ORHAN ERDEN. G.Ü. Endüstriyel San. E itim Fakültesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ORHAN ERDEN. G.Ü. Endüstriyel San. E itim Fakültesi oerden@gazi.edu.tr"

Transkript

1 TÜRK YE DE AKUAKÜLTÜR FAAL YETLER NDE JEOTERMAL ENERJ KULANIMI ORHAN ERDEN G.Ü. Endüstriyel San. E itim Fakültesi ÖZET Ülkemiz jeotermal ısı uygulamalarında dünyada 5. sırada bulunmaktadır. Sıcaklıkları yer yer C yi a an 900 ün üzerinde jeotermal kaynak ve i letilebilir 140 saha Ülkemizde bulunmaktadır den 2000 yılına kadar, Dünyada jeotermal elektrik üretiminde %17, do rudan kullanım uygulamalarda ise % 87 artı olmu tur. Dünyadaki jeotermal do rudan kullanım uygulamaların %16 sı akuakültür faaliyetlerindedir. Ülkemizde de akuakültürün geli tirilmesinde jeotermal enerjinin büyük katkısı olabilir. Bu çalı mada Jeotermal enerji teknolojisi analiz edildikten sonra akuakültürde Jeotermal enerji kullanımı dünyadaki örnekleriyle birlikte ortaya konulmaya çalı ılmı tır. Daha sonra Türkiye de Jeotermal enerjiyi akuakültür faaliyetlerinde kullanılabilecek bölgeler irdelenmi tir. Anahtar Kelimeler: Akuakültür, Jeotermal enerji, Do rudan Kullanım ABSTRACT Turkey is among 5 countries of the world with respect to geothermal thermal applications. In our country, there are more than 900 geothermal resources some of which exceeds 102 degrees Celsius and 170 manageable fields. Among 1995 to 2000, the world Geothermal electric power generation is % 17 increase, the thermal energy used is % 87 increase. The distribution of thermal energy used by category is 16% for aquaculture. In this study, geothermal energy technology was investigated and geothermal energy using in aquaculture activity was shown with world sample. And then geothermal energy using in aquaculture activity was examined Turkey s district. Keywords: Aquaculture, Geothermal Energy, Direct Geothermal Energy Using, G R Tüm dünyada besin üretimini arttırmak için entansif i letmeler kurulmakta, geli tirilmekte ve birim alandan maksimum ürün alma çalı maları sürdürülmektedir. Dünyada bu yönde olu an de i imler, geli mi ve geli mekte olan ülkelerde farklı ekillerde meydana gelmektedir. Geli mi ülkeler entansif i letmeler kurma ve birim alandan maksimum faydayı sa lama yönünde daha bilinçli ve bilimsel yöntemlerle çalı maktadırlar. Su ürünleri üretiminin dünya gıda üretimine katkısı % , hayvansal protein üretimine katkısı ise %16 civarındadır. Dünya genelinde 36 milyon dan fazla insan do rudan balıkçılık ve akuakültür faaliyetlerinde istihdam edilirken, 200 milyon civarında insan do rudan veya dolaylı olarak su ürünlerini geçim kayna ı olarak kullanmaktadır. Akuakültür dramatik bir geli me göstererek küresel su ürünleri üretiminin %35 ni sa lamı tır, fakat bu geli im beraberinde bazı çevresel etkile imleri de getirmi ve sürdürülebilir geli imi tartı ılmaya ba lanmı tır. Ülkemizdeki bu potansiyel üretim alanlarının amacına uygun olarak kullanılması ve mevcut olanların geli tirilmesi, yapılması gereken ilk i tir. Bu amaca yardımcı olacak çalı malardan birisi su ürünü potansiyeli olan alanlarda su ürünlerinin kitlesel üretiminin yapılmasıdır. Türkiye de tatlı su kaynakları oldukça sınırlı olup ihtiyaca ancak cevap vermektedir. Bu nedenle Türkiye su kıtlı ı çeken ülkeler arasında yer almamakla birlikte, bölgesel ve yerel düzeyde ciddi sorunlar mevcuttur. Ayrıca, etkin bir kaynak yönetimi geli tirilebildi i söylenemez. Hızlı nüfus artı ı, kirlenme ve yıllık ya ı ortalamasının dünya ortalamasından dü ük olması; mevcut kaynakların daha dikkatli kullanılmasını ve kirlenmeye kar ı gerekli tedbirlerin bir an önce alınmasını gerektirmektedir. Ülkemizde bunlardan en fazla ra bet görenlerden birisi alabalık üretimidir. Ülkemizin genel itibariyle ço u bölgesi iklim, ekolojik ve teknik özellikler bakımından alabalık üretimi açısından büyük bir potansiyele sahiptir. Uygun alanlarda atıl durumdaki bu potansiyel kayna ın verimli hale getirilmesi faydalı olacaktır. Bu alanlarda yapılacak çalı malar insanlarımız için alternatif besin kayna ı olması yanında, i ve istihdam olana ı sa layarak da milli ekonomiye katkıda bulunacaktır(akbulut ve Keten, 2001). 438

2 Isı Pompaları 12% Buz Eritme, Havalandırma 1% Alan Isıtma 33% Di er Endüstri 3% Ülkemiz gibi geli mekte olan ülkelerde 10% besin üretimi için potansiyel alanlar bulunmasına ra men, bu alanların Balık Çiftlikleri kullanımında bazı Ar-Ge ve uygulama 13% eksiklikleri jeotermal vardır. ısıtma Türkiye ve dünya kaplıca uygulamalarında ilk be ülke arasında yer almaktadır. Yine jeotermal kaynak zenginli i açısından Türkiye dünya Seracılık yedincisidir. Mevcut potansiyelimizin 12% tamamını kullanarak ihtiyaç duydu umuz elektrik enerjisinin %5 ini ve ısınma Kurutma ihtiyacının % 30 unu jeotermal enerjiyle 1% kar ılamamız mümkündür. Atık dü ük Kaplıca sıcaklıklı Jeotermal enerji ile de 15% akuakültür faaliyetlerinin yapılması ekil 1. Dünyada Jeotermal enerjinin do rudan kullanımı( im ek vd, 2001) mümkündür yılına göre dünyada do rudan kullanılan Jeotermal enerjinin %13 ü balık çiftliklerinde de erlendirilmektedir( ekil 1). Ancak 1995 yılına göre 2000 yılında akuakültür faaliyetlerinde bir azalma vardır( ekil 2). ekil ve 2000 yılları Jeotermal enerji kullanımının kar ıla tırılması(lund, Derek and Freeston,2000) Karides, Levrek-Sarı levrek, Çupra, Tilapia, Yayın, Sazan, tropik balıklar, yılan balı ı vb. yeti tirilmesinde Jeotermal enerji kullanımı klasik güne enerjili akuakültür ısıtma sistemlerine göre daha hızlı artmaktadır. Jeotermal ısı kullanımı havuzların ısısının kontrol edilmesini sa lamakta böylece optimum geli me olmaktadır. ekil 3 de bazı su ve kara hayvanlarının büyüme hızları görülmektedir. Kara hayvanları 10 0 C den 20 0 C ye kadar geni bir sıcaklık aralı ında büyüyebilmektedir. Yayın balı ı ve karides gibi su canlıları optimum üretim için 30 0 C gibi yüksek bir sıcaklık istemektedir. Alabalık ve som balı ında ise 15 0 C gibi daha dü ük bir sıcaklıkta optimum üretim yapılmaktadır. 1.AKUAKÜLTÜR FAO istatistiklerine göre akuakültür yıllık % 4-11 arasında büyüyerek en hızlı geli en besin üretim sektörüdür. Akuakültür tatlı su veya deniz organizmalarının kontrollü bir çevrede üretim oranının artırılması faaliyetleridir.yeti tirilen ana türler Yayın balı ı, yılan balı ı, tilapia, tropikal balıklar, timsahlardır. Akuakültür, günümüzde gıda üretimi çalı malarında hızla geli en sektörlerden biridir. Akuakültür yoluyla ekonomik türlerin üretimi son yüzyıl içerisinde 1 milyon ton dan 8 milyon ton a ula mı tır (Gökpınar,2005). Su ürünleri yeti tiricili i hayvansal üretim çalı maları içinde önemini kabul ettirmi ve hızla geli en bir üretim dalı olmu tur. Balık yeti tiricili ine ilk ba layan toplumlar uzak do u ülkeleridir. nsan denetimi altında balık yeti tirme çalı maları özelikle sazan kültürünü ilk önce Çin ve Japonya da ba ladı ı daha sonra ise Avrupa ya yayıldı ı bilinmektedir. Bu konuda Japonya, Çin, Tayland, Filipinler ve Endonezya en yaygın uygulamaya sahip ülkelerdir. Ülkemizde kültür balıkçılı ı son yıllarda hızla geli me göstermektedir. Akuakültür dünyanın bir çok ülkesinde son 20 yıldan beri hızla geli en bir endüstri haline gelmi tir. Bir çok geli mi ülkede balıkların intensif olarak yüksek popülasyon yo unlu unda yeti tiricili i yapılmaktadır. Akuakültür teknolojisinde kullanılan sistemler ısı transferi açısından iki ana ba lıkta incelenebilir; Havuzlarda su akı ı Havuzun çevresinin örtülmesi 439

3 1.1. Havuzda su akı ı Akuakültür sistemlerde en önemli konulardan biri su kalitesinin yüksek tutulmasıdır. Çünkü su balıklar tarafından sürekli olarak kirletilmektedir( ekil 4). Bu kirlenmenin balıkların optimum büyümesi için azaltılması gerekir. Bunu ekil 3. Sıcaklı ın hayvan ve balık büyümesine etkisi (Lund,2005) sa lamak için ya sürekli bir debide su akı ı sa lanır buda ısı kayıplarına sebep olur yada su sürekli arıtılır. Su akı ına göre yaygın olarak kullanılan akuakültür sistemleri unlardır; Kapalı sistemler Yüksek teknolojinin uygulandı ı kapalı sistemlerde su akı ı olmadan su sürekli arıtılarak optimum temizlik sa lanır. Sistemde ısı kaybı olmaz. Kapalı sistemlerde tatlı su ve deniz suyu birlikte kullanılabilir. Bu sisteme Kaliforniya daki Scientific Hatcheries-Huntington Beach örnek verilebilir. Sistemin tamamı tipik bir endüstri tesisi eklindedir. Scientific Hatcheries tesisinde ço unlukla süs ve ara tırma amaçlı balık yeti tirilmektedir. Yıllık balık üretimi yakla ık 20,000,000 balıktır. Tesiste yüksek su kalite sistemi ba arı ile uygulanmaktadır. ekil 5 de Scientific Hatcheries in i lem akı diyagramı verilmi tir. ekil 4. Akuakültürde balıklar tarafından olu turulan atıklar(weaver,2002) Kapalı sisteme bir di er örnek sveç Helsingborg daki Scandinavian Silver Eel Farm(SSE) dir.tesis1982 de atık enerji programı olarak kuruldu. Tesis 3 sülfürik asit fabrikasının az tuzlu atıklarında yılan balı ı yeti tirmektedir. Akı kanın sıcaklı ı 25 o C dir buda yılan balı ının 18 ayda yeti tirilip tüketilmesini sa lamaktadır. Tesis ba arılı bir ekilde i letilerek 1988 yılında 100ton kapasiteye ula mı tır. Günümüzde kapasite 150 ton dur. Bugün SSE artık proses 440

4 ekil 5. Scientific Hatcheries in i lem akı diyagramı Kaynak: akı kanı kullanmamaktadır. Su biyolojik olarak temizlenmekte ve tanka verilmeden önce havalandırılmaktadır( ekil 6) Yarı Kapalı sistem Yarı kapalı sistemler, havuzlara sürekli bir su akı ı olmadan suyun kirlendikçe belli dönemlerde de i tirilmesi esasına göre çalı maktadır. Bu sisteme Güneydo u Asya daki Karides akuakültür tesisi örnek verilebilir. Güneydo u Asya ülkelerinde karides akuakültür tesisleri geli en bir endüstridir.milyonlarca dolarlık bu endüstri geli mekte olan ülke ekonomilerine büyük katkı ekil 6. (a) Küçük tanklar, (b) Sirkülasyon Ünitesi Kaynak: sa lamaktadır. Karides yeti tiricili i yarı kapalı sistem olarak ırmakların yakınından su çekilerek veya 3-4 aylık dönemlerde tuzlu su kuyuları ve havuzların içinde yapılmaktadır. Her üretim dönemi sonunda havuzlardaki atıklar basınçlı su ile temizlenmektedir. Yarı kapalı toprak tabanlı balık yeti tirme sistemlerinin ilginç bir uygulaması California Imperial Valley de jeotermal kullanarak yapılmaktadır. Jeotermal enerji kullanımı ile çiftçiler kı mevsiminde bile balıkların optimum büyümesi için gerekli su sıcaklı ını sa lamaktadırlar. 15 çiftlik bu bölgede i letilmektedir. Çiftliklerde her yıl yakla ık ton balık jeotermal enerji kullanarak üretilmektedir üretmektedir buda Kaliforniya pazarının ihtiyacını büyük ölçüde kar ılamaktadır. Tilapia (Ore Chromis niloticus L.) en çok yeti tirilen türdür. Bunun yanında Pacific Aquafarm da yayın balı ı gibi türlerde yeti tirilmektedir( ekil 7). ekil 7(a), Pacific Aquafarm da ekil 7(b)70 dönümlük yayın balı ı ekil 7(c), Tilapia üretim so utma kuleleri havuzu çiftli inin planı Kaynak: 441

5 Çiftlik yarı kapalı sistemle çalı maktadır, havuzların suyu de i tirilmeye ihtiyaç duyuluncaya kadar su tutulmaktadır. Çiftlikte balıkların büyüklü üne göre ayrıldı ı tanklar bulunmaktadır. Örne in yumurtalar küçük kontrol tanklarında tutulmaktadır, çok fazla yeti kin balık çok büyüktür büyütme tanklarında tutulmaktadır. Büyütme tanklarında genellikle suni havalandırma ve atık toplama yapılmaktadır( ekil 5c). Tilapia pazarı ABD de giderek büyümektedir, ancak Asya pazarına göre kısıtlıdır. Uygun bölge seçildi inde akuakültür hızla büyüyen bir endüstridir. Burada iki kar ıt trend vardır, bunlardan biri tilapia ve yayın balı ı fiyatların dü mesi veya aynı seviyede kalması di eri de mü teri tercihleridir. Asyalı mü teriler genellikle çok taze veya canlı balık tercih etmektedir, buda balık da ıtımındaki bir darbo azdır. Böylece, e er yer uygunsa do al bir kaynak olan jeotermalin avantajlarından yararlanılacak ve pazar hızla geli ecektir Açık sistem Açık sistem balıkların denizde veya akarsu da sürekli bir debide su akı ı içerisinde yeti tirilmesidir. Bu sisteme 1972 yılında Norveç te çalı maya ba layan Stolt seafarm örnek verilebilir. Stolt seafarm de i ik alanlarda da geli erek dünyanın dev akuakültür üreticilerinden oldu. irketin dünyadaki 23 i letmesinde 2300 i çi çalı maktadır. irketin yıllık üretimi ton Atlantik som balı ı ve alabalık, 231 ton halibut, 2486 ton kalkan, 182 ton mersin balı ı ve 1800 kilo havyar olu turmaktadır. Som balı ı yumurtaları bir yıl tatlı suda beslenmektedir. Daha sonra denizdeki tesislere do al göç ettirilmi gibi ta ınarak yerle tirilmektedir. Deniz tesisleri British Columbia daki floydlardadır burada deniz suyu sürekli akmaktadır. Balıklar zengin bir gıda ile beslenmektedir, büyük dalgalara maruz kalmamaktadır ve sistem do aya zarar vermemektedir( ekil 8), (Wheat, Dryer, Nguyen, 2005) ekil 8. Bir açık deniz Som balı ı çiftli i.kaynak: 1.2.Havuz çevresinin örtülmesi Akuakültür havuzları açık havada, dı hava sıcaklı ının etkisi, rüzgar, buharla ma gibi etmenlerden dolayı ısı kaybederler. Isı kaybının en aza indirilmesi için havuzların çevresinin örtülmesi gerekir. Havuzların çevresinin örtülmesi sera etkisi yapaca ından ısı kaybı azalacaktır( ekil 9). ekil 9.Açık ve Örtülü havuz (Chiasson, JEOTERMAL ENERJ Jeotermal enerji, yerkabu unun çe itli derinliklerinde birikmi ısının olu turdu u, sıcaklıkları sürekli olarak bölgesel atmosferik sıcaklı ın üzerinde olan ve çevresindeki normal yerüstü ve yeraltı sularına göre daha fazla ergimi mineral, çe itli tuzlar ve gazlar içerebilen sıcak su ve buharın sahip oldu u do al enerjiye denir. Ayrıca hiçbir akı kan içermemesine ra men bazı teknik yöntemlerle ısısından yararlanılan, yeraltındaki Sıcak Kuru Kayalar da jeotermal enerji kayna ı olarak adlandırılabilir.jeotermal sahalar rezervuar sıcaklıklarına göre ba lıca 3 grupta toplanabilir; 1.Yüksek entalpili sahalar; 150 C den daha yüksek sıcaklı a sahip sahalar 2.Orta entalpili sahalar; C arası sıcaklı a sahip sahalar 3.Dü ük entalpili sahalar; C arası sıcaklı a sahip sahalar( im ek vd, 2001). 442

6 2.1. Jeotermal sistemin olu umu Yeryüzünden yeraltına süzülen meteorik kökenli sular( göl, nehir, deniz, vb.) ile yeraltında jeolojik dönemlerde olu mu magmatik kökenli sular, geçirgen ve gözeneklilik özelli i kazanmı kayaçlarda birikerek jeotermal rezervuarları olu tururlar. Yeraltında volkanik etkinlik, magmatik yakla ım ve di er fizikokimyasal reaksiyonlar sonucu ısınan sular; genle ir, bünyesindeki buhar ve gazlarında etkisi ile sisteme henüz girmekte olan so uk ve yo un suyun hidrolik basıncıyla yukarı do ru itilir. Bu sıcak ve mineralli sular (sıcak su+ buhar+gaz) jeotermal akı kan olarak adlandırılırlar. Rezervuarın üzerindeki geçirgenli i az olan örtü kayaç jeotermal akı kanın yeryüzüne ta ınımını, ısının kaybolmamasını ve basınç altında kalmasını sa lar. Örtü kayaçdaki kırıklardan, çatlaklardan, faylar vasıtası ile jeotermal akı kan basıncın etkisiyle artezyenik olarak yeryüzüne ula ır veya fay zonu ile rezervuara mekanik yöntemlerle yapılan sondajlarla üretilir. Yüzeye ula an jeotermal akı kanın sıcaklı ı, geldi i derinli e, yükselme e imlerinin dikeye olan yakın açıda bulunu una, suyun yükselme hızına ve rezervuar kanalcıklarının geni li i ile do ru orantılıdır ( im ek, 1995) Jeotermal sistemin yapısı Jeotermal akı kanın olu abilmesi için jeotermal sistemde 4 temel ko ulun gerçekle mesi gerekir. Bu ko ullar ve jeotermal sistem yapısı a a ıdaki gibi açıklanabilir; 1.Isı kayna ı; Yeraltında derinlere inildikçe arzın do al ısısı nedeniyle yakla ık her 33 metrede sıcaklık 1 0C artmaktadır. Bu ısı artı ına jeotermal gradyan denir. Bu özellik kayaç cinsine göre de i mektedir. Ayrıca çe itli jeolojik olaylar sonucunda yeryüzüne do ru yakla an magma, üzerindeki yüzeye yakın kaya katmanlarını ısıtarak yüksek ısı akımını olu turur ve ayrıca volkanik faaliyetler ile devamlı bir ısı kayna ının olu masını sa lar. Rezervuarda toplanan suyun magma tarafından yalnız ısı iletimi yoluyla ısıtılması yeterli olmayabilir. Magmadan gelen yüksek entalpili su buharı ve gazlarında so uk su rezervuarlarındaki akı kanı ısıtabilece i ifade edilmektedir. 2.Hazne kaya (Rezervuar); Yer kabu unun derinliklerinde geçirgen ve gözeneklilik özelli i kazanmı ve içerisinde çe itli etkenlerle ısınmı (sıcak su, su-buhar, kuru buhar fazında) jeotermal akı kan içeren olu umlara jeotermal rezervuar (hazne kaya, akifer) denir. Yeryüzüne üzerine dü en meteorik sular ile göl, nehir, deniz, vb.. kaynaklardan yeraltına süzülen sular ve veya magmatik kökenli sular jeotermal rezervuarları olu tururlar. 3.Örtü kaya; Hazne kayanın üzerinde ısı ve akı kan geçirgenli i az olan bir katmandır. Bu katman hazne kayada biriken ve ısınan akı kanın yeryüzüne ta ınımını ve ısının kaybolmasını önler ve basınç altında kalmasını sa lar. 4. Akı kan ve beslenme;jeotermal akı kanı; deniz, göl akarsu ve meteorik suların yer kabu unun altına süzülen yerüstü suları ile çe itli reaksiyonlar sonucunda yeraltında olu mu jüvenil ve fosil sular olu turmaktadır. Rezervuarı olu turan ve devamlı beslemek üzere rezervuara do ru hareket eden sular besleme alanlarını olu turur. Jeotermal akı kanın ya ını hesaplamak için radyoizotop yöntemleri kullanılmaktadır. Buradan bazı yıllarda ya anan kuraklık gibi akı kan beslenme sorunlarının rezervuarı çok az etkileyece i anlamı çıkarılabilir( amilgil,1992). 2.3.Jeotermal enerjinin temel özellikleri Jeotermal enerji birçok enerji kayna ına göre çe itli özellik ve avantajlara sahiptir. Bunlar a a ıda açıklanmaya çalı ılmı tır; Yenilenebilir olu u; hidrolik çevrimle devamlı beslenme oldu undan sürdürülebilir, yenilenebilir kaynaklardır. Beslenmeden daha az miktarda üretim yapılırsa tükenmez. Ayrıca jeotermal rezervuarın kapasitesi reenjeksiyon (jeotermal akı kanın yeraltına geri basılması) yöntemi ile rezervuar ikincil olarak beslenerek devamlı üretim sa lanabilir. Yatırım maliyetleri di er enerji kaynaklarına göre çok ekonomiktir. Büyük yatırımlar gerektirmeyip, yapılan yatırımlar kısa sürede kendini geri ödeyebilmektedir. Jeotermal enerji, üretim ve kullanımında yüksek teknolojiye ihtiyaç göstermemektedir. Jeotermal proje ve yatırımları ülkemizde gerçekle tirebilecek teknik alt yapı ve yeti mi insan gücü vardır. Jeotermal akı kan birçok amaca dönük i yapabilecek tesislerde bir arada entegre olarak (Elektrik üretimi+isıtma + termal turizm + CO 2 üretimi gibi) kullanılabilmektedir. En temiz do al enerjilerden biridir. Havaya CO 2, NO, SO 2 atımı ısı ve elektrik üretimi sırasında yok denecek kadar azdır. Bu yüzden yenilenebilir, temiz, ucuz ve ye il enerji olarak adlandırılmaktadır. Atık akı kanlardaki kimyasal maddeler(tuz, mineral) önemlidir. Akı kanda bor tuzu içeri i 3 mg/lt üzerinde ise çevreye (bitki ve topra a) zarar verir. Ancak bu sorun, uygun ko ullarda reenjeksiyon yapılarak önlenebilmektedir. Kabukla ma ve korozyon; kuyu içi, kuyuba ı ile ta ıma, da ıtım ve ısı transfer sisteminde basıncın yüksek tutulması veya kimyasal inhibitör enjekte sonucunda CaCO 3 kabukla ması önlenmekte ve uygulama ekonomik boyutlarda gerçekle mektedir(yıldırım,1999) Kullanım alanları Jeotermal akı kan fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre birçok farklı alanda kullanılabilmektedir(çizelge 1). Kullanım alanları esas olarak iki ba lık altında toplanabilir; Elektrik Eldesi Do rudan Kullanım 443

7 Jeotermal akı kanın do rudan kullanım alanları öylece sıralanabilir; Isıtma ve So utma Endüstriyel Uygulamalar Termal Turizm Kimyasal Madde Eldesi,Tarımsal ve Di er Uygulamalar Çizelge 1. Jeotermal akı kanın sıcaklı ına göre kullanım alanları (Ludvik,1996) Sıcaklık KULLANIM ALANI ( 0 C) 180 Yüksek konsantrasyon solüsyonun buharla ması, amonyum absorbsiyonu ile so utma 170 Hidrojen sülfit yoluyla a ır su eldesi, Diyatomitlerin kurutulması 160 Kereste, balık vb. Yiyeceklerin kurutulması 150 Bayer's yoluyla alüminyum eldesi 140 Çiftlik ürünlerinin kurutulması (Konservecilik) 130 eker endüstrisi, tuz eldesi 120 Temiz tuz eldesi, tuzluluk oranının artırılması 110 Çimento kurutulması 100 Organik maddeleri kurutma (Yosun, et, sebze vb.) Yün yıkama ve kurutma 90 Balık kurutma 80 Ev ve sera ısıtma 70 So utma (Alt sıcaklık sınırı) 60 Kümes ve ahır ısıtma 50 Mantar yeti tirme, Balneolojik banyolar 40 Toprak ısıtma, kent ısıtma (alt sınır), sa lık tesisleri 30 Yüzme havuzları, fermantasyon, damıtma, sa lık tesisleri 20 Balık çiftlikleri Buhar Sıcak Su Elektrik Üretimi Isıtma Isı Pompasıyla Isıtma ve So utma Binary Yöntemi Elektrik Üretimi Yüksek sıcaklıktaki jeotermal sahalarda açılan kuyulardan üretilen jeotermal akı kan, seperatörlerde buhar ve su olarak ayrı tırıldıktan sonra, buhar türbinlere gönderilerek jeneratör aracılı ı ile elektrik enerjisi üretimi yapılmaktadır. Jeotermal enerjiden ısı enerjisi üretim sistemleri; jeotermal akı kanın fizikokimyasal özelliklerine ba lı olarak önemli farklılıklar göstermektedir. Jeotermal akı kan e er borularda ve radyatörlerde bir kimyasal bile imi nedeniyle bir problem olu turmayacak ise do rudan ısıtılacak alanda dola tırılarak ısı sa lanabilmektedir. Akı kan kimyasal bile imi açısından problem olu turacak (kabukla ma, korozyon) nitelikte ise ısı e anjörlerinde, ısısı dü ük kimyasal konsantrasyonlu suya(kapalı çevrim suyuna)aktarılmakta ve ısıtma bu su ile yapılmaktadır. Jeotermal enerji ısı enerjisi üretim sistemlerinde plaka tipi e anjörler kullanılmaktadır, di er tipteki e anjörler jeotermal enerji için uygun de ildir. E anjörler; Kuyu içi e anjörler Kuyu dı ı e anjörler olarak iki tiptedir. E anjör sistemi ise kuyu içi ve kuyu dı ı e anjörleri eklinde jeotermal sahanın ve akı kanın özelli ine göre kurulmaktadır. Kuyu içi e anjör sistemi ortalama 200m derinli inde (sı ) artezyen yapmayan ve belli bir ısı kapasitesi olan kuyular için uygun görülmektedir. Kuyu dı ı e anjör sistemi ile daha fazla ısı üretmek mümkündür. Bir jeotermal enerji kuyu dı ı merkezi ehir ısıtma sistemi 6 ana bölümden olu ur. Bunlar; 1.Kuyu ba ı sistemi, 2.Jeotermal su ta ıma hattı, 3.E anjör(ısı transfer) merkezi, 4. ehir içi ve binaların ısıtma ebekesi, 5.Kontrol sistemi, 6.Reenjeksiyon sistemi'dir. DÜNYADA AKUAKÜLTÜRDE JEOTERMAL ENERJ KULLANIMI Arzın olu umu sırasında meydana gelen jeolojik yapı ve özellikleri nedeniyle (genç tektonizma ve volkanizma) Dünya üzerinde kıtaların çarpı tı ı veya uzakla tı ı birçok ku ak olu mu tur. Dünyada jeotermal alanlar ve jeotermal kaynaklar bu ku aklar üzerinde yer almaktadır. Bu ku aklar; And volkanik ku a ı, Alp-Himalaya ku a ı, Do u Afrika rift sistemi, Karayip adaları, Orta Amerika Volkanik ku a ı, Pasifik ku a ı'dır( im ek vd, 2001). 444

8 Jeotermal enerji kullanan büyük kapasiteli merkezi ısıtma sistemleri, son yıllarda Fransa, Romanya, Gürcistan, B.D.T., Çin, A.B.D., Macaristan'da kurulmu tur. Günümüzde, 20 den fazla ülkede jeotermal enerjiden elektrik üretilmektedir. Kurulu kapasite yakla ık 7974 MWe dir Fridleisson, 2000). Kullanım alanı itibariyle jeotermal kaynaklar önceleri daha çok elektrik üretiminde de erlendirilmi ken, 1990 lı yılların ortalarından sonra elektrik dı ındaki uygulamalarda %27 gibi oranda daha fazla kullanılmı lardır.günümüzde benimsenmi olan uzun vadeli hedef; jeotermalin alternatif kullanımında; özellikle merkezi ( ehir) ısıtma sistemlerinin kurulması ve kaplıcaların i letilmesine(termal turizme) a ırlık verilmesi biçimindedir. Bu geli mede, özellikle ısıtmada kullanılan ba lıca enerji kaynakları olan petrol ve do algaz fiyatlarının, jeotermale göre çok daha yüksek olması rol oynamaktadır. Akuakültür Japonya, Çin ve ABD de karides yeti tiricili inde hızla artmaktadır. 400ton tatlı su dev Malezya karidesi yılda 17-27$ a Wairakei jeotermal alanında üretilmektedir. Burada en önemli faktör su kalitesi ve hastalıklardır. E er jeotermal akı kan do rudan kullanılırsa içeri indeki a ır metaller, florid, klorid, arsenik ve bor hesaba katılmalıdır. Jeotermal enerjinin entegre olarak kullanılması birçok faydayıda beraberinde getirmektedir. Cascading employs Elektrik üretimi tesisinin atık ısısından akuakültür uygulaması buna güzel bir örnektir ( ekil 10). ekil 10. Cascading employs Elektrik üretimi tesisinin atık ısısından akuakültür uygulaması Sadece güne in ısıttı ı suya göre akuakültürde Jeotermal enerji kullanımı kısa sürede daha fazla balık üretilmesini sa lamaktadır. Su sıcaklı ı optimum de erin altına dü tü ünde balı ın temel vücut metabolizması etkilendi inden beslenememektedir (Johnson, 1981). Jeotermal enerjinin sabit sıcaklı ı do al ve yumu ak bir iklim sa lar. Dı hava sıcaklı ı genellikle kara hayvanlarından daha fazla su hayvanlarını etkiler, bu yüzden Jeotermal enerjinin akuakültürde kullanım potansiyeli tavuk, küçükba hayvan çiftliklerden daha fazladır (Barbier and Fanelli, 1977) Dünya jeotermal kongresinde 16 ülke jeotermal akuakültür tesisininin bulundu unu bildirmi tir(lund and Freeston, 2001). Bu konuda önde gelen ülkeler Çin, ABD, srail, zlanda, Japonya ve Gürcistandır. Fakat ne yazık ki havuz boyutları, üretilen ırklar veya üretilen balık kiloları hakkında ülke raporlarında bilgi verilmemi tir. Bu yüzden bu çalı ma ABD deki verilere daha çok kullanılmı tır(tablo 2) TJ/yıl/ton jeotermal akı kanın balık için(levrek ve tilapia) havuzda kullanılması ve TJ/yıl/ton balık gerekti i hesaplanmı tır. Bu yakla ık hesaplamalar kullanılarak akuakültürde 11,733 TJ/yıllık enerji kullanıldı ı bununla da 17,100 den 47,800 ton arası yıllık balık üretimi gerçekle tirildi i belirtilebilir. 600 MWt kurulu kapasitenin uluslar arası kapasite faktörü 0,62 dir. Sazan ve yılan balı ı yeti tiricili i Japonya'da çok ba arılı bir i alanıdır. Yılan balı ı 25cm çapında ve 0,9 uzunlu unda kil borularda yeti tirilir ve çok karlıdır. Borulardaki su 230C de jeotermal akı kan ile nehir suyu karı tırılarak hazırlanır. Yeti kin yılan balı ının a ırlı ı gramdır yıllık toplam üretim 3,800 kg dır. Timsahlarda jeotermal suda yeti tirilebilir fakat bu sürüngenler turizm için beslenir. Tropik bitkili seralarla timsah çiftliklerinin entegre uygulaması yerel turizm hareketlerine büyük katkı sa lamaktadır (JGEA, 1974). ABD de timsah yeti tiricili i Idaho ve Colorado da akuakültür faaliyetleriyle birle tirilmektedir(clutter,2001b). zlanda da yeni geli en bir endüstri olarak akuakültürde 10 balık çiftli inde jeotermal akı kan ile yılda som balı ı ve alabalık yeti tirilmektedir(hansen, 1981; Georgsson & Fridleifsson, 1996). ABD de Arizona, Idaho, Nevada, Oregon ve California da jeotermal akı kan kullanan akuakültür projeleri vardır. Buhl yakınlarında, Fish Breeders of Idaho Inc., kanalda 30 yıldır yüksek yo unluklu balık yeti tiricili i yapmaktadır. Jeotermal akı kan 380 L/s at 320C deki Artezyen kuyudan sa lanmaktadır. Kaynaktan alınan so uk sular jeotermal akı kanın sıcaklı ını optimum üretim için 27 ila 290C ye dü ürmektedir. 445

9 Tablo 2 ABD deki jeotermal akuakültür tesisleri ve enerji verileri (Boyd and Lund,2003) 1 m3 suda kg balık yo unlu u normaldir. Yapılan ara tırmalara göre maksimum ticari üretim her m3 için saniyedeki su miktarı yakla ık 1.6 ila 2.4 x 105kg dır. Yıllık hasat genellikle 3-4 kere yapılır. Oksijen ve amonyak üretimi sınırlayan temel faktördür (Ray,1979). Yıllık tilapia ve yayın balı ı üretimi 227 ve 45 ton olabilir. Alabalık ve mersin balı ı so uk suda ya ayabilir. Balık üretim sırasında yıllık 90 tonun üzerinde atık ortaya çıkmaktadır. Atık problemini çözmek için, Timsahlar 1994 de balık atıkları ile beslendi (Clutter, 2001b) den beri bu i lem devam etmektedir, bu ekilde beslenen 3500 timsahın ortalama boyu 2 metredir. Dev tatlı su karidesleri Oregon Teknoloji Enstitüsü (OIT) nde 1975 den 1988 e kadar üretildi. Kültür alabalı ı ve sivrisinek balı ı(gambuzia affinis) üzerine yapılan ara tırmalarda kabuklu tropikal deniz canlıları 70C deki suda optimum geli me gösterebilmektedirler. ki küçük 0,2ha açık hava havuzu(1.2 m derinlikli) deneylerde kullanıldı ( ekil 11). tatlı su karideslerinin kuluçka zamanında yumurtaları suni tuzlu suda larva döneminde bekletildi. Büyüme hızı 900cm2 lik yüzey alanlı maksimum yo unluklu hayvan havuzunda her ay 2cm oldu(tropik iklimde bu hızın iki katına ula ılmaktadır). Jeotermal enerjili balık havuzun tesisatında sıcaklı ı optimumda tutmak için(27 den 300C) delikli difuzer borular, kontrol vanaları ve termostatlar vardı (Johnson, 1978 and 1981; Smith, 1981). Fort Bidwell (northeastern California)da Do al Amerikan toplulu u Çok ba arılı yayın balı ı üretimi gerçekle tirdi. Jeotermal akı kan sıcaklı ı 400C den so uk suyla karı tırılarak 27 0C dü ürüldü, sonra 7.6 m uzunlu unda x 2.4 m geni li inde x 1.2 m derinli inde havuza pompalandı. 2 adet paralel hatta 57 ila 63 L/s jeotermal su geçirildi. 0,3m den su dü ürülerek havalandırıldı. 28 gramlık 3,000 balık her hatta üretildi, 2,000 balık 0.9 kg a 5 ayda ula tı. Hat ve kuyuların yapım maliyeti 100,000 US$ dır. Balıkların kg ı 6.60 US$ dan 8.80 US$ a kadar satıldı. Üretim maliyeti ise yakla ık US$1.32/kg (Lund, 2005). ekil 11. OIT Jeotermal akuakültür ara tırma projesi (Smith, 1981). 446

10 Oregon, Klamath Falls da ayrıca tropik balık da yeti tirildi (Lund,1994; Clutter, 2001a). Seradan çıkan 370C jeotermal akı kan dar tropik balık havuzuna toprak hattan verildi. Havuzlar 30 m uzunlu unda, 4m geni li inde ve 1.0 ila 1.4 m de i ik derinliklerdedir. 230C sabit sıcaklı ı sa lamak için 7.0TJ yıllık jeotermal ısı kullanılmaktadır. 85 çe it akvaryum balı ı ABD nin batı kıyısında satılmak üzere petshoplara gönderilmektedir. 7.5 ila 10 cm uzunlu unda yakla ık 250,000 balık hava yolu veya TIR larla satı yerlerine ula tırılmaktadır. Jeotermal ısı gerçek bir avantajdır, kı aylarında balıkların yüksek ısıya ihtiyacı vardır, Jeotermal enerji kullanılarak bu tesiste yıllık US$100,000 tasarruf sa lanmaktadır. OIT deneyimlerine dayanarak, karides, gambusia, alabalık havuzları için en iyi yüzey alanı 0.1 ha dır. 60m den 15m e kadarlık mesafe hasat için yeterlidir. Ticari amaçlı tesislerde en küçük ölçü 3ila 4 ha veya havuz olmalıdır. Maksimum yüzey alanı Tek bir havuz için 0.2 ha dır. Tropik balıklar için en küçük boy 5den 30 a kadardır. ekil 2 de OIT jeotermal havuz dizaynı görülmektedir. Son zamanlarda 6-10m çapında metal veya fiberglas sirkülasyonlu tankları kullanılmaktadır. California, Imperial Valley de tilapia üretimi için kurulan jeotermal tesisi buna örnek verilebilir (Rafferty, 1999). Tür için optimum ölçü ve boyuttadır. Burada en önemli husus suyun kalitesi ve hastalıklardır. E er jeotermal akı kan do rudan kullanılırsa florid, klorid gibi a ır metaller balık ve karidesin ya ayabilmesi için iyice de erlendirilmelidir. Küçük bir test programı ilk a amadır. Havuzun havalandırılması kimyasal problemi çözecektir. E er gerekirse, bir ısı e anjörü kullanılarak jeotermal akı kanının ısısı temiz suya aktarılabilir. Akuakültürde iyi sonuç verecek ürün listesi Tablo 2 de listelenmi tir. Tablo 2. Akuakültürde iyi sonuç verecek ürünler Türler Yeti me Peryodu Su Sıcaklı ı(0c) (AY) Tropik balıklar Yayın Balı ı Alabalık Karides Tilapia Tropik balıkları(cichlid) büyütmek genellikle daha kolaydır ve dü ük yatırım, yüksek gelir sa lar. Küçük havuzlar kullanılır. Tatlı su karidesi genellikle yüksek pazarlama getirisi vardır, market boyutları 35-44kg dır. Kanal yayın balı ında özellikle filetosu çok popülerdir. Üretim oranı su kalitesi ve akı hızına ba lıdır. Tilapia ABD de jeotermal enerji ile en hızlı büyüyen balık türüdür. Havuzdaki jeotermal akı kanın 38 ila 660C olması gerekir, debinin 0.2 ha lık hava artlarına ba ımlı açık havuz için 10 ila 25 L/s olması gerekir. Havuzun uzun tarafının rüzgar almaması sa lanmalıdır çünkü rüzgar dalgalanmaya buda ısı kaybına sebep olmaktadır. Havuzlar normalde toprak kazılarak yapılır ve sızıntıyı önlemek için plastik ve seramikle kaplanır. Havuzun üzeri kaplanınca ısı kaybı azalınca gerekli jeotermal akı kan ihtiyacıda dü ecektir. Yatırım maliyeti, jeotermal kuyular ve borularla birlikte her ey dahil hektar ba ına US$75,000 ile US$125,000 dır de New Zealand, North Island da en büyük tatlı su karides çiftli i kuruldu, Wairakei elektrik santralinin atık akı kanının ısısından yararlanılarak büyük avantaj sa landı. Çiftlikte boyutları 0.2 ila 0.35 ha ve derinli i 1.0 ila 1.2 m olan 19 havuz bulunmaktadır. Havuzun sıcaklı ı ba ından sonuna kadar 10C farkla 240C de tutulmaktadır. Çiftli in üretim kapasitesi yılda 30 ton karidese ula maktadır. Yeti kin karidesler yakla ık 9 ayda bir toplanmakta, ortalama 30 ila 40kg lık paketleri US$37/kg an satılmakta ve fiyat US$60/kg a kadar çıkmaktadır. Yakla ık 25,000 turistin %90 ı her yıl bu karideslerin tadına bakmaktadır. Wairakei binary elektrik santralinin öbür tarafına 40 ha lık atık so utma suyunu kullanan bir tesis planlanmaktadır. O zaman bu çiftlik yılda 400 ton, US$6.7 milyon gelirle dünyanın 3. büyük karides üreticisi olacaktır(lund and Klein, 1995). Slovakyada Turkianske Teplice yakınlarında 1992 de jeotermal akı kan kullanan bir yılan balı ı tesisi kuruldu (Lund, 1998). Kuyudan 420C de çıkan akı kan so uk suyla karı tırılarak 250C2de 4m çapında 6 sirkülasyon tankında tutulmaktadır.her tankta 5,000 ila 30,000 yılan balı ı a ırlı ı 500 den1,500 kg oluncaya kadar tutulmaktadır. Yılan balı ı çiftli e 0.3 gram olarak gelmektedir ayda 150 grama ula maktadır. Genel ihraç için ilkbahar ve sonbaharda hasat edilmektedir(lund, 2005). TÜRK YE DE AKUAKÜLTÜRDE JEOTERMAL ENERJ KULLANIMI Türkiye de son yıllarda jeotermal kaynakların etkin bir biçimde de erlendirilmesi konusu gündemdedir. Dolayısıyla bu enerji kaynaklarının en fazla yarar sa lanacak alanlara tahsisi ön plandadır. Türkiye dünya ülkeleri arasında eri ti i bu üstün konuma, sadece jeotermal potansiyelinin çok azını kullanarak ula mı tır. Gerçekte kaynakların %96 dan fazlası henüz hiç kullanılmamı tır. Türkiye nin 2010 yılı jeotermal elektrik üretim hedefi 500 MWe (4 milyar kwh/yıl)dır. Oysa bu yöndeki potansiyel 2000 MWe (16 milyar kwh/yıl) dır. Türkiye de halen yapılan elektrik üretimi, jeotermal merkezi ısıtma, termal turizm uygulamaları sayesinde Türk Milli Ekonomisine jeotermalin katkısı 1.4 Milyar ABD Doları olarak hesap edilmi tir. Yakla ık 40 bin ki i sektörde istihdam edilmektedir yılı sonu itibariyle mevcut de erlendirmenin kalorifer yakıt e de eri yılda 870 trilyon TL dir. Ayrıca 120bin ton/yıl CO2 üretimi yapılmaktadır. Oysa Türkiye nin de erlendirebilece i gerçek potansiyeli, MWt dir ve 5 milyon konut ısıtılması, 150 bin dönüm sera ısıtması, termal turizm sektöründe 1 milyonun üzerinde yatak kapasitesine e de erdir. Toplam potansiyelimiz 9.3milyar dolar/yıl fuel-oil e de erine(30 milyon ton/yıl) ve 30 milyar ton/yıl do algaz e de erine kar ılıktır. Jeotermal enerjinin en önemli özelliklerinden biride entegre kullanıma uygun olmasıdır. Konut ısıtması, sera ısıtması ve termal turizm gibi do rudan ısı uygulamalarında kullanılan atık dü ük sıcaklıklı jeotermal akı kan akuakültür faaliyetlerinde 447

11 kullanılabilir( ekil 12).Toplam potansiyelin entegre olarak tamamının de erlendirilmesi durumunda sa lanacak hedef yıllık net yurtiçi katma de erin 20 milyar doların civarında olaca ı dü ünülmektedir. ekil 12. Jeotermal enerjinin entegre kullanımı(tjd,2005) 1996 yılında yapılan D E verilerine göre ülkemizde avlanan toplam içsu ürünleri miktarı 55 bin ton kadardır. Bu üretimde yüzde 46 oranı ile Do u Anadolu ve yüzde 19 oranı ile ç Anadolu Bölgelerimiz önde gelmektedir. Dünyada 1996 yılı itibariyle avlanan toplam su ürünleri üretimi 26,4 milyon tondur. Bunun yüzde 3,5'lik bölümünü deniz türlerinin yeti tiricili i (10,8 milyon ton) ile yüzde 12,6'lık oranla tatlı su ürünlerinin yeti tiricili i (15,6 milyon ton) olu turmaktadır. Yurdumuzda 1970 li yıllara gökku a ı alabalı ı ile ba layan kültür balıkçılı ı son yıllarda denizlerde yapılan çipura ve levrek yeti tiricili i ile çok geni boyutlar kazanmı tır. Zengin iç su ve deniz kaynaklarına sahip olmasının yanısıra, sektördeki geli meleri yakından takip eden ülkemizde, akuakültür ve i leme alanlarında önemli atılımlar yapılmaktadır. Her geçen yıl dünya su ürünleri ticaretinde daha da büyük bir paya sahip olunmaktadır yılında sadece 1 adet su ürünleri yeti tiricilik tesisi bulunurken, bugün Tarım ve Köy leri Bakanlı ı'nın deste iyle 1444 adet deniz ve içsu yeti tiricilik projesi onaylanmı bulunmaktadır. Halen ülkemizde mevcut balık üretim tesislerinin yüzde 71,6 (719 ton) alabalık ve somon, yüzde 16,2 (162 ton) çipura-levrek, yüzde 10,4 (104 ton) sazan, yüzde 1,1 (11 ton) midye ve yüzde 0,7 (7 ton) karides üretimi için ruhsatlı tesislerdir. Denizlerimiz ve içsu kaynaklarımızdaki kafes balıkçılı ının ço u Karadeniz, Antalya-Manavgat, Samsun-Altınkaya, Tokat-Almus ve Urfa- Atatürk Barajı su kaynaklarımızda yapılmaktadır (Timur, 2005). Ülkemizde bulanan jeotermal alanların yakınında yeterli yerüstü ve yeraltı su kayna ıda mevcutsa bu bölgelerde akuakültür faaliyetleri yapılabilir ( ekil 13). Bu bakımdan Ege bölgesinde bulunan birçok bölge akuakültüre uygundur. Ayrıca dü ük sıcaklıklı jeotermal kaynakların bulundu u iç ve do u Anadolu bölgesinde de bu faaliyetler yürütülebilir. Akuakültürün Jeotermal merkezi ısıtma sistemine entegre edilmesi ilk yatırım ve i letme maliyetlerinin azalmasına katkı sa layacaktır. Bu gibi akuakültür faaliyetleri yapılacak olan yöreye ekonomik canlılık getirece i bir gerçektir. Ülkemizde bir çok giri imci a kafes sistemlerinde ekonomik öneme sahip deniz balıkları türlerinin yeti tiricili ini yapmaktadır. Kafes sistemlerinde üretilen balık miktarı, yeti tiricilik çalı ması yapılan koy veya körfezin su de i im oranına ve su kalitesine ba lı olarak sınırlı kalmaktadır. Yetersiz su de i iminin oldu u yeti tiricilik alanlarının su kalitesi bozulmakta ve kıyısal ötrafikasyonun meydana gelmesine neden olabilmektedir. Bu bakımdan bazı turizm yatırımcıları kıyılarda akuakültür faaliyetlerinin yapılmasına kar ı çıkmaktadırlar. Bu gibi sorunların a ılması için iç bölgelerde Jeotermal enerjili akuakültür faaliyetlerinin yapılması daha uygun olacaktır. 448

12 ekil 13. Türkiye deki Jeotermal alanlar( im ek,2000) SONUÇ VE ÖNER LER Dünya ve ülkemizdeki su ürünleri üretimi teknolojideki hızlı geli ime paralel olarak süratli bir artı göstermektedir. 21. yüzyılın en umut verici do al kaynaklarından birisi olan bu yöntem de milyarlarla ifade edilebilen bir endüstri yatırımını gerektirmektedir. leri teknolojilerin kullanmasıyla bugünkü rakamları 2 veya 3 kat artırmak mümkündür. Ancak bunun sonsuza kadar devamı için, su kaynaklarımızın öncelikle ciddi bir ekilde korunması büyük önem arz etmektedir. Daha az su kullanımı isteyen kapalı ve yarı kapalı jeotermal akuakültür sistemleri kullanılabilir. Ayrıca havuzların üstü kapatılarak ısı kaybı daha da azaltılabilir. Akuakültür faaliyetlerine öncelikle Jeotermal merkezi ısıtma sistemlerine entegre edilmesi ilk yatırım ve i letme maliyetlerinin azalmasına ve i letmenin daha kısa sürede kâra geçmesine katkı sa layacaktır. Termal turizm merkezlerinin yakınında cazibe alanı olarak tropik bahçeler kurulabilir. Buralarda egzotik bitkiler, timsah gibi hayvanlar yeti tirilebilir. Böylece termal turizme rekrasyon alanı sa lanabilir. Türkiye nin jeotermal merkezi ısıtma teknolojisinde yakaladı ı ba arı akuakültür gibi do rudan jeotermal enerji uygulamaları ile geli tirilmelidir. KAYNAKLAR Akbulut, S., Ve Keten, A., 2001, Düzce Yöresindeki Alabalık Yeti tiricili i Üzerine Bir Çalı ma, Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri: A, Sayı: 2, Yıl: 2001, ISSN: , Isparta Barbier, E. and M. Fanelli, Non-Electrical Uses of Geothermal Energy. Chiasson, A.,2004,Aquaculture and Geothermal Heat Pump Systems, by Andrew Chiasson, Clutter, T., 2001a. Out of Africa, Geothermal Bulletin, Vol. 30, No. 2, Davis, 6, Davis, CA, Geothermal Resources Council, pp Clutter, T., 2001b. Gators in the Sage, Geothermal Bulletin, Vol. 30, No. Fish Farming at Silfurstjarnan Ltd., NE-Iceland. Geo-Heat Fridleisson, 2000, The status of world geothermal power production, WGC 2000, Japan Georgsson, L. S. and O. Fridleifsson, High Technology in Geothermal GÖKPINAR.,2005,Microalgae in Aquaculture Hansen, A., Growing Under Glass. Iceland Rev., Vol 19, No. 4. J.G.E.A., Geothermal Energy Utilization in Japan. Tokyo, Japan, Japan Geothermal Energy Ass0Ciation. Johnson, W. C., The Use of Geothermal Energy for Aquaculture. Pr0C. 1st Sino/U.S. Geothermal Resources Conf., Tianjin, P.R. China. Lund, J. W. and D. H. Freeston, Worldwide Direct Uses of Geothermal Energy 2000, Geothermics, Vol. 30, pp Lund, J. W. and R. Klein, Prawn Park - Taupo, New Zealand. Geo-Heat Center Quarterly Bulletin, Vol. 16, No. 4, pp Lund, J. W., Agriculture & Aquaculture Cascading the Geothermal Way. Geo-Heat Center Quarterly Bulletin, Vol. 16, No. 1, pp Lund, J., W., 2005 INTRODUCTION TO GEOTHERMAL AQUACULTURE, World Geothermal Congress 2005 Antalya (Turkey), PRE AND POST CONGRESS COURSES 449

13 Lund,J.,W., Derek H. and Freeston,2000, WORLD-WIDE DIRECT USES OF GEOTHERMAL ENERGY 2000,World Geothermal Congress 2000 Kyushu - Tohoku, Japan, May 28 - June 10, 2000 Progr. Energy Combustion Sci., 3, pp Rafferty, K., Aquaculture in the Imperial Valley - A Geothermal Success Story, Geo-Heat Center Quarterly Bulletin, Vol. 20, No. 1, Ray, L., Channel Catfish (Ictalurus punctatus) Production in Geothermal Water. Geothermal Resources Council Special Report 5, pp Smith, K. C., A Layman s Guide to Geothermal Aquaculture. Klamath Falls, OR, Geo-Heat Center. amilgil, E., 1992, Jeotermal enerji, Y.T.Ü. yayınları, sayı:262, stanbul. im ek,., 1995, Sıcak ve Mineralli Sular, HÜ MMF Jeoloji Müh.Böl. Ders Notu, Ankara, im ek,., Merto lu, O., Koçak, A., Bakır, N., Akku,., Dokuz,., Durak, S., Dilemre, A., ahin, H., Akıllı, H., Suludere, Y., Karakaya, C. Ve Tan, E., 2001, DPT sekizinci be yıllık kalkınma planı ( ) jeotermal enerji raporu, DPT yayın no 2609-O.K620 ISBN , Ankara. im ek,.,2000, 1999 Do u marmara depremlerinde bölgedeki termal kaynaklarda görülen de i imlerin de erlendirilmesi, Türkiye Jeotermal Derne i Bülteni, Sayı 2, Ankara. Timur, M., 2005,Su ile gelen bereket, stanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yeti tiricilik Bölümü, TJD;2005, Jeotermalin Türkiye için Önemi ve 2005 için Yeni Stratejiler, Türkiye Jeotermal Derne i, Ocak,2005 Tonya L. Boyd and John W. Lund, 2003,Geothermal heating of greenhouses and aquaculture facilties, International Geothermal Conference, Reykjavík, Sept. Weaver, D., E., 2002, High Water Quality Systems, Scientific Hatcheries Huntington Beach, Ca, Wheat, E.,Dryer, D., Nguyen T,,2005, Perspectives on Sustainable Aquaculture, IGERT Coupled Human, Natural and Material Systems Yıldırım,1999, Uygulamalı jeokimya, 2000 li yıllarda jeotermal enerji yaz okulu JENARUM, DEÜ, zmir 450

JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR?

JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR? JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR? Jeotermal enerji kısaca yer ısısı olup, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su ve buhardır. Jeotermal enerji ise jeotermal

Detaylı

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Ali R za VEREL EMO Denizli ube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ti. / Denizli Ege Bölgesi Enerji Forumu 1. Giri ekil 1. Jeotermal saha Bilindi

Detaylı

JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE

JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE JEOTERMAL ENERJİ NEDİR? Jeotermal yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su, buhar ve gazlardır. Jeotermal

Detaylı

TÜRK YE DEK JEOTERMAL ALANLAR VE BU

TÜRK YE DEK JEOTERMAL ALANLAR VE BU TÜRK YE DEK JEOTERMAL ALANLAR VE BU ALANLARDAK FARKLI GÜNCEL UYGULAMALARA BAKI Füsun Servin Tut Haklıdır Dokuz Eylül Üniversitesi Jeoloji Mühendisli i Bölümü, Buca- zmir fusuntut@gmail.com ÖZET Günümüzde

Detaylı

SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU PLANLAMA ALANININ KONUMU: Planlama Alanı Türkiye'nin Batısında Ege Bölgesinde Aydın ili,sultanhisar ilçesi

Detaylı

Jeotermal Isıtma Sistemleri Yük Hesabı Yöntemleri

Jeotermal Isıtma Sistemleri Yük Hesabı Yöntemleri 93 TESKON / KLİ-018 MMO» bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalanndan sorumlu değildir. Jeotermal Isıtma Sistemleri Yük Hesabı Yöntemleri ORHAN MERTOĞLU MURAT

Detaylı

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS SİVAS İLİNİN JEOTERMAL SULARI Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS JEOTERMAL ENERJİ Jeotermal Enerji, yerkabuğunun çeşitli

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Jeotermal Enerji ÖZET

Jeotermal Enerji ÖZET Jeotermal Enerji ÖZET Artan enerji ihtiyacı, fosil enerji kaynaklarının gün geçtikçe azalması ve bunların kullanımından kaynaklanan çevre sorunları nedeniyle jeotermal kaynakların aranması ve geliştirilmesine

Detaylı

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir.

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir. G R Havanın gerek insan sa lı ına, gerekse do aya zarar verici duruma gelmesi, kirletici denen unsurların fazlala masıyla olur. Kirleticiler, belirli bir kaynaktan atmosfere bırakılan birinci derecede

Detaylı

Türkiye de Jeotermal Enerji ve Potansiyeli

Türkiye de Jeotermal Enerji ve Potansiyeli Temiz Enerji Günleri İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü 6-7 Mart 2013 Türkiye de Jeotermal Enerji ve Potansiyeli Abdurrahman SATMAN İTÜ Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği Bölümü İTÜ Enerji Enstitüsü Konvansiyonel

Detaylı

KENTİMİZDE JEOTERMAL ENERJİNİN ANLAMI VE DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Servet YILMAZER servetyilmazer@ttmail.com

KENTİMİZDE JEOTERMAL ENERJİNİN ANLAMI VE DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Servet YILMAZER servetyilmazer@ttmail.com 155 KENTİMİZDE JEOTERMAL ENERJİNİN ANLAMI VE DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Servet YILMAZER servetyilmazer@ttmail.com 1. GİRİŞ Su, hava ve toprak gibi enerji de hayatın vazgeçilmezlerindendir. Enerji kaynakları

Detaylı

JEOTERMAL ENERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ

JEOTERMAL ENERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Özet JEOTERMAL ENERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Fatih KAYMAKÇIOĞLU, Tamer ÇİRKİN Elektrik Mühendisi, Hidrojeoloji Mühendisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) Eskişehir Yolu

Detaylı

GİRİŞ: ÖZET: JEOTERMAL ENERJİ NEDİR?

GİRİŞ: ÖZET: JEOTERMAL ENERJİ NEDİR? GİRİŞ: İstanbul da düzenlenen 9. Enerji Kongresi katılımcıları, Türkiye nin yabancı enerji kaynaklarına olan bağımlılığını azaltıp, kendi kaynaklarını daha iyi kullanmaya çalışması gerektiğini söylediler.

Detaylı

ISI TRANSFER ÜRÜNLERİ Plakalı Eşanjör Lehimli Eşanjör Borulu ve Tübüler Eşanjör Daire Giriş İstasyonları. BASINÇLI KAPLAR Boyler

ISI TRANSFER ÜRÜNLERİ Plakalı Eşanjör Lehimli Eşanjör Borulu ve Tübüler Eşanjör Daire Giriş İstasyonları. BASINÇLI KAPLAR Boyler Isı İstasyonları Konularımız ISI TRANSFER ÜRÜNLERİ Plakalı Eşanjör Lehimli Eşanjör Borulu ve Tübüler Eşanjör Daire Giriş İstasyonları BASINÇLI KAPLAR Boyler Genleşme Paslanmaz Proses Denge Kapları Tortu

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE JEOTERMAL KAYNAKLARMIZ

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE JEOTERMAL KAYNAKLARMIZ Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE JEOTERMAL KAYNAKLARMIZ Hayrullah Dağıstan MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesi 06520/ANKARA hayrullah@mta.gov.tr

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Sakla Enerjiyi Gelir Zamanı Termal Enerji Depolama Fırsatları

Sakla Enerjiyi Gelir Zamanı Termal Enerji Depolama Fırsatları Sakla Enerjiyi Gelir Zamanı Termal Enerji Depolama Fırsatları Halime Ö. Paksoy Çukurova Üniversitesi Mersin Kent Konseyi Toplantısı 11 Aralık 2015 Annemin Hayali 240 Yazın sıcağını saklasak da kışın kullansak

Detaylı

Türkiye de Jeotermal Enerjinin Bugünü ve Geleceği Paneli

Türkiye de Jeotermal Enerjinin Bugünü ve Geleceği Paneli Türkiye de Jeotermal Enerjinin Bugünü ve Geleceği Paneli Panelistler: Abdurrahman Satman (İstanbul Teknik Üniversitesi) Gürşat Kale (İncirliova Belediye Başkanı) Ali Kındap (Zorlu Enerji) Mehmet Şişman

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN ÖZEL EGE L SES BAZI ISKARTA BALIKLARIN (Isparoz, Hani) ETLER NDEN ALTERNAT F GÜBRE YAPIMI VE UYGULANAB L RL HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN

Detaylı

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır.

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Milli Gelirin yaklaşık %5 i turizm sektöründen elde edilmektedir. (%1i termal turizimden) Turizm sektöründe son yıllarda yaşanan hızlı

Detaylı

Park Elektrik Üretim Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Sayfa No: 1

Park Elektrik Üretim Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Sayfa No: 1 Sayfa No: 1 1. Raporun Dönemi 1.7.2010 30.9.2010 2. Şirketin Faaliyet Konusu Her türlü maden, maden cevheri ve bunların türevlerini aramak ve çıkarmak, işlemek, gerek kendi ürettiği ve gerekse temin ettiği

Detaylı

EGE SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ EGE İHRACATÇI BİRLİKLERİ

EGE SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ EGE İHRACATÇI BİRLİKLERİ EGE SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANSAL MAMULLER İHRACATÇILARI BİRLB RLİĞİ EGE İHRACATÇI I BİRLB RLİKLERİ Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, i, Ege İhracatçı Birlikleri bünyesinde yer alan

Detaylı

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Prof. Dr. H. Yıldız DAŞGAN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü dasgan@cu.edu.tr Elektrik enerjisi elde etmek

Detaylı

Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SU ÜRÜNLERİ SEKTÖR RAPORU

Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SU ÜRÜNLERİ SEKTÖR RAPORU Mutlu Yaşam Bölgesi Batı Akdeniz SU ÜRÜNLERİ SEKTÖR RAPORU Aralık, 2012 ÖNSÖZ Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA) Antalya, Isparta ve Burdur illerinin ekonomik kalkınmasını sağlamak amacıyla kurulmuş bir

Detaylı

KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ

KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ Konya İl Koordinasyon Kurulu 26-27 Kasım 2011 KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ Yrd.Doç.Dr.Güler GÖÇMEZ. Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. gulergocmez@selcuk.edu.tr 1.GĐRĐŞ Jeotermal

Detaylı

Ülkemizin Jeotermal Enerji Kapasitesi ve Yapılabilecekler. Ayşegül ÇETİN Jeoloji Yüksek Mühendisi

Ülkemizin Jeotermal Enerji Kapasitesi ve Yapılabilecekler. Ayşegül ÇETİN Jeoloji Yüksek Mühendisi Ülkemizin Jeotermal Enerji Kapasitesi ve Yapılabilecekler Ayşegül ÇETİN Jeoloji Yüksek Mühendisi 9 Haziran 2014 i İÇİNDEKİLER DİZİNİ 1. JEOTERMAL ENERJİ NEDİR... 3 1.1. Jeotermal Enerjinin Sınıflandırılması...

Detaylı

Elektrikli Devrilir Kay.Kaz.

Elektrikli Devrilir Kay.Kaz. Electrolux THERMALINE otel, i yeri yemekhaneleri, hastane, merkezi mutfaklar ve havaalanı mutfakları gibi kurumsal mutfakların a ır i gereksinimleri için tasarlanmı tır. Ekipman serisi geni seçenekler

Detaylı

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ Karbonsan ın fabrikası, Orhangazi Bursa da bulunmaktadır. Karbonsan ın ürün çeşitlerini genel çerçevesiyle

Detaylı

GÜNEŞTEN GELEN ENERJİ

GÜNEŞTEN GELEN ENERJİ GÜNEŞTEN GELEN ENERJİ GES Lisans Başvuru Adımları: 1. Yönetmelikte gösterilen harita konumlarında yine yönetmelikte belirtilen niteliklerde alan tespit edilecek. 2. Alanda ölçüm yapılabilmesi için gerekliyse

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA.

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA. 111 Dergisi 3 TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ Celal KAMACI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksekokulu celal@comu.edu.tr Dr. Zeki

Detaylı

GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ

GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ ŞİRKET PROFİLİ GÜRİŞ İNŞAAT VE MÜHENDİSLİK A.Ş. 1958 yılında kurulmuş ve kurulduğu tarihten bu yana yurtiçi ve yurtdışında birçok alanda hizmet vermektedir.

Detaylı

Çimento Üretim Prosesinde Mikroalglerin CO2 Tutucu Olarak Kullanımı

Çimento Üretim Prosesinde Mikroalglerin CO2 Tutucu Olarak Kullanımı Çimento Üretim Prosesinde Mikroalglerin CO2 Tutucu Olarak Kullanımı 1 Projenin Amacı Karbon dioksit (CO 2 ), küresel iklim değişimine sebep olan en önemli sera gazıdır. Projedeki temel amaç, AKÇANSA Çanakkale

Detaylı

Jeotermal Enerji ve Türkiye

Jeotermal Enerji ve Türkiye Jeotermal Enerji ve Türkiye Jeotermal Enerji Yatırımları Açısından Değerlendirme Adnan ŞAHİN asahin@mb.com.tr Elk. Y. Müh. Enerji Grup Başkanı Mayıs-2013 SUNUM İÇERİĞİ Jeotermal enerji hakkında genel bilgi,

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI

GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI HEDEF -1 1.1 DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE GÜÇ BİRLİĞİ VE SİNERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Çelik üreticisi firmalarca, bulundukları bölgelerde, yurt dışından hurda

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 DERS İLE İLGİ GENEL HUSUSLAR Ders 1 Vize ve 1 final sınavı yapılarak değerlendirilecektir. Vize sınavının %40 ı ve final

Detaylı

Kapalı Genleşme Tankları Kullanım Kılavuzu

Kapalı Genleşme Tankları Kullanım Kılavuzu Kapalı Genleşme Tankları Kullanım Kılavuzu Faaliyet Konularımız Isı Transfer Bölümü Plakalı Isı Eşanjörleri Lehimli Isı Eşanjörleri Daire Giriş İstasyonları Borulu ve Tübüler Eşanjörler Basınçlı Kaplar

Detaylı

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar Ege Bölgesi Enerji Forumu Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Eylem YILMAZ ULU, Harun Kemal Öztürk, Ahmet Y lanc, Engin Çetin, Mahmut Hekim, Görkem anl, Sinan

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

JEOTERMAL SU KAYNAKLARININ KORUNMASI:AFYON ÖRNEĞĠ

JEOTERMAL SU KAYNAKLARININ KORUNMASI:AFYON ÖRNEĞĠ JEOTERMAL SU KAYNAKLARININ KORUNMASI:AFYON ÖRNEĞĠ Dr. Yusuf ULUTÜRK Afyon Jeotermal Tesisleri Elektrik Üretim AŞ. Genel Müdür e-posta: yusufuluturk@afjet.com.tr Jeotermal Enerji Nedir?. (Suyun Sıcak Hali)

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI Türk Tesisat Mühendisleri Derne i / Turkish Society of HVAC & Sanitary Engineers 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu / 8. International HVAC +R Technology Symposium 12-14 Mayıs 2008,

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

TÜRKİYE NİN JEOTERMAL KAYNAKLARI, PROJEKSİYONLAR, SORUNLAR VE ÖNERİLER RAPORU

TÜRKİYE NİN JEOTERMAL KAYNAKLARI, PROJEKSİYONLAR, SORUNLAR VE ÖNERİLER RAPORU TÜRKİYE NİN JEOTERMAL KAYNAKLARI, PROJEKSİYONLAR, SORUNLAR VE ÖNERİLER RAPORU İbrahim AKKUŞ Hüseyin ALAN ISBN: 978-605-01-0852-1 Yayın No: 123 TÜRKİYE NİN JEOTERMAL KAYNAKLARI, PROJEKSİYONLAR, SORUNLAR

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ. Prof. Dr. İlhami Horuz Gazi Üniversitesi TEMİZ ENERJİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (TEMENAR)

GÜNEŞ ENERJİSİ. Prof. Dr. İlhami Horuz Gazi Üniversitesi TEMİZ ENERJİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (TEMENAR) GÜNEŞ ENERJİSİ Prof. Dr. İlhami Horuz Gazi Üniversitesi TEMİZ ENERJİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (TEMENAR) Güneş, hidrojen ve helyum gazlarından oluşan orta büyüklükte bir yıldızdır. Sıcaklığı merkeze

Detaylı

TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR

TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR Magmatik (Püskürük) Kayaçlar Ýç püskürük Yer kabuðunu oluþturan kayaçlarýn tümünün kökeni magmatikdir. Magma kökenli kayaçlar dýþ kuvvetlerinin etkisiyle parçalara ayrýlýp, yeryüzünün çukur yerlerinde

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

Mersin linin Güne Enerjisi Potansiyeli ve Mevcut Durumu

Mersin linin Güne Enerjisi Potansiyeli ve Mevcut Durumu ÖZET Mersin linin Güne Enerjisi Potansiyeli ve Mevcut Durumu Berat Barı BULDUM 1 Mustafa Kemal KÜLEKC 2 Mersin Üniversitesi Tarsus MYO Tarsus/MERS N barisbuldum@mersin.edu.tr ; mkkulekci@mersin.edu.tr

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

JEOTERMAL ENERJİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ

JEOTERMAL ENERJİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Jeofizik Bülteni, www.jeofizik.org.tr JEOTERMAL ENERJİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Adil ÖZDEMİR (adilozdemir2000@yahoo.com) JEOTERMAL ENERJİNİN TANIMI VE OLUŞUMU Jeotermal enerji kısaca yer ısısı olup, yerkabuğunun

Detaylı

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el 10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el s k m t. 1996 y l nda ba layan ve üç y l süren görü meler sonunda ortakl k ko ullar olu turuldu. Beklentiler... Aray lar... Aç l mlar... Hedeflerimiz; - leri

Detaylı

TEŞVİK SİSTEMİNDE TARIM YATIRIMLARI VE KONYA

TEŞVİK SİSTEMİNDE TARIM YATIRIMLARI VE KONYA TEŞVİK SİSTEMİNDE TARIM YATIRIMLARI VE KONYA 2009/15199 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar 16/07/2009 tarih ve 27290 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Karar

Detaylı

DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Denizli ili gerek sanayi (tekstil, iplik, dokuma, tuğla-kiremit ve mermer vb.) ve ekonomi gerek turizm açısından Batı Anadolu Bölgesinin önemli illerinden biridir

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE M A SERA ISI POMPALARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE M A SERA ISI POMPALARI YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE M A SERA ISI POMPALARI ENERJİ SİSTEMLERİ A.Ş. İsmindeki (Can-inovate) inovasyon ruhu ile hareket eden şirketimiz, 1965 yılından beri elektronik, IT, haberleşme, enerji, inşaat,

Detaylı

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİNDE ENERJİ VE EKSERJİ VERİMLİLİKLERİ

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİNDE ENERJİ VE EKSERJİ VERİMLİLİKLERİ JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİNDE ENERJİ VE EKSERJİ VERİMLİLİKLERİ Dr. Nurdan YILDIRIM ÖZCAN Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Yaşar Üniversitesi III. Enerji Verimliliği Günleri, Yasar Üniversitesi,

Detaylı

SLOVAKYA ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ

SLOVAKYA ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ SLOVAKYA ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ Slovakya, kuzeyde Polonya, kuzeybatıda Çek Cumhuriyeti, batıda Avusturya, güneyde Macaristan ve doğuda Ukrayna ile komşudur. Yüzey şekilleri: Karpat

Detaylı

Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu. Özet. The Situation of Fishery at Turkiye and The World

Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu. Özet. The Situation of Fishery at Turkiye and The World Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu Mevlüt Murat ÇELİK Erzincan Üniversitesi, Tercan Meslek Yüksekokulu Su Ürünleri Programı, 24800, Erzincan, Türkiye e-mail: birkirim@hotmail.com Özet Bu çalışmada

Detaylı

Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2000, saat 18:00 Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon

Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2000, saat 18:00 Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon ÜLKEMİZİN ENERJİ DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2, saat 18: Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon Doç.

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

MADENCİLİK ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU

MADENCİLİK ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT. 2609 ÖİK. 620 MADENCİLİK ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU ENERJİ HAMMADDELERİ ALT KOMİSYONU JEOTERMAL ENERJİ ÇALIŞMA GRUBU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2825 7 (basılı nüsha)

Detaylı

TÜRKİYE NİN JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİ

TÜRKİYE NİN JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİ 21 TÜRKİYE NİN JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİ Sinan ARSLAN Mustafa DARICI Çetin KARAHAN ÖZET Türkiye zengin jeotermal kaynaklara sahip olup, potansiyel olarak dünyanın 7. ülkesi konumundadır. Ülkemizde jeotermal

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI 12 OCAK 2011 MALKARA/TEKĠRDAĞ SU KĠRLĠLĠĞĠ: Yeryüzündeki sular, güneşin sağladığı

Detaylı

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ Tesisin Amacı Organik yapıdaki hammaddelerin oksijensiz ortamda bakteriler yoluyla çürütülerek enerji potansiyeli olan biyogaza ve biyogazın

Detaylı

TEMİZ ENERJİ YAYINLARI JEOTERMAL ENERJİ

TEMİZ ENERJİ YAYINLARI JEOTERMAL ENERJİ TEMİZ ENERJİ YAYINLARI JEOTERMAL ENERJİ JEOTERMAL ENERJİ... 2 DÜNYADAKİ JEOTERMAL KUŞAKLAR... 2 JEOTERMAL ENERJİNİN KULLANIMI... 3 ELEKTRİK ÜRETİMİ... 3 JEOTERMAL AKIŞKANIN SICAKLIĞINA GÖRE KULLANILMA

Detaylı

TÜBİTAK BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ

TÜBİTAK BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ TÜBİTAK BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ ( FEN ve TEKNOLOJİ FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ ve MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYLARI YİBO 5 ( Çalıştay 2011 ) TÜSSİDE / GEBZE 30 Ocak 06 Şubat 2011 GRUP BEN

Detaylı

1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir?

1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir? Soru - Yanýt 15 1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir? Yanýt: Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere kayaç denir.

Detaylı

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016 TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri 102 Hibrit Sistemlerle En Yüksek Verimlilik Hedefleniyor Derya Sakallıoğlu Yenilenebilir enerji kaynakları ile birlikte kullanılan kojenerasyon sistemleri, hibrit kojenerasyon

Detaylı

www.entesenerji.com htiyaçlarınıza verimli çözümler, mühendislik ve gerekli destegi saglarız.

www.entesenerji.com htiyaçlarınıza verimli çözümler, mühendislik ve gerekli destegi saglarız. www.entesenerji.com htiyaçlarınıza verimli çözümler, mühendislik ve gerekli destegi saglarız. HAKKIMIZDA Entes her türlü yapıya yönelik mekanik tesisat mühendisli i konularında hizmet veren bir ısıtma-so

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenebilir Enerji Kaynakları Türkiye Enerji Fırsatları Enerji Kaynakları Genel Görünümü Enerji Kaynaklarına Göre Maliyet Ve Fırsatları Enerji Sektöründeki Büyük Oyuncuların Yeri Türkiye de Enerji Sektörü

Detaylı

Türkiye de Lignoselülozik Biyokütle Kayna ı Olarak Kava ın Biyoetanol Potansiyelinin De erlendirilmesi

Türkiye de Lignoselülozik Biyokütle Kayna ı Olarak Kava ın Biyoetanol Potansiyelinin De erlendirilmesi Türkiye de Lignoselülozik Biyokütle Kayna ı Olarak Kava ın Biyoetanol Potansiyelinin De erlendirilmesi Bahattin GÜRBOY.Ü Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisli i Bölümü 34473 Bahçeköy/ STANBUL Mahmut

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Doç. Dr. Senar AYDIN

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Doç. Dr. Senar AYDIN ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Doç. Dr. Senar AYDIN 7. ENERJİ AKIŞI VE DENGELERİ Çevre mühendisleri tasarladıkları sistemlerde istenmeden oluşabilecek enerji değişimlerinin yanı sıra, tasarımlarda kullanılan

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (1) 39-48 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Mustafa CEMEK 1, Mesut AYDINGÖZ 1, Muhsin KONUK 2 1 Afyon Kocatepe

Detaylı

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ ARALIK 2014 101-1 Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yönelik Destekler Tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliklerini ve birincil ürünlerin üretiminde genel performanslarını geliştirmek,

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ. Hazırlayan Çiğdem CİVANER 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SU ÜRÜNLERİ. Hazırlayan Çiğdem CİVANER 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SU ÜRÜNLERİ Hazırlayan Çiğdem CİVANER T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SU ÜRÜNLERI TÜRKİYE'DE ÜRETİM Ülkemizdeki su ürünlerinin üretim alanı milyon hektarın üzerindedir.

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

Jeotermal Enerji Santrallerinin Türkiye Açısından Değerlendirilmesi The Assessment of Geothermal Power Plants for Turkey

Jeotermal Enerji Santrallerinin Türkiye Açısından Değerlendirilmesi The Assessment of Geothermal Power Plants for Turkey Jeotermal Enerji Santrallerinin Türkiye Açısından Değerlendirilmesi The Assessment of Geothermal Power Plants for Turkey Mehmet IŞIKSOLUĞU 1, Mehmet KURBAN 2,Emrah DOKUR 3 1,2,3 Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM Yrd.Doç.Dr. Okan Fıstıkoğlu DEÜ, SUMER

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM Yrd.Doç.Dr. Okan Fıstıkoğlu DEÜ, SUMER 0/18 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM Yrd.Doç.Dr. Okan Fıstıkoğlu DEÜ, SUMER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İÇİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI İZMİR BULUŞMASI 26 OCAK 2007 1/18 İklim Değişikliği 970 Atmosferdeki CO 2 konsantrasyonu

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ ELEKTRİK ÜRETİMİNDE JEOTERMAL ENERJİNİN KULLANIMI VE İLERİYE DÖNÜK PERSPEKTİFLER

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ ELEKTRİK ÜRETİMİNDE JEOTERMAL ENERJİNİN KULLANIMI VE İLERİYE DÖNÜK PERSPEKTİFLER Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ ELEKTRİK ÜRETİMİNDE JEOTERMAL ENERJİNİN KULLANIMI VE İLERİYE DÖNÜK PERSPEKTİFLER Fatih KAYMAKÇIOĞLU Ali KAYABAŞI Elektrik Mühendisi

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme

Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme Dünyada üretilen toplam süt miktarı farklı kuruluşlar tarafından açıklanmaktadır. Bu kuruluşlar temelde birbirleriyle bağlantılı olmalarına rağmen veri toplama

Detaylı

Havadan Suya Isı Pompası

Havadan Suya Isı Pompası Havadan Suya Isı sı * Kurulum Esnekliği * Ayrılabilir Boyler * Yüksek Enerji Tasarruflu İnverter Teknolojisi 1. Düşük İşletim Maliyeti 4. Farklılık 2. Düşük CO2 Emisyonu 5. Kolay Kurulum 3. Temiz ve Sessiz

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013

Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Doç. Dr. Eyüp DEBİK 10.12.2013 Ünitelerin fiziksel yerleşimi Arıtma ünitelerinin, Bağlantı kanallarının, Yol ve park alanlarının, Yönetim binasının, Bakım ve onarım kısımları vb dikkatle ele alınmalıdır.

Detaylı

SUNİ RÜZGAR BACASI. Nurettin AYDIN Patent no:200903009. Dünyadan Benzer Örnek: Güneş Bacası havayı güneşle ısıtıp rüzgar üretir

SUNİ RÜZGAR BACASI. Nurettin AYDIN Patent no:200903009. Dünyadan Benzer Örnek: Güneş Bacası havayı güneşle ısıtıp rüzgar üretir SUNİ RÜZGAR BACASI TÜBİTAK desteği ile ULUSLARARASI İNCELEMELİ PATENT Patent No: 200903009 Patent Sahibi: Nurettin AYDIN İletişim: 05053195090 nurettin.aydin68@gmail.com Ankara Neden? Dünyada her yıl 2

Detaylı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı 27-03-2015 1 Sunum İçeriği YEGM Sorumlulukları ve Enerji Politikalarımız YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİ

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı