Migrende Profilaktik Tedavi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Migrende Profilaktik Tedavi"

Transkript

1 30 Gözden Geçirme / Review Article Doi: /npa.y7199 Prophylactic Treatment of Migraine Azize Esra GÜRSOY1, Mustafa ERTAŞ2 1 Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye 2 LIV Hospital Ulus Hastanesi, Nöroloji Kliniği, İstanbul, Türkiye ÖZET Migren epizodik başağrısı atakları ve eşlik eden semptomlarla karakterize sık rastlanılan kronik nörolojik bir hastalıktır. Migrenin farmakolojik tedavisi akut veya profilaktik tedavileri içerir, sık ve şiddetli başağrısı atakları olan hastalar her iki tedaviye de gereksinim duyarlar. Profilaktik tedavi başlıca atak sıklığı, süresi ve şiddetini azaltmak, akut tedavi yararlanımını artırmak ve hastanın fonksiyonel durumunu iyileştirmek amacıyla kullanılır. Profilaktik tedavi ayrıca epizodik migrenin kronik migrene dönüşümünü önleyebilir ve sağlık harcamalarında azalma sağlayabilir. Migren profilaksisinde kullanımda olan farmakolojik ilaç seçenekleri oldukça geniştir. Profilaktik tedavide kullanılan başlıca gruplar ß-blokerler, topiramat ve valproat gibi antikonvülzan ilaçlar, amitriptilin ve selektif serotonin ve selektif serotonin-norepinefrin gerialım inhibitorleri (SNRI lar) gibi antidepresanlar, kalsiyum kanal antagonistleri ve nörotoksinlerdir. Profilaktik tedavide kullanılacak ilaç, etkinlik ve yan etki profiline göre seçilmeli, hastanın eşlik eden ve komorbid hastalıkları da göz önünde bulundurulmalıdır. (Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50 Özel Sayı 1: 30-35) Anahtar kelimeler: Migren, profilaktik tedavi Çıkar çatışması: Yazarlar bu makale ile ilgili olarak herhangi bir çıkar çatışması bildirmemişlerdir. ABSTRACT Migraine is a common chronic neurological disease characterized by episodic attacks of headache and associated symptoms. The pharmacological treatment of migraine may be acute or prophylactic, and patients with frequent, severe headaches often require both approaches. Prophylactic treatment is used to reduce the frequency, duration, or severity of attacks, to enhance the benefits of acute treatments, and to improve patient s ability to function normally. Prophylactic treatment may also prevent progression from episodic migraine to chronic migraine and may result in reductions in health-care cost. The currently available pharmacological options for migraine prophylaxis include a wide array of medications. The major medication groups for prophylactic treatment include ß-blockers, anticonvulsant, drugs such as topiramate and valproate, antidepressant drugs, such as amitriptyline and selective serotonin and selective serotonin-norepinephrine reuptake inhibitors (SNRIs), calcium channel antagonists and neurotoxins. The agent for prophylactic treatment should be chosen based on the efficacy and side-effect profile of the drug, and the patient s coexistent and comorbid conditions. (Arc hi ves of Neu ropsy chi atry 2013; 50 Supplement 1: 30-35) Key words: Migraine, prophylactic treatment Conflict of interest: The authors report ed no conflict of interest related to this article Giriş Migren epizodik başağrısı atakları ve eşlik eden semptomlarla karakterize kronik nörolojik bir hastalıktır (1). Ülkemizde 1 yıllık tahmin edilen kesin ve olası migren prevalansı %28,8 olarak bulunmuş ve migrenlilerin yarısından çoğunda aylık atak sayısının 4 ve 4 ün üzerinde olmasına rağmen (ortalama aylık atak sıklığı 5,9±6,0) yalnızca %4,9 unun profilaktik tedavi aldığı bildirilmiştir (2). Amerikan Migren Prevalans ve Korunma çalışmasında da (American Migraine Prevalence and Prevention Study) migrenlilerin yaklaşık %38 inde profilaktik tedavi gereksinimi olmasına rağmen yalnız %13 ünün profilaktik tedavi altında olduğu saptanmıştır (3). Migrende profilaktik tedavinin öncelikli amacı atak sıklığını, şiddetini ve süresini azaltmaktır. Bunun yanı sıra profilaktik tedavi ile akut atak tedavisinden yararlanımın arttırılması, fonksiyonel durumun iyileştirilmesi ve başağrısının yarattığı özürlülüğün azaltılması da amaçlar arasında yer alır (4). Migrende akut tedaviye profilaktik tedavinin eklenmesiyle hastaların polikliniklere ve acil servislere başvurusunda, BT ve MR görüntüleme sayısında azalma olduğu saptanmıştır (5). Profilaktik tedavi başlama endikasyonları için tam bir fikir birliği olmamasına rağmen tedavi kılavuzları bazı genel kurallar belirlemişlerdir (6, 7, 8, 9). Profilaktik tedavi kararı; Akut atak tedavisine rağmen kişinin yaşam kalitesini ve günlük yaşamını etkileyen tekrarlayan ataklar varlığında, Yaz flma Adresi/Correspondence Address Dr. Azize Esra Gürsoy, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye Gsm: E-pos ta: Ge liş ta rihi/received: Ka bul ta rihi/accepted: Nöropsikiyatri Arşivi Dergisi, Galenos Yayınevi taraf ndan bas lm flt r. / Archives of Neuropsychiatry, published by Galenos Publishing.

2 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50 Özel Sayı 1: Akut atak tedavisinin etkisizliğinde, akut atak tedavisine kontrendikasyon veya tolere edilemeyen yan etkilerin varlığında, Akut tedavide kullanılan ilaçların aşırı kullanımında, Aaftada birden fazla sıklıkta atakları olan hastalarda kronik migren veya ilaç aşırı kullanım başağrısı gelişim riski nedeniyle ve Hemiplejik migren; sık, çok uzun süreli veya rahatsızlık verici auralar; kalıcı nörolojik hasara yol açma riski olan ataklar gibi özel durumların varlığında Hastanın tercihi dikkate alınarak verilmelidir Profilaktik tedavide sıklıkla kullanılan ilaçlar arasında β-adrenerjik blokerler, antidepresanlar, kalsiyum kanal antagonistleri, serotonin antagonistleri ve antikonvülzan ilaçlar sayılabilir (Tablo 1). Amerikan Başağrısı Cemiyeti ve Amerikan Nöroloji Akademisi (AHS, AAN) migren profilaksi kılavuzunda profilaktik ilaçlar, kanıta dayalı etkinliklerine göre değerlendirilmişlerdir (Tablo 1). Profilakside kullanılacak ilaç seçimi ilaç etkinliği, ilacın yol açabileceği yan etkileri yanı sıra migrene eşlik eden komorbid hastalıklar da göz önünde bulundurularak yapılmalıdır (Tablo 2, Tablo 3). Profilaktik tedavide bazı genel prensiplere dikkat edilmesi gereklidir. Bu prensipler; Kanıta dayalı etkinliği en yüksek olan ilaç ile tedaviye başlamak; En düşük etkin dozda tedaviye başlayıp klinik yararlanım ya da tedaviyi sınırlayıcı yan etkiler çıkana kadar doz artışları yapmak; Klinik yararlanımın ortaya çıkması için yeterli süre beklemek (2-3 ay); Akut atak tedavisi aşırı kullanımından kaçınmak; Tedavi uyumunu artırmak için uzun salınımlı formulasyonları tercih etmek; Başağrısı ataklarını takip edebilmek için başağrısı günlüğü tutturmak; En uzun 3 aylık aralarla tedaviyi gözden geçirmek ve başağrısı kontrol altında ise tedavinin azaltılması ya da sonlandırılması açısından değerlendirmek; Komorbid veya rastlantısal olarak birlikte görülen epilepsi, depresyon, anksiyete bozukluğu, hipertansiyon gibi hastalıkları göz önünde bulundurarak hem migren hem de eşlik eden hastalığı tedavi edebilecek ilaç seçimi yapmak; migren tedavisinin eşlik eden hastalıkların alevlenmesine yol açmayacağından emin olmak; Gebeliği sorgulamak ve gebe hastaların tedavisinin fetal anomali riski taşımadığından emin olmak şeklinde sıralanabilir (4, 10). Profilaktik tedavi kararı verilirken hastaya tedavi ile ilgili yeterli bilgi vermek, tedavi amaçlarını açıkça anlatmak, olası yan etkiler hakkında hastayı bilgilendirmek, hastanın tedaviden beklentilerini öğrenmek ve gerçekçi hedefler ortaya koymak tedaviye uyumu ve başarı şansını artırır. Profilaktik Tedavi Etki Mekanizmaları Migren proflaksisinin olası etki mekanizmaları aktive sinir sistemini stabilize ederek migren aktivasyon eşiğinin yükseltilmesi, antinosisepsiyonun artırılması, periferik ve santral duyarlılaşmanın azaltılması, nörojenik inflamasyonun bloke edilmesi, sempatik, parasempatik ve serotonerjik tonusun modüle edilmesi olarak sayılabilir (4). Ayata ve ark. çalışmalarında migren profilaksisinde kullanılan topiramat, valproat, amitriptilin, propranolol ve metiserjidin kronik kullanımlarında, doza ve tedavi süresine bağımlı olarak kortikal yayılan depresyon (cortical spreading depression: CSD) sıklığını %40-80 azalttıkları ve deneysel CSD oluşturmak için gerekli katodal elektriksel uyarı eşiğini arttırdıklarını göstermişler ve bu ilaçların migren profilaksisinde ortak etkinliklerinin CSD yi inhibe etmek yoluyla olabileceğini ileri sürmüşlerdir (11). Migren profilaksisinde kullanılan ilaçların etki mekanizmalarının aydınlatılması gelecekte bu amaçla kullanılan etkin ilaçların gelişmesine katkı sağlayacaktır. Migren Profilaksisinde Kullanılan İlaçlar: β-adrenerjik blokerler: β-adrenerjik blokerler migren profilaksisinde yaygın kullanılan bir ilaç grubunu oluştururlar. Birçok kontrollü çalışmada nonselektif β bloker propranolol ve selektif β-bloker metoprolol un migren profilaksisinde etkinliği gösterilmiştir (12, 13, 14, 15). Atenolol, nebivolol, bisoprolol, nadolol ve timolol da etkin bulunurken intrensek sempatomimetik aktivite gösteren asebutolol, alprenolol, oksprenolol ve pindolol ise migren profilaktik tedavisinde etkinliğe sahip değildirler (16, 17, 18, 19). Propranolol migren pofilaksisinde mg/ gün doz aralığında etkindir. β-adrenerjik blokerlerin olası santral etkisi vijilansı artıran adrenerjik yolaklarla etkileşim gösteren santral β-reseptörlerin inhibisyonu, 5-HT reseptörleriyle etkileşimi ve serotonerjik sistemin çapraz-modülasyonu yoluyla olmaktadır (20, 21). Propranolol indüklenebilir nitrik oksit sentaz (inos) bloğuyla nitrik oksit (NO) üretimini de inhibe eder (20, 21). Propranolol ayrıca kainat ile indüklenen hücresel akımların inhibisyonu ve N-Metil-D-aspartat blokerleri ile sinerjik etkisi ile nöronal aktiviteyi azaltır ve membran stabilize edici etki gösterir (20, 21). Bronşiyal astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, konjestif kalp yetmezliği, atriyoventriküler iletim bozuklukları, Raynaud fenomeni, periferik vasküler hastalıklar ve kontrol edilemeyen diyabet β-adrenerjik blokerler için kontrendikasyon oluşturur. β-adrenerjik blokerlerin yan etkileri yorgunluk, azalmış egzersiz toleransı, ekstremite uçlarında soğuma, diyare, konstipasyon, gaz gibi gastrointestinal semptomlar, ortostatik hipotansiyon, bradikardi ve impotanstır. Santral sinir sistemi kaynaklı yan etkiler arasında ise sersemlik, uyku bozuklukları ve kabuslar, depresyon, hafıza bozuklukları ve halüsinasyonlar sayılabilir (4, 20, 22). Depresif semptomlara sahip olgularda β-adrenerjik blokerler antidepresan tedaviyle birlikte verilmeli veya başka bir profilaktik ilaç seçilmelidir. Antidepresanlar Trisiklik Antidepresanlar Trisiklik antidepresanlardan amitriptilin migren profilaksisinde kanıtlanmış etkinliğe sahiptir (23, 24). Migren profilaksisindeki etkinliğinin antidepresan etkiden bağımsız olduğu bilinmektedir ve antimigren etki depresyon tedavisinde kullanıldığında beklenen etki süresinden daha erken ortaya çıkar. Trisiklik antidepresanların etkin doz aralığı geniştir ve bu nedenle uygun doz bireysel olarak belirlenmelidir. Migren profilaksisinde kullanımlarında sıklıkla 25 mg/gün gibi antidepresan dozlarından daha düşük dozlar yeterli olabilir. Yeterli yanıt alınamadığında ise 100 mg/gün gibi dozlara dek çıkılmalıdır. Yaşlı hastalarda ise 10 mg/gün gibi daha düşük dozlarda başlanması önerilir (25). Trisiklik antidepresanların yan etkileri sıktır. Ağız kuruluğu, metalik tat, epigastrik hassasiyet, konstipasyon, sersemlik, konfüzyon, taşikardi, çarpıntı, görme bulanıklığı, üriner retansiyon antimuskarinik yan etkilerdir. Ortostatik hipotansiyon ve kilo artışı da sık görülen yan etkiler arasında yer alır. Özellikle yaşlı hastalarda artmış kardiyak iletim bozukluğu, konfüzyon ve deliryum riski nedeniyle dikkatli olunmalıdır.

3 32 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50 Özel Sayı 1: Selektif Serotonin ve Selektif Serotonin-Noradrenalin Gerialım İnhibitörleri Bu grup ilaçların migren profilaksisindeki etkinlikleri trisiklik antidepresanlara göre daha zayıf olmasına rağmen yan etkilerinin daha tolere edilebilir olması nedeniyle alternatif tedavi seçeneğidirler (26). Fluoksetin in mg /gün dozlarında migren profilaksisinde etkinliği gösterilmiştir (27, 28). Benzer şekilde Venlafaksin de migren profilaksisinde etkili bulunmuştur (29, 30). Venlafaksin için önerilen günlük doz 150 mg/gündür, tedavinin 37,5 mg/gün dozunda başlanarak haftalık artışlarla dozun 150 mg/gün e arttırılması önerilir. Kalsiyum Kanal Antagonistleri Kalsiyum kanal antagonistlerinin migren profilaksisindeki etki mekanizmaları tam olarak bilinmemektedir. 5-HT salınımı, nörovasküler inflamasyon ve CSD başlaması ve yayılımı üzerine inhibitör etkileri olası mekanizmalardır (31). Antidopaminerjik özellikler de gösteren nonselektif bir kalsiyum kanal antagonisti flunarizinin migren profilaksisinde etkinliği gösterilmiştir (32, 33, 34). Önerilen doz 5-10 mg/gündür. Yan etkileri arasında kilo artışı, somnolans, ağız kuruluğu, hipotansiyon, depresyonun alevlenmesi ve nadir ekstrapiramidal reaksiyonlar sayılabilir. Verapamil düşük hasta sayılı bazı çalışmalarda migren tedavisinde etkin bulunmuş olsa da kanıtlar yeterli değildir ve iyi bir seçenek değildir. Kalsiyum kanal antagonistleri, hipertansif hastalarda ya da kontrendikasyonlar veya yan etkileri nedeniyle β- bloker kullanamayan hastalarda migren profilaksisinde iyi bir seçenektir. Antikonvülzanlar Migrendeki hipereksitabilite halinin antiepileptik ilaçlar ile baskılanabileceği varsayımından yola çıkılarak antikonvülzan ilaçlar migren profilaksisinde kullanılmaya başlanmıştır. Bu grup içinde valproat ve topiramatın antimigren etkinliği yüksek bulunmuştur. Yüksek dozda monoterapiyi tolere edemeyen hastalarda topiramat ve sodyum valproatın daha düşük dozlarda kombinasyonunun etkin bir tedavi seçeneği olabileceği öne sürülmüştür (35). Valproat Valproik asit veya sodyum valproat, uzun etkili preparat olarak migren profilaksisinde günde tek veya bölünmüş dozlarda mg/gün dozlarda çok etkin bir profilaktik ilaç seçeneğidir (36, 37). Valproat etkisini GABA aracılı transmisyonu arttırarak, düşük eşikli T-tipi Ca ++ kanallarını baskılayarak, voltaj bağımlı Na + kanallarını bloke ederek ve plazma protein ekstravazasyonunu azaltarak gösterir (38,39). Bulantı ve kusma en sık görülen yan etkilerindendir. Geç dönemlerde ellerde titreme ve saç dökülmesi ortaya çıkabilir. Nadiren sedasyona ve kognitif fonksiyonlarda bozulmaya yol açar. Nadir görülen ciddi yan etkileri ise hepatit ve pankreatittir. Genç kadın hastalarda hiperandrojenizm, over kistleri ve kilo artışı görülebilir. Kesin kontrendikasyonları gebelik, geçirilmiş pankreatit öyküsü ve karaciğer hastalıklarıdır. Diğer kontrendikasyonlar arasında trombositopeni, pansitopeni ve kanama bozuklukları sayılabilir. Topiramat Topiramat etkisini Ca ++ ve Na + kanal blokajı ile glutamat blokajı, karbonik anhidraz inhibisyonu ve GABA üretimi stimülasyonu ile gösterir (38, 39). Antimigren etkinliğini mg/gün doz aralığında göstermektedir (40, 41, 42). Sık görülen yan etkileri arsında paresteziler yer alır ve hastaların bu yan etki açısından bilgilendirilmeleri tedaviye hasta uyumunu arttıracaktır. Diğer yan etkiler yorgunluk, iştah kaybı, bulantı, diyare, karın ağrısı ve kilo kaybıdır (42). Migren çalışmalarında 50 mg/gün grubunda başlangıç vücut ağırlığının %2,3 ü, 100/gün mg grubunda %3,2 si ve 200 mg/gün grubunda % 3,8 i kadar kilo kaybı bildirilmiştir. Migren profilaksisinde kullanılan ilaçların çoğunun kilo artışı yan etkisi olması nedeniyle, topiramat kilolu hastalarda iyi bir seçenektir. Santral yan etkiler paresteziler, somnolans, uykusuzluk, duygudurum etkilenmesi, anksiyete, hafıza, dil ve konsantrasyon bozuklukları şeklindedir (42). Böbrek taşı oluşumu normal popülasyonda saptanandan 2-4 kat daha yüksektir. Antiserotonerjikler Metiserjid (3 6 mg/gün) ve pizotifen (1,5 3 mg/gün) 5-HT1 ve 5-HT2 reseptörlerini bloke ederek ve mast hücrelerinden histamin salınımını inhibe ederek etki gösterirler (43,44). Metiserjid ve pizotifenin antimigren etkinliklerinin 5-HT-2A, 5-HT-2B ve 5-HT-2C reseptörlerine afinitesi ile korele olmaması ve benzer etki mekanizmasına sahip mianserin ve ketanserinin profilaktik tedavide etkin olmaması veya çok düşük etkinlik göstermesi antimigren etkinliğin antiserotonerjik etkiden bağımsız olduğunu desteklemektedir. Metiserjid, çok eski ve ülkemizde bulunmayan bir molekül olup yan etkileri nedeniyle dünyada da güncel tedavide artık yer almayan bir ilaçtır. Pizotifenin ise kilo artışı ve sedasyon yan etkileri olup migren profilaksisinde zayıf bir etkinliğinin olduğu kabul edilir. Tablo Amerikan Nöroloji Akademisi ve Amerikan Başağrısı Cemiyeti (AAN/AHS) Migren Profi laksi kılavuzu kanıta dayalı etkinliklerine göre migren profi laksisinde kullanılan ilaçlar İlaç Dozlar Etkinliği kanıtlanmış (A düzeyi kanıt) Valproat mg/gün Topiramat Metoprolol Propranolol Timolol Olası etkin (B düzeyi kanıt) Amitriptilin Venlafaksin Atenolol Nadolol Etkinliği mümkün (C düzeyi kanıt) Lisinopril Kandesartan Klonidin Guanfacin Karbamazepin Nebivolol Pindolol Siproheptadin mg/gün 47,5-200mg/gün mg/gün mg/gün mg/gün 150 mg/gün (uzun salınımlı) 100 mg/gün 10-20mg/gün 16 mg/gün 0,75-0,15 mg/gün 0,5-1 mg/gün 600 mg/gün 5 mg/gün 10 mg/gün 4 mg/gün Tablo kaynağı: Silberstein SD, Holland S, Freitag F, Dodick DW, Argoff C, Ashman E; Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Evidencebased guideline update: pharmacologic treatment for episodic migraine prevention in adults: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Neurology 2012;78:

4 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50 Özel Sayı 1: Tablo 2. Migren ile komorbid hastalıklar Kardiyovaskuler Psikiyatrik Nörolojik Gastrointestinal Diğerleri Hiper/hipotansiyon Raynaud fenomeni Depresyon Epilepsi Mitral valv prolapsusu Miyokard enfarktüsü/ anjina pektoris Mani Panik bozukluk Esansiyel tremor Pozisyonel vertigo İrritabl barsak sendromu Astım Allerjiler İnme Anksiyete bozukluğu Huzursuz bacaklar sendromu Patent foramen ovale Tablo kaynağı: Silberstein SD. Preventive migraine treatment. Neurol Clin 2009;27: Tablo 3. Etkinlik ve yan etkilerine göre migren profi laksisinde kullanılan ilaçların değerlendirilmesi Yüksek etkinlik Yan etkiler hafif/orta Düşük etkinlik Yan etkiler hafif/orta Kanıtlanmamış etkinlik Yan etkiler hafif/orta Beta-blokerler : NSAİ ilaçlar: Antidepresanlar: Düşük etkinlik veya etkin olmayan Asebutolol, Propranolol Aspirin Doksepin Karbamazepin Timolol Flurbiprofen Nortriptilin Klomipramin Antidepresanlar: Ketoprofen İmipramin Klonazepam Amitriptilin Naproksen sodyum Protriptilin İndometasin Antikonvulsanlar: Beta-blokerler: Venlafaksin Lamotrijin Valproat Atenolol Fluvoksamin Nabumeton Topiramat Metoprolol Mirtazapin Nikardipin Kalsiyum kanal blokeri: Nadolol Paroksetin Nifedipin Flunarizin Kalsiyum kanal blokeri: Protriptilin Pindolol Verapamil Sertralin Antikonvulsanlar: Trazadon Gabapentin Diğerleri: Fenoprofen Tanacetum parthenium ekstresi Vitamin B12 Pizotifen Tablo kaynağı: Silberstein SD. Preventive migraine treatment. Neurol Clin 2009; 27: A Tipi Botulinum Toksini A tipi botulinum toksininin (BTA), epizodik migren ve gerilim tipi başağrısı tedavisinde etkinliği saptanmamakla birlikte kronik migrende etkinliği PREEMPT1 ve PREEMPT2 çalışmalarının toplam verileri ele alınarak değerlendirildiğinde başağrılı gün sayısı ve başağrısı epizodu sayısı açısından plaseboya üstün olduğu gösterilmiştir (45, 46, 47). BTA primer trigeminal ve servikal periferik afferent sonlanımlarından substans P, kalsitonin gen ilişkili peptid (CGRP) ve glutamat salınımını inhibe ederek periferik duyarlılaşma üzerine etki gösterir. İyi tolere edilen bir tedavi seçeneğidir (47). Antihipertansif İlaçlar Anjiyotensin konverting enzim (ACE) inhibitörleri (lisinopril) ve anjiyotensin II tip 1 reseptör blokerleri (telmisartan, kandesartan) migren profilaksisinde etkin bulunmuştur (48, 49, 50). Güçlü bir profilaktik etkinliğe sahip değildirler. Etkinliklerinin vasoreaktivite, sempatik tonus değişikliği, oksidatif stres inhibisyonu, substans P, enkefalin, bradikinin gibi proinflamatuar faktörlerin yıkımı ve endojen opiyat sistem modülasyonu yoluyla ortaya çıktığı öne sürülmektedir. Nonsteroid Anti-inflamatuar İlaçlar Nonsteroid anti-inflamatuar ilaçlardan (NSAİİ) naproksen sodyum, flurbiprofen, ketoprofen ve mefenamik asitin migren profilaksisinde orta düzeyde anlamlı etkinliği çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Naproksen, beta adrenerjik blokerlere benzer etkinliğe sahiptir. Gastrointestinal yan etkiler, renal toksisite ve kardiyovasküler hastalıklar için artmış risk nedeniyle uzun süreli kullanımları sınırlıdır (51, 52). NSAİİ, AHS/AAN 2012 tedavi kılavuzunda migren profilaksisinde yer almamışlardır (8, 53). Günlük ve düzenli kullanımlarının ilaç aşırı kullanım başağrısına yol açabildiği bilinmektedir (53).

5 34 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50 Özel Sayı 1: 30-5 Arc hi ves of Neu ropsy chi atry 2013; 50 Supplement 1: 30-5 Vitamin ve Herbal Maddeler Riboflavin (400 mg/gün), koenzim Q10 (300 mg/gün) ve magnezyum (600 mg/gün) migren atak sıklığını azaltmada plasebodan üstün bulunmuşlardır. Magnezyum özellikle gebelikte bir tedavi seçeneği olabilir (54, 55, 56). Petasites hybridus kök ekstresi (Petadolex) plasebo kontrollü bir çalışmada migren profilaksisinde 25 mg dozunda günde 2 kez olarak kullanılmış ve migren atak sıklığında anlamlı azalma saptanmıştır (57). Başka bir çalışmada daha yüksek dozlarda (150 mg/gün) petasit kullanımında atak sıklığında azalma 100 mg/gün dozuna ve plaseboya göre daha yüksek bulunmuştur (58). Tanacetum partheniumdan elde edilen bitkisel ekstrenin (Feverfew) randomize, plasebo kontrollü, çift kör bir çalışmada migren atak sayısını plaseboya göre anlamlı olarak azalttığı gösterilirken bir başka çalışma sonucuna göre etkinlik aylık atak sayısı en az 4 olan migrenlilerde saptanmıştır (59, 60). Yeni Tedavi Stratejileri CGRP migren başağrısında anahtar mediyatörlerden biri olan vazoaktif bir nöropeptiddir. Perivasküler trigeminal afferentlerin uyarımı ile terminallerden salınan CGRP vazodilatasyon ve mast hücre degranülasyonu ile nörojenik inflamasyona ve nosiseptif transmisyona neden olur (61, 62). CGRP nin enjeksiyonu ile auralı ve aurasız migren hastalarının %57-75 inde migren benzeri başağrıları ortaya çıkmış, CGRP nin bu etkisinin sağlıklı kontrollerde ortaya çıkmaması nedeniyle migrenlilerin trigeminovasküler sistemlerinin ekzojen CGRP ye daha duyarlı oldukları öne sürülmüştür (63, 64). CGRP salınımının ve reseptör aktivasyonunun bloke edilmesi migren tedavi stratejileri arasında yer almaktadır. Akut migren atağı tedavisinde olcegepant ve telcagepant ın etkinlikleri gösterilmiştir (65, 66, 67). Telcagepant ın profilaktik amaçlı olarak günde 2 doz kullanıldığı bir çalışma ise 2 hastada karaciğer enzimlerinde ileri derecede yükselme saptanması nedeniyle sonlandırılmıştır (68). Uzun süreli tedavi için insan CGRP reseptörlerine karşı monoklonal antikorlar geliştirilmektedir (9, 69). Zeller ve arkadaşlarının çalışmasında anti-cgrp antikorlarının CGRP reseptör antagonistlerine benzer şekilde dermal vazodilatasyonu ve orta meningeal arter çapında artışı inhibe ettikleri, bu inhibitör etkinin verilen dozdan 1 hafta sonra dahi tespit edildiği ve anti-cgrp antagonistleri ile kronik tedavinin kalp hızı ve kan basıncında değişiklik yapmadığı gösterilmiştir. Nörojenik vasodilatasyonda bu uzun etkili inhibitör etkileri anti-cgrp antikorlarını migrenin profilaktik tedavisi için bir aday yapmaktadır (70). Bir başka monoklonal antikor LY in sıçanlarda, primatlarda ve sağlıklı insanlarda kapsaisinin indüklediği dermal kan akımı artışını engellediği saptanmıştır ve Faz II randomize, plasebo kontrollü, çift kör bir çalışma sürdürülmektedir. Bu çalışmada LY (150 mg) dozunda 2 haftada bir cilt altı uygulanacaktır. Primer sonlanım noktası 28 günlük süre içinde başlangıca göre başağrılı gün sayısında değişiklik olarak belirlenmiştir (9, 71). Migren profilaksisinde mekanizma temelli spesifik tedavi seçeneklerinin geliştirilmesi tedavide başarı şansını arttıracaktır. Kaynaklar 1. Headache Classification Committee The international classification of headache disorders, 2nd edition. Cephalalgia 2004; 24: Ertas M, Baykan B, Orhan EK, Zarifoglu M, Karli N, Saip S, Onal AE, Siva A. One-year prevalence and the impact of migraine and tension-type headache in Turkey: a nationwide home-based study in adults. J Headache Pain 2012; 13: Lipton RB, Bigal ME, Diamond M, Freitag F, Reed ML, Stewart WF, The American Migraine Prevalence and Prevention Advisory Group. Migraine prevalence, disease burden, and the need for preventive therapy. Neurology 2007; 68: Silberstein SD. Preventive migraine treatment. Neurol Clin 2009; 27: Silberstein SD, Winner PK, Chmiel JJ. Migrain preventive medication reduces resource utilization. Headache 2003; 43: Silberstein SD. Practice parameter: evidence-based guidelines for migraine headache (an evidence-based review): report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology 2000; 55: Evers S, Afra J, Frese A Goadsby PJ, Linde M, May A, Sándor PS, European Federation of Neurological Societies. EFNS guideline on the drug treatment of migraine revised report of an EFNS task force. Eur J Neurol 2009; 16: Silberstein SD, Holland S, Freitag F, Dodick DW, Argoff C, Ashman E, Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Evidence-based guideline update: pharmacologic treatment for episodic migraine prevention in adults: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Neurology 2012; 78: Silberstein SD. Emerging target-based paradigms to prevent and treat migraine. Clin Pharmacol Ther 2013; 93: Bolay H, Ertaş M. Advances in migraine treatment. CML-Neurology 2011; 27: Ayata C, Jin H, Kudo C, Dalkara T, Moskowitz MA. Suppression of cortical spreading depression in migraine prophylaxis. Ann Neurol 2006; 59: Cortelli P, Sacquegna T, Albani F, Baldrati A, D Alessandro R, Baruzzi A, Lugaresi E. Propranolol plasma levels and relief of migraine. Relationship between plasma propranolol and 4-hydroxypropranolol concentrations and clinical effects. Arch Neurol 1985; 42: Pradalier A, Serratrice G, Collard M, Hirsch E, Feve J, Masson M, Masson C, Dry J, Koulikovsky G, Nguyen G. Long-acting propranolol in migraine prophylaxis: results of a double-blind, placebo-controlled study. Cephalalgia 1989; 9: Diener HC, Hartung E, Chrubasik J, Evers S, Schoenen J, Eikermann A, Latta G, Hauke W, Study Group. A comparative study of oral acetylsalicylic acid and metoprolol for the prophylactic treatment of migraine: a randomized, controlled, double-blind, parallel group phase III study. Cephalalgia 2001; 21: Linde K, Rossnagel K. Propranolol for migraine prophylaxis.cochrane Database Syst Rev 2004; CD Tfelt-Hansen P, Standnes B, Kangasniemi P, Hakkarainen H, Olesen J. Timolol vs propranolol vs placebo in common migraine prophylaxis: a double-blind multicenter trial. Acta Neurol Scand 1984; 69: Sudilovsky A, Elkind AH, Ryan RE, Saper JR, Stern MA, Meyer JH. Comparative efficacy of nadolol and propranolol in the management of migraine. Headache 1987; 27: Schellenberg R, Lichtenthal A, Wohling H, Graf C, Brixius K. Nebivolol and metoprolol for treating migraine: an advance on beta-blocker treatment? Headache 2008; 48: Limmroth V, Michel MC. The prevention of migraine: a critical review with special emphasis on beta-adrenoceptor blockers. Br J Clin Pharmacol 2001; 52: Koella WP. CNS-related (side-)effects of β-blockers with special reference to mechanisms of action. Eur J Clin Pharmacol 1985; 28: Ramadan NM. Prophylactic migraine therapy: mechanisms and evidence. Curr Pain Headache Rep 2004; 8: Evans RW, Rizzoli P, Loder E, Bana D. Beta-blockers for migraine. Headache 2008; 48: Couch JR, Ziegler DK, Hassanein R. Amitriptyline in the prophylaxis of migraine. Effectiveness and relationship of antimigraine and antidepressant effects. Neurology 1976; 26: Couch JR, Hassanein RS. Amitriptyline in Migraine Prophylaxis. Arch Neurol 1979; 36: Ertaş M. Migren tedavisi. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Baş, Boyun, Bel Ağrıları Sempozyum Dizisi 2002; 30: Punay NC, Couch JR. Antidepressants in the treatment of migraine headache. Curr Pain Headache Rep 2003; 7: Adly C, Straumanis J, Chesson A. Fluoxetine prophylaxis of migraine. Headache 1992; 32: d Amato CC, Pizza V, Marmolo T, Giordano E, Alfano V, Nasta A. Fluoxetine for migraine prophylaxis: a double-blind trial. Headache 1999; 39: Bulut S, Berilgen MS, Baran A, Tekatas A, Atmaca M, Mungen B. Venlafaxine versus amitriptyline in the prophylactic treatment of migraine: randomized, double-blind, crossover study. Clin Neurol Neurosurg 2004; 107: Ozyalcin SN, Talu GK, Kiziltan E, Yucel B, Ertas M, Disci R. The efficacy and safety of venlafaxine in the prophylaxis of migraine. Headache 2005; 45:

6 Nö rop si ki yat ri Ar fli vi 2013; 50 Özel Sayı 1: Ye Q, Yan LY, Xue LJ, Wang Q, Zhou ZK, Xiao H, Wan Q. Flunarizine blocks voltage-gated Na(+) and Ca(2+) currents in cultured rat cortical neurons: A possible locus of action in the prevention of migraine. Neurosci Lett 2011; 487: Mendenopoulos G, Manafi T, Logothetis I, Bostantjopoulou S. Flunarizine in the prevention of classical migraine: a placebo-controlled evaluation. Cephalalgia 1985; 5: Gawel MJ, Kreeft J, Nelson RF, Simard D, Arnott WS. Comparison of the efficacy and safety of flunarizine to propranolol in the prophylaxis of migraine. Can J Neurol Sci 1992; 19: Luo N, Di W, Zhang A, Wang Y, Ding M, Qi W, Zhu Y, Massing MW, Fang Y. A randomized, one-year clinical trial comparing the efficacy of topiramate, flunarizine, and a combination of flunarizine and topiramate in migraine prophylaxis. Pain Med 2012; 13: Krymchantowski AV, da Cunha Jevoux C. Low-dose topiramate plus sodium divalproate for positive responders intolerant to full-dose monotherapy. Headache 2012; 52: Rothrock JF. Clinical studies of valproate for migraine prophylaxis. Cephalalgia 1997; 17: Shaygannejad V, Janghorbani M, Ghorbani A, Ashtary F, Zakizade N, Nasr V. Comparison of the effect of topiramate and sodium valporate in migraine prevention: a randomized blinded crossover study. Headache 2006; 46: Calabresi P, Galletti F, Rossi C, Sarchielli P, Cupini LM. Antiepileptic drugs in migraine: from clinical aspects to cellular mechanisms. Trends Pharmacol Sci 2007; 28: Galletti F, Cupini LM, Corbelli I, Calabresi P, Sarchielli P. Pathophysiological basis of migraine prophylaxis. Prog Neurobiol 2009; 89: Brandes JL, Saper JR, Diamond M, Couch JR, Lewis DW, Schmitt J, Neto W, Schwabe S, Jacobs D; MIGR-002 Study Group. Topiramate for migraine prevention: a randomized controlled trial. JAMA 2004; 291: Silberstein SD, Lipton RB, Dodick DW, Freitag FG, Ramadan N, Mathew N, Brandes JL, Bigal M, Saper J, Ascher S, Jordan DM, Greenberg SJ, Hulihan J, Topiramate Chronic Migraine Study Group. Efficacy and safety of topiramate for the treatment of chronic migraine: a randomized, doubleblind, placebo-controlled trial. Headache 2007; 47: Diener HC, Bussone G, Van Oene JC, Lahaye M, Schwalen S, Goadsby PJ, TOPMAT-MIG-201(TOP-CHROME) Study Group. Topiramate reduces headache days in chronic migraine: a randomized, double-blind, placebocontrolled study. Cephalalgia. 2007; 27: Silberstein SD. Methysergide. Cephalalgia 1998; 18: Koehler PJ, Tfelt-Hansen PC. History of methysergide in migraine. Cephalalgia 2008; 28: Aurora SK, Dodick DW, Turkel CC, DeGryse RE, Silberstein SD, Lipton RB, Diener HC, Brin MF; PREEMPT 1 Chronic Migraine Study Group. OnabotulinumtoxinA for treatment of chronic migraine: results from the double-blind, randomized, placebo-controlled phase of the PREEMPT 1 trial. Cephalalgia 2010; 30: Diener HC, Dodick DW, Aurora SK, Turkel CC, DeGryse RE, Lipton RB, Silberstein SD, Brin MF; PREEMPT 2 Chronic Migraine Study Group. Onabotuli-numtoxinA for treatment of chronic migraine: results from the double-blind, randomized, placebo-controlled phase of the PREEMPT 2 trial. Cephalalgia 2010; 30: Dodick DW, Turkel CC, DeGryse RE, Aurora SK, Silberstein SD, Lipton RB, Diener HC, Brin MF; PREEMPT Chronic Migraine Study Group. OnabotulinumtoxinA for treatment of chronic migraine: pooled results from the double-blind, randomized, placebo-controlled phases of the PREEMPT clinical program. Headache 2010; 50: Tronvik E, Stovner LJ, Helde G, Sand T, Bovim G. Prophylactic treatment of migraine with an angiotensin II receptor blocker: a randomized controlled trial. JAMA 2003; 1: Schuhhofer S, Flach U, Meisel A, Israel H, Reuter U, Arnold G. Efficacy of lisinopril in migraine prophylaxis-an open label study. Eur J Neurol 2007; 14: Diener HC, Gendolla A, Feuersenger A Evers S, Straube A, Schumacher H, Davidai G. Telmisartan in migraine prophylaxis: a randomized, placebocontrolled trial. Cephalalgia 2009; 29: Welch KMA, Ellis DJ, Keenan PA. Successful migraine prophylaxis with naproxen sodium. Neurology 1985; 35: Bellavance AJ, Meloche JP. A comparative study of naproxen sodium, pizotyline and placebo in migraine prophylaxis.headache1990; 30: Holland S, Silberstein SD, Freitag F, Dodick DW, Argoff C, Ashman E, Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Evidence-based guideline update: NSAIDs and other complementary treatments for episodic migraine prevention in adults: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Neurology 2012; 78: Schoenen J, Jacquy J, Lenaerts M. Effectiveness of high-dose riboflavin in migraine prophylaxis: a randomized controlled trial. Neurology 1998; 50: Sándor P, Di Clemente L, Coppola G, Saenger U, Fumal A, Magis D, Seidel L, Agosti RM, Schoenen J. Efficacy of coenzyme Q10 in migraine prophylaxis: a randomized, controlled trial. Neurology 2005; 64: Peikert A, Wilimzig C, Kohne-Volland R. Prophylaxis of migraine with oral magnesium: results from a prospective, mul-ticentre, placebo-controlled and double blind randomized study. Cephalalgia 1996; 16: Diener HC, Rahlfs VW, Danesch U. The first placebo-controlled trial of a special butterbur root extract for the prevention of migraine: reanalysis of efficacy criteria. Eur Neurol 2004; 51: Lipton RB, Göbel H, Einhäupl KM, Wilks K, Mauskop A. Petasites hybridus root (butterbur) is an effective preventive treatment for migraine. Neurology 2004; 63: Pfaffenrath V, Diener HC, Fischer M, Friede M, Henneicke-von Zepelin HH; Investigators. The efficacy and safety of Tanacetum parthenium (feverfew) in migraine prophylaxis--a double-blind, multicentre, randomized placebocontrolled dose-response study. Cephalalgia 2002; 22: Diener HC, Pfaffenrath V, Schnitker J, Friede M, Henneicke-von Zepelin HH. Efficacy and safety of 6.25 mg t.i.d. feverfew CO2-extract (MIG-99) in migraine prevention--a randomized, double-blind, multicentre, placebocontrolled study. Cephalalgia 2005; 25: Geppetti P, Capone JG, Trevisani M, Nicoletti P, Zagli G, Tola MR. CGRP and migraine: neurogenic inflammation revisited. J Headache Pain 2005; 6: Raddant AC, Russo AF. Calcitonin gene-related peptide in migraine: intersection of peripheral inflammation and central modulation. Expert Rev Mol Med 2011; 13: Lassen LH, Haderslev PA, Jacobsen VB, Iversen HK, Sperling B, Olesen J. CGRP may play a causative role in migraine. Cephalalgia 2002; 22: Hansen JM, Hauge AW, Olesen J, Ashina M. Calcitonin gene-related peptide triggers migraine-like attacks in patients with migraine with aura. Cephalalgia 2010; 30: Olesen J, Diener HC, Husstedt IW, Goadsby PJ, Hall D, Meier U, Pollentier S, Lesko LM; BIBN 4096 BS Clinical Proof of Concept Study Group. Calcitonin gene-related peptide receptor antagonist BIBN 4096 BS for the acute treatment of migraine. New England Journal of Medicine 2004; 350: Ho TW, Ferrari MD, Dodick DW, Galet V, Kost J, Fan X, Leibensperger H, Froman S, Assaid C, Lines C, Koppen H, Winner PK. Efficacy and tolerability of MK-0974 (telcagepant), a new oral antagonist of calcitonin generelated peptide receptor, compared with zolmitriptan for acute migraine: a randomised, placebo-controlled, parallel-treatment trial. Lancet 2008; 372: Connor KM, Shapiro RE, Diener HC, Lucas S, Kost J, Fan X, Fei K, Assaid C, Lines C, Ho TW. Randomized, controlled trial of telcagepant for the acute treatment of migraine. Neurology 2009; 73: ClinicalTrials.gov. MK0974 for migraine prophylaxis in patients with episodic migraine; NCT ?term=telcagepant&rank= Shi L, Rao S,Sun H, Wild K, Xu C. In vitro characterization of AA71, a potent and selective human monoclonal antibody against CGRP receptor The Journal of Headache and Pain 2013; 1(Suppl 1): Zeller J, Poulsen KT, Sutton JE, Abdiche YN, Collier S, Chopra R, Garcia CA, Pons J, Rosenthal A, Shelton DL. CGRP function-blocking antibodies inhibit neurogenic vasodilatation without affecting heart rate or arterial blood pressure in the rat. Br J Pharmacol 2008; 155: ClinicalTrials.gov. A Study of LY in Patients With Migraine.

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Migren tedavisi Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Tanıyı doğrulama Genel-fiziki değerlendirme Migren ataklarının özellikleri! Tetik faktörler Atak fazları & semptomları en çok rahatsızlık

Detaylı

Migren ve Koruyucu Tedavi

Migren ve Koruyucu Tedavi Migren ve Koruyucu Tedavi Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı, Kocaeli H. Macit SELEKLER, Nur ALTIN Genel Prensipler Migrende koruyucu tedaviye hekim ile hastanın ortak kararı ile

Detaylı

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD Maslak Hastanesi Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):793-803. doi: 10.1177/0333102410364676.

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

Kronik ürtikerde güncel tedaviler

Kronik ürtikerde güncel tedaviler Kronik ürtikerde güncel tedaviler Dr. Emek Kocatürk Göncü İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesi Sunum akışı EAACI/GALEN/EDF/WAO Ürtiker Kılavuzu Amerikan Allerji İmmunoloji Akademisi Ürtiker Kılavuzu

Detaylı

Migren Tedavisi Migraine Treatment

Migren Tedavisi Migraine Treatment jans 2015; 3(3): 107-117 REVIEW Migren Tedavisi Migraine Treatment M. Yaman 1, S. Oruc 1 Özet Başağrısı önemli sağlık sorunudur. Öyle ki hayatı boyunca başağrısı çekmeyen insan yok gibidir. Nöroloji polikliniklerinde

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ Hangi antihipertansifler kullanılmalı? Dr. Celalettin USALAN JNC-8 HT KILAVUZU JNC-7; 2003.. And then we wait and wait JNC kılavuzları JNC7 Non-sistematik analiz

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları

PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları PRİMER BAŞAĞRILARI Semptomdan tanıya gidiş Migren ve Gerilim Başağrıları Dr. Aksel Siva Nöroloji Anabilim Dalı ve Baş Ağrısı Kliniği İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Istanbul GÜNCEL TIP AKADEMİSİ 17 19 Nisan

Detaylı

Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir

Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir Kalp yetersizliğine ine sahip yaşlılarda larda Nebivolol ü ün KARDİYAK SONUÇLARA (outcomes)) ve rehospitalizasyon üzerindeki etkileri Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir Hipertansiyonla Mücadele

Detaylı

MİGREN PATOGENEZİ ve YENİ TEDAVİ SEÇENEKLERİ. Yrd. Doç. Dr. Aysel MİLANLIOĞLU

MİGREN PATOGENEZİ ve YENİ TEDAVİ SEÇENEKLERİ. Yrd. Doç. Dr. Aysel MİLANLIOĞLU MİGREN PATOGENEZİ ve YENİ TEDAVİ SEÇENEKLERİ Yrd. Doç. Dr. Aysel MİLANLIOĞLU 11.07.2013 Migren normal duyusal bir stimulusun (somatosensoriyal, visual, odituar ve olifaktör) değişmiş modülasyonu, trigeminal

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

Feverfew %0.4 Parthenolid. Ürün Hakkında Bilgi

Feverfew %0.4 Parthenolid. Ürün Hakkında Bilgi Genel Bilgi : Feverfew,( Tanacetum parthenium) ay çiçeği familyasındandır. Avrupada yüzyıllardır halk arasında, başağrısı, eklem ağrıları, ateş yükselmesi vb. hastalıklar için kullanılmaktadır. Feverfew

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ Sosyal Anksiyete Bozukluðunun Farmakolojik Tedavisi Dr. Ali ÖZGEN*, Prof. Dr. Sunar BÝRSÖZ* Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ ortamýnda toplumla iliþkide bulunma yeteneklerini direkt etkileyen

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi Dr. Sinan Yetkin 5-HT 5-HT 1A /5-HT 1D agonizm 5-HT 1A /5-HT 1B antagonizm 5-HT 2 agonizm 5-HT 2 antagonizm 5-HT 3 agonizm α 2 agonizm α 1 antagonizm α 2 antagonizm

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU?

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? TABİ Kİ HAYIR, HER HASTAYA VERMELİYİZ DR. SABRİ DEMİ RCAN Beta Blokerler Adrenerjik reseptörler katekolaminler tarafından stimüle edilen G-protein

Detaylı

Kronik Migrenin Aydınlanmaya Başlayan Yüzü

Kronik Migrenin Aydınlanmaya Başlayan Yüzü Gözden Geçirme / Review Article Doi: 10.4274/npa.y7244 21 The Face of Chronic Migraine Which Has Started to be Clarified Zeynep AYDIN ÖZEMİR1, Betül BAYKAN2 1 Ataşehir Memorial Hastanesi, Nöroloji Bölümü,

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Konunun Önemi Gebelikte karşılaşılan en sık dahili sorun HİPERTANSİYON (Tüm gebeliklerin % 6-8 i) 1. Kronik

Detaylı

MİGREN BA AĞRISI TEDAVİSİ

MİGREN BA AĞRISI TEDAVİSİ 11 MİGREN BA AĞRISI TEDAVİSİ Migren tedavisi, ilaç ve ilaç dışı tedavi olmak üzere ikiye ayrılır. 1. İlaç dışı tedavi Hastanın hastalık hakkında bilgilendirilmesi Yaşam şeklinin düzenlenmesi: o Düzenli

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

MİGREN BA AĞRISI TEDAVİSİ

MİGREN BA AĞRISI TEDAVİSİ 11 MİGREN BA AĞRISI TEDAVİSİ Migren tedavisi, ilaç ve ilaç dışı tedavi olmak üzere ikiye ayrılır. 1. İlaç dışı tedavi Hastanın hastalık hakkında bilgilendirilmesi Yaşam şeklinin düzenlenmesi: o Düzenli

Detaylı

Migren Baş Ağrısında: Ne Yapmalıyız?

Migren Baş Ağrısında: Ne Yapmalıyız? Derleme Van Tıp Dergisi: 20(1): 40-47, 2013 Migren başağrısında ne yapmalıyız? Migren Baş Ağrısında: Ne Yapmalıyız? Aysel Milanlıoğlu *, Temel Tombul ** Özet Migren; insanların hayat kalitesi ve iş gücünü

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

KAYNAK:Türk hematoloji derneği

KAYNAK:Türk hematoloji derneği KAYNAK:Türk hematoloji derneği HİT, heparinin tetiklediği bir immün yanıt sonucu, trombositlerin antikor aracılı aktivasyonu ve buna bağlı tüketimi ile oluşan, trombositopeni ve tromboz ile karakterize

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

nöropatik ağrı tedavisine genel bakış

nöropatik ağrı tedavisine genel bakış nöropatik ağrı tedavisine genel bakış mustafa ertaş epidemiyoloji TURDEP Türkiye de TURDEP (1995) verisi: Diyabet prevalansı: %7.2 Glükoz intorelansı: %6.7 Diyabetik Nöropati: Diyabetlilerde ~%50 1 epidemiyoloji

Detaylı

Dirençli Aşırı Aktif Mesane

Dirençli Aşırı Aktif Mesane Dirençli Aşırı Aktif Mesane Nöromodülasyon Dr. Şahin KABAY Dumlupınar Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. Perkutanöz Posterior Tibial Sinir Sitümülasyonu- PTNS (Urgent PC) Sacral Nöromodülasyon (S3)-

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Levosimendanın farmakolojisi

Levosimendanın farmakolojisi Levosimendanın farmakolojisi Prof. Dr. Öner SÜZER Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AbD 1 Konjestif kalp yetmezliği ve mortalite 2 Kaynak: BM Massie et al, Curr Opin Cardiol 1996

Detaylı

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Güçlü Aydın, Ümit Kaldırım Opioidler Analjezi bilinç değişikliği yaratmadan ağrının azaltılmasıdır. Akut

Detaylı

Kombinasyon tedavisi. Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD

Kombinasyon tedavisi. Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD Kombinasyon tedavisi Prof.Dr.Çetin Erol AÜTF Kardiyoloji ABD Kan basıncı (KB) kontrolünde güncel yaklaşım: Daha iyi etki mekanizması Tedavide KB kontrolünün ötesi fayda Daha iyi tedavi uyumu (motive hasta,

Detaylı

Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi

Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi Çocuklarda Hipertansiyon Tedavisi Dr. Ali Düzova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Pediatrik Nefroloji ve Romatoloji Ünitesi 27. Ulusal Nefroloji, Hipertansiyon,

Detaylı

Soru 1. Türkiye de 1 günde tüketilen ekmek miktarı kaç adettir? A) 41 milyon B) 61 milyon C) 81 milyon D) 101 milyon E) 121 milyon

Soru 1. Türkiye de 1 günde tüketilen ekmek miktarı kaç adettir? A) 41 milyon B) 61 milyon C) 81 milyon D) 101 milyon E) 121 milyon Birincilik Ödülü İkincilik Ödülü Üçüncülük Ödülü Soru 1 Türkiye de 1 günde tüketilen ekmek miktarı kaç adettir? A) 41 milyon B) 61 milyon C) 81 milyon D) 101 milyon E) 121 milyon EKMEK DANİMARKA FİNLANDİYA

Detaylı

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010:

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: Kurum ve Kuruluşlarla İlişki Bildirimi Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: RASYONEL ANTİDEPRESAN

Detaylı

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ VIII. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KALITSAL FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ Dr. M. Cem Ar ve THD Hemofili Bilimsel

Detaylı

Geliş Tarihi / Received: 10.08.2011 Kabul Tarihi / Accepted: 24.10.2011

Geliş Tarihi / Received: 10.08.2011 Kabul Tarihi / Accepted: 24.10.2011 Türkiye Çocuk Hast. Derg. / Turkish J. Pediatr. Dis. 2012; 6(1): 5-12 Orjinal Makale / Original Articles Geliş Tarihi / Received: 10.08.2011 Kabul Tarihi / Accepted: 24.10.2011 5 ÇOCUKLUK ÇAĞI MİGREN VE

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler ÖZGEÇMİŞ Adı : Derya Soyadı: : Özcanlı Atik Doğum Yeri : ADANA-Kozan Doğum Tarihi : 01.03.1981 Medeni Hali : Evli Tel: 0534 970 1568 E-posta: deryaatik@osmaniye.edu.tr EĞİTİM DURUMU: Mezun Olduğu Üniversite:

Detaylı

Migren Baş Ağrısında Tanı Ve Tedavi Yaklaşımları

Migren Baş Ağrısında Tanı Ve Tedavi Yaklaşımları Dicle Tıp Dergisi, 2008 DERLEME Cilt: 35, Sayı: 4, (281-286) Migren Baş Ağrısında Tanı Ve Tedavi Yaklaşımları Yavuz Yücel Nöroloji Uzmanı Dr., Özel Güneydoğu Tıp Merkezi Nöroloji Bölümü-D.BAKIR ÖZET Baş

Detaylı

Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı. Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD

Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı. Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD Spinal Kord Yaralanmaları ve Ağrı Dr. Ayşegül Ketenci İstanbul Tıp Fak. FTR AD SKY- Sıklık 1 275 000 Kişi 259 000 Kişi Ağrı % 48-94 Yaşamı sınırlayan şiddetli ağrı % 11-34 Yaşam kalitesini en fazla düşüren

Detaylı

Fzt. Fatoş KIRTEKE. Danışman: Doç. Dr. Nilüfer Çe<şli KORKMAZ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ABD

Fzt. Fatoş KIRTEKE. Danışman: Doç. Dr. Nilüfer Çe<şli KORKMAZ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ABD SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ABD Fzt. Fatoş KIRTEKE Danışman: Doç. Dr. Nilüfer Çe

Detaylı

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT)

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Dr. Sabri Demircan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD September 20, 2014 Kardiyoloji Semineri 2009 1 Kalp Yetersizliğinin Ciddiyeti Ölüm Nedenleri

Detaylı

CARDURA 4 mg, mesilat şeklinde aktif madde olan doksazosinin 4 mg'a eşdeğer miktarlarını ihtiva eden beyaz tabletler halindedir.

CARDURA 4 mg, mesilat şeklinde aktif madde olan doksazosinin 4 mg'a eşdeğer miktarlarını ihtiva eden beyaz tabletler halindedir. CARDURA 4 mg Tablet FORMÜLÜ CARDURA 4 mg, mesilat şeklinde aktif madde olan doksazosinin 4 mg'a eşdeğer miktarlarını ihtiva eden beyaz tabletler halindedir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ FARMAKODİNAMİK ÖZELLİKLERİ

Detaylı

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. OBEZİTE VE DEPRESYON Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. Obezite nedir? Obezite BKİ>30 kg/m² Çoğul etyolojili Kronik Tekrarlayıcı Yaşam kalitesini bozan Çeşitli

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI ZOMİG 2.5 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 2.5 mg zolmitriptan Yardımcı maddeler: Anhidr laktoz, mikrokristalin selüloz, sodyum nişasta glikolat, magnezyum stearat, sarı

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her bir tablet 2 mg Doxazosin base a eşdeğer Doxazosin mesylate içermektedir.

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her bir tablet 2 mg Doxazosin base a eşdeğer Doxazosin mesylate içermektedir. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI KARDOZİN 2 MG TABLET KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her bir tablet 2 mg Doxazosin base a eşdeğer Doxazosin mesylate içermektedir. Yardımcı maddeler için,

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Yeni Antimikrobik Sayısı Azalmaktadır

Detaylı

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ABD Varfarin etkinliğinin kanıtlanmış olmasına rağmen suboptimal ve düşük kullanım oranı nedeniyle yeni oral antikoagülan

Detaylı

Lokal anestetik preparatları

Lokal anestetik preparatları Lokal anestetikler Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Lokal anestetik preparatları 2 2/30 1 3 3/30

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yaşlılarda Psikofarm akoloji Uygulam a Prensipleri Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD ABD > 65 yaş, nüfusun %13 ancak reçete edilen tüm ilaçların % 35 > 70 yaş, hastaneye yatış 1/6 ilaç yan etkisi

Detaylı

(trankilizan ilaçlar)

(trankilizan ilaçlar) Anksiyolitik ilaçlar (trankilizan ilaçlar) Anksiyete nedir? Anksiyete bozuklukları nedir? Anksiyete > Otonomik belirtiler Kalp hızında, tansiyonda, kalp kasılmasında, nefes hızında vs artış Norepinefrin

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞI BAŞ AĞRILARINA YAKLAŞIM. Doç. Dr. Sebahattin VURUCU GATF Çocuk Nörolojisi BD

ÇOCUKLUK ÇAĞI BAŞ AĞRILARINA YAKLAŞIM. Doç. Dr. Sebahattin VURUCU GATF Çocuk Nörolojisi BD ÇOCUKLUK ÇAĞI BAŞ AĞRILARINA YAKLAŞIM Doç. Dr. Sebahattin VURUCU GATF Çocuk Nörolojisi BD Tanım Orbitomeatal çizginin üzerinde hissedilen ağrılar baş ağrıları olarak değerlendirilir Epidemiyoloji Çocuklarda

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Zekeriya AKTÜRK Şifa Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği AD 22 Mart 2016 zekeriya.akturk@sifa.edu.tr, http:aile.sifa.edu.tr 1 Sunum planı Akupunktur nedir? Akupunkturun

Detaylı

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR

ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR ANTİDEPRESAN ve ANTİMANİK İLAÇLAR Affektif (duygu-durum) hastalıklar ve manik-depresif (bipolar) hastalık durumunda kullanılan ilaçlardır. Etkilerini; SSS deki monoaminlerin (mediyatör görevli olanlar)

Detaylı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Dünyada Hipertansiyon

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür 500 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR İNSUFOR, tip 2 diabetes mellitus tedavisinde, özellikle fazla kilolu

Detaylı

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg

TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg TRIVASTAL 50 RETARD KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. TIBBI FARMASÖTIK ÜRÜNÜN ADI: TRIVASTAL 50 RETARD 2. KALITATIF VE KANTITATIF TERKIBI Piribedil sürekli salım sağlayan kaplı tablet / 50 mg 3. FARMASÖTIK ŞEKLI

Detaylı

DEPRENİL 50 mg 30 Tablet

DEPRENİL 50 mg 30 Tablet DEPRENİL 50 mg 30 Tablet Depresyon, depresyona bağlı yeme ve uyku bozuklukları, bipolar hastalığın depresyon fazı, migren FORMÜLÜ Her bir Deprenil tablet 50 mg opipramol dihidroklorür içerir. FARMAKOLOJĠK

Detaylı

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi ALLERJİ AŞILARI Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi Allerji aşıları Allerjen immunoterapi Allerjik bir hastaya giderek artan miktarlarda allerjen

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan. Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD

Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan. Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD Antiepileptik ilaçlar ve Yenidoğan Dr. Mehmet VURAL Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Neonatoloji BD AED ve Yenidoğan YD da malformasyonlar AED ve yenidoğanın hemorajik hastalığı

Detaylı

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Prof.Dr. M.Pamir ATAGÜNDÜZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı 11 Nisan 2014 Ana Başlıklar

Detaylı

BÜTÜN N BETA BLOKERLER AYNI MIDIR? Dr. Ahmet Kıykım

BÜTÜN N BETA BLOKERLER AYNI MIDIR? Dr. Ahmet Kıykım BÜTÜN N BETA BLOKERLER AYNI MIDIR? Dr. Ahmet Kıykım Mersin Üniversitesi Tıp T p Fakültesi İç Hastalıklar kları A.D., Nefroloji B.D. Sunum Planı Tarihçe Sınıflama Klinik özellikler Diğer antihipertansif

Detaylı

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK Duygudurum Bozukluklarında Gelecek Sınıflandırma ve Tedaviler Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri

Detaylı

Erişkinlerde Akut Migren Atağının Tedavisi ve Amerikan Baş Ağrısı Derneği Migren Farmakoterapisi Kanıt Değerlendirmesi

Erişkinlerde Akut Migren Atağının Tedavisi ve Amerikan Baş Ağrısı Derneği Migren Farmakoterapisi Kanıt Değerlendirmesi DO I:10.4274/tnd.93753 Derleme / Review Erişkinlerde Akut Migren Atağının Tedavisi ve Amerikan Baş Ağrısı Derneği Migren Farmakoterapisi Kanıt Değerlendirmesi The Acute Treatment of Migraine Attack in

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. RASALAS 0.5 mg tablet, 30, 60 ve 90 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. RASALAS 0.5 mg tablet, 30, 60 ve 90 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI RASALAS 0.5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: 0.5 mg rasajilin (mesilat olarak). Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, prejelatinize nişasta, mısır nişastası, talk, kolloidal silikon

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Kas-iskelet sistemi ile ilişkili akut ağrılı kas spazmlarının semptomatik tedavisinde endikedir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Kas-iskelet sistemi ile ilişkili akut ağrılı kas spazmlarının semptomatik tedavisinde endikedir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MAXTHİO 4 mg/2 ml İM Enjeksiyon İçin Çözelti İçeren Ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Tiyokolşikosid 4 mg Yardımcı maddeler: Sodyum klorür

Detaylı

Yaşlıda Ağrı Tedavisi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Yaşlıda Ağrı Tedavisi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Yaşlıda Ağrı Tedavisi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Amaç l Toplumun bir parçası olan yaşlı bireyin, bu döneminde yaşam kalitesinin korunması ve aktif bir yaşam sürmesinin sağlanması rehabilitasyon tıbbının

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lilly Konuşmacı: Lundbeck Sunum

Detaylı

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib Medicine (Baltimore). 2015 Jun;94(22):e887. doi: 10.1097/MD.0000000000000887. Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Detaylı

Jeneriklerin kritik dozları ve klinik etkileri

Jeneriklerin kritik dozları ve klinik etkileri Jeneriklerin kritik dozları ve klinik etkileri Dr. Hüseyin Töz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi TİGED 2013, Çeşme, İzmir Dünya nüfusu ve yaşlı nüfus giderek artmakta Sağlık hizmetine gereksinim artmakta

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

İnkretinler (Olgu sunumları ile)

İnkretinler (Olgu sunumları ile) İnkretinler (Olgu sunumları ile) Prof. Dr. Erdinç ERTÜRK Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı II. Endokrinolojik Sorunlara Olgu Bazında Çözümler Sempozyumu 5-6 Nisan 2007 - İzmir

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı