DOĞALGAZ VE ALTYAPI. S. Sibel BÖREKÇİOĞLU İnşaat Mühendisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞALGAZ VE ALTYAPI. S. Sibel BÖREKÇİOĞLU İnşaat Mühendisi sibelborekcioglu@yahoo.com"

Transkript

1 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım DOĞALGAZ VE ALTYAPI S. Sibel BÖREKÇİOĞLU İnşaat Mühendisi GİRİŞ İzmir Büyükşehir Belediyesi s n rlar içindeki ilçeler ile Tire deki imar planlar tamamlanm ş, k rm z kotlar oluşmuş yerlerde 2005 aral k ay ndan itibaren doğalgaz alt yap çal şmalar başlam şt r. Temmuz 2006 tarihinden itibaren de konut ve işyerlerinde kullan m başlam şt r. Sanayi tesislerinde kullan m ise 2002 y l d r. Botaş taraf ndan döşenen hatlarla başlam şt r. Kentin altyap s na yerleşen bas nçl gazla dolu bir sistemin çal şma şekli, diğer alt yap tesislerine olan mesafeleri, yan yana konumlanma şekilleri, zorunlu olarak diğer alt yap ile kesiştiği noktalar, diğer tüm alt yap kuruluşlar n n yap m ve işletim sistemlerini etkilemektedir. Yenilenen alt yap ve özel yol düzenlemeleri, bak m onar m aşamalar s ras nda yan c ve patlay c bir madde olmas nedeniyle, azami dikkat gerektiren tesislerdendir. Ocak 2009 y l nda yap lan Kent Sempozyumu s ras nda 1280 km. doğalgaz hatt döşenmişti ve kullan c say s azd. Şu an kentin büyük bölümünde doğalgaz kullan lmakta ve sokaklar n çoğunda 3320 km doğalgaz hatt döşenmiş durumdad r. Doğalgaz kendi evimizde kullanmak istemesek bile, işyerlerimiz, al şveriş yapt ğ m z yerler ya da bunlar n yak nlar ndaki yerlerde kullan lmas nedeniyle, doğalgaz n ne olduğu, tehlikeleri, tehlike durumlar nda nas l davran lmas gerektiği bütün İzmirlilerin ve kent yöneticilerinin bilmesi gerekmektedir. Sunum haz rlan rken, şehrin 8 y ld r gündeminde olmas na rağmen doğalgaz n az bilinir olmas nedeniyle, genel bir bilgilendirme yap larak, alt yap çal şmalar ndaki öneminin vurgulanmas, kente etkisi, kullan m s ras nda karş laş lacak tehlikelere al nacak önlemlerin yan s ra bireysel kullan c lara yönelik aç klamalar ve doğalgaz n binalarda kullan m ile ilgili k sa bilgiler verilerek, doğalgaz n şehirdeki hayata etkisini bilgilerinize sunmak amaçlanm şt r. DOĞALGAZ NEDİR? Doğalgaz; %95 metan, az miktarda da etan, propan atom, bütan ve karbondioksitten oluşan renksiz, kokusuz, zehirsiz ve havadan hafif bir gazd r. Kar ş m n içinde %95 oran nda bulunan metan gaz n n özelliği, kimyasal yap s en basit ve karbon içeriği en düşük olan hidrokarbon gaz olmas d r. Karbondioksit gaz emisyonu, kat yak tlara göre 1/3 ve s v yak tlara göre ½ oran ndad r. Doğalgaz kokusuz olduğundan kaçaklar n fark edilebilmesi için özel olarak kokuland r l r. Bu amaçla THT (tetra hidro teofen) ve / veya TBM (tersiyer bütil merkaptan) kullan l r. Metan molekülü 1 karbon 4 hidrojen atomundan oluşur. Kimyasal yap s n n basit olmas nedeniyle yanma işlemi kolayd r ve tam yanma gerçekleşir. Dolays yla, duman, is, kurum ve kül oluşturmaz, temiz bir yak tt r. Yanmas en kolay ayarlanabilen ve yanma verimliliği en yüksek olan yak tt r. Bu özelliği kullan m kolayl ğ ve ekonomisi sağlar.

2 526 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 Taş nmas, işlenmesi ve stoklanmas kolay olan doğalgaz n kullan m 1790 da İngiltere de başlad. Boru hatt taş mac l ğ yla birlikte özellikle 2. Dünya savaş ndan sonra kullan m artmaya başlad. Enerji üretim sektöründe ilk kez kullan lmas Amerika da oldu. Günümüzde dünyadaki enerji ihtiyac n n %24 ü, doğalgazla karş lanmaktad r. Dünya doğalgaz rezervinin, yaklaş k 80 y ll k ihtiyac karş layacağ tahmin edilmektedir. Yeni kaynaklar n tespiti çal şmalar devam etmektedir. Bilinen doğalgaz rezervleri petrol rezervlerine eş değerdedir. Türkiye de doğalgaz, 1970 y l nda K rklareli bölgesinde tespit edilerek, 1976 y l nda P narhisar Çimento Fabrikas nda kullan lmaya başlanm şt r y l nda Mardin Çamurlu sahas nda bulunan doğalgaz, 1982 y l nda Mardin Çimento Fabrikas üretim tesislerinde kullan lm şt r. Tablo 1. Doğalgaz ve Petrol Boru Hatlar DOĞAL GAZ ALIM ANLAŞMALARI Türkiye içinde ve d ş nda doğal gaz boru hatlar n inşa ederek, boru hatlar nda nakledilecek doğal gaz n sat n al nmas, BOTAŞ taraf ndan yap lm şt r. Yap lan uluslar aras anlaşmalarla Türkiye ye doğalgaz temini ve yurtd ş na sat ş sağlanmaktad r. * Bu bildiri İnşaat Mühendisleri Odas ad na düzenlenmiştir.

3 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım Tablo 2. Doğalgaz Alım Anlaşmaları Yap lan Anlaşmalar(Ülke) Miktar (Milyar m³/y l) Sözleşme Tarihi Süre (Y l) Cezayir (LNG) 4 Nisan Nijerya (LNG) 1,2 Kasım İran 10 Ağustos Rus. Fed. 16 Aralık (Karadeniz) Rus. Fed. (Bat ) 8 Aralık Türkmenistan 16 Mayıs Azerbaycan faz I 6,6 Mart Azerbaycan faz II 6 Ekim (2017de devreye girecek) Rusya Federasyonu-Türkiye Doğal Gaz Boru Hatt, ülkemize Bulgaristan s n r ndaki Malkoçlar' dan girmekte ve Hamitabat, Ambarl, İstanbul, İzmit, Bursa, Eskişehir güzergah n takip ederek Ankara'ya ulaşmaktad r. 842 km. uzunluğundaki bu boru hatt boyunca, K rklareli, Pendik, Eskişehir, Ambarl ve Bursa'da kompresör istasyonlar, Malkoçlar' da ana ölçüm istasyonu ve pig tesisi bulunmaktad r. Ana kontrol merkezi ise Ankara-Yaprac k' tad r. Ekim 1986 tarihinde inşas na başlanan hat ile taş nan doğal gaz, Haziran 1987 tarihinde ilk durağ olan Hamitabat Trakya Kombine Çevrim Santrali ne ve Ağustos 1988'de Ankara'ya ulaşm şt r. Doğal gaz, Ekim 1988'de de Ankara'da konut ve ticaret sektörlerinde kullan lmaya başlanm şt r. Sanayi sektöründe doğalgaz kullan m ise, Ağustos 1989'da başlam şt r. Doğal gaz, Ankara'dan sonra, İstanbul'da Ocak 1992'de, Bursa'da Aral k 1992'de, İzmit'te Eylül 1996'da, Eskişehir'de ise Ekim 1996'da konut ve ticaret sektörlerinde kullan ma sunulmuştur. Doğal gaz ilave al mlar n n tüketim noktalar na kadar istenilen bas nçta ve miktarda taş nabilmesi için ihtiyaç duyulan yat r mlar n büyük bir bölümü tamamlanm şt r. Bu kapsamda, Bulgaristan s n r nda bulunan Malkoçlar Ölçüm İstasyonu'nun kapasitesi 8 Milyar m 3 /y l'dan 14 Milyar m 3 /y la yükseltilmiştir. Ayr ca, K rklareli kompresör istasyonundaki mevcut 4 kompresör ünitesinin güçleri artt r lm şt r. SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ (LNG) İTHAL TERMİNALİ Türkiye'de diğer baz doğalgaz ithal eden ülkeler gibi doğalgaz arz kaynaklar n n çeşitlendirilmesi, arz güvenliğinin ve arz esnekliğinin artt r lmas için hem baz yük tesisi olarak çal şt rmak hem de ihtiyaç duyulduğunda pik düşürücü olarak devreye sokulmak üzere Marmara Ereğlisi'nde LNG İthal Terminali yap lm şt r y l nda işletmeye al nan terminalin sürekli enjeksiyon kapasitesi m3/saattir. Aliağa da özel sektöre ait bir LNG terminali bulunmaktad r. BOTAŞ n yurtd ş anlaşmalar yla temin ettiği ve ülkemize boru hatlar yla taş narak, 5 ayr yerden giriş yapan doğalgaz hatt birbirine bağl olarak ve Ankara dan idare edilmektedir. Tüm boru hatt bilgisayar sistemi ile kontrol edilmekte ve işletilmektedir.

4 528 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım milyar m 3 depolama ve günlük 40 milyon m3 çekme kapasitesine sahip olacak Tuz Gölü yeralt deposu için Mühendislik çal şmalar na başlanm ş, her biri 350 milyon m 3 olan 4 Mağara kademeli olarak devreye al narak, bu projenin en geç 2020 y l nda tamamlanmas planlanmaktad r. 2. Yukar da da belirtildiği gibi, 1987 y l nda tek kaynakla beslenerek faaliyete başlayan ulusal iletim şebekesi, bugün 7 kaynakla beslenebilir duruma gelmiş ve Tuz Gölü yeralt depolar n n da devreye al nmas ile birlikte, toplam 8 kaynaktan beslenebilir olacakt r. Doğalgaz n yayg nlaşt r lmas ve doğalgaz dağ t m faaliyetlerinin özel sektör taraf ndan yürütülmesi 2001 y l nda yay mlanan Doğalgaz Piyasas Kanununu ile sağlanm şt r. Kanun ve Kanun a dayan larak haz rlanm ş olan ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde 59 dağ t m bölgesinde doğalgaz dağ t m lisans ihalesi gerçekleştirilmiş olup bunlardan 62 ilde doğalgaz arz sağlanm şt r. EPDK taraf ndan yay nlanan Doğalgaz Piyasas 2011 Y l Sektör Raporu na göre; 2011 y l sonu itibariyle Türkiye deki tüm doğalgaz dağ t m bölgelerinde yaklaş k; 7400 km çelik hatt na km polietilen boru hatt na abone say s na kişiye doğrudan veya dolayl istihdama 7,9 milyar TL toplam yat r m tutar na ulaş lm şt r. DOĞALGAZ KULLANIMININ AVANTAJLARI Doğalgaz tercih etmenin birçok sebebi vard r bunlar; Doğalgaz çevre dostudur. Havay kirletmeyen, doğaya zarar vermeyen enerji kaynağ d r. Yand ğ zaman çevreye, kül, yanmam ş hidrokarbonlar, kükürt oksitleri gibi at k maddeler b rakmamaktad r. Zararl karbon monoksit ve azot oksit emisyonlar diğer yak t türlerine göre daha düşüktür. Doğalgaz her an kullan ma haz rd r. Doğalgaz ekonomiktir. Yanma verimi diğer yak tlara göre daha çok ve yak t kayb diğer yak tlara oranla daha azd r. Doğalgaz havadan hafiftir. Yeterli havaland rma düzeneği varsa, gaz kaçaklar havaland rma bacalar ndan kolayl kla d şar ç kar. Doğalgaz kuru bir gaz olduğu için içinde su buhar bulunmaz. Doğalgaz zehirsizdir. Solunduğunda, zehirlenme ve öldürme etkisine sahip değildir. Yaln z, ortama yay l rsa diğer yak tlarda olduğu gibi, içerisindeki CO nedeniyle zehirleme yapabilir. Doğalgaz cihazlar, banyo, yatak odas dibi kapal mekanlara takt r lmamal d r. Cihazlar hava alabilen mutfak, kapal balkon gibi bölümlere yerleştirilmelidir. Doğalgaz temizdir. Kurum, is gibi at k ürünler ortaya ç kmad ğ için ev ve cihazlar temiz kalmaktad r. Doğalgaz kullanmak için, önceden sipariş verilmesi gerektirmez.

5 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım Doğalgaz, depolama yeri gerektirmez. Depo gerektirmediğinden alan kayb olmamaktad r. Doğalgazda kombi, doğalgaz sobas gibi sistemler için, her daire ayr gaz kulland ğ için ne kadar gaz tüketildiği kolayl kla belirlenir. Gaz, kullan ld ktan sonra ödemesi, faturaland rma ile yap ld ğ ndan, önceden ödeme gerektirmez. Doğalgazl sistemlerde s cakl k değeri ayarlanabilmekte ve yanma olay kontrol edilebildiği için yak t kayb az olmaktad r. Ayr ca istenildiğinde, (yaz n kalorifer tamamen kapat l p) ocak ve/veya banyoda kullan labilmektedir. Doğalgaz hava ile çok iyi kar şt ğ ndan yanma verimi yüksektir. Doğalgaz n konut veya işyerlerindeki kullan m s ras nda olabilecek kaçak veya s z nt lar n çok k sa sürede fark edilmesi için doğalgaz koku verici maddeler konularak kokuland r l r. Doğalgazda ön yak t masraf yoktur, alev boyu fuel oil ve kömüre göre daha k sad r. Diğer yak tlar n kullan ld ğ cihazlar yanma ürünü olarak kükürt içerdiğinden baca gazlar n n suyun yoğunlaşma noktas na kadar soğutulmas ve böylece suyun gizli s s ndan faydalan lmas imkan yokken, doğalgazda ekonomizer ilave edilerek baca s cakl ğ 56 C dereceye kadar indirilebilir. Doğalgazda yanma için gereken hava miktar en azd r. Bu oran kömürde % fuel oil de % doğalgazda ise % 5-15 dir. Doğalgaz n temiz olmas ve içerisinde kükürt bulunmamas ndan dolay sanayi sektöründe doğrudan kullan labilir. Ayn zamanda sanayi sektöründe sistem verimini art rarak ürün kalitesinin yükselmesini sağlar. Bu nedenle, sürekli ayn s gerektiren, seramik gibi sanayi sektörü tercih etmektedir. Ham petrole alternatif bir yak t olarak d ş enerji çeşitliliği aç s ndan stratejik bir avantaj sağlar. Tesis çok az bak m ve denetleme gerektirir. Doğalgaz çok amaçl kullan ma sahiptir. Bir tek kombi ile özellikle konutlardaki, s nma, s cak su ve pişirme amac yla kullan labilmektedir. Doğalgaz sessiz ve gözden uzak yer alt boru şebekesiyle 365 gün / 24 saat kesintisiz ve emniyetli bir şekilde, dağ t lmaktad r. Soğutma sistemlerinde (absorbsiyonlu soğutma) kullan labilmektedir

6 530 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 ** EGE ÜNİVERSİTESİ taraf ndan haz rlanan bu çal şmadan 01 Nisan 2013 fiyatlar baz al narak; Doğalgaz, Kömür (yerli), Elektrik (klima), Kömür (ithal), Fuel-Oil (no:4) Elektrik, LPG (Dökme Gaz),LPG(Tüp Gaz) ve Motorin enerji kaynaklar n n s nma, s cak su haz rlama ve pişirme amaçl olarak konutlarda kullan m İzmir ili için analiz edilmiştir. Doğalgaz ve LPG d ş ndaki yak tlar n analizinde, s cak su haz rlama ve pişirme amaçl tüketimin 12 kg l k LPG tüp kullan m yla karş land ğ varsay lm şt r. Yap lan analizde 100 m² oturma alan na sahip bir evin içerisinde dört kişilik bir ailenin yaşad ğ düşünülmüştür. DEZAVANTAJLARI Ülkemizde doğalgaz yok denecek kadar az olduğundan, tümüyle d şa bağ ml bir sektör meydana getirmektedir. Kapal hacimlerde %5-15 oran nda hava ile kar ş m oluşturduğunda küçük bir k v lc mla patlayabilen ve büyük hasar oluşturabilen bir yak tt r. Doğalgaz kullan m nda güvenlik, kalite, bilinç ve organizasyon çok önemlidir. Standart d ş ve dikkatsiz kullan m büyük tehlikeler doğurabileceğinden denetimin dikkatli ve özenle yap lmas gerekir. ŞEHİRİÇİ DOĞALGAZ HATTI YAPIM VE İŞLETİLMESİ İHALELERİ Enerji Piyasas Düzenleme Kurulu (EPDK ) taraf ndan yap lan ihalelerle şehir içi dağ t m hatt yap mlar karş l ğ nda, şehrin doğalgaz işletmeciliği özel firmalara yapt r lmaktad r. Büyükşehir Belediyesi kurulan dağ t m şirketinin %10 oran nda ortağ d r ve yönetim kurulunda üyesi vard r. İZMİR DE DOĞALGAZ Enerji Piyasas Düzenleme Kurulunun tarih ve 326 say l karar uyar nca, tarih ve say l Resmi Gazete de yay mlanarak yürürlüğe giren 5216 say l Büyükşehir Belediye Kanunu ile s n rlar yeniden belirlenen İzmir ili ve Tire ilçesinden

7 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım oluşan doğalgaz dağ t m bölgesi için İzmir Doğalgaz Dağ t m İhalesi kapal zarf usulü tarihinde yap lm ş olup ihale neticesinde, İZMİRGAZ A.Ş. (İzmirgaz Şehiriçi Doğalgaz Dağ t m Ticaret ve Taahhüt A.Ş.) 30 y ll k süre için doğalgaz dağ t m lisans alm şt r. İlk seçimler sonrasında yürürlüğe girecek olan, dolayısıyla önümüzdeki yıl yapılacak yerel seçimler sonrasında Bütünşehir olacak olan Büyükşehir sınırları genişleyecek, buna bağlı olarak İzmir deki doğalgaz yatırım sınırları da genişleyecektir. Böylelikle, Çeşme, Bergama, Ödemiş vb. gibi ilçelerde de doğalgaz hatları projelendirilerek, döşenecektir. İZMİRGAZ DOĞALGAZ DAĞITIM HATTI DÖŞENME ESASLARI: İzmirgaz Lisans alan 9 adet çelik ve 95 adet polietilen bölge olarak tasarlanm şt r. Söz konusu şebekenin tasar m, onayl uygulama imar planlar üzerine bu planlarda öngörülen yap laşma ve nüfus yoğunluklar esas teşkil etmek üzere, nüfus art ş oran, ortalama hane halk büyüklükleri, enerji tüketim al şkanl klar, birim tüketim miktarlar gibi çeşitli parametreler göz önüne al narak yap lm şt r. İZMİR için Aliağa, Torbal, P narbaş, Esbaş, Tire, Çiğli Atatürk OSB, Kemalpaşa ya Barguage bas nçla BOTAŞ taraf ndan getirilen doğalgaz şehrin bu giriş noktalar na İZMİRGAZ taraf ndan yap lan A Tipi Bas nç Düşürme istasyonlar nda 19 Barg a düşürülerek, çelik hatlarla girmektedir. 20 adet yüksek bas nçl RMS-A istasyonu bulunmaktad r. Şekil 1. Rms - A İstasyonu Şu ana kadar şehrin içine 105 adet yerleştirilmiş B Tipi bas nç düşürme ve ölçüm istasyonlar ile 4 bar alçak bas nçl dağ t m hatt bas nc na düşürülerek, PE hatlar arac l ğ yla ring yap lmak suretiyle konutlara dağ t lmaktad r. Konutlarda ise giriş kap s önündeki servis kutular n n içine konulan regülâtörlerle; merkezi sistem kazanlara doğalgaz bağlanacaksa, bas nç 300milibara düşürülmektedir. Bireysel tip kombiler için bina içindeki borulardaki bas nç 21 milibara düşürülmektedir.

8 532 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 Şekil 2. Bölge Regülatörü 2005 y l ndan bugüne dek 16 ilçeye gaz götürülmüştür 2005 Aral k ay nda ilk kazman n vurulduğu tarihten bugüne kadar yap lan altyap çal şmalar ile toplam; 311 bin metre çelik hat, 2 milyon 100 bin metre polietilen ana hat ve 910 bin metre de servis hatt döşenmiştir. Karş yaka, Çiğli, Bornova, Konak, Buca, Gaziemir, Aliağa, Kemalpaşa ve Torbal, Tire, Karabağlar, Bayrakl, Menemen, Menderes, Narl dere, Balçova ilçelerinde doğalgaz vatandaşlar n hizmetine sunulmuştur. Bu bölgelerde yaşayan İzmirliler doğalgaz n konforundan, temizliğinden ve ekonomik getirisinden faydalanmaya başlam şt r. Altyap çal şmalar na başlanan 2005 Aral k ay ndan günümüze kadar proje kapsam nda yaklaş k 96 bin adet servis kutusun imalat tamamlanarak, gaz arz sağlanm şt r. Ayn şekilde proje olarak planlanan 1400 sektörün tamam n n imalat tamamlanarak gaz ak ş sağlanm şt r. 230 adet müşteri istasyonu (sanayi tesisleri için) RMS-B istasyonun imalat tamamlanm şt r. Söz konusu altyap çal şmalar süresince 33 adet yeni sanayi tesisine gaz arz sağlanm şt r. BOTAŞ tan devral narak işletmesini yap lan tesislerle beraber bu say 76 ya ulaşm şt r İhale kapsam ndaki, bütün İZMİR Doğalgaz dağ t m hatt projelendirilmiş ve onaylanm şt r. Çelik hatlar ek yerleri radyografik tahribats z kaynak muayenesi ile kontrol edilmekte, hidrostatik test, kurutma ve katodik korumalar yap lmaktad r. PE hatlarda da mukavemet ve s zd rmazl k testleri yap lmaktad r. Boru hatlar üzerine ikaz bantlar konulmaktad r. Bütün bu testlerin tamamlanmas n takiben hatlar n üzerleri kapat labilmektedir. İzmir Doğalgaz Dağ t m Projesi kapsam nda haz rlanan, Dizayn Kriterleri, Çelik Hatlar, PE Hatlar, A Tipi İstasyonlar, Bölge Regülatörleri, Servis Hatlar, Katodik Koruma, Elektrik, İnşaat, Otomasyon, Scada, Kokuland rma, Pig İstasyonlar sistemlerine ait tüm temel detay ve projeleri ve mühendislik hesaplar ile tüm Teknik Şartnameler, Planlar, Prosedürler, Alt Yap Bilgi Sistemi, Mühendislik Yaklaş m Dosyas, normal çal şma koşullar için ve tüm ar za senaryolar için hesap ç kt lar, tatbikat projeleri, detay projeleri, haritalar, as-built projeler, dizayn çal şmalar ve bunlara ait tüm ek çizimlerin, detaylar n, EPDK Yap m ve Hizmet Sertifika Yönetmeliği, EPDK ilgili mevzuat, BOTAŞ A.Ş. TSE ve ULUSLAR ARASI KABUL GÖRMÜŞ STANDARTLARA ve Mühendislik ilkelerine göre kontrol

9 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım edilmesi ve yukar da say lan standartlara uygun projelerin EPDK ad na bir kontrol firmas taraf ndan kontrol ve onaylanmas yap lmaktad r. Lisans tarihinden itibaren, Balçova, Buca, Bornova, Çiğli, Gaziemir, Güzelbahçe, Konak, Karş yaka, Narl dere, Aliağa, Kemalpaşa ve Torbal ilçelerinden her biri için ayr ayr uygulanmak üzere 6 ay içinde yat r ma fiili olarak başlan lmas, Balçova, Buca, Bornova, Çiğli, Gaziemir, Güzelbahçe, Konak, Karş yaka, Narl dere, Aliağa, Kemalpaşa, Menemen, Torbal, Menderes ilçeleri ile Tire ilçesinde 18 ay içinde bir yerleşim alan n n dağ t m şebekesini işletmeye almak suretiyle gaz sunumuna başlanarak, 5 y l içinde imarl alanlar içinde isteyenlerin doğalgaz kullan m n n sağlanmas şeklindedir. Bunun karş l ğ nda şirket 30 y l süresince sistemin işletmesini alm şt r. Lisans yürürlük tarihinden itibaren 8 y l süreyle şirket 0,012 cent/kwh l k birim hizmet ve amortisman bedeli alacakt r. Abonenin ödeyeceği doğalgaz bedeli İzmir için; BOTAŞ n belirlediği sat ş fiyat + ÖTV+0,012cent dir. Abone bağlant bedeli (200m 2 ye kadar ) bağ ms z bölüm baş na 335TL(+KDV)d r. İlave her 100 m2 için 277TL(+KDV) ilave olarak al n r. Bu bedeller EPDK taraf ndan belirlenmektedir. EPDK tarafından onaylı projelere göre yapılacak yerler için Büyükşehir Belediyesi Aykome Daire Başkanlığı ndan istenen çalışma izinleri, bütün alt yapı kuruluşlarının ve ilgili belediyelerin katıldığı toplantıda görüşülüp karar altına alınmakta, ruhsatlandırıldıktan sonra çalışmalara başlanmaktadır. Döşeme işlemleri s ras nda bütün hatlar, vana yerleri, çelik hatlar kaynak yerleri memleket koordinat sistemine entegre şekilde elektronik ortamda kay t edilmektedir. Altyap çal şmalar s ras nda kurumlar gelecekte yap lacak ve tamamlanm ş yerler ile ilgili bilgileri alabilmektedirler. Doğalgaz şebekesi yak n nda yap lacak alt yap çal şmalar s ras nda gözlemci bulundurulmaktad r. Şehir yeralt dağ t m sistemi üzerinde çeşitli yerlerde gaz stoplar bulunmaktad r. Kontrolsüz bir kaz vb. s ras nda hatt n kopmas ile bas nç düşmesi yaşanacağ ndan otomatik olarak gaz kesmektedir.

10 534 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 Tablo 4. İzmir de Doğalgaz Altyap Çal şmas Tamamlanm ş Yerler Her bina girişinde servis kutusundan sonra bir ana emniyet vanası bulunmaktadır. Apartmanın gaz kesme vanaları daha önce bina içinde projelendirilmekteydi. Şimdi bina dışında olması zorunlu tutulmaktadır. İçeride yapılmış olanların da dışarıya çıkarılması sağlanmaktadır. Bu konuda EPDK nın da onayı alınmıştır. Bu vana manüel olarak kapat labilmektedir. Bu vanadan sonra 5,5 şiddetinde bir deprem (titreşim) olmas halinde kapanan bir deprem vanas konulmaktad r. Kolon hatt n n olduğu apartman boşluğunun çat s nda havaland rma menfezi yan nda bir gaz ikaz alarm cihaz konulmas da zorunludur. Ayr ca daire girişindeki bireysel müşteri sayac ndan önce bir vana daha bulunmaktad r. Bir gaz kaçağ hissedildiğinde ev terk edilirken kapat lmas uygun olacakt r. Ayr ca, isteğe bağl olarak sayaç ç k ş na elektrikle çal şan ve daire içindeki gaza duyarl bir selenoid vana da konulabilmektedir. Bu vana, gaz kaçağ an nda, gaz otomatik olarak kesmektedir.

11 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım DOĞALGAZ KAÇAKLARI AFET, DEPREM SIRASINDA YAPILACAK ÇALIŞMALAR İZMİRGAZ İŞLETMESİ GÖREVLERİ İzmirgaz bünyesinde bir gaz alarm DOĞALGAZ ACİL TEL: 187 ye bildirilmesinden itibaren maksimum 15 dakika içinde bildirilen yere ulaşacak ve müdahale edebilecek şekilde donan m, eleman, araç, ekipman ve eğitime sahip her ilçede ayr ca konumland r lan telsiz, telefon haberleşmesine sahip ve araç içinde gerekli ekipmanlar olan doğal gaz n dağ t lmas ve kullan lmas nda; doğal gaz şebekesinde (St-PE), PTT men-hollerinde, kanalizasyon, konutlarda, bölge regülâtörlerinde, vana odalar ve vana guruplar nda vb. yerlerde, gaz s z nt s sonucu meydana gelebilecek; patlama, yang nlar, doğal afetler ve yoğun gaz kaçaklar ile iletim şebekesinde gaz bas nc n n düşmesi ve aniden kesilmesi ile olabilecek, depremden sonra izlenecek yöntemlerin belirlenmesi ve gerekli acil önlemler için ACİL MÜDAHALE EKİPLERİ oluşturulmuştur. Normal zamanlarda da kendi bölgelerinde dolaşmakta olan bu ekipler, adres veya abone bilgileri 187 telefonla al nan yerin bilgileri kendilerine derhal ulaşt r lmaktad r. Ayr ca 187 ye gelen tüm telefonlar gelme zaman dahil kay t alt na al nmaktad r. Doğal gaz n şehir içinde dağ t lmas ndan veya kombi, kat kaloriferi vb. cihazlarda kullan lmas ndan kaynaklanan doğal gaz kaçaklar ndan dolay acil durum doğabilmektedir. Deprem riskinin sürekli yaşand ğ ülkemizde ve şehrimizde, tüm çal şmalar nda insan hayat ve diğer olas kay plara karş tüm güvenlik kavramlar n n büyük önemi vard r ve İZMİRGAZ A.Ş. İzmir Valiliği İl Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi taraf ndan yürütülen İzmir İl Acil Yard m Plan oluşturma çal şmalar kapsam nda da "Doğalgaz Hizmet Grubu" olarak görev almaktad r. Bu doğrultuda, gerek kurum içi gerek diğer hizmet gruplar aras ndaki işbirliği ve koordinasyonu dikkate alan doğalgaz acil eylem plan n oluşturulmuş olup belirlenen aral klarla bu plan n güncellemeleri de yap lmaktad r. Oluşturulan planlar, belirlenen çeşitli senaryolar dahilinde İzmir Valiliği bünyesinde yap lan tatbikatlar ile de desteklenmektedir. PATLAYICI ORTAM, PATLAMALARIN ÖNLENMESİ VE PATLAMALARDAN KORUNMA, YANGIN Statik elektrik de dahil, tutuşturucu kaynaklar n bulunma aktif, ve etkili duruma gelme ihtimali, ortamda bulunan tesis, kullan lan maddeler, prosesler ile bunlar n muhtemel karş l kl etkileşimleri, patlama riski ve olabilecek patlaman n büyüklüğü değerlendirilmesi gerekmektedir. Statik elektrik oluşumunu önlemek amaçl çal şanlar n kişisel koruyucu giysileri ile müdahale etmeleri gerekmektedir. Patlay c ortamda güvenle kullan lacak ekipman ve k v lc m veya alev ç kartan sistemler kullan lamaz. Bilindiği üzere, yan c madde+oksijen+ s yanmay oluşturur. Mevcut petrol ürünlerinin tutuşma s cakl ğ C aras nda değişmektedir. Günlük yaşant m zda kulland ğ m z ateşleyici kaynaklar, yan c maddelerin tutuşma s cakl ğ ndan çok fazlad r. Örneğin bir sigaran n ucundaki ateşin s cakl ğ 700 C, kibrit alevinin s cakl ğ 850 C, elektrik düğmesini aç p kapamada meydana gelen k v lc m 900 C dir. Doğalgaz için alt patlama s n r hacimde(hava içindeki oran ) %5 ve üst patlama s n r %15 dir. Bir yan c madde ile temas ettiğinde doğalgaz hava içindeki miktar %5-15 aras nda ise, yanma ve patlama meydana gelir.

12 536 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 Doğalgaz n havaya göre yoğunluğu 0,55 dir. Oksijen miktar %16 n n alt na düştüğünde insan vücudunun direnci zay flar, bilinç kayb oluşturacak şekilde solunum yetmezliği başlar. 1m3 metan gaz n n yanmas için 10m3 havaya ihtiyaç vard r. Bu nedenle doğalgaz ile çal şan kombilerin vb. bulunduklar yerlerin havaland rma sistemleri eksiksiz olmal d r. GAZ KAÇAĞI OLDUĞU DURUMLARDA (BİREYLER TARAFINDAN) YAPILMASI GEREKENLER Doğalgaz kokusuzdur. Doğalgaz konutlara verilmeden önce çürük sar msak kokusu ile kokuland r lmaktad r. Evinizde ağ r bir gaz kokusu duyarsan z; 1. Bütün doğalgaz cihazlar n ve vanalar n kapat n z. 2. Kap ve pencereleri açarak, havaland rmay sağlay n z. 3. Ana vanay kapat n z. 4. Elektrik düğmelerine dokunmay n, Elektrikli aletleri açmay n z, aç ksa kapatmay n z. Fişten çekmeyiniz. 5. Sigara içmeyiniz. Çakmak, kibrit ve ateş yakmay n z. 6. Gaz kaçağ olan yerde, telefon açmay n z. Komşunuzdan veya en yak n bir yerden (bina d ş ndan) doğalgaz acil hatt n (tel:187) aray n z. 7. Kap zilini kullanmay n z ve kulland rmay n z. 8. K v lc m ç kabileceği için telefonunuzu kullanmay n z. 9. Gaz kokusu olan bölgeyi derhal boşalt n z. 10. Koku bodrumdan geliyorsa bodruma girmeyiniz. 11. Ar zay fark etmiş olsan z da kendiniz gidermeye çal şmay n z. Apartman Boşluğunda Gaz Kokusu Duyarsan z Ne Yapmal s n z 1. Ortam havaland rmak için binaya giriş kap s ile ayd nl ğa aç lan tüm pencereleri aç n z. 2. Bina girişindeki ana doğalgaz giriş vanas n kapat n z. 3. Sigara içmeyiniz. Çakmak, kibrit ve ateş yakmay n z. 4. Elektrikli cihazlar çal şt rmay n z. Çal ş r durumda olanlar kapatmay n z. 5. Elektrik düğmeleri ve kap zillerini kullanmay n z. 6. Asansör vb. cihazlar çal şt rmay n z. 7. Gaz kaçağ n n olduğu binada telefonlar kullanmay n z. 8. Doğalgaz acil hatt n (187)hemen aray n z. 9. Apartman yöneticisine haber veriniz. Binalar n D ş nda Gaz Kokusu Duyarsan z Ne Yapmal s n z 1. Binalar n d ş nda gaz kokusu alg lad ğ n zda Doğalgaz acil (187) nolu telefona ihbar yap n z. 2. Bu mekanda ki insanlar uyar n z. 3. Aş r bir gaz kaçağ varsa o bölgenin elektriğini kestiriniz. 4. Bölgenin kordon alt na al nmas n ve trafiğin durdurularak güvenlik önlemi al nmas n sağlay n z. İhbar Verilirken Dikkat Edilecek Hususlar Ad n z, soyad n z ve telefon numaran z Gaz kokusu al nan bölgenin adresi ve tarifi Gaz kokusunun yoğunluğu Gaz Kullan m Güvenliğinde Dikkat Edilecek Hususlar a) a-gaz yakan cihazlar bozuk olmamal d r. Gaz kaçağ yapmamal d r. b) b-gaz tesisat kaçak yapmayacak şekilde döşenmiş olmal d r. c) c-konutlarda elektrik tesisat mutlaka toprakl olmal d r.

13 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım KAZAN DAİRELERİ ACİL DURUM UYGULAMASI Doğal gaz kaçağ n n doğal gaz yakma cihazlar n n bulunduğu ortamlarda olmas durumunda Yukar da say lan önlemlerin yan s ra; Kazan dairesi ana giriş vanas n kapatacakt r. Gerekiyorsa mutfaklarda kullan lan doğal gaz besleyen kutudan da, doğal gaz kesecektir. Kazan dairesinin kap ve pencerelerini açarak, havaland racakt r. Gerekmesi durumunda; Acil Müdahale Merkezinden, yetkili firman n brülör ar za servis ekiplerinin, olay yerine gelmesini isteyecektir. Müdahaleye rağmen gaz oran düşmüyorsa, Emniyet ve Ambulans gelinceye kadar, kazan dairesinin bulunduğu binaya komşu olan diğer binalar n/konutlar n boşalt lmas için megafonla çağr yapacak ve ayr ca bölgede trafik ak ş n durduracaklard r. Olay yerine gelen Acil Bak m - Onar m Ekibi binaya/konuta doğal gaz kaçağ n n nereden s zd ğ n, doğal gaz ölçüm cihazlar ile arayacak, bulacak ve doğal gaz n binaya / konuta s zmas n önleyecektir. Test işlemi tamamland ktan sonra brülör ar za ekipleri, kazan işletmeye alacaklard r. Acil Müdahale Ekibinin olay yerine gittiğinde, kazan dairesinde bir yang nla karş laş rsa; a) Bina giriş vanas n kapatacakt r. b) Acil Müdahale Merkezi arac l ğ yla; İtfaiye, İl Emniyet Müdürlüğü, Ambulans, Acil Bak m-onar m Ekibinin olay yerine gelmeleri sağlanacakt r. Ve yukar da say lan önlemlerle birlikte, Bina/konut ve çevre binalar /konutlar uyar p gerekli önlemleri alacakt r. ISO, OHSAS kalite ölçüm sistemleri ve şirketin güvenli ve ölçülebilir bir kalite anlay ş ile hizmet verme isteği nedeniyle; her türlü işlem standart formlar na göre kay t alt na al nmaktad r. HERHANGİ BİR DOĞAL GAZ SIZINTISINDAN MEYDANA GELEN; YANGIN VE PATLAMA DURUMUNDA Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesi ile birlikte rutin eğitimler ve tatbikatlar da yap lmaktad r. Gaz kaçağ, Yang n ya da Patlama durumlar na göre öncelikle olay kontrol alt na al nmakta, çevre güvenliği ile müdahale yap lmakta ve şebekedeki ar za onar lmaktad r. İhbar alan İZMİRGAZ ekipleri, olay yerine mümkün olan en k sa sürede ulaşacak ve aşağ daki önlemleri alacakt r: 1. Bina RS giriş-ç k ş vanas n kapatacakt r. 2. Binadaki/konuttaki insanlar n binay /konutu terk etmeleri için uyar da (megafonla) bulunacakt r. 3. Mevcut yang n tüpleri ile yang n n büyüklüğüne bağl olarak, itfaiye gelinceye kadar müdahale edecektir. İhtiyaç duyulmas durumunda Ambulans n bölgeye gelmesini sağlayacakt r. 4. Yang n mahallinde doğal gaz güvenliği ile ilgili çal şmalar n sağl kl olabilmesi, can ve mal güvenliğinin temini ve binaya/konuta girişin yasaklanmas için, megafonla gerekli uyar lar yapacak ve girişi kapatacakt r. Gerektiğinde İl Emniyet Müdürlüğünden, 187 Acil Müdahale Merkezi vas tas yla yard m isteyecektir. 5. İtfaiye yang n söndürdükten sonra, binada / konutta doğal gaz ölçümü yap lacakt r. 6. Eğer yap lacak ölçümde doğal gaz kaçağ varsa ve bina/konut havaland r lmas na rağmen %20 L.E.L. ve daha fazla ise, bu kaçağ n Türk Telekom men-hollerinden, kanalizasyondan veya şebekeden binaya s zma ihtimaline karş l k, men-hole, tüm baca ve kanalizasyon kapaklar aç larak çevre havaland r lacak, k sa aral klarla ölçümlere

14 538 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 devam edilecektir. İzmirgaz-Acil Bak m-onar m Ekiplerince onar m yap lacakt r. 7. Bu durumda binaya/konuta insanlar n girişini engellenecek ve binadaki/konuttaki insanlar n boşalt lmas sağlanacakt r. Güvenlikle ilgili önlemler devaml kontrol alt nda tutulacakt r. 8. Acil Bak m-onar m Ekibi nin çal şmas s ras nda yolun trafiğe kapat lmas gerekiyorsa, İl Emniyet Müdürlüğü nden yard m istenecektir. 9. Doğal gaz kaçaklar giderildikten sonra ölçüm yap lacak, herhangi bir kaçak yoksa konuta/binaya girilebilecektir. Konuta/Binaya Girildikten Sonra; 10. Konutu/binay havaland racakt r. 11. Hasarlar tespit edecektir. 12. Gerekli güvenlik önlemlerini alacakt r. DEPREM NEDENİ İLE İZMİRGAZ A AİT DOĞALGAZ ALT YAPI TESİSLERİNDE VE BİNALARDA HASAR MEYDANA GELMESİ DURUMUNDA İZLENECEK YÖNTEM VE ALINACAK ÖNLEMLER Depremin neden olduğu hasar durumu dikkate al narak, önceden haz rlanm ş sektör planlar na göre RM/A tipi istasyonlar n ve bölge regülatörlerinin giriş-ç k ş vanalar n ve hat vanalar, Bina giriş ve sayaç vanalar n kapat l r, Alt yap kaçak tarama ekibi; dağ t m şebekesinde (çelik ve PE Hatlar) kaçak taranmas n yap l r. Doğal gaz bas nc RM/A tipi istasyonlar ve bölge regülatör istasyonlar n n giriş-ç k ş bas nçlar izlenir. Doğal gaz bas nc n n düşürülmesine, bölgesel kesilmesine veya tamamen kesilmesine karar verilir Doğal gaz n, İletim Şirketi taraf ndan deprem nedeniyle meydana gelen hasardan dolay tamamen kesilmesi veya azalmas durumunda; görsel bas n arac l ğ ve İZMİRGAZ araçlar ile duyuru yap larak, bina/konut giriş vanalar n n aboneler veya bina görevlilerince kapat lmalar sağlan r. Doğal gaz kaçağ binada, sokakta bulunan ana hat veya tali hatlar üzerinde veya kaçağ n büyüklüğü ve yerine göre gerekli görülmesi durumunda sektör besleme vanas kapat l r. Borunun cinsine ve çal şma bas nc na göre doğal gaz kesme yöntemleri uygulan r. Doğal gaz kaçağ n n olduğu yerde, her an bir patlay c kar ş m meydana gelebilir. Yanma Kaynaklar n n Uzaklaşt r lmas ve Gerekli Yerlere İkaz Levhalar n n Yerleştirilmesi işlemleri gerçekleştirilir. Tehlikeli bölgede park etmiş bulunan tüm taş tlar ve araçlar kesinlikle motorlar çal şt r lmamal, o bölgeden iterek uzaklaşt r lmal d r. Hasar durumuna göre; Elektrik Dağ t m Şirketiyle haberleşerek, doğal gaz alt yap s ile ilgili gerekli emniyet tedbirleri al n ncaya kadar, o bölgenin elektriğinin kesilmesi sağlan r. Yang n ç kan binalar n/konutlar n, yang nlar n n söndürülmesi ve doğal gazlar n n kesilmesi için itfaiye ile koordineli olarak çal şma yap l r. Hasar durumuna göre bölgesel olarak patlama, yang n vb. hasar durumunda, bölgenin boşalt lmas için Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Valiliği Kriz Yönetim Merkezleri ile iletişim kurarak, bölgenin boşalt lmas için gerekli ortak çal şma yap l r. BİNADA / KONUTTA MEYDANA GELEBİLECEK DOĞAL GAZ KAÇAĞI İHBARLARINDA İZLENECEK YÖNTEM VE ALINACAK ÖNLEMLER Binada/Konutta, yoğun bir doğal gaz kaçağ ihbar al nd ğ nda Acil Müdahale Merkezi nde (187 Doğal Gaz Acil Hatt ) ihbar alan Operatör; öncelikle; 1. İhbar verenin; ad n, soyad n, ikamet adresini, telefon numaras n ve kaçağ n olduğu

15 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım yerin aç k adresini, ihbar tarih ve saatini, 187 İhbar Kay t Formuna kay t eder. 2. Telefonla; ihbarda bulunan kişiye, öncelikle binan n veya konutun kap ve pencerelerinin aç larak gazl ortam n havaland r lmas n, 3. Elektrik düğmeleriyle oynanmamas, aç k ise aç k, kapal ise kapal konumda b rak lmas n, 4. Kibrit, çakmak vb. gibi k v lc m saçan maddelerin kullan lmamas n belirtir. 5. İhbar n yap ld ğ adrese en yak n Acil Müdahale Ekibine, telsiz / telefon ile doğal gaz kaçağ n n olduğu binan n / konutun adresini bildirecek ve ekibin gaz kaçağ mahalline acilen gitmesini sağlayacakt r. 6. Gaz kaçağ n n yoğun olmas halinde, bir yang n veya patlama ihtimaline karş, itfaiye ye haber verecektir. 7. Olay yerine giden ekiple; gerektiğinde telsiz/telefonla haberleşerek, olay n önemine göre Acil Bak m - Onar m Ekibinin olay yerine gitmesini sağlayacakt r. - Acil Müdahale Ekibinin olay yerinde yapacağ işler: a) Gaz kaçağ binada /konutta ise; Binan n / konutun, gaz kesme vanas n kapatacakt r. Binan n/konutun, kap ve pencerelerini açarak gazl ortam havaland racakt r. Binada / konutta oturanlara; elektrik düğmeleriyle oynamamalar n, kibrit, çakmak gibi k v lc m üreten maddeleri kullanmamalar n ve sigara içmemelerini söyleyecektir. Bina/konut giriş ve ç k ş nda gerekli güvenlik önlemlerini alacakt r. Binadaki/konuttaki gaz oran k sa aral klarla ölçecektir. Gerekiyorsa (ölçülen değer % 20 LEL in alt na düşmüyorsa) binay /konutu boşaltacak ve binaya/konuta girişi yasaklayacakt r. Gerektiğinde, İl Emniyet Müdürlüğü nden yard m isteyecektir. Doğal gaz kaçağ n n neden kaynakland ğ n, doğal gaz kaçaklar n ölçme cihaz ile araşt racak, bulacak ve Acil Bak m-onar m Ekibi ile birlikte giderecektir. Doğal gaz kaçağ giderildikten sonra test yapacak, kaçak yoksa binan n /konutun gaz aç lacakt r. Doğal gaz kaçağ n n giderildiğini kay tlara işleyecektir. İşin bittiğini 187Acil Müdahale Merkezine telsiz / telefonla bildirecektir. b) Doğal gaz kaçağ şebekeden veya kanalizasyondan binaya s z yorsa, Yukar daki önlemlerle birlikte, çevre binalar n/konutlar n güvenliğini sağlayacakt r. Bina/ konut çevresinde bulunan kanalizasyon ve Türk Telekom men-hol kapaklar n açarak havaland racak ve Acil Bak m-onar m Ekibi gelinceye kadar, olay yerinde emniyet ve güvenliği sağlayacakt r. Boşalt lan bina / konut havaland r ld ğ halde, yap lan ölçümde doğal gaz kaçağ % 70 LEL in alt na düşmüyorsa, Acil Müdahale Ekipleri derhal binay terk edecek; bu durumu hemen Acil Müdahale Merkezine bildirecek, ayr ca; İtfaiye, Emniyet ve Ambulans n bölgeye gelmesini isteyecektir. Ayr ca bölgede trafik ak ş n durdurulacakt r. Doğal gaz kaçağ n n olduğu binada / konuta komşu olan diğer binalarda/konutlarda da, doğal gaz ölçüm cihazlar ile ölçüm yapacakt r. Eğer bu binalarda/konutlarda da doğal gaz kaçağ gözleniyorsa, yukar daki önlemler bu binalar/konutlar için de al nacakt r. c) Olay yerine gelen Acil Bak m-onar m Ekibi nin yapacağ işler: Acil Bak m-onar m Ekibi; ivedi olarak, Türk Telekom men -hol ve kanalizasyon kapaklar n açarak havaland r lacakt r. Çevrede gerekli emniyet ve güvenlik önlemlerini alacakt r. Çevrede bulunan insanlar bölgeden uzaklaşt racakt r. Doğal gaz kaçağ n n binaya / konuta nereden s zd ğ n, gaz ölçüm cihazlar yla tespit ederek ve binaya/konuta girişi önleyerek ar zay onaracakt r. Onar m bittikten sonra, doğal gaz kaçağ n n devam edip etmediğini kontrol edecektir. Herhangi bir doğal gaz kaçağ yoksa Acil Müdahale Ekibi ile birlikte, bina /konut ve çevre binalar /konutlar tekrar kontrol edecek, binalarda/konutlarda doğal gaz kaçağ yoksa Acil

16 540 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 Müdahale Ekibi taraf ndan konutlar n/binalar n doğal gazlar aç lacakt r. DOĞALGAZIN KULLANIM ALANLARI Doğalgaz günümüzde; sanayide elektrik enerjisi elde etme, kazanlar n s t lmas, soğutma, buhar elde etmek için kullan lmakta, konutlarda ise bina içi ve su s tma ile pişirme amaçl olarak ocaklarda kullan lmaktad r. KONUTLARDA İÇ TESİSAT UYGULAMALARI GENEL BİLGİLER Doğalgaz n binalarda iç tesisat uygulamalar İZMİRGAZ taraf ndan YETKİ BELGESİ verilen İÇ TESİSAT FİRMALARI ile yap lmaktad r. İZMİRGAZ taraf ndan haz rlan p EPDK onayl DOĞALGAZ İÇ TESİSAT TEKNİK ŞARTNAMESİ ne uygun olarak doğalgaz uygulama sertifikas sahibi makine mühendisi taraf ndan haz rlanan projeler yetkili servis arac l ğ yla elektronik ortamda İZMİRGAZ a gönderilmekte ve İZMİRGAZ taraf ndan onaylanmakta ve bu proje uygun imal edilen tesisat İZMİRGAZ taraf ndan yap lan testlerden sonra kabul edilmektedir. İçlerinde her bir abonenin sayac n tan mlayan barkod okuyucuya tan mlanm ş bilgisayar eleman bulunan Sayaçlar n tak lma işlemi ile kolon hatt ve daire içindeki tesisat özellikle ek yerleri ve kullan lan malzeme üzerindeki TSE kodlar da kontrol edilerek gaz aç lmaktad r. Her hangi bir nedenle gaz kapat lan dairenin her gaz açma işleminde bu kontrol tekrarlanmaktad r. İzmirgaz d ş nda bir servis eleman, tamir için gelenler gibi herhangi birinin gaz açma yetkisi bulunmamaktad r. DOĞALGAZA GEÇİŞTE BİNALARDA YAPILMASI GEREKENLER Yetkili İç Tesisat Firmalar nca, doğalgaz kullan lacak alanda teknik inceleme yap l r. Sistemin kurulacağ yerde kolon hatt n n geçeceği mekan, s ihtiyac, cihaz seçimi, havaland rma sisteminin belirlenmesi, baca uygunluğu gibi dönüşümle ilişkin konularda inceleme yap l r. Kalorifer Kazanlar nda Dönüşüm: Mevcut (kömür - fuel oil) kazanlar incelenerek bu kazanlarda dönüşüm yap l p yap lamayacağ veya yeni doğalgazl kazan montaj irdelenir. Is kapasitesi ve varsa mevcut radyatörlerler incelenir. Baca Dönüşümü: Diğer yak tlar n kullan ld ğ binalarda bacalar geniş olduğundan, doğalgaza geçişte baca kesitlerinin daralt lmas gerekmektedir. Bacan n malzemesi de incelenir. Bacan n eski haliyle kullan lmas yoğuşmaya neden olur. Bu durum bacada hasarlara ve kazan borular nda çürümeye yol açar. Dolay s yla yeni izoleli paslanmaz (316) baca inşa edilir. Merkezi Is tma Amaçl Kullan m (Kazan) Merkezi sistem birden fazla bağ ms z bölümün bir kazan dairesinden s t lmas d r. Binada ayr lm ş yer olmas ve 12 veya daha fazla bağ ms z bölüm içeren binalarda ilk yat r m maliyeti ve tesisat n işletme şartlar aç s ndan uygun olmaktad r. Doğalgaz kullan m nda merkezi s tma kalorifer kazan, brülör, otomatik kontrol sistemi, sirkülasyon pompas, emniyet donan mlar, vanalar, pompa, doğalgaz sayac, izolasyon, borulama, baca, tesisat armatürleri, gibi temel unsurlardan oluşmaktad r. Doğalgaz yak ld ğ nda duman gazlar ile birlikte su buhar ortaya ç kmaktad r. Duman gazlar ndaki su buhar n n kazan içinde yoğuşmas, yoğuşan su buhar n n asidik olmas nedeniyle, kazan n ömrünü k saltan en önemli faktördür. Kazanl s tma sistemlerinde kullan lan kazanlarda metalin ömrünün artmas için yoğuşma kontrol alt na al nmal d r. İlk yat r m ve işletme maliyeti düşüktür. Özellikle otomatik kontrol ilavesi ile sistem daha kontrollü hale geldiği için işletme ekonomik olacakt r. Ayr ca s nma tek noktadan olduğu için daha emniyetlidir.

17 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım Merkezi s tma sisteminin ana elemanlar kazan ve brülörlerdir. Çelik kazanlar, Döküm kazanlar ve Yoğuşmal kazanlar bulunmaktad r. Çelik esnek bir malzemedir, çatlama riski yoktur. Döküm kazanlar n ise, ömürleri uzundur, pahal d rlar, döküm çatlaklar olduğunda dilim değişimi gerekir, dilim ilavesi ile kapasite art r m mümkündür. Döküm gevrek bir malzeme olduğundan çatlama riski vard r. Yoğuşmal kazanlarda, duman gazlar nda bulunan su buhar n n kazan içerisinde yoğuşmas kazan ömrünü olumsuz etkilediğinden su buhar duman gaz ile birlikte bacadan atmosfere at l r. Ancak bu su buhar bir enerji taş maktad r. Yoğuşmal kazanlar duman gaz nda bulunan su buhar n yoğunlaşt rarak ve baca gaz s cakl ğ n düşürerek ilave enerji kazan r. Doğalgazda kullan lan brülörler de şu şekilde s n fland r l r. Üflemeli Brülörler yanma havas bir fan vas tas yla al n r. Üflemeli brülörlü kazanlarda brülör değişimi vas tas yla yak t tipi rahatl kla değiştirilebilmektedir. Atmosferik Brülörler Yakma sistemi evlerimizde şofbenin ayn s d r, gürültü yok denecek kadar azd r, bu tip brülörler kazan dairesi havaland rmas n n iyi olmas gerekir, baca bağlant s n n rahat olmas gerekir Alevsiz Brülörler Seramik fiber yanma kafas dolay s yla alevsiz yanma teknolojisine sahip bir brülördür. Çift Yak tl Brülörler Hem fuel oil hem de gaz yakabilen brülörler olup, gaz n kesilmesi halinde fuel oil ile çal şma imkan sağlar. Kesintisiz çal şmak zorunda olan endüstriyel tesislerde tercih edilirler. KOMBİ KAT KALORİFERLİ SİSTEM Konutlarda s nma, pişirme, su s tma ihtiyac n bireylerin, yaşad klar mahalde kendi konfor ve istekleri doğrultusunda kullanmalar na olanak sağlar. Bireysel kullan m sistemleri, ilk yat r m maliyeti merkezi kazanl sisteme göre daha yüksek ve işletme maliyeti de, cihazlar n ulaşt ğ verim değerlerinin düşük olmas nedeniyle daha yüksektir. Ancak, yak t ücretlerinin kişiye özel olarak ödenmektedir. Is değeri ayarlanabilmekte, uzun süreli ayr l şlarda bağ ms z olarak kapat labilmektedir. Her dairenin bağ ms z s t lmas anlam na gelen bireysel kullan ma yönelik s nma sistemleri; kombiler, kat kaloriferi, sobal s tma sistemleri ve şömineler oluşturmaktad r. Kombi kat Kaloriferlerinin seçim kriterleri ve montaj kurallar. Şekil 3. Doğalgaz Kombi Cihaz

18 542 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 Doğalgaz yakmak üzere geliştirilmiş olan kombi kat kaloriferlerinin en önemli avantaj, kullan c ya arzu ettiği konfor koşullar n bağ ms z olarak temin edebilme özgürlüğüdür. Ayr ca, s ayn konut içerisinde üretilip tüketildiğinden, s kay plar n n min düzeyde kalarak kullan m ekonomik olmas d r. Kombi kat kaloriferi yat r m n n hem tekniğe uygun, hem de ekonomik olarak gerçekleştirebilmesi için aşağ daki belirtilen kriterlerin göz önünde bulundurulmas gerekir. KOMBİ CİHAZLARININ SEÇİM KRİTERLERİ BACASIZ CİHAZLAR Bu tip cihazlar, yanma için gerekli havay, bulunduklar ortamdan al p yanm ş gazlar yine ayn ortama veren cihazlard r. Bu tip cihazlar, yatak odalar na, banyo ve 12m 3 den küçük hacimlere yerleştirilemezler. Ayr ca yerleştirildikleri yerde hava menfezi bulunma zorunluluğu vard r. BACALI CİHAZLAR Bu tip cihazlar yanma için gerekli olan havay bulunduklar ortamdan al p, yanm ş gazlar, bir baca vas tas ile d şar atan cihazlard r. Net hacimleri 8 m3 den küçük alanlara yerleştirilemezler. Bu cihazlar için en uygun yer mutfakt r. Donmaya karş tedbir al n rsa balkona da yerleştirilebilirler. Havaland rma menfezi hesapla bulunur. FANLI CİHAZLAR Yar hermetikte denilen bu cihazlar, yakma havas n ortamdan al p, at k gazlar bir fan kitiyle, d ş ortama verirler. DENGE BACALI CİHAZLAR Hermetik olarak adland r l rlar. Yanma için gerekli olan havay d ş ortamdan al p, at k gazlar gene d ş ortama veren cihazlard r. Bu cihazlar atmosfere duvar olan odalara yerleştirilebilir. Doğalgaz at k gaz borular sadece müstakil bacalara bağlanabilir. Tek kolon halinde hitap ettiği birimden çat ya kadar yükselen sadece bir birimin kullan m na göre tasarlanm ş bacalara bağlanabilirler. DOĞALGAZ SOBALI SİSTEMLER Doğalgaz sobalar öncelikle en çok kullan lan odaya tak l p daha sonra koşullar uygun olduğunda diğer odalara da tak labilmesi aç s ndan ekonomik bir çözüm olarak önerilebilir. Sobal lar n tipi s t lacak odalar n konumuna, büyüklüğüne ve baca durumuna göre belirlenmelidir. Kombilerde ki gibi sobalar bacal ve hermetik olmak üzere iki türlüdür. Bacal sobalar n baca bağlant lar k sa tutulmal d r. Bu sobalar 8 m3 den küçük hacimlere yerleştirilmemelidir. Bacal sobalar kcal/h kapasite aral ğ ndaki tiplerde üretilmektedir. Şekil 4. Bacal Doğalgaz Sobas Hermetik sobalar ise d ş duvara monte edilen özel bacas sayesinde yanma havas n d şardan al p, baca gazlar n da d şar ya verirler. Alan k s tlamas gerektirmeden atmosfere bakan bir duvara monte edilebilir.

19 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım Şekil 5. Hermetik Doğalgaz Sobas D ş görünüşleri dekoratif olan sobalar n üzerindeki termostat düğmesi ile istenen s cakl ğa ayarlanabilirler. Otomatik emniyet sistemleri vard r. ŞÖMİNELER, KUZİNELER Dekoratif amaçl olup, daha çok salon ve oturma odas gibi alanlar n s t lmas nda kullan l r. Şekil 6. Kuzine ve Şömine PİŞİRME AMAÇLI KULLANIM Konutlarda pişirme amac yla kullan lan cihazlar genellikle ocaklar ve f r nlard r. Şu anda kullan lan ocaklarda, yaln zca enjektör (ocak memeleri) değiştirilerek mutfaklarda pişirme amaçl doğalgaz kullan labilir. Mutfağa gaz ulaşabilmesi için tesisat çekilmeli ve gaz emniyeti aç s ndan havaland rma koşullar n n sağlanmas gerekmektedir. Alev kesildiğinde gaz kesen sistemler ocaklara ilave edilebilmektedir. Genel Hususlar Cihaz ve tesisat montaj, ilgili firman n montaj kitapç klar na ve ilgili gaz idarelerinin uygulama prosedürlerine göre yap lmal d r. Tesisat ve cihaz montaj n yapacak ustalar, ilgili firma ve gaz kuruluşlar n n eğitimlerine kat lm ş, doğalgaz tesisat uygulamalar konusunda deneyimli olmal d r. Montajda kullan lacak malzemelerin gözle muayenesi yap lmal, montaj öncesi kir, pas ve çapaklardan ar nd r lmal d r. Kombi kat kaloriferlerinin monte edileceği mahalle düz sat hl, cihaz boyutlar na uygun ölçülere sahip, bir düşey duvar bulunmal d r. Eğer cihaz, yanabilir malzemeden yap lm ş bir duvar üzerine monte edilecekse, duvar mutlaka s ya dayan kl bir malzeme ile korunmal d r. Cihaz, pilot alevi görülebilecek, kontrol ve kumanda sistemlerinde rahatl kla müdahale edebilecek şekilde yerden yaklaş k 1,5 metre yüksekliğe monte edilmelidir. Kombi kat kaloriferine servis ve bak m hizmetlerinin rahatl kla verilebilmesi için cihaz önden minimum 45cm, yan taraflardan ise 6cm boşluk kalacak şekilde duvara monte edilmelidir. Cihaz özel bir ask tertibat ile uygun bağlant parçalar ( vida, dübel, vb.) kullan larak

20 544 TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / Kasım 2013 sağlam bir şekilde duvara monte edilmelidir. Bacal kombilerin duman kanal sağlam bir şekilde bacaya tutturulmal, baca giriş k sm alç ile s vanmal ve tam s zd rmazl k sağlanmal d r. Cihaz elektrik fişi mutlaka toprakl bir prize bağlanmal d r. Montaj sonras bütün sistemin montaj kontrolü yap lmal ve uygunluğu kan tlanmal d r. Gaz hatt, s tma ve s cak su devresi, havaland rma, topraklama, elektrik ve baca at ş sisteminin kontrolü yap lmadan cihaz kesinlikle işletmeye al nmamal d r. Hermetik cihazlar baca kiti montajlar nda her ne koşul alt nda olursa olsun kiriş veya kolon gibi binaya ait taş y c unsunlar delinmemelidir. Gaz Tesisat Montaj Gaz hatt nda TSE li doğalgaz borusu kullan lmal d r. Gaz borular dolap içlerinden lambri arkas ndan, kartonpiyer vb. alt ndan geçirilemez. Sonradan bu tip örtücülerle kapat lamaz. Mutlaka aç ktan geçmek zorundad r. Soğuk su girişine bir adet açma kapama vanas ile soğuk su tesisat ndan gelecek pislikleri tutmak amac yla filtre konulmal d r. Kombinin kalorifer dönüş hatt üzerine pislik tutucu filtre konulmal d r. Tesisat montaj konumuna göre üstten veya alttan dağ t m olabilir. Eğer s tma tesisat üstten dağ t m ise tesisat n en üst noktas na otomatik hava tahliye pü jörü konulmal d r. Kombinin kullan m s cak su devresi bulaş k ve çamaş r makinelerini de besliyorsa, uygun yerlere bağlant musluklar monte edilmelidir. Doğalgaz Emniyet Tedbirleri Doğalgazda kullan lacak olan tüm malzemeler standartlara ve şartnamelere uygun olmal, montaj ve tadilat uzman kişilerce yap lmal d r. Tüm tesislerde elektrik hatt toprakl olmal, doğalgaz hatlar nda emniyet sistemleri kullan lmal d r. Kazan dairelerinde ve kolon hatt ortak mahalde kullan lan gaz alarm cihazlar n n güvenliği tam olarak sağlamal d r. Doğalgaz cihaz n n bulunduğu yerde mutlaka havaland rma yap lmal, gerekirse menfez tak lmal d r. Kazan dairesinin kap lar ateşe dayan kl olmal içeriden d şar doğru aç lmal d r. Kap üzerinde havaland rma zgaralar bulunmal d r. Emniyetin maksimum düzeyde olabilmesi için sistemde ve cihazlarda gerekli elemanlar bulunmal d r. TEŞEKKÜR İZMİRGAZ A.Ş. Genel Müdür Yrd. Sn. Ercüment DUMAN a ve Alt Yap Bilgi Sistemleri Şefi Sn. Gökçen BİLGEN e bu sunumun oluşturulmas nda yapt klar katk lardan dolay teşekkür ederim. SONUÇ Çevre kirliliği yaratmayan, temiz bir yak t olan doğalgaz n Türkiye ve İzmir deki durumu, yat r m ve işletme esaslar, gaz n konutlarda kullan m yöntemleri, emniyet kurallar ile ilgili olarak verilen ön bilgilerle k sa bir tan t m yap lm şt r. KAYNAKLAR BOTAŞ A.Ş. Bilgileri İZMİRGAZ A.Ş. dökümanlar

DOĞALGAZ VE ALTYAPI. S. Sibel BÖREKÇİOĞLU İnşaat Mühendisi sibel.borekcioglu@izmirgaz.com.tr

DOĞALGAZ VE ALTYAPI. S. Sibel BÖREKÇİOĞLU İnşaat Mühendisi sibel.borekcioglu@izmirgaz.com.tr 19 DOĞALGAZ VE ALTYAPI S. Sibel BÖREKÇİOĞLU İnşaat Mühendisi sibel.borekcioglu@izmirgaz.com.tr GİRİŞ İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki ilçeler ile Tire deki imar planları tamamlanmış yerlerde

Detaylı

İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ

İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ 401 İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ M. Berkay ERİŞ, Halim AKIŞIN, Zafer GÜNEŞ Makina Mühendisleri Odas akm@mmo.org.tr ÖZET Kentimizde

Detaylı

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org. 719 İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ Alpaslan ERTÜRK Maden Yüksek Mühendisi izmir@maden.org.tr Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.tr

Detaylı

Şekil 5.1 de Tam silindirik kalorifer kazanı, Şekil 5.2 de Prizmatik paket kazanın şekli görülmektedir.

Şekil 5.1 de Tam silindirik kalorifer kazanı, Şekil 5.2 de Prizmatik paket kazanın şekli görülmektedir. 5. KAZANLAR VE KAZAN DAİRESİ YERLEŞİMİ 5.1 Kazanların Sınıflandırılması Isıtma tesislerinde kullanılan kazanların sınıflandırılması çeşitli kriterlere bağlı olmak üzere aşağıdaki gibi yapılır. 1. Kazan

Detaylı

AKSA GAZ DAĞITIM A.Ş. ADANA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ İÇ TESİSAT BİLGİLENDİRME AKSA GAZ DAĞITIM A.Ş.

AKSA GAZ DAĞITIM A.Ş. ADANA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ İÇ TESİSAT BİLGİLENDİRME AKSA GAZ DAĞITIM A.Ş. AKSA GAZ DAĞITIM A.Ş. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ İÇ TESİSAT BİLGİLENDİRME AKSA GAZ DAĞITIM A.Ş. 15.03.2014 SUNUM AKIŞI NASIL ABONE OLABİLİRİM? ABONE BAĞLANTI BEDELİ. TESİSATÇI FİRMA SEÇİMİ. TESİSATÇI FİRMA YÜKÜMLÜLÜKLERİ.

Detaylı

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR YÖNETMEİĞİ

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR YÖNETMEİĞİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR YÖNETMEİĞİ ASANSÖRLER MADDE 8.08 Bina giris katından itibaren kat adedi,, bu kat ile birlikte 4 den fazla olan konut binalarında, bodrumda iskan edilen katlar dahil

Detaylı

I.1.Doğal Gaz Sobası Sınıflandırılması

I.1.Doğal Gaz Sobası Sınıflandırılması I. DOĞALGAZ SOBASI Gaz yakıtla çalışan, radyatör ve ısıtma tesisatına ihtiyaç duymadan yerleştirildiği mekanı ısıtan bir ısıtma cihazıdır. Benzerlik İlişkisi, Elektrik Sobası Odun Kömür Sobası Doğal Gaz

Detaylı

Güvenli Doğal gaz kullanımı

Güvenli Doğal gaz kullanımı Güvenli Doğal gaz kullanımı GÜVENLI DOĞAL GAZ KULLANIMI Evinizde Ağır Bir Gaz Kokusu Duyarsanız Ne Yapmalısınız? Aslında kokusuz bir gaz olan doğal gaz, doğal gaz kaçağı olması durumunda kolayca anlaşılabilmesi

Detaylı

Doğalgazın Serüveni. BURSAGAZ - Kasım 2014 M. Şükrü ÖZDEN Yasin DUMAN Mete Okan CANDER

Doğalgazın Serüveni. BURSAGAZ - Kasım 2014 M. Şükrü ÖZDEN Yasin DUMAN Mete Okan CANDER Doğalgazın Serüveni BURSAGAZ - Kasım 2014 M. Şükrü ÖZDEN Yasin DUMAN Mete Okan CANDER 1 DOĞALGAZ GENEL BİLGİLER Fosil kaynaklı yanıcı gaz karışımı 2 DOĞALGAZ GENEL BİLGİLER Doğalgazın kimyasal bileşimi

Detaylı

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI 9.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 1.YAĞMUR SUYU TESİSATI Yağmur suyu tesisatı, konut çatısı üzerine düşen yağmur sularını çatı olukları vasıtası

Detaylı

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Ünitelerin fiziksel yerleşimi Arıtma ünitelerinin, Bağlantı kanallarının, Yol ve park alanlarının, Yönetim binasının, Bakım ve onarım kısımları vb dikkatle ele alınmalıdır.

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar.

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar. 18 Haziran 2013 Tarihli Resmi Gazete Sayı: 28681 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

Fan Coil Cihazları Tesisat Bağlantıları

Fan Coil Cihazları Tesisat Bağlantıları Newtherm Fan Coil Kontrol Ekipmanları Bağlantı vanaları, uzaktan kontrol cihazları, dijital veya mekanik duvar tipi termostatları ve yalıtımlı montaj setleriyle birlikte sistem bazında teslim edilmektedir.

Detaylı

11 Kasım 2015 Doğalgaz İşletmeciliği, Bugünü ve Sürdürülebilir Gelecek. Şehir İçi Doğalgaz Şebekesinde Kısa İhbar Analizleri

11 Kasım 2015 Doğalgaz İşletmeciliği, Bugünü ve Sürdürülebilir Gelecek. Şehir İçi Doğalgaz Şebekesinde Kısa İhbar Analizleri 11 Kasım 2015 Doğalgaz İşletmeciliği, Bugünü ve Sürdürülebilir Gelecek Şehir İçi Doğalgaz Şebekesinde Kısa İhbar Analizleri Mahmut Raci Özkesen Gazbir- Gazmer Doğalgaz Dağıtım Şebekesi Yapım ve İşletmeye

Detaylı

Sifonik Drenaj Nedir? Nasıl Çalışır?

Sifonik Drenaj Nedir? Nasıl Çalışır? Sifonik Drenaj Nedir? Nasıl Çalışır? Sifonik Drenaj temelde Bernoulli'nin bulmuş olduğu akışkanın enerji denkliği prensibinden yararlanarak suyun herhangi bir eğime gerek kalmadan istenilen yerden tahliye

Detaylı

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 ENERJĠ DAĞITIMI-I Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 Açma-Kapama Cihazları Elektrik enerjisinin açılması, ayrılması, kesilmesi veya kapatılması işlevlerini yapan cihazlardır. Alçak Gerilim Ayırıcı Nitelikli Orta

Detaylı

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI 1 AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI K.Oktay GÜVEN ÖZET Hastanelerde klinik tedavinin yanında hijyenik Ģartların sağlanması da önemlidir. Hastanelerde hijyenik ortamın yaratılabilmesi için hastane

Detaylı

Doğal gazın hayatınızı daha da kolaylaştırması için size bu pratik bilgiler ve öneriler kitapçığını hazırladık.

Doğal gazın hayatınızı daha da kolaylaştırması için size bu pratik bilgiler ve öneriler kitapçığını hazırladık. Artık her yerde doğal gaz var. Çünkü doğal gazın sayısız avantajı var. Bu yüzden evlerinde ve işyerlerinde doğal gaz kullananların sayısı günden güne artıyor. Doğal gazı tercih edenler hem konforlu bir

Detaylı

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI 3.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 1.SICAK SU TESİSATI Yapılardaki sıcak su tesisatı, aranılan konfora, mevcut ısıtma kaynaklarına, enerji durumuna,

Detaylı

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014

Basın Bülteni. Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası BD235 23.06.2014 Marmaray Projesinde Rota Teknik İmzası Bosch Rexroth ana bayisi Rota Teknik A.Ş. ile Japon TAISEI ve ANEL firmasının ortak olarak geliştirdiği Marmaray Tünel Havalandırma Elektropnömatik Kontrol Sistemi

Detaylı

TEMİZ SU DALGIÇ POMPA

TEMİZ SU DALGIÇ POMPA TEMİZ SU DALGIÇ POMPA MODEL RTM860 TANITMA VE KULLANIM KILAVUZU 1 CİHAZIN ÜNİTELERİ HORTUM BAĞLANTISI POMPA EMİŞ TABANI ELEKTRİK KABLOSU ÇALIŞTIRMA ANAHTARI Teknik Özellikler Ana voltaj 230 V Frekans 50

Detaylı

YAMAÇ 5,20 MW Hidroelektrik Santrali

YAMAÇ 5,20 MW Hidroelektrik Santrali YAMAÇ 5,20 MW Hidroelektrik Santrali Bu doküman, Yamaç Hidroelektrik Santralinin Gold Standard prosedürlerine uygun şekilde sertifikalandırılması sürecinin bir parçası olarak hazırlanmıştır ve projeye

Detaylı

2 Ocak/2011. Döner Flanşlı Kompansatörler

2 Ocak/2011. Döner Flanşlı Kompansatörler 2 Ocak/2011 Döner Flanşlı Kompansatörler Döner Flanşlı Kompansatörler *Dizayn Değeri : 10/16 bar, 450 o, 1000 cycle. *Ondülasyon Malzemesi : AISI 304 *Flanş Malzemesi : TS EN 1092-1, PN10/16 Standart

Detaylı

Başta, Metan (CH4) ve Etan (C2H) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gazdır.

Başta, Metan (CH4) ve Etan (C2H) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gazdır. DOĞALGAZ KOMBİ TÜKETİCİ EL KİTABI Soru 1-) Doğalgaz nedir? Başta, Metan (CH4) ve Etan (C2H) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gazdır. Soru 2-) Doğalgazın özellikleri nelerdir? - Yandığı

Detaylı

VIESMANN VITOCROSSAL 300 Gaz yakıtlı yoğuşmalı kazan 787-1400 kw

VIESMANN VITOCROSSAL 300 Gaz yakıtlı yoğuşmalı kazan 787-1400 kw VIESMANN VITOCROSSAL 300 Gaz yakıtlı yoğuşmalı kazan 787-1400 kw Teknik Bilgi Föyü Sipariş No. ve fiyatlar: Fiyat listesine bakınız VITOCROSSAL 300 Tip CR3B Gaz yakıtlı yoğuşmalı kazan Doğalgaz ve LPG

Detaylı

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü ISITMA TEKNİĞİ 1.Tarihsel gelişim 2.Günümüz ısıtma teknikleri Bir ısıtma tesisatının uygun olabilmesi için gerekli

Detaylı

BACALAR HAVALANDIRMA BACALARI VE IŞIKLIKLAR ATEŞ BACALARI ÇÖP BACALARI TESİSAT BACALARI

BACALAR HAVALANDIRMA BACALARI VE IŞIKLIKLAR ATEŞ BACALARI ÇÖP BACALARI TESİSAT BACALARI BACALAR ATEŞ BACALARI HAVALANDIRMA BACALARI VE IŞIKLIKLAR ÇÖP BACALARI TESİSAT BACALARI ATEŞ BACALARI: Kalorifer soba şömine ve fabrika ocak ve kazanlarında yanan kati sıvı ya da gaz yakıtların dumanını

Detaylı

Doğal gazın hayatınızı daha da kolaylaştırması için size bu pratik bilgiler ve öneriler kitapçığını hazırladık.

Doğal gazın hayatınızı daha da kolaylaştırması için size bu pratik bilgiler ve öneriler kitapçığını hazırladık. Artık her yerde doğal gaz var. Çünkü doğal gazın sayısız avantajı var. Bu yüzden evlerinde ve iş yerlerinde doğal gaz kullananların sayısı günden güne artıyor. Doğal gazı tercih edenler hem konforlu bir

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

AirHome Serisi Sulu Split Tip Isı Pompaları

AirHome Serisi Sulu Split Tip Isı Pompaları Apartman, siteler gibi toplu konut projelerinde ve Daire, villa, yazlık, ofis, mağaza gibi bireysel kullanımlar için 25 kw'a kadar performans aralığında dış üniteler Sıcak su boyleri ve tesisat ekipmanları

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı A tipi Muayene Kuruluşu Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon No: Adresi : Çamlık Mah. Yahya Kemal Beyatlı Cad. No:1 Kurtköy-Pendik 34906 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 216 646 01 87 Faks :

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

APARTMANLAR KONTROL FORMU

APARTMANLAR KONTROL FORMU SORU E H ÖNERİ 1. Apartmanın sokak numarası gece ve gündüz görülebilecek durumda mı? 2. Apartman dairelerinin numaraları var mı? 3. Apartmana giren kişiler için geçiş kontrolü var mı? 4. Apartman, site

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yayınlanma tarihi: 05.12.2008 Yürürlüğe girme tarihi: 05.12.2009 Vorlage 1 09/2006 Viessmann Werke Kapsam Mevcut ve yeni yapılacak konut, ticari ve hizmet amaçlı kullanılan

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER BASINÇLI KAPLAR Kazanlar Kompresörler Buhar ve sıcak su kapları Basınçlı asit tankları Gaz tankları Sıvılaştırılmış Petrol Gazı tankları ve tüpleri Asetilen tankları ve tüpleri İçinde zehirli ve zararlı

Detaylı

hp ocak kullanma kılavuzu HP1500W

hp ocak kullanma kılavuzu HP1500W HP2500W HP1000W hp ocak kullanma kılavuzu HP1500W İÇİNDEKİLER Güvenlik Tedbirleri... 4,5,6 Elektrikli Ocağın Hotplate kullanımı... 7 Önemli Uyarılar... 8,9 Sorunlar ve Çözüm Önerileri... 10 Bakım ve Temizlik...

Detaylı

STANDARTLAR. 6 TS 615 EN 26 Ani su ısıtıcılar(şofbenler)- Gaz yakan, Atmosferik brülörlü

STANDARTLAR. 6 TS 615 EN 26 Ani su ısıtıcılar(şofbenler)- Gaz yakan, Atmosferik brülörlü STANDARTLAR NO STANDART NO AÇIKLAMA 1 TS EN 297 2 TS EN 483 3 TS EN 625 4 TS EN 677 5 TS 12514 Gaz yakan merkezi Isıtma kazanları -Anma ısı yükü 70 kw'ı Aşmayan atmosferik brülörlü B11 ve B11BS Tipi Kazanlar

Detaylı

DOĞAL GAZ YAKITLI KALORİFER KAZANI KULLANMA TALİMATI

DOĞAL GAZ YAKITLI KALORİFER KAZANI KULLANMA TALİMATI DOĞAL GAZ YAKITLI KALORİFER KAZANI KULLANMA TALİMATI Doğal gaz yakıtlı kazanlarda her bölgenin ana yetkili doğal gaz dağıtım müdürlüklerinin talimatları alınmalı ve kazancıya eğitimi verilmelidir. Kazan

Detaylı

ENGELLİLERİN ERİŞİLEBİLİRLİĞİ. Ayşe Baysal İnşaat Mühendisi baysal.ayse@gmail.com

ENGELLİLERİN ERİŞİLEBİLİRLİĞİ. Ayşe Baysal İnşaat Mühendisi baysal.ayse@gmail.com 831 ENGELLİLERİN ERİŞİLEBİLİRLİĞİ Ayşe Baysal İnşaat Mühendisi baysal.ayse@gmail.com GİRİŞ Ülkemizde olduğu gibi kentimizde de sadece engelliler için değil, yaşl, hasta, hamile, küçük çocuklu aile ve çocuklar

Detaylı

Isı Pompalı Isıtma/Soğutma Sistemleri

Isı Pompalı Isıtma/Soğutma Sistemleri Isı Pompalı Isıtma/Soğutma Sistemleri Apartman ve siteler gibi kentsel dönüşüm projeleri, Rezidans, ofis, AVM karışımlı plazalar, De, villa, yazlık, ofis, mağaza gibi bireysel kullanımlar, Otel, tatil

Detaylı

İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar

İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar K İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar K BİLGİ FÖYÜ: BULUNDUĞU YER İL İLÇE MAHALLE SOKAK MÜLKİYET : Mersin : Tarsus

Detaylı

Paket Tip Isı Pompaları

Paket Tip Isı Pompaları Paket Tip Isı Pompaları Daire, villa, yazlık, ofis, mağaza gibi bireysel kullanımlar için Tesisat ekipmanları aynı gövdenin içine yerleştirilmiş Yüksek verim değerleri ile elektrik tüketimi düşük Isıtma,

Detaylı

TETAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TETAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TETAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNERGE 10 BÜTÇE YÖNERGESİ T E T A Ş TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BÜTÇE YÖNERGESİ TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET

Detaylı

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama İçerik Giriş Proje amacı Yöntem ve metotlar Örnek 2 Giriş 3 Alt Sorunlar Odaklama ve sorun analizi

Detaylı

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Ali R za VEREL EMO Denizli ube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ti. / Denizli Ege Bölgesi Enerji Forumu 1. Giri ekil 1. Jeotermal saha Bilindi

Detaylı

MEVCUT OTOMATĐK KONTROL SĐSTEMLERĐNĐN BĐNA OTOMASYON SĐSTEMĐ ĐLE REVĐZYONU VE ENERJĐ TASARRUFU

MEVCUT OTOMATĐK KONTROL SĐSTEMLERĐNĐN BĐNA OTOMASYON SĐSTEMĐ ĐLE REVĐZYONU VE ENERJĐ TASARRUFU MEVCUT OTOMATĐK KONTROL SĐSTEMLERĐNĐN BĐNA OTOMASYON SĐSTEMĐ ĐLE REVĐZYONU VE ENERJĐ TASARRUFU Erdinç S AYIN 1968 yılında Đstanbul'da doğdu. 1989 yılında Đstanbul Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği

Detaylı

BUHAR TESĐSATLARINDA KULLANILAN KONDENSTOPLAR VE ENERJĐ TASARRUFLARI

BUHAR TESĐSATLARINDA KULLANILAN KONDENSTOPLAR VE ENERJĐ TASARRUFLARI BUHAR TESĐSATLARINDA KULLANILAN KONDENSTOPLAR VE ENERJĐ TASARRUFLARI Cafer ÜNLÜ Makina Mühendisi 1952 yılında doğdu. 1975 yılında Makina Mühendisi oldu. 1976-1980 yılları arasında Türkiye Halk Bankası

Detaylı

HEAVY DUTY CLIP-IN TAVAN MONTAJ TALİMATNAMESİ

HEAVY DUTY CLIP-IN TAVAN MONTAJ TALİMATNAMESİ HEAVY DUTY CLIP-IN TAVAN MONTAJ TALİMATNAMESİ I. Clip-In Sistem Profil ve Aksesuarları I. Montaj Öncesi ve Esnasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 1. Uygulama yapılacak mekanın boş ve temiz olması gereklidir.

Detaylı

Düşük Sıcaklık Kazanı. Gaz yakıtlı ısıtıcı bacalı ve hermetik işletme için: 10,5 24 kw (9 000 20 600 kcal/h)

Düşük Sıcaklık Kazanı. Gaz yakıtlı ısıtıcı bacalı ve hermetik işletme için: 10,5 24 kw (9 000 20 600 kcal/h) VITOPEND 100-W Gaz yakıtlı kombi / ısıtıcı Bacalı veya hermetik işletme için Modülasyonlu, atmosferik brülörlü Anma ısı gücü aralığı: 10,5 30 kw (9 000 25 800 kcal/h) Düşük Sıcaklık Kazanı Vitopend 100-W,

Detaylı

BACADER BACA İMALATÇILARI VE UYGULAYICILARI DERNEĞİ

BACADER BACA İMALATÇILARI VE UYGULAYICILARI DERNEĞİ BACADER BACA İMALATÇILARI VE UYGULAYICILARI DERNEĞİ 2006 BACADER BACA İMALATÇILARI VE UYGULAYICILARI DERNEĞİ BACADER; ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin ayrılmaz bir parçası olan baca uygulamalarının

Detaylı

OSGB Başvuru Rehberi

OSGB Başvuru Rehberi OSGB Başvuru Rehberi OSGB yetki belgesi müracaatlarında kullanılmak üzere İSGGM tarafından düzenlenmiştir. 01.06.2015 İSGGM Yetkilendirme Daire Başkanlığı Amaç Bu rehber ile 29/12/2012 tarihli ve 28512

Detaylı

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016 TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri 102 Hibrit Sistemlerle En Yüksek Verimlilik Hedefleniyor Derya Sakallıoğlu Yenilenebilir enerji kaynakları ile birlikte kullanılan kojenerasyon sistemleri, hibrit kojenerasyon

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

KALİTE HER ZAMAN PAHALI DEĞİLDİR. Dünyanın 4. Büyük fabrikası teknolojinin önünde

KALİTE HER ZAMAN PAHALI DEĞİLDİR. Dünyanın 4. Büyük fabrikası teknolojinin önünde Japon dizayn ve teknolojisi ile üretilmiş çevre dostu klimalar artık Türkiye de KALİTE HER ZAMAN PAHALI DEĞİLDİR Dünyanın 4. Büyük fabrikası teknolojinin önünde 30.000 kişinin çalıştığı ve Sektöründe ilk

Detaylı

YATIRIM VE İNŞAAT DAİRE BAŞKANLIĞI ÇALIŞMALARI

YATIRIM VE İNŞAAT DAİRE BAŞKANLIĞI ÇALIŞMALARI YATIRIM VE İNŞAAT DAİRE BAŞKANLIĞI ÇALIŞMALARI İzmir Büyükşehir Belediyesi Sınırları içinde 2004-2008 Döneminde Aşağıda Özet Olarak Verilen Yatırımlar Yapılmıştır. 208,600 m uzunlukta değişik çaplarda

Detaylı

Yukardaki görsel tanıtım amaçlı hazırlanmış olup, Müteahhit Firma teknik gereklilikler dahilinde her türlü değişikliği yapma hakkına sahiptir.

Yukardaki görsel tanıtım amaçlı hazırlanmış olup, Müteahhit Firma teknik gereklilikler dahilinde her türlü değişikliği yapma hakkına sahiptir. Yukardaki görsel tanıtım amaçlı hazırlanmış olup, Müteahhit Firma teknik gereklilikler dahilinde her türlü değişikliği yapma hakkına sahiptir. Yukardaki görsel tanıtım amaçlı hazırlanmış olup, Müteahhit

Detaylı

4. Numaralandırdığımız her boru parçasının üzerine taşıdıkları ısı yükleri yazılır.

4. Numaralandırdığımız her boru parçasının üzerine taşıdıkları ısı yükleri yazılır. 4. KOLON ŞEMASI VE BORU ÇAPI HESABI Tesisatı oluşturan kazan, kollektörler, borular,,vanalar, ısıtıcılar,genleşme deposu ile diğer donanım ve armatürlerin tümünün düşey görünüşünü iki boyutlu olarak gösteren

Detaylı

HAUTAU ATRIUM HKS. sistemi.... ve Kap lar kolayl kla sürülür.

HAUTAU ATRIUM HKS. sistemi.... ve Kap lar kolayl kla sürülür. vasistas sürme HAUTAU ATRIUM HKS sistemi... ve Kap lar kolayl kla sürülür. İşi bilenler için mükemmel sistem: HAUTAU ATRIUM HKS Aksesuarlar kolayl kla monte edilebilir! Avantajlar Form Fonksiyon oluşturur

Detaylı

TMMOB MAKÝNA MÜHENDÝSLERÝ ODASI UYARIYOR! SOBA - ÞOFBEN - BACA KAZALARINA KARÞI GEREKLÝ BÝLGÝ ve ÖNLEMLER Bilgisizlik ve ihmal yüzünden ülkemizde her yýl yüzlerce insanýmýz sobalar, þofbenler ve kombilerden

Detaylı

ÖZEL LABORATUAR DENEY FÖYÜ

ÖZEL LABORATUAR DENEY FÖYÜ Deneyin Adı:Evaporatif Soğutma Deneyi ÖZEL LABORATUAR DENEY FÖYÜ Deneyin Amacı:Evaporatif Soğutucunun Soğutma Kapasitesinin ve Verimin Hesaplanması 1.Genel Bilgiler Günümüzün iklimlendirme sistemleri soğutma

Detaylı

SCADA SUNUM. Subtitle of presentation By: Rıfat KARA, Selami BULUT Date: Mayıs 2013 Venue: The Grand Tarabya Hotel

SCADA SUNUM. Subtitle of presentation By: Rıfat KARA, Selami BULUT Date: Mayıs 2013 Venue: The Grand Tarabya Hotel SCADA SUNUM Subtitle of presentation By: Rıfat KARA, Selami BULUT Date: Mayıs 2013 Venue: The Grand Tarabya Hotel GİRİŞ İstanbul'un hava kirliliği problemini ortadan kaldırmak amacıyla doğalgaz ihtiyacını

Detaylı

İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ

İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / 28-30 Kasım 2013 393 İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ Alper KALAYCI Makina Mühendisleri Odas alper@alperkalayci.com Dr. Cenk SEVİM cenk.sevim@aerowind.com ÖZET Yenilenebilir enerji

Detaylı

HORTUM DEVRELERİ VE KOMPENSATÖR ÜRETİCİLERİNİN ONAYLANMASI İÇİN KURALLAR

HORTUM DEVRELERİ VE KOMPENSATÖR ÜRETİCİLERİNİN ONAYLANMASI İÇİN KURALLAR HORTUM DEVRELERİ VE KOMPENSATÖR ÜRETİCİLERİNİN ONAYLANMASI İÇİN KURALLAR 2009 HORTUM DEVRELERİ VE KOMPENSATÖR ÜRETİCİLERİNİN ONAYLANMASI İÇİN KURALLAR 2009 TÜRK LOYDU Merkez Ofisi Postane Mah. Tersaneler

Detaylı

6302 5475 02/2003 TR Kullanõcõ için. Kullanma Kõlavuzu. Logano GE434 Logano plus GB434. Kullanmadan önce dikkatle okuyunuz

6302 5475 02/2003 TR Kullanõcõ için. Kullanma Kõlavuzu. Logano GE434 Logano plus GB434. Kullanmadan önce dikkatle okuyunuz 6302 5475 02/2003 TR Kullanõcõ için Kullanma Kõlavuzu Gaz Yakõtlõ Kazan Logano GE434 Logano plus GB434 Kullanmadan önce dikkatle okuyunuz Önsöz Bu kõlavuz hakkõnda Bu cihaz ilgili Norm ve Yönetmelikler

Detaylı

GEPOSB 2012 YILI FAALİYET RAPORU İMAR BİRİMİ FAALİYET RAPORU

GEPOSB 2012 YILI FAALİYET RAPORU İMAR BİRİMİ FAALİYET RAPORU GEPOSB 2012 YILI FAALİYET RAPORU İMAR BİRİMİ FAALİYET RAPORU 1- Yapı ruhsatları 2012 yılı içerisinde, 13 katılımcıya 37 adet yapı ruhsatı düzenlenmiştir. 2- Yapı kullanma izin belgesi 2012 yılı içerisinde,

Detaylı

DOĞALGAZIN GÜVENLİ VE VERİMLİ KULLANIMI

DOĞALGAZIN GÜVENLİ VE VERİMLİ KULLANIMI DOĞALGAZIN GÜVENLİ VE VERİMLİ KULLANIMI Subtitle of presentation By: Nusret ALKAN İGDAŞ İç Tesisat Teknik Destek Şefi Date: 29.05.2013 Venue: İstanbul GÜVENLİK? İç tesisatların işletmeye alındığı andaki

Detaylı

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Mak.Y.Müh. Nuri ERTOKAT Türkiye Gazbeton Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Çalışmamızın isminden de anlaşılacağı gibi Avrupa

Detaylı

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu Rapor No:01 Rapor Tarihi: 10.03.2011 muz İl Genel Meclisimizin 01.03.2011 tarih ve 2011/33 sayılı kararı doğrultusunda 08-09-10 Mart 2011 tarihlerinde toplanmıştır. İdaremiz araç parkında bulunan makine

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Tasarruflu Doğal gaz kullanımı

Tasarruflu Doğal gaz kullanımı Tasarruflu Doğal gaz kullanımı TASARRUFLU DOĞAL GAZ KULLANIMI Çatı izolasyonunuz yetersiz ise izolasyonunuzu uygun bir şekilde yaptırınız. Çatınızdaki ısı kaybınız %20 civarındadır. Bu şekilde ısıtma maliyetinizi

Detaylı

Faliyet Raporları. Toplu İş Sözleşmesi Çalışanlarımızın özlük haklarını düzenleyen Toplu İş Sözleşmesinin geliştirilerek uygulanmasına devam edilecek.

Faliyet Raporları. Toplu İş Sözleşmesi Çalışanlarımızın özlük haklarını düzenleyen Toplu İş Sözleşmesinin geliştirilerek uygulanmasına devam edilecek. 2010 Mali Yılı Çalışma Programı Faliyet Raporları Personel Çalışanların daha verimli olabilmesi için özellikle halkla ilişkiler konusunda hizmetiçi eğitim çalışması programlanacaktır. Toplu İş Sözleşmesi

Detaylı

Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı

Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı Bodrum da hafriyat atıkları geri kazanım tesisi hizmete başladı Büyükşehir Belediyesi tarafından yatırımı gerçekleştirilen çevreci yatırım;

Detaylı

ATLAS ISI İSTASYONU ( IST )

ATLAS ISI İSTASYONU ( IST ) ATLAS ISI İSTASYONU ( IST ) MODELLER : - IST-30 ( 30 Kw ) - IST-45 ( 45 Kw ) - IST-60 ( 60 Kw ) - IST-80 ( 85 Kw ) Atlas Sayaç ve Ölçü Aletleri AŞ. 2012 yılında IST model numaralı kat istasyonları üretimine

Detaylı

Kullanma Kılavuzu. Gaz Yakıtlı Özel Kazan Logano GE434 / Logano plus GB434 (Atmosferik Brülörlü) 6301 0181 05/2000 TR Kullanıcı için

Kullanma Kılavuzu. Gaz Yakıtlı Özel Kazan Logano GE434 / Logano plus GB434 (Atmosferik Brülörlü) 6301 0181 05/2000 TR Kullanıcı için 6301 0181 05/2000 TR Kullanıcı için Kullanma Kılavuzu Gaz Yakıtlı Özel Kazan Logano GE434 / Logano plus GB434 (Atmosferik Brülörlü) Kullanmadan önce dikkatlice okuyunuz! Önsöz Sayın Müşterimiz, Buderus'un

Detaylı

TK.200700. Endüstriyel kullanım. Bilimsel araştırma ve geliştirme.

TK.200700. Endüstriyel kullanım. Bilimsel araştırma ve geliştirme. 13.12.2014 tarih ve 29204 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik" Revizyon tarihi Basım tarihi 02.09.2015 02.09.2015 Versiyon

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları 11/22/2014 İçerik Bağlama Elemanlarının Sınıflandırılması Şekil Bağlı bağlama elemanlarının hesabı Kuvvet

Detaylı

Europass Sertifika Eki (*)

Europass Sertifika Eki (*) Europass Sertifika Eki (*) Türkiye 1. SERTİFİKANIN BAŞLIĞI (1) Doğal Gaz Isıtma ve Gaz Yakıcı Cihaz Servis Personeli Mesleki Yeterlilik Belgesi (Seviye 4) (1) Anadilde yazıldığı şekliyle. 2. SERTİFİKA

Detaylı

Ýçinizi ýsýtan yüksek teknoloji Victrix 24 kw Duvar tipi yo uþmal kombi (24 kw) Duvar tipi yo uþmal kat kaloriferi (24 kw X) Yoðuþmalý Kombi Yo uþmal Kombi Victrix 24 kw Victrix 24 kw X mmergas 24 kw çevre

Detaylı

Kullanım Kılavuzu. İçindekiler 1 o Cihaz Tanımı ve Aksesuarlar 2 o Cihaz Tanımı 3 o Güvenlik notları 3. Kireçlenme hakkında önemli hatırlatmalar 8

Kullanım Kılavuzu. İçindekiler 1 o Cihaz Tanımı ve Aksesuarlar 2 o Cihaz Tanımı 3 o Güvenlik notları 3. Kireçlenme hakkında önemli hatırlatmalar 8 Kullanım Kılavuzu İçindekiler İçindekiler 1 o Cihaz Tanımı ve Aksesuarlar 2 o Cihaz Tanımı 3 o Güvenlik notları 3 MONTAJ o Koşullar 4 o Musluğa su bağlantısının yapılması 4 Kullanım o Kuru buhar ile temizleme

Detaylı

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü İş Sağlığı ve Güvenliği Anabilim Dalı Başkanlığı

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü İş Sağlığı ve Güvenliği Anabilim Dalı Başkanlığı İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ İSG 500 Lisansüstü Proje (Zorunlu) İSG 501 İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku (Zorunlu) İSG 502 İş Sağlığı (Zorunlu) İSG 503 İş Güvenliği

Detaylı

Soğutma kompresörlerini aşağıdaki şekilde sınıflandırmak mümkündür. 5. Santrifüj (Turbo) Kompresörler( günümüzde pek kullanılmamaktadırlar)

Soğutma kompresörlerini aşağıdaki şekilde sınıflandırmak mümkündür. 5. Santrifüj (Turbo) Kompresörler( günümüzde pek kullanılmamaktadırlar) 4. KOMPRESÖRLER Soğutucu akışkanın çevrim boyunca dolaştırılarak soğuk kaynaktan sıcak kaynağa ısı iletilmesi kompresörler yardımıyla meydana gelir.yani kompresörler, soğutma devrelerinde buharlaştırıcıda

Detaylı

4P359542-2G. Kablosuz LAN Bağlantı Adaptörü Montaj Kılavuzu

4P359542-2G. Kablosuz LAN Bağlantı Adaptörü <BRP069A42> Montaj Kılavuzu 4P359542-2G Kablosuz LAN Bağlantı Adaptörü Montaj Kılavuzu Kablosuz LAN Bağlantı Adaptörü Kurulum Kılavuzu Ana sayfa: http://www.onlinecontroller.daikineurope.com Özellikler, ayar

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ YAPI İŞLERİ VE TEKNİK DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 YILI YATIRIM PROGRAMI İZLEME VE DEĞERLENDİRME RAPORU Şubat 2012 İÇİNDEKİLER 1. Yönetici Özeti... 3 2. Genel Değerlendirme... 3 2.1 Kuruluşun

Detaylı

kofra ve panolar n s yönetimi panolar n s yönetimi doğal havaland rma 50/60 Hz vantilatör 50/60 Hz

kofra ve panolar n s yönetimi panolar n s yönetimi doğal havaland rma 50/60 Hz vantilatör 50/60 Hz panolar n s yönetimi doğal havaland rma 50/60 Hz kofra ve panolar n s yönetimi 365 79 348 05 348 17 348 35 348 52 365 74 Teknik özellikler (s. 251) Teknik özellikler (s. 251) Amb. (1) Ref. Doğal havaland

Detaylı

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Döküm. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Prof. Dr. Akgün ALSARAN Döküm Döküm, sıvı haldeki akıcı olan malzemelerin, üretilmek istenen parçanın biçiminde bir boşluğa sahip olan kalıplara dökülerek katılaştırıldığı bir üretim yöntemidir.

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ?

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? Elektrik faturalarındaki cezalı ödemelerin genellikle farkına varılmaz. Aktif harcama

Detaylı

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi DSİ 5. Bölge Müdürlüğü-ANKARA TMMOB, JMO - Bilimsel Teknik Kurulu Hidrojeoloji

Detaylı

ALÇI DEKORASYON VE KARTONPİYER

ALÇI DEKORASYON VE KARTONPİYER ALÇI DEKORASYON VE KARTONPİYER Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. 1. Aşağıdakilerden hangisi alçı dekorasyon ve kartonpiyer yapma araçlarından biri değildir? A) Mala

Detaylı

TA-COMPACT-DP. Kombine Δp kontrol cihazı, balanslama ve kontrol vanaları Küçük basınçtan bağımsız devreler için

TA-COMPACT-DP. Kombine Δp kontrol cihazı, balanslama ve kontrol vanaları Küçük basınçtan bağımsız devreler için TA-COMPACT-DP Kombine Δp kontrol cihazı, balanslama ve kontrol vanaları Küçük basınçtan bağımsız devreler için IMI TA / Fark basınç kontrol vanaları / TA-COMPACT-DP TA-COMPACT-DP TA-COMPACT-DP küçük devrelerdeki

Detaylı

İZMİR DE HAVA KALİTESİ YÖNETİMİ. TMMOB Çevre Mühendisleri Odas İzmir Şubesi cmoizmir@cmo.org.tr

İZMİR DE HAVA KALİTESİ YÖNETİMİ. TMMOB Çevre Mühendisleri Odas İzmir Şubesi cmoizmir@cmo.org.tr TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / 28-30 Kasım 2013 565 İZMİR DE HAVA KALİTESİ YÖNETİMİ TMMOB Çevre Mühendisleri Odas İzmir Şubesi cmoizmir@cmo.org.tr GİRİŞ Dünyam zda Sanayileşmenin ve fosil yak t tüketimindeki

Detaylı

3. Zemin yap na göre seçilen kaz yöntemi, Delme patlatma, mekanize kaz yöntemleri,

3. Zemin yap na göre seçilen kaz yöntemi, Delme patlatma, mekanize kaz yöntemleri, T.C. CUMHURBA KANLI I GENEL SEKRETERL ANKARA Ankara; 19.03.2010 Say : 284 Ülkemizin mevcut elektrik tüketimi her geçen gün artmaktad r. Bu ihtiyac n kar lanmas amac ile ba vurulan elektrik üretim yöntemlerin

Detaylı

BACA GAZI EMİSYON ÖLÇÜMÜ TEKNİK ŞARTNAMESİ

BACA GAZI EMİSYON ÖLÇÜMÜ TEKNİK ŞARTNAMESİ BACA GAZI EMİSYON ÖLÇÜMÜ TEKNİK ŞARTNAMESİ 1. KONU KIBTEK Teknecik Elektrik Santrali Buhar Türbinleri Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi Kalite Güvence Sistemi-2 (KGS-2) referans metotları ile TÜRKAK a akredite

Detaylı

Patlama önleyici ürünler

Patlama önleyici ürünler 13-797352.qxp 10/17/08 11:24 AM Page 1 Nükleer enerji Alev alabilen malzemelerden kaç nmak, patlamadan korunman n en kolay yoludur. Ancak, kimya ve eczac l k endüstrisinde ve di er endüstri alanlar nda,

Detaylı