Türkiye de kayıt dışı çalışma ile mücadele

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de kayıt dışı çalışma ile mücadele"

Transkript

1 Türkiye de kayıt dışı çalışma ile mücadele Wyattville Road, Loughlinstown, Dublin 18, Ireland. - Tel: (+353 1) Fax: / website:

2

3 İçerik Yönetici özeti Giriş Araştırma hakkında genel bilgi Kayıt dışı çalışmanın boyutu ve niteliği Kayıt dışı çalışmaya karşı yapılan çalışmaların organizasyonu Kayıt dışı çalışmaya yönelik politika yaklaşımları Sonuçlar Referanslar

4

5 Yönetici özeti Giriş Bu raporun amacı, AB üyeliğine aday Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutunu ve niteliğini ve bunun nasıl ele alındığını sistematik şekilde değerlendirmektedir. Türkiye, 2012 de kişi başı GMG USD ile Dünya Bankası tarafından üst orta gelir ülkesi olarak sınıflandırılmıştır. Bu raporun amaçları şunlardır: Türkiye de kayıt dışı çalışmanın özelliklerini ve ne kadar yaygın olduğunu analiz etmek; kayıt dışı çalışmaya karşı yapılan çalışmaların nasıl organize edildiğini incelemek; bu konuyla ilgili uygulanan politika yaklaşımlarını ve tedbirleri değerlendirmektir. Rapor boyunca, uygun olan yerlerde, Türkiye deki durum AB27 ülkeleri ile kıyaslanmaktadır. Bu rapor beş ülkedeki kayıt dışı çalışma ile ilgili yürütülen araştırma çalışmasının bir parçasıdır. Bu ülkeler şunlardır: AB üyeliğine aday dört ülke (İzlanda, Karadağ, Türkiye ve Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti) ve katılımcı ülke Hırvatistan dır. 1 Politika bağlamı Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutu Türkiye de kayıt dışı ekonominin boyutu ile ilgili çeşitli tahminler mevcuttur. Ortak bulgu, Türkiye nin AB27 ülkelerine nazaran büyük bir kayıt dışı ekonomiye sahip olduğudur. Türkiye yi Çoklu Gösterge Çoklu Sebep (MIMIC) yöntemini kullanarak AB27 ülkeleri ile karşılaştıran Schneider (2011), Türkiye deki kayıt dışı ekonominin GSYİH nin %29,1 ine tekabül ettiğini ve bu itibarla AB27 Üye Devletlerinin çoğuna göre daha büyük olduğunu belirlemiştir. Kayıt dışı ekonominin boyutunu tahmin etmek için girdi-çıktı yöntemi kullanıldığında da benzer bir rakam elde edilmekte ve 2002 yılında GSYİH nin %30 i bulunmaktadır Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Hane İş Gücü Anketi, tarım dışı işlerde çalışan tüm kişilerin yaklaşık %30,6 sının kayıt dışı şekilde çalıştığını ortaya koymuştur. Bir diğer araştırmaya göre maaşlı çalışanların %31,4 ünün sosyal güvenlik ödemelerinin yapılmadığı görülmüştür. Dünya Bankası nın 2009 İşletme Anketi nin sonucuna göre, şirketlerin %52,4 ü kayıt dışı firmalara karşı rekabet ettiklerini ve %32,2 si gayri resmi sektör içindeki rakiplerinin işlerinin büyümesinin önündeki en büyük engel olduğunu rapor etmektedir. Bu oran AB27 ülkeleri ile karşılaştırıldığında yüksektir. Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutu 2009 ILO Hane İş Gücü Anketi ne göre, maaşlı gayri resmi tüm çalışanların %87,1 i tarım sektöründe çalışmaktadır. Bu temelde, Dünya Bankası (2010) Türkiye de kayıt dışı çalışmada son zamanlarda görülen düşüşün neredeyse tamamen tarım dışına çıkılmasından kaynaklanmaktadır. Türkiye de kayıt dışı ekonominin tarım dışı sektörde nerede yoğunlaştığı incelendiğinde, inşaat sektöründeki tüm işlerin %55 i, ticaretin %39,6 sı ve ticaret ve ulaşım dışındaki hizmetlerin sadece %17,1 i kayıt dışıdır. Sonuca göre tarım dışı sektördeki tüm kayıt dışı çalışanların %37,3 ü ticarette, %22,7 si üretimde, %17,9 u ticaret ve ulaşım dışındaki diğer hizmetlerde, %14,3 ü inşaat ve %7,8 i ulaşım sektöründe çalışmaktadır ILO Hane İş Gücü Anketi ne göre Türkiye de tarım dışı sektörlerde kayıt dışı tüm çalışanların %60 ı maaşlı işçilerdir, %30,7 si işveren ve kendi hesabına çalışan ve %9,2 si katkıda bulunan aile işçileridir. Kayıt dışı ekonomi kentsel alanlardan çok kırsal alanlarda yaygındır. Resmileştirmenin önündeki engeller Dünya Bankası nın yıllık olarak gerçekleştirdiği İş Yapma anketleri, yerel bir girişimcinin ilgili mevzuatlara uyarak küçük veya orta büyüklükte bir işletme açmasının ne kadar kolay ya da zor olduğunu analiz etmektedir. Türkiye iş yapma kolaylığı açısından 2012 yılında 183 ülke içinde 71. sırada, AB27 ise 38. sırada yer almıştır. 1 Rapor yazılırken, Hırvatistan ın 1 Temmuz 2013 itibarıyla AB Üye Devleti olması bekleniyordu. 1

6 İş kurma kolaylığı bakımından, Türkiye 183 ülke içinde 61. sırada iken AB sırada bulunmuştur. Türkiye de iş kurmak için altı süreçten geçilmekte ve altı gün sürmektedir; maliyeti kişi başına düşen gelirin %11,2 sidir ve ödenmiş asgari sermayenin kişi başına düşen gelirin %8,7 si olmaktadır. Vergi ödeme kolaylığı açısından, Türkiye 183 ülke arasında 79. sırada iken AB27 ise 71. sırada yer almıştır. Ortalamada, Türkiye deki firmalar yılda 15 vergi ödemesi yapmakta, yılda 223 saati vergi kaydı, hazırlığı ve ödemesi için harcamakta ve kazançlarının %17,9 si oranında toplam vergi ödemektedir. Temel bulgular Türkiye de kayıt dışı çalışmaya karşı yapılan çalışmaların organizasyonu 2010 yılında 31 Avrupa ülkesinde yapılan çalışmada, sadece sekiz ülkede (%26) kayıt dışı çalışma ile mücadeleden sorumlu tek bir kurum ya da kayıt dışı çalışmayı ele alan çeşitli departmanların çalışmalarının koordineli şekilde çalışmasını sağlamaktan sorumlu bir merkezi koordinasyon komitesi bulunmaktadır. Türkiye de, kayıt dışı çalışmayı ele alan tek bir uyum birimi veya koordinasyon komitesi yoktur. Konunun farklı yönleriyle ilgilenen farklı hükümet kurumları ile daha bölünmeli bir yaklaşım uygulanmaktadır. Bununla beraber Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), Kalkınma Bakanlığı (eski adıyla Devlet Planlama Teşkilatı), Hazine Müsteşarlığı, Gümrük Müsteşarlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Tütün, Tütün Ürünleri ve Alkollü İçecekler Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yürütülen çalışmalarda Gelir İdaresi ana sorumluluk sahibidir. Sosyal ortaklar çalışmalara dâhil olsa da bu katılım daha güçlü ve gelişmiş şekilde olabilir. Şu anda, sosyal ortakların katkısına daha az vurgu yapılarak hükümet kurumlarının çalışmaları arasında koordinasyon sağlanmasına daha fazla odaklandığı görülmektedir. Kayıt dışı çalışmaya yönelik politika yaklaşımları Türkiye, bir bütün olarak AB27 de olduğu gibi, tamamen baskıcı politika yaklaşımını terk etmektedir: Baskıcı tedbirler, kayıt dışı çalışmayla mücadeleyi amaçlayan geniş yelpazedeki kolaylaştırıcı politika tedbirleri ile bir arada uygulanmaktadır. Politika göstergeleri Türkiye nin kayıt dışı çalışmaya karşı kampanya yürütme şeklindeki gelişme alanları şunlardır: Daha geniş yelpazede arza yönelik daha sert iyileştirici tedbirlerin uygulanması; vatandaşların vergi ahlakını geliştirmek için daha fazla gelişmiş daha yumuşak taahhüt tedbirleri; kayıt dışı çalışma ile ilgili üç taraflı sosyal diyaloğun sürdürülmesi için resmi kurumlar oluşturulması konusuna daha fazla yoğunlaşılması; ve çok farklı kurumların işin içine dâhil olduğu görünen yerlerde hükümet içinde kayıt dışı çalışmayla mücadelenin daha iyi şekilde koordine edilmesi. Ancak yapılması gereken değişiklikler sadece bunlar değildir. Kırsal alanlar geride kalırken, kentsel ekonomide güçlü ve süratli bir modernleşme gerçekleşmektedir. Bu kırsal alanlarda, kayıt dışı ekonomi kentsel ortamlara göre çok daha fazla yaygındır. Yüksek kentleşme hızıyla birlikte, resmileştirme artmakta olup örneğin önleyici ve iyileştirici tedbirler yoluyla desteklenmelidir. Bu tür doğrudan politika müdahalelerinin yanı sıra, bu rapor daha geniş çaplı pazar müdahalesi, sosyal koruma, yeniden bölüşüm ve eşitlik ile daha küçük kayıt dışı ekonomiler arasında güçlü bir korelasyon olduğuna dair muhtemel kanıtlar sunmaktadır. 2

7 Giriş Avrupa nın ekonomik durgunlukla mücadelesi ve tarihi boyunca yüksek olan istihdam seviyeleri, kayıt dışı çalışma sorununu politik gündemin üst sıralarına taşımıştır; bunun en önemli nedenlerinde biri kamusal finans ve istihdam katılım oranları üzerindeki belirgin etkinleridir. Bu rapor beş ülkedeki kayıt dışı çalışma ile ilgili yürütülen araştırma çalışmasının bir parçasıdır. Bu ülkeler şunlardır: AB üyeliğine aday dört ülke (İzlanda, Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti, Karadağ ve Türkiye) ve katılımcı ülke Hırvatistan. Raporun amacı Bu raporun amacı, Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutunu ve niteliğini ve bunun nasıl ele alındığını sistematik şekilde değerlendirmektedir. Hedefler şunlardır: Türkiye de kayıt dışı çalışmanın özelliklerini ve ne kadar yaygın olduğunu analiz etmek; kayıt dışı çalışmaya karşı yapılan çalışmaların nasıl organize edildiğini incelemek; bu konuyla ilgili uygulanan politika yaklaşımlarını ve tedbirleri değerlendirmek. Rapor boyunca, bu ülkedeki kayıt dışı çalışmanın boyutu, niteliği ve nasıl ele alındığı AB27 deki durumla karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Ele alınan ana sorular şunlardır: n n n n n Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutu ve niteliği nedir ve Avrupa nın geri kalanına kıyasla ne durumdadır? Kayıt dışı çalışma konusunda hangi kurumsal yapılar ve politika yaklaşımları kullanılmaktadır ve bunların AB27 ile kıyaslaması nasıldır? Kayıt dışı çalışmayla mücadele etkili olduğu görülen hangi belirli politika tedbirleri uygulanmıştır? Türkiye de kayıt dışı çalışmayla mücadelede, politika tedbirleri bakımından, Avrupa nın geri kalanından hangi dersler çıkarılabilir? AB27, bu ülkedeki uygulamadan neler öğrenebilir? Yöntembilim ve veri toplama İlk olarak, kapsamlı bir literatür değerlendirmesi yapılarak akademik kaynaklar, hükümet ve sosyal ortaklar tarafından basılan yayınlar ve istatiksel araştırmalar incelendi. Tamamlanan değerlendirme aşağıda özetlenen üç unsurdan oluşmaktadır. Türkiye de kayıt dışı çalışma hakkındaki anketlerin incelenmesi: Diğer AB27 ülkeleri ve AB aday ülkelerinde olduğu gibi, Türkiye de Dünya Bankası İşletme Anketleri ve Dünya Bankası İş Yapma Anketleri nin gibi uluslar arası veri tabanlarının yanı sıra dolaylı ölçüm yöntemlerini kullanan çeşitli çok uluslu anketlere de dâhil edilmiştir (bkz. see Schneider, 2011; Avrupa Komisyonu, 2007b). Kayıt dışı çalışmanın kapsamını ve içeriği hakkında bilgi veren ulusal seviyede anketler ve gri yayınlar da mevcuttur; ve uygun olan yerlerde, bu bilgiler AB27 deki durum ile karşılaştırılmıştır. Türkiye de kayıt dışı çalışmayla mücadeleye yönelik kurumsal yaklaşım hakkında masa başı değerlendirmesi: Buna Türkiye de kayıt dışı çalışmayla mücadelenin organize edilmesi hakkındaki hem yayınlanmış yayınlar hem de gri yayınlar dâhildir. Üye Devletler ile karşılaştırma yapmak için geliştirilmiş olan tipolojiler kullanılarak, bulgular AB27 deki yaklaşımlar ile kıyaslanmıştır (Dekker ve arkadaşları, 2010). Politika tedbiri girişimleri hakkında masa başı araştırması: Türkiye de kullanılan çeşitli politika araçları, sosyal ortaklar ve sektöre özgü kuruluşlar tarafından üstlenilenler dâhil, rapor edilmiş ve AB27 ile karşılaştırılmıştır. 3

8 İkinci olarak, hem güncel bilgi sağlamak hem de anlayıştaki boşlukları doldurmak için, ana paydaşlarla telefon görüşmeleri ve online anketler yapılmıştır. Söz konusu ana paydaşlar arasında kayıt dışı çalışmaya karşı yürütülen kampanyaya dâhil olan hükümet departmanlarındaki üst düzey yetkililer, uzman akademisyenler ve sosyal ortak kuruluşların temsilcileri yer almıştır. Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutu ve niteliği, kayıt dışı çalışmaya karşı mücadelenin nasıl organize edildiği ve kullanılan politika yaklaşımları ve tedbirleri ile birlikte bunların algılanan etkinlikleri hakkında bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada karşılaştırmalı veri toplanmasına olanak sağlayan ve AB27 genelinde yakın zamanda uygulanmış olan bir anket yöntemi (Dekker ve arkadaşları, 2010) kullanılmıştır. Üçüncü olarak, uzmanların ve dört aday ülke ve Hırvatistan daki ana paydaşların katılımıyla Kasım 2012 de bir doğrulama toplantısı gerçekleştirilmiştir. Bunun sonucunda, Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutu ve niteliği ve kayıt dışı çalışmanın nasıl ele alındığı hakkında AB27 deki durumla kıyaslama yapılarak geniş yelpazede bir değerlendirme ortaya konulmuştur. 4

9 Araştırma hakkında genel bilgi AB27 de kayıt dışı çalışma için resmi bir tanımlama bulunmasa da, yaygın şekilde kabul gören tanıma göre kayıt dışı çalışma Üye Devletler arasındaki düzenleyici sistemler arasındaki farklılıklar dikkate alınarak, nitelikleri bakımında yasal olan ancak kamu yetkililerine bildirilmeyen üretim faaliyetleri (Avrupa Komisyonu, 2007a, sf.2). Artık AB27 de kayıt dışı çalışma ile ilgili dikkate değer bir araştırma ve politika belgesi kaynağı bulunmaktadır. Bu raporun amacı bu ülkelerdeki kayıt dışı çalışmayı anlamak, kavramsallaştırmak, ölçümlemek ve ele almaktır. Milenyumun başlangıcından bu yana, Avrupa Komisyonu tarafından AB27 deki kayıt dışı çalışmanın boyutu ve niteliği, nasıl ele alındığı ve gelecekte ne yapılabileceği üzerine önemli araştırmalar yapılmıştır. Türkiye deki durum bu verilerle karşılaştırılabilir. Undeclared labour in Europe (Avrupa da kayıt dışı çalışma) (Mateman & Renooy, 2001) ve Undeclared work in an enlarged Europe (Genişlemiş Avrupa da kayıt dışı çalışma) (Renooy ve arkadaşları, 2004) çalışmaları, Üye Devletlerde kayıt dışı çalışmanın boyutu ve niteliği hakkında ilk tahminleri sağlamaktadır. Avrupa İstihdam Gözlemevi (2004), Fighting the immeasurable? Addressing the phenomenon of undeclared work in the European Union (Ölçülemeyen ile mücadele? Avrupa Birliği nde kayıt dışı çalışma fenomeninin ele alınması) isimli daha kapsamlı bir değerlendirme yayınlamıştır. Daha yakın bir zamanda, bu fenomeni daha iyi anlamak için, Avrupa Komisyonu hem doğrudan bir anket (Avrupa Komisyonu, 2009) hem de dolaylı anket yöntemlerinin bir değerlendirmesini (Avrupa Komisyonu, 2009) başlatmıştır. Aynı dönemde, kayda değer politika kaymaları yaşanmıştır yılında İstihdam Politikası Rehber İlkesi No. 9 un caydırma yaklaşımından uzaklaşıp kayıt dışı çalışmayı kurallara uygun çalışma haline dönüştürme (sadece ortadan kaldırmak yerine) teklifinin ve bu duruşun Komisyonun kayıt dışı çalışmaya yönelik Stepping up the fight against undeclared work (Kayıt dışı çalışmaya karşı mücadeleyi hızlandırmak) (Avrupa Birliği, 2007a) adlı ikinci İletişiminde tekrarlanmasının ardından, birtakım girişimler yapılmıştır. Eurofound, bunun nasıl başarılabileceğini görmek için hem 2007 de hem de 2008 de çalışmalar yapmış (Eurofound 2008, 2009) ve iyi uygulama örneği politika tedbirlerinden oluşan bir bilgi bankası oluşturmuştur (bkz. Bu banka Hırvatistan, İzlanda, Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti, Karadağ ve Türkiye den vakalarla 2013 yılında tamamen güncellenmiştir. Komisyon, AB27 genelinde kayıt dışı çalışmayla mücadelenin daha iyi koordine edilmesi için bir Avrupa platformu oluşturulması konusunda fizibiliteyi inceledi (Dekker ve arkadaşları, 2010). Tüm bu araştırmalar, Türkiye deki kayıt dışı çalışmanın boyutunun ve bununla başa çıkmada kullanılan çeşitli stratejilerin karşılaştırılabileceği sağlam bir bulgu temeli oluşturmaktadır. Dünya Bankası, Türkiye yi lik nüfusu ve kişi başı USD GSMG üst orta gelir ülkesi olarak tanımlamaktadır (Dünya Bankası, 2012b). Dünya Bankası şöyle ifade etmektedir: Gayri resmilik, Türkiye de insanların günlük yaşamlarının bir parçası. Resmi olmayan işlemler pek çok bağlamda gerçekleşiyor: İş anlaşmaları el sıkışarak bağlanıyor; ödemeler rutin olarak erteleniyor; çalışanlar ödemelerini nakit olarak alıyor; fiş ancak açık şekilde isterseniz veriliyor. Bu fenomenler kayıt dışı çalışanlar, serbest meslek ve vergi kaçırma gibi daha geleneksel gayri resmilikler ile ilişki içinde. Resmilik ve gayri resmilik, aynı kuruluş içinde sık sık yan yana varlıklarını sürdürüyor, örneğin firmalar üretimlerinin yalnızca belirli bir bölümünü kayıt altına alıyor. İki algı oldukça yaygın. İlki, bunu herkes yapıyor: vergi kaçırıyor ve ücretlerini olduğundan az gösteriyor. İkincisi, ne alıyorsak onu ödüyoruz: Kamu hizmetlerinin düşük kalitede olması ve kamusal alandaki yozlaşma düşük vergi ahlakına neden oluyor. Herkes bu inançlara sahip olduğunda, kayıt dışı ekonomik faaliyet rutin ve kabul edilebilir hale geliyor. (Dünya Bankası, 2010, p.1) 5

10

11 Türkiye de kayıt dışı çalışmanın boyutu ve niteliği Kayıt dışı çalışmanın boyutu Türkiye de, diğer ülkelere benzer şekilde, kayıt dışı ekonominin boyutuna yönelik pek çok tahmin bulunuyor; bu tahminler uygulanan ölçüm metodolojisine göre çok fazla değişiklik gösteriyor. Bu nedenle, kayıt dışı ekonominin boyutunun temelini oluşturan ölçüm metotlarının farkında olmak önemlidir. Tablo 1 de, şirket sahibi ile görüşülerek ve pek çok ülkede aynı sorular kullanılarak gerçekleştirilen Dünya Bankası İşletme Anketi 2008 in bulguları gösteriliyor. Firmaların yarısından fazlası (%52,4) kayıt dışı ya da resmi olmayan firmalarla rekabet ettiklerini, %32,2 si ise gayri resmi sektördeki rakiplerinin faaliyetlerinin işlerinin büyümesi önündeki en büyük engel olduklarını belirtmiştir. Ankete katılan firmaların yaklaşık %94 ü faaliyetlerine başladıklarında resmi olarak kaydolduklarını; %6 sı ise resmi kayıt olmadan ortalama sadece 0,4 yıl çalıştıklarını belirtmiştir. Tablo 1: Türkiye de kayıt dışı çalışmanın yaygınlığı Notlar: Firma sayısı= Kaynak: Dünya Bankası İşletme Anketi 2008 Türkiye Doğu Avrupa ve Orta Asya Kayıt dışı firmalarla rekabet eden firmalar (%) Gayri resmi sektördeki firmaların faaliyetlerini büyük bir engel olarak tanımlayan firmalar (%) Dünya Faaliyetlerine başladıklarında resmi olarak kaydolan firmalar (%) Resmi olarak kayıt olmadan çalışılan yıl sayısı Schneider tarafından alternatif bir ölçüm sağlanmıştır (2011). Şekil 1 de Scheneider in Çoklu Gösterge Çoklu Sebep (MIMIC) yönteminin sonuçları gösterilmektedir. Tahmin prosedüründe, Avusturya, Almanya, Polonya ve İsviçre olmak üzere birkaç ülkenin döviz talep yaklaşımının yardımıyla sadece ilgili değerler verilmektedir. (Bu değerlerde ayarlama yapılarak kesin değerlere çevrilmiştir.) Ortaya çıkan sonuca göre, AB27 ülkeleri ile karşılaştırıldığında Türkiye GSYİH nin %29,1 ine denk gelen kayıt dışı ekonomisi ile AB27 Üye Devletlerinin çoğundan daha büyük bir kayıt dışı ekonomiye sahiptir. 7

12 Şekil 1: GSYİH yüzdesine göre kayıt dışı ekonominin boyutu, ülkelere göre Avusturya Lüksemburg Birleşik Krallık Hollanda Fransa Almanya İrlanda Slovakya Danimarka Çek Cumhuriye Finlandiya İsveç Norveç Belçika İspanya Portekiz Macaristan Slovenya Polonya Kıbrıs Yunanistan Malta İtalya Letonya Türkiye Estonya Litvanya Romanya Bulgaristan Kaynak: Schneider (2011) Kayıt dışı ekonomiye yönelik çok sayıda çalışmada, dolaylı göstergeleri ve/veya başka amaçlar için toplanan verilerde kayıt dışı çalışmanın istatiksel izlerini kullanan dolaylı ölçüm yöntemleri kullanılmaktadır (bkz. Tablo 2). Bu çalışmalar Türkiye deki kayıt dışı ekonominin boyutunun Avrupa daki çoğu ülkedekinden daha büyük olduğunu doğrulamaktadır. Basit nakdi derecelendirme, vergi yaklaşımı, ekonometrik yaklaşım, nakit derecesi, işlem hacmi, girdi-çıktı yöntemi, istidam yöntemi ve aynı yıl ya da farklı yıllar için gerçekleştiren karma yöntem gibi farklı dolaylı ölçüm yöntemleri kullanan bu çalışmalar, Türkiye de kayıt dışı ekonominin yüzdesinin GSYİH nin %2 ila %70 i arasında bir yer de olduğunu tahmin etmektedir. Takim (2011, Tablo 1) ve Avrupa Komisyonu (2009), Türkiye de kullanılan çeşitli dolaylı ölçüm yöntemlerinin sonuçlarını sentezleyerek benzer sonuçlara varmıştır. 8

13 Tablo 2: Türkiye de kayıt dışı ekonominin boyutuna yönelik tahminler Araştırmacı Yıl Yöntem Ilgın Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı, 2009 (Tablo 1) Kayıt dışı ekonomi % GSYİH olarak 2001 Basit nakdi derecelendirme Basit nakdi derecelendirme Ekonometrik derecelendirme 47.2 Altuğ 1992 Gayri resmi istihdam yaklaşımı 35.0 Derdiyok 1989 Vergi yaklaşımı 46.9 Temel, Şimşek, Yazıcı Çetintaş-Vergil 1992 Ekonometrik yaklaşım İşlem hacmi Yaklaşım (farklı varsayımlarla) Ekonometrik nakdi tahmin Ekonometrik nakdi tahmin 24.7 Schneider 2001 Karma yöntem 33.2 Kasnakoğlu 1997 Nakit derecesi Ekonometrik 9 13 İşlem hacmi 31 Özsoylu 1990 Nakit derecesi 11.7 Bu dolaylı yöntemlerin yanı sıra, Türkiye deki kayıt dışı çalışma ile ilgili olarak bir takım direkt anketler de gerçekleştirilmiş olup bunlardan biri de 2009 ILO Hane İş Gücü Anketi dir. Gayri resmi istihdam edilen kişileri, yani temel sosyal ya da yasal korumalardan veya istihdam haklarından yoksun işler olarak tanımlanan işlerde çalışanları, inceleyen anket; Türkiye de yaklaşık 4,9 milyon kişinin (1,1 milyon kadın ve 3,8 milyon erkek) gayri resmi olarak istihdam edildiğini ortaya koymuştur. Bu oran tarım dışı alanda istihdam edilen tüm çalışanların %30,6 sını (istihdam edilen tüm kadınların %32,6 sı ve tüm erkeklerin %30,1 i) temsil etmektedir. Erkekler gayri resmi iş gücünün yaklaşık %77 sini oluşturmaktadır. Benzer şekilde, Tansel ve Kan (2011) 2009 yılında kayıt dışı çalışmanın maaşlı işlerin %31,4 ünü oluşturduğunu bulmuştur. Kayıt dışı çalışmanın niteliği Sektörel farklılıklar 2009 ILO Hane İş Gücü Anketi ne göre, maaşlı gayri resmi tüm çalışanların %87,1 i tarım sektöründe çalışmaktadır. Bu nedenle, Dünya Bankası (2010) Türkiye de kayıt dışı çalışmada son zamanlarda görülen düşüşün neredeyse tamamen tarım dışına çıkılmasından kaynaklandığını ileri sürmüştür. Türkiye de tarım dışı sektörlerde kayıt dışı ekonominin dağılımını inceleyen Tablo 3, inşaat sektöründeki tüm işlerin %55,2 sinin, ticaret alanında %39,6 sının, ticaret ve ulaşım dışı hizmetlerde ise sadece %17,1 inin kayıt dışı olduğunu göstermektedir. Sonuca göre tarım dışı sektördeki tüm kayıt dışı çalışanların %37,3 ü ticarette, %22,7 si üretimde, %17,9 u ticaret ve ulaşım dışındaki diğer hizmetlerde, %14,3 ü inşaat ve %7,8 i ulaşım sektöründe çalışmaktadır. 9

14 Tablo 3: Toplam istihdam içinde gayri resmi istihdamın oranı, sektöre göre (%) Sektör Toplam Kadın Erkek Tüm tarım dışı faaliyetler Üretim İnşaat Ticaret Ulaşım Ticaret ve ulaşım dışındaki diğer hizmetler Kaynak: ILO Hane İş Gücü Anketi 2009 Dünya Bankası İşletme Anketi nden alınan veriler, Türkiye de kayıt dışı ekonomideki sektörel farklılıkların ülkeler arası karşılaştırma yapılarak değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır yılında, Tablo 4 de gösterildiği gibi, gıda, kimya ve kimya ürünleri sektörlerindeki firmalar kayıt dışı firmalarla rekabet yaşaması en muhtemel firmalar olmuştur. İkinci sektördeki resmi firmalar, kayıt dışı firmaları büyük bir engel olarak görmeye en meyilli firmalar olmuştur. Tablo 4: Türkiye de kayıt dışı ekonominin yaygınlığındaki farklılıklar (%) Notlar: Firma sayısı= Kaynak: Dünya Bankası İşletme Anketi (2008) Kayıt dışı firmalarla rekabet eden firmalar Gayri resmi sektördeki firmaların faaliyetlerini büyük bir engel olarak tanımlayan firmalar Faaliyetlerine başladıklarında resmi olarak kaydolan firmalar Resmi olarak kayıt olmadan çalışılan yıl sayısı Hepsi Sektöre göre: Gıda Tekstil Giysi Kimyasallar ve Kimya ürünleri Metalik olmayan mineral ürünler Diğer üretim Şirket boyutuna göre: Küçük (5-19 çalışan) Orta (20-99 çalışan) Büyük (100+ çalışan) Lokasyona göre: Marmara Güney Ege Orta Anadolu Karadeniz - doğu İhracat durumuna göre: Direkt ihracatı satışlarının %10+ u olan İhracat yapmayan Şirket sahibine göre: Yerli mülkiyet Yabancı mülkiyet

15 Sosyoekonomik, işsel ve mekânsal farklıklar Tablo 4 ayrıca, pek çok ülkeye oldukça tezat olarak, Türkiye de daha büyük firmaların kayıt dışı firmaların varlığından orta ölçekli firmalara göre biraz daha fazla etkilenme eğiliminde olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla beraber, küçük ve orta ölçekli işletmelerin kayıt dışı firmaların büyük bir engel oluşturduğunu ileri sürmeleri büyük işletmelere göre çok daha olasıdır. Bununla ilgili olarak, ihracat yapmayan firmalar ve yerel mülkiyetli firmaların kayıt dışı firmalarla rekabete tanık olması daha olasıdır; ayrıca bunların kayıt dışı ekonominin, işlerinin önünde engel oluşturduğunu belirtmeleri ihracat yapan ve yabancı mülkiyetli firmalara göre daha olasıdır. Tablo 4, kayıt dışı ekonominin yaygınlığında mekânsal olarak belirgin farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Kayıt dışı ya da gayri resmi firmalarla rekabet eden firmaların oranı Ege Bölgesi nde en yüksek olup bu bölgeyi Orta Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgeleri takip etmektedir. Marmara ve Orta Anadolu daki firmaların kayıt dışı firmaların büyük bir engel oluşturduğunu belirtmeleri daha olası olsa da, kayıt dışı çalışmada en düşük oran güney ve Marmara bölgelerinde görülmektedir. Kayıt dışı ekonomide kırsal ve kentsel alanlar arasında da farklılıklar mevcuttur ILO Hane İş Gücü Anketi, tarım dışı iş gücünün %40,5 inin kırsal alanlarda kayıt dışı çalıştığını ve bu oranın kentsel alanlarda %28,5 olduğunu ortaya koymuştur. Benzer şekilde, Tansel ve Kan (2011) 2009 yılında, gayri resmi sektörde çalışanların yaklaşık %44,6 sının kırsal alanlarda ve %31,2 sinin kentsel alanlarda, sosyal güvenlik katkısı olmadan, çalıştığını bulmuştur. Tablo 5, cinsiyetler arasındaki bu farklılık arasında bir nebze azalmış olsa da, kadınların erkeklere nazaran kayıt dışı ekonomide daha fazla yoğunlaştığını göstermektedir. Ayrıca, daha genç yaş gruplarındaki çalışanların (15-24 yaş) ve daha büyük yaş gruplarının (45-64) beyan edilmemesinin daha olası olduğunu ortaya koymaktadır. Kayıt dışı çalışması daha muhtemel olan diğer gruplar şunlardır: daha kısa süre eğitim almış olanlar; evlilerden ziyade bekarlar; profesyoneller, teknisyenler ve büro elemanlarından ziyade hizmet işinde çalışanlar, zanaatkarlar, tarım ve tesis operatörleri; tarım, inşaat, otel ve restoranlarda çalışanlar; ulaşımda çalışanlar; düzenli çalışanlar ve işverenlerden ziyade geçici işçiler ve serbest meslek sahipleri; kentsel alanlardakiler. Tablo 5: Tüm sektörlerde ve tarım dışı sektörlerde gayri resmi ekonomide çalışma (%) Tüm örneklem Tarım dışı örneklem Resmi Gayri resmi Resmi Gayri resmi Resmi Gayri resmi Resmi Gayri resmi Cinsiyet Erkek Kadın Yaş Eğitim Hiç Evlilikle ilgili İlkokul Ortaokul Lise Üniversite Evli Bekar Meslek Yasa koyucu Profesyoneller Teknisyenler Büro elemanları

16 Kaynak: Tansel ve Kan (2011, Tablo 2) Tüm örneklem Tarım dışı örneklem Resmi Gayri resmi Resmi Gayri resmi Resmi Gayri resmi Resmi Gayri resmi Meslek Hizmet işçileri Becerili tarım işçileri Zanaatkarlar Tesis operatörleri Temel operatörler Sektör Tarım İstihdam durumu Şirket büyüklüğü Madencilik Üretim Kamu hizmetleri İnşaat Ticaret Oteller ve restoranlar Ulaşım Finans İş hizmetleri Kamu idaresi Eğitim Sağlık Diğer Düzenli çalışan Geçici çalışan Kendi hesabına çalışan Ücretsiz çalışan aile üyesi veya altı veya üzeri Hane tipi Bekar Çocuksuz Çocuklu Lokasyon Kırsal Kentsel Kayıt dışı çalışmanın türleri 2009 ILO Hane İş Gücü Anketi ne göre Türkiye de tarım dışı sektörlerde kayıt dışı tüm çalışanların %60 ı maaşlı işçilerdir, %30,7 si işveren ve kendi hesabına çalışan ve %9,2 si katkıda bulunan aile işçileridir. Erkekler serbest meslek sahibi olmaları (kayıt dışı çalışan erkeklerin %31,9 u ve kadınların %26,7 si) ve çalışan olmaları (erkeklerin %61 i ve kadınların %56,5 i) daha olasıdır. Kadınların ailelerine katkıda bulunan çalışanlar olması daha muhtemeldir (kayıt dışı çalışan kadınların %16,8 i ve erkeklerin %7 si). Kentsel kayıt dışı ekonomilerin maaşlı çalışanlar içindeki payı daha yüksek (kayıt dışı tüm çalışanların %62 si) iken kırsal kayıt dışı ekonomiler daha çok kendi için çalışan kayıt dışı çalışanlar ile karakterizedir (kırsal alanlarda %35,4 ve kentsel alanlarda %29,4) ILO Hane İş Gücü Anketi ne göre, tarım dışı tüm kayıt dışı çalışanların %22,8 ini kadınlar oluşturmasına rağmen, gayri resmi serbest meslek 12

17 çalışanların %24,7 sini ve kayıt dışı maaşlı çalışanların %21,4 ün oluşturmaktadırlar. Bu nedenle, Türkiye deki kayıt dışı ekonominin niteliğinin kırsal ve kentsel alanlarda önemli derecede farklı olabileceği görülmektedir. Resmileştirmenin önündeki engeller Şimdiye kadar, az sayıda deneysel çalışma kayıt dışı çalışmanın resmileştirilmesinin önündeki engelleri değerlendirmiştir. Bu ciddi bir eksikliktir. Farklı kayıt dışı çalışan grupları için resmileştirmenin önündeki engeller tanımlanmadığı takdirde, politika tedbirleri belirlenemez. İleride yapılacak araştırmaların, kayıt dışı çalışmanın resmileştirilmesini önleyen engelleri ve bunların nasıl çözümlenmeye çalışıldığını değerlendirmeye çok daha fazla dikkat etmesi gerekecektir. Dünya Bankası nın İş Yapma anketleri, resmileştirmenin önündeki engeller ile ilgili olarak ülkeler arası verilerin karşılaştırılmasını sağlayan az sayıdaki kaynaktan birisidir. Bu anketler, yerel bir girişimcinin ilgili mevzuatlara uyarak küçük veya orta büyüklükte bir işletme açmasının ne kadar kolay ya da zor olduğunu belirtmektedir. Anket her yıl 183 ülkede gerçekleştirildiğinde, bu veriler diğer ülkelerdeki durumla karşılaştırılabilir. Ayrıca bir firmanın ömrü içindeki 10 alanı etkileyen düzenlemelerdeki değişiklikleri ölçmekte ve takip etmektedir: iş kurma; inşaat izinleri ile uğraşma; elektrik bağlatma; tesisi kaydettirme; kredi alma; yatırımcıları koruma; vergileri ödeme; sınır dışı ile ticaret yapma; sözleşmelerin uygulanması; ödeme güçlüğünün çözülmesi yılında, Türkiye bu ankete katılan 183 ülke içinde 71. sırada yer alırken, bir bütün olarak AB sıraya yerleşmiştir. Ancak, Türkiye bazı göstergelerde diğerlerine göre diğer ülkelere nazaran daha iyi bir performans sergilemiştir (bkz. Şekil 2). Türkiye iş kurmaya elverişli koşullara sahip olma açısından 183 ülke arasında 61. olmuş iken AB27 bir bütün olarak 66. olmuştur. Türkiye de iş kurmak için altı süreçten geçilmekte ve altı gün sürmektedir; maliyeti kişi başına düşen gelirin %11,2 sidir ve kişi başına düşen gelirin %8,7 si oranında ödenmiş asgari sermaye gerektirmektedir de, Türkiye şirket sözleşmelerinde ve diğer belgelerde noter onayı ücretlerini kaldırarak iş kurmayı daha az masraflı hale getirmiştir (Dünya Bankası, 2012a). Türkiye vergi ödemede 183 ülke içinde 79. sıradadır; AB27 ise bir bütün olarak 71. sıradadır. Ortalamada, Türkiye deki firmalar yılda 15 vergi ödemesi yapmakta, yılda 223 saati vergi kaydı, hazırlığı ve ödemesi için harcamakta ve kazançlarının %17,9 si oranında toplam vergi ödemektedir. Bu durumu iyileştirmek için, 2012 de Türkiye şirketlere %5 indirim sağlayarak sosyal güvenlik katkı payı ücretlerini düşürmüştür. Şekil 2: İş Yapma anketi başlıklarında Türkiye nin sıralaması İş kurma (61) Elektrik bağlatma (72) İnşaat izinleri ile uğraşma (155) Ödeme güçlüğünün çözülmesi (120) Tesisi kaydettirme (44) Sözleşmeleri uygulama (51) Kredi alma (78) Sınır dışı ile ticaret yapma (80) Yatırımcıları koruma (65) Vergileri ödeme (79) Kaynak: Dünya Bankası, 2012a 13

18

19 Kayıt dışı çalışmaya karşı yapılan çalışmaların organizasyonu Hükümetler arası işbirliği 31 Avrupa ülkesinde kayıt dışı çalışmayla nasıl mücadele edildiğini inceleyen Dekker ve arkadaşları (2010), sadece sekiz ülkede (%26) kayıt dışı çalışmayla mücadeleye adanmış tek bir kuruluş oluşturulmuş olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu, kayıt dışı çalışma ile mücadeleden sorumlu tek bir kurum ya da kayıt dışı çalışmayı ele alan çeşitli departmanların çalışmalarının koordineli şekilde çalışmasını sağlamaktan sorumlu bir merkezi koordinasyon komitesi şeklindedir. Tablo 6 da gösterildiği üzere; vergi daireleri, sosyal güvenlik daireleri ve çalışma müfettişlikleri ilgili ülkeye bağlı olarak bu merkezi rolü üstlenebilir. Nordik ülkelerinde, vergi idaresi bu rolü üstlenmeye meyillidir; bunun nedeni özellikle kayıt dışı çalışmanın çoğunun serbest meslek şeklinde yürütülmesidir. Bu kayıt dışı çalışma türü, çalışma müfettişlerinin ilgi alanına girmez. Güney ve orta doğu Avrupa nın çoğunda, maaşlı çalışma daha yaygın bir kayıt dışı çalışmadır ve bu nedenle işveren-işçi ilişkilerine odaklanılmaktadır; burada, çalışma müfettişinin daha büyük sorumluluğu vardır. Tablo 6: 31 ülkede kayıt dışı çalışmayla mücadelen sorumlu ana yetkili makam Çalışma müfettişliği Sosyal güvenlik idaresi Vergi idaresi Belçika, Fransa, İsviçre, Liechtenstein Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Kıbrıs, Macaristan, İspanya, İtalya, İzlanda, Letonya, Litvanya, Malta, Lüksemburg, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, Yunanistan Kaynak: Dekker ve arkadaşları (2010) Almanya, Avusturya, Birleşik Krallık, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Hollanda, İrlanda, İsveç, Norveç Tablo 3, Avrupa nın farklı bölgelerinde çeşitli makamlar arasında sorumluluk dengesinin nasıl olduğunu özetlemektedir. Kuzey Avrupa ülkelerinde, kayıt dışı çalışmaya yönelik politikaları belirlemede önder rol ağırlıklı olarak vergi makamlarınındır. Batı Avrupa ülkelerinde, vergi makamları yine önder rolü üstlense de, sosyal güvenlik makamları tarafından daha fazla katkı sağlanmaktadır. Güney Avrupa ülkelerinde, üç kurumun hepsi daha eşit derecede katkıda bulunmakta iken; orta doğu Avrupa da, çalışma müfettişlerine daha çok, vergi ve sosyal güvenlik makamlarına daha az sorumluluk düşmektedir. Tabloda sorumluluk dengesinin zaman içinde nasıl kaydığı da belirtilmektedir. Vergi makamlarının kayıt dışı çalışmayı ele almaktan yaygın şekilde sorumlu olmaya devam ettiği Kuzey Avrupa ülkelerinde yok denecek kadar az değişiklik olsa da, batı Avrupa ülkelerinde vergi makamlarının hakimiyeti artmaktadır. Bu arada güneydeki ülkelerde ise daha çok, üç kurumun eşit rol oynamasından vergi ve iş gücü makamlarının daha fazla sorumluluk almasına doğru bir değişim söz konusudur. 15

20 Şekil 3: Avrupa bölgelerinde kayıt dışı çalışma konusunda sorumluluk Vergi Kuzey Güney Batı Doğu İş kanunu Sosyal güvenlik Türkiye de, kayıt dışı çalışmayı ele alan tek bir birim veya koordinasyon komitesi yoktur. Ancak, ana bir bölüm mevcuttur ve Türk hükümeti kayıt dışı çalışmayı ele almaya yönelik bir hareket planı çıkarmıştır dokuzuncu kalkınma planının sunduğu çerçevede Yüksek Planlama Konseyi tarafından yayınlanan Hükümetin 2008 Yıllık Programı nda, kayıt dışı çalışmayı ele almak için bir strateji ve hareket planı hazırlanacağı belirtilmiştir. Bu hazırlık geniş yelpazede kamu kurumlarının katkılarıyla vergi idaresi tarafından yürütülmüştür Şubat ayında, hareket planı başbakanlık genelgesi olarak yayınlanmıştır. Bu genelgeyle gelir idaresi kayıt dışı çalışmayla mücadele stratejisi geliştirmekten sorumlu ana makam olarak atanmıştır. Bununla beraber Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB), Kalkınma Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Gümrük Müsteşarlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Tütün, Tütün Ürünleri ve Alkollü İçecekler Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) olmak üzere diğer departmanlar işbirliği kurumları olarak atanmıştır. Üç hedef belirlenmiştir: n n n resmi faaliyetleri teşvik etmek, denetim kapasitesinin güçlendirilmesi ve yaptırımların caydırıcı etkisinin artırılması, kurumsal ve toplumsal fikir birliğinin oluşturulması ve güçlendirilmesi. Bu plan olmak üzere üç yıllık bir dönemi kapsamakta olup bu üç hedef altında gerçekleştirilecek 105 eylem içermektedir. Performans göstergeleri, zaman çerçeveleri ve sorumlu kuruluşları belirleyen detaylı bir belgedir. Planda yer alan önemli bir eylem, denetimlerin risk analizi modeline dayanarak yapılacak olmasıdır. Bir diğer önemli eylem de SGK veri tabanından ve ilgili diğer kurumların veri tabanlarından oluşan yeni bir ortak veri tabanı oluşturulmasıdır. 16

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Uluslararası Konferans Sivil Toplum-Kamu Sektörü İşbirliği 25-26 Nisan 2013, İstanbul 2 nci Genel Oturum

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr İKT442 Gelir Dağılımı Türkiye de Gelir Dağılımı Ve Yoksulluk Bir ekonomide belli bir dönemde yaradlan gelirin kişiler, hane halkları, sınıflar ve ürejm faktörleri arasında bölüşülmesini ifade etmektedir.

Detaylı

ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012

ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012 ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012 İçerik Entelektüel Varlık Yönetimi Avrupa İnovasyon Değerlemesi İstanbul Sanayi Odası - Genel Bilgiler Avrupa İşletmeler Ağı

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK MAYIS 2012 ANKARA EURO BÖLGESİNDE İŞSİZLİK 2 Mayıs 2012 tarihinde Eurostat tarafından açıklanan verilere göre Euro bölgesinde işsizlik oranı, Mart sonu itibariyle 1999 yılında

Detaylı

KASIM AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Türkiye nin AB ye üyelik müzakereleri çerçevesinde 22 Nolu fasıl müzakereye açıldı.

KASIM AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Türkiye nin AB ye üyelik müzakereleri çerçevesinde 22 Nolu fasıl müzakereye açıldı. KASIM AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER SİYASİ GELİŞMELER Türkiye nin AB ye üyelik müzakereleri çerçevesinde 22 Nolu fasıl müzakereye açıldı. AB ile üyelik müzakerelerinde üç yıllık aradan sonra, 22. Fasıl müzakereye

Detaylı

Değerlendirme Araçları Projesi

Değerlendirme Araçları Projesi Hastanelerde Kalite Geliştirme için Performans Değerlendirme Araçları Projesi (PATH) ve Türkiye nin Katılımı Günnur ERTONG Sağlıkta Performans ve Kalite Kongresi 20 Mart 2009 PATH NEDİR? Hastanelerin emsalleriyle

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Konular Avrupa daki sosyoekonomik modeller: Rhineland Anglo-Saxon Akdeniz İskandinav Uygulama Modellerin performansı Türkiye nerede duruyor? 2 Avrupa

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

Araştırma Notu 15/180

Araştırma Notu 15/180 Araştırma Notu 15/180 22 Nisan 2015 ÇOCUKLARIN YARISI MADDİ YOKSUNLUK İÇİNDE Seyfettin Gürsel *, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz Yönetici Özeti Avrupa Birliği standartlarına göre 2013 yılında Türkiye de 0-15

Detaylı

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! Erasmus+ Okul Okul Eğitimi Programı AMAÇLARI Eğitimde kaliteyi artırmak, Program ülkeleri okullar ve eğitim personeli arasında işbirliğini güçlendirmek Erasmus+ Okul Hedef

Detaylı

ERASMUS PLUS ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ PROGRAMI (STUDENT MOBILITY) 2014-2015 AKADEMİK DÖNEMİ 1 Haziran 2014-30 Eylül 2015

ERASMUS PLUS ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ PROGRAMI (STUDENT MOBILITY) 2014-2015 AKADEMİK DÖNEMİ 1 Haziran 2014-30 Eylül 2015 ERASMUS PLUS ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ PROGRAMI (STUDENT MOBILITY) 2014-2015 AKADEMİK DÖNEMİ 1 Haziran 2014-30 Eylül 2015 Erasmus plus programı nedir? Nereden bilgi alabilirim? Başvuru tarihleri nedir? Kimler

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

BANKAMIZDA IBAN HİZMETLERİ

BANKAMIZDA IBAN HİZMETLERİ BANKAMIZDA IBAN HİZMETLERİ Bankamız, tüm Vadesiz TL ve Vadesiz Döviz türü hesaplarınıza birer IBAN üretmektedir. Bankamızca size verilen IBAN lar, bunların ait olduğu hesaplara yapılacak para transferlerinde

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

Hibe ve Destek Programları

Hibe ve Destek Programları Hibe ve Destek Programları Süreçler ve Fırsatlar Ocak, 2011 HİBE VE DESTEK PROGRAMLARI Hibe ve destek programları büyük, orta, küçük; tüm ölçekteki işletmelerin işlerini geliştirmesi için fırsattır. HİBE

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası Büyümenin ve istihdamın artırılması için 2005 yılında kabul edilen Yenilenmiş Lizbon Stratejisi kapsamında, Avrupa Sosyal modelini yeniden şekillendiren Sosyal Gündem

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim?

ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim? Hayır. Türkiye de patent başvurusu yapmakla ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim? Sadece, 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren Türkiye nin de dahil olduğu 38 Avrupa ülkesi tarafından kabul edilen ve ayrıca

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... TABLOLAR LİSTESİ... BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELİŞİM SÜRECİ VE TÜRKİYE

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... TABLOLAR LİSTESİ... BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELİŞİM SÜRECİ VE TÜRKİYE İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... TABLOLAR LİSTESİ... iii x BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELİŞİM SÜRECİ VE TÜRKİYE DÜNYADAKİ BAŞLICA BÜTÜNLEŞME SÜREÇLERİ... 1 AVRUPA BİRLİĞİNİN TARİHİ GELİŞİMİ VE AMAÇLARI... 2

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

Uluslararası Sponsorluk Politikası. 1 Nisan 2015 Amway

Uluslararası Sponsorluk Politikası. 1 Nisan 2015 Amway Uluslararası Sponsorluk Politikası 1 Nisan 2015 Amway Uluslararası Sponsorluk Politikası Bu Politika, 1 Nisan 2015 itibariyle, Amway bağlı kuruluşlarının Amway Satış ve Pazarlama Planı'nı uyguladıkları

Detaylı

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP)

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) 1. Bölgesel Eğitim Merkezi (RTP) Bilindiği üzere; Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü Kurumsal Yapılanma Birimi tarafından uygulanan Bölgesel Eğitim

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU

AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU Erasmus+ Programı dâhilinde, Ankara Ticaret Odası Koordinatörlüğünde 12 Üniversitenin katılımıyla oluşan Yeni İş Tecrübeleri için Ankara Konsorsiyumu (YİTAK) Projesi,

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ

AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ NİSAN 2016 ANKARA İçindekiler GİRİŞ... 2 AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ... 2 I. AB BÜTÇESİNİN GELİRLERİ... 2 II. AB BÜTÇESİNİN HARCAMALARI... 4 1. Akıllı ve Kapsayıcı Büyüme... 4 2. Sürdürülebilir

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart

Detaylı

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi Metodoloji Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 25,0% 2 17,42% Birden fazla cevap 22,20% 15,0% 1 5,0% 12,89% 10,02% 9,07% 7,88% 8,11% 6,21% 5,97% 5,25% 5,49% 5,25% 3,10% 12,17% 10,26% 2,86% 3,58%

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma Elli-dokuzuncu Oturum Üçüncü Komite Gündem maddesi 98 Kadınların Konumunun Geliştirilmesi Almanya, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Brezilya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya ve geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere olan

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

Ekonomik ve Sosyal Komite - Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü AB Politikaları AB Konseyi AB Bakanlar Kurulu Schengen Alanı

Ekonomik ve Sosyal Komite - Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü AB Politikaları AB Konseyi AB Bakanlar Kurulu Schengen Alanı Avrupa Komisyonu SCHUMANN Roma Antlaşması Brüksel Almanya - Avrupa Parlamentosu Đktisadi Kalkınma Vakfı Adalet ve Özgürlükler AB - AVRO Politikaları AB Konseyi Bakanlar Kurulu Schengen Alanı Üye Devlet

Detaylı

BÜYÜK ÖLÇEKLİ AVRUPA GÖNÜLLÜ HİZMETİ ETKİNLİKLERİ

BÜYÜK ÖLÇEKLİ AVRUPA GÖNÜLLÜ HİZMETİ ETKİNLİKLERİ Bölüm B Büyük Ölçekli Avrupa Gönüllü Hizmeti etkinlikleri BÜYÜK ÖLÇEKLİ AVRUPA GÖNÜLLÜ HİZMETİ ETKİNLİKLERİ BÜYÜK ÖLÇEKLİ AGH ETKİNLİKLERİNİN AMAÇLARI NELERDİR? Bu eylem, gençlik, kültür ve spor alanında

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/52

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/52 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/52 Fiyat Endeksleri Satınalma Gücü Paritesi,Tüketim Mal ve Hizmetleri Finansal Yatırım Araçları Tüketici, Sektörel Güven ve Sanayi İşgücü Girdi Endeksleri

Detaylı

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI)

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve MALİ YARDIMLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hülya TEKİN AB Uzmanı

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54 Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Yoksulluk Araştırması Tüketici Güven Endeksi Sektörel Güven Endeksleri Dış Ticaret

Detaylı

2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI SUNUM PLANI Erasmus artı( +) Programı Nedir? Erasmus artı (+) Programının Amacı? Programa Kapsamındaki Ülkeler Program Kapsamında

Detaylı

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR TEPE, mayıs ayında yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine göre işlerin durumu, Önümüzdeki 3 aydaki tedarikçilerden

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Almanya nın Büyümesi 4,000,000 3,500,000 3,000,000 2,500,000 2,000,000 Enerji Kullanımı Energy Use GSYH GDP 1,500,000 1,000,000 500,000 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 2014-2015 ÖĞRETİM YILI ERASMUS+ STAJ HAREKETLİLİĞİ BAŞVURU KILAVUZU SON BAŞVURU TARİHİ 30 MART 2015 1 Erasmus Stajı Nedir? Staj, bir yararlanıcının programa katılan

Detaylı

MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi

MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER SİYASİ GELİŞMELER Avrupa Parlamentosu Seçimleri sonuçlandı. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi 2014 Avrupa Parlamentosu Seçimleri, 22-25 Mayıs tarihlerinde

Detaylı

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Türkiye Đşçi Sendikaları Konfederasyonu KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Ankara Amaç Türkiye de kayıt dışı istihdam önemli bir sorun olarak gündemdedir. Ülkede son verilere göre istihdam edilenlerin yüzde

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2 Hazırlayan: Müge ÇAKAR İÇİNDEKİLER 1. AB- TÜRKİYE SON DAKİKA 1.1. AB-Türkiye İlişkileri nde Kıbrıs 2. AB den ÖNEMLİ BAŞLIKLAR 2.1. Avrupa Birliği nde Tarihi Genişleme AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ

Detaylı

OKUL EĞİTİMİ PERSONELİNE YÖNELİK HAREKETLİLİK PROJESİ

OKUL EĞİTİMİ PERSONELİNE YÖNELİK HAREKETLİLİK PROJESİ OKUL EĞİTİMİ PERSONELİNE YÖNELİK HAREKETLİLİK PROJESİ Bu hareketlilik projesi aşağıdaki faaliyetlerden birini ya da daha fazlasını kapsayabilir: Personel hareketliliği: Öğretme görevlendirmeleri: bu Faaliyet

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI ifade eder. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) 1- Bu Genelge de geçen kısaltmalardan; TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI - AKÇT: Avrupa Kömür Çelik Topluluğu nu, - AT: Avrupa Topluluğu nu, - DİİB:

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

Erasmus Programı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Erasmus Programı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Erasmus Programı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Güncelleme Tarihi 06.04.2016 Programa dahil olan ülkeler hangileridir? 2 Hangi üniversitelere

Detaylı

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil)

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil) Danimarka Norveç Yeni Zelanda İzlanda İsveç Finlandiya Belçika Avustralya Kanada İtalya Lüksemburg İsviçre İngiltere Avusturya ABD OECD İrlanda Almanya Hollanda AB 27 Fransa İsrail İspanya Şili Japonya

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi Ambalaj Atıkları Direktifi DEA TOBB Danışma Toplantısı 26 Şubat 2015,

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2015 Mayıs 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2015 Şubat 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2015 Mart 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

2014 Çağrı Merkezi Sektörü Verileri. 30 Eylül 2014. www.cagrimerkezleridernegi.org

2014 Çağrı Merkezi Sektörü Verileri. 30 Eylül 2014. www.cagrimerkezleridernegi.org 2014 Çağrı Merkezi Sektörü Verileri 30 Eylül 2014 Çağrı Merkezleri Derneği Kuruluş : 2008 Üye Sayısı : 43 Yaklaşık Temsil : %85 Çağrı Merkezleri Derneği 1. Sektörü temsil etmek Odak Konularımız 2. Devlet

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular

Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular PLATFORM NOTU'15 / P-3 Yayınlanma Tarihi: 05.02.2015 * Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular Cem Başlevent 1 YÖNETİCİ ÖZETİ Son yıllarda yaşanan olumlu gelişmelere rağmen, kayıtdışı

Detaylı

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR 14 Şubat 2009 Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) tarafından yapılan basın açıklamasında

Detaylı

2014-2015 ERASMUS+ PERSONEL HAREKETLİLİĞİ BAŞVURUSU

2014-2015 ERASMUS+ PERSONEL HAREKETLİLİĞİ BAŞVURUSU 2014-2015 ERASMUS+ PERSONEL HAREKETLİLİĞİ BAŞVURUSU Değerli Öğretim Elemanlarımız ve İdari Personelimiz, Cumhuriyet Üniversitesi Dış İlişkiler Birimi ERASMUS+ Kurum Koordinatörlüğü 2014-2015 akademik yılında

Detaylı

Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir?

Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir? Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir? AB Çerçeve Programları, Avrupa Birliği nde çok uluslu araştırma ve teknoloji geliştirme projelerinin desteklendiği başlıca Topluluk Programı dır. İlki 1984 yılında

Detaylı

25 ŞUBAT2015 MESAİ SAATİ BİTİMİNE KADAR

25 ŞUBAT2015 MESAİ SAATİ BİTİMİNE KADAR ERASMUS + 2015-2016 ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ İLANI (Öğrenim/Staj) SON BAŞVURU TARİHİ: 25 ŞUBAT2015 MESAİ SAATİ BİTİMİNE KADAR Erasmus + Programı kapsamında 2015-2016 akademik yılı Öğrenci Öğrenim Hareketliliği

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2015 Temmuz 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 Ankara 2014 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI ARTIŞ GÖSTERİYOR 1,000,000 900,000 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI (DAİRE ADET) 901,705 800,000 700,000 600,000

Detaylı

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI ARTIŞ GÖSTERİYOR 1.000.000 900.000 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI (DAİRE ADET) 901.705 800.000 700.000 600.000

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ 2014-2015 Erasmus+ Personel Hareketliliği Duyurusu 2014-2015 akademik yılında Erasmus+ Personel Hareketliliğinden yararlanmak isteyen personelimiz

Detaylı

Dış Ticaretin Gelişimi Bölgesel Yaklaşımlar Anket Sonuçları AVRUPA

Dış Ticaretin Gelişimi Bölgesel Yaklaşımlar Anket Sonuçları AVRUPA Dış Ticaretin Gelişimi Bölgesel Yaklaşımlar Anket Sonuçları AVRUPA I. Ticaret Müşavirleri Konferansı 25-30 Nisan 2011 28 Nisan 2011 TİM Dış Ticaret Kompleksi Fırsatlar Bölgenin potansiyeli en yüksek pazarı

Detaylı

ERASMUS PERSONEL EĞİTİM ALMA HAREKETLİLİĞİ. Avrupa Birliği Birimi 31 Ocak 1 Şubat 2013

ERASMUS PERSONEL EĞİTİM ALMA HAREKETLİLİĞİ. Avrupa Birliği Birimi 31 Ocak 1 Şubat 2013 ERASMUS PERSONEL EĞİTİM ALMA HAREKETLİLİĞİ Avrupa Birliği Birimi 31 Ocak 1 Şubat 2013 Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları İki programdan oluşmaktadır: Hayatboyu Öğrenme Programı Gençlik Programı

Detaylı

Sentez Araştırma Verileri

Sentez Araştırma Verileri Eğitim, Görsel-İşitsel & Kültür Yürütme Ajansı Eğitim ve Kültür Genel Müdürlüğü Yaşam Boyu Öğrenim Programı İnternet Üzerinden Kişisel İşgücünü Geliştirin Leonardo da Vinci LLP (Yaşamboyu Öğrenim Programı)

Detaylı