler; SELLÜLOZ

64 omopolisakkaritler

65 omopolisakkaritler; İNULİN Fruktoz ünitelerinden kurulu bir homopolisakkarittir. Fruktoz birimleri düz bir zincir tarzında β; 1 2 glikozid bağ ile bağlanmışlardır. Doğada çeşitli bitkilerin köklerinde, enginar, soğan, sarımsak gibi bitkilerin yumrularında bol miktarda bulunur. Gıda sanayide çok kullanılır.

66 omopolisakkaritler; KİTİN N-asetil-glikozamin lerin birbirine α; 1 4 glikozid bağları ile bağlanmasıyla oluşmuş bir polisakkarittir. Kitin in hidrolizi sırasında açığa çıkan disakkarite kitobioz denir. Eklem bacaklılarda dış iskeletin yapı maddesidir. Yengeç, ıstakoz gibi kabukluların ve böceklerin dış iskeletlerinden başka göz merceklerinin, tendoların, sindirim, solunum ve boşaltım sistemlerinin önemli bir maddesini oluşturur. Sellüloz bitkiler için ne ise, kitin de omurgasızlar için odur.

67 omopolisakkaritler; DİĞER Galaktoz ünitelerinden oluşan galaktan lar, Mannoz ünitelerinden oluşan mannan lar, Pentoz ünitelerinden oluşan pentan lar, Galaktüronik ve mannüronik polimerlerini saymak mümkündür. Dekstranlar, mikroorganizmaların sakkaroz üzerine etkileri sonucu meydana gelen polisakkaritlerdir. Glikoz birimlerinden oluşur. Dekstranlar hekimlikte kan kayıplarından sonra plazma yerini tutan yada plazma hacmini genişleten maddeler olarak, özellikle şok gibi olaylarda şok giderici olarak önem taşırlar.

68 eteropolisakkaritler Çeşitli şekillerde hidrolize edildikleri zaman, birden fazla monosakkarit veya monosakkarit türevi çeşidi veren polisakkaritlere heteropolisakkaritler veye heteroglikanlar denir. Önemli gruplarından birinide mukopolisakkaritler oluşturur. Biyolojik yönden önemli maddeler olup, yapılarında temel maddeler olarak amino şekerler ve üronik asitler bulunur. Mukopolisakkaritler ait oldukları dokularda kısmende olsa proteine bağlı bir şekilde ve mukoprotein halinde bulunurlar. Yapılarında bulunan üronik asitler ve asit karakterleri dolayısıyla bunlara asit mukopolisakkarit de denir. Başlıca örnekleri hayvansal dokularda yaygın olarak bulunan, hyalüronik asit, heparin ve kondroitin sülfat dır. epsinin yapısında N-asetilheksozamin bulunmasıdır.

69 eteropolisakkaritler İYALURONİK ASİT Gliküronik asit ve N-asetil-glikozamin birimlerinin β;1 3 ve β;1 4 glikozid bağları ile birleşmeleriyle oluşan heteropolisakkarit lerdir. Eklem boşluğu sıvısı sinovia nın, korpus vitreum un, göbek kordununun yapısına katılır. Bağ doku ve başka dokuların jel benzeri ana maddesinin yapısına katılır. Sıvılarda hem serbest hemde proteinlere bağlı olarak bulunabilir. Dokularda metabolizma maddelerinin geçmesini sağlayan, ancak bakteriler ve başka enfeksiyon etkenlerinin geçmesini önleyici bir set oluşturur. iyaluronidaz adı verilen enzimle hidrolize edilerek parçalanır. Molekül ağırlığı 3-8 milyon arasındadır.

70 eteropolisakkaritler İYALURONİK ASİT

71 eteropolisakkaritler KONDROİTİN SULFATLAR iyalüronik asite benzerlik gösterirler. 3 çeşittirler. Kondroitin sülfat A, B ve. Kondroitin sülfat A ve Kondroitin sülfat yapı olarak birbirine benzer. Gliküronik asit ve N-asetil-galaktozamin ünitelerinin tekrarlanmasıyla oluşur. er ikisinde de N-asetil-galaktozamin ler sülfat taşırlar. Aralarındaki fark sülfatların bağlandıkları karbon atomunun farklılığından kaynaklanır. Monosakkarit birimleri birbirine bir β;1 3, bir β;1 4 glikozid bağlarının tekrarlanmasıyla bağlanırlar. Kondroitin sülfat B yi ise yapı olarak birbirinden ayıran gliküronik asit yerine idüronik asit taşımasıdır. ayvansal dokuların temel yapısıdır.

72 eteropolisakkaritler KONDROİTİN SULFATLAR Kondroitin sülfat A kıkırdaklarda, yetişkinlerin kemiklerinde ve korneda bulunur. Kondroitin sülfat B, ciltte, kalp kapakçıklarında ve tendolarında bulunur. Kondroitin sülfat ise kıkırdaklarda ve tendolarda bulunur.

73 eteropolisakkaritler KAN GRUBU MADDELERİ Eritrositlerde, tükürük ve mide müközü gibi salgılarda ayrıca kist sıvılarında ve yeni doğmuş yavruların dışkısında bulunan polisakkaritlerdir. Genellikle glikozamin veya galaktozamin den birisi ile basit şekerin tekrarlanır biçimda β;1 3 ve β;1 4 glikozid bağlarıyla birleşmesi sonucu oluşmuş heteropolisakkaritlerdir. Bazen glikozamin ve galaktozamin birlikte bulanabilir. Bu yapı içerisinde çoğunlukla sialik asit ve fukozda yer alır. Proteinlerle birleştiklerinde A, B, O, Rh vb. Gibi eritrosit antijenlerini oluştururlar ve kan gruplarının farklılaşmasını sağlarlar.

74 eteropolisakkaritler KAN GRUBU MADDELERİ Kaynak için resme tıklayınız.

75 eteropolisakkaritler EPARİN eparin glilüronik asit ve glikozamin-2,4-so 4 ın α;1 3 ve α;1 4 glikozid bağlarıyla birleşmesi sonucu oluşmuş bir heteropolisakkarittir. Gliküronik asidin, glikozamin-2,4-so 4 le α;1 3, glikozamin-2,4-so4 ün, glikoüronik asidle α;1 4 şeklindedir. Kanın pıhtılaşmasını önleyici bir maddedir, yani antikoagülandır. Karaciğer, akciğer, timus, dalak, geniş çeperli damarların duvarları ve kanda bulunur.

76 eteropolisakkaritler ARAP ZAMKI Bitkisel kaynaklı bir heteropolisakkarittir. idrolize edildiğinde galaktoz, arabinoz ya da ksiloz bazen de bunların bir karışımını verir. Bunların dışında ramnoz ve gliküronik asit te bulunur. Farmasötik maddelerin hazırlanmasında, şekercilikte ve ofset baskı tekniklerinde yaygın olarak kullanılır.

77 eteropolisakkaritler PEKTİNLER Doğada bitkilerde çok yaygın olarak bulunurlar. Özellikle turunçgillerin meyvalarında, elma, pancar ve havucun hücre duvarlarında sellüloz ile birleşmiş olarak yer alırlar. Sıcak seyreltik asitle hidroliza edildiğinde pektik asit ve metanole ayrılır.

78 Sorular Aşağıdaki monosakkaritlerden hangisi ketoheksozdur? a- Glikoz b- Fruktoz c- Mannoz d- Riboz e- Sedoheptuloz Aşağıdaki monosakkarit çiftlerinden hangisi maltoz disakkaritini meydana getirir? a- Glikoz+Fruktoz b- Glikoz+Galaktoz c- Glikoz+Glikoz d- Glikozamin+Glikozamin e- Galaktoz+Fruktoz Nişastanın hidrolizini gerçekleştiren enzimlere...lar denir. a- Glikozidaz b- Amilaz c- Lipaz d- Sükraz e- Pepsin evaplar: Sırası ile B,, B

79 Sorularınız?

80 Bir sonraki konu; Lipidler

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler Karbohidratlar Yeryüzünde en çok bulunan organik molekül grubudur, (CH 2 O) n genel formülüyle ifade edilebilirler. Genelde suda çözünürler, Güneş ışığının fotosentez yapan organizmalar tarafından tutulmasıyla

Detaylı

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası ORGANİK BİLEŞİKLER Canlı Organizmalarda bulunan büyük ve karışık yapılı moleküller yani makromoleküllerdir Makromoleküllerin hepsinde karbon vardır. Karbon Dünyası Makromoleküller birbirlerine kovalent

Detaylı

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

Karbohidratlar 02.04.2012. Karbonhidratlar. Sınıflandırılması q. Sınıflandırılması. q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar

Karbohidratlar 02.04.2012. Karbonhidratlar. Sınıflandırılması q. Sınıflandırılması. q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

Temel Biyokimya-I Karbonhidratlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniv. Veteriner Fakültesi Biyokimya AD Ankara

Temel Biyokimya-I Karbonhidratlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniv. Veteriner Fakültesi Biyokimya AD Ankara Temel Biyokimya-I Karbonhidratlar Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniv. Veteriner Fakültesi Biyokimya AD-06110-Ankara I. MAKROMOLEKÜLLER-YAPI VE FONKSİYONLAR Hücreler büyük moleküllü organik moleküllerden

Detaylı

En basit şekerlerdir. ll aldehid veya ketonlu türevleri olarak tanımlanır.

En basit şekerlerdir. ll aldehid veya ketonlu türevleri olarak tanımlanır. En basit şekerlerdir. Monosakkaritler polihidroksilli illi alkollerin ll aldehid veya ketonlu türevleri olarak tanımlanır. Glukoz ve fruktoz gibi monosakaritler bunlara örnek verilebilir. Monosakkarit

Detaylı

Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif

Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif formu, fosforik asitle yaptığı esterlerdir Glukoz, galaktoz

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

Homo- ve heteropolisakkaritler olarak iki grupta toplanırlar. Nişaşta ve selüloz gibi polisakkaritler, 10 ve daha fazla monosakkarit biriminden

Homo- ve heteropolisakkaritler olarak iki grupta toplanırlar. Nişaşta ve selüloz gibi polisakkaritler, 10 ve daha fazla monosakkarit biriminden Polisakkaritler (glikanlar) Homo- ve heteropolisakkaritler olarak iki grupta toplanırlar. Nişaşta ve selüloz gibi polisakkaritler, 10 ve daha fazla monosakkarit biriminden oluşan polimerlerdir; (D)-Glukoz,

Detaylı

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler 3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri 3.3.1. Monosakkaritler 3.3.1.1. Monosakkaritlerin isimlendirilmesi 3.3.2. Monosakkaritlerin

Detaylı

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Hazırladığımız bu yazıda; organik bileşikler ve organik bileşiklerin yapısını, canlılarda bulunan organik bileşikleri ve bunların görevlerini, kullanım alanlarını, canlılar

Detaylı

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar yapılarında.. (C),.. (H) ve. (O) atomu bulunduran organik bileşiklerdir. Karbonhidratların formülü ( ) ile gösterilir. Nükleik asitlerin, ATP nin, hücre, bitkilerde yapısına

Detaylı

Monosakkarit kelime olarak mono = Yunanca bir, sakkarit = Yunanca şeker anlamındadır. Bu nedenle monosakkarite şekerde denmektedir.

Monosakkarit kelime olarak mono = Yunanca bir, sakkarit = Yunanca şeker anlamındadır. Bu nedenle monosakkarite şekerde denmektedir. Monosakkaritler Monosakkaritler renksiz, tatlı, katı, kristal yapıda, suda kolayca çözünebilen fakat polar olmayan çözeltilerde çözünmeyen özelliklere sahiptirler. Küçük molekül ağırlığında olan monosakkaritler

Detaylı

GIDA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ. Ders-3

GIDA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ. Ders-3 GIDA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders-3 Konular Gıda sanayi Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri GIDA SANAYİ Tarımsal hammaddeye değişik hazırlama, işleme, muhafaza, ambalajlama teknikleri uygulayarak daha

Detaylı

GIDA KİMYASI-II Karbonhidratlar Giriş. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU

GIDA KİMYASI-II Karbonhidratlar Giriş. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU GIDA KİMYASI-II Karbonhidratlar Giriş Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU KARBONHİDRATLAR A. Monosakkaritler 1. Triozlar : Gliseraldehit, dihidroksiaseton 2. Tetrozlar: Eritroz, treoz, erütriloz 3. Pentozlar:

Detaylı

1. Öğretmen Kılavuzu. 2. Öğrenci Kılavuzu

1. Öğretmen Kılavuzu. 2. Öğrenci Kılavuzu 1. Öğretmen Kılavuzu a. Konu b. Kullanıcı Kitlesi c. Deney Süresi d. Materyaller e. Güvenlik f. Genel Bilgi g. Deney Öncesi Hazırlık h. Ön Bilgi i. Deneyin Yapılışı (Prosedür) j. Deney Sonuçları k. Öğrenci

Detaylı

KARBOHİDRATLARIN KALİTATİF TAYİNİ. Karbohidratlar, yeryüzünde en bol bulunan biyomoleküllerdir. Karbohidratlar,

KARBOHİDRATLARIN KALİTATİF TAYİNİ. Karbohidratlar, yeryüzünde en bol bulunan biyomoleküllerdir. Karbohidratlar, KARBİDRATLARIN KALİTATİF TAYİNİ Karbohidratlar, yeryüzünde en bol bulunan biyomoleküllerdir. Karbohidratlar, polihidroksi aldehitler veya ketonlardır. Tümü olmasa da karbohidratların çoğu (C2O)n kapalı

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Monosakkaritler (Basit Şekerler)

Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Monosakkaritler (Basit Şekerler) Karbonhidratlar Karbonhidratlar Prof.Dr. Sevinç Yücecan Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Karbonhidratlar bitkilerde fotosentez ile sentezlenirler Yiyeceklerimizde

Detaylı

Aldehit grubu Keton grubu Primer alkol grubu Sekonder alkol grubu

Aldehit grubu Keton grubu Primer alkol grubu Sekonder alkol grubu KARBONHİDRATLAR (ŞEKERLER) Tanım ve karbonhidratların fonksiyonları Karbonhidratlar, kimyasal olarak polihidroksi aldehit veya ketondurlar veya hidroliz edildiklerinde böyle bileşikler veren maddelerdir.

Detaylı

KARBOHĐDRATLAR VE KARBOHĐDRATLARI TANIMA DENEYLERĐ

KARBOHĐDRATLAR VE KARBOHĐDRATLARI TANIMA DENEYLERĐ KARBOHĐDRATLAR VE KARBOHĐDRATLARI TANIMA DENEYLERĐ 1 2 Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar. Karbohidratlar, -vücudumuzda ve hücrelerde temel enerji sağlayıcıdırlar, -diğer bazı

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Dihidroksiaseton hariç diğer monosakkaritler bir veya birden fazla karbon atomlarının dört bağında dört ayrı atom yada atom grubu bulundurmaktadır.

Dihidroksiaseton hariç diğer monosakkaritler bir veya birden fazla karbon atomlarının dört bağında dört ayrı atom yada atom grubu bulundurmaktadır. Dihidroksiaseton hariç diğer monosakkaritler bir veya birden fazla karbon atomlarının dört bağında dört ayrı atom yada atom grubu bulundurmaktadır. Bu şekildeki karbon atomuna, yani herhangi bir karbon

Detaylı

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri:

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri: LİPİTLER (YAĞLAR) YAĞLAR (LİPİTLER) Yapılarında C,H, O den başka N,P da bulunabilir. İçerikleri C miktarı O a göre daha fazla olduğu için çok enerji verirler. Yağlar solunumda kullanılınca çok oksijen

Detaylı

ALKOLLER ve ETERLER. Kimya Ders Notu

ALKOLLER ve ETERLER. Kimya Ders Notu ALKOLLER ve ETERLER Kimya Ders Notu ALKOLLER Alkan bileşiklerindeki karbon zincirinde H atomlarından biri yerine -OH grubunun geçmesi sonucu oluşan organik bileşiklere alkol adı verilir. * Genel formülleri

Detaylı

HAYVAN BESLEMEDE KARBONHİDRATLAR VE ÖNEMİ

HAYVAN BESLEMEDE KARBONHİDRATLAR VE ÖNEMİ HAYVAN BESLEMEDE KARBONHİDRATLAR VE ÖNEMİ Prof. Dr. Gültekin YILDIZ Karbonhidratlar bitkilerde kuru maddede %70 (50-80) civarında olup, hücre duvarı maddesinde ham selüloz; tane, kök ve yumrularda yoğun

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Monosakkaritler

KARBONHİDRATLAR. Monosakkaritler KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar yeryüzünde en yaygın ve bol olarak bulunan karbon, hidrojen ve oksijen içeren, basit veya kompleks yapılı organik bileşiklerdir. Hayvanların ve bitkilerin metabolizmalarında

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri

Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri GIDA SANAYİ Tarımsal hammaddeye; değişik hazırlama, işleme, muhafaza, ambalajlama teknikleri

Detaylı

HUBUBAT TEKNOLOJİSİ 26.02.2013. Buğday danesinin kimyasal yapısı: Buğday danesinde bulunan su miktarı,

HUBUBAT TEKNOLOJİSİ 26.02.2013. Buğday danesinin kimyasal yapısı: Buğday danesinde bulunan su miktarı, HUBUBAT TEKNOLOJİSİ Buğday danesinin kimyasal yapısı: 1. Karbonhidratlar (Mono, oligo ve polisakkaritler) 2. Kompleks karbonhidratlar (Pentozanlar, Hemiselüloz, Selüloz) 3. Azotlu maddeler (Proteinler

Detaylı

Canlılardaki Organik Bileşikler

Canlılardaki Organik Bileşikler Canlılardaki Organik Bileşikler Yapılarındaki temel element C, daha sonra ise H ve O dir. Bunların dışında birçok organik bileşikte N, P, S gibi elementler de bulunur. Genellikle çok sayıda atom içeren

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf DOĞRU YANLIŞ SORULARI Nitel gözlemlerin güvenilirliği nicel gözlemlerden fazladır. Ökaryot hücrelerde kalıtım materyali çekirdek içinde bulunur. Ototrof beslenen canlılar

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Bitkilerin yapısında bulunan organik asitlerin çoğu ya serbest ya da tuzları veya esterleri şeklinde bulunur. Organik asitlere, yapılarında karboksil

Bitkilerin yapısında bulunan organik asitlerin çoğu ya serbest ya da tuzları veya esterleri şeklinde bulunur. Organik asitlere, yapılarında karboksil ORGANİK ASİTLER Bitkilerin yapısında bulunan organik asitlerin çoğu ya serbest ya da tuzları veya esterleri şeklinde bulunur. Organik asitlere, yapılarında karboksil (COOH) grubu bulunması nedeniyle karboksilli

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

Karbohidratlar, insan beslenmesinin en önemli kısmını oluştururlar

Karbohidratlar, insan beslenmesinin en önemli kısmını oluştururlar KARBOHİDRATLAR Karbohidratlar, insan beslenmesinin en önemli kısmını oluştururlar Karbohidratların büyük çoğunluğu güneş ışığı enerjisiyle atmosferdeki karbondioksidin suyla fotosentezi sonucu oluşan biyomoleküllerdir.

Detaylı

Karbonhidratlar, odunsu bitkilerin en önemli yapı maddeleridir.

Karbonhidratlar, odunsu bitkilerin en önemli yapı maddeleridir. Karbonhidratlar Karbonhidratlar Karbonhidratlar, odunsu bitkilerin en önemli yapı maddeleridir. Bunlar, meristematik dokulara iletildiğinde, bu kısımlarda selüloz, lignin, pektin bileşikleri ve lipitler

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

KĐMYA EĞĐTĐM DERSĐ II KĐMYA EĞĐTĐM SEMĐNERĐ II. Prof. Dr. ĐNCĐ MORGĐL

KĐMYA EĞĐTĐM DERSĐ II KĐMYA EĞĐTĐM SEMĐNERĐ II. Prof. Dr. ĐNCĐ MORGĐL KĐMYA EĞĐTĐM DERSĐ II KĐMYA EĞĐTĐM SEMĐNERĐ II Prof. Dr. ĐNCĐ MORGĐL DĐŞ ÇÜRÜMESĐ Çok Yeme Şekeri, Çürütürsün Dişleri. Dişlerimiz neden çürür? GÜNLÜK yaşam olayı: Diş Çürümesi Kimya konusuyla ilgisi :

Detaylı

KARBONHİDRATLAR MONOSAKKARİTLER. Karbonhidratların gıdalar için önemi. Enerji kaynağıdırlar. Tadına katkıları vardır

KARBONHİDRATLAR MONOSAKKARİTLER. Karbonhidratların gıdalar için önemi. Enerji kaynağıdırlar. Tadına katkıları vardır KARBONİDRATLAR Karbonhidratlar: C,, O Genel kural olarak bir karbonhidrat kendi karbon atomu sayısı kadar su molekülüne sahiptir. C n ( 2 O)n Bu formül monosakkaritler için geçerli olmakla birlikte oligo-

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur.

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur. Lipitler ortak özellikleri su ile karışmamak olan organik maddelerdir ve kimyasal olarak yağ asitlerinin bir alkolle esterleşmesinden oluşur. 1.1. Lipitlerin Yapısı ve Ortak Özellikleri * Yapılarında C,

Detaylı

Doğal Biyomalzemeler. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi Proteinler. Doğal Polimerler

Doğal Biyomalzemeler. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi Proteinler. Doğal Polimerler Doğal Biyomalzemeler yaşamın en önemli biyopolimerleridir. Molekül ağırlıkları birkaç binden milyonlara kadar olabilir. Canlı hücrelerinin kuru ağırlıklarının yaklaşık yarısı proteindir. Protein molekülleri

Detaylı

Gıda Kimyası II Gıdaların işlenmesi sırasında ortaya çıkan reaksiyonlar. Vural Gökmen

Gıda Kimyası II Gıdaların işlenmesi sırasında ortaya çıkan reaksiyonlar. Vural Gökmen Gıda Kimyası II Gıdaların işlenmesi sırasında ortaya çıkan reaksiyonlar Vural Gökmen Gıda İşleme Gıda işlemenin derecesi (şiddeti) Gıda işlemenin nedenleri Gıda işleme şekilleri Aşırı işlenmişgıdalar üzerinekaygılar

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

KİMYA-IV. Alkoller, Eterler ve Karbonil Bileşikleri (6. Konu)

KİMYA-IV. Alkoller, Eterler ve Karbonil Bileşikleri (6. Konu) KİMYA-IV Alkoller, Eterler ve Karbonil Bileşikleri (6. Konu) Alkoller Bir alkil grubuna (R-) bir hidroksil (-OH) grubunun bağlanmasıyla oluşan yapılardır. Genel formülleri R-OH şeklindedir. Alkollerin

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

Enzimlerin sayısını tahmin etmek bile güçtür. Yer yüzünde 10 6 (1 milyon) kadar bitki ve hayvan türünün bulunduğu kabul edilmektedir.

Enzimlerin sayısını tahmin etmek bile güçtür. Yer yüzünde 10 6 (1 milyon) kadar bitki ve hayvan türünün bulunduğu kabul edilmektedir. Enzimlerin sayısını tahmin etmek bile güçtür. Yer yüzünde 10 6 (1 milyon) kadar bitki ve hayvan türünün bulunduğu kabul edilmektedir. Her bir türde 1000 kadar protein bulunduğu varsayılırsa yeryüzünde

Detaylı

BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1. Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2

BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1. Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2 BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1 Genel Giriş Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2 Kolloid Sistemler 3-4 Karbonhidratlar 5-6 Proteinler 7 I. Ara Sınav 8-9 Lipitler 10-11

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

' $ &! / % & ) &!! & '! " #$! $ % & % & ' " & && ( ) &!! * +, (! % $-. + /! 0 1 2 ) % & / 3 0 1 ( 0 % & ( 0 0 0 &

' $ &! / % & ) &!! & '!  #$! $ % & % & '  & && ( ) &!! * +, (! % $-. + /! 0 1 2 ) % & / 3 0 1 ( 0 % & ( 0 0 0 & ' $ &! / % & ) &!! & '! " #$! $ % & % & ' " & && ( ) &!! * +, (! % $-. + /! 0 1 2 ) % & / 3 0 1 ( 0 % & ( 0 0 0 & Karbonhidratlar, Mısır Şekeri ve Gıda Endüstrisinde Kullanımı Prof. Dr. Nevzat ARTIK Ankara

Detaylı

ÜNİTE3. Karbonhidratlar. Amaçlar. İçindekiler

ÜNİTE3. Karbonhidratlar. Amaçlar. İçindekiler ÜNİTE3 Karbonhidratlar Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Karbonhidratların kimyasal yapılarını açıklayabilecek, Karbonhidratları üç farklı ölçüte göre sınıflayabilecek, Karbonhidratların, genel isimlendirmesini

Detaylı

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin 1 Giriş Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin tamamlayacağı yazılı, sözlü ve uygulamalı görevler beslenme,

Detaylı

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ Polimerlerin yapısı Polimer, birbirinin aynısı veya benzeri yapıtaşlarının kovalent bağlarla bağlanarak oluşturdukları uzun bir moleküldür. Polimerlerin yapıtaşı olarak

Detaylı

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER METABOLİZMA Dr. Serkan SAYINER serkan.sayiner@neu.edu.tr Genel Bakış Canlı organizmalar, kendilerini yenilemek, gelişmek ve üremek için kimyasal maddelere gereksinim duyarlar. Çünkü organizmanın tamamı

Detaylı

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Nükleoprotein ve nükleik asitlerin yapısını, Nükleozid, nükleotid tanımlarını, Azotlu bazları, Nükleik asitlerin metabolizmasını

Detaylı

Karbonhidrat Nedir? Bitkiler klorofil, güneş enerjisi, su ve karbondioksiti kullanarak karbonhidratları sentezlerler.

Karbonhidrat Nedir? Bitkiler klorofil, güneş enerjisi, su ve karbondioksiti kullanarak karbonhidratları sentezlerler. Karbonhidratlar Karbonhidrat Nedir? Karbonhidratlar vücudumuza enerji sağlayan besin maddelerinde en fazla bulunan besin öğesidir. Daha çok bitkisel kaynaklı besin maddelerinde yaygın olarak bulunur. Bitkiler

Detaylı

Protein, karbonhidrat ve lipidler

Protein, karbonhidrat ve lipidler 3 Protein, karbonhidrat ve lipidler 3 Protein, karbonhidrat ve yağlar 3.1 Hangi moleküller canlılara özgüdür? 3.2 Proteinlerin kimyasal yapısı ve görevleri nelerdir? 3.3 Karbonhidratların kimyasal yapısı

Detaylı

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi 1. Termometre Çimlenen bezelye tohumlar Termos Çimlenen bezelye tohumları oksijenli solunum yaptığına göre yukarıdaki düzenekle ilgili, I. Termostaki oksijen miktarı azalır. II. Termometredeki sıcaklık

Detaylı

GIDA KİMYASI ve BİYOKİMYASI (Karbonhidratlar-2)

GIDA KİMYASI ve BİYOKİMYASI (Karbonhidratlar-2) KARBNIDRATLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ (devam) idroliz GIDA KİMYASI ve BİYKİMYASI (Karbonhidratlar-2) Karbonhidratların yapılarını meydana getiren monosakkaritlere parçalanması bünyelerine su alarak (hidroliz)

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI Canlılar hayatsal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için ATP ye ihtiyaç duyarlar. ATP yi ise besinlerden sağlarlar. Bu nedenle

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER... V 1. LABORATUVARDA KULLANILAN MALZEME VE ALETLER... 1 1.1. Tüpler... 1 1.2. Beher... 1 1.3. Erlenmeyer... 2 1.4. Balonlar... 2 1.5. Mezur... 3 1.6. Pipetler...

Detaylı

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR ALKANLAR Hidrokarbon zincirinde C atomları birbirine tek bağ ile bağlanmışlardır ve tüm bağları sigma bağıdır. Moleküllerindeki C atomları

Detaylı

Canlılarda bulunan en önemli organik bileşikler;

Canlılarda bulunan en önemli organik bileşikler; Canlılardaki Organik Bileşikler Yapılarındaki temel element C, daha sonra ise H ve O dir. Bunların dışında birçok organik bileşikte N, P, S gibi elementler de bulunur. Genellikle çok sayıda atom içeren

Detaylı

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I FNKSİYNLU GANİK BİLEŞİKLE rganik bileşiklerde, bileşiğin temel kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen ve formülleri yazıldığında tanınmalarını sağlayan atom gruplarına fonksiyonel gruplar denir.

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER

ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri a) ELEMENTLER Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir.

NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir. NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir. Tüm hayvanlar besinleri sindirmek için enzimleri kullanırlar. Bunlar hem hayvanın kendi sentezlediği hem de bünyelerinde

Detaylı

Stereokimya. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

Stereokimya. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Stereokimya Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Stereokimya (moleküllerin üç boyutlu tasarımı) Moleküllerin yapılarının üç boyut içerisinde incelenmesi Stereokimya olarak bilinir. Atomların uzayda bir molekül içinde

Detaylı

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir?

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir? METABOL ZMA Canlıda olu an ve devam eden fiziksel ve kimyasal olayların tümüne birden metabolizma adı verilmektedir Ara metabolizma, katabolizma ve anabolizma olmak üzere iki faz içerir; bu iki faz arasındaki

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

HÜCRESEL SOLUNUM OKSİJENSİZ SOLUNUM

HÜCRESEL SOLUNUM OKSİJENSİZ SOLUNUM 1 HÜCRESEL SOLUNUM *Hücresel solunum: Besinlerin parçalanarak ATP sentezlenmesine, hücresel solunum denir. ----------------------- OKSİJENSİZ SOLUNUM ----------------------- (ANAEROBİK SOLUNUM = FERMANTASYON)

Detaylı

Karbohidratların Sindirimi

Karbohidratların Sindirimi Karbohidratların Vücuda Alınması Gelişmiş ülkelerde yetişkin bir insan, günlük kalori gereksiniminin yaklaşık %40-50 gibi büyük bir kısmını karbohidratlardan sağlar. Karbohidratlar günlük diyetin büyük

Detaylı

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI / / Adı Soyadı : Numara : ÖĞRETİM YL. DÖNEM 1. SNF / KİMYA DERSİ / 3. YAZL Soru Puan 1 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1 13 14 15 16 17 18 19 0 TOPLAM 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 100 1. X: 3 NH Y:3 N 3

Detaylı

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ 9. Hafta: Lipit Metabolizması: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI Palmitoleik ve oleik asitlerin sentezi için palmitik ve stearik asitler hayvansal organizmalardaki çıkş maddeleridir.

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

Alkinler (Asetilenler)

Alkinler (Asetilenler) Organik-İnorganik Kimya Alkinler (Asetilenler) ALKİNLER (ASETİLENLER) Genel formülleri C n H 2n-2 şeklinde olan ve yapılarında en az bir üçlü bağ içeren bileşiklerdir. Bu bileşiklere, moleküllerindeki

Detaylı

DENEY 8 KARBONHĐDRAT REAKSĐYONLARI. Genel Bilgiler

DENEY 8 KARBONHĐDRAT REAKSĐYONLARI. Genel Bilgiler DENEY 8 KARBONHĐDRAT REAKSĐYONLARI Genel Bilgiler Karbonhidratlar hayvansal ve bitkisel organizmalarda önemli işlevler görürler. Kimyasal olarak karbonhidratlar, polihidroksi-aldehitler (aldozlar), polihidroksi-ketonlar

Detaylı

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997).

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997). SOLUNUM Solunum Solunum, canlı hücrelerdeki organik maddelerin oksidasyonuyla, enerjinin açığa çıkarılması olayı olarak tanımlanır. Açığa çıkan enerji, kimyasal enerji (ATP) olarak depolanır. Solunum ürünleri,

Detaylı

Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler

Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler Canlılardaki Organik Bileşikler: Canlı vücudunda biyosentez reaksiyonları sonuncu oluşturulan maddelerdir. Organik moleküllerin vücutta çeşitli

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK HİDROKARBONLAR DOYMUŞ HİDROKARBONLAR DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) BİTİŞİK İKİ HALKALI (NAFTALİN)

Detaylı

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler Deney 1 ĐDKSĐL GUBU: ALKL VE FENLLEĐN EAKSĐYNLAI Genel prensipler Alkol ve fenoller su benzeri organik yapılardır. - yapısındaki nin yerine; alkollerde alifatik grup(-),fenollerde ise aromatik grup(ar-)

Detaylı

GLİKOJEN METABOLİZMASI

GLİKOJEN METABOLİZMASI METABOLİZMASI DİLDAR KONUKOĞLU TIBBİ BİYOKİMYA 8.4.2015 DİLDAR KONUKOĞLU 1 YAPISI Alfa-[1,6] glikozid Alfa- [1-4] glikozid bağı yapısal olarak D-glukozdan oluşmuş dallanmış yapı gösteren homopolisakkarittir.

Detaylı

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Canlı hücrelerde hangi tip moleküller /işlevsel gruplar vardır, ne orandadır? Birbiriyle nasıl etkileşir? Canlılarda sıklıkla meydana gelen tepkimeler

Detaylı

Alkoller, Eterler ve Tiyoller

Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller (R- OH) Alkoller, OH (hidroksil) fonksiyonel grubu taşıyan organik bileşiklerdir (alkil veya aril grubuna bağlı hidroksil) Metanol (CH 3 OH) en basit alkoldür Chemistry,

Detaylı

GLİKOBİYOLOJİ. blog.paruthi.in

GLİKOBİYOLOJİ. blog.paruthi.in GLİKOBİYOLOJİ Karbonhidratlar doğada en çok bulunan makromoleküllerdendir Fotosentezle bitkiler 10 9 ton CO 2 ve H 2 O yu karbonhidratlara çevirirler Bunların oksidasyonu ana enerji kaynağı, demek ki yukarıdaki

Detaylı

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL SINIF : 10 DERS SAATĐ : 6 KONU : KARBONUN BAĞ YAPMA ÖZELLĐĞĐ Organik bileşikler ve yaşam Karbonun çok bileşik yapmasının sebebi Karbon bağlarının çeşitliliği Organik

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

DİDEM AYKAN ( ) TUĞBA DENİZ ( ) MELİKE ACAR ( ) Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ ÜNİVERSİTESİ

DİDEM AYKAN ( ) TUĞBA DENİZ ( ) MELİKE ACAR ( ) Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ ÜNİVERSİTESİ DİDEM AYKAN (050559006) TUĞBA DENİZ (050559011) YEKTA ARTUVAN (050559003) MELİKE ACAR (050559001) Doç. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ ÜNİVERSİTESİ Amilaz Ca++ gerektiren metalloenzimdir. α-1

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1 İDROKARBONLAR Yalnızca karbon (C) ve hidrojen () elementlerinden oluşan bileşiklere hidrokarbon denir. Karbon elementinin atom numarası 6 dır. Elektron dizilişi, 1s 2 2s 2 2p 2 olup değerlik elektron say

Detaylı