İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI 2011 YILI RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI 2011 YILI RAPORU"

Transkript

1 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI 2011 YILI RAPORU

2 Bu rapor, tarih ve 6085 sayılı Kanun ile Başbakanlığın tarih ve sayılı yazısına ekli TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunca alınan tarihli ve 78 sayılı kararı uyarınca düzenlenmiştir.

3 Kuruluşun Unvanı :İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Merkez :İstanbul İlgili Bakanlık : Başbakanlık Esas Sermaye : - Karar Organı (Yönetim Organı) Karar Organındaki Unvanı Adı ve Soyadı Temsil ettiği hisse grubu Temsil ettiği bakanlık veya (Yönetim kuruluş Kurulu) Kuruluştaki görevi veya mesleği Görevli bulunduğu süre (Başlama ve ayrılma tarihleri) Giriş Çıkış 1-Başkan Hüseyin Erkan Kamu İMKB Başkan M. İbrahim Turhan Kamu İMKB Başkan Devam ediyor 2-Üye Yusuf Serbest Osman Akyüz Banka Kamu Nurol Bank A.Ş. Türkiye Katılım Bankaları Birliği Genel Sekreterliği Yönetim Kur.Üye. Genel Sekreter Devam ediyor 3-Üye Berra Doğaner Abdülkerim Emek Banka Kamu Turkish Yatırım A.Ş. T.C. Başbakanlık Genel Müdür Müsteşar Yardımcısı Devam ediyor 4-Üye Sudi Aydemir Burhanettin Aktaş Aracı kurum Kamu Güney Menkul Değerler T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Genel Müdür Müsteşar Yardımcısı Devam ediyor 5-Üye Mehmet Osmanoğlu Aracı kurum Piramit Menkul Değer. Genel Müdür Devam ediyor 6-Üye Cavidan Konuralp Aracı kurum Başkent Menkul Değer. Yönetim Kurulu Üyesi Devam ediyor 7-Üye İlhami Koç Aracı kurum İş Yatırım Menkul Değ. Genel Müdür Devam ediyor Denetim Kurulu Denetim Organındaki Unvanı Adı ve Soyadı Temsil ettiği hisse grubu Temsil ettiği bakanlık veya kuruluş Kuruluştaki görevi veya mesleği Görevli bulunduğu süre (Başlama ve ayrılma tarihleri) Giriş Çıkış 1-Üye Didem Gordon Murat TACİR Aracı kurum Aracı kurum Libera Portföy Yönetim Tacirler Menkul Değerler A.Ş Yönetici Ortak Genel Müdür Devam ediyor. 2- Üye Hakan Demirbilek Aracı kurum Galata Men.Değerler Genel Müdür Devam ediyor

4 Kısaltmalar ABD Amerika Birleşik Devletleri AUEN Alternatif Uzak Erişim Noktası BDDK Bankalar Düzenleme ve Denetleme Kurulu BYF Borsa Yatırım Fonu DFY Değişken Çoklu Fiyat Yöntemi DİBS Devlet İç Borçlanma Senetleri ECMI Avrupa Sermaye Piyasaları Enstitüsü ERD Elektronik Rapor Dağıtımı EX-API Uzaktan Erişim FEAS Avrasyo Borsalar Federasyonu FESE Avrupa Borsalar Federasyonu GİP Gelişen İşletmeler Piyasası GOS Gelir Ortaklığı Senetleri GSMH Gayri Safi Milli Hasıla GSYİH Gayri Safi Yurt İçi Hasıla HSP Hisse Senetleri Piyasası ICMA Uluslararası Sermaye Piyasaları Kuruluşu IOSCO Uluslar arası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü ISSA Uluslararası Menkul Kıymetler Hizmetleri Kuruluşu İFM İstanbul Uluslararası Finans Merkezi İFSB İslami Finansal Hizmetler Kurulu İKT İslam Konferansı Teşkilatı İMKB İstanbul Menkul Kıymetler Borsası İSO İstanbul Sanayi Odası İTO İstanbul Ticaret Odası KAP Kamuyu Aydınlatma Platformu KAPİM Kamuyu Aydınlatma Platformu İşletim Müdürlüğü KGK Kesintisiz Güç Kaynağı KHK Kanun Hükmünde Kararname KİK Kamu İhale Kanunu MKK Merkezi Kayıt Kuruluşu OTASS Otomatik Tahvil Alım Satım Sistemi SFY Sabit Fiyat Yöntemi SP Sermaye Piyasası SPK Sermaye Piyasası Kurulu TBMM Türkiye Büyük Millet Meclisi TCMB Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası TİS Toplu İş Sözleşmesi TL Türk Lirası TMS Türkiye Muhasebe Standartları TMSK Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu TOBB Türkiye Odalar Borsalar Birliği TSPAKB Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği TTK Türk Ticaret Kanunu TÜFE Tüketici Fiyatları Endeksi TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu TÜYİD Türkiye Yatırımcı İlişkileri Derneği VİP Vadeli İşlemler Piyasası VOBAŞ Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Anonim Şirketi WFE Dünya Borsalar Federasyonu YDK Yüksek Denetleme Kurulu YMKP Yabancı Menkul Kıymetler Piyasası YPK Yüksek Planlama Kurulu

5 İ Ç İ N D E K İ L E R I. TOPLU BAKIŞ I A-Kuruluşun tarihçesi B-Öneriler II. İDARİ BÜNYE 1 A-Mevzuat 1 B-Teşkilat 10 C-Personel durumu 16 III. MALİ BÜNYE 52 IV. İŞLETME ÇALIŞMALARI 54 A-İşletme bütçesinin genel durumu 54 B-Giderler 57 C-Finansman 58 D-Tedarik işleri 58 E-Borsa faaliyetleri 60 F-Piyasa faaliyetleri 93 G-Sigorta işleri 137 H-İşletme sonuçları 138 I-İştirakler 138 J-Fonlar 145 K-Kalkınma planı ve yıllık programlar 154 V. BİLANÇO 160 VI. GELİR TABLOSU 178 Sayfa No: VII. EKLER 187 I VII

6 A-Kuruluşun tarihçesi: I.TOPLU BAKIŞ İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) ile ilgili genel hukuki düzenlemeler, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamedir. 91 sayılı KHK nın 9 uncu maddesinde bahsi geçen Yönetmelik; tarih ve 84/8581 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, Menkul Kıymet Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik adıyla, (Genel Yönetmelik) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Belirtilen Genel Yönetmelik yaklaşık 26 yıl sonra, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanan genel mahiyetteki Menkul Kıymetler Borsalarında Üyeliğe ve Kotasyona İlişkin Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmış, yerine aynı tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmelik yürürlüğe girmiştir. 91 sayılı KHK ile tarih ve 1447 sayılı Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. Kurum, tarihinde İstanbul/Cağaloğlu nda faaliyete başlamış, bu durum SPK'nın IX sayılı tebliği ile Resmi Gazetede ilan edilmiştir. Borsanın faaliyet merkezi zaman içinde değişmiş olup, son olarak faaliyetler İstanbul/İstinye deki binada sürdürülmektedir. Borsanın faaliyet yapısındaki gelişmeler aşağıda özetlenmiştir tarihinde alım satım işlemleri pano sisteminde gerçekleştirmeye, Ekim/1987 ayından itibaren de daha önce haftalık olarak hesaplanan Borsa Endeksleri günlük olarak hesaplanmaya başlamıştır. Ağustos 1989 da Türk Parasını Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ın yayımlanması ile sermaye hareketleri liberalizasyonuna geçişte önemli bir adım atılmış olup, yabancı yatırımcıların Türk menkul kıymetleri üzerine yatırım yapabilmelerine olanak sağlanmıştır. Ocak 1990 da Borsa Takas Merkezinin resmi olarak faaliyete geçmesiyle işlemlerde daha güvenilir ve denetlenebilir bir ortam sağlanmıştır yılında başlatılan otomasyon çalışmalarının başarılı bir şekilde sonuçlandırılması ile pano ortamından, Hisse Senetleri Piyasasında işlem görmekte olan düşük hacimli 50 adet hisse senediyle bilgisayarlı alım satım sistemine kısmi olarak geçilmiştir tarihinde İstanbul Menkul Kıymetler Borsası bünyesindeki Tahvil ve Bono Piyasası, sabit getirili menkul kıymet işlemlerinin şeffaf ve rekabete açık bir ortamda işlem görmelerini sağlayarak bu menkul kıymetlerin likiditesini artırmak, enformasyon akışını hızlandırmak amacıyla faaliyete başlamıştır. İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem yapabilmek için üye olmak zorunluluğu bulunmaktadır. İMKB de işlem gören menkul kıymetler; Hisse Senetleri, Yatırım Ortaklıkları Hisse Senetleri, Tahviller, Yabancı Menkul Kıymetler Borsa Yatırım Fonları Katılma Belgeleri, Varantlar ve Oydan Yoksun Paylar olarak sayılabilir. Denetim tarihi (Haziran 2012) itibariyle İMKB de yer alan piyasalar; Hisse senetleri Piyasası, Tahvil ve Bono Piyasası, Yabancı menkul kıymetler piyasası, (Avrotahviller, I

7 Depo Sertifikaları, Yabancı Yatırım Fonlar), Gelişen işletmeler piyasası şeklindedir. Bu piyasalarda 375 Şirket, 101 Aracı Kuruluş ile Serbest İşlem Platformunda 1 Şirket işlem görmektedir. İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının genel durumunu gösteren son beş yıla ait Toplu Bilgiler aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Toplu Bilgiler Ölçü Son iki yıl farkı Artış veya azalış % Öz kaynaklar Bin TL Yabancı kaynaklar Bin TL Maddi duran varlık (edinme değ.) Bin TL Maddi duran varlıklar (bi.amor.) Bin TL Yatırımlar için yap. nakdi ödeme Bin TL İştiraklere ödenen sermaye Bin TL İştiraklerden sağlanan gelirler Bin TL Tüm alım tutarı Bin TL Tahvil ve Bono Piyasası'nda (TBP): Kesin Alım Satım Paz.iş.yap.kuruluş. Adet Repo Ters Repo Paz.iş.yap.kuruluş Adet Tahvil ve Bono Piyasası işlem hacmi Mil. TL TBP Borsa Dışı İşlm.hacmi Mil.TL Euro Tahvil İşlem Hacmi EURO ( ) (63) USD Tahvili İşlem Hacmi Bin $ ( ) (80) Derinlikli veri kullanıcı sayısı Adet Halka arz edilen şirket Adet (1) (4) Halka arzdan sağlanan kaynak Mil. TL (1.819) (58) Hisse senet. işlem gören şirket Adet Yıllık işlem hacmi Mil TL Yıllık işlem hacmi Milyo $ (2) (1) İMKB Ulusal 30 Endeksi TL bazlı (19.640) (24) İMKB Ulusal 50 Endeksi TL bazlı (15.116) (23) İMKB Ulusal 100 Endeksi TL bazlı (14.738) (22) İşçi (ortalama) Kişi (16) (3) Personel için yapılan tüm gider. Bin TL Cari yıla ilişkin; İşçiler için yapılan gider. Bin TL İşçi başına aylık ortalama gider TL Tahakkuk eden vergiler Bin TL GSYİH'ya katkı (Üretici Fiyatlarıyla) Bin TL (7.547) (5) GSYİH'ya katkı (Alıcı Fiyatlarıyla) Bin TL (4.080) (3) GSMH'ya katkı (Alıcı Fiyatlarıyla) Bin TL (5.163) (3) Faaliyet gelir gider farkı Bin TL (493) (1) Cari dönem gelir- gider farkı Bin TL Geçmiş yıllar gelir gider farkı Bin TL Maliye Bakanlığına yapılan ödeme. Bin TL Bilanço gelir gider farkı Bin TL İMKB de işlem gören şirketlerin piyasa değeri 2010 yılında 308 milyar ABD Doları iken, 2011 yılında %34 oranında düşüşle 202 milyar ABD doları olmuştur. Denetim tarihi (Mayıs 2012) itibariyle, İMKB nin piyasa değerinin yükseliş trendinde olduğu ve 250 milyon ABD Dolarına yükseldiği anlaşılmıştır. Cari yıl sonu itibariyle İMKB nin piyasa değeri Gayri Safi Yurtiçi Hasılanın (GSYH) %26 sı seviyesindedir. Hisse senetleri piyasasının yıllık işlem hacmi TL cinsinden geçen yıl milyon TL, cari yılda bin TL, ABD Doları cinsinden geçen yıl milyon dolar, cari yılda milyon dolar olmuştur. İşlem hacmi geçen yıla göre TL cinsinden artarken, ABD Doları cinsinden düşüş göstermiştir. Denetim tarihi itibariyle, yılın ilk dört ayındaki işlem hacmi milyon ABD Dolarıdır. Gelişmekte olan ülkeler hisse senetleri piyasaları işlem hacmi sıralamasında İMKB 10 uncu sıradadır. II

8 İMKB de yabancı yatırımcı saklama oranı 2010 yılında %66 iken, 2011 yılında %62 ye düşmüştür. İMKB Hisse Senetleri Piyasası Endeksleri, Borsada işlem gören hisse senetlerinin fiyat ve getirilerinin bütünsel ve sektör bazında, performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuştur. İMKB Endekslerinin kapsamındaki değişiklikler İMKB 30, İMKB 50 ve İMKB 100 de Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık dönemleri için yılda 4 kez yapılmaktadır tarihinden itibaren Türkiye sermaye piyasasında yeni bir yatırım aracı olan aracı kuruluş varantları Borsada işlem görmeye başlamıştır. Geçen yıl puan olan İMKB Ulusal 30 endeksi cari yılsonunda %24 düşüşle puan olmuştur. Yine geçen yıl puan olan 100 endeks, cari yılsonunda % 22 azalarak puandan kapanmıştır yılsonu itibariyle borsada 101 aracı kurum bulunmakta, 363 şirket işlem görmektedir. İMKB Tahvil ve Bono Piyasası kesin alım satım pazarının işlem hacmi 2010 yılında milyon ABD Doları iken, cari yılda milyon ABD Dolarına gerilemiştir. Mart 2012 ayı itibariyle, Dünya tahvil ve bono işlemleri hacimleri itibariyle İMKB, 8 inci sıradadır. Gelişen İşletmeler Piyasasında (GİP) ilk Şirket Şubat 2011 de işlem görmeye başlamış olup, bu piyasada 6 Şirket işlem görmektedir. Cari yılda Küçük ve Orta Ölçekli Şirketlerin (KOBİ) işlem göreceği piyasada, Şirketlerin halka arzına ilişkin maliyetlerin KOSGEB tarafından finansmanı için işbirliği protokolü imzalanmıştır yılları arasında 6 şirket halka arz edilmiş iken, yıllarında 25 Şirket halka arz edilmiştir. Cari yılda halka arzla ilgili olarak TOBB ve TİM ile SPK, İMKB, TSPAKB, Takasbank ve MKK arasında işbirliği protokolü imzalandığı, kota alma ücreti tarifesinde %25 oranında indirim yapıldığı anlaşılmıştır. Denetim tarihi itibariyle yılın ilk 5 ayında 5 i GİP Şirketleri olmak üzere toplam 12 Şirket halka arz edilmiş, bu Şirketlere 300 milyon TL tutarında kaynak yaratılmıştır. Nisan 2012 itibariyle; İSO-1000 içindeki Şirketlerden 127 si, İSO-500 içinde yer alan Şirketlerden %17 oranında 86 sı, İSO- 100 ün içinde yer alanlardan 28 i İMKB de işlem görmektedir. Şirketlerin halka arzı için gerekli potansiyel bulunmaktadır. Haziran 2012 itibariyle mevcut İMKB yönetimince öncelikli olarak; hazırlıkları devam eden yeni Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında İMKB nin çerçeve hükümlerinin yürürlüğe konulması, Temmuz 2012 den itibaren yeni T. Ticaret Kanununun uygulanmaya başlanması ile birlikte, Borsaların tüzel kişiliği ve entegrasyonu, Kurumsal yapının reorganizasyonu, piyasaların geliştirilmesi ve teknolojinin güçlendirilmesi, halka arz potansiyelinin harekete geçirilmesi, ürün çeşitliliğinin sağlanması, yatırımcı tabanının genişletilmesi yönünde hedefler konulduğu izlenmiştir. Öncelikle İSO-1000 Şirketlerinden sadece %9 unun İMKB de işlem gördüğü dikkate alınarak; bu Şirketlerin halka açılma sayısının ve açıklık oranlarının yükseltilmesi için, 5 yıllık bir stratejik planlama hazırlanması ve yürürlüğe konulması gerekli görülmektedir. III

9 İMKB nin üst karar organı olarak genel kurul, Sermaye Piyasası Kurulundan yetki belgesi ve Borsadan üyelik belgesi almış olan borsa üyelerinden meydana gelmektedir tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan genel Yönetmelik ile Borsa genel kurulunun bazı yetkileri, Borsa yönetim kuruluna aktarılmıştır. Resmi Gazetenin tarih ve mükerrer sayısında yayımlanan 662 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 74 üncü maddesi ile 91 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı maddesi değiştirilerek, İMKB nin özel sektör ağırlıklı olan yönetim kurulu kamu ağırlıklı bir yapıya dönüştürülmüştür. Borsaların rekabet güçlerinin arttırılması, birleşmeler suretiyle daha büyük ve sermaye kullanımı yoğun bir yapılanmanın gerçekleştirilmesi, ileri teknolojilerin kullanılması amacıyla özellikle gelişmiş ülkelerde yasal düzenlemelere gidilmekte olup, dünyadaki yeni yapılanmalardan ve Türkiye nin bölgesindeki gelişmelerden İMKB nin yeterince yararlanabilmesi için daha esnek bir yapıya kavuşturulması amacıyla yeniden yapılanması gerekmektedir. Yüksek Planlama Kurulu Kararıyla onaylanan İstanbul Uluslararası Finans Merkezi (İFM) Strateji Belgesinde ve Eylem Planı çerçevesinde İMKB nin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 5018 sayılı Kanunun dışında kalması amacıyla yapılan çalışmalarda denetim tarihi itibariyle kayda değer bir sonuç alınamamıştır. Denetim tarihi (Haziran 2012) itibariyle, İMKB yi de ilgilendiren Sermaye Piyasası Kanun Tasarısı 1/638 esas numarası ile tarihinde, TBMM ne sunulmuş bulunmaktadır. Tasarıyla sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesi amaçlanmaktadır. İMKB de Uluslararası rekabetin gerektirdiği çağdaş Borsacılık açılımlarının sağlanmasını temin edecek bir yapının oluşturulması, kamu-özel hukuk hükümleri karşısındaki durumunun biran önce netleştirilmesi amacıyla; İMKB açısından olması gereken, kalıcı ve sağlıklı bir mevzuatın biran önce yürürlüğe girmesi için ilgili merciler nezdinde girişimde bulunulması önem arz etmektedir. Borsa da Başkan dahil tüm personel işçi statüsünde olup, kadrolar yıllık bütçede karara bağlanmaktadır İşe alma, görevlendirme, yükseltme ve işten ayrılma yetkileri tarih ve 1453 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile Borsa Başkanına devredilen unvanlar içerisinde, Kurumun üst düzey yönetici adayları olarak yetiştirilen ve kariyer gerektiren unvanlar olduğu dikkate alınarak, söz konusu Yönetim Kurulu Kararının gözden geçirilerek, kariyer unvanlarına ilişkin işlemlerin Yönetim Kurulu kararına bağlanması gerekli görülmektedir. Kurum için tahsis edilmiş bir kamu sermayesi bulunmamaktadır. İMKB nin 2011 yılı toplam varlıkları ve toplam kaynakları bin liradır. Bu tutarın %28,2 oranında bin lirası dönen varlıklardan, %71,8 oranında bin lirası da duran varlıklardan oluşmaktadır. Varlıkların edinilmesinde kullanılan kaynakların %77,2 oranında, bin lirası öz kaynaklardan, %22,8 oranında bin lirası IV

10 da yabancı kaynaklardan oluşmaktadır. Öz kaynaklar; birikmiş geçmiş yıllar gelirgider farkı ile cari yıl gelir-gider farkı hesaplarından oluşmaktadır. Cari yıl sonu itibariyle; bin TL tutarındaki öz kaynakların bin TL si geçmiş yıllar gelir-gider farkı, bin TL si de cari yıl gelir- gider farkıdır. Geçmiş yıllar gelir gider farkı hesabı, karakteri itibariyle dağıtılabilir bir kaynak niteliğinde olduğundan, geçmiş yıllar gelir gider farkı hesabının, fon ve karşılık hesapları olarak ayrıştırılarak, sadeleştirilmesi gereklidir. Cari yıl sonu itibariyle İMKB nin yurt içinde üç, yurt dışında 2 iştiraki bulunmaktadır. Yurt içi iştirakleri; Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank), Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş., (VOB), Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş., (MKK), Yurt dışı iştirakleri; Kırgız Menkul Kıymetler Borsası A.Ş., Bakü Menkul Kıymetler Borsası A.Ş. dir. Toplam sermayeleri bin TL olan İştirakler için İMKB tarafından taahhüt edilen bin TL nin tamamı ödenmiştir. 631 sayılı KHK nin 14 üncü maddesine tabi kurum kuruluşlarda görev unvanı ve istihdam şekli ayırımı yapmaksızın tüm personel için, ilgili mevzuatları uyarınca belirlenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla mesai, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer mali ödemeler ile sosyal hak kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin tümünün altı aylık net ortalaması toplamı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna her ne ad altında olursa olsun fiilen yapılan mali ve sosyal hak niteliğindeki her türlü ödemeler dahil bulunacak toplamının altı aylık net ortalamasını geçemez. hükmü getirmiş olduğundan, İMKB Personel Yönergesi ve Ücret Yönergesi ile düzenlenen ücret ayarlamaları ile Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinde 631 sayılı KHK nın ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararlarının dikkate alınarak işlem yapılması gereklidir. Ayrıca, 631 sayılı KHK uygulaması çerçevesinde; KHK hükümlerine tabi olmadıklarını, ücretlerinde yeterli artışın yapılmadığını, Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinden yararlanmaları gerektiğini belirterek dava açan personelle ilgili hukuki sürecin yakından takip edilmeye devam edilmesi, tüm yasal yolların tüketilmesiyle, sonuca göre işlem yapılması gerekli görülmektedir. Ayrıca, 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları kapsamında olmakla birlikte, ücret ve sosyal hakları son olarak İMKB Ücret Yönergesine göre belirlenen Başkan ücretinin biran önce mevzuata uygun hale getirilmesi için ilgili merciler nezdinde girişimde bulunulması gereklidir yılından itibaren Borsa personeli Tez-Koop İş Sendikası üyesi olmuş ve toplu iş sözleşmesi yapılmaya başlamıştır. İMKB de personele ödenen 2011 yılı net ortalama aylık ücretleri bazı unvanlar itibariyle; Şef 5 bin TL, uzman 7 bin TL, Müdür Yardımcısı 9 bin TL, müdür 13 bin TL, Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı 18 bin TL, Başkan Yardımcısı 20 bin TL, Başkan 33 bin TL dir. Örnek verilen tutarlardan da anlaşılacağı üzere; İMKB de ister personel veya ücret yönergesine göre kapsam dışı personele ödenen ücretler, isterse de toplu iş sözleşmesine göre kapsam içi personele ödenen ücretler olsun, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişilerinde çalışan V

11 personelin mali ve sosyal hakları dikkate alındığında (657 sayılı Kanun, 631 sayılı KHK, Kamu toplu iş sözleşmeleri hükümlerine göre yapılan ücret düzenlemeleri) son derece yüksektir. İMKB deki personel ücretlerin kamu kesiminde benzer görev ve sorumluluk ile çalışan personelin ücret ve diğer mali hakları göz önünde bulundurularak ve kamudaki ücret dengeleri ve sınırları aşılmadan hakkaniyet ilkelerine uygun belirlenmesi, genel kamu ücret yapısı ile uyumlu hale getirilmesi için her türlü tedbirin Kurumun yanı sıra SPK ve ilgili Bakanlık tarafından alınması gerekir. Personelin yıllık ücretli izinlerinin birikmesinin önüne geçilmesi, mevcutların kullandırılması yönünde geçmiş yıllar raporunda getirilen öneri çerçevesinde İdare tarafından alınan tedbirler olumlu sonuçlar vermektedir. Personelin ücretli yıllık izinlerinin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca kullandırılması, birikmiş izinlerin bir program dahilinde eritilmesine çaba gösterilerek, Kurum üzerindeki mali yükün asgari seviyelere indirilmesi, her türlü yasal izinle ilgili olarak tüm idari, mali işlemlerin birim yöneticileri tarafından yakından takip edilmesine yönelik önlemlerin sürdürülmesi gereklidir. İş akdinin sona ermesi durumunda yasal kıdem tazminatı dışında, hizmet ikramiyesi ödenmesine cari yılda da devam edilmiştir. İş Kanunu iş akdi sona eren işçiye kıdem tazminatı ödemesini düzenlemiş, kıdem tazminatı benzeri ikinci bir ödemeye yer vermemiştir yılları arasında hizmet ikramiyesinin İMKB Personel Yönergesi hükümlerine göre ödenmesinde yasal bir dayanak bulunmadığı gibi, 2007 yılından itibaren, Personel Yönergesindeki hizmet ikramiyesi maddesinin aynen Toplu İş Sözleşmesine aktarılarak, kesintiye uğratılmadan devam ettirilmesinin de İş Yasaları ile düzenlenen yasal iş sonu tazminat hükümleriyle doğrudan ilgisi bulunmamaktadır. Denetim tarihi(haziran 20121) itibariyle, den itibaren hizmet ikramiyesi uygulaması ileriye dönük olarak kaldırılmış ve İMKB iç mevzuatından ve Toplu İş Sözleşmesinden çıkartılmıştır. Mevcut personelin bu tarihe kadar olan hizmet ikramiyesinin ödenmesine ilişkin esaslar, iç mevzuat ve Toplu İş Sözleşmesinin geçici 7 nci maddesi ile düzenlenmiştir. Toplu İş Sözleşmesinde ek protokol yapılmak suretiyle çıkartılan kira yardımının görev tazminatlarında yapılan düzenleme ile, başka ad altında ödenmesine devam edileceği anlaşılmaktadır. 3 üncü dönem Toplu İş Sözleşmesinin 48 inci maddesinde yer almakta iken, yapılan ek protokolle kaldırılan, ancak personele ödenen görev tazminatlarının yükseltilmesi suretiyle verilmeye devam eden kira yardımının, görev tazminatları kapsamından çıkartılmasını takiben, ülke gerçekleri ve kurum menfaatleri dikkate alınarak; İMKB de personele ödenen kira yardımının, gider karşılığı olarak, kira kontratının belli bir oranını geçmeyecek şekilde düzenlemesi için gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir. VI

12 B- Öneriler: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nın 2011 yılı çalışmaları üzerinde, Sayıştay tarafından yapılan incelemeler sonucunda getirilen öneriler aşağıdadır. 1- İMKB de uluslararası rekabetin gerektirdiği çağdaş borsacılık açılımlarının sağlanmasını temin edecek bir yapının oluşturulması, kamu-özel hukuk hükümleri karşısındaki durumunun netleştirilmesi, hukuki sorunların ortadan kaldırılması, personelin ücret ve diğer özlük haklarının yasal dayanağa kavuşturulması amacıyla; İMKB açısından olması gereken, kalıcı ve sağlıklı bir mevzuatın biran önce yürürlüğe girmesi için ilgili merciler nezdinde girişimde bulunulması (Sahife;5), 2- Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmelik ile tarihinden itibaren Borsa Yönetim Kurullarına bırakılan, Borsa iç mevzuatının hazırlanması ve Borsa organlarındakilerin ücret ve mali haklarının belirlenmesi yetkisinin yeniden Borsa genel kurullarına iade edilmesi ve bu konulardaki genel kurul kararlarının SPK nın onayından geçirilmesinin sağlanmasını teminen Sermaye Piyasası Kuruluna yazılması (Sahife; 7), 3- Yasal zorunluluk olmasına rağmen Maliye Bakanlığının onayı alınmadan tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği anlaşılan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin, 91 sayılı KHK nin 9 uncu maddesindeki içerikle uyumlu olmayan maddelerinin düzeltilmesi için, Sermaye Piyasası Kuruluna, Maliye Bakanlığına ve Başbakanlığa yazılması (Sahife; 9) 4- Bazı unvanlara ilişkin özlük işlemleri Yönetim Kurulu tarafından devredilen yetki kapsamında Borsa Başkanlığınca yürütülmekte iken, tarihinden itibaren Yönetim Kurulu ile Borsa Başkanlığının yetkileri unvanlar itibariyle açıklanmış olup; yeni düzenleme ile özlük işlemleri Başkanlığa bırakılan ve kariyer gerektiren müfettiş yardımcısı, uzman yardımcısı, denetçi yardımcısı v.b unvanlara ilişkin atama, görevlendirme, yükseltme işlemlerinin Yönetim Kurulunda sonuçlandırılması sağlamak üzere, belirtilen mevzuatı hazırlayan Sermaye Piyasası Kuruluna yazılması (Sahife;17), 5- Engelli ve hükümlüler ile benzerlerinin 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi ve ilgili Yönetmelik ile belirlenen sayıda istihdam edilmesi (Sahife; 20), sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları ile getirilen düzenlemelerde; çalışanların statüsü itibariyle herhangi bir istisna getirilmemiş olduğundan; İMKB de çalışan tüm personel için bundan böyle 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları ile getirilen ücret limitleri ve mevcut müktesepleri dikkate alınarak uygulama yapılmasının sağlanması konusunda, Sermaye Piyasası Kurulu ve ilgili Bakanlığa yazılması (Sahife; 26), VII

13 7- Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde İMKB yi, Yönetim Kurulu Üyelerinden bir kısmı yerine, işveren vekili sıfatıyla Borsa Başkanının veya görevlendireceği bir başkan yardımcısının temsil etmesi için Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına ve İlgili Bakanlığa yazılması (Sahife; 36), 8- Kurum tarafından işten ayrılan personele yapılan hizmet ikramiyesi ödemesinin durdurulmasını, bu kapsamda ayrılan karşılıkların iptal edilmesini, yönerge ve toplu iş sözleşmesi hükümlerinin düzeltilmesini, Rapor eki (Ek; 11) listede belirtilen ödemeler ile durdurma tarihine kadar yapılacak ödemelerin hukuki yönden incelenerek gereğinin yapılmasını teminen, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına ve ilgili Bakanlığa yazılması (46,58,175), 9- Kurumun tabi olduğu (Sosyal güvenlik mevzuatı, 1475/14, 4857 sayılı İş Kanunları, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 91 sayılı KHK, 631 sayılı KHK gibi) mevzuatta dayanağı bulunmayan ve halen uygulanan Toplu İş Sözleşmesinde yer almayan, kamudaki emeklilik sistemi ile uyumlu olmayan, yetkili veya ilgili kamu kuruluşlarından görüş, onay alınmadan, İMKB Yönetim Kurulunca yapılan iç mevzuat düzenlemesine ve yönetim kurulu kararlarına dayalı olarak sürdürülen gönüllü emekliliği teşvik uygulamasının, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından incelenmesi (Sahife;49), 10-3 üncü Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 48 inci maddesinde yer almakta iken, yapılan ek protokolle kaldırılan, ancak personele ödenen görev tazminatlarının yükseltilmesi suretiyle verilmeye devam edilen kira yardımının görev tazminatları kapsamından çıkartılmasını takiben, ülke gerçekleri ve kurum menfaatleri dikkate alınarak; İMKB de personele ödenen kira yardımının, gider karşılığı olarak, kira kontratının belli bir oranını geçmeyecek şekilde düzenlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması, ayrıca bu hususların uygulanmasının takibi için Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına ve ilgili Bakanlığa yazılması (Sahife; 50), 11- İSO-1000 şirketlerinden sadece %9 unun İMKB de işlem gördüğü dikkate alınarak; bu Şirketlerin halka açılma sayısının ve açıklık oranlarının yükseltilmesi için, 5 yıllık bir stratejik plan hazırlanması (Sayfa;115), 12- Raporun ilgili bölümlerinde yer alan ve rapor ekinde (Ek;13) listesi verilen diğer öneri ve tavsiyelerin de yerine getirilmesi. Sonuç: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın tarihindeki kendi genel kurulunda kabul edilen 2011 yılı bilançosu ve Türk Lirası gelir fazlası ile kapanan gelir tablosu genel görüşmeye sunulur. VIII

14 A Mevzuat: II.İDARİ BÜNYE 1-Kanunlar ve kuruluş statüsüne ilişkin mevzuat: İMKB nin kuruluşu ve faaliyetlerine ilişkin genel düzenlemeler, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan tarih 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanmaktadır. Menkul kıymetler borsalarının kuruluş ve organları 91 sayılı KHK nın ikinci bölümünde izah edilmiştir. Borsaların kuruluşunu ve organlarını düzenleyen (3,4,5,6,7,8,9 uncu maddeler) maddelerden 3 üncü maddeyle; 1)Menkul kıymetler borsaları bu Kanun Hükmünde Kararnamede yazılı esaslar dairesinde menkul kıymetlerin alım ve satımı, fiyatlarının tespit ve ilanı işleriyle yetkili olarak kurulan tüzel kişiliği haiz kamu kurumlarıdır. Menkul kıymetler borsalarının gerekli görülen yerlerde kurulması Sermaye Piyasası Kurulu'nun önerisi üzerine Maliye Bakanlığının iznine tabidir. 2) Menkul Kıymetler Borsaları Sermaye Piyasası Kurulu'nun gözetim ve denetimi altındadır. 3)Menkul Kıymetler Borsalarında, Sermaye Piyasası Kurulu'nun göstereceği adaylar arasında Maliye Bakanı'nca inha edilerek üçlü Kararname ile atanan bir Menkul Kıymetler Borsası Komiseri bulunur. Menkul Kıymetler Borsa Komiserliği, borsadaki faaliyetleri ve Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri ve ilgili mevzuata uygun olarak yürümesine nezaret eder. Hisse senetleri ve tahvilleri borsaya kayıtlı anonim şirketlerin yıllık olağan ve olağanüstü genel kurul toplantılarında borsa komiserleri veya tevkil edeceği yetkili hazır bulunabilir. hükmü getirilmiştir. 5 inci madde ile Borsa Genel Kurulu, inci maddelerle borsa başkanı ve yönetim kurulu,yönetim kurulu başkanı ve denetim kurulu düzenlenmiştir. Borsanın kuruluş ve organlarına ilişkin yönetmelikle ilgili 9 uncu maddede; Menkul kıymetler borsalarının, genel kurul ve yönetim kurulları ile başkan ve denetçilerinin; a - seçilmelerine veya atanmalarına ve görev sürelerine b - Görev ve yetkilerine, c - Sorumluluklarına, d - Ücretlerine, ilişkin hususlar, Borsa Başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin ücretleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile borsa organı, üye ve görevlilerinin çalışma usul ve esasları Sermaye Piyasası Kurulunca hazırlanacak yönetmelikte gösterilir. Bu yönetmelik Maliye Bakanlığının onayı ile Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer hükmü getirilmiştir. 91 sayılı KHK nin 9 uncu maddesinde bahsi geçen Yönetmelik; tarih ve 84/8581 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, Menkul Kıymet Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik adıyla, (Genel Yönetmelik) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Belirtilen Genel Yönetmelik yaklaşık 26 yıl sonra, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanan genel mahiyetteki Menkul Kıymetler Borsalarında Üyeliğe ve Kotasyona İlişkin Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmış, yerine aynı 1

15 tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş Ve Organlarına İlişkin Yönetmelik yürürlüğe girmiştir. 91 sayılı KHK nın 9 uncu maddesinde, Bu Yönetmelik Maliye Bakanlığının onayı ile resmi gazetede yayımlanır denilmekle ise de, Yönetmeliğin resmi gazetede yayımlanmadan önce Maliye Bakanlığından onay alınmadığı tespit edilmiştir. Yasanın açık hükmü çerçevesinde (91 sayılı KHK madde; 9) ; tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve İMKB yi doğrudan ilgilendiren Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmelikle ilgili olarak; Maliye Bakanlığı onayı ile Resmi Gazetede yayımlanır hükmünün yerine getirilmesi için Yönetmeliği hazırlayan Sermaye Piyasası Kurulunun yanı sıra, Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık nezdinde girişimde bulunulması önerilir sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi ve 91 sayılı KHK nin 3 üncü maddesi özet olarak menkul kıymetler borsalarını, KHK de yazılı esaslar dairesinde menkul kıymetlerin alım ve satımı, fiyatlarının tespit ve ilanı işleriyle yetkili olarak kurulan tüzel kişiliği haiz kamu kurumları olarak tanımlanmış ve menkul kıymetler borsalarının gerekli görülen yerlerde, Sermaye Piyasası Kurulunun önerisi üzerine Maliye Bakanlığı nın izni ile kurulacağı hükme bağlanmıştır. Menkul kıymetler borsaları 91 sayılı KHK da belirlenen esaslar çerçevesinde menkul kıymetlerin alım ve satımı, fiyatlarının tespit ve ilanı işleriyle yetkili olarak kurulmuş olup, borsaların kuruluş, yönetim, çalışma esasları ve denetlenmesi ile ilgili ana düzenlemelere 91 sayılı KHK da yer verilmiş, bunlara ilişkin ayrıntılı konuların ise yine 91 sayılı KHK da çıkarılma usul ve esasları tespit edilen yönetmeliklerde belirlenmesi öngörülmüştür. İMKB, Maliye Bakanlığının 19 Ekim 1984 tarihli izniyle kurulmuş ve tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Sermaye Piyasası Kurulunun 3 no.lu tebliği ile de tarihinde faaliyete başladığı ilan edilmiştir. 91 sayılı KHK henüz kanunlaşmamış, yürürlükle ilgili 24 üncü maddesinin 2/b fıkrasında, Beşinci bölüm hükümleri Kararnamenin kanunlaştığı tarihte yürürlüğe girer. şeklindeki düzenleme nedeniyle, Kararnamenin beşinci bölümünü oluşturan disiplin ve ceza hükümleri yürürlüğe girmemiştir. Cari yılda da Borsada düzeni bozan ve borsa işlerine hile karıştıran, borsa işlerinin açık, düzenli ve dürüst yürütülmesi için alınan kararlara uymayanlar hakkındaki disiplin işlemleri, 91 sayılı KHK hükümlerine göre tarihli Bakanlar Kurulunca Kararlaştırılan genel mahiyetteki Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 68 inci maddesi ile bu Yönetmeliğin 58 inci maddesi çerçevesinde, ve tarihli İMKB Olağanüstü Genel Kurullarında karara bağlanan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliğinin nci maddelerine göre sürdürülmüştür. Sermaye piyasası araçlarının işlem göreceği borsalar, özel Kanunlarında yazılı esaslar çerçevesinde teşkilatlanarak, menkul kıymetlerin ve diğer sermaye piyasası araçlarının güven ve istikrar içinde, serbest rekabet şartları altında kolayca alınıp satılabilmesini sağlamak ve oluşan fiyatları tespit ve ilan etmekle yetkili olarak kurulan kamu tüzel kişiliğini haiz kurumlardır. Borsaların malı Devlet malı hükmündedir. Borsaların başkan ve üyeleri ile personeli hakkında Kanunun 25 inci 2

16 maddesi uygulanır. Bu Kanuna göre kurulan borsalar özel bütçe ile idare olunur. Bütçe yılı takvim yılıdır. Bütçeleri ve personel kadroları yönetim kurulunun teklifi üzerine genel kurullarınca kesinleştirilir. denilmek suretiyle borsalar için çerçeve esaslar belirlenmiştir. Kanunun 25 inci maddesine göre borsaların başkan ve üyeleri ile personeli görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri suçlar ile bunlara karşı işlenen suçlardan dolayı sorumluluk bağlamında T.Ceza Kanununun uygulanmasında kamu görevlisi sayılmakta, cezai ve hukuki sorumluluklarına ilişkin olarak 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 104 üncü (cezai ve hukuki sorumluluk hk.) maddeleri uygulanmaktadır sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 40 ıncı, 91 sayılı KHK nin 3 üncü maddeleri çerçevesinde İMKB, kamu yararı sağlamak amacıyla kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulmuş, kamu gücü ayrıcalıklarına ve tüzel kişilik özelliklerine sahip olup, 2499 sayılı Kanunun 22 inci maddesi ile 91 sayılı KHK nin 3 üncü maddesine göre SPK nın gözetim ve denetimi altındadır. Sermaye Piyasası Kanununa göre Kurulca alınmış genel ve özel nitelikteki kararlara uyma zorunluluğu olup, aksine davranışlar çeşitli maddelerde yer alan hükümlerle müeyyideye bağlanmış bulunmaktadır. İMKB tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle İŞ-KUR mevzuatı dışında kalmıştır tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan tarih ve 2009/31 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararıyla onaylanan İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Strateji Belgesi ve Eylem Planının (Strateji ve Eylem Planı) 15 ve 40 no.lu eylemlerinde özet olarak; Borsaların genel kamu idaresini ilgilendiren mevzuat kapsamı dışına çıkarılmalarının sağlanacağı, Kamu İhale Kanunu, 5018 sayılı Kanunun 78 inci maddesi ve İŞKUR mevzuatı gibi kamu idareleri ile ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmadan çalışabilmelerinin gerektiği izah edilmiştir. İFM nin idari yapılanması hakkındaki 2010/11 sayılı Başbakanlık Genelgesi tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış, Genelge ile İFM Yüksek Konseyi, İFM Ulusal Danışma Kurulu, İFM Koordinatörlüğü, Çalışma Komiteleri, (8 ayrı çalışma birimi) İFM Uluslar arası Danışma Konseyi oluşturulmuş, İMKB Başkanı İFM Ulusal Danışma Kurulunda görevlendirilmiştir. Denetim tarihi itibariyle, İMKB yi de ilgilendiren Sermaye Piyasası Kanun Tasarısı 1/638 esas numarası ile tarihinde, TBMM ne sunulmuş bulunmaktadır. Tasarı ile sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesi amaçlanmaktadır. Kamu İhale Kurumunun tarih ve 2004/DK-D-76 sayılı kararında İMKB nin Kamu İhale Kanununa tabi olduğu belirtilmiş, ayrıca tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde de bu hususa yer verilmiştir. Söz konusu Tebliğin ilgili hükümlerin iptali istemiyle Danıştay 13 üncü Dairesinde Kurum tarafından açılan davalar tarih, 2005/6206 ve 6207 K. sayılı kararlarla reddedilmiş, temyiz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 3

17 tarih ve 2008/ K. sayılı kararları ile reddedilmiş, İMKB nin karar düzeltme talebi de, Danıştay Dava Daireleri Kurulunun tarih ve 2010/ K. sayılı kararları ile reddedilmiştir. Kurum halen alım, satım işlemlerini Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yürütmektedir sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun kapsam maddesi özetle; Bu Kanun, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali yönetim ve kontrolünü kapsar. şeklindedir. Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar Kanunun ekinde gösterilmiştir. İMKB 5018 sayılı Kanunun kapsamında ve ek listelerde yer almamakta ise de, Kanunun tarih ve 5436 sayılı Kanunla değiştirilen 78 inci maddesinin ikinci fıkrasında yeralan, düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemler itibariyle oluşacak gelir fazlaları her üç ayda bir izleyen ayın onbeşine kadar genel bütçeye aktarılır. Bu fıkra hükmü İstanbul Menkul Kıymetler Borsası hakkında da uygulanır. şeklindeki düzenleme nedeniyle, üçer aylık gelir fazlalarının tamamı dönemsel sonuçlar ve vergileme oranları dışında genel bütçeye aktarılmaktadır.ayrıca İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının tarihli yazısında belirtilen, İMKB nin kota alma ücretleri, kotta kalma ücretleri, her nevi tescil borsa payları ile üye aidatı dışındaki isteğe bağlı hizmet karşılığı elde ettiği diğer gelirleri dolayısıyla bir iktisadi işletme oluştuğu belirtilerek, kurumlar vergisi ve katma değer vergisi mükellefiyeti tesisi gerektiği tesbiti sonrasında, Borsanın tarihinden itibaren kurumlar vergisi ve katma değer vergisi mükellefiyeti tesis edilmiştir tarih ve sayılı Resmi Gazetenin (1) mükerrer sayısında yayımlanan 611 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 154 üncü maddesi ile, Sermaye Piyasası Kanununun 40 ıncı maddesinin 6 ıncı fıkrasında yer alan hüküm değiştirilerek, onun yerine aynı Kanunun 28 maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dördüncü paragraf olarak Kurul tarafından izlenen ve denetlenen borsalar, piyasalar ve diğer teşkilatlanmış piyasaların, takas ve saklama kurumlarının ve Merkezi Kayıt Kuruluşunun faaliyetlerinden elde ettikleri faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin azami %10 u Kurul bütçesine Kurul tarafından gelir olarak kaydedilebilir, hükmü eklenmiştir. Bununla önceki maddede Borsaların kotasyon ücreti, tescil ücreti ve borsa payı gibi sınırlı gelirlerinin %5 i Kurul bütçesine gelir olarak aktarılmakta iken, yapılan değişiklikle faiz hariç tüm gelirlerin azami %10 una kadar kısmının Kurul bütçesine aktarılması öngörülmüştür. Kurum Anayasanın 123 üncü maddesinde belirtilen Kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya kanunun verdiği açık yetkiye dayanılarak kurulur. hükmü çerçevesinde, 2499 sayılı Kanun ile 91 sayılı KHK hükümleri çerçevesinde kurulmuş olup, Kurum için tahsis edilmiş ve ödenmiş herhangi bir kamu sermayesi bulunmamaktadır. Kurum 2499 sayılı Kanun, 91 ve 662 sayılı KHK ler ile ilgili Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, Yönetim organında kısmen, Genel Kurulda ise tamamen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinden oluşan bir yapılanma ile sevk ve idare edilmekte olup, 4

18 gerek yapısı gerekse de işleyişi bakımından özel ve kamu hukuku düzenlemelerini içeren bir tüzel kişilik durumundadır. Kurumun en üst karar organı olan genel kurul ile denetim kurulu özel sektör yetkililerinden oluşmakta, yönetim kurulunda kamu erki adına Başkanla birlikte 4, özel sektör adına 3 temsilci bulunmaktadır. Cari yılda Kurumun iç mevzuatı, bütçesi, genel personel politikaları ile ilgili tüm iş ve işlemler genel kurul tarafından onaylanmış olmakla birlikte, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Genel Yönetmelik ile Borsa Genel Kurulunun bazı yetkileri Yönetim Kuruluna aktarılmıştır. Kurumun istihdam ettiği personelin kamu personeli olduğu dikkate alındığında, personelin ücret ve diğer mali haklarının yasa ile düzenlenmesi Anayasa hükmüdür. Raporun birçok yerinde yasal dayanağı olmaksızın yapılan ücret ve mali haklarla ilgili sorunlarının da giderilmesi için yasal düzenleme önem arzetmektedir. Son 10 yılda dünya borsaları piyasında hem ulusal hem de uluslararası ölçekte önemli konsolidasyonların yaşandığı, bu çerçevede birçok yatay ve dikey birleşmelerin olduğu, uluslararası borsa faaliyetlerinde çok ciddi yapısal dönüşümlerin olduğu, halen bu dönüşümlerin devam ettiği, İMKB nin de bu sürecin bir yerinde bulunmasının gerekliliği de dikkate alınarak; geçmiş yıllar raporlarında da belirlendiği üzere İMKB yi doğrudan ilgilendirebilecek yasal düzenlemelerinin biran önce sonuçlandırılması önem taşımaktadır. İMKB de uluslararası rekabetin gerektirdiği çağdaş borsacılık açılımlarının sağlanmasını temin edecek bir yapının oluşturulması, kamu-özel hukuk hükümleri karşısındaki durumunun netleştirilmesi, hukuki sorunların ortadan kaldırılması, personelin ücret ve diğer özlük haklarının yasal dayanağa kavuşturulması amacıyla; İMKB açısından olması gereken, kalıcı ve sağlıklı bir mevzuatın biran önce yürürlüğe girmesi için ilgili merciler nezdinde girişimde bulunulması önerilir. İMKB, Kurum ve personel ücret ve mali hakları itibariyle; 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kurumu Kanunu, 5018 sayılı Kanunun 78 inci maddesi, 631 sayılı KHK, 91 sayılı KHK v.b hükümlerine tabidir. (2499 sayılı Kanunla Maliye Bakanlığına ve Maliye Bakanına verilmiş olan her türlü görev, yetki ve sorumluluk, hak ve muafiyetten ilgili olanların doğrudan Başbakana, Başbakanın görevlendireceği Devlet Bakanına, Hazine Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarına intikal edeceği; tarih ve 4059 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile hükme bağlanmıştır. Bunun yanunda, 91 sayılı KHK nın 9 uncu maddesinde belirtilen Yönetmeliğin Maliye Bakanlığın onayı ile yürürlüğe gireceği yönünde herhangi bir değişiklik izlenmemiştir.) Başbakanlığın tarih ve sayılı yazısına ekli, TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunca alınan tarihli ve 78 sayılı karar ile İMKB nin denetlenmesi ve 1997 yılından başlamak üzere rapor düzenlenmesi kabul edilmiş ve Yüksek Denetleme Kurulunca denetlenmesi de bu karar doğrultusunda başlamıştır tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6085 sayılı Sayıştay Kanununun geçici 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrası ile Yüksek Denetleme Kurulu Sayıştay a devredilmiş, 5 inci fıkrasında 6085 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından başlatılan 5

19 denetimlerin 72 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre Sayıştay tarafından sonuçlandırılacağı belirtilmiş, 6 ncı fıkrasında 233 sayılı KHK, 3346 sayılı Kanun ve diğer kanunlarda Başbakanlık Yüksek Denetleme Kuruluna yapılmış olan atıfların Sayıştay a yapılmış sayıldığı hükme bağlanmıştır. 2- Bakanlar Kurulu Kararları : Cari yılda İMKB yi doğrudan ilgilendiren herhangi bir Bakanlar Kurulu Kararı yayımlanmamıştır. İMKB nin personel alımı ile irtibatlı Bakanlar Kurulu aşağıda özetlenmiştir tarih ve 2009/15188 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinin 2/b fıkrası ile borsalara personel alımlarının, T. İş Kurumu aracılığıyla yapılması zorunluluğu kaldırılmıştır. 3- Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararları : Cari yılda İMKB yi doğrudan ilgilendiren herhangi bir Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı yayımlanmamıştır. Kurumun özelleştirilmesi ile ilgili ÖYK Kararı aşağıda özetlenmiştir. ÖYK nun tarih ve 1 sayılı Kararı ile İMKB nin ve İstanbul Altın Borsası nın gerekli yasal düzenlemeler yapılarak özelleştirilmeleri öngörülmüş, buna karşılık Maliye Bakanlığın SPK ya gönderdiği tarihli yazı ile halen yürürlükte olan mevzuatın bu kuruluşların özelleştirilmesine imkan vermediğinden bahisle, tarafların da görüşlerinin alınarak İMKB nin özelleştirilmesi için gerekli olan yasa tasarısının hazırlanması istenmiştir. SPK nın tarih ve 28/657 sayılı toplantısında Borsaların anonim şirketlere dönüştürülerek paylarının menkul, gayrimenkul ve iştiraklerindeki payları dahil tüm malvarlıkları ile birlikte satışı ve devri konusunda izlenecek yöntemin ve ilgili prosedürün belirlenmesi konusunda görüş ve öneriler geliştirilmesi amacıyla, ücreti Borsa bütçesinden karşılanmak üzere bir yerli ya da yabancı danışmanlık firmasının seçimi ve hizmet alınması konusunda Borsa nın görevlendirilmesine, çalışmalarda yardımcı olmak üzere SPK, İstanbul Altın Borsası ve İMKB den birer kişinin katılımı ile çalışma grubu oluşturulmasına karar verilmiş, ancak danışmanlık hizmeti alımıyla ilgili çalışmalar devam etmekte iken, İMKB nin Kamu İhale Mevzuatına tabi kılınması ile danışmanlık ihaleleri gerçekleştirilememiştir. Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısının tarih ve 2027 sayılı yazısıyla başlatılan çalışmalar kapsamında Dönemi Sermaye Piyasası Kurulu Amaç, Hedef ve Strateji taslağının hazırlandığı, Sermaye Piyasası Kurulunun tarihli yazılarıyla değerlendirilmek üzere İMKB ye gönderilen söz konusu Taslakta Borsaların değişen piyasa koşullarına uyum sağlama kabiliyetlerinin artması ve daha etkin kılınması hedefine yönelik olarak Borsaların özelleştirilerek anonim şirket şeklinde yeniden yapılandırılması hususunun dönemi stratejileri arasında yer aldığı görülmüştür. Cari yılda ve denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle İMKB nin özelleştirilmesi yönünde kayda değer bir gelişme izlenmemiştir. 6

20 4- Yüksek Planlama Kurulu Kararları : Cari yılda İMKB yi doğrudan ilgilendiren herhangi bir YPK Kararı yayımlanmamıştır. Son olarak, İMKB nin uluslararası rekabetin gerektirdiği açılımları yapabilmesini temin edecek mevzuat yapısının oluşturulabilmesi ile de irtibatlı olarak tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Planlama Kurulu nun tarih ve 2009/31 sayılı kararı ile İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Strateji Belgesi ve eki Eylem Planı yayımlanmıştır. 5- Yönetmelikler: 91 sayılı KHK de menkul kıymet borsalarıyla ilgili olarak genel hükümlere yer verilmiş olup, ayrıntılı düzenlemelerin SPK tarafından ve/veya Borsa yetkili organlarınca çıkarılacak yönetmeliklerle gerçekleştirileceği hükme bağlanmıştır. Denetim tarihi itibariyle, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile, 91 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 ve 10 uncu maddeleri çerçevesinde, borsa üyelerine ve borsada kotasyona ilişkin usul ve esasları düzenleyen genel mahiyetteki Menkul Kıymetler Borsalarında Üyeliğe ve Kotasyona İlişkin Yönetmelik yürürlüğe girmiş, bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesi ile, yaklaşık 26 yıl uygulanan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış ve yerine Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmelik (Genel Yönetmelik) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Yeni Yönetmelikle, Borsa genel kuruluna ait olan bazı önemli yetkiler Borsa Yönetim Kuruluna verilmiştir. Örneğin, eski Yönetmelikteki Borsaca hazırlanması gereken ve borsanın yetkisinde bulunan yönetmelikleri karara bağlamak şeklindeki (madde 15) genel kurula ait olan yetki, ayrıca Borsa organlarında yönetim kurulu başkanı ve üyesi, denetçi, komite başkanı ve üyesi sıfatıyla görev alanlarla, borsa personeline ve borsa işlerinde çalışan diğer kişilere huzur hakkı, gider karşılığı, ücret adları altında yapılacak ödemelerin miktar ve şümulü, borsa genel kurulunca kararlaştırılır ve SPK nın onayı ile yürürlüğe girer şeklindeki ( madde 31) genel kurul yetkisi, Yeni Yönetmelikle (madde 14/a,i) Yönetim Kuruluna verilmektedir. Özellikle Borsanın iç mevzuatının ve borsa organı görevlilerinin ücret ve mali haklarının genel kurul süzgecinden geçerek, Sermaye Piyasası Kurulu onayına sunulması önem arzetmektedir. Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmelik ile tarihinden itibaren Borsa Yönetim Kurullarına bırakılan, Borsa iç mevzuatının hazırlanması ve Borsa organlarındakilerin ücret ve mali haklarının belirlenmesi yetkisinin yeniden Borsa genel kurullarına iade edilmesi ve bu konulardaki genel kurul kararlarının SPK nın onayından geçirilmesinin sağlanmasını teminen SPK ya yazılması önerilir. Yine, eski Yönetmeliğin genel kurulun görev ve yetkilerini düzenleyen 15/e maddesinde; yönetim kurulu üyelerini seçmek ve ibra etmek şeklindeki yetki, yeni Yönetmeliğin 7/a maddesinde; 91 sayılı KHK uyarınca seçimi genel kurula bırakılmış olan yönetim kurulu üyelerini ve denetçileri seçmek ve bunları ibra etmek, şekline 7

21 dönüşmüş olup, yeni duruma göre, (91 sayılı KHK değişikliği) İMKB Yönetim Kurulu üyelerinden 4 ü ortak kararname ile atanırken, 3 ü genel kurul tarafından seçilmektedir. Bu durumda 3 yönetim kurulu üyesi genel kurul tarafından ibra edilecek olmakla birlikte, diğer 4 üyenin ibra durumu netleşmemiştir. Yeni Yönetmeliğin dayanağını oluşturan tarih ve sayılı Resmi Gazetenin 1 inci Mükerrerinde yayımlanan tarih ve 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin, halen yürürlükte olan ( tarihli ve 662 sayılı KHK nın 74 üncü maddesiyle birinci fıkrada yeralan ve yönetim kurulları ile başkan ibaresi yürürlükten kaldırılmış, aynı fıkrada yer alan İlişkin hususlar ibaresinden sonra gelmek üzere Borsa Başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin ücretleri, görev, yetki ve sorumlulukları ibaresi eklenmiştir. ) haliyle, Borsanın Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmelik başlıklı 9 uncu maddesinde; Menkul kıymetler borsalarının, genel kurul ve denetçilerinin; a-seçilmelerine veya atanmalarına ve görev sürelerine, b-görev ve yetkilerine, c-sorumluluklarına, d-ücretlerine ilişkin hususlar, Borsa Başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin; a-ücretleri, görev, yetki ve sorumlulukları, ile borsa organı, üye ve görevlilerinin çalışma usul ve esasları Sermaye Piyasası Kurulunca hazırlanacak yönetmelikte gösterilir. Bu Yönetmelik Maliye Bakanlığının onayı ile Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer. denilmektedir. 91 sayılı KHK nin 9 uncu maddesi 3 kısımdan meydana gelmiş olup, buna göre madde hükmünden ; -Menkul kıymetler borsalarının genel kurul ve denetçilerinin; seçilme, atanma, görev süreleri, yetki ve sorumlulukları ile ücretlerine ilişkin hususların Yönetmelikte gösterileceğinin, -Borsa Başkanı ve Yönetim Kurulu Üyelerinin; ücretlerinin, görev, yetki ve sorumluluklarının Yönetmelikte gösterileceğinin, -Borsa Organı, Üye ve Görevlilerinin çalışma usul ve esaslarının Yönetmelikte gösterileceğinin, anlaşılması, bunun yanı sıra, ayrıca mevzuata göre, SPK tarafından hazırlanan Yönetmeliğin yürürlüğe girebilmesi için Maliye Bakanlığının onayı gereklidir. Maliye Bakanlığının onayı olmadan tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmeliğin Borsa Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerini düzenleyen 14/i maddesinde; Borsa organlarında görev alanların ve borsa personelinin ücret, özlük ve mali haklarını, tazminat, ikramiye ve her türlü sosyal hak ve yardımlarına 8

22 ilişkin düzenlemeleri karara bağlamak hükmü getirilmiş, sosyal haklar başlıklı 23 üncü maddesinde de ; ücretler, mali ve diğer - Borsa organlarında yönetim kurulu başkan ve üyesi, denetçi, komite başkan ve üyesi sıfatıyla görev alanlar ile borsa personeli ve borsa işlerinde çalışan diğer kişilerin her türlü ücret, tazminat, ikramiye, mali ve özlük hakları, sosyal hak ve yardımları ile hizmet ikramiyesi, kıdeme teşvik primi, bireysel emeklilik katkı payı, insan kaynakları stratejileri kapsamında gerektiğinde işten ayrılmalarının teşvikine ilişkin ödemeler ve benzeri her çeşit hak ve menfaatler bir yönerge ile belirlenir ve ödenecek yıllık tutarlar genel kurulca kesinleştirilecek bütçede gösterilir. - Borsa Başkanı ve borsa personelinin, borsayı temsilen görev yapmakta olduğu iştiraklerden alacağı ikramiye, huzur hakkı, prim ve her ne ad altında olursa olsun benzeri yıllık nakdi menfaatlerin toplamı, aynı yıl içinde borsadan aldığı yıllık ücret toplamını geçemez. Tahakkuk ettirilen nakdi ödemelerin bu sınırı aşan kısmı borsaya ödenir. denilmiştir. 91 sayılı KHK nın 9 uncu maddesindeki Borsa Başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin ücretlerinin Yönetmelikle belirleneceği şeklindeki tespit, tarihli Genel Yönetmelikte yönetim kurulu başkan ve üyelerinin yanı sıra, denetçi, komite başkan ve üyesi sıfatıyla görev alanlar ile borsa personeli ve borsa işlerinde çalışan diğer kişileri de kapsamış ve bu konudaki düzenlemelerin bir Yönerge ile yapılacağı belirtilmiştir. Nitekim, yeni Genel Yönetmelikteki bu düzenlemeyi takiben, İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1480 sayılı toplantısında; İMKB Teşkilat Yönergesi, İMKB Personel Yönergesi ve İMKB Ücretler, Mali Haklar ve Sosyal Haklar Yönergesi kabul edilmiş, ayrıca, tarih ve 1483 sayılı toplantıda bu Yönergelerde bazı değişiklikler yapılmış ve tarihinde yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştır. Ücretler, Mali Haklar ve Sosyal Haklar Yönergesinde, personel ücretine ilişkin düzenleme yetkisi İMKB Yönetim Kurulundadır. 91 sayılı KHK nin 9 uncu maddesindeki düzenleme ile, bu madde dayanak gösterilerek hazırlanan genel mahiyetteki Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesi içerik itibariyle örtüşmemektedir. Ayrıca bu Yönetmeliğin 14, 23 üncü maddeleri dayanak gösterilerek hazırlanan İMKB Ücretler, Mali Haklar ve Sosyal Haklar Yönergesi, Genel Yönetmeliğin 23 üncü maddesi esas alınarak düzenlendiğinden, İMKB Ücretler Yönergesinin ilgili maddeleri de 91 sayılı KHK 9 uncu maddesi ile getirilen düzenlemeyle uyumlu görülmemektedir. Yasal zorunluluk olmasına rağmen Maliye Bakanlığının onayı alınmadan tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği anlaşılan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin, 91 sayılı KHK nin 9 uncu maddesindeki içerikle uyumlu olmayan maddelerinin düzeltilmesi için, Sermaye Piyasası Kuruluna, Maliye Bakanlığına ve Başbakanlığa yazılması önerilir. MKB nin piyasa işlemleri, Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliği, Tahvil ve Bono Piyasası Yönetmeliği, Takas ve Saklama Merkezleri Yönetmeliği ile Kotasyon Yönetmeliği, Gelişen İşletmeler Piyasası Yönetmeliği ile yürütülmekte olup, Teftiş, 9

23 Muhasebe, Bilgi Sistemleri, Sicil iş ve işlemleri de Yönetmeliklerle düzenlenmiştir yılında İMKB Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliği, İMKB Teşkilat, Görev ve çalışma Esasları Yönetmeliği, İMKB Kotasyon Yönetmeliği,İMKB Yönetmeliği, İMKB Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliği, İMKB Gelişen İşletmeler Piyasası Yönetmeliği,İMKB Teşkilat, Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliğinde bazı değişiklikler olmuştur. B- Teşkilat : 1-Teşkilatın Yapısı: 91 sayılı KHK nın 5,6,7,8 inci maddeleri borsaların organlarını düzenlemektedir. Buna göre Borsanın organları; genel kurul, yönetim kurulu, yönetim kurulu başkanı ve denetim kuruludur. 91 sayılı KHK nın 9 uncu maddesine göre çıkartılan eski Genel Yönetmeliğin üncü maddeleri borsa organlarını; genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu olarak belirlemiştir. Yine 91 sayılı KHK nın 9 uncu maddesine göre çıkartılan yeni Genel Yönetmeliğin 5 inci maddesi borsanın organları; genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu, komiteler ile borsa başkanı ve borsa başkanlığına bağlı başkanlık teşkilatından oluşur. hükmünü getirmiştir. İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1480 sayılı toplantısında alınan kararla İMKB Teşkilat Yönergesi yürürlüğe girmiştir. Yönergenin dayanağının tarihinde yayınlanan genel Yönetmeliğin 14 ve 21 inci maddeleri olduğu belirtilmiştir. Yönergeye göre İMKB Teşkilatında; Yönetim Kurulu, İMKB Başkanı, Başkana doğrudan bağlı 5 Başkan Yardımcılığı, Hukuk Müşavirliği ve Hukuk İşleri Müdürlüğü, Denetim ve Gözetim Kurulu Başkanlığı ile, Başkan Yardımcılarına bağlı 23 müdürlük bulunmaktadır. Yönergenin 6 ncı maddesine göre Başkanlık teşkilatı; Başkan, Başkan Yardımcıları, Başkan Danışmanları ve Hizmet Birimlerinden oluşmaktadır. Yönergenin 9 uncu maddesine göre 2011 yılındaki teşkilat şemasındaki birimlerden; Hukuk Müşavirliği-Hukuk Müşavirliği ve Hukuk İşleri Müdürlüğü, Teftiş ve Gözetim Kurulu -Denetim ve Gözetim Kurulu, Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü- Pay Piyasası Müdürlüğü,Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğü-Borçlanma Araçları Piyasası Müdürlüğü, Yabancı Menkul Kıymetler Piyasası Müdürlüğü-Yurt Dışı Sermaye Piyasası Araçları Müdürlüğü, İstatistik Müdürlüğü-Endeks ve Veri Müdürlüğü, Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü-Dış İlişkiler Müdürlüğü, Strateji Geliştirme ve Araştırma Müdürlüğü-Araştırma Müdürlüğü, Üye İşleri Müdürlüğü- Yatırım Kuruluşları ile İlişkiler Müdürlüğü, Medya ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü- Kurumsal İletişim Müdürlüğü, Mali İşler Müdürlüğü-Muhasebe ve Finans Müdürlüğü, İdari İşler Müdürlüğü ve Yapı ve İşletme Müdürlüğü-Destek Hizmetleri Müdürlüğü olarak faaliyet göstereceği anlaşılmaktadır. Ayrıca, yeni Teşkilat Yönergesine göre; Kamuyu Aydınlatma Platformu İşletim Müdürlüğü kapatılarak faaliyetleri Kotasyon Müdürlüğüne, Eğitim ve Yayın Müdürlüğü kapatılarak faaliyetleri İnsan Kaynakları Müdürlüğüne devredilmiştir. İş Geliştirme ve Pazarlama Müdürlüğü de kapatılarak faaliyetleri Stratejik Planlama ve İş Geliştirme Müdürlüğü ile Pazarlama ve Satış Müdürlüğüne devredilmiştir. Bilgi Sistemleri Merkezi kapatılarak bilişim teknolojileri 10

24 alanında Bilişim Teknolojileri Kaynak Planlama Müdürlüğü, Bilişim Teknolojileri Güvenlik, Risk ve Kalite Denetimi Müdürlüğü, Çevresel Sistemler Geliştirme ve Uygulama Planlama Müdürlüğü, Piyasa Sistemleri Uygulama Geliştirme Müdürlüğü, Bilgi Yönetimi Uygulama Geliştirme Müdürlüğü, Sistem Operasyon Müdürlüğü, Sistem Mühendisliği Müdürlüğü isimli 7 müdürlük oluşturulmuştur. Risk Yönetim Müdürlüğü, Takas ve Saklama Müdürlüğü, Proje Koordinasyon Müdürlüğü, Yönetim Kurulu Özel Bürosu kapatılmıştır. Mevcut teşkilat şeması rapor ekleri arasında (Ek:1) gösterilmiştir. 2-Genel Kurul ve Denetçiler: Borsanın üst karar organı olan Borsa Genel Kurulu, Sermaye Piyasası Kurulundan yetki belgesi ve Borsadan üyelik belgesi almış özel hukuk kişilerinden oluşan Borsa üyelerinden meydana gelmektedir. Borsaya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracılık faaliyetinde bulunmak üzere yetki belgesi verilmiş olan aracı kuruluşlar üye olabilmektedir. Bankalar, Sermaye Piyasası Kurulunun tarihinde almış olduğu ilke kararı doğrultusunda hisse senetleri piyasası faaliyetlerini kurdukları veya satın aldıkları aracı kurumlara devretmişlerdir. Cari yıl sonu itibariyle genel kurulun 142 üyesi bulunmakta olup, genel kurul her yıl Nisan-Mayıs aylarında SPK ca belirlenecek bir tarihte olağan olarak toplanmakta, gerekli hallerde SPK nın daveti üzerine olağanüstü genel kurul toplantısı gerçekleştirilmektedir. Cari yıl faaliyetlerine ilişkin olağan genel kurulu günü yapılmıştır tarihli Resmi Gazetede yayınlanan genel mahiyetteki Yönetmelik ile, Borsaların Genel Kurullarının bazı görev ve yetkileri Borsa Yönetim Kuruluna verilmiştir. Bu çerçevede, 2011 yılı faaliyetlerine ilişkin olağan genel kurul gündemi daha önce belirlenerek üyelere gönderilmiş olmakla birlikte; Borsa Başkanı tarafından, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin yayınlanması nedeniyle önceden belirlenen genel kurul gündeminin 8 inci maddesinde yeralan yönetmelik değişiklikleri ile 12 nci maddesinde yeralan İMKB Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu, Disiplin Komitesi ve Uyşmazlık Komitesi ücretlerinin belirlenmesi hususunun gündemden çıkartılması önerilmiş ve oybirliği ile kabul edilmiştir tarihli genel kurulda; denetleme kurulu tarafından hazırlanan tarihli rapor ile bağımsız denetçi tarafından hazırlanan tarihli raporu da içeren 2011 yılı faaliyet raporu, bilanço, gelir-gider tablosu ve kesin hesap cetveli oybirliği ile kabul edilmiştir. Denetim Kurulu Borsa Genel Kurulu tarafından, Genel Kurul üyeleri arasından veya dışarıdan 2 yıl için seçilen 2 denetçiden oluşmaktadır. Denetçilerden biri her yıl olağan Genel Kurul toplantısında yenilenmektedir. Mevcut Denetim Kurulu, raporun girişindeki çizelgede gösterilmiştir. 3- Karar Organı: İMKB Yönetim Kurulu 91 sayılı KHK ile SPK tarafından düzenlenen ve tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Yönetmeliği (Genel Yönetmelik) hükümlerine göre 1 başkan ve 4 üyeden oluşmakta iken, tarih, mükerrer sayılı 11

25 Resmi Gazetede yayımlanan tarih 662 sayılı KHK nın 74 üncü maddesi ile 91 sayılı KHK nın Borsa Yönetim Kurulu başlıklı 6 ncı maddesi Borsa Başkanı ve Yönetim Kurulu şeklinde değiştirilerek madde metni yeniden düzenlenmiş ve buna göre yönetim kurulunun bir başkan ve altı üyeden oluşan yedi kişiden oluşacağı hükme bağlanmıştır. Yeni düzenlemede Borsa Başkanı ve yönetim kurulunun üç üyesinin, Sermaye Piyasası Kurulunun ilgili olduğu Bakanın teklifi üzerine müşterek kararname ile atanacağı, yönetim kurulunun diğer üç üyesinin, menkul kıymetler borsalarının genel kurullarınca üyeleri arasından grup ayrımı yapılmaksızın seçileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Borsa Başkanının görev süresi dört yıl, yönetim kurulu üyelerinin görev süresi üç yıl olarak belirlenmiş, Borsa Başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin; 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlara ilave olarak, en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş, sermaye piyasaları, bankacılık, ekonomi, maliye veya işletme alanında veya bu alanlarla ilgili hukuk veya mühendislik dallarında en az on yıllık deneyim sahibi olması şartı getirilmiştir. 662 sayılı KHK nın 74 üncü maddesinin (c) bendi ile de 91 sayılı KHK ya 23 üncü maddesinden sonra gelmek üzere geçici madde eklenmistir. Anılan Geçici Madde 1; Mevcut düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değisikliklere aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.bu maddenin yayımı tarihinde görevde bulunan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Baskanı ve Yönetim Kurulu üyelerinin görevleri tarihinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erer. Bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 60 gün içinde, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası tarafından, tarihinde göreve başlamak üzere, Yönetim Kurulunun üç üyesini seçmek için olağanüstü genel kurul toplantısı yapılır. Genel Kurulun anılan süre içinde toplanamaması veya Genel Kurulca anılan süre içinde herhangi bir sebeple uygun nitelikte veyeterli sayıda yönetim kurulu üye seçimi yapılmaması durumunda, Sermaye Piyasası Kurulunun ilgili olduğu Bakan tarafından, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Genel Kurulunca seçim yapılıncaya kadar görev yapmak üzere re sen yönetim kurulu üyesi atanır.müsterek kararname ile atanacak İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetim Kurulu üyeleri bu maddenin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde atanır. hükmünü haizdir. Bu madde çerçevesinde; 662 sayılı KHK nın yayım tarihi olan 2 Kasım 2011 de görevde olan İMKB Başkanı ve Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi de sona ermiş, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan müşterek kararname ile Borsa Başkanı olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan müşterek kararname ile de Yönetim kurulu üyeleri atanmışlardır. İMKB Genel kurulunca seçilmesi öngörülen üyeler ise tarihli Genel Kurul toplantısında seçilmişlerdir. Borsa Yönetim Kurulu cari yılda 70 toplantı yaparak çeşitli konularda 597 adet karar almıştır. Mevcut Yönetim Kurulu raporun girişinde belirtilmiştir. 4- Yürütme Organı: Yeni Teşkilat Yönergesine göre Yürütme Organı; Başkan, Başkan Yardımcıları, 12

26 Hukuk Müşavirliği ve Hukuk İşleri Müdürlüğü, Denetim ve Gözetim Kurulu Başkanı ve 23 Müdür olarak düzenlenmiştir. Cari yılda yönetim organı kapsamında, başkan yardımcıları göreve devam etmiş, Kurum içinden 2 müdür atanmıştır. Denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle; birinci başkan yardımcısı görevden alınmış ve borsa danışmanı olarak atanmış, 2 başkan yardımcısı emekliye ayrılmış, Kurum içinden 1, Kurum dışından 1 olmak üzere 2 başkan yardımcısı atanmıştır tarih ve 1486 sayılı Yönetim Kurulu toplantısında 10 müdür görevden alınarak borsa danışmanı olarak atanmıştır. Servisler ; Bazı servisler hakkında aşağıda özet bilgi verilmiştir. a) Hukuk Müşavirliği: Hukuk Müşavirliği Başkanlığa ve diğer hizmet birimlerine hukuki görüş bildirmek, gerektiğinde adli, idari ve diğer ilgili kurumlar nezdinde Kurumu temsil etmek, uyuşmazlıkları takip etmek, mevzuat düzenleme çalışmalarına yardımcı olmakla görevlidir. Hukuk Baş Müşavirliği ve Hukuk İşleri Müdürlüğü Yönetmeliği ile Vekalet Ücreti Tevzii Yönetmeliği 5 Aralık 1995 tarih ve 491 sayılı İMKB Yönetim Kurulu toplantısında alınan karar ile yürürlüğe girmiş, daha sonra her iki Yönetmelik de Yönergeye dönüştürülmüştür. Denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle, yeni Teşkilat Yönergesi ile birimin adı, Hukuk Müşavirliği ve Hukuk İşleri Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir. Hukuk Müşavirliğinde; 3 hukuk müşaviri, 8 müşavir avukat, 8 uzman avukat ve 8 avukat kadrosu bulunmakla birlikte, 1 Hukuk Başmüşavir Yardımcısı, 1 Hukuk Müşaviri, 2 Müşavir Avukat, 1 uzman Avukat ve 3 avukat görevli olup, ayrıca 3 takip memuru bulunmaktadır. Başkan Yardımcıları, Hukuk Başmüşaviri, Teftiş Kurulu Başkanı gibi unvanlarda görev yapan ve idare ile toplu iş sözleşmesi v.b nedenlerle davalı olanlarla ilgili olarak Kurum dışından, dosya başına ücret karşılığı bir avukat tutulmuştur. Belirtilen kişilere ait dava dosya ve belgeler ilgili avukatta olup, özet bilgi ve belgelerin nüshaları hukuk birimine verilmektedir yılı ve denetim tarihi itibariyle Hukuk Müşavirliğinden 1 hukuk müşavir yardımcısı, 1 hukuk müşaviri ve 1 müşavir avukat ile bir idari memur ayrılmış, 1 hukuk başmüşavir yardımcısı, 1 müşavir avukat, 1 avukat alınmıştır. 91 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname nin 13 üncü maddesi ile İMKB Yönetmeliğinin 42 nci maddesi uyarınca, borsa üyeleri arasında veya borsa üyeleri ile müşterileri arasında borsa işlemlerinden doğan uyuşmazlıkların, borsada çözümlenebileceği hükme bağlanmıştır. Bu kapsamda Hukuk Müşavirliğince 42 dosyanın incelendiği, bunlardan 22 sinin karara bağlanarak kesinleştiği, 3 tanesi ile ilgili SPK nezdinde itiraz incelemesinin devam ettiği, 20 sinin ise derdest olduğu anlaşılmıştır. Cari yılda 133 hukuki mütalaa verilmiş, 42 sözleşme incelenmiştir. Dava ve icralar geçen yıl sonuçlarıyla mukayeseli şekilde aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. 13

27 2010 Yılı 2011 Yılı 2012 Yılına devir Dava/İcra Adet Tutar Bin TL Adet Tutar Bin TL Adet Tutar Bin TL İcra ,07-$ ,07-$ ,07-$ $ Hukuk $ 5 93 Ceza İdari Vergi İş Toplam ,07-$ ,07-$ ,07-$ Geçmiş yıl raporlarında bahsi geçen Çeaş-Kepez ve İmar Bankası ile ilgili dava kalmamış olup, Aktaş Elektrik ile ilgili 1 dava ise halen devam etmektedir. b)teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanlığı: Birimin ismi denetim tarihi itibariyle, yeni Teşkilat Yönergesi ile Denetim ve Gözetim Kurulu olarak değiştirilmiştir. Cari yılda, Başkan, 1 Başkan Yardımcısı, 25 Başmüfettiş, 5 Müfettiş Yardımcısı, 3 Baş Sistem Analisti ve 2 idari personel olmak üzere toplam 37 personel görev yapmıştır. Denetim tarihi itibariyle, yeni Personel Yönergesinin 6. Maddesinde uzman grupları içinde yer alan müfettiş unvanı, geçici 1 inci madde ile denetçi olarak değiştirilmiştir. Kurulun çalışma esasları, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Teftiş ve Gözetim Kurulu Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Kurul İMKB Teşkilat Yönergesinin 14 üncü maddesi ile İMKB Teftiş ve Gözetim Kurulu Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi uyarınca, Borsa mevzuatı ve ilgili mevzuat çerçevesinde; Borsa hizmet birimlerinin uluslararası standartlara uygun neslen, risk odaklı ve süreç bazlı iç denetimini yapmak, Borsa üyelerinin Borsa işleri ile ilgili hesap ve işlemlerini denetlemek, Sermaye piyasası araçları Borsada işme gören ortaklıkları ve yatırım fonlarını denetlemek, Borsa pazarlarındaki işlemlerin gözetim ve denetimini yapmak, Borsa birimleri ve personeli ile Borsa üye ve üye temsilcileri hakkında soruşturma yapmak, gerektiğinde Borsa ya ulaşan ihbar ve şikayetleri incelemek, inceleme ve araştırmalarda bulunmak, Borsa Başkanı tarafından verilecek denetim, inceleme, gözetim ve soruşturma faaliyetleri ile ilgili diğer görevleri yerine getirmek görev ve yetkisine sahiptir. Kurul; kendi Başkanının önerisi 14

28 ve Borsa Başkanının onayıyla yürürlüğe giren çalışma programına göre faaliyet göstermektedir. Konusuna göre hazırlanan ve Sermaye Piyasası Kurulu na intikal ettirilmiş bulunan 2011 yılı gözetim ve gözetim inceleme raporları önceki yıl sonuçlarıyla karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. Yıl Yapay fiyat/ Yapay piyasa İçerden öğrenenlerin Kamuyu aydınlatma Belge kayıt Açığa satış Diğer ticareti düzeni Birimlerin iç denetimiyle ilgili olarak; Yapı İşletme Müdürlüğünde , İdari İşler Müdürlüğünde , İnsan Kaynakları Müdürlüğünde , Hukuk Müşavirliğinde ve Üye İşleri Müdürlüğünde tarihinde başlanmış ise de denetim tarihi itibariyle (Temmuz 2012) söz konusu iç denetimlerin halen devam ettiği anlaşılmıştır. Borsanın Risk Yönetim Müdürlüğünün koordinasyonunda, Ernest Young Kurumsal Finansman Danışmanlık A.Ş. tarafından Nisan-Kasım 2011 döneminde İMKB İş Süreçlerinin Risk Bazlı Modelleme ve Dökümantasyonu ile Operasyonel Risk Analizi Projesi çalışmaları gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma sonuçlanıncaya kadar iç denetim çalışmalarına ara verildiği anlaşılmıştır. Haziran-Kasım 2011 döneminde Borsanın üyesi tüm aracı kurumlar (86 aracı kurum) nezdinde bir tarama denetimi başlatılarak Kurulun işgücünün bu işe aktarıldığı, söz konusu tarama denetiminin yukarıda bahsi geçen projeyle eş zamanlı olarak (2011 yılı Kasım ayında) tamamlanmasını takiben iç denetim çalışmalarına tekrar başlandığı belirtilmiştir. İMKB birimlerinin yıllık iç denetimlerinin zamanında yapılması için gerekli olan her türlü tedbirin alınması önerilir. Piyasa gözetimi kapsamında 2011 yılı başında, herhangi bir hissenin piyasasında anormal miktar veya fiyat hareketi ortaya çıktığında, önce seansı 15 dakikalığına durduran, daha sonra bu anormalliğin devam etmesi halinde seansı gün sonuna kadar ikinci kez durdurarak 15 günlüğüne brüt takas uygulaması getiren ve bunlara ilişkin bilgilendirme mesajlarını KAP ta anında yayınlayan Otomatik Seans Durdurma Sistemi devreye alınmıştır. Yıl içinde bu sistem tarafından anormal fiyat ve miktar hareketleri nedeniyle 54 hissede 57 kez birinci durdurma yapılmış, 3 hissede de ikinci durdurma yapılarak brüt takas uygulamasına geçilmiştir. Cari yılda, faaliyette bulunan 86 aracı kurumun tamamında mevzuata uyum kapasitelerinin arttırılması ve iç kontrol sistemlerinin değerlendirilmesi amacıyla tarama denetimleri gerçekleştirilmiştir. Denetimler sırasında 2 aracı kurumda nakit ve hisse senedi açığı tespit edilmesi üzerine SPK ya bildirimde bulunulmuş olup, denetimler sonucunda da 15

29 tespit edilen eksiklik ve mevzuat uyumsuzluklarının ivedilikle giderilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması konusunda bütün aracı kurumlar bir genel mektup ile uyarılmıştır. Ayrıca, sermaye piyasası araçları Borsada işlem gören şirketlerle ilgili olarak 5 rapor düzenlenmiş; 9 uyuşmazlık dosyası sonuçlandırılmış; 12 kurumda tescil incelemesi yapılmış; 2 veri yayın şirketinde de bilgi dağıtım denetimi gerçekleştirilmiştir. Yine, Kurul faaliyetlerinin etkin olarak yürütülmesi amacıyla 4 talimatname çıkarılmış; 8 Kurul faaliyeti ile ilgili iş süreçleri tanımlanmış ve borsalarla ilgili 5 güncel konuda araştırma yapılmıştır. C-Personel durumu: 1-Personel kadroları ve personele ilişkin işlemler: 2011 yıl sonu itibariyle, İMKB deki istihdam usullerine uygun olarak düzenlenen personel kadroları ile ortalama ve yılsonu çalışan personel sayısı geçen yıl sonuçlarıyla karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Personel Çalışan personel Norm Program Çalışan personel Ortalama kişi Yıl sonu kişi kadro Sayı kadro Sayı Ortalama kişi Yıl sonu kişi İşçiler; Belirsiz süreli Belirli süreli Toplam Yüklenici işçi İMKB de Başkan dahil, personelin tamamı işçi statüsünde olup, kadrolar yıllık bütçe kapsamında Genel Kurula sunulmakta ve karara bağlanmaktadır. Personel Yönergesinin 5 inci maddesinde istihdam şekilleri; belirli süreli, belirsiz süreli olarak ayrılmış, belirsiz süreli olarak başkan danışmanlarının çalıştırılacağı, ancak bunların Personel Yönergesine tabi olmadığı belirtilmiştir. Yukarıdaki tabloda, kadro cetveli ve personelin istihdam şekli dikkate alınarak; belirsiz süreli personel ve belirli süreli personel ayrımına gidilmiştir. Cari yıl personel kadroları ile irtibatlı olarak, Yönetim Kurulunun tarihli toplantısında kadro cetvelinde değişikliğe gidilmiş, karar tarihli Olağan Genel Kurulda kabul edilmiş, Sermaye Piyasası Kurulunun tarih ve 37 sayılı Kurul toplantısında onaylanmıştır. Buna göre bazı kadrolar kaldırılırken, unvan sayısı 64 e, kadro sayısı 796 ya düşürülmüştür. Cari yılsonu itibariyle 344 kadro boş olup, 15 kadro unvanında çalışan bulunmamaktadır. Yıl sonunda 79 yüklenici işçi çalışmaktadır tarih ve 1471 sayılı Yönetim Kurulu toplantısında kadro cetvelleri yeniden düzenlenerek, aynı tarihli olağan genel kurul toplantısında kabul edilmiş, tarih ve 19 sayılı Kurul toplantısında uygun bulunmuştur. Yeni düzenleme 16

30 ile toplam kadro 891 e yükseltilmekte, hukuk başmüşavirliği kadrosu iptal edilmekte, Borsa Danışmanı kadrosu 8 iken 50 ye yükseltilmekte, 8 olan Başkan Danışmanı kadrosu 16 ya çıkartılmakta, Uzman personel kadrosu 187 den 230 a yükseltilmekte, teknik personel kadrosu da 58 den 50 ye çekilmektedir. Denetim tarihi (Temmuz 2011) itibariyle, toplam 891 kadrodan 434 ü dolu, 457 si boştur. Kadroların; 875 i belirsiz süreli, 16 sı belirli süreli personel istihdamı için tespit edilmiştir. Bakanlar Kurulunun tarih, 2009/15188 sayılı Kararı ile tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi ile getirilen istisna çerçevesinde borsalar personel alımında bu Yönetmelik kapsamı dışında bırakılmış, durum T. İş Kurumunun tarihli yazısı ile İMKB ye bildirilmiş olup, personel alımları İMKB Personel Yönergesine göre yapılmaktadır. Açıktan personel alımları unvanlar ve görevlerle irtibatlı şekilde; yönetim kurulu kararı, / Başkanlık onayı-yazılı sınav-sözlü sınav-kişilik envanteri, / Başkanlık onayı-sözlü sınav-kişilik envanteri-uygulama sınavı, /Başkanlık onayı-sözlü sınav-kişilik envanteri, /Başkanlık onayı-sözlü sınav, /sadece Başkanlık onayı gibi muhtelif şekillerde yapılmaktadır. Personel Yönergesinde tüm personelin atama ve yükselmelerinin Borsa Başkanının önerisi üzerine Yönetim Kurulu tarafından yapılacağı, Yönetim Kurulunun bu yetkisini gerektiğinde borsa başkanına devredebileceği belirtilmiş olup, Yönetim Kurulunun tarih ve 1382 sayılı toplantısında 2011 yılı için başuzman ve dengi personel ile altındaki personelin atama ve yükseltilmesi yetkisinin Borsa Başkanına devredilmesine karar verilmiştir. Yönetim Kurulunun tarih ve 1453 sayılı toplantısında Başkan Yardımcısı ve dengi ile Müdür ve dengi personel dışındaki tüm personelin işe alınması, görevlendirilmesi, yükseltilmesi ve işten ayrılması yetkilerinin Borsa Başkanına devredilmesine karar verilmiştir tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerini düzenleyen 14 üncü maddesinin (o) fıkrası Borsa Başkanının önerisi üzerine, başkan yardımcısı ve müdür ile bunların dengi personelin atamasını yapmak, Borsa Başkanının görev ve yetkilerini düzenleyen 20 inci maddenin (m) fıkrası da Yönetim Kurulu tarafından atananlar dışındaki personeli atamak şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile Yönetim Kurulunun inisiyatifinde olan atamalardaki yetki devri de ortadan kalkmıştır. Bazı unvanlara ilişkin özlük işlemleri Yönetim Kurulu tarafından devredilen yetki kapsamında Borsa Başkanlığınca yürütülmekte iken, tarihinden itibaren Yönetim Kurulu ile Borsa Başkanlığının yetkileri unvanlar itibariyle açıklanmış olup; yeni düzenleme ile özlük işlemleri Başkanlığa bırakılan ve kariyer gerektiren müfettiş yardımcısı, uzman yardımcısı, denetçi yardımcısı v.b unvanlara ilişkin atama, görevlendirme, yükseltme işlemlerinin Yönetim Kurulunda sonuçlandırılması sağlamak üzere, belirtilen mevzuatı hazrlayan Sermaye Piyasası Kuruluna yazılması önerilir. 17

31 Cari yılda 11 kişi işe alınmış 48 personel ayrılmıştır. Ayrılanların 42 si emeklilik ve kendi isteği ile ayrılma şeklindedir. Denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle, 50 kişinin işe alındığı buna karşılık 59 personelin ayrıldığı anlaşılmıştır döneminde, 18 aylık süre içinde personelin %22 si Kurumdan ayrılmıştır yılında başlayan ve denetim tarihi itibariyle de hızla devam eden personelin ayrılmasında; hizmet ikramiyesi uygulamasına devam edilip edilmeyeceği yönündeki tereddütlerin yanı sıra, tarihinden geçerli olmak üzere erken emekli olanlara 10 maaşa kadar ikramiye ödenmesine geçilmiş olması etkili olmuştur. Denetim tarihi itibariyle, Yönetim Kurulunun tarih ve 1486 sayılı toplantısında alınan kararla tarihinde giren İMKB Teşkilat Yönergesi, Personel ve Ücretler Yönergelerinin ilgili hükümleri ile birlikte yürürlüğe giren İMKB Kadro Cetveli uyarınca, tarihinden geçerli olmak üzere kapatılan, fonksiyonu değiştirilen veya başka bir birimle birleştirilen yerlerde görevli olan personelden, ( 10 müdür, 7 müdür yardımcısı ve 2 uzman) 19 kişi, ayrıca kadrosu kaldırılan unvanlarda görevli olan (1 birinci başkan yardımcısı, 3 bilgi sistemleri yönetmeni, 1 koruma ve güvenlik müdür yardımcısı) 5 kişi olmak üzere toplam 24 kişi borsa danışmanı olarak görevlendirilmiştir tarihinden Yeni Personel Yönergesinin 5 inci maddesi 3 üncü fıkrasında; Borsa Danışmanının görevlendirme şekli izah edilerek, Borsa Danışmanının Başkan veya görevlendirildiği birimin yöneticisi tarafından, istişare, koordinasyon, araştırma ve projeler gibi konularda verilecek görevleri yerine getireceği belirtilmiş olup, denetim tarihi itibariyle önceki görevleri başkan yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı ve uzman olan toplam 26 Borsa Danışmanı bulunmaktadır. Cari yılda personelin servislere dağılımı ve hareketini gösterir çizelgeler rapor ekinde (Ek:2, 3) gösterilmiştir. Denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle Personel Yönergesinin 5 inci maddesinin 2 inci fıkrasında Başkan Danışmanı belirli süreli personel olarak çalıştırılır ve Personel Yönergesi hükümlerine tabi değildir. Başkan Danışmanının mali ve sosyal hakları Başkan Yardımcısı kadrosu için öngörülen mali ve sosyal hakları geçmemek üzere Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve bireysel iş sözleşmesi ile düzenlenir. şeklinde olup, Başkan Danışmanları ile Danışmanlık Sözleşmesi adıyla yapılan sözleşmenin VI ncı kısmında; Başkan danışmanı İMKB personeli statüsünde olmadığından, bu sözleşme ile kendisine tanınanlar haricinde, borsa yönetimince, mevzuatla ve toplu iş sözleşmesi ile personele tanınan mali, sosyal ve hukuki hiçbir hak talep edemez. denilmek suretiyle; Başkan Danışmanlarının Kurumun genel istihdam ve özlük hakları ile ilgili esasların ve toplu iş sözleşmesinin dışında kaldığı belirlenmiş ise de, Kurumla irtibatları yıllık bütçe kapsamında, personel kadroları yönünden devam ettirilmekte, İMKB Teşkilat Yönergesinin 6 ncı maddesine göre de, Başkanlık Teşkilatı içinde yer almaktadır. Denetim tarihi itibariyle 16 olan Başkan Danışmanı kadrosundan 9 u tarihine kadar dolu iken, bu tarihte 6 Başkan Danışmanı belirsiz süreli unvanlara atanmıştır tarihine kadar, Başkan Danışmanlarının istihdam özeti aşağıda belirtilmiştir. 18

32 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere 9 bin TL aylık net ücret karşılığı bilişim teknolojileri alanında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere 11 bin TL aylık net ücret karşılığı bilişim teknolojileri alanında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere TL aylık net ücret karşılığı Özel Kalem Müdürlüğünün faaliyet alanında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere 9 bin TL aylık net ücret karşılığı bilişim teknolojileri alanında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere 9 bin TL aylık net ücret karşılığı bilişim teknolojileri alanında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla /12/2012 döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere 15 bin TL aylık net ücret karşılığı bilişim teknolojileri alanında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere 9 bintl aylık net ücret karşılığı her türlü mimari renovasyon ve yapı işleri konularında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır tarihli Yönetim Kurulu toplantısında alınan kararla döneminde tam zamanlı olarak çalışmak üzere 9 bin TL aylık net ücret karşılığı bilişim teknolojileri alanında hizmet vermek üzere bir Başkan Danışmanı ile sözleşme imzalanmıştır sayılı İş Kanunu nun 30 uncu maddesinde yer alan işverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü, kamu işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler şeklindeki düzenleme ve İş Kanununa dayanılarak çıkarılan ve tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik uyarınca; özürlü ve eski hükümlü işçi sayısının tespitinde belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan tüm işçiler esas alınmakta olup, hesaplamaya esas sayı itibariyle Kurumun 16 engelli, 8 eski hükümlü çalıştırılması yükümlülüğü vardır. Denetim tarihi (Haziran 19

33 2012) itibariyle 13 engelli, 1 eski hükümlü personel çalışmaktadır. İşe almalar Kurum Personel Yönergesine göre gerçekleştiğinden, eski hükümlü istihdamında daha seçici davranma imkanı bulunmaktadır. Eski hükümlü alımı için çalışma yapıldığı, bu kapsamda ilgili Kurumlarla (İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlüğü gibi) irtibatın devam ettiği belirtilmiştir. Engelli ve hükümlüler ile benzerlerinin 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi ve ilgili Yönetmelik ile belirlenen sayıda istihdam edilmesi önerilir. 2-Personel harcamaları: Cari yıl personel giderleri geçen yıl sonuçlarıyla karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Personele yapılan harcamalar A-Yönetim kurulu üyeleri denetçiler, disiplin ve uyuşmazlık komitesi (kuruluş dışı) Harcanan Harcanan Kişi Geçmiş Toplam Toplam yıllarla Kişi başına başına harcama ödenek Esas Ek Sosyal Cari yıl Toplam ilgili ayda ayda ücretler ödemeler giderler toplamı öd.ve geri harcama düşen düşen alışlar Bin TL TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL TL B-İşçiler Toplam (A+B) Geçen yıl toplamı Fark Halen İMKB de özlük haklarının, ücretlerin yapılandırılmasının ve uygulanmasının esaslarını Personel Yönergesi ve Toplu İş Sözleşmesi düzenlemektedir. Cari yılda personele yapılan harcamalar geçen yıla göre %12 oranında artışla bin TL, kişi başına ayda düşen 15,7 bin TL olarak gerçekleşmiştir. Personel harcamalarına bin TL tutarındaki yolluk ve seyahat giderleri dahil edilmemiştir. Personel giderlerinin %30 u esas ücretler, % 36 sı ek ödemeler, %33 ü sosyal giderlerden oluşmaktadır. Ek ödemelerde en önemli kalem ikramiye olup, Toplu İş Sözleşmesinin 35 inci maddesine ile Ücret Yönergesinin 15 inci maddesine göre personele aylık ücreti ve görev tazminatı toplamı tutarında her iki ayda bir ücretleri ile birlikte ödenmek üzere yılda 6 ikramiye verilmektedir. Borsa çalışanları, iş kanununa tabi personel durumundadır. 91 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede borsa çalışanlarının özlük hakları ile statüsünün yönetmelikle düzenleneceğine dair açık ve net bir ifade bulunmamakta, bu durum personelin özellikle ücret uygulamalarında bir dizi soruna neden olmaktadır. Raporun muhtelif kısımlarında yer verildiği üzere halen İMKB de 631 sayılı KHK nın uygulanması, hizmet ikramiyesi, emekliliği teşvik ikramiyesi, kira yardımı v.s ödenmesi hususlarında hem çalışırken, hem de kurumla ilişkisi kesilirken sorunlar bulunmaktadır. 20

34 -631 sayılı KHK ve İMKB Uygulamaları: 4639 sayılı Yetki Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan tarih ve sayılı Resmi Gazetenin mükerrer sayısında yayımlanan Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve KHK lerde Değişiklik Yapılması Hakkında 631 sayılı KHK nin 14 üncü maddesi ile; özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurulan kamu kurum ve kuruluşlarında maaş, tazminat ikramiye vs. mali ödemeler ile sosyal yardım niteliğindeki ayni ve nakdi ödemelerin tümünün aylık net ortalamasının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna her ne ad altında olursa olsun fiilen yapılan mali ve sosyal hak niteliğindeki her türlü ödemeler dahil bulunacak toplamının altı aylık net ortalamasını geçemeyeceği belirtilerek, Bakanlar Kurulunun bu madde kapsamındaki personelin mali ve sosyal hakları ile ilgili karar ittihaz edeceği hususu düzenlenmiş, 631 sayılı KHK uyarınca çıkartılan ilk BKK tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır. İMKB nin SPK yı muhatap tarih ve 104 sayılı yazısı ile İMKB nin 91 sayılı KHK nin verdiği yetkiye dayanılarak idari bir kararla kurulan bir kamu kurumu olduğu, 631 sayılı KHK nin tüm kamu tüzel kişilerini değil, yalnız kanunla kurulan kamu tüzel kişilerini kapsamayı amaç edindiği İMKB nin 91 sayılı KHK nin 3 üncü maddesinin verdiği yetkiye istinaden SPK nın önerisi Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısının onayı ile kurulduğu, dolayısıyla 631 sayılı KHK ile getirilen düzenlemelere tabi olmadığının düşünüldüğünden bahisle, durumun açıklığa kavuşturulması talep edilmiştir. Kararname ücret sınırlamasına tabi olan personel ile ilgili olarak istisna getirmemiş, hangi statüde olursa olsun, işçi-memur-sözleşmeli personel dahil tüm personel için bu sınırlamaları düzenlemiştir. Kaldı ki, herhangi bir kamu kurumunun 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için anılan kurumun özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğine haiz olarak kurulmuş olması ayrıca personelinin mali ve sosyal haklarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu veya diğer personel kanunları dışında, ilgili mevzuatı uyarınca yetkili organları tarafından belirleniyor olması ve kuruluşun istisnalarda yer almamış olması yeterlidir. Aşağıda izah edilen yazışmalardan da anlaşılacağı üzere, İMKB nin de 631 sayılı KHK kapsamında olduğu açıktır. SPK, İMKB nin 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları kapsamında olup olmadığını tarihli yazı ile Başbakanlığa sormuştur. Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü tarafından SPK ya yazılan tarih ve 469 sayılı cevabi yazıda, özetle; İMKB Personelinin 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve buna dayanarak çıkartılan tarihli ve 2001/3330 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında olup olmadığının açıklığa kavuşturulmasına ilişkin yazı ve eklerinin incelendiği belirtilerek, 631 sayılı KHK nin 14 üncü maddesinde, özel kanunlarla kurulmuş kamu tüzel kişileri ibaresi yeralmış olmakla birlikte, İMKB de kanunun verdiği yetkiye dayanarak kurulmuş bir kamu tüzel kişisidir. Bu itibarla memurlar ve diğer kamu 21

35 görevlilerinin mali ve sosyal hakları arasındaki adaletsizliklerin giderilmesi yönündeki amacın gerçekleştirilebilmesi açısından; kamu tüzel kişiliğini haiz, Yönetim Kurulu Başkanı müşterek kararname ile atanan ve bütçesi Sermaye Piyasası Kurulunun onayı ile kesinleşen İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının da 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olduğu düşünülmekte olup, İMKB Personelinin ücretlerinin tarihli ve 2001/3330 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında tespit edilen esaslar çerçevesinde belirlenmesi gerektiği düşünülmektedir. denilmektedir. SPK nın, İMKB nin faaliyetleriyle ilgili yapmış olduğu denetimde ücret artışları uygulamalarıyla ilgili olarak 631 sayılı KHK ile ilgili Bakanlar Kurulu Kararlarında kapsam dahilindeki personel için üst sınırların belirlendiği, artış oranlarının belirlenmesinde ortalama üst sınırının altında veya üstünde olmasına göre farklılaşma yapılmasının öngörüldüğü, ancak İMKB tarafından tüm personel için tek artış oranı belirlenmek suretiyle kararnameye aykırı davranıldığı tespitinde bulunduğu ve maaş artışıyla ilgili olarak, 631 sayılı KHK çerçevesinde alınan Bakanlar Kurulu Kararına aykırılık teşkil eden uygulamalardan kaçınılması doğrultusunda tarihli yazı ile İMKB ye talimat verilmiş, İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1064 sayılı toplantısında, SPK nın tarihli Kurul kararını bildiren yazısı müzakere edilerek; İMKB nin, 631 sayılı KHK nin kapsamında olmadığı, öte yandan kapsamda olmadığına ilişkin mevcut itirazların halen neticelenmemekle birlikte, Kurul talimatı nedeni ile 631 sayılı KHK hükümlerinin uygulanmasına karar verilmiştir. denilmektedir. 631 sayılı KHK nın uygulanması nedeniyle ücretlerini eksik aldıklarından bahisle 240 Borsa personeli Beyoğlu İş Mahkemesinde tarihinde toplu dava açmıştır. Dava tarih ve 2006/186 K., sayılı yerel mahkeme kararı ile Kurum lehine sonuçlanmış, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin tarih ve 2006/18123 K.,sayılı kararı ile yerel mahkeme kararı onaylanmıştır. Personelin sendikaya üye olması ve Tez-Koop İş Sendikasının toplu iş sözleşmesi görüşmesi talep etmesi üzerine, Başbakanlıkta yapılan ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Devlet Bakanlığı temsilcilerinin de katılımıyla yapılan toplantıda iş hukukuna tabi personelin mali ve sosyal haklarının iş ve toplu sözleşme mevzuatı ve hukuku göz önünde bulundurulmak suretiyle toplantıda ulaşılan sonuçlar, Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü tarafından, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcılığına (Sermaye Piyasası Kurulu) hitaben yazılan tarih ve 478 sayılı yazı ile bildirilmiştir. Yazıda özet olarak; Kamu tüzel kişiliğini haiz İMKB nin, Başbakanlığın tarih, 469 sayılı yazılarında belirtildiği üzere 631 sayılı KHK kapsamında olduğu tekrar izah edilerek, - KHK nın 14 üncü maddesi kapsamına dahil kuruluşlarda, KHK hükümlerinin çalışanlar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın, yetkili organlarca mali ve sosyal hakları ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen tüm personele uygulanacağı hüküm altına alınmış olmakla birlikte, bu hükmün, çalışanların mali ve sosyal haklarının yetkili organlarca tek taraflı veya iş mevzuatı çerçevesinde toplu iş sözleşmesi kapsamında belirlenmesi bakımından farklı değerlendirilebileceği, 22

36 -Borsa personelinin toplu iş sözleşmesi yapma haklarını elde ettiklerinin görüldüğünü, bu itibarla İş Hukukuna tabi personelden mali ve sosyal hakları karşılıklı iradeler ortaya konulmak suretiyle 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında yapılan toplu iş sözleşmesi ile belirlenecek olanların mali ve sosyal haklarının, iş ve toplu iş sözleşme mevzuatı gözönünde bulundurularak, 631 sayılı KHK ve bu KHK ya dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu kararında tespit edilen sınırlamalara bağlı olmaksızın belirlenebileceği, -Yapılacak toplu iş sözleşmelerinde, işveren vekili konumunda olanların, mali ve sosyal haklarının belirlenmesi bakımından 631 sayılı KHK kapsamında bulunduğunu, - Uygulamada taraf sendikaya üye olan ya da olmayan, genelde üst düzey görevlerde çalışan bazı personelin, işverene yakınlıkları nedeniyle açık bir toplu iş sözleşmesi hükmüyle sözleşme kapsamı dışında bırakılarak, sözleşme ile tanınan haklardan sendika üyeliği ya da dayanışma aidatı yoluyla yararlanmalarının mümkün bulunmadığını, toplu iş sözleşmesi kapsamına kimlerin gireceğinin ve kapsam dışı bırakılacağının sözleşmenin taraflarınca kararlaştırılmasının gerektiği, bildirilmiştir. Bunun üzerine, İMKB Yönetim Kurulu tarih ve 1143 sayılı toplantısında özet olarak; -Toplu iş sözleşmesi görüşmeleri kapsamında belirlenecek mali ve sosyal hakların iş ve toplu iş sözleşmesi kapsamında, 631 sayılı KHK sınırlamalarına tabi olmaksızın belirlenmesine, - İşveren vekili kapsamında bulunan kişilerin maaşlarının 631 sayılı KHK ye göre belirlenmesine, - Kapsam dışı personelin toplu iş görüşmelerinde tesip edilmesine, karar vermiştir. Ayrıca, İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1150 sayılı Toplantısında alınan kararla; Başkan, Başkan Yardımcısı, Hukuk Müşaviri, Teftiş Kurulu Başkanı ile ilgili olarak, 631 karşısındaki durumlarının Başbakanlık Makamına sorulması kararlaştırılmıştır. 631 sayılı KHK nın Geçici 1 inci maddesinde; Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü maddesi uyarınca çıkarılacak Bakanlar Kurulu kararı yürürlüğe girinceye kadar; bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde mevcut karar, onay veya diğer mevzuatı uyarınca yapılmış bulunan belirlemelerin, mali ve sosyal haklarda hiçbir artış ya da değişikliğe yol açmayacak şekilde aynen uygulanmasına devam olunur. Bakanlar Kurulu kararıyla yapılacak belirlemeler çerçevesinde tespit edilecek ortalama ücret toplamı üst sınırından daha fazla miktarda ortalama ücret toplamı olan personel hakkında kapsama dahil kuruluşlar tarafından, bu fazlalık devam ettiği sürece, hiçbir ücret artışı veya değişikliği yapılamaz. Bu durumda bulunan personelin ortalama ücret toplamı artış oranları Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir ve kapsama dahil kuruluşlar tarafından anılan personele bu artış oranları uygulanır. 23

37 Bakanlar Kurulu, bu durumda olan personelin ortalama ücret toplamı ile ortalama ücret toplamı üst sınırı arasındaki farkı, tarihine kadar aşamalı olarak gidermeye yönelik gerekli tedbirleri almaya, bu durumdakiler için daha düşük oranlarda artış yapmaya ya da artış oranlarını farklı tarihlerde uygulamaya yetkilidir. hükmü getirilmiştir tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile tarih, sayılı Resmi Gazetede yayımlanan tarih ve 2007/11721 sayılı Bakanlar Kurulu kararı öncesi kapsama dahil personelin mali ve sosyal haklarında, her bir dönem için ayrı ayrı olmak üzere; a)ortalama ücret toplamı, ortalama ücret toplamı üst sınırını aşmayanlar için belli bir oranı, b) Ortalama ücret toplamı, ortalama ücret toplamı üst sınırını aşanlar için ise başka bir oranı aşmamak üzere ve kurum içi hiyerarşik yapıların gerektirdiği ölçüde, mevzuatları dahilinde, yetkili organlar tarafından belirlenecek oranlarda artış yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre; ortalama ücret toplamı üst sınırını aşanlar her hangi bir artış oranının belirlenmesi uygulamasına son verilmiştir. 631 sayılı KHK uyarınca Bakanlar Kurulu Kararları yapılan ücret ayarlamaları ile, İMKB personel yönergesi, son olarak da ücret yönergesi çerçevesinde yönetim kurulu kararları ile yapılan ücret ayarlamaları ( dönemi için ) aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablodan anlaşılacağı üzere; BKK ile doğrudan ücretler belirlenirken, İMKB yönetim kurulunda ücretlere ilişkin gösterge tespit edilmektedir. Gösterge tutarındaki değişim, ücret artış oranını göstermektedir. 24

38 631 Sayılı KHK ile İlgili Olarak BKK ile yapılan ücret değişiklikleri (yıl sonları itibariyle) İMKB Yönetim Kurulu Kararı İle yapılan ücret değişiklikleri-yıl sonları itibariyle (Personel Yönergesi; Ücret, Mali ve Sosyal Haklar Yönergesi) Yönerge-TİS dönemi Yıllar/Ücret Artış Oranı % Yıllar/Ücret Artış Oranı % ,5 - Yönerge , , , ,7 1, , ,8 2, , ,2 2,6 Yönerge dönemi artış 41,7 7, ,6 47,0 TİS , ,4 11, , ,5 5, , ,1 8, , ,2 6, ,5 10,2 TİS dönemi artış 65,0 121,2 Genel artış 133,8 137,2 Tüm Borsa Personeli için Toplu İş Sözleşmesi (TİS) dönemine kadar ( tarihine kadar ) 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu kararlarında yer alan oranlar gözetilerek ücret artışı yapıldığı izah edilmiştir yılından itibaren TİS yapılması ile birlikte 631 sayılı KHK ve ilgili BKK ile getirilen esaslar ve ücret limitleri göz ardı edilmiştir. Toplu İş Sözleşmesi yapılmadan önce; 631 ile yapılan ücret artışları % 41,7 olurken, İMKB deki ücret artışları %7,3 olmuştur. Ancak Toplu İş Sözleşmesi sonrasında; 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları ile yapılan ücret artışları % 65,0 olurken, İMKB de yapılan ücret artışı %121,2 olmuştur. Kamuda ücret dengelerinin oluşturulması amacıyla yürürlüğe giren 631 sayılı KHK nın kapsamında olan İMKB de; 2006 yılının sonuna kadar kamu ücretleri ile İMKB arasındaki farkın kapatılması yönünde bir irade izlenmekle birlikte, 2007 yılından itibaren kamu ve İMKB ücret makası kapanmak yerine daha da açılmıştır. Bilindiği üzere, Kamuda ücret dengesizliklerini gidermek üzere yürürlüğe giren 631 sayılı KHK ücret sınırlamasına tabi olan personel ile ilgili olarak istisna getirmemiş, hangi statüde olursa olsun, işçi-memur-sözleşmeli personel dahil tüm personel için bu sınırlamaları düzenlemiştir yılından itibaren kapsam içi personele toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre yapılan yüksek orandaki ücret ayarlamaları, kapsam dışı 25

39 personel için de, personel yönergesindeki gösterge rakamının toplu iş sözleşmesi ile getirilen zam oranında yükseltilmesi neticesinde kapsam dışı olanlara da yansımış, kapsam dışı olanlar da 631 sayılı KHK ile getirilen esasların dışına çıkmıştır. 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları ile getirilen düzenlemelerde; çalışanların statüsü itibariyle herhangi bir istisna getirilmemiş olduğundan; İMKB de çalışan tüm personel için bundan böyle 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları ile getirilen ücret limitleri ve mevcut müktesepleri dikkate alınarak uygulama yapılmasının sağlanması konusunda, Sermaye Piyasası Kurulu ve ilgili Bakanlığa yazılması önerilir. Toplu iş sözleşmelerinin uygulanmasında, kapsam dışı olanların kapsam içine alınması ile ilgili işlemler : 1 inci Dönem TİS kapsamı dışındakiler hariç, (Başkan Yardımcıları, Hukuk Müşaviri, Teftiş Kurulu Başkanı 1 inci Dönemde kapsam dışı kalmıştır.) diğer personele 1 inci Dönem TİS hükümleri uygulanmıştır. ( ) ve ( ) dönemlerinde, Toplu İş Sözleşmesi kapsamındaki personele Başbakanlık Kanunlar Kararlar Genel Müdürlüğü nün tarih ve 478 sayılı yazısı uyarınca 2 nci ve 3 üncü Dönem TİS hükümlerine göre ücret artışı yapılmıştır. (2 nci ve 3 üncü Dönem TİS ile kapsamına 1 inci Başkan Yardımcısı, Başkan Yardımcıları, Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı ve Hukuk Başmüşaviri dahil edilmiştir.) İMKB Başkanı işveren vekili sıfatı nedeniyle 1,2,3 üncü Dönem TİS kapsamı dışındadır. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Başkanlığı ile Tez-Kop-İş Sendikası arasında imzalanan 2. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin Uygulama ve Kapsam başlıklı 6 ncı maddesi Kişi bakımından: İş bu sözleşme işyerinde çalışan sendika üyelerini kapsar şeklinde olup; tarihli Toplu İş Sözleşmesinde yer alan kapsam dışı personel tanımı 2 nci Dönem Toplu İş Sözleşmesinde yer almamaktadır. Bu çerçevede; sendika üyesi olan 1 inci Başkan Yardımcısı, Başkan Yardımcısı, Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı ve Baş Hukuk Müşaviri ünvanlı personelin tarihi itibariyle aylık ücretleri ve diğer tüm ödemeleri Toplu İş Sözleşmesi kapsamında değerlendirilerek hesaplanmıştır dönemini içeren, tarihinde imzalanan 3 üncü Dönem Toplu İş Sözleşmesinin uygulama ve kapsam ile ilgili 6/b maddesinde; kişi bakımından; iş bu sözleşme personel yönergesine göre belirli süreli bireysel iş sözleşmesine istinaden başkan danışmanı unvanı ile çalışanlar hariç, işyerinde çalışan sendika üyelerini kapsar. denilmektedir. -1 inci Dönem TİS de kapsam dışı olan personelin (Borsa Başkanı, 1 inci Başkan Yardımcısı, Başkan Yardımcıları, Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı ve Baş Hukuk Müşaviri) ücreti 2007/11721 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen ücret üst sınırı paralelinde tarihinden itibaren ücretleri TL ye geçmemek üzere sabitlenmiş, daha sonra, Yönetim Kurulunun tarih ve 1226 sayılı kararı uyarınca kapsam dışı personelin mağduriyetinin giderilmesini teminen söz konusu personel için Ocak 2007 Haziran 2008 dönemine ilişkin müktesep ücret farklarının ödenmesine karar verilmiş olup, yargılamanın olumsuz sonuçlanması 26

40 halinde kendilerine ödenen tüm hakları iade edecekleri ve ilamsız takiplerle ilgili olarak itirazın iptali davası açmayacaklarına ilişkin taahhütname alındıktan sonra anılan Yönetim Kurulu kararı uyarınca ilgili kişilerin müktesepleri ile Yönetim Kurulu kararı tarihinden sonraki ücret ödemeleri İMKB Personel Yönergesi esas alınarak ve Personel Yönergesine konu gösterge rakamı üzerinden ödeme yapılmıştır. Bu ödemelerde, 2007 yılından itibaren Borsa personelinin gösterge rakamının TİS kapsamında belirlenmesi nedeniyle tarihinden beri değişmeyen ve Personel Yönergesi hükümleri uyarınca en son tarihinde belirlenen 217,16 TL baz alınmıştır. 631 sayılı KHK ile irtibatlı açılan davalar: 631 sayılı KHK ile irtibatlı yönetim kurulu kararları, 1 inci Dönem TİS kapsamı dışında kalan Başkan yardımcıları, başhukuk müşaviri ve teftiş kurulu başkanının ücret durumları ile adı geçenlerin 631 sayılı KHK hükümleri dışında oldukları, ücret artış oranlarının personel yönergesinin ilgili hükmüne uygun olmadığı, kendilerinin de toplu iş sözleşmesi kapsamında olması gerektiği yönünde açtıkları davalar, aşağıda özetlenmiştir. Başkan yardımcıları, hukuk başmüşaviri ve teftiş kurulu başkanının ücretleri yılları arasında Personel Yönergesine göre düzenlenmiş, 2009 yılından itibaren bu kişiler TİS kapsamına alındığından ücretleri de TİS hükümlerine göre belirlenmiştir. Yukarıda belirtilen görevlerde çalışanları ücreti; 631 sayılı KHK kapsamında ilgili Bakanlar Kurulu Kararları dikkate alınarak, İMKB Personel Yönergesine göre yılları arasındaki ücret artışı %4,8-13,5 arasında olmakla birlikte, ilgililerin 2 nci dönemden itibaren TİS kapsamına alınmaları ve Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğünün tarih ve 478 sayılı yazısında belirtilen (yazıdan ilgili kısım özeti; İş Hukukuna tabi personelden mali ve sosyal hakları karşılıklı iradeler ortaya konulmak suretiyle 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında yapılan toplu iş sözleşmesi ile belirlenecek olanların mali ve sosyal haklarının, iş ve toplu iş sözleşme mevzuatı gözönünde bulundurularak, 631 sayılı KHK ve bu KHK ya dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu kararında tespit edilen sınırlamalara bağlı olmaksızın belirlenebileceği,) şekliyle, 631 sayılı KHK ve bu KHK ya dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu kararında tespit edilen sınırlamalara bağlı olmaksızın 2 inci ve 3 üncü Dönem TİS hükümlerinden faydalanmışlar ve ücretleri yılları arasındaki ücretleri hızla artmıştır yılında, başkan yardımcısının ortalama ücreti 631 sayılı KHK yürürlüğe girdiğinde TL iken, 631 ile verilen tavan ücret limiti liradır yılında ise başkan yardımcısının ücreti lira iken, 631 sayılı KHK ile irtibatlı tavan ücret limiti TL dir. Aynı durum İMKB Teftiş Kurulu Başkanı ücretinde de görülmektedir yılı ücreti TL iken, 2012 yılı ücreti %163,9 oranında artarak, TL olmuştur. Bu ücretlere, belirtilen unvanların iştirakler elde ettikleri gelir, temettü v.s dahil edilmemiştir. Buradan da anlaşılacağı üzere geçen süre içinde, 631 sayılı KHK ile kamudaki ücret dengesizlikleri giderilmeye çalışılmakla birlikte, İMKB de bu durum tersine dönmüş, kamuya nazaran İMKB deki ücretler son derece yüksek gerçekleşmiştir. 27

41 - Başkan yardımcıları ile teftiş ve gözetim kurulu başkanının, Beyoğlu 2. İş Mahkemesi nde 2007/359, 360, 361 ve 362 E. sayılı dosyalar ile açtıkları davalarda; 2007 Mart ayında ücretlerin düşürülmesi ve bir süre ücret ödenmemesine ilişkin kararların uygulanmasının tedbiren durdurulması; tarihinde ödenmeyen, TL ücretinin en yüksek faizi ile birlikte ödenmesi; 631 sayılı KHK ya tabi olunmadığından, toplu iş sözleşmesinin tüm hükümlerinin kendilerine de uygulanarak ücretlerinin tespit edilmesi talep edilmiştir. Başkan Yardımcıları (örnek dava; Başkan yardımcısı H.Esin Akbulut) tarafından açılan tespit ve alacak davası Beyoğlu 2. İş Mahkemesi tarafından tarihinde karara bağlanmış ve 2008/48 K., sayılı Kararda özetle; davanın kabulü ile, davacının tarihli TİS ile getirilen mali ve sosyal haklardan yararlanacağının tespitine ve davacının 2007 yılının Mart ayına ilişkin ödenmeyen ücreti olarak YTL alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir. İMKB nin temyiz talebi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin tarih ve 2010/25812 K., sayılı kararı ile, özetle yerel mahkeme kararının mahkemece davalı işverenin kuruluşuna ilişkin 91 sayılı KHK, 631 sayılı KHK ve İMKB Personel Yönetmeliği ile taraf vekillerinin dayandıkları Beyoğlu İş Mahkemelerindeki dava dosyaları, tüm yasal dayanaklar ile birlikte değerlendirilip, gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak bir sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme yapılarak hüküm tesis edilmesi nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir. Yargıtay ın bozma nedeni usul yönünden olup, yerel mahkemenin eksik inceleme ile karar vermiş olmasına dayanmaktadır. Bozma kararı üzerine yargılamaya devam edilmiş, tarihli Beyoğlu 2. İş Mahkemesinin tarih ve 2011/481 K., sayılı kararında özetle; Davacının 4857 sayılı İş Yasasına tabi olarak çalıştığının tespitine, davacının ücretinin İMKB nin Personel Yönetmeliği çerçevesinde İMKB Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesi gerektiği hususunun tespitine, davacıya tarihinde ödenmesi gereken TL TL ücret alacağının bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmiştir. Yerel mahkeme kararı üzerine İMKB tarafından Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesinden temyize konu yerel mahkeme kararının bozulması ve kararın icrasının temyiz incelemesi sonuna kadar tehirine karar verilmesi talep edilmiştir. İMKB nin Yargıtay a gönderdiği talep yazısında özet olarak; Yerel mahkeme kararında, Yargıtay ın bozma kararında belirtilen; 91 sayılı KHK, 631 sayılı KHK ve diğer yönetmelikler incelenerek, hüküm kurulması gerektiği hususuna uyulmadığı, konu ile ilgili diğer mahkemelerdeki dava dosyalarının tek tek getirtilerek araştırılması hususuna uyulmadığı, tüm bu hususlar tamamlandıktan sonra oluşan delillere ve bu yeni duruma göre yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği hususuna da uyulmadığı, belirtilerek, İMKB vekilinin tarihli temyiz dilekçesinde de, yerel mahkemece davacının statüsü ve 631 sayılı KHK hükümlerinin hatalı değerlendirildiğinin belirtildiği, davacının işçi statüsünde olmasının 631 sayılı KHK ile getirilen düzenlemenin kapsamı dışında olduğu sonucunun doğmadığı, İMKB nin 28

42 631 sayılı KHK kapsamında bir kamu kuruluşu olup, bu konudaki düzenlemelere uymak zorunda olduğu, şeklindeki tespitlerinin aynen burada da geçerli olduğu, yerel mahkemenin işverenin yerine geçerek karar vermesinin yasaya aykırı olduğu, mahkemenin İMKB Yönetim Kurulunun yerine geçerek davacının 2007 yılı mart ayına ilişkin ücretini hüküm kısmında tespit olmasının da bu sebeple bozmayı gerektirdiği, bu hususta Yargıtay kararları bulunduğu, (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin rarih ve 1996/1457/14212 sayılı kararı.) izah edilmiştir. Yerel mahkemenin kararı tarihli İMKB Yönetim Kurulu toplantısında değerlendirilmiş ve daha önce kendilerine müktesepleri ödenmiş olan şahıslara, ödenmiş olan müktesep ücret alacaklarının faizlerinin, mahkeme kararında belirtilen şekilde ödenmesine, dönemi ücret artış konusu ile ilgili olarak bu aşamada karar alınmamasına karar verilmiştir. Öte yandan Başkan Yardımcıları Esin Akbulut, Cavit Savcı, Arıl Seren ve Emin Ali Gündez İş Mahkemelerinde tarihinde yeni bir dava daha açarak (İstanbul 12 ve 13. İş Mah. 2012/1391, 1392, 1395 ve 1396 E.), 2007 yılında imzalanan 1 inci Dönem TİS nde kapsam dışı bırakıldıklarından dolayı maaşlarının TL ye indirildiğini, TL den TL ye indirilen kısmın farkını dava açtıktan sonra şartlı olarak aldıklarını, ancak 2009 yılında kendilerinin de TİS kapsamına girdiklerini belirterek, 1 inci Dönem TİS ile getirilen ücret artışından yararlandırılmadıklarından dolayı indirilen tutar (8.255TL) ile 1 inci Dönem TİS artışı arasındaki ücret farkının da faizi ile ödenmesini talep etmişlerdir. Adı geçen personele bu dönemde ( yılları) müktesepleri dışında herhangi bir ücret artışı yapılmadığı, ancak 2 nci Dönem TİS kapsamına girmeleri sonucunda tarihinden itibaren TİS hükümlerinden yararlandıkları belirtilmiştir. Denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle davanın Yargıtay daki işleminin devam ettiği belirtilmiştir. Başkan yardımcıları, teftiş kurulu başkanı (uygulamada başkan yardımcısı gibi işlem görmektedir.) gibi unvanlarda görev yapan personelin, İMKB yürütme organında Başkandan sonra gelmesi, sevk ve idarede son derece önemli görev ve yetkilerinin bulunması, işveren vekilini temsil etmeleri gibi nedenlerden dolayı bu kişilerin de tıpkı Başkan gibi toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında tutulması gerektiği düşünülmektedir. Nitekim, yapılan yazışmalardan bu kişilerin toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında olmasının gerektiği ilgili mercilerebildirilmiş ise de 2 nci dönem toplu iş görüşmelerinde bu kişiler de kapsama alınmıştır. 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu kararları ile getirilen ücret düzenlemelerine tabi olmadıklarını, Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinden yararlanmaları gerektiğini belirterek dava açan, İMKB başkan yardımcıları, hukuk başmüşaviri, teftiş kurulu başkanı v.b ile ilgili hukuki sürecin yakından takip edilmeye devam edilmesi ve tüm yasal yolların tüketilmesiyle, ortaya çıkacak sonuca göre işlem yapılması önerilir. 29

43 İMKB Başkanı yönünden 631 sayılı KHK Uygulaması; Başkan ücreti döneminde Personel Yönergesine göre belirlenmiş ve ücreti %21,7 oranında artmıştır yılından itibaren ise, TİS kapsamında olmamakla birlikte, Personel Yönergesindeki ücrete esas olan gösterge ile yapılan ücret ayarlamaları TİS ile yapılan ücret zamlarına denk gelecek şekilde düzenlendiğinden, Başkan ücreti de dolaylı olarak TİS le getirilen düzenlemelere paralel oranlarda değişmiştir yılında Başkanın ortalama ücreti (iştirak geliri, temettü v.s hariç) TL iken, 2012 yılında TL olmuştur. 631 sayılı KHK kapsamındaki tüm personel için BKK ile yapılan ücret artışları ( dönemi) toplamı %133,8 olurken, İMKB Başkanının ücret artışları ( dönemi) toplamı %172,5 olmuştur. İşveren vekili sıfatı nedeniyle Toplu İş Sözleşmesinin kapsamı dışında olan İMKB Başkanının ücreti; geçmiş yıllarda olduğu gibi, cari yılda da İMKB Personel Yönergesi hükümlerine göre belirlenmiştir tarihinde yayınlanan Genel Yönetmelikle iç mevzuat düzenlemelerindeki genel kurul ve SPK onayı kaldırılmış olup, son olarak yapılan İMKB Ücretler, Mali ve Sosyal Haklar Yönergesi ile Personel Yönergesi Yönetim Kurulu kararıyla uygulamaya konulmuş olup, denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle Başkanın ücreti Yönetim Kurulu kararı ile kabul edilen bu iç mevzuata göre tespit edilmektedir. İMKB personeli 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararlarına tabidir. Nitekim bu husus Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğünün tarih ve 478 sayılı yazısı ile (yazıda konuyla ilgili özet; KHK nın 14 üncü maddesi kapsamına dahil kuruluşlarda, KHK hükümlerinin çalışanlar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın, yetkili organlarca mali ve sosyal hakları ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen tüm personele uygulanacağı hüküm altına alınmış,,,) İMKB te intikal etmiştir. Kurumda işveren vekili sıfatı nedeniyle, toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanamayan tek kişi İMKB Başkanıdır. (Başkan yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, hukuk başmüşaviri unvanındakilerin de işveren vekili sıfatının olup olmadığı, TİS hükümlerinden yararlanıp yararlanamayacakları gibi konularında, devam eden yargı sürecinin sonucuna göre işlem tesis edilebilecek olup, bu durumda, sadece Başkan TİS kapsamı dışındadır.) Bilindiği üzere, 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları, getirilen ücret ayarlamalarında istihdam şekli ve unvan ayrımı yapmamıştır. 631 sayılı KHK kapsamındaki Kurumun Başkanının ücret ve diğer mali haklarının Personel Yönergesi, Ücret Yönergesi gibi iç mevzuat hükümlerinin yanı sıra, dolaylı olarak da Toplu İş Sözleşmesi hükümleri parelelinde tespiti yerine, mevcut müktesebi göz önünde tutularak, tabi olunan 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları ile getirilen usul ve esaslar çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir. Kaldı ki İMKB nin 631 sayılı KHK ile ilgili olarak yapması gerekenler hem Başbakanlık, hem de Sermaye Piyasası Kurulu tarafından İMKB ye aktarılmış, SPK tarafından bu konuda denetim yapılmıştır. Bu çerçevede; 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları kapsamında olmakla birlikte, ücret ve mali hakları Personel Yönergesi, Ücret Yönergesi ve dolaylı şekilde Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre tespit edilen Başkan ücretine ilişkin tutar ve uygulama esaslarının, mevcut müktesebi de dikkate alınarak, İMKB nin tabi olduğu 30

44 631 sayılı KHK ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararlarına uygun hale getirilmesinin sağlanması amacıyla, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığı ve ilgili Bakanlığa yazılması önerilir. İMKB de ücret uygulamaları: tarihinden önce yürürlükte olan genel yönetmeliğin (Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Yönetmeliğinin 31 inci maddesinin (madde; 31; Borsa organlarında yönetim kurulu başkan ve üyesi, denetçi, komite başkan ve üyesi sıfatlarıyla görev alanlarla, borsa personeline ve borsa işlerinde çalışan diğer kişilere, huzur hakkı, gider karşılığı, ücret adları altında yapılacak ödemelerin miktar ve şümulü, borsa genel kurulunca kararlaştırılır ve SPK'nın onayı ile yürürlüğe girer.) uygulaması; yönetim kurulu denetim kurulu ve komite ücretlerinin doğrudan genel kurulda belirlenmesi ve SPK tarafından onaylanması şeklindedir. Bu doğrultuda yönetim kurulu denetim kurulu ve komite ücretleri için gösterge rakamı genel kurulca belirlenmektedir. İMKB de ücretler sendika üyesi personel için Toplu İş Sözleşmesine (TİS) göre, Başkan dahil, diğer personelin (kapsam dışı) ücretleri ise personel yönergesi ile belirlenmektedir. İMKB Personel Yönergesi ise Genel Kurul tarafından kabul edildikten sonra SPK nın onayı ile yürürlüğe girmektedir. ( tarihinde yayımlanan Genel Yönetmelik ile, iç mevzuatı yürürlüğe koyma yetkisi Borsa Yönetim Kuruluna verilmiş, genel kurulun ve SPK nın iç mevzuat üzerindeki yetkisi kaldırılmıştır). Ücretlerin tespitinde gösterge; unvan gruplarından bağımsız olarak tutarı TL cinsinden belirlenen ve TİS e göre 6 ayda bir güncellenen bir parametredir. Hem İMKB iç mevzuatında hem de Toplu İş Sözleşmesindeki aylık ücretlerin ve diğer ödemelerin hesaplamasındaki en önemli veri gösterge rakamı olup, İstanbul Ticaret Odası (İTO) ile Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) geçim şartları hesaplamaları göz önüne alınmak suretiyle Yönetim Kurulu tarafından belirlenmektedir. Cari yılda uygulanan personel yönergesinin 54 üncü maddesine göre, gösterge yönetim kurulunca tespit edilerek yürürlüğe girmekte olup, ayrıca genel kurul, SPK onayı gerekmemektedir. Personelin normal çalışma ücretinin tespitinde gösterge rakamının yanı sıra, kadro unvanı ve kıdemine göre tespit edilen katsayı esas alınmaktadır. Her bir unvan grubu için katsayı aralıkları belirlenmiş olup, katsayılar bu aralıkta kalmak şartıyla personelin kıdemine bağlı olarak her yıl 0,2 puanında artmaktadır. Ücretlerin bir kısmı brüt bir kısmı ise net kalemlerden oluşmaktadır. Genel olarak, brüt kalemlerin hesaplanmasında personelin katsayısı ile gösterge rakamı, net kalemlerin hesaplanmasında ise sadece gösterge rakamı baz alınmaktadır. Cari yıl ücret göstergesi ve tarihli yönetim kurulu kararları ile kabul edilmiştir. Bu Yönetim Kurulu kararları ile personelin ücret göstergeleri yeniden ayarlanırken Personel Yönergesinin 62 nci maddesinde yönetim kurulu üyelerine gösterge tutarının 15 katından az, 25 katından fazla olmamak üzere net ücret verilmesi, denetçilere de yönetim kurulu üyeleri için belirlenen ücretin bir oranının verilmesi ayrıca, Borsa nın sürekli kadrolarında görev yapanlar hariç, uyuşmazlık ve disiplin komitesi üyelerine de yönetim kurulu için belirlenen ücretin bir 31

45 oranının ödenmesi kararlaştırılmıştır. Buna göre, cari yılda gösterge rakamının, yönetim kurulu üyelerine 16 katı, denetim kurulu üyelerine 8 katı, disiplin ve uyuşmazlık komitesi üyeleri ise 4 katı tutarında net ücret ödenmiştir. Ücret artışına esas gösterge rakamının son 6 yılı incelendiğinde, altı aylık dönemler itibariyle; 2006 yılında olarak belirlenmiş, 2007 yılından itibaren toplu iş sözleşme yapılmaya başlamış, gösterge rakamı ilk altı ay için %36 artışla 295 e, ikinci altı ay için % 8 artışla 319 a yükseltilmiştir. Gösterge rakamları altı aylık dönemler için; 2008 yılında olarak, 2009 yılında olarak, 2010 yılında yılında olarak belirlenmiştir. Gösterge rakamı, denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle, 2012 yılın birinci altı ayında %8 oranında artışla 469 a, ikinci yarısında ise % 4 oranında artışla 480 e yükseltilmiş, yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeleri ile disiplin ve uyuşmazlık komitesi üyeleri için belirlenen katsayıların 2012 yılının tamamında da uygulanması kabul edilmiştir. İMKB de uygulanan hizmet ikramiyesi hakkında yapılan Müfettiş incelemesine istinaden, Başbakanlık Makamının tarihli oluruna havi, Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığının tarih ve 054 sayılı yazısı kapsamında yapılan değerlendirmede de İMKB deki personel ücretlerini kamuya göre yüksek olduğu ve kamunun ücret politikasına uygun olmadığı tespitiyle; İMKB personelinin ücretinin olması gerekenin üzerinde belirlenmesi, normal ücret tutarının üzerindeki meblağ kadar Devlet bütçesinde kamu zarına neden olmaktadır. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişilerinde çalışan personelin mali ve sosyal haklarının; kamunun ücret politikası, kamu kesiminde benzer görev ve sorumluluk ile çalışan personelin ücret ve diğer mali hakları göz önünde bulundurularak ve kamudaki ücret dengeleri ve sınırları aşılmadan hakkaniyet ilkelerine uygun belirlenmesi gerekir. Hiçbir makam veya merci kendisine verilen takdir yetkisini keyfi olarak kullanamaz. Bu yetkinin, hukukun adalet ve hakkaniyet ilkelerine, Anayasa, kanunlara ve kamunun genel işleyişine ve kamu yararına ve menfaatlerine uygun olması gerekir. İMKB personeline ödenen hizmet ikramiyesi, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişilerinde uygulanması bulunmayan, İMKB personelinin yüksek ücretlerini daha da artıran bir ilave ücret ödemesi, unsuru olarak değerlendirilmektedir. Bir kamu tüzel kişisi olan İMKB personelinin ücretlerinin ve ücretin tüm unsurlarının, hizmet ikramiyesi dahil olmak üzere kamudaki eş değer görevlerde çalışanların ücretleri dikkate alınarak belirlenmesi ve uygulanması esas ölçüt kabul edilmelidir. denilmekte, a) Konuyla ilgili olarak Başkanlığımız görüşünün Sayıştay Başkanlığına ve TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu Başkanlığına sunulmasını, ayrıca, b) Sermaye Piyasası Kurulunca, İMKB de olağanüstü yüksek ücretlerden kaynaklanan kamu sarfiyatının önlenmesini teminen Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü alındıktan sonra kamu hukukuna uygun ve kamu çıkarlarını koruyacak esasta değiştirilmesini, Başbakanlık Makamının takdirlerine arz etmektedir. İMKB deki ücretlerin kamu ücret yapısı ile uyumlu olmadığı bir gerçek olup, bu hususta mutlaka kalıcı bir çözüm üretilmesi gerekmektedir. Bunun için de halen 32

46 gündemde olan Sermaye Piyasası Kanunu veya başka bir yasal düzenleme ile, İMKB personelinin ücret ve mali haklarının yasal bir dayanağa kavuşturulması önem arzetmektedir. Ücretlerin belirlenmesinde; TİS ile Personel Yönergesinde (PY) kalemler itibariyle bazı farklar mevcuttur. Örnek olarak; yol yardımı: PY de 1/3 gösterge, TİS de 2/3 göstergedir. Yakacak yardımı: PY de 3 gösterge, TİS de 6 göstergedir. Öğrenim yardımı: 0-6 yaş için PY de hüküm yok, TİS de 2 göstergedir. İlave katsayı ilerlemesi: eski yönergedeki 53. madde kaldırılmış TİS e konulan benzer bir madde ile sadece tarihi itibariyle çalışmakta olanlar için ilave katsayı uygulaması devam ettirilmiştir. (Geçici madde 4) Başlangıç katsayıları: PY de daha düşüktür, TİS de daha yüksektir. İMKB de personele ödenen 2011 yılı net ortalama aylık ücretleri bazı unvanlar itibariyle; Şef 5 bin TL, uzman 7 bin TL, Müdür Yardımcısı 9 bin TL, müdür 13 bin TL, Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı 18 bin TL, Başkan Yardımcısı 20 bin TL, Başkan 33 bin TL dir. Örnek tutarlardan da anlaşılacağı üzere; İMKB de ister personel veya ücret yönergesine göre olsun, kapsam dışı personele ödenen ücretler olsun isterse de toplu iş sözleşmesine göre olsun, kapsam içi personele ödenen ücretler, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişilerinde çalışan personelin mali ve sosyal hakları dikkate alındığında (657 sayılı Kanun, 631 sayılı KHK, Kamu toplu iş sözleşmeleri hükümlerine nazaran) son derece yüksek olduğu görülmektedir. İMKB de çalışanların ücret ve mali haklarının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında benzer görev ve sorumluluk üstlenen personelin ücret ve diğer mali hakları göz önünde bulundurulmak suretiyle, kamudaki ücret dengeleri ve limitleri aşılmadan, hakkaniyet ilkelerine uygun belirlenmesi ve her türlü idari ve hukuki tedbirin alınması için Sermaye Piyasası Kurulu ve ilgili Bakanlığa yazılması önerilir. Denetim tarihi itibariyle İMKB de yeni işe gireceklerle ilgili bazı tedbirler alınmak suretiyle unvan gruplarının başlangıç katsayı oranlarında indirime gidilmiştir. Başlangıç katsayılarında bazı örnek unvanlar itibariyle; başkan yardımcılarında %3,3 müdürlerde %5,0 müdür yardımcılarında %6,0 uzmanlarda %24,0, uzman yardımcısında %21,6 şeflerde %10, memurlarda %27,8-33,3 arası, şoförlerde %41,2-43,3 arası, hizmetlilerde %40,0-40,9 arası indirimler yapılmıştır. Bunun yanı sıra, çalışanlar da dahil olmak üzere görev tazminatı oranlarında artış yapılmıştır. Görev tazminatı oranlarında yapılan değişiklikler bazı örnek unvanlar itibariyle; başkan yardımcılarında %75 den %120 ye, müdürlerde %65 den %105 e, müdür yardımcılarında %55 den %85 e, uzmanlarda % %45 den % 0 e, uzman yardımcılarında %40 dan %60 a, şeflerde %30 dan %40 a yükseltilmiştir. Görev tazminatlarındaki artışın esas itibariyle, kira yardımının kaldırılmasından ileri geldiği belirtilmiştir. İMKB de Toplu İş Sözleşmesi süreci, yürürlükteki 3 üncü dönem TİS ne ek protokol yapılması, Kamu İşveren Sendikası konusu; Borsa çalışanları tarafından, gerçekleştirilen ücret artışlarının Personel Yönetmeliğindeki hükümlere uygun olmadığı gerekçesiyle 2006 yılında toplu (240 33

47 kişi) çeşitli iş mahkemeleri nezdinde dava açılarak, ücret artışı ve faizi talebinde bulunulmuş, ilgili mahkemelerce personelin ücret artışlarına ilişkin kararlara bu süreçte ( ) itiraz yoluna başvurulmaması ve yıllar boyunca yönetim kurulu kararlarına uygun olarak belirlenen ücretleri alması, İMKB ce yapılan ücret uygulamalarının zımni olarak kabulü şeklinde değerlendirilerek davaların reddine karar verilmiş, söz konusu kararlar Yargıtayca onanmak suretiyle kesinleşmiştir. Ücret artışlarının Personel Yönergesi hükümlerine istinaden eksik yapılmaya devam ettiği iddiasıyla ve alınan yargı kararları üzerine, Borsa personelinin tamamına yakını sendika üyesi olmuştur. Sendika ve tarihli yazıları ile Sendikalar Kanununa uygun olarak üyelik başvuru yapanların üyelik işlemlerinin tamamlandığını İMKB ye bildirmiştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün tarihli ve Yetki Tespiti konulu yazısı ile Tez-Koop İş Sendikasının İMKB de gerekli çoğunluğu sağladığı, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi ve Grev ve Lokavt Kanununun 13 üncü maddesi uyarınca Borsa ya bildirilmiştir. İMKB tarafından İstanbul 3. İş Mahkemesinde, Tez-Koop İş Sendikasının yetkili olmadığı, kamu çalışanları sendikasının yetkili olduğu ve sendikanın toplu iş sözleşmesi yapması için yeterli çoğunluğu sağlamadığı yönünde karar verilmesi talebiyle tarihinde açılan dava tarih ve 2006/433 sayılı Kararla reddedilmiş, İMKB nin temyiz talebi de tarih ve 2006/22137 sayılı Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Kararı ile reddedilerek Sendikanın yetkisine ilişkin mahkeme kararı onanmıştır. Bu gelişme üzerine SPK ya gönderilen tarihli yazı ile, Sendikanın yetkisine yapılan itirazın Yargıtay tarafından onanması halinde Sendikanın toplu iş görüşmesi çağrısı yapabileceği ve toplu iş görüşmeleri sırasında SPK nın Denetleme Raporu sonucu İMKB nin uyma kararı aldığı 631 sayılı KHK ye dayanan itirazlarının kabul görmeyebileceği ve uyuşmazlık çıkabileceği, bu durumda da ciddi sorunların doğabileceği, İMKB Yönetim Kurulunda alınan tarih ve 1114 toplantı sayılı karar uyarınca bildirilmiştir. Tez-Koop İş Sendikası tarihli ve aynı gün Borsaya tebliğ edilen yazısı ile Bakanlığın tarihli yetki belgesini sunarak, toplu iş görüşmelerinin başlatılmasını talep etmiştir. İMKB tarafından SPK ya gönderilen tarihli yazıda; (bilgi için ilgili Devlet Bakanına gönderilmiştir.) İMKB nin 631 sayılı KHK ye titizlikle uymakla birlikte İMKB nin ve personelinin 631 sayılı KHK kapsamında olmadığı, Başbakanlık Tasarruf Genelgelerinin Borsanın yapısı ve işleyişi ile uyumlu olmadığı, İMKB nin bu düzenlemeler dışında bırakılmasının daha önce muhtelif yazılarla iletildiği, ancak Toplu İş Sözleşmesinde yer alan teklifler nedeniyle ortaya uyuşmazlık çıktığı takdirde istenmeyen sonuçların doğabileceği bildirilmiştir. Ayrıca, İMKB tarafından SPK ya gönderilen tarihli yazı ile, sendika ile yaşanan gelişmeler hakkında bilgi verilmiş ve İMKB personelinin işçi statüsü gözönüne alınarak toplu iş sözleşmesi müzakerelerine imkan tanınmasını teminen, tarih ve 980 sayılı yazıda yeralan SPK Karar Organının tarihli kararının (İMKB de 631 sayılı KHK, 2002/45, 2003/39 sayılı Tasarruf Genelgeleri ayrıca 2002/13, 2003/18, ve 2004/18 sayılı Başbakanlık Genelgeleri ile bundan sonra 34

48 yayımlanacak Başbakanlık Genelgelerine uyulması hakkında karar.) kaldırılarak İMKB nin 631 sayılı KHK ve Tasarruf Genelgelerine tabi olmadığının bildirilmesi talep edilmiştir. Bu durum SPK tarafından tarihli yazı ile Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğüne iletilmiştir. 1 inci Dönem Toplu İş Sözleşmesi görüşmeleri sırasında kapsam dışı personel hakkında İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1146 sayılı ve tarih ve 1147 sayılı toplantısında Başbakanlık Kanunlar ve Kararnameler Genel Müdürlüğü nün, tarih ve 18/478 sayılı yazısı uyarınca Başkan, 1.Başkan Yardımcısı, Başkan Yardımcıları, Baş Hukuk Müşaviri, Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı unvanlı personelin işveren vekili olduklarına ve Sendika ile akdedilecek olan toplu iş sözleşmesinde kapsam dışı personel olarak bırakılmalarına; adı geçen personelin mali ve sosyal haklarının belirlenmesi bakımından 631 sayılı KHK ve bu kapsamdaki düzenlemelere tabi olduklarına karar verilmiştir. İMKB ile Tez-Koop-İş Sendikası arasında dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi tarihinde imzalanmış, Sözleşmenin 6 ncı maddesi ile Başkan, 1. Başkan yardımcısı, diğer başkan yardımcıları, başhukuk müşaviri ve teftiş kurulu başkanı kapsam dışı personel olarak tanımlanmak suretiyle TİS hükümleri dışında tutulmuştur. 1.Dönem Toplu İş Sözleşmesi ve uygulanması maddesinde; İMKB yi (işveren) Borsası Başkanı, Yönetim Kurulu Üyeleri ve Yönetim Kurulunun yetkili kıldığı kişiler temsil eder hükmü yeralmaktadır. İMKB ile Tez-Kop-İş Sendikası arasında imzalanan 2 nci Dönem Toplu İş Sözleşmesinin Uygulama ve Kapsam başlıklı 6 ncı maddesi Kişi bakımından: İş bu sözleşme işyerinde çalışan sendika üyelerini kapsar şeklinde olup; 1 inci dönem Toplu İş Sözleşmesinde yer alan kapsam dışı personel tanımı 2 nci Dönem Toplu İş Sözleşmesinde yer almamaktadır. Bu çerçevede; sendika üyesi olan 1 inci Başkan Yardımcısı, Başkan Yardımcısı, Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı ve Baş Hukuk Müşaviri ünvanlı personelin tarihi itibariyle aylık ücretleri ve diğer tüm ödemeleri 2 nci Dönem Toplu İş Sözleşmesi kapsamında değerlendirilerek hesaplanmıştır dönemini içeren 3 üncü Dönem Toplu İş Sözleşmesinde ise kişi bakımından kapsam; belirli sureyle bireysel iş sözleşmesine istinaden Başkan Danışmanı unvanı ile çalışanlar hariç işyerinde çalışan sendika üyeleri. olarak belirlenmiştir. 2 nci Dönem ( ) ve 3 üncü Dönem ( ) Toplu İş Sözleşmesi görüşülmesi ve imzalanmasında İMKB yi (işveren), yetkili kılınan Yönetim Kurulu Üyeleri, uygulanmasında ise Yönetim Kurulu temsil eder. denilmektedir tarih ve 1385 sayılı Yönetim Kurulu Toplantısında toplu iş görüşmeleri müzakerelerine katılmak, görüşme tutanaklarını, toplu iş sözleşmesini ve ilgili belgeleri imzalamak üzere Başkan hariç, yönetim kurulunun 4 üyesi yetkilendirilmiştir. Yönetim Kurulu Borsanın karar organı sıfatıyla, Borsa işlerinin mevzuata ve kurallara uygun olarak düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamakla görevli olup, genel kurula karşı sorumludur. Yönetim Kurulu müstakil bir organ olup, Borsa Başkanlık teşkilatının dışında bir oluşum şeklinde yer almaktadır. Yönetim kurulunun Borsanın iş ve işlemlerin sevk ve idaresinde icrai bir görevi olmayıp, Borsa Başkanlık 35

49 Teşkilatının (Başkan, Başkan Yardımcıları, Teftiş Kurulu, Hukuk Müşavirliği, ilgili birimler v.s) yaptığı icraatın genel kurul kararlarına, mevzuata ve kurallara uygunluğunu sağlar. Borsa Başkanı ise borsanın en üst amiri olup, borsanın genel yönetimi ve temsili ile görevlidir. İcraatları nedeniyle de öncelikle Yönetim Kuruluna karşı sorumludur. Başkan Borsa ile ilgili iş ve işlemlerin sevk ve idaresinde icrai faaliyetlerin başıdır. Borsada 2007 yılından beri toplu iş görüşmelerinde işçileri Tez- Koop İş Sendikası temsil ederken, işveren sıfatıyla İMKB yi yetkilendirilen Yönetim Kurulu Üyeleri temsil etmiştir. Toplu İş Sözleşmesi görüşmeleri yürütme organının (Başkan, Başkan Yardımcıları, ilgili birim müdürleri gibi) icrai faaliyeti kapsamında olup, Borsa Yönetim Organında görevli kişilerin TİS görüşmeleri için Yönetim Kurulunca yetkilendirilmeleri uygun değildir. Mevzuatta yönetim kurulunun görev ve yetkileri içinde sendikalarla görüşme yapılması yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır. Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde İMKB yi, Yönetim Kurulu Üyelerinden bir kısmı yerine, işveren vekili sıfatıyla Borsa Başkanının veya görevlendireceği bir başkan yardımcısının temsil etmesi için Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına ve İlgili Bakanlığa yazılması önerilir. Geçmiş yıl raporlarında; yapılan Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinde tarafların Borsa başkanı veya yönetim kurulu üyeleri ile Sendika temsilcilerinden oluştuğu, Kamu işveren sendikalarının verimliliği arttıracak şekilde düzenleyici tedbirler alınmasını sağlamak, üyeleri adına toplu iş sözleşmesi akdetmek, ana hatları ile mevzuat yönünden tatbikat beraberliğini sağlamak şeklinde amaçlarının bulunduğu da dikkate alınarak, toplu iş sözleşmelerinde İMKB yerine, ilgili kamu işveren sendikasının taraf olmasının sağlanması, kamu sektöründe yanlış örnek teşkil edecek toplu iş sözleşmeleri düzenlenmesinin önüne geçilmesinin önem arzettiği belirtilerek, İMKB nin bir kamu işveren sendikasına üye olarak, Toplu İş Sözleşmelerinin bu kamu işveren sendikası tarafından yürütülmesi önerilmiştir. Kurum tarafından verilen cevapta; bünyesinde hizmet akdine bağlı işçi istihdam eden kamu kurum ve kuruluşlarının işkoluna bakılmaksızın kamu işveren sendikalarına üye olmasının mümkün olduğu, kamu kurumlarının bu sendikalara üye olmaları yönünde mevzuatta emredici nitelikte veya yükümlülük ya da sorumluluk altına sokan bir düzenleme bulunmadığı, kamu işveren sendikalarına üye olunması hususunun ilgili kamu kurumunun takdirine bırakıldığı, bu aşamada belirtilen yönde bir ihtiyaç oluşmadığı sonucuna varıldığı, belirtilmiştir. İMKB Personel Yönergesinden alınarak daha önceki Toplu İş Sözleşmelerine konulan, Kurum üzerinde ağır mali külfete neden olan, ilgili mevzuatta yeri bulunmayan hizmet ikramiyesi uygulaması ile yüksek tutarlardaki kira yardımı ödemeleri 3 üncü Dönem Toplu İş Sözleşmesinde de aynen korunmuş ise de, yukarıda izah edildiği üzere, tarihinden itibaren 3 yıl süreli olarak imzalanan toplu iş sözleşmesi, uygulamanın 18 inci ayının sonunda ek protokolle değiştirilmek durumunda kalınmıştır. Kurumda uygulanan 1, 2 ve 3 üncü dönem Toplu İş Sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesinin hükmü başlıklı 8 inci maddesinde özetle üye ile işveren arasında ilk ve öncelikli olarak işbu toplu iş sözleşmesinde öngörülen 36

50 hükümler aynen ve eksiksiz uygulanacaktır. Toplu iş sözleşmesinde yer alan hükümlere aykırılık teşkil edebilecek ve üyelerin bu toplu iş sözleşmesi ile belirlenmiş olan haklarını sınırlandırabilecek herhangi bir uygulama yapılamaz. denilmiştir. Kamu kurumlarının kamu İşveren sendikalarına sendikalara üye olmaları yönünde mevzuatta emredici nitelikte bir düzenleme bulunmamasına, kamu işveren sendikalarına üye olunması hususunun ilgili kamu kurumunun takdirine bırakılmasına karşılık, yapılan Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinde İMKB yi yürütme organının yerine yönetim organındaki üyelerin temsil etmesi şeklindeki tartışmalı durumun yanı sıra, 3 üncü Dönem toplu iş sözleşmesinin uygulanmasında ortaya çıkan sorunlar nedeniyle, sözleşmenin bitmesine 18 ay kalmasına rağmen, ek protokol yapılmak durumunda kalınması gibi hususlar da göz önüne alınarak; Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinde İMKB yi bir kamu işveren sendikasının temsil etmesi, Toplu İş Sözleşmesinin kapsam ve unsurlarının, mali hükümlerin ve parasal hakların kamu işveren sendikasının süzgecinden geçirilmesi için bundan sonraki Toplu İş Sözleşmelerinin bir kamu işveren sendikası tarafından yürütülmesi hususunda gerekli tedbirlerin alınması önerilir. 3-Sosyal konular ve giderleri: Cari yılda personel için yapılan sosyal içerikli harcamalara geçen yıl sonuçları ile birlikte aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Sosyal giderler 2010 Yılı 2011 Yılı Fark (Bin TL) (Bin TL) (Bin TL) A- Cari yılla ilgili: 1- Aile ve çocuk yardımı Evlenme, doğum ve ölüm yardımı Barındırma giderleri Yedirme yardımı Giydirme yardımı Taşıma giderleri Kıdem tazminatı ve hizmet ikramiyesi Sosyal sigortalar primi ve SGDP işveren payı İşsizlik sigortası işveren payı Sağlık giderleri Eğitim gideri Ayni ve nakdi başkaca sosyal giderler Toplam (A) B- Geçmiş yıllarla ilgili: 1-Emekli İkramiyesi, işten ayrılma 633 tazminatı Toplam (B) Genel toplam (A + B) Sosyal giderler geçen yıla göre %14 oranında artışla bin TL olarak gerçekleşmiştir. Sosyal giderlerin %30 u kira yardımı, %12 si yiyecek-içecek yardımları, %12 si sağlık giderleri, %46 sı da sair sosyal amaçlı yardımlar 37

51 oluşturmuştur. Geçmiş dönemle ilgili olarak yapılan ödemeler 2010 yılına göre %1095 oranında artışla, bin TL ye yükselmiş olup, bu ödemeler izin ücreti, kıdem tazminatı ve hizmet ikramiyesinden meydana gelmektedir. Toplu İş Sözleşmesinin 18 inci maddesinde yıllık ücretli izinlerin Personel Yönergesinde belirlenen usullere göre kullandırılacağı belirtilmiştir dönemine ait toplam kullanılmamış ücretli yıllık izin mevcut olup, iş akitlerinin feshi durumunda ilgili personele ödenmek üzere ayrılan karşılık tutarı cari yılsonu itibariyle bin TL dir. Yönetim Kurulunun tarih ve 1162 sayılı toplantısında, toplam birikmiş yıllık ücretli izin gün sayısı, bir yıllık izin hakkı süresinin iki katını aşan personelin birikmiş yıllık izinleri toplamını yaz ve kış dönemi olmak üzere kullandırarak en çok beş yıl içinde bitirilmesi yönünde karar alınmış, tarih ve sayılı yazı ile tüm müdürlüklere bildirilmiştir. Yönetim Kurulu Kararına göre en geç beş yıl içinde bitirilmesi hedeflenmiş ise de bu durum gerçekleşememiştir. Ancak, birikmiş yıllık ücretli izinlerin eritilmesi için sürdürülen gayretin devamı durumunda ücretli izin uygulamasının normal haline dönebileceği anlaşılmaktadır. Nitekim 2010 yılı sonunda , 2011 yılı sonunda olan ücretli izin gün sayısı denetim tarihi (Haziran 2012) itibariyle yıllık ücretli izin gün sayısı cari yıla göre % 15 oranında azalararak ya kadar düşmüştür. Personelin birikmiş ücretli yıllık izinlerinin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca kullandırılması suretiyle Kurum üzerindeki mali yükün asgari seviyelere indirilmesi için alınan tedbirlerin sürdürülmesi önerilir. -İMKB de Hizmet İkramiyesi ödenmesi konusu; Geçen yıl raporunda da yer alan İMKB deki hizmet ikramiyesi uygulanması ile ilgili iç mevzuat ile toplu iş sözleşmesi hükümleri aşağıda özetlenmiştir. -İMKB eski Personel Yönetmeliğindeki ücret ve tazminatların ödenmesi usulü başlıklı 49 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası; en az bir yıl Borsada çalışmak şartıyla, disiplin cezası ve istifa dışında, emeklilik veya diğer nedenle personelin görevden ayrılması halinde, hizmetlerinin karşılığı olarak her yıl için, kıdem tazminatına esas olan ödemeler toplamı ile kıdem tazminatı tutarı arasındaki fark ikramiye adı altında kendisine ödenir. şeklindeki düzenleme, tarihli İMKB Olağan Genel Kurulunda, yine 49 uncu maddenin 4 üncü fıkrası olarak; en az bir tam yıl Borsada çalışmak şartı ve kıdem tazminatına hak kazanma koşulu aranmaksızın, işverenin haklı nedenle fesih halleri dışında iş akdinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, personele hizmetlerinin karşılığı olarak her yıl için, tabi olduğu kademe katsayısı ile gösterge rakamının çarpımı tutarında hizmet ikramiyesi net olarak ödenir,. şeklinde değiştirilmiş, Genel Kurul Kararının Sermaye Piyasası Kurulu tarafından tarihinde onaylanmasından itibaren de uygulanmaya başlanmıştır tarihli Olağanüstü Genel Kurul toplantısında kabul edilen ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından tarihinde onaylanan İMKB Personel Yönergesinin ücret ve tazminatların ödenme usulü başlıklı 63 üncü maddesiyle de tarihli Genel Kurul Kararı aynen korunmuştur. 38

52 tarihinde başlatılan hizmet ikramiyesi uygulaması Personel Yönergesindeki haliyle, İMKB ile Tez-Koop-İş Sendikası arasında ilk kez tarihinde imzalanan 1 inci dönem Toplu İş Sözleşmesinin 36 ncı maddesinde hizmet ikramiyesi adıyla yer almış, tarihinde imzalanan ve ile tarihleri arasında geçerli olan 2 inci dönem toplu iş sözleşmesinde de aynen muhafaza edilmiştir tarihinde imzalanan ve ile tarihleri arasında uygulanacak olan 3 üncü dönem toplu iş sözleşmesinde ise, yeni Personel Yönergesi ile uyumlu olarak kademe katsayı ifadesi katsayı olarak düzenlenmiş, içerik değişikliği yapılmaksızın muhafaza edilmiştir. İMKB nin kuruluşundaki ilk Personel Yönetmeliği yönetim kurulunun tarih ve 14 sayılı toplantısında karara bağlanmış ve SPK nın onayını almıştır. Bu yönetmeliğin yürürlükte kaldığı süre içinde İMKB personelinin ücreleri, mali ve sosyal hakları, ile iş sonu ve kıdem tazminatı uygulamaları normal seyrini sürdürmekte iken, yukarıdaki izahattan da anlaşılacağı üzere; İMKB de hizmet ikramiyesi uygulaması ilk kez 1997 yılında, İMKB Yönetim Kurulu ile Genel Kurulu Kararları ve Sermaye Piyasası Kurulu onayı ile kabul edilen, ancak sosyal güvenlik mevzuatı, 1475/14 ve 4857 sayılı İş Kanunları, ile Kurumun tabi olduğu yasal mevzuatta (2499 sayılı Kanun, 91 ve 631 sayılı KHK lar) dayanağı olmayan bir hükmün, Personel Yönergesine konulmasıyla başlatılmıştır yılından itibaren de, Personel Yönergesindeki hizmet ikramiyesi düzenlemesi, 2007 yılından itibaren toplu iş sözleşmesine de aynen alınmıştır. Personel Yönergesinde ve TİS deki hizmet ikramiyesinin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar aynı olup, bu surette kapsam dışı personel (personel yönergesine tabi olanlar) ile kapsam içi personel (toplu iş sözleşmesine tabi olanlar) arasında bir farklılık olmaması sağlanmıştır. Denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle, Personel Yönergesindeki ve Toplu İş Sözleşmesindeki hizmet ikramiyesi ile ilgili hükümler tarihinden itibaren kaldırılmıştır. Hizmet İkramiyesi konusuyla ilgili olarak, geçmiş yıl raporunda İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Personel Yönergesinin 63 üncü maddesi ile Toplu İş Sözleşmelerinin 36 ncı maddeleri kapsamında, iş akdi sona eren personele ödenen hizmet ikramiyesinin diğer kamu idarelerinde bulunmadığı, sosyal güvenlik mevzuatı ve iş kanununda yer almadığı dikkate alınarak, uygulamanın Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca incelenmesi, gerekirse soruşturulması önerilmiştir. Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığının Sayıştay Başkanlığına gönderdiği tarih ve 1026 sayılı yazıda; İlgi: tarihli ve RAP. DEĞ. Kur. 2011/ sayılı yazınız. Başbakanlık Makamının tarihli ve B.02.0.TKB sayılı Olurları gereğince; Başkanlığınızın ilgi yazısına konu, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası 2010 Yılı Denetim Raporunun XV inci sayfasında yer alan 5 numaralı dış öneride belirtilen hususun Başbakanlık Başmüfettişi tarafından incelenmesi neticesinde düzenlenen tarihli ve 27/12-8 sayılı İnceleme Raporu ve ekleri ile Başbakanlık Makamının tarihli ve B TKB sayılı Olurlarının bir örneği ilişikte sunulmuştur. denilmektedir. Yazı ekindeki Başbakanlık Teftiş Kurulu Başmüfettişinin İMKB deki Hizmet İkramiyesi ile 39

53 ilgili uygulamalar nedeniyle düzenlediği tarih ve 27/12-8 sayılı İnceleme Raporunun ve Teftiş Kurulu Başkanlığının konuya ilişkin değerlendirmesi incelenmiştir. Müfettiş raporunda içerik itibariyle özet olarak; bir yandan İMKB ile çalışanları arasındaki ilişki, bir özel hukuk ilişkisi olan hizmet ilişkisidir. Borsa personelinin işe alınmasını, özlük ve mali haklarını düzenleyen ve İMKB Genel Kurulunca kabul edilen İMKB Personel Yönergesinde, personelin özel hukuk hükümleri çerçevesinde İş Kanunu hükümleri uyarınca hizmet akdiyle ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu çerçevesinde çalıştırıldığı görülmektedir. Hizmet ilişkisi açısından özel hukuka (sözleşme hukukuna) tabi olmanın doğal sonucu, çalışanların mali ve sosyal haklarının, kamu hukukuna tabi olan personelden farklı olarak, belirlenen usuller çerçevesinde ve yetkili organlarca sözleşmeler ve yönergelerle serbest bir şekilde düzenlenmesidir. İMKB görüşlerinin ve uygulamasının müfettişliğimce yapılan değerlendirilmesin de mer-i mevzuata aykırı bir yönü görülmemiştir. denilirken, diğer taraftan, İş Kanuna tabi İMKB personeline sağlanan ücret ve diğer mali imkanların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına göre olağanüstü yüksek olduğu görülmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde kamu kesiminde çalışan personelin mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde kamu kesiminde çalışan personelin ücret ve diğer mali hakları göz önünde bulundurularak çalışma barışının tesisi açısından hakkaniyet ilkelerine uygun davranılması gerekir. Hiçbir makam veya merci kendisine verilen takdir yetkisinin sınırlarını keyfi olarak belirleyemez. Bu yetki, hukukun adalet ve hakkaniyet ilkelerine, Anayasa ya, kanunlara ve kamunun genel işleyişine ve kamu yararına ve menfaatlerine uygun olarak kullanılması gerekir. Kamuda olmayan hizmet ikramiyesi uygulaması da bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bir kamu kurumu olan İMKB personelinin ücretlerinin kamunun genel yapısına uygun olarak belirlenmesi ve eş değer görevlerdekilerin ücretleri aşılmayacak şekilde belirlenmesi esas ölçüt ve sınır kabul edilmelidir. Bunun dışına çıkılan uygulamaların ilgililerin takdir yetkilerinin kamu yararı ve menfaatlerine aykırı kullanımı olarak değerlendirilmesi ve sorumluluklarının da buna göre belirlenmesi gerektiği düşünülmektedir. denilmektedir. Başbakanlık Teftiş Kurulu Başmüfettişi raporundaki, hizmet ikramiyesi ödenmesindeki mevzuata yönelik tespitler (örneğin; 91 sayılı KHK nın 9 uncu maddesi ile, Maliye Bakanlığının onayından sonra resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesi gereken, ancak Maliye Bakanlığının onayı olmadan yayımlanan Genel Yönetmeliğin ücretler ve mali haklarla irtibatlı 23 madde içeriği uyumlu olmamakla birlikte, mevzuata aykırı durum yoktur. denilmiştir. Ayrıca, Raporda bahsi geçen Sayıştay Genel Kurulunun /1 ve /1 sayılı Kararları esas itibariyle toplu iş sözleşmesi içeriği ile irtibatlı olup, İMKB de personel yönergesiyle başlatılan hizmet ikramiyesi ile ilgili değildir. Kaldı ki Yargıtay içtihatları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi ile ilgili olarak, bu genel kurul kararlarının Yargıtay içtihatlarına aykırı veya çelişir bir durumu bulunmamaktadır. Anılan kararlarda, hizmet ikramiyesi ve benzeri ödemelerin kıdem tazminatı 40

54 niteliğinde olup olmadığı ile ilgili genel bir kural konulamayacağı, bu ödemelerin kıdem tazminatı niteliğinde olup olmadığının ilgili hesapların denetlenmesi ve yargılaması sırasında değerlendirileceği zikredilmektedir.) ile, genel değerlendirmelerin, görüşlerin birbiriyle örtüşmediği görüldüğünden, Rapor içeriğine katılmak söz konusu olmayacaktır. Müfettiş raporuna karşılık, Başbakanlık Makamının tarihli olurları ile Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı nın tarihli ve B.02.0.TKB /055 sayılı yazılarında; 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 40 ıncı maddesinde, sermaye piyasası araçlarının işlem göreceği borsaların kamu tüzel kişiliğine haiz olduğu, borsaların mallarının Devlet malı hükmünde bulunduğu, Borsa Başkan ve Yönetim Kurulu üyeleri ile personeli hakkında anılan Kanunun 25 inci maddesi hükmünün uygulanacağı, 25 inci maddesine göre de borsa personelinin bunlara (İMKB nin mallarına) karşı işlenen suçlardan dolayı sorumluluk bağlamında Türk Ceza Kanununun uygulanmasında kamu görevlisi sayıldığı düzenlenmiştir. 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 3 üncü maddesinde menkul kıymetler borsalarının kamu tüzel kişiliğine haiz kurumlar olduğu; 9 uncu maddesinde, Borsa Başkanı ve Yönetim Kurulu üyelerinin ücretlerinin Sermaye Piyasası Kurulunca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme istinaden, Sermaye Piyasası Kurulunca yürürlüğe konulan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesinde, borsa organlarında yönetim kurulu başkan ve üyesi, denetçi komite başkan ve üyesi sıfatıyla görev alanlar ile borsa personeli işlerinde ve borsa işlerinde çalışan diğer kişilerin her türlü ücret, tazminat, ikramiye, mali ve özlük hakları, sosyal hak ve yardımları ile hizmet ikramiyesi, kıdeme teşvik primi, bireysel emeklilik katkı payı insan kaynakları stratejileri kapsamında gerektiğinde işten ayrılmalarının teşvikine ilişkin ödemeler ve benzeri her çeşit hak ve menfaatlerin bir yönerge ile belirleneceği ve ödenecek yıllık tutarların genel kurulca kesinleştirileceği, Borsa Başkanı ve borsa personelinin borsayı temsilen görev yapmakta olduğu iştiraklerden alacağı ikramiye, huzur hakkı, prim ve her ne ad altında olursa olsun benzeri yıllık nakdi menfaatler toplamının, ayın yıl içinde borsadan aldığı yıllık ücret toplamını geçemeyeceği, tahakkuk ettirilen nakdi ödemelerin bu sınırı aşan kısmının borsaya ödeneceği belirlenmiştir. Özetle, ilgili mevzuat gereğince, İMKB bir kamu tüzel kişisi olup, gelir fazlaları hazineye aktarılmaktadır. Kamu ihale Kanunu na tabidir ve Sayıştay tarafından denetlenmektedir. İMKB personeli, bazı kamu tüzel kişilerinde olduğu gibi İş Kanunu hükümlerine göre istihdam edilmektedir. Düzenlenen raporda, İMKB personelinin maaş ve kira yardımı şeklindeki aylık gelirlerinin oldukça yüksek olduğunun görüldüğü, bu tutarlara, İMKB personelinin aldığı hizmet ikramiyesi ile varsa İMKB iştiraklerinde bu tutarları aşmayacak meblağdaki yönetim ve denetim kurulu üyeliklerinden aldıkları ücretler de ilave edildiğinde, İMKB de çalışan personele sağlanan ücret ve diğer mali imkanlar ile sosyal hakların diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişilerine göre kıyaslanamayacak kadar yüksek olduğu görülmektedir. Mevcut bilgiye göre, İMKB de görev yapan bir uzman yardımcısının 41

55 bir aylık ücretinin, İMKB nin işlerini düzenleyen ve denetleyen en üst otorite olan Sermaye Piyasası Kurulu Başkanının ve en yüksek Devlet Memuru olan Başbakanlık Müsteşarının maaşından yüksek olduğu görülmektedir. İMKB personelinin ücretinin olması gerekenin üzerinde belirlenmesi, normal ücret tutarının üzerindeki meblağ kadar Devlet bütçesinde kamu zararına neden olmaktadır. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişilerinde çalışan personelin mali ve sosyal haklarının; kamunun ücret politikası, kamu kesiminde benzer görev ve sorumluluk ile çalışan personelin ücret ve diğer mali hakları göz önünde bulundurularak ve kamudaki ücret dengeleri ve sınırları aşılmadan hakkaniyet ilkelerine uygun belirlenmesi gerekir. Hiçbir makam veya merci kendisine verilen takdir yetkisini keyfi olarak kullanamaz. Bu yetkinin, hukukun adalet ve hakkaniyet ilkelerine, Anayasa, kanunlara ve kamunun genel işleyişine ve kamu yararına ve menfaatlerine uygun olması gerekir. İMKB personeline ödenen hizmet ikramiyesi, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişilerinde uygulanması bulunmayan, İMKB personelinin yüksek ücretlerini daha da artıran bir ilave ücret ödemesi, unsuru olarak değerlendirilmektedir. Bir kamu tüzel kişisi olan İMKB personelinin ücretlerinin ve ücretin tüm unsurlarının, hizmet ikramiyesi dahil olmak üzere kamudaki eş değer görevlerde çalışanların ücretleri dikkate alınarak belirlenmesi ve uygulanması esas ölçüt kabul edilmelidir. Ayrıca, Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesinde İMKB personelinin ücretlerini belirleme yetkisinin İMKB Genel Kuruluna bırakıldığı, İMKB Kurulunun genel olarak özel şirketlerin temsilcilerinden oluştuğu, oysa 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası na ve İdare Hukukunun genel prensiplerine göre kamu kaynaklarının kamu temsilcileri tarafından yönetilmesi ve bunlara ilişkin kararların da yine sorumluluğu bulunan yetkili kamu temsilcileri tarafından alınması gerektiği, söz konusu uygulamanın kamu hukukuna ve kamunun çıkarlarına aykırı olduğu, düşünülmektedir. Bu nedenle, 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesi gereğince, Sermaye Piyasası Kurulunca, Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başbakanlığının görüşü alındıktan sonra Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesinde İMKB de çalışan personelin ücret ve diğer mali haklarının kamu hukukuna uygun ve kamu çıkarlarını koruyacak esasta belirlenmesini sağlayacak bir düzenleme yapılması gerektiği düşünülmektedir. Bu itibarla; a)konuyla ilgili olarak Başkanlığımız görüşünün Sayıştay Başkanlığına ve TBMM Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu Başkanlığına sunulmasını, Ayrıca, b) Sermaye Piyasası Kurulunca, İMKB de olağanüstü yüksek ücretlerden kaynaklanan kamu sarfiyatının önlenmesini teminen Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin 23 ncü maddesinin Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü alındıktan sonra kamu hukukuna uygun ve kamu çıkarlarını koruyacak esasta değiştirilmesini, şeklindedir. Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığının tespitleri ve önerileri genel anlamıyla uygun değerlendirilmektedir. 42

56 İş akdinin sona ermesi durumunda personele ödenmesi gereken yasal parasal haklardan en önemlisi kıdem tazminatı olup, buna ilişkin hükümler halen yürürlükte olan 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde emredici hüküm olarak yeralmıştır. İMKB de iş akdi sona eren personele 1475 sayılı Kanunun yürürlükte olan 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatı verilmekte, buna ilave olarak (gösterge x katsayı x çalışılan yıl) esasına göre ortaya çıkan tutar kadar hizmet ikramiyesi ayrıca ödenmektedir. İş akdinin sona ermesiyle yasal olarak verilen kıdem tazminatının yıllık tutarı için üst sınır bulunmakla (2012 yılı il 6 aylık dönemi için TL) birlikte, İMKB de ayrıca verilen hizmet ikramiyesinde yıllık üst sınır da bulunmamaktadır. Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesinin 2009/28614 Esas ve 2009/27427 sayılı Kararında İş Kanununa tabi olmayan kuruluşlarda iş akdi sonunda verilen kıdem tazminatı benzeri ödemelerin de kıdem tazminatı olarak verildiği, bunun tutarının İş Kanunu mevzuatındaki kıdem tazminatı sınırını geçemiyeceği belirtilmektedir. Yargıtayın kıdem tazminatı ile irtibatlı bazı kararları aşağıda özetlenmiştir. -Yargıtay, kıdem tazminatını, kıdem tazminatı muayyen olmayan iş akitlerinde işinde sebat göstermiş olan ve akde aykırı hareketinden başka bir sebeple işinden ayrılan işçiye mali menfaat sağlayarak işlerinde sebat etmelerini teşvik maksadıyla kabul edilmiş ödeme olarak tanımlamıştır. (İBGKK /K.10). -Yine diğer bir tanıma göre, kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin kanunda gösterilmiş belli nedenlerle bozulması durumunda işverenin kıdemli işçisine ödemek zorunda olduğu paradır. (T.D K.7560). -Kıdem Tazminatı, kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup, bu düzenlemeler Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarına göre, emredici nitelikte ve kamu düzeniyle ilgili olup toplu iş sözleşmeleri ve hizmet akitleri ile farklı düzenlemeler yapılması mümkün değildir. (9.HD K.2952). -Kıdem tazminatı ile ilgili esasların hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ortadan kaldırılmaları yasal düzenlemenin amacıyla çelişir. (9.HD K.14228) -Kanunun emredici hükümlerine aykırı sözleşmeler 2822 sayılı kanunun 5.inci ve Borçlar Kanununun 20/II maddesi uyarınca geçersizdir. (9.HD K.7512). Kıdem tazminatı ile ilgili düzenlemeler kanunun emredici hükümleri olduğundan, bu hükümleri bertaraf edecek nitelikte ve farklı adlar altında yapılan düzenlemeler de geçersizdir. İşçiye iş sözleşmesinin sona ermesinde yapılan ödemeler kıdem tazminatı niteliğinde ödemeler olduğunda, farklı adlarla düzenlenmiş olması durumunda dahi bu emredici düzenlemeler esas alınacaktır. Yargıtayın muhtelif kararlarında bu durum aşağıdaki gibi vurgulanmıştır: -İşverence, kanuni kıdem tazminatı dışında işçinin kıdem yılları itibariyle ek bir işten çıkma tazminatı taahhüt edilmiş olması, niteliği itibariyle kıdem tazminatı anlamındadır. Bu nedenle yasal sınırlar içinde kıdem tazminatı almış olan işçi, ayrıca bu tazminatı talep edemez. (9.HD K.2604). 43

57 -İşten çıkarma tazminatı kıdem tazminatı anlamındadır. (HGK K.631). -Toplu iş sözleşmesinde belli hizmet yılını doldurarak emekli olanlara altın madalyonun rayiç bedelinin bir ay içinde net olarak ödeneceği hükmü bulunmaktadır. Bu hükmün amacı, gerçek anlamda bir madalyon verilmesi değil, işten çıkışta işçiye parasal bir menfaat sağlamaktadır. Böyle olunca, altın bedelinin kıdem tazminatının içinde düşünülmesi gerekir. (9.HD K.7121). -Aynı kıdem süresi için birden fazla kıdem ödencesi veya ikramiye ödenemez. Bu yön buyurucu nitelikte olup, aksine sözleşme yapılamaz, yapılmış ise geçerlilik tanınamaz. (9.HD K7938). Yerleşik Yargıtay içtihatları göz önüne alındığında, bir ödemenin kıdem tazminatı niteliğinde sayılabilmesi için üç önemli koşul olduğunu söylemek mümkündür: İş sözleşmesi ilişkisinden doğması, sözleşmenin sona ermesi halinde ödenmesi, işçiye parasal menfaat sağlanması. Yargıtay ın bu ve konu ile ilgili kararları dikkate alındığında, kıdem tazminatının, prim, ikramiye, ödül, ödence, tazminat yardım v.b. adlar altında düzenlenmesi, onun mahiyetini değiştirmez ve kanunun emredici nitelikteki 14 üncü maddesi hükümlerinin gözardı edilmesine imkân sağlamaz. İş Kanunu mevzuatında kıdem tazminatı dışında, kıdem tazminatı içerikli başkaca bir ödeme yapılacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Kurum personelinin iş akdinin sona ermesi durumunda personel yönergesi ve TİS hükümlerine göre yapılan hizmet ikramiyesi ödenmesinin 1475/14, 4857 sayılı İş Kanunları, Kurumun tabi olduğu 2499 sayılı Kanun, 91 ve 631 sayılı KHK lerde dayanağının bulunması ve diğer kamu idarelerinde çalışanlara yapılan ödemelerle uyumlu olması gerekmektedir. Ayrıca İMKB 5018 sayılı Kanunun kapsamında ve ek listelerde yer almamakta ise de, Kanunun tarih ve 5436 sayılı Kanunla değiştirilen 78 inci maddesinin ikinci fıkrasında yaralan düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemler itibariyle oluşacak gelir fazlaları her üç ayda bir izleyen ayın onbeşine kadar genel bütçeye aktarılır. Bu fıkra hükmü İstanbul Menkul Kıymetler Borsası hakkında da uygulanır. şeklindeki düzenleme nedeniyle, üçer aylık gelir fazlalarının tamamı dönemsel sonuçlar ve vergileme oranları dışında genel bütçeye aktarılmaktadır. Hizmet ikramiyesi ödenmesi konusunun 5018 sayılı Kanunun 78 inci maddesi ile birlikte değerlendirilmesi durumunda, yasal dayanağı olmaksızın ödenen hizmet ikramiyesi nedeniyle, kamu hazinesinin gelir kaybı gündeme gelmektedir. Denetim tarihi (Temmuz 2012) itibariyle, tarihinde TEZ KOOP İŞ Sendikası ile İMKB yi temsilen Yönetim Kurulu arasında, tarihinde imzalanan ( dönemi) 3 üncü dönem Toplu İş Sözleşmesine ek protokol yapmıştır. Yapılan protokolle 3 üncü dönem toplu iş sözleşmesinin Hizmet İkramiyesi başlıklı 36 ncı maddesi toplu iş sözleşmesinin bitmesine 18 ay kala, sözleşmeden çıkartılmış, geriye dönük olarak bekletilen hizmet ikramiyesinin nasıl tasfiye edileceği hususu için geçici 7 nci madde eklenmiştir. Yönetim Kurulunun tarih ve 1486 sayılı toplantısında dönemine ait 44

58 Toplu İş Sözleşmesi ile ilgili yapılan tarihli ek protokol kabul edilmiştir. Buna göre; tarihi itibariyle çalışmakta olanların Hizmet İkramiyesi saklı tutulmaktadır. Her sendika üyesi için bu tarihteki katsayı x gösterge x kıdem yılı esasına göre hesaplanacak net tutarlardan oluşan bir liste hazırlanacak ve listedeki tutarlar üyelere bildirilecektir. (belirtilen listelerin yapıldığı ve ilgililere bildirildiği belirtilmiştir.) tarihine kadar Kurumdan ayrılacak olanlara listedeki tutar defaten ve net olarak nakden ödenecek, diğer üyeler ise tarihine kadar bir dilekçe ile başvurarak iki seçenekten birini tercih edecektir. Birinci seçeneğe göre; den sonra ayrılanlar, hizmet ikramiyesini ayrılma tarihlerini takip eden takvim yılının Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında 4 eşit taksitte net ve nakden alacaktır. İkinci seçeneğe göre; tarihinden itibaren ise isteyen üye; 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun ilgili maddeler ile irtibatlandırılarak, ödeme Bireysel Emeklilik sistemi içinde yürütülecektir. (Bireysel Emeklilik Kanunu ile irtibatlı seçeneğin nasıl yürütüleceği hususunun henüz netleşmediği belirtilmiştir.). Ayrıca Yönetim Kurulunun tarihli toplantısında kabul edilen İMKB Ücretler, Mali Haklar ve Sosyal Haklar Yönergesinin geçici 4 üncü maddesi ile de, Mülga Personel Yönergesinin hizmet ikramiyesine ilişkin 63 üncü maddesinin 5 inci fıkrası hükümlerinin geleceğe dönük uygulamasına tarihinde son verilmiş olup denilmekte ve yapılacak işlemler izah edilmektedir. İMKB deki Hizmet ikramiyesi; a yılları arasında, tüm personel için Personel Yönergesine göre b Haziran 2012 arasında, TİS kapsamı dışındaki personel için Personel Yönergesine göre c-2007-haziran 2012 arasında, TİS kapsamı içindeki personel için Toplu İş Sözleşmesine göre uygulanmış olup, aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Hizmet İkramiyesi Ödemelerinin Dayanağına Göre Sınıflanması Tablosu Tarih aralığı Dayanak yapılan Ödeme kişi Ödeme yapılan tutar sayısı (TL) Tarihleri arası (Toplu İş Sözleşmesi öncesi) İMKB Personel Yönetmeliği Tarihleri Arası (Toplu İş Sözleşmesi Sonrası Dönem) İMKB ile Tez-Koop-İş Sendikası Arasında İmzalanan Toplu İş Sözleşmeleri Yönergesi İMKB Personel Toplam

59 Tablodan anlaşılacağı üzere; İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında uygulanan hizmet ikramiyesine ilişkin ödemeler toplamı tarihleri arasında 212 kişiye toplam TL tutarındadır. Toplu iş sözleşmesi öncesi dönemde ( tarihleri arası) toplam 80 kişiye ,- TL hizmet ikramiyesi ödemesi yapılmıştır. Toplu iş sözleşmesi sonrası dönemde ise; -129 kişiye toplu iş sözleşmelerine dayanarak ,- TL, -3 kişiye İMKB Personel Yönergesine dayanarak ,- TL hizmet ikramiyesi ödemesi yapılmıştır. Buna göre, Personel Yönetmeliği ile 83 kişiye ,- TL, Toplu İş Sözleşmesine göre 129 kişiye ,- TL hizmet ikramiyesi ödendiği anlaşılmaktadır döneminde 212 kişiye ödenen net TL tutarındaki hizmet ikramiyesisi, ödeme yapılanlar itibariyle (Ek, 11 deki listede gösterilmiştir.) de gösterilmiştir. Hizmet ikramiyesinin denetim tarihi itibariyle geleceğe dönük olarak durdurulmakla beraber; tarihinden öncesi için devam edeceği, halen Kurum kayıtlarında karşılık ayrılmak suretiyle işten ayrılacaklara ödenmek üzere bekletilen tutarın, ilgililerin talebi çerçevesinde bireysel emeklilik sistemi kapsamında değerlendirilmesi yönünde çalışmaların devam ettiği, bu hususta yeni düzenlemelere gidilebileceği, hizmet ikramiyesi geriye dönük olarak devam edeceğinden, ödenen tutar toplamının ve ödeme yapılan kişi sayısının değişmeye devam edeceği anlaşılmaktadır. İMKB Personel Yönetmeliğinde Yönetim Kurulunun kararını takiben Genel Kurul ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından onaylanarak yürürlüğe konulan düzenleme sonucu tarihinde başlatılan, sendikaya üye olanların geçmiş dönemde elde ettiği kazanımları ( dönemi için) devam ettirmek üzere, tarihinden itibaren ayrıca Toplu İş Sözleşmesine de aktarılan, ancak tarihinden itibaren, hem Personel Yönergesinden hem de Toplu İş Sözleşmesinden çıkartılmak suretiyle geleceğe yönelik olarak durdurulan, tarihinden önceki döneme ait birikmiş tutarla ilgili düzenlemesi ( dönemi için) hem iç mevzuata hem de Toplu İş Sözleşmesine geçici madde konulmak suretiyle sürdürülen halen sürdürülen hizmet ikramiyesi ile ilgili olarak; Kurum tarafından işten ayrılan personele yapılan hizmet ikramiyesi ödemesinin durdurulmasını, bu kapsamda ayrılan karşılıkların iptal edilmesini, yönerge ve toplu iş sözleşmesi hükümlerinin düzeltilmesini, Rapor eki ( Ek; 11 ) listede belirtilen ödemeler ile durdurma tarihine kadar yapılacak ödemelerin hukuki yönden incelenerek gereğinin yapılmasını teminen, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına ve ilgili Bakanlığa yazılması önerilir. -İMKB de Gönüllü Emekliliği teşvik konusu; Konuya ilişkin genel hukuki çerçeve ile Kurumun mevzuatı aşağıda özetlenmiştir. Kamu tüzel kişiliğini haiz kurumlarda çalışanların emekliliklerine ilişkin prim ödeme süreleri ve yaş durumları kadın-erkek itibariyle sosyal güvenlik mevzuatında 46

60 düzenlenmiştir. Sosyal güvenlik mevzuatında normal şartlardaki (engelli, malul, uluslararası hukuktan kaynaklanan düzenlemeler saklı olmak üzere) bir işçinin gönüllü emekliliğini teşvik eden bir düzenleme bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra, bazı Bankaların (Ziraat Bankası, Halk Bankası Emlak Bankası gibi) yeniden yapılandırılması hakkındaki 4603 sayılı Kanun ve değişiklikleri kapsamındaki, geçici madde; 1/2. fıkrada; Bankaların bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte çalışan personelinden 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa göre emeklilik haklarını kazanmış olanlara; Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde emeklilik başvurusunda bulunmaları halinde emeklilik ikramiyeleri %30 fazlasıyla ödenir. şeklinde kanuna dayalı düzenlemeler yapılmıştır. Kamuda erken emeklilik v.b uygulamalar zaman zaman gündeme gelmiştir. Nitekim, geçmiş dönemlerle ilgili yıllık Programın Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararlarının makro ekonomik tedbirler bölümünde, kamuda emeklilik sorununun üzerinde durularak, kamuda emekliliği özendirmek amacıyla; Kamu lojmanlarının emekli olacaklara devri için yasal düzenleme çalışmaları yapılacaktır. Borçlanma suretiyle emekli olmalarına imkan tanıyan mevzuat çalışmaları yapılacaktır. Kamuda emeklilik hakkını elde edenlerin yaş haddine bakılmaksızın ayrılmaları ile ilgili şartları yeniden belirlemek amacıyla gerekli çalışmalar yapılacaktır. içerikli tedbirler getirilmiş ve bu tedbirlerin genel bir yasal düzenleme ve mevzuatla yapılacağı izah edilmiştir. Denetim tarihi (Haziran 2012) itibariyle, tarihinde yürürlüğe giren Menkul Kıymet Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmelik in ücretler, mali ve diğer sosyal haklarla ilgili 23 üncü maddesi özetle; Borsa organlarında yönetim kurulu başkan ve üyesi, denetçi, komite başkan ve üyesi sıfatıyla görev alanlar ile borsa personeli ve borsa işlerinde çalışan diğer kişilerin her türlü ücret, tazminat, ikramiye, mali ve özlük hakları, sosyal hak ve yardımları ile hizmet ikramiyesi, kıdeme teşvik primi, bireysel emeklilik katkı payı, insan kaynakları stratejileri kapsamında gerektiğinde işten ayrılmalarının teşvikine ilişkin ödemeler ve benzeri her çeşit hak ve menfaatler bir yönerge ile belirlenir ve ödenecek yıllık tutarlar genel kurulca kesinleştirilecek bütçede gösterilir. şeklindedir. İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1486 sayılı toplantısında kabul edilen İMKB Ücretler, Mali Haklar ve Sosyal Haklar Yönergesinin geçici 8 inci maddesinde; (1) Ayrılma tarihi itibariyle, Borsada fiilen en az on beş yıl çalışmış olan personelden, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilen ve sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde emeklilik şartlarından tamamlanması gereken yaş şartı ve tamamlanması gereken sigortalılık süresi dışında, tamamlanması gereken prim ödeme gün sayısı şartını taşıdığını tevsik edici belgelerle birlikte bir dilekçe ile başvurarak 31/07/2012 tarihine kadar ayrılacaklara; ayrılma tarihinde bulunduğu katsayı ve gösterge çarpımı sonucu bulunacak tutar ile görev tazminatı toplamından oluşan tutarın 8 katı, tarihine kadar ayrılacaklara; ayrılma tarihinde bulunduğu katsayı ve gösterge çarpımı sonucu bulunacak tutar ile görev tazminatı toplamından oluşan tutarın 4 katı brüt olarak ödenir. 47

61 (2) Daha önce sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken tekrar Borsada göreve başlayanlardan, ayrılma tarihi itibariyle en az son dört yıl Borsa da fiilen çalışmış olmak koşuluyla bir dilekçe ile başvurarak 31/07/2012 tarihine kadar ayrılacaklara; ayrılma tarihinde bulunduğu katsayı ve gösterge çarpımı sonucu bulunacak tutar ile görev tazminatı toplamından oluşan tutarın 8 katı, 28/09/2012 tarihine kadar ayrılacaklara; ayrılma tarihinde bulunduğu katsayı ve gösterge çarpımı sonucu bulunacak tutar ile görev tazminatı toplamından oluşan tutarın 4 katı brüt olarak ödenir. (3) Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarına göre ayrılacaklar için görev tazminatının hesaplanmasında tarihindeki görev tazminatı oranı esas alınır. denilmektedir. Yönergenin 8 inci maddesinin içeriğinden, gönüllü emekliliği teşvik uygulamasının döneminde geçerli olacağı anlaşılmaktadır. İMKB Personel Yönergesinin 21 inci maddesinin 2 nci fıkrasına göre, göre, belirsiz süreli çalışan personel, Kurumdan ayrılmaz veya işten çıkartılmazsa 65 yaşına kadar İMKB de çalışabilmektedir. Gönüllü emekliliği teşvik konusu ile ilgili seyir aşağıda özetlenmiştir. İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1457 sayılı toplantısında; Sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde emeklilik şartlarını karşılayan ya da tamamlanması gereken yaş şartı dışında tamamlanması gereken prim ödeme gün sayısı ve tamamlanması gereken sigortalılık süresi şartlarını taşıyan personelden; -Yaşı Personel Yönergesinde belirtilen çalışma yaşı üst sınırına en az bir yıl kalmış, -Borsada fiilen en az beş yıl çalışmış, olmak koşuluyla, katsayı ve gösterge çarpımından oluşan brüt tutar ile brüt görev tazminatı tutarının toplamının 10 katı tutarında ve tarihinden itibaren geçerli olmak üzere brüt olarak teşvik ödemesi yapma, uygulama sürelerini belirleme, bu konuyla ilgili her türlü düzenleme yapma, gerekli kararları alma ve yürütme hususlarında yönetim kuruluna yetki verilmesinin 2012 yılı içerisinde yapılacak İMKB olağan genel kurul toplantı gündemine alınmasına, karar verilmiş ve bu karar tarih ve 1350 sayılı İç Genelge ile personele duyurulmuştur. Ayrıca, Yönetim Kurulunun tarih ve 1472 sayılı toplantısında, Yönetim Kurulunun tarih ve 1457/7 sayılı Kararı ve tarihli İç Genelge ile yapılan duyuru izah edilerek, diğer taraftan tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Organlarına İlişkin Yönetmeliğin Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerini düzenleyen 14 üncü maddesinin 1 inci fıkrasındaki düzenleme uyarınca, işten ayrılmalarının teşvikine ilişkin ödeme ve benzeri her çeşit hak ve menfaatleri belirleme yetkisinin İMKB Yönetim Kuruluna ait olduğu belirtilerek, 2012 yılı bütçesinde Personel Ücret 48

62 ve Giderleri kaleminden karşılamak üzere, tarihli Yönetim Kurulu kararında belirtilen koşulları taşıyan personelden dilekçe ile başvurarak ayrılacaklara, ayrılma tarihinde bulunduğu katsayı ve gösterge çarpımı sonucu bulunacak brüt tutar ile brüt görev tazminatı (göstergexkatsayı x unvan için yüzdesi) toplamından oluşan tutarın; tarihine kadar ayrılacaklar için 10 katının, tarihine kadar ayrılacaklar için 8 katının, tarihine kadar ayrılacaklar için 4 katının, brüt olarak ödenmesine karar verilmiştir yılı bütçesine, personel yasal yükümlülük karşılık giderleri ve gönüllü emekliliği teşvik için 5,0 milyon TL dahil edilmiştir. Tamamı işçi statüsünde olan İMKB personelinin gönüllü emekliliğe teşviki uygulamasının Kurumun tabi olduğu (Sosyal güvenlik mevzuatı, 1475/14, 4857 sayılı İş Kanunları, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 91 sayılı KHK, 631 sayılı KHK gibi,) yasal hükümlerde dayanağı bulunmamaktadır. Ayrıca, halen uygulanan 3 üncü dönem Toplu İş Sözleşmesinde emekliliği teşvik yönünde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Mevcut uygulama kamu emeklilik sistemi ile uyuşmamaktadır. TİS 8 inci maddesinde özetle; TİS de hüküm bulunmayan durumlarda, personel yönergesi, İMKB Harcırah Yönergesi ve sair mevzuat üye lehine yorumlanmak suretiyle uygulanmaya devam eder denilmektedir. Gönüllü emekliliği teşvik uygulaması nedeniyle tarihine kadar 53 kişiye toplam ,- TL ödeme yapılmıştır. (Raporun 12 no.lu Eki Listede kayıtlı). Denetim tarihi itibariyle yapılan ödemeler tespit edilmiş ise de uygulamanın tarihine kadar devam edeceği, ödemenin tutar ve kişi sayısı itibariyle değişeceği anlaşılmaktadır. Kurumun tabi olduğu (Sosyal güvenlik mevzuatı, 1475/14, 4857 sayılı İş Kanunları, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 91 sayılı KHK, 631 sayılı KHK gibi) mevzuatta dayanağı bulunmayan ve halen uygulanan Toplu İş Sözleşmesinde yer almayan, kamudaki emeklilik sistemi ile uyumlu olmayan, yetkili veya ilgili kamu kuruluşlarından görüş, onay alınmadan, İMKB Yönetim Kurulunca yapılan iç mevzuat düzenlemesine ve yönetim kurulu kararlarına dayalı olarak sürdürülen gönüllü emekliliği teşvik uygulamasının, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından incelenmesi önerilir. -İMKB de kira yardımı: TİS in kira yardımını düzenleyen 48 inci maddesinde işveren üyelere unvanlarına göre tabloda belirlenen katsayılarla gösterge rakamının çarpımı sonucu bulunacak tutarın %80 ini net kira yardımı olarak öder hükmü getirilmiş olup, bu çerçevede Başkan hariç tüm personele unvan grupları ile irtibatlı olarak kira yardımı verilmektedir. Örnek olarak, denetim tarihi (Mart 2012) itibariyle; şef ve dengi unvandakiler (1,5 x 469,29 x 0,8) 563 TL, başkan yardımcısı ve dengi unvandakiler (10 x 469,29 x 0,8) 3.754,32 TL aylık net kira yardımı almaktadır. Başkan Toplu İş Sözleşmesi kapsamı dışında olmakla birlikte, kira yardımı hesabında toplu iş sözleşmesi ile uyumlu olan İMKB Personel Yönergesi hükümleri esas alınmaktadır. Buna göre Başkana katsayı x gösterge esasına dayalı olarak (25 x 469,29 x 0,8)

63 TL aylık net kira yardımı ödenmektedir. 3 üncü dönem TİS in 48 inci maddesinde, her ikisi de Borsa da çalışan evli üyelerinin kira yardımından birlikte yararlanması halinde bir üst sınır getirilmiştir. Cari yılda Kurumda lojman bulunmamaktadır. Sosyal yardım kapsamında ödenen kira yardımı bazı unvanlar itibariyle esas ücretlerin %25 oranına kadar ulaşmıştır. Geçen yıl Sayıştay raporunda; Ülke gerçekleri ve kurum menfaatleri dikkate alınarak; İMKB de personele ödenen kira yardımının, gider karşılığı olarak, kira kontratının belli bir oranını geçmeyecek şekilde düzenlemesi için gerekli tedbirlerin alınması önerilmiştir. Denetim tarihi itibariyle Toplu İş Sözleşmesinin 48 inci maddesindeki Kira Yardımı kaldırılmış, 48 inci madde metinden çıkartılmıştır. Ek Protokolün 10 uncu maddesi; Kira Yardımı başlıklı 48 inci madde yürürlükten kaldırılmış olup toplu iş sözleşmesi metninden çıkartılmıştır. şeklindedir. Protokol ile birlikte kira yardımının (ayrıca bayram yardımı da) görev tazminatı tutarına eklenmesi ve diğer net kalemlerin personel açısından herhangi bir kayba yol açmaksızın brüt olarak ödenmesinin amaçlandığı izah edilmiştir. Kira yardımının ismen kaldırılmasına rağmen, personelin görev tazminatlarının arttırılması suretiyle başka bir isim içeriğinde devam ettirileceği anlaşılmış olup, bu çerçevede; 3 üncü Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 48 inci maddesinde yer almakta iken, yapılan ek protokolle kaldırılan, ancak personele ödenen görev tazminatlarının yükseltilmesi suretiyle verilmeye devam edilen kira yardımının görev tazminatları kapsamından çıkartılmasını takiben, ülke gerçekleri ve kurum menfaatleri dikkate alınarak; İMKB de personele ödenen kira yardımının, gider karşılığı olarak, kira kontratının belli bir oranını geçmeyecek şekilde düzenlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması, ayrıca bu hususların uygulanmasının takibi için Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına ve ilgili Bakanlığa yazılması önerilir. Bazı sosyal yardımlarla ilgili olarak, cari yılda uygulanan 3 üncü dönem Toplu İş Sözleşmesi ve irtibatı nedeniyle Personel Yönergesinin ilgili maddeleri aşağıda özetlenmiş olup, buna göre; Toplu İş Sözleşmesinin 42 inci maddesi ve Personel Yönergesinin 65 inci maddesi hükümlerine istinaden çalışmayan eş için her ay net 1/6 gösterge tutarında aile yardımı, 43 üncü maddesi ve Personel Yönergesinin 65 inci maddesi hükümlerine istinaden her ay net 1/8 gösterge tutarında çocuk yardımı, 44 üncü maddesi ve Personel Yönergesinin 64 üncü maddesi hükümlerine istinaden bir defaya mahsus net normal ücret tutarında evlenme yardımı, 45 inci maddesi ve Personel Yönergesinin 66 ncı maddesi hükümlerine istinaden net 2 gösterge tutarında doğum yardımı, 46 ncı maddesi ve Personel Yönergesinin 67 nci maddesi hükümlerine istinaden 12,5 gösterge ve görev tazminatı dahil brüt 2 maaş tutarında ölüm tazminatı, 34 üncü maddesi ve Personel Yönergesinin 72 nci maddesi hükümlerine istinaden yılda bir defa net 6 gösterge (Personel Yönergesinde 3 gösterge) tutarında yakacak yardımı, 41 inci maddesi ve Personel Yönergesinin 69 uncu maddesi hükümlerine istinaden yılda bir defa net 2 ila 5 gösterge tutarında öğrenimdeki çocuk yardımı, 39 uncu maddesi ve Personel Yönergesinin 70 inci maddesi hükümlerine istinaden her ay 50

64 net 1 gösterge tutarında yemek yardımı, 40 ıncı maddesi ve Personel Yönergesinin hükümlerine istinaden her ay net 2/3 gösterge (Personel Yönergesinde 1/3) tutarında yol yardımı verilmektedir. Cari yıla ait sağlık gideri, geçen yıla göre %21 oranında artışla bin TL olmuştur yılında personel ve bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocukları dahil toplam kişi sağlık hizmetlerinden yararlanmış olup, buna göre kişi başına yıllık TL sağlık harcaması yapılmıştır. Personel Yönergesinin Sosyal Haklar ve Yardımlar başlıklı bölümünün sağlık yardımlarına ilişkin 59 uncu maddesinde "Borsa personeline yapılacak sağlık yardımlarının Sağlık Yardımları Yönergesi hükümlerine göre yapılacağı" düzenlenmiş, anılan hükme istinaden hazırlanan Sağlık Yardımları Yönergesi tarihinde Genel Kurulda kabul edilmiş ve SPK onayı ile yürürlüğe girmiş, ikinci dönem Toplu İş Sözleşmesinin 52 inci maddesinde de sağlık giderleri ile ilgili hususlar belirlenmiş, ayrıca Yönetim kurulunun tarih ve 1290 sayılı kararı ile çeşitli sağlık kurumları ile 2 yıl süreli, indirimli fiyat listesi üzerinden sözleşme imzalanmak suretiyle hizmet alınmasına karar verilmiştir. Yönergede personele, özel sağlık kuruluşlarıyla indirimli anlaşmalar yapılması ve bu kuruluşlardan hizmet alınması halinde ayakta tedavi giderlerinin %80 inin, yatarak tedavilerde ise tamamının Borsa tarafından karşılanması, anlaşmalı olmayan kuruluşlardan hizmet alınması halinde ayakta tedavilerde giderlerin % 80 inin, yatarak tedavilerde ise %90 ının Borsa tarafından karşılanması öngörülmüştür. 51

65 III. MALİ BÜNYE İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nın mali bünyesinin incelenmesine esas olmak üzere sadeleştirilen 2011 yılı bilançosu, 2010 yılı bilançosu ile karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Mali durum Fark Bin TL % Bin TL % Bin TL Varlıklar (Aktif) 1. Dönen varlıklar a) Hazır değerler , , b) Kısa sürede paraya çev. değ , , Toplam (1) , , Duran varlıklar: a) Uzun sürede paraya çev. değ , , b) Bağlı değerler , , Toplam (2) , , Varlıklar toplamı , , Kaynaklar (Pasif) : 1.Yabancı kaynaklar: a) Kısa süreli , , b) Uzun süreli , , Toplam (1) , , Öz kaynaklar , , Kaynaklar toplamı , , Mali durum tablosundaki varlık ve kaynakların ayrıntısını gösteren çizelgelere, raporun ekleri arasında (Ek: 4,5) yer verilmiştir. Borsanın 2011 yılı toplam varlıkları ve toplam kaynakları çizelgede de görüldüğü üzere bin TL dir. Bu tutarın %28,2 oranında bin TL si dönen varlıklardan, %71,8 oranında bin TL si de duran varlıklardan oluşmaktadır. Borsada dönen varlıkların %25,3 oranı hazır değerlerden, %3,0 oranı da kısa sürede paraya çevrilebilir değerlerden oluşmaktadır. Duran varlıkların %39,2 oranı uzun sürede paraya çevrilebilir değerlerden, %32,6 oranı da bağlı değerlerden oluşmaktadır yılı sonu itibariyle varlıklar hesabında, 2010 yılına göre %7,02 oranında, bin TL tutarında bir artış gerçekleşmiş olup; dönen varlıklar %8,09 oranında artarken, duran varlıklar %6,60 oranında artmıştır. Varlıkların edinilmesinde kullanılan kaynakların çizelgede de görüldüğü üzere %77,2 oranında, bin TL si öz kaynaklardan, %22,8 oranında bin TL si de yabancı kaynaklardan oluşmaktadır. 52

66 Yabancı kaynakların %7,5 oranı kısa süreli, %15,4 oranı da uzun sürelidir. Öz kaynaklar; birikmiş geçmiş yıllar gelir-gider farkı ile cari yıl gelir-gider farkı hesaplarından oluşmaktadır. Borsa faaliyetleri ticari veya sınai faaliyetlerden sayılmadığından, çeşitli rasyolar kullanılarak varlık ve kaynak analizleri ile karlılık ve verimlilik incelemesi yapılarak ve bu verilerden hareketle çeşitli yönetim teknikleri konusunda yöneticilere yol gösterici sonuçlara ulaşılması, kar amacıyla kurulan işletmeler için önem arzettiğinden, borsa mali verilerinden hareketle bu tür analizler yapılması, gerekli görülmemiştir. İMKB tüzel kişiliği haiz bir kamu kuruluşu olarak kurulmuş olup, kuruluş aşaması giderlerini, üyelerden tahsil edilen üyelik giriş aidatı gelirleriyle karşılamış, varlıklarını da daha sonra elde ettiği gelir gider farkları ile edinmiştir. Başka bir ifade ile İMKB nin tahsis edilmiş bir sermayesi bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Borsanın mali yapısında herhangi bir sorun olmadığı ifade edilebilir. 53

67 A-İşletme bütçesinin genel durumu : IV- İŞLETME ÇALIŞMALARI İşletme bütçesi, kuruluşun içinde bulunduğu koşullar karşısında karlılık ve verimlilik bakımından en uygun yolların seçilmesini planlayan vazgeçilmez bir yönetim kılavuzudur. Bu bütçe aynı zamanda yönetimin ve işletme çalışmalarının saptanan amaçlara ulaşmada başarı derecesini ve iktisadi davranma ölçüsünü gösteren önemli bir kontrol aracıdır. Menkul kıymetler borsalarının bütçeleri hakkındaki açıklamalara, borsaların kuruluşuna ilişkin olarak yapılan tüm yasal düzenlemelerde yer verilmiştir. Söz konusu yasal düzenlemelerde; tarihinde yayımlanan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu nun tarihli Resmi Gazetede 4487 sayılı kanunla değiştirilen 40 ıncı maddesi ile; Bu kanuna göre kurulan borsalar özel bütçe ile idare olunur. Bütçe yılı takvim yılıdır. Bütçeleri ve personel kadroları yönetim kurullarının teklifi üzerine genel kurullarınca kesinleştirilir tarihinde yayımlanan 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde; Menkul kıymetler borsaları özel bütçe ile idare olunur. Bütçe yılı takvim yılıdır. Menkul kıymet borsalarının bütçeleri Sermaye Piyasası Kurulu'nun onayı ile kesinleşir. Borsa binalarının satın alınması, kiralanması ve teçhizi için gereken yatırım harcamalarının finansmanına ait esaslar Maliye Bakanlığı nca kararlaştırılır tarihinde yayımlanan 84/8581 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kabul edilen Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin (Genel Yönetmelik) 59 uncu maddesinde de; Menkul kıymet borsaları özel bütçe ile idare olunur. Bütçe dönemi takvim yılıdır. Borsaların gelir ve giderleri yıllık bütçelerine gösterilir. Bütçe teklifi borsa yönetim kurulu tarafından her yıl en geç kasım ayı sonuna kadar hazırlanarak SPK ya sunulur. SPK, borsa bütçe teklifinde gerekli değişikliklerin yapılmasının borsa yönetim kurulundan isteyebilir. Borsaların bütçeleri Sermaye Piyasası Kurulu'nun onayı ile kesinleşir. hükümleri yer almıştır. Ayrıca, İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 453/1 sayılı kararı ile kabul edilen ve tarihinde Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanarak uygulamaya konulan İMKB Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği nin 23 üncü maddesinde de; Borsa bütçesi, Borsanın yıllık gelir tahminlerini gösteren ve bunlara ait uygulamanın yürütülmesine yetki veren bir idari karardır. Bütçe dönemi takvim yılıdır. Bütçe teklifi, borsa yönetim kurulu tarafından her yıl en geç kasım ayı sonuna kadar hazırlanarak genel kurula sunulur. Bütçe, Genel Kurulca onaylanarak kesinleşir ve yürürlüğe konulur, şeklinde düzenleme yapılmıştır. Her ne kadar borsaların kuruluşuna ilişkin olarak yapılan yasal düzenlemelerde borsa bütçeleri konusunda, SPK nın onayı veya Genel Kurul kararı ile kesinleşmesi 54

68 konusunda farklı düzenlemelere yer verilmekle birlikte, uygulamada İMKB nin bütçesi genel kurul kararı ile kabul edilmekte, Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 19/2 maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, bütçenin kabulüne ilişkin Olağanüstü Genel Kurul kararının SPK nın onayına sunulması ile bütçe de SPK tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir. Ancak mevzuat hiyerarşisi uyarınca, kanunların önceliği esas olmakta, ikincil mevzuat olarak kabul edilen yönetmeliklerin de kendinden önceki norma uygun olması gerekmektedir. Diğer yandan aynı normda olsa bile daha sonra çıkan mevzuatın, kendinden önceki mevzuata göre uygulama önceliği bulunmaktadır. Bu itibarla, Borsa bütçesinin kesinleşmesi konusunda, 91 sayılı Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesi ile genel yönetmelik niteliğindeki, Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin 59 uncu maddesinin, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu nun tarihli Resmi Gazetede 4487 sayılı kanunla değiştirilen 40 ıncı maddesine uygun hale getirilmesi hususunda, ilgili merciler nezdinde girişimlerde bulunulması önerilir. İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1370 sayılı kararı ile kabul edilen 2011 yılı özel bütçe önerisi, tarihine yapılan Olağanüstü Genel Kurul toplantısında görüşülerek kabul edilmiş ve SPK nın onayıyla da uygulamaya konulmuştur. İMKB nin onaylanan bütçesi ile faaliyet dönemine ilişkin olarak hedeflenen gelir-gider kalemleri aşağıda özetlenen öngörüler doğrultusunda belirlenmiştir yılı bütçesi hazırlanırken; 2009/15430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program ( ) da 2011 için beklenen GSMH büyüme oranının %4, TÜFE 2011 yılsonu tahmininin %4,9 olarak belirlendiği, T.C Merkez Bankası tarafından tarihinde yayımlanan Beklenti Anketinde ise 2011 yılı için beklenen GSMH büyüme oranının %4,6, 12 ay sonrası için yıllık TEFE beklentisinin % 7,12 olduğu dikkate alınarak, gelir bütçesinin tahmininde yalnızca %7,12 oranındaki beklenen enflasyon rakamının, 2011 yılı gider bütçesinin tahmininde ise % 4 oranındaki büyüme rakamı ile %7,12 oranındaki beklenen enflasyon rakamının dikkate alınarak %11,2 oranında artırılarak hazırlanmıştır. (1 ABD Doları ortalama kuru nun 1,57 TL, 1 Avronun ortalama kurunun da 2,14 TL olacağı varsayılmıştır.) İMKB nin 2011 yılı bütçe önerisi ve gerçekleşme verileri önceki dönemle karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 55

69 Bütçeye ilişkin başlıca bilgiler Ölçü Gerçekleşen Bütçe Bütçeye göre Gerçekleşen İlk durum Son durum sapma (%) 1-Personel sayısı Kişi (43) 2-Personel giderleri Bin TL (8,4) 3-Tüm alım tutarı Bin TL (47,1) 4-Yatırım harcamaları Bin TL (80,9) 5-Finansman ihtiyacı Bin TL Dönem gelir-gider farkı Bin TL ( ) ( ) ,9 İMKB nin Genel Kurul kararıyla kabul edilen 2011 bütçesi ile 201,1 milyon TL si faaliyet giderleri, 26 milyon TL si de diğer giderler olmak üzere toplam 227,1 milyon TL cari harcama yapılması, gelir bütçesinin de 179,6 milyon TL si esas faaliyet geliri, 27,7 milyon TL si diğer faaliyet gelirleri olmak üzere toplam 207,3 milyon TL olması ve faaliyet sonucunun 19,8 milyon TL gider fazlası vermesi, yatırım harcamaları bütçesinin incelenmesinde ise mali duran varlık alımı, iştirakler ve bağlı ortaklıklar ana başlığı altında 70 milyon TL, maddi ve maddi olmayan duran varlık alımı olarak 39,3 milyon TL olmak üzere toplam 109,3 milyon lira olarak programlanmış ve söz konusu yatırım harcamalarının mali duran varlık alımı, iştirakler ve bağlı ortaklıklar ana başlığı altında 12,4 milyon TL sinin, maddi ve maddi olmayan duran varlık alımı olarak da 8,5 milyon TL harcama yapılması sonucu 20,9 milyon TL yatırım harcaması yapılmıştır yılı içinde gerçekleşen sonuçlar dikkate alındığında 154,3 milyon TL faaliyet giderleri ile 27,2 milyon TL diğer giderler olmak üzere toplam 181,5 milyon TL gider ve harcamaya karşılık, 194,1 milyon TL faaliyet geliri ile 38,9 milyon TL diğer faaliyetlerden olağan gelirler ile olağandışı gelirler olmak üzere toplam 233 milyon TL gelir sağlanmış ve dönem 51,5 milyon TL gelir fazlası ile kapanmıştır. Ayrıca 2012 yılı İMKB bütçesi Yönetim Kurulunun tarihli ve 1440 sayılı kararı ile kabul edilen 2012 yılı özel bütçe önerisi, tarihine yapılan Olağanüstü Genel Kurul toplantısında görüşülerek kabul edilmiş ve SPK nın tarih ve 44 sayılı kararı ile de onaylanarak tarihi itibariyle uygulamaya konulmuştur yılı bütçesi hazırlanırken; 2010/958 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program ( ) da 2012 için beklenen GSMH büyüme oranının %5, TÜFE 2012 yılsonu tahmininin % 5 olarak belirlendiği, T.C Merkez Bankası tarafından tarihinde yayımlanan Beklenti Anketinde ise 2012 yılı için beklenen GSMH büyüme oranının %4, yılsonu TÜFE beklentisinin %7.46, 12 ay sonrası için yıllık TÜFE beklentisinin %6,78 olduğu dikkate alınarak, 2011 yılsonu için enflasyon düzeltme faktörü %3,58, 2012 yılı için enflasyon düzeltme faktörü %7,37 (2012 yılı Eylül ayı sonu için öngörülen oranın 2012 yıl sonunda da aynı olacağı varsayımı ile) olarak hesaplanmıştır. Buna göre, 2012 yılı gelir bütçesi 56

70 rakamlarının tahmininde yalnızca %7,37 oranındaki enflasyon düzeltme faktörü, 2012 yılı gider bütçesi rakamlarının tahmininde ise %4 oranındaki büyüme rakamı ile %7,37 oranındaki enflasyon düzeltme faktörü dikkate alınarak artış öngörülmüş ve sonuç olarak gelir kalemleri %7,37, gider kalemleri ise %11,67 oranında artırılmıştır. B-Giderler : İstanbul Menkul Kıymetler Borsası harcamalarını, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı nın tarih B / sayılı onaylarına istinaden, 2007/3 sayılı Başbakanlık tasarruf genelgeleri dışında olarak, Borsa Genel Kurul Bütçe uygulama talimatları ve Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre yürütmektedir. Kurumun 2011 yılı için hedeflenen ve gerçekleşen giderleri önceki yıl değerleri ile karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Giderler 2010 yılı gerçekleşen Bin TL Ödenek İlk durum Son durum Bin TL Bin TL 2011 Yılı Gerçekleş en Bin TL Ödeneğe göre fark Bin TL Ödeneğe göre sapma (%) 0. İlk madde ve malzeme gid (141) (14,1) 1. Personel giderleri (9.613) (8,4) 2. Dışarıdan sağlanan fay. ve hizm (31.133) (67,5) 3. Çeşitli giderler (17.437) (36,2) 4. Vergi resim ve harçlar (5.702) (14,1) 5. Amortismanlar ve tükenme payları (1.299) (14,1) 6. Finansman giderleri Toplam (65.325) (36) Borsanın 2011 yılı giderleri bir önceki yıla göre bin TL tutarında %15,4 oranında artışla 181,4 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Giderler toplamı içerisinde en büyük paya %57,7 oranında olmak üzere 104,2 milyon TL ile en önemli kısmını personel giderleri, % 26,5 oranında 48,1 milyon TL si çeşitli giderler, % 8,3 oranında 15 milyon TL si dışarıdan sağlanan fayda ve hizmet giderlerine ve %7,5 oranında 14 milyon TL si de diğer gider çeşitli giderlere aittir. 15,0 milyon TL tutarındaki dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler tutarının; 2,7 milyon TL si elektrik, su ve gaz giderlerine, 2,1 milyon TL si haberleşme giderlerine, 6,6 milyon TL si bakım ve onarım giderlerine, 1,8 milyon TL si taşeron hizmeti giderlerine, 1,8 milyon TL si danışmanlık hizmeti için ödenen giderlere aittir. Giderler toplamının %26,5 oranında 48,1 milyon TL sini oluşturan çeşitli giderler hesabında bulunan tutarın; 20,9 milyon TL si karşılık giderlerine, 2,1 milyon 57

71 TL si yolluklar ve seyahat giderlerine, 3,1 milyon TL yardım ve bağışlara, 3,6 milyon TL si tanıtım ve reklam giderlerine, 8,4 milyon TL si Takasbank Garanti Fonu giderleri ile takas ücreti giderlerine, 3,2 milyon TL si olağan dışı giderlere, 6,8 milyon TL si de diğer gider ve zararlara aittir. Raporun ilgili bölümlerinde detaylı olarak açıklandığı üzere; İMKB de uygulanmakta olan Hizmet İkramiyesi ile Gönüllü Emekliliği Teşvik uygulamaları nedeniyle yıllık bütçelerde karşılık ve ödenek ayrılmaması, bu konularla ilgili birikmiş karşılıkların ve ödeneklerin iptal edilmesi önerilir. Giderlere ilişkin ayrıntılı açıklama Raporun Gelir Tablosu bölümünde verildiğinden, burada tekrar edilmemiştir. C-Finansman : İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının, Hazine tarafından kendisine tahsis edilmiş bir sermayesi olmaması ile Genel Bütçe den aktarılan bir kaynak kullanmadığından Genel Yatırım ve Finansman Programı kapsamında değerlendirilmemektedir. İşletme ve yatırım bütçeleri için ihtiyaç duyulan kaynaklar, diğer bir ifadeyle harcama ve giderler, takvim yılı esasına göre düzenlenen bir Özel Bütçe ile öngörülen ve faaliyetleri sonucu elde edeceği yasal gelirler ve diğer sair gelirlerden karşılanmaktadır. Dönem içinde elde edilen gelirlerin giderleri, karşılamasında bir sorun yaşanmadığından yabancı kaynak kullanma ihtiyacı da bulunmamaktadır, Hatta genellikle dönem gelir fazlası oluşmakta ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun tarihinde yayımlanan 5436 sayılı Kanun ile değiştirilen 78 inci maddesinin (2) fıkrası uyarınca oluşan gelir fazlaları, her üç ayda bir genel bütçeye aktarılmaktadır. D-Tedarik İşleri : İMKB, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak tarihinden itibaren yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde alım işlemlerini gerçekleştirmektedir. İMKB kurum olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu na tabi olup olmadığına dair yazı ile Kamu İhale Kurumuna başvurmuş, Kamu İhale Kurulu nun tarih ve 2004/DK.D-76 sayılı kararında;...91 sayılı KHK nın verdiği yetkiye dayanılarak kurulan, kendisine kamu görevi verilen ve kamu tüzel kişiliğini haiz bağımsız bütçeli bir kuruluş olan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu nun 2 nci maddesinin (c) bendi uyarınca Kanun kapsamında bulunduğuna, mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerini 4734 sayılı Kanunun hükümlerine göre yürütmesi gerektiğine oybirliği ile karar vermiştir. İMKB, Kamu İhale Kurulu nun bu kararına karşı dava açmış olup ilgili Mahkeme kararında, Kamu İhale Kurulunun kararı yönünde karar vermiştir. Daha sonra İMKB, tarih ve 1960 sayılı yazı ile Kamu İhale 58

72 Kurumuna bazı mal ve hizmet alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu nun İstisnalar başlıklı 3 üncü maddesinin (g) bendi kapsamında gerçekleştirebilmek için başvuru da bulunmuş, Kamu İhale Kurumu tarih ve 8384 sayılı yazısı ile İMKB nin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu nun 2 inci maddesinin (c) bendi kapsamında bulunduğunun mahkeme kararları ile onanması ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu nun 2 nci maddesinin (b) ve (d) bentlerinde sayılan kuruluşlardan olmaması nedeniyle 3 üncü maddesinin (g) bendindeki istisna hükmünden faydalanamayacağı bildirilmiştir. İMKB nin ana işlevi; menkul kıymet piyasalarının açık, düzenli, dürüst ve kesintisiz çalışmasını sağlamaktır. Piyasaların kesintisiz faaliyet göstermesi için ileri teknoloji içeren yazılım ve donanımın tedariki, bakım ve onarım hizmetlerinin zamanında yerine getirilmesi özel önem ve ivedilik arz etmektedir. İMKB nin, esas faaliyetleri ülke ekonomisi açısından son derece stratejik önem taşımaktadır. İletişim ve bilgi teknolojilerindeki hızlı değişimlere uyum sağlanabilmesi, yatırım veya revizyonların bazı kısıtlamalara tabi olmadan süratle sonuçlandırılması ile mümkün görülmektedir. 1-Alımlar : İMKB de alımlar, Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği nin, Borsanın Alım, Satım ve İhale İşleri başlığı altındaki 46 ncı ve takip eden maddeleri hükümleri çerçevesinde ve esas itibariyle Kamu İhale Kanunu, ilgili yönetmelikler ve diğer ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülmekte olup söz konusu yönetmelik uyarınca her türlü alım, satım, onarım, bakım, taşıma ve benzeri işlerde uygulanacak usul ve yöntemlere ilişkin yetki sınırları her yıl için Borsa bütçesi ile belirlenmektedir yılı Bütçesinde uygulanacak yetki sınırları ile ilgili olarak; 2011 yılı gider tablosunda yer alan ödeneklerden bir defada kullanılmasına karar verilecek en yüksek tutarlar (KDV ve diğer ek yasal yükümlülükler hariç) sarf yetkilileri itibariyle belirlenmiştir. a)ilk madde, malzeme ve emtia alımları : 2011 yılı içinde alımı yapılan ilk madde, malzeme ve emtia alımlarının tutarları, bir önceki yılla karşılaştırmalı olarak, aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Mal alımları 2010 yılı Gerçekleşen Bin TL 2011 yılı İlk ödeneğe Bütçe ödeneği Gerçekleşen göre sapma Bin TL Bin TL (%) 1- Kırtasiye malzemesi (40,6) 2- Temizlik malzemesi (38,8) 3- Bilgi işlem sarf malzemesi ,3 4- Diğer (97,8) Toplam (14,1) 2011 yılında Borsa faaliyetleri çerçevesinde ilk madde, malzeme ve emtia alımları önceki yıla göre %55,6 oranında 307 bin TL artarak 859 bin TL olarak 59

73 gerçekleşmiştir.alımlar, önceki yılla karşılaştırmalı olarak incelendiğinde en büyük artış kalemi bilgi işlem sarf malzemelerinde meydana gelmiştir. a) Hizmet alımları : Kurumun 2011 yılında gerçekleştirdikleri hizmet alımları, geçen yıl değerleri ile karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir. Hizmet alımları 2010 yılı Gerçekleşen Bin TL Bütçe ödeneği Bin TL 2011 yılı İlk Gerçekleşen Bin TL ödeneğe göre sapma (%) 1- Temizlik hizmeti (15,2) 2- Taşıma hizmeti (4) 3-Bilişim teknolojileri, altyapı ve bakım destek hizmetleri ,9 4- Sigorta hizmeti (80) 5- Danışmanlık hizmeti (78,4) Toplam (49,3) Kurumun 2011 yılı hizmet alım tutarı önceki yıla göre %32,6 oranında bin TL artarak 7,4 milyon TL olarak gerçekleşmiştir yılında gerçekleştirilen 7,4 milyon TL tutarındaki hizmet alımlardan temizlik hizmetleri, personel taşımacılığı, sigorta hizmeti, bahçe bakım işleri, taşıt araçları akaryakıt alımı ile bilgisayar bakım ve destek hizmet alımlarının Kamu İhale Kanununun alım limitleri dikkate alınarak açık ihale usulüyle yapıldığı diğer küçük tutarlardaki alımların ise pazarlık usulüyle yapıldığı görülmüştür. Yapılan incelemelerde Kurumun hizmet alımlarının en önemli kalemini geçmiş yıllarda olduğu gibi faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli olan bilişim teknolojileri lisans, bakım ve destek hizmetleri harcamaları oluşturmuştur. Cari yılda gerçekleştirilen bin TL lik danışmanlık hizmeti alım bedelinin; 89 bin TL si mali müşavir ve bağımsız denetim giderlerine, bin TL si Etüt, araştırma, proje giderlerine, 108 bin TL si hukuk işleri danışmanlık hizmet alım giderlerine, 259 bin TL si bilgi işlem danışmanlık giderlerine aittir. E-Borsa Faaliyetleri: a)borsa üyeliği: İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem yapabilmek için üye olmak zorunluluğu bulunmaktadır. İlk üyelik başvurusu sırasında uzmanlarca üyelik koşullarının sağlanıp sağlanmadığı konusunda yerinde inceleme yapılabilmektedir yılı için belirlenen giriş aidatı, lira, yıllık üyelik aidatı lira, takas ücreti olarak da aylık ,85 lira ve bu tutara isabet eden Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi olarak belirlenmiştir. 60

74 2011 yıl sonu itibariyle Borsada kayıtlı üye sayısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Aracı Kuruluş Türü Üye Sayısı Ticari Banka 29 Yatırım Bankası 11 Aracı Kurum 102 Yetkilerine Göre Aracı Kuruluş Sayıları: Piyasa/Pazar Yetkili Üye Sayısı Pay Piyasası 102 Borçlanma Araçları Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı 126 Borçlanma Araçları Piyasası Repo-Ters Repo Pazarı 92 Borçlanma Araçları Piyasası Menkul Kıymet Tercihli 60 Repo Pazarı 2011 yılı içinde bir aracı kurum üyelikten çıkmış, bir aracı kurum üye olmuştur: Pay Piyasası ve Borçlanma Araçları Piyasası işlem terminalleri, yılda bir defa yapılan genel tahsis çalışması ile belirlenmektedir. Ancak, bu genel tahsis dışında da ihale ve ihale esaslarıyla olmak üzere iki farklı yöntem izlenerek ilave terminal tahsisleri yapılabilmektedir. Pay Piyasası için yılda 4 kez, Borçlanma Araçları Piyasası için de yılda bir kez ihale düzenlenmekte, bu ihaleler dışında da ara dönemlerde yapılan en son ihalede oluşan en yüksek fiyatın %25 fazlası ile terminal tahsis edilebilmektedir. Terminal tahsisleri dışında Pay Piyasası için ücretli olarak ilave ExAPI hız artırımları yapılabilmektedir. Diğer taraftan, üyelerin işlemlerini kesintisiz sürdürebilmeleri için Alternatif Uzak Erişim Noktası (AUEN) talepleri ve bununla ilgili işlemler de ilgili birimlerle koordineli olarak yapılmaktadır yılında gerçekleşen terminal tahsislerini gösterir çizelge aşağıdadır. Pay Piyasası Borçlanma Araçları Piyasası Tahsis Türü Terminal Adedi Tahsis Türü Terminal Adedi Genel Tahsis 206 Genel Tahsis 261 İhale 128 İhale 9 İhale Esaslarıyla 9 İhale Esaslarıyla 15 Tahsis Tahsis İade 50 İade 17 Uzak Erişim Terminalleri Uzak Erişim Terminalleri Hız Artırımı 41 TBPAPI 2 AUEN (Aktif) 19 AUEN (Aktif) 18 AUEN (Pasif) 4 AUEN (Pasif) 37 AUEN (Aktif) - İade 12 61

75 Pay Piyasasında işlem yapan üyelerin teminatları, üçer aylık dönemler itibariyle bir önceki üç aylık dönem işlem hacmi tutarının günlük ortalamasının %5 i olarak hesaplanmaktadır. Söz konusu tutar oransal teminat olarak isimlendirilmekte olup (ayrıca işlem yaptıkları piyasaya ve alana göre de farklılıklar göstermek üzere) üyeler; maktu teminat, temerrüt nedeniyle oluşan munzam teminat, varant piyasa yapıcılığı teminatı ve lot altı işlem teminatı yatırabilmektedirler. Üye teminatları gerektiğinde takasın sonuçlandırılmasında, üyeler arasında ya da üye ile müşteriler arasındaki ihtilaflarda, borsa işleminden kaynaklanan borsa alacaklarında kullanılmaktadır. Faaliyetleri durdurulan üyelerin teminat iadesi, üyelikten çıkan kuruluşların teminat iadesi, üyelikten çıkan aracı kuruluşlardan teminat iade sürecini 10 yıl içinde tamamlayamayanlarla ilgili iade işlemleri, piyasa yetkisi kaldırılan üyelerin ilgili piyasa için tahsis ettikleri teminatların iadesi işlemleri de ilgili Borsa birimleriyle koordineli olarak yürütülmektedir yılı için üyelerin teminat tutarları aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Hesaplama Dönemi Bildirim Yapılan Üye Sayısı Toplam Teminat Tutarı 1. Dönem ,469, Dönem ,496, Dönem ,671, Dönem ,232, yılında üyelerle ilgili diğer işlemleri gösterir çizelgeler aşağıda belirtilmiştir. Üye/Temsilci Kesinleşmiş Sicil Kayıtları: Üyelere Verilen Kesinleşmiş Ceza Üye Sayısı Türü Uyarı Cezası 1 Kınama Cezası 1 Temsilcilere Verilen Kesinleşmiş Ceza Türü Temsilci Sayısı Kayıt bulunmamaktadır. - Temsilci Yetkilendirme / İptal: Pay Piyasasında Yetkilendirilen Temsilci Sayısı 57 Pay Piyasasında Yetkisi İptal Edilen Temsilci Sayısı 159 Pay Piyasasında Verilen Baş temsilcilik 10 Pay Piyasasında İptal Edilen Baş temsilcilik 0 Pay Piyasasında Verilen Yönetici Yetkisi 65 Pay Piyasasında İptal Edilen Yönetici Yetkisi 1 Borçlanma Araçları Piyasasında Yetkilendirilen Temsilci Sayısı 67 Borçlanma Araçları Piyasasında Yetkisi İptal Edilen Temsilci Sayısı 66 62

76 Yabancı Yatırımcı Bilgileri: Yıllık Toplam Alış (Milyon TL) $ Yıllık Toplam Satış (Milyon TL) $ Yılsonu İtibariyle Yabancı Yatırımcı Saklama Oranı (%) 62,10 Temerrüde Düşen Yatırımcı Duyuruları: Temerrüde Düşen Yatırımcı Sayısı 441 Yapılan Duyuru Sayısı 188 Özel Fon Ödeme Bilgileri: Ödeme Yapılan Kuruluş Sayısı 3 Ödeme Yapılan Yatırımcı Sayısı 20 Ödeme Tutarı 266, b)imkb de İşlem Görecek Sermaye Piyasası Araçlarının Kotasyonu: ba)genel Kotasyon, menkul kıymetler borsalarında sürekli işlem görmesi talep edilen sermaye piyasası araçlarının, borsa yönetmeliklerindeki şartları taşımaları durumunda ilgili pazar listesine kaydedilmesi ve işlem görmesinin kabul edilmesidir. Borsa kotu ve kaydında bulunan menkul kıymetlerin nominal tutarı önceki yıl ile karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Menkul Kıymetler 2010 Yılı 2011 Yılı Fark Değişim Hisse Senedi (Milyon TL) ,60 Borsa Yatırım Fonları Katılma Belgeleri (Milyon TL) Uluslararası Tahviller (Milyon ABD Doları) Uluslararası Tahviller (Milyon EURO) (750) (9,09) Varant (Milyon TL) Özel Sektör Tahvil ve Bonoları (Milyon TL) Oydan Yoksun Pay (Milyon TL) % 2011 yılında uluslararası tahvillerde %9 düşüş gözlemlenmiş, öte yandan varantlarda %375 ve özel sektör tahvil ve bonolarında %550 artış gerçekleşmiştir. bb) Hisse senetleri kotasyonu: bba) Hisse senetleri kotasyonunun esasları: Kotasyon Yönetmeliği nin 13 üncü maddesinde yer alan şartları sağlayan şirketlerin hisse senetleri, Borsa kotuna alınarak Ulusal Pazar da işlem görmektedir. 63

77 2010 yılında, Kotasyon Yönetmeliği değiştirilerek, söz konusu 13 üncü maddede yer alan hisse senetleri halka arz edilecek şirketin karlılık ve özsermaye büyüklüğü şartı ile halka arz edilecek hisse senetlerinin piyasa değeri ve şirketin sermayesine oranına ilişkin kota alma kriterleri alternatif 3 gruba ayrılmış ve şirketin herhangi bir grupta yeralan şartların tamamını sağlaması yeterli görülerek kota alma kriterleri daha esnek bir yapıya kavuşturulmuştur. Söz konusu gruplara ilişkin tabloda yer alan rakamlar, İMKB Kotasyon Yönetmeliği nin 13 üncü maddesinin son fıkrası kapsamında Borsa Yönetim Kurulunun tarihli kararı ile artırılmış olup, ilgili tablonun 2011 yılında geçerli olan rakamları aşağıda yer almaktadır. Grup1 Grup 2 Grup Halka arzedilen hisse senetlerinin piyasa değeri (asgari) TL TL TL 2 - Vergi öncesi kar elde edilmiş olması son iki yıldan en az birinde son iki yıldan en az birinde Son 2 yıl 3 - Halka arz edilen hisse senetlerinin ödenmiş veya çıkarılmış sermayeye oranı - Asgari % 5 Asgari % Özsermaye (asgari) TL TL TL Kotasyon Yönetmeliği nin 13 üncü maddesinde yer alan şartları sağlayamayan, ancak Borsa da işlem görmesi uygun görülenler, Borsa kaydına alınarak kot dışı olan İkinci Ulusal Pazar da işlem görmektedir yılında, SPK tarafından asgari halka açılma oranları kaldırıldığından; II. Ulusal Pazar da işlem görecek şirketler için halka arz edilen hisse senetlerinin sermayeye oranı ve halka açılan hisse senetlerinin piyasa değeri kriterleri getirilmiştir. Söz konusu kriterler 2010 yılı için Ortaklığın halka arz edilen hisse senetlerinin piyasa değeri ile bu hisse senetlerinin ödenmiş veya çıkarılmış sermayeye oranının sırasıyla en az 5 milyon TL ve %15 olması ya da 10 milyon TL ve %5 olması şeklinde iken Borsa Yönetim Kurulunun tarihli kararı ile Ortaklığın halka arz edilen hisse senetlerinin piyasa değeri sırasıyla 5,5 milyon TL ve 11 milyon TL olarak belirlenmiştir. Kotasyon kriterleri ve İkinci Ulusal Pazar şartları arasında yer alan hisse senetlerinin asgari piyasa değeri ve özsermaye tutarları, Türkiye İstatistik Kurumu nun yıllık üretici fiyatları endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranı dikkate alınarak, her yıl Borsa Yönetim Kurulu tarafından artırılabilmektedir. Diğer taraftan, Borsa ca her üç ayda bir periyodik olarak yapılan Asgari Tedavül Kriterleri nin belirlenmesi, buna göre İMKB Ulusal Pazar dan İkinci Ulusal Pazar a ve İkinci Ulusal Pazar dan Ulusal Pazar a geçecek şirketlerin tespit edilmesine ilişkin düzenlemeler yürürlükten kaldırılmış ve tarih ve 363 sayılı Ulusal Pazar veya İkinci Ulusal Pazar da İşlem Gören Paylar İçin Dönemsel Değerlendirme 64

78 Esasları Genelgesi kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Buna göre, Ulusal Pazar veya İkinci Ulusal Pazar'da işlem gören şirketlerin paylarının pazar değiştirmelerinde dikkate alınacak Dönemsel Değerlendirme çalışması her yıl Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık dönemlerine ilişkin altı aylık veriler kullanılarak yılda iki defa yapılacak ve çalışmada şirketlerin Fiili Dolaşımdaki Pay Oranı ve Fiili Dolaşımdaki Payların Ortalama Piyasa Değeri verileri kullanılacak iken; Borsa Yönetim Kurulu nun tarihli toplantısında, Borsaca her 6 ayda bir periyodik olarak yapılan, İMKB Ulusal Pazar dan İkinci Ulusal Pazar a ve İkinci Ulusal Pazar dan Ulusal Pazar a geçecek şirketlerin tespit edilmesine ilişkin tarih ve 363 sayılı Genelge nin, - Dönemsel Değerlendirme Çalışması başlıklı IV. maddesinin sonuna Hisse senetleri Borsada ilk defa işlem görmeye başlayan şirketlerden değerlendirme tarihi itibariyle 6 aydan daha kısa süre işlem görenler değerlendirme kapsamına alınmazlar. - Dönemsel Değerlendirme Kriterlerine Göre Pazar Değişimleri başlıklı VII. maddesinin 3. bendinin sonuna Bu kapsamdaki şirketlerin Yönetmelik in kota alma şartları karşısında durumunun tespitinde KAP ta kamuya açıklanmış bilgiler esas olmakla birlikte, finansal yapı değerlendirmesi bakımından gerek duyulması halinde ilgili şirketlerin merkez ve üretim tesislerinde yerinde inceleme yapılabilir. Yerinde incelemeye tabi şirketlerin Yönetmelik te aranan halka arz edilmiş payların asgari piyasa değeri şartının hesabında, konunun görüşüleceği Yönetim Kurulu tarihinden bir önceki iş gününden itibaren son 15 iş gününde gerçekleşen günlük ağırlıklı ortalama fiyatlar dikkate alınır. ifadeleri eklenerek yeniden düzenlenmesine ve daha önce yayınlanmış bulunan tarih ve 363 sayılı Genelge nin iptal edilmesine karar verilmiştir. bbb) Hisse Senetleri kotasyonunda kota alma ücretleri: Kota Alma Ücreti, kota alınan menkul kıymetlerin nominal tutarı üzerinden %0,1 (binde bir) olarak belirlenmiştir. Pazar kayıt ücreti de, Kota Alma Ücreti ile aynı esaslar çerçevesinde hesaplanarak ilgili ortaklıklara tahakkuk ettirilmektedir. Ancak, Yeni Ekonomi Pazarı nda işlem görecek hisse senetleri için pazar kayıt ücreti, kota alma ücret tarifesinin %50 si kadardır. Bağlı ortaklıklar ve iştirakler hariç, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, genel ve katma bütçeli idareler ve mahalli idareler tarafından çıkarılmış ve Hazine Müsteşarlığı nın bağlı olduğu Bakanlığın yazılı isteği üzerine Borsa Kotuna alınmış menkul kıymetlerde kota alma ücretinin ½ si (yarısı) alınmaktadır. Kotta Kalma ücreti, Kota Alma ücretinin dörtte biri tutarındadır. Kayıtta Kalma ücreti de, Kotta Kalma Ücreti ile aynı esas ve usuller çerçevesinde hesaplanarak ilgili ortaklıklara tahakkuk ettirilmektedir. Yeni Ekonomi Pazarı nda işlem görecek hisse senetleri için kayıtta kalma ücreti, kotta kalma ücret tarifesinin %50 si kadardır. Kurumsal yönetim ilkelerini uygulayan Borsa şirketlerinin teşvik edilmesi amacıyla, kotta veya kayıtta kalma ücretinin tahakkuk ettirildiği tarih itibariyle hisse 65

79 senetleri Borsa da işlem gören şirketlerden İMKB Kurumsal Yönetim Endeksi kapsamında yer alacak şirketlere kotta kalma veya kayıtta kalma ücretleri İMKB Kurumsal Yönetim Endeksi ne girdikleri tarihten itibaren; tahakkuk tarihleri itibariyle ilk iki yıl %50, sonraki iki yıl %25 ve izleyen yıllarda %10 indirimli uygulanır. Bununla birlikte, İMKB, Halka Arz Seferberliği kapsamında yürütülen çalışmalara ivme kazandırmak, Avrupa Birliği nde uygulanan minimum halka arz oranını (%25) sağlayacak şekilde halka açılmaları teşvik etmek, İstanbul Finans Merkezi Projesi Eylem Planı hedefleri arasında yeralan Borsada şirketlerin halka açılması ve halka açıklık oranlarının artırılması hedefine ulaşılmasını desteklemek amacıyla Kota Alma Ücret Tarifesi nde indirim yapılmasını kararlaştırmıştır. Sermaye Piyasası Kurulu nca tarihinde onaylanıp yürürlüğe giren söz konusu indirim uyarınca; tarihine kadar hisse senetleri Borsa Ulusal Pazarı veya II nci Ulusal Pazarı nda işlem görmeye başlayacak ve halka açıklık oranı en az %25 ya da halka açık kısmın piyasa değeri en az 100 Milyon TL olan Şirketlerin ödeyecekleri ilk kota/kayda alınma ücretlerinde (kotta/kayıtta kalma ücretleri hariç) %25 indirim uygulanacaktır. bbc) Şirketlere ilişkin yapılan kotasyon işlemleri: Borsa da hisse senetleri işlem gören şirketlerin kotasyon durumları ve sayıları yıllar itibariyle aşağıdaki çizelgede verilmiştir yılı 2011 yılı Yıl içinde ilk defa işlem görmeye başlayan şirket sayısı 26 (*) 25 Borsa pazarlarından çıkarılan şirket sayısı 2 (**) 3 İşlem gören şirket sayısı * 2010 yılı içinde işlem görmeye başlayan şirketlerden üçü borsa yatırım fonudur yılında işlem görmeye başlayan borsa yatırım fonu bulunmamaktadır. 378 şirkete varantlar ve GİP te işlem gören şirketler dahil değildir. ** 2011 yılında pazarlardan çıkarılan 2 adet şirket (Tümteks, Boyasan) bulunmaktadır. Ayrıca işlem gören bir şirket işlem gören bir diğer şirkete devrolduğundan işlem sırası kapatılmıştır (Fortis hisseleri TEB e devrolunmuştur) yıl sonu itibari ile hisse senetleri ve katılma belgeleri Borsa pazarlarında işlem gören şirket sayısı sayısı 356 iken, 2011 yıl sonu itibari ile bu sayı 378 olmuştur yılında Borsa da işlem gören menkul kıymetlere ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmektedir. Menkul Kıymet Türü Borsa Yatırım Fonları Özel Sektör Tahvilleri Özel Sektör Bonoları 4 21 Varantlar Uluslararası Tahviller (USD cinsinden) Uluslararası Tahviller (EURO cinsinden) 7 6 Oydan Yoksun Pay 1 1 VDMK

80 bbd) Hisse senetlerinin halka arzı ve kotasyon işlemleri: SPK nın belirlediği esaslar dahilinde gerekli işlemleri yapan ortaklıkların hisse senetleri kayda alındıktan sonra, halka arzı gerçekleştirilmektedir. Daha sonra, halka arzı gerçekleşen hisse senetlerinin ikinci el piyasası olan İMKB de işlem görmesi için başvuruda bulunulmaktadır. İMKB, arz sürecinden bağımsız olarak karar vermektedir. Şirket hisselerinin halka arz edilmesinden önce Sermaye Piyasası Kurulu, şirket hisse senetlerinin Borsa da işlem görüp göremeyeceği, işlem görecek ise Borsa pazarlarından hangisinde işlem görebileceği hususunda, izahnameye konulmak üzere Borsa dan yazılı görüş talep etmektedir. SPK nın görüş talebi üzerine, Borsa uzmanları tarafından şirketçe sunulan bilgi ve belgeler ile şirket merkez ve üretim tesislerinde gerçekleştirilen incelemeler sonucunda Kotasyon Müdürlüğü nce oluşturulan raporun sonucuna göre, şirket hisse senetlerinin Borsa da işlem görüp göremeyeceği, işlem görecek ise Borsa pazarlarından hangisinde işlem görebileceği hususunda Yönetim Kurulu kararı ile Borsa görüşü belirlenerek, halka arz izahnamesinde yazılmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu na iletilmektedir. Ancak Borsa Yönetim Kurulu nun bu görüş bildirme kararı, Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin 35 inci maddesinde Borsa Yönetim Kurulu na verilen yetki çerçevesinde, SPK nın halka arzı kayda aldıktan sonra, bu kayda alma kararından bağımsız olarak vereceği nihai Borsa kotuna alma kararı anlamına gelmemektedir. SPK tarafından yapılan incelemeler neticesinde şirket hisse senetleri Kurul tarafından kayda alınmakta ve halka arz izahnamesi ile sirküler Kurul tarafından onaylanmaktadır. Satış işlemi tamamlandıktan sonra halka arza ilişkin satış sonuçları SPK ya ve Borsa ya iletilmektedir. Halka arz sonuçlarının Borsa uzmanlarınca incelenmesi neticesinde kotasyon şartlarının sağlandığının anlaşılması halinde, Borsa Yönetim Kurulu nca alınacak nihai kararla şirket hisse senetlerinin işlem göreceği pazar belirlenmekte ve şirket hisse senetleri Borsa kotuna alınmaktadır. bbe) Halka arz işlemlerinden sağlanan kaynak : yılları arasında menkul kıymetleri halka arz edilerek Borsa da işlem görmeye başlayan şirket sayısı ve halka arz işlemlerinden sağlanan kaynak tutarları aşağıda verilmiştir. 67

81 Yıllar İşlem görmeye başlayan şirket sayısı Halka arzdan sağlanan kaynaklar milyon TL * ** Toplam * İşlem görmeye başlayan şirketlerden biri borsa yatırım fonudur. ** İşlem görmeye başlayan şirketlerden üçü borsa yatırım fonudur. bc) Yatırım Ortaklıkları Hisse Senetlerinin Kotasyonu: Yatırım Ortaklıkları, sermaye piyasası araçları (menkul kıymetler dahil) ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır ve 2011 yıllarında Borsa kotunda bulunan Yatırım Ortaklıkları hisse senetleri aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir yılı 2011 yılı Yatırım Ortaklıklarının Türü 2010 yılı 2011 yılı Toplam Nominal Tutar (Milyon TL) Toplam Nominal Tutar (Milyon TL) Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları , ,0 Menkul Kıymet Yatırım Ort ,4 461,7 Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı ,4 242,5 Toplam , ,2 *Merkez B Tipi Yat. Ort. A.Ş., EVG Yat. Ort. A.Ş., Hedef Yat.Ort. A.Ş., Başkent Yat. Ort. A.Ş. ve Metro Yat. Ort. A.Ş. nin faaliyet konusu değiştiğinden hisse senetleri Kurumsal Ürünler Pazarı ndan çıkarılmış ve unvanları değişen şirketlerin hisse senetleri diğer pazarlara alınmıştır. Yatırım Ortaklıklarına ait hisse senetlerinin kotasyonuna ilişkin şartlar Kotasyon Yönetmeliğinin 15 inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; çıkarılmış sermayelerinin ve halka arz edilen hisse senetlerinin nominal değerlerinin ödenmiş ya da çıkarılmış sermayesine oranlarının en az SPK nın ilgili tebliğlerinde belirtilen tutar ve oranda olması, esas sözleşmenin Borsada işlem görecek menkul kıymetlerin devir ve tedavülünü kısıtlayıcı veya senet sahibinin haklarını kullanmasına engel olacak kayıtlar içermemesi, kuruluş ve faaliyet bakımından hukuki durumu ile hisse senetlerinin hukuki durumunun tabi oldukları mevzuata uygun olduğunun belgelenmesi gerekmektedir. 68

82 bd) Borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerin kotasyonu (tahvil ve bonolar): Borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerin kotasyonuna ilişkin şartlar, Kotasyon Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Bu menkul kıymetlerin kotasyonunun yapılabilmesi için; başvurunun tertibin tamamı için yapılması, ihracın nominal tutarının en az TL olması, ihracın tümünün halka arz yoluyla satışa sunulması, Yönetmelik ile belirlenen diğer şartları ortaklığın yerine getirmesinin yanında, ortaklığın mali ve hukuki yapısının da belirlenen kriterlere göre yeterli olduğunun belgelenmesi gerekmektedir. bda) Özel sektör tahvillerinin halka arz ve Borsa da işlem görme prosedürü: Ortaklıkların borçluluğunu temsil eden menkul kıymetlerin (tahvillerinin) Borsa pazarlarında işlem görebilmesi için; halka arza ilişkin işlemler Sermaye Piyasası Kurulu nun, İMKB de işlem görmesine ilişkin işlemler ise Borsa nın incelemelerine ve onaylarına tabi bulunmaktadır. Özel sektör tahvillerinin Borsa pazarlarında işlem görmesi için, yapılan başvuruların kabul süreci, hisse senetlerinin halka arzında olduğu gibidir. Özel sektör tahvillerinin halka arzını gerçekleştiren şirketin, işlem görme şartlarını yerine getirdiği anlaşıldığından, Tahvil ve Bono Piyasası Pazarlarında işlem görmesine izin verilmektedir. Borsa kotuna alınmamış özel sektör tahvillerinin işlem görme esasları tarih ve 340 sayılı Kota Alınmamış Borçlanma Araçlarının Tahvil ve Bono Piyasası nda İşlem Görmesine İlişkin Esaslar hk. Genelgesi ile tarih ve 350 sayılı Genelgesi ile belirlenmiştir. Diğer taraftan borçlanma araçlarının tahvil ve bono piyasasında nitelikli yatırımcıya (kurumsal yatırımcılar ile 1 milyon lira ve üzerinde yatırım yapan gerçek ve tüzel kişi yatırımcılar) ihracına ilişkin esaslar tarih ve 355 sayılı Genelge, 7 Ekim 2011 tarihinde çıkarılan 375 sayılı Borçlanma Araçlarının Tahvil ve Bono Piyasası Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı nda Satışına İlişkin Esaslar Genelgesi ile 355 sayılı Genelge hükümsüz hale gelmiştir. İMKB bünyesinde Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı kurularak, hisse senetleri Borsa da işlem gören ortaklıklara, izahname ve sirküler düzenlemeksizin ihraç edebilecekleri ve yalnızca Nitelikli Yatırımcı lar tarafından satın alınabilecek borçlanma araçlarını ihraç etme imkanı getirilmiştir. Bu pazarda ihraç edilecek borçlanma araçları İMKB Tahvil ve Bono Piyasası nın Kesin Alım Satım Pazarı nda doğrudan ikinci el işlemlere açılmaktadır. bdb) Tahviller için kotasyon/kayda alma ücreti: -Nitelikli yatırımcıya ihraç pazarında satılan borçlanma araçları haricinde kota/kayda alma ücreti TL den az, TL den fazla olmamak üzere, kota alınan borçlanma aracının nominal tutarı üzerinden %0,1(bindebir) dir. 69

83 be) Kamu kuruluşlarına ait menkul kıymetlerin kotasyonu: Kamu Kuruluşlarına Ait Menkul Kıymetlerin Kotasyonu ise İMKB Kotasyon Yönetmeliği nin 18 inci maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu madde ile Genel ve katma bütçeli daireler, mahalli idareler ve kamu iktisadi teşebbüsleri tarafından ihraç edilmiş menkul kıymetler, ilgili Bakanlığın yazılı isteği üzerine Yönetim Kurulu tarafından Borsa kotuna alınır ve/veya işlem kurallarına göre işlem görür tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Kotasyon Yönetmeliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen bende göre ise; Hazine Müsteşarlığı tarafından uluslararası sermaye piyasalarında ihraç edilen tahviller; Müsteşarlığın ihraca ilişkin yazılı bildirimi üzerine ihraç tutarının Hazine hesaplarına girdiği tarihte başka bir işleme gerek kalmaksızın Borsa kotuna alınarak Borsa da işleme açılır. Bu kapsamdaki tahvil ihraçlarının kotasyon işlemi, takip eden ilk yönetim kurulu toplantısında Yönetim Kurulu nun bilgisine sunulmaktadır. Kamu kuruluşlarına ait bağlı ortaklık ve iştiraklerle özelleştirme kapsamındaki diğer şirketlerin kamuya ait hisse senetlerinin halka arz ile satışı durumunda, bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde belirtilen şartların tamamının ya da bir kısmının aranmamasına Yönetim Kurulu karar verebilir hükmü getirilmiştir. bf) 2011 yılında özel sektör tarafından ihracı gerçekleştirilen borçlanma araçlarının kotasyonları: 2011 yılında ihraç edilen 58 özel sektör borçlanma aracı bulunmaktadır. Yıl içerisinde bu menkul kıymetlerin ihracı suretiyle şirketlere toplam milyon TL kaynak sağlanmıştır. bg) Yabancı menkul kıymetlerin kotasyonu: bga) Yabancı kuruluşlara ait menkul kıymetlerin kotasyonu: İMKB Kotasyonu Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinde Yurtdışında yerleşik ve faaliyet gösteren yabancı kuruluşların menkul kıymetlerinin Borsa kotuna alınmasında bu Yönetmelikte yer alan kotasyon şartlarına ilave olarak ilgili Bakanlığın izni aranır. Ayrıca, başvurusu yapılan menkul kıymetlerin, çıkarıldıkları ülkenin en az bir borsasında kote edilmiş olması veya borsası bulunmayan ülkelerde çıkarılanların, Yönetim Kurulunca belirlenen kriterlere uygun olması gerekmektedir. Yabancı şirketlerin hisse senetlerinin Borsa kotuna alınarak Borsada işlem görmesine ilişkin usul ve esaslar ve 349 sayılı genelge ile ilk kez düzenlenmiştir. Romanya da mukim Garati Bank SA 3-4 Nisan 2011 tarihlerinde Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı nda 100 milyon TL tutarında banka bonosu ihraç etmiştir. bgb)2011 yılında Hazine Müsteşarlığı tarafından ihracı gerçekleştirilen Avro tahvillerin kotasyonları: 2011 yılında T.C. Hazine Müsteşarlığı nca ihracı gerçekleşen uluslararası tahviller (Avrotahviller) ile ilgili bilgiler aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 70

84 Eurotahviller /ISIN Kodları Nominal Tutar (Milyon $) Kota Alma Tarihi İşleme Açılma Tarihi US900123BY51 $ US900123BJ84 $ Toplam $ Kamu tahvil ve hazine bonoları ilgili Bakanlığın yazılı isteği üzerine, Yönetim Kurulu Kararı ile Tahvil ve Bono Piyasasında işlem görmesi nedeniyle kotasyon işlemlerine tabi değildir. bh)borsa Yatırım Fonları Katılma Belgelerinin Kotasyonu: bha)kotasyon işlemleri: Yatırım Fonları Katılma Belgelerinin Kotasyonu, Kotasyon Yönetmeliği nin 17 nci maddesinde düzenlenmiş olup buna göre, sermaye piyasası mevzuatında ve yatırım fonu iç tüzüğünde Borsada işlem görebileceği belirtilen yatırım fonu katılma belgeleri, SPK nın yazılı isteği üzerine Borsa kotuna alınmaktadır yıl sonu itibari ile işlem gören 12 borsa yatırım fonu, 2011 yıl sonu itibariyle değişmeden işlem görmeye devam etmiştir. bhb) Borsa Yatırım Fonları (BYF) Katılma Belgelerinin kotasyon ücretleri: Borsa kotuna alınan BYF Katılma Belgelerinden, içtüzüklerinde belirtilen fon tutarı üzerinden % 0,01 (onbindebir) kota alma ücreti alınmaktadır. Kotta kalma ücreti, kota alma ücretinin 1/5 i tutarındadır. bi) Varantların Kotasyonu 2010 yılı içerisinde hisse senedine ve endekse dayalı aracı kuruluş varantları ilk defa Borsa kotuna alınarak, Türk sermaye piyasalarına yeni bir yatırım alternatifi olarak kazandırılmıştır tarihi itibariyle 174 adet varant Kurumsal Ürünler Pazarı nda işlem görmektedir. 30 Aralık 2011 tarih ve 385 sayılı 2011 yılı sonu itibariyle toplulaştırılmış Hisse Senetleri Piyasası Genelgesi ile önceki iki ilgili genelge yürürlükten kaldırılmıştır. Söz konusu genelgeye göre; Bir yıllık dönemde ihraç edilmek üzere Borsa kotuna alınan varantların toplam itibari değeri üzerinden %0,01 oranında kota alma ücreti uygulanır. Söz konusu kota alma ücreti TL den az olamaz. Daha sonra, ihraç edilerek işlem görmeye başlayacak varantlarda her ihraç için 500 TL kota alma ücreti Borsa ya ödenir. Her bir ihraçcı için yılda ödenecek toplam varant ücret tutarı TL yi geçemez. Varantlar için kotta kalma ücreti ödenmez. bj) Oydan Yoksun Paylar 2009 yılı içerisinde Sermaye Piyasası Kurulu nun Seri: I, No:36 sayılı Oydan Yoksun Paylara İlişkin Esaslar tebliği yayınlanmış; Borsa tarafından da tebliğ ile uyumlu olarak Hisse Senetleri Borsa da İşlem Gören Şirketlerin İhraç Edecekleri Oydan Yoksun Payların Borsa da İşlem Görmesine İlişkin Esaslar genelgesi çıkarılmıştır. Bu mevzuat çerçevesinde, Borsa II. Ulusal Pazarı nda işlem görmekte 71

85 olan bir adet Şirket TL tutarında Oydan Yoksun Pay ihraç etmiş olup, sözkonusu paylar yine aynı pazarda işlem görmektedir. Adı geçen Genelge nin 1 inci Bölümü nün 6 ncı Fıkrası uyarınca Oydan Yoksun pay ihracı için adi hisse senetlerine uygulanan kotasyon/ Pazar kayıt ücretleri esas alınmaktadır. bk) Ortaklıkların Borsa kotundan çıkması ve yeniden kota alınması: bka) Borsa kotundan çıkarılması: Hisse senetleri Ulusal Pazar da işlem gören şirketler Kotasyon Yönetmeliğinin 24 üncü maddesinde belirtilen kottan çıkarma şartlarının oluşması halinde Kotasyon Komitesi nin görüşü alınarak veya bu Komitenin teklifi üzerine Yönetim Kurulu kararı ile geçici olarak Borsa kotundan çıkarılarak kotdışı pazara (II. Ulusal Pazar veya Gözaltı Pazarı na) alınabilmekte veya sürekli olarak işlem görmekten men edilebilmektedir. Kotdışı pazarlarda işlem gören hisse senetleri ise, Kotasyon Yönetmeliğinin 27 nci maddesine göre, 24 üncü maddede yazılı bulunan kottan çıkarma şartlarının oluşması halinde, Gözaltı Pazarı na alınabilmekte veya sürekli olarak işlemden men edilebilmektedir. Yönetim Kurulu, kottan çıkarma kararını vermeden önce, ilgili ortaklığı durumu düzeltmesi için uyarabilmekte ve ortaklığa süre verebilmektedir. Borsa kotundan geçici olarak çıkarılmış menkul kıymetlerin tekrar Borsa kotuna alınabilmesi için, öncelikle kottan çıkarma kararına esas teşkil eden nedenlerin ortadan kalkmış olması, Yönetim Kurulu nun çıkarma kararında süre ve şartlar yer almış ise, bu şartların yerine getirilmiş olması ve verilen sürenin dolmuş olması gerekmektedir. Pazar değişikliği başlığı altında yapılacak değerlendirmede 2011 yılında 1 şirket II. Ulusal Pazar dan Gözaltı Pazarı na alınmış, 1 şirket Gözaltı Pazarı ndan II. Ulusal Pazar a alınmış ve 7 şirket Ulusal Pazar dan II. Ulusal Pazar a alınmıştır. bkb) Borsa kotunda bulunan menkul kıymetlerinin kottan çıkarılması isteğiyle, Ortaklıkların başvuruda bulunması: Kottan çıkarılması için bir şirketin ilk kez başvuruda bulunması üzerine; Borsa, Avrupa Birliği ve diğer uluslararası kuralları dikkate alarak ayrıntılı uygulama esaslarını Borsa Yönetim Kurulu kararıyla belirlemiş, belirlenen esaslar SPK nın görüşüne sunulmuştur. Sermaye Piyasası Kurulu nun tarihli toplantısında, payları İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda (İMKB) işlem gören şirketlerin kendi istekleri ile Borsa kotundan çıkmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. bkc) İşlem sırası kapatılan şirketlere ilişkin uygulama: Hisse senedine dair işlemlerin geçici olarak (kısa veya uzun süreli) durdurulması Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliği nin 25 inci maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre Borsa Başkanı bir hisse senedine ait işlemleri 5 iş gününe kadar durdurabilmekte, 5 iş gününü aşan süreler için Yönetim Kurulu Kararı gerekmektedir. İdari, mali ve hukuki belirsizlikler nedeniyle, işlem görmekten Borsa tarafından 72

86 geçici olarak men edilen ve SPK nın tarihli düzenlemesi kapsamında Borsa dışında aracı kurumlar arasında işleme konu olan şirketlere aşağıda yer verilmiştir. Geçici olarak işlemlerden men edilen şirketler İşlem sırasının kapatıldığı tarih 1 Nergis Holding A.Ş. (*) Polylen Sen. İp. San. A.Ş. (*) Sifaş Sen. İplik Fab. A.Ş (*) Uki Giyim (**) Uzel Makine (**) (*)TMSF tarafından devralınmaları nedeni ile Borsada geçici olarak işlemlerden men edilen şirketler. (**) İdari, mali ve hukuki belirsizlikler nedeniyle geçici olarak işlemlerden men edilen şirketler. Diğer taraftan, Boyasan Tekstil ın iflasına karar verilmesi üzerine, tarihli Borsa Yönetim Kurulu kararı ile Şirketin Borsadaki işlem sırası tamamen kapatılmıştır. Aynı şekilde Uki Giyim in iflasına karar verilmesi üzerine tarihli Borsa Yönetim Kurulu kararı ile Şirketin işlem sırası tamamen kapatılmıştır. Söz konusu şirketlerin hisselerinin aracı kurumlar vasıtasıyla Borsa dışında işlem görmesi mümkün olmakla birlikte, uygulamada Borsa dışı gerçekleşen işlemlerinin olmadığı anlaşılmıştır. Mali ve hukuki belirsizlikler nedeniyle geçici men uygulaması mevcut olduğunda, SPK nin tarihli düzenlemesi kapsamında Şirketler Borsa Dışı aracı kurumlar arasında toptan satış işlemlerine konu olabilmektedir. Şirketlerin faaliyet durdurma, iflas gibi nedenlerle Kotasyon Yönetmeliği nin 24 üncü veya 27 inci maddelerinde belirtilen kottan çıkarma durumlarının oluşması halinde, şirket hisse senetlerinin pazarının sağlıklı olarak çalışma imkânının kalmaması gerekçesiyle sürekli men uygulaması gündeme gelmektedir. Diğer taraftan, önceki yıllarda Borsa pazarlarında işlem gören 12 şirket kamusal otoriteler tarafından (TMSF, Enerji Bakanlığı) gerçekleştirilen uygulamalar neticesinde Borsa pazarlardan çıkartılmıştır. Bu uygulamalar ile şirketlerin halka açıklık payları dikkate alınmaksızın, büyük ortağa uygulanan yaptırımın, küçük ortağa da uygulanması söz konusu olmuştur. Her ne kadar hisse senedi yatırımcısı, mevduat, tahvil, hazine bonosu gibi sabit getirili fon yatırımcılarına göre, ekonomik hayatın işleyişinden kaynaklanan riski üstlenmek durumunda olsalar da, Borsa pazarlarından çıkartılan bir çok şirketle ilgili devralma uygulamaları, esas olarak hakim ortağın kötü yönetiminden ve muvazaalı işlemlerinden kaynaklanmıştır. Diğer bir deyişle, söz konusu şirketlerin borsa dışına çıkması, esasen piyasa risklerinden kaynaklanmamaktadır. bl) Halka arzları teşvik amacıyla sürdürülen işbirliği ve koordinasyon faaliyetleri. Yapılan incelemelerde, halka arzları arttırmak suretiyle şirketlerin sermaye piyasasının sunduğu imkânlardan yararlanmasına katkıda bulunulması, böylece, İMKB de hisse senetleri işlem gören şirket sayısının artırılması ve yurt içi sermaye 73

87 piyasalarının global sermaye piyasaları içindeki konumunun güçlendirilmesi amacıyla Halka arz eylem planı hazırlandığı, eylem planı doğrultusunda; 2011 yılı içerisinde 17 Mart tarihinde Eskişehir Ticaret Odası işbirliği ile Eskişehir Ticaret Odası nın ev sahipliğinde Eskişehir Sanayi Odası, Bilecik Ticaret ve Sanayi Odası ve Bozüyük Ticaret ve Sanayi Odası na kayıtlı şirketlerin yöneticilerinin katılımı ile halka arz seferberliği toplantısı düzenlenmiştir. Ayrıca hisse senetleri İMKB de işlem gören şirketlerin personeline yönelik Aralık 2011 tarihlerinde düzenlenen Sermaye Piyasası ve Borsa konusundaki eğitim programına, ayrılan destek birimi personelinin yerine yeni atanan 7 destek birimi personelinin de katılması sağlanmıştır. Buna ek olarak çeşitli Şirketler ziyaret edilmiş ve görüşmeler yapılmıştır. Diğer taraftan 4 Nisan 2012 de, Ankara Sanayi Odası nda Büyüme ve Sürdürülebilirlik İçin Halka Arz konulu panel gerçekleştirilmiş ve bölgede faaliyet gösteren şirketlerin yöneticileri ile buluşulmuştur. Aynı şekilde Halka Arz Seferberliği Trabzon Toplantısı 22 Mayıs 2012 de, Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası (TTSO) nda yapılmış, toplantının açılışının ardından Halka Arz ve Borsada İşlem Görmenin Sunduğu İmkanlar konulu bir panel yapılmıştır. bm) İstanbul Finans Merkezi İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı nın 11 inci maddesinde yeralan Halka açık olmayan şirketlerin sermaye piyasasına açılması ve sermayenin tabana yayılması teşvik edilecektir. Vergi de dahil her türlü önlem alınacaktır. şeklindeki eylem maddesinin gerçekleştirilmesinde halka arz seferberliği çalışmaları önemli bir rol oynamakta ve ciddi katkı sağlamaktadır. Bu proje, İMKB nin nitelik ve nicelik olarak gelişmesi ve büyümesi, İstanbul un küresel finans merkezi olabilmesi için hayati önem taşımaktadır. Kotasyon Müdürlüğü söz konusu eylem planına; Kurul Kaydından ve Borsa Kotundan Çıkışın kolaylaştırılması, Yabancı menkul kıymetlerin yurtiçi piyasalarda işlem görmesi, Borsada şirketlerin halka açılmalarının ve halka açıklık oranlarının artırılmasının sağlanması, Özel Sektör Borçlanma Araçlarına İşlerlik Kazandırılması, Yerel Yönetim Borçlanma Araçlarının Geliştirilmesi ve Finansman Bonolarının Geliştirilmesi konularındaki çalışmaları ile destek vermektedir. c-risk yönetimi: ca)risk bazlı iş süreçleri dokümantasyonu çalışması: İMKB nin bünyesinde yürütülen faaliyetlerden kaynaklanabilecek muhtemel kesintilerin ve aksamaların piyasaların işleyişi üzerinde yaratacağı olumsuzlukların yol açacağı risklerin önlenebilmesi amacıyla, iş süreçlerine ilişkin kapsamlı risk analiz çalışmalarının yapılmasını gerektirmektedir. Bu nedenle de iş süreçlerinin çıkarılmasına öncelik verilmiştir. Söz konusu projenin kapsamı özetle, İMKB bünyesindeki tüm müdürlüklerin/birimlerin iş süreçlerinin belirli bir metodoloji ve standart dahilinde çıkarılması, kayıt altına alınması, diğer birimlerle olan ilişkilerinin 74

88 ve kullanılan kaynakların belirlenmesidir. Borsa faaliyetlerinin risk analizine temel teşkil edecek nitelikte bir dokümantasyona kavuşturulması amacıyla danışman şirket ile çalışılarak, İMKB nin iş süreçleri modellenmiştir. Daha sonra bu süreçler üzerinden operasyonel risk analizi yapılmıştır. HSP teminatlarının yapısının gözden geçirilmesi çalışmalarına devam edilmiştir. Teminat sistemine ilişkin 2010 yılında önerilen ve Yönetim Kurulu tarafından benimsenen teminat hesaplama yaklaşımı, farklı teminat oranları açısından güncel veriler eklenerek yeniden test edilmiştir. Yeni teminat hesaplama yaklaşımı SPK nın onayına sunulmuştur. cb) Teminatlama sisteminin yeniden yapılandırılması: Piyasada oluşabilecek fiyat dalgalanmalarına bağlı olarak ortaya çıkabilecek riskler Borsa ve Takas sistemi açısından çok önem arz etmektedir. Bu amaçla, İMKB piyasalarında faaliyet gösteren üyelerden Borsa işlemleri nedeniyle alınan teminatların risk bazlı ve gerçek zamanlı takibini sağlamak, piyasalar arası geçişliliğin daha kolay hale gelmesini mümkün kılmak, teminat olarak kabul edilebilecek kıymet çeşitliliğini arttırabilmek ve teminatlara ilişkin operasyonel işleri kolaylaştırmak amacıyla olayı farklı yönleriyle bir bütün olarak inceleyen, alternatif hareket planlarını değerlendiren birçok farklı çalışma yapılmakta olduğu görülmüştür. cc) İstatistiki veri envanteri oluşturulması: Borsa birimlerince üretilen/edinilen veya Borsa faaliyetleri sırasında ortaya çıkan verilerin istatistikî veriye dönüştürülmesi, tüm bu istatistikî verilerin tek bir mimari yapı altında güvenli, kurallı ve kolay ulaşılabilir bir şekilde depolanması, takip edilmesi ve uygun görülen/görülecek ihtiyaç sahiplerinin kullanımına sunulması amacına yönelik olarak sırasıyla, Borsa birimlerince halihazırda üretilen/edinilen istatistikî verilerin, Borsa birimlerince üretilmekle/edinilmekle veya Borsa faaliyetleri sırasında ortaya çıkmakla birlikte ileride istatistikî veriye dönüştürülebilecek nitelikteki verilerin ve Borsa birimlerince halen üretilmeyip/edinilmeyip ileride istatistikî veri olarak kullanılmak veya pazarlanmak üzere üretilebilecek/edinilebilecek muhtemel verilerin envanterinin oluşturulması projesinin Risk Yönetim Müdürlüğü koordinasyonunda başlatıldığı görülmüştür. cd) Mesleki ve yönetici sorumluluk sigortası temin çalışmaları: İMKB yönetici ve çalışanlarının mesleki ve yönetsel faaliyetleri kapsamında aldıkları kararlar ve yaptıkları uygulamalar çerçevesinde karşılaşabilecekleri risklerin sigorta ettirilebilmesine yönelik çalışmaların yürütüldüğü görülmüştür. d- Kamuyu Aydınlatma Faaliyetleri: da)tanımlar: Kamuyu aydınlatma faaliyetleri, sermaye piyasası araçları İMKB de işlem gören şirketlerin, katılma payları İMKB de işlem gören borsa yatırım fonlarının (BYF) ve İMKB üyesi aracı kurumlar ile diğer ilgili kurumların (İMKB, Takas ve Saklama Bankası A.Ş., Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş., Türkiye Sermaye Piyasası Aracı 75

89 Kuruluşları Birliği ve Kurulca belirlenecek diğer kurumlar) Sermaye Piyasası Kurulu ve İMKB mevzuatı çerçevesinde; -Özel Durum Açıklamalarının (ÖDA) -Finansal Raporların (MT) (Bilanço, Gelir Tablosu, Nakit Akım Tablosu, Özsermaye Değişim Tablosu, Dipnotlar, Faaliyet raporu ve sorumluluk beyanı ) -Duyuruların (DUY) -Diğer Bildirimlerin (DG) (portföy değer tabloları, aylık raporlar, izahname, sirküler vb). kamuya açıklanması faaliyetleridir. Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), sermaye piyasası ve borsa mevzuatı uyarınca kamuya açıklanması gerekli bildirimlerin elektronik imzalı olarak iletildiği ve kamuya duyurulduğu elektronik sistemdir. SPK nın tarih ve Seri:VIII, No:61 sayılı Bilgi, Belge ve Açıklamaların Elektronik Ortamda İmzalanarak Kamuyu Aydınlatma Platformu na Gönderilmesine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliği nin yürürlüğe girmesi ile birlikte, kamuya duyurulması gereken tüm bildirimlerin KAP a gönderilmesine başlanmıştır. db)mevzuat: Sermaye Piyasası Kanunu nun 16 ncı maddesi Muhasebe, Mali Tablo ve Rapor Standartları, İlan, Bağımsız Denetleme, 16/A maddesi ise Kamunun Aydınlatılmasında Özel Durumlar konularını genel olarak düzenlemiştir. Ayrıca, Sermaye Piyasası Kanunu nun 22inci maddesinin (e) fıkrası Kamunun zamanında, yeterli ve doğru olarak aydınlatılmasını sağlamak amacıyla, genel ve özel nitelikte kararlar almak ve her türlü mali tablo ve raporlar ile bunların bağımsız denetimlerinin, sermaye piyasası araçlarının halka arzında yayımlanacak izahname ve sirkülerinin, araçların değerini etkileyebilecek önemli bilgilerin kapsamının, standartlarını ve ilan esaslarını tespit ve bu konularda tebliğler yayımlamak, (u) fıkrası...genel hükümler çerçevesinde bu Kanun kapsamında giren işlemlerde elektronik imza kullanım esaslarını düzenlemek ve denetlemek SPK nın görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. - Özel durum açıklamaları için Seri VIII, No 54 sayılı Özel Durumların Kamuya Açıklanmasına İlişkin Esaslar Tebliği nde düzenlenmiş, ayrıca, SPK nın Seri IV, No 41 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu na Tabi Olan Anonim Ortaklıkların Uyacakları Esaslar Hakkında Tebliğ de de İMKB şirketlerinin kamuya açıklamaları gereken hususlara ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. -Finansal raporlar SPK nın Seri XI, No 29 sayılı Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği nde düzenlenmiştir. - Ayrıca, kamuya açıklanması gereken hususlara ilişkin olarak SPK nın diğer tebliğlerinde ve İlke Kararları nda çeşitli düzenlemeleri bulunmaktadır. -SPK nın tarih ve B.02.1.SPK /5242 sayılı yazısı ile KAP ın tüm unsurlarıyla işletimi İMKB ye devredilmiştir. 76

90 -SPK nın Seri:VIII, No:61 sayılı Bilgi, Belge ve Açıklamaların Elektronik Ortamda İmzalanarak KAP a Gönderilmesine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ in 5. maddesinde Bu Tebliğ kapsamında ortaklıklar, aracı kurumlar, fonlar ve bağımsız denetim kuruluşlarının, kamuyu aydınlatma usul ve esaslarına ilişkin Kurul un diğer düzenlemelerinde yer alan bildirim gönderim yerine ilişkin hükümlerde yer alan atıflar bu Tebliğ in yürürlüğe girdiği tarihten itibaren KAP için yapılmış sayılır. ve Düzenleme Yetkisi başlıklı 11. maddesi Kurul tarafından uygun görülen hallerde, KAP güvenli elektronik sertifika yönetim prosedürlerine, söz konusu prosedürler çerçevesinde imza sahiplerinden ve tüzel kişilerden taahhütname alınmasına ve KAP a bildirim gönderilmesi esaslarına ilişkin olarak Borsa tarafından düzenleme yapılabilir. şeklindedir. Söz konusu tebliğin verdiği yetkiye dayanılarak; -30/12/2009 tarih ve 317 sayılı İMKB Genelgesi ile Özel Durum Açıklamaları, Finansal raporlar ile Diğer Bildirimlerin Kamuya Duyurulmasına İlişkin Usul ve Esaslar tarih ve 356 sayılı İMKB Genelgesi ile Kamuyu Aydınlatma Platformu nda Nitelikli Elektronik Sertifika Kullanımına Geçiş düzenlenmiştir. dc)kap a mevzuatı gereğince yapılan açıklamalar ve yayınlar: -Özel durum açıklamaları: - Mevzuatta geçiş dönemi olarak adlandırılan dönemde ( ) özel durum ve diğer açıklamaların şirketler/kurumlar tarafından önce elektronik sertifika vasıtasıyla adresindeki elektronik platforma, bu platformda yayınlanmasının akabinde aynı açıklama Borsa Günlük Bültende yayınlanmak üzere yine tele faks ile Borsa ya gönderilmeye başlanmış (ikili sistem) ve tarihinde geçiş dönemi sonlandırılarak sadece elektronik sertifika vasıtasıyla adresindeki elektronik platforma gönderilmek suretiyle kamuya açıklanmaya başlanması kararı alınmıştır. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği nde yapılan değişikliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, tarihinden itibaren İMKB Günlük Bülteni nin kağıt ortamında basılı olarak yayınlanmasına son verilerek, Günlük Bülten in KAP ta ilanı uygulamasına geçilmiştir. İşletimi İMKB KAP İşletim Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan sistem, 7/24 esasına göre çalışmakta ve adresinden yayın yapmaktadır. 14 adet veri yayın kuruluşu, 15 adet alt alıcı (internet siteleri vb) KAP verilerini gerçek zamanlı olarak dağıtmaktadırlar. KAP sitesinde yapılan web log analizlerine göre günlük ortalama verileri aşağıdaki şekildedir: Ziyaret sayısı: Her ziyarette ortalama görüntülenen sayfa sayısı: 12,54 Ziyaretçinin ortalama kalış süresi: 16:39 dakika Ortalama görüntülenen sayfa sayısı:

91 Kasım 2011 dönemine ilişkin İMKB Bilgi Dağıtımı Sözleşmesi kapsamında raporlanan KAP verilerini de içeren bilgi kullanımı sayıları aşağıda yer almaktadır. KASIM 2011 İMKB Hisse Senetleri Piyasası İMKB Tahvil ve Bono Piyasası Düzey 2 Yurt içi Düzey 2 Yurt dışı Düzey 1+ Yurt içi Düzey 1+ Yurt dışı Kurumlar, İMKB Şirketleri, Aracı Kurumlar, Borsa Yatırım Fonları, Bağımsız Denetim Kuruluşları (mali tablo imzalama ile sınırlı), toplamda tüm Türkiye ye yayılmış elektronik imza ile bildirim gönderen 600 ü aşkın şirket ve ün üzerinde e-imza sahibi kullanıcı KAP a bildirim göndermektedirler yılında, Serbest İşlem Platformu şirketleri ile yatırım fonlarının kamuyu aydınlatma yükümlülüklerinin de KAP üzerinden yerine getirilmesi uygulamasına başlanılacaktır. Bu kapsamda, mevcutlara ek olarak 500 ü aşkın şirket ve yatırım fonunun bildirimleri KAP sistemine gönderilecektir. Serbest İşlem Platformu şirketlerinden 17 tanesinin KAP sistemi tanımlamaları yapılmış olup, SPK onaylı Duyuru Form larını KAP ta ilan etmeleri sonrasında İMKB de Serbest İşlem Platformu nda işlem görmeye başlayacaklardır. Yatırım fonlarına ilişkin KAP yazılım geliştirme çalışmalarına ilişkin olarak Mart 2012 de fon kurucuları ile testlere başlanmıştır tarihlerinde fon kurucularına yönelik eğitim çalışmaları yapılarak toplam 66 kullanıcıya eğitim verilmiş olup uygulamanın Mayıs 2012 de başlatılması öngörülmektedir. -Finansal Raporlar: SPK nın Seri:XI, No:29 sayılı Tebliği kapsamındaki finansal raporlar; finansal tablolar, yönetim kurulu faaliyet raporları ve sorumluluk beyanlarından oluşmaktadır. Avrupa Birliği tarafından kabul edilen haliyle Uluslararası Muhasebe/Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının işletmelerde uygulanması öngörülmüştür. Bu kapsamda, benimsenen standartlara aykırı olmayan, TMSK ca yayımlanan TMS/TFRS esas alınmaktadır. İşletmeler, finansal raporlarını yıllık ve üçer aylık dönemler itibariyle düzenlemektedirler. Yıllık finansal raporlar ile bunlara ilişkin bağımsız denetim raporları hesap döneminin bitimini izleyen 10 hafta içinde (konsolide finansal tablolar 14 hafta) kamuya açıklanmaktadır. Ara dönem finansal raporlar ise ilgili ara dönemin bitimini izleyen 4 hafta içinde (konsolide finansal tablolar 6 hafta) kamuya açıklanmakta olup, ara dönem finansal tabloların bağımsız denetime tabi olduğu hallerde bu sürelere 2 hafta eklenmektedir. -Diğer Bildirimler: KAP a iletilmesi gereken diğer bildirimleri yatırım ortaklıklarının haftalık, aylık portföy değer tabloları, şirketlerin diğer aylık/haftalık bildirimleri, BYF aylık 78

92 raporları, izahname, sirküler, ana sözleşme ve mevzuatla belirlenmiş olan diğer bildirimleri olarak sayılabilir. dd) Kamuyu aydınlatma mevzuatına aykırılıklar: Mevcut durumda şirketlerin, KAP uygulamalarına ilişkin İMKB düzenlemelerine aykırılıklarının tespiti halinde, Kotasyon Komitesi nce değerlendirilebilmesini teminen KAPİM tarafından konu Borsa Başkanlığı na onaya sunulmaktadır. Sonrasında Kotasyon Komitesi ne sevk, Borsa Yönetim Kurulu kararı ile ortaklıklara uygulanan yaptırımların şirketlere ve SPK ya bildirilmesi Kotasyon Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Bu kapsamda 2010 yılında KAPİM tarafından, Kotsasyon Komitesi nce değerlendirilmek üzere 2 adet şirket ile ilgili olarak Borsa Başkanlığı onayı alınmıştır. de) KAP 2.0 Geliştirme Projesi: KAP 2.0 Geliştirme Projesi kapsamında, KAP yeni yazılım, teknik yardım masası ile bakım destek hizmeti alımına ilişkin olarak açılan ihaleyi kazanan firma Kasım 2009 da çalışmalara başlamış, bu kapsamda; gerekli görülen yazılımlar ve donanımlar yenilenmiştir. KAP İngilizce yayın sitesi tarihinde, yeni versiyon tarihinden itibaren yürürlüğe alınmış, şirketlere nitelikli elektronik sertifikaların alınması ve gerekli belgelerin İMKB ye gönderilmesi için tarihine kadar süre verilmiştir. df) KAP Mobil Bilgi Servisi Projesi: KAP a gelen bildirimlerin mümkün olduğu kadar değişik kaynaktan mümkün olduğu kadar fazla kişiye ulaştırılmasının sağlanması kapsamında, KAP a gönderilen bildirimlerin kısa mesaj (SMS) olarak iletilmesine yönelik KAP Mobil Bilgi Servisi projesi tamamlanarak tarihinde yürürlüğe alınmıştır. dg) KAP 3.0 Geliştirme Projesi: KAP 3.0 geliştirme çalışmaları kapsamında temel olarak KAP sisteminin Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ. nin MKS sistemi ile entegrasyonu sağlanacak, İngilizce KAP yayın sitesi Türkçe sitenin birebir eşleniği haline getirilecektir. dh) Diğer Sermaye Piyasası Kurumlarının Bildirimlerinin KAP Sistemine Gönderilmesi: Sermaye Piyasası Kurulu nun Seri:VII, No:40 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ve Seri:VIII, No:75 sayılı Bilgi, Belge ve Açıklamaların Elektronik Ortamda İmzalanarak Kamuyu Aydınlatma Platformu na Gönderilmesine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, bu çerçevede, yatırım fonlarının her türlü bilgi, belge ve raporlarının elektronik ortamda imzalanması ve KAP kullanılarak kamuya açıklanması zorunlu tutulmuş, söz konusu Tebliğlerin Geçici maddeleri uyarınca da yatırım fonlarının bildirimlerinin KAP a gönderilmesi uygulamasına, İMKB tarafından konuya ilişkin olarak yapılacak düzenlemenin kamuya duyurulmasını takiben 79

93 başlanacağı hükme bağlanmıştır. İMKB şirketleri, BYF ler ve aracı kurumlar dışındaki diğer sermaye piyasası kurumlarının kamuyu aydınlatma yükümlülüklerinin KAP üzerinden yerine getirilmesine yönelik yazılım değişikliği çalışması devam etmektedir. Yatırım fonlarına ilişkin KAP yazılım geliştirme çalışmaları kapsamında, Mart 2012 de fon kurucuları ile testlere başlanmıştır. Uygulamanın Mayıs 2012 de başlatılması öngörülmektedir. Yatırım fonlarının bildirimleri, İMKB şirketleri ve aracı kurumlarının bildirimlerinden ayrı sayfalarda görüntülenecektir. di) KAP 4.0 Geliştirme Projesi: Bu kapsamda, KAP internet sitesinin geliştirilmesi, üyelik sisteminin kullanıma açılması planlanmaktadır. Ayrıca KAP İngilizce internet sitesinin, Türkçe sitenin tam eşleniği haline getirilmesi çalışmaları da yapılacaktır. dj) KAP-XBRL Projesi: Avrupa Birliği nin (AB) 2004/109/EC sayılı Şeffaflık Direktifi nde; Üye ülkelerde, kamuyu aydınlatma düzenlemeleri çerçevesinde yapılan açıklamaların saklanacağı en az bir adet resmi olarak görevlendirilmiş merkezi saklama mekanizması (Resmi Saklama Mekanizması-RSM-Officially Appointed Mechanism) oluşturulması öngörülmüştür. Ayrıca Şeffaflık Direktifi nde entegre bir kamuyu aydınlatma sistemi için elektronik bir ağ oluşturulması öngörülmüştür. Avrupa Menkul Kıymetler Düzenleyicileri Komitesi (Committee of European Securities Regulators-CESR) ve CESR in halefi olarak atanan Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (European Securities and Markets Authority-ESMA) çalışmaları kapsamında ise elektronik ağ Resmi Saklama Mekanizma ları üzerine kurulmak istenmektedir. İMKB-KAP uygulaması, Resmi Saklama Mekanizması yapısına oldukça benzerlik göstermekte olup SPK Eşleştirme (Twinning) Projesi çalışmalarında KAP ın, OAM olarak belirlendiği ifade edilmiştir. KAP ın geliştirme çalışmaları kapsamında ESMA nın internet sitesinden konu ile ilgili çalışmalar takip edilmektedir. e-piyasa faaliyetlerinin gözetim ve denetimi: ea)denetim ve gözetim faaliyetlerinin organizasyonu: Yürütülmekte olan piyasa gözetim faaliyetinin temel hedefi; Borsaya ulaşan ihbar, şikâyet ve başvuruları da dikkate alarak piyasalardaki işlemleri izlemek ve piyasayı bozucu nitelikte olabilecek şüpheli bir bulguya rastlanması durumunda, konuyu nihai inceleme ve değerlendirme amacıyla Borsa içinde ve dışındaki yetkili mercilere raporlamaktır. Elektronik gözetim sisteminden alınan uyarılar değerlendirilmekte ve detaylı incelemeyi gerektiren durumlarda, Borsa, takas ve saklama kayıtları, üyelerden temin edilen bilgiler ve ilgili diğer veriler üzerinden incelemeler yapılmaktadır. Detay inceleme sırasında yatırımcılar arasındaki ilişkilerin belirlenmesi aşamasında Sermaye Piyasası Kurulu ile koordineli çalışılarak, varsa birlikte hareket eden yatırımcılar belirlenmekte ve incelemeler bu tespitlere göre tamamlanarak hazırlanan nihai raporlar 80

94 Sermaye Piyasası Kuruluna intikal ettirilmektedir. Bu raporlara ilişkin olarak Sermaye Piyasası Kurulu, sermaye piyasası mevzuatı kapsamında incelemelerini derinleştirmek suretiyle gerektiğinde konuyu ilgili Cumhuriyet Savcılıkları na aktarmaktadır. eb)piyasa gözetim faaliyetleri: Borsada işlem gören menkul kıymetlerin güven ve istikrar içinde alınıp satılabilmesini teminen, Sermaye Piyasası Kanunu na aykırı fiillerin ya da pazar ve piyasaların açık, düzenli ve dürüst çalışmasını engelleyen fiillerin ortaya çıkarılmasına yönelik olarak; Pay Piyasası başta olmak üzere, menkul kıymet piyasalarında meydana gelen olağandışı fiyat ve miktar hareketleri, elektronik gözetim sistemi çerçevesinde izlenerek raporlanmıştır. Borsa ve üye kayıtları üzerinde yapılan incelemeler sırasında rastlanılan sermaye piyasası mevzuatına aykırı olabilecek hususlar, nihai inceleme ve değerlendirme yapılmasını teminen Sermaye Piyasası Kuruluna, Borsa mevzuatına aykırı görülen durumlar ise ilgili birimlere ve komitelere iletilmiştir. Piyasa gözetimi kapsamında, Otomatik Seans Durdurma Sistemi (OSD) 2011 yılında devreye alınmıştır. Sistemin sonuçları altı aylık bir süre için izlenmiş, piyasa üzerindeki etkileri ve yatırımcıların tepkileri dikkate alınarak nihai şekli verilmiştir. OSD Sistemi 2011 yılı sonuçları itibariyle piyasada olağandışı fiyat hareketleri görülen hisselerde fiyat hareketlerinin normale dönmesi, yatırımcıların dikkatinin çekilmesi ve bilgilendirilmesi açısından başarılı bir sistem olduğunu göstermiş, piyasa katılımcılarından olumlu tepkiler alınmıştır. Gözetim ve izleme faaliyetlerinin yanı sıra, yatırımcıların Borsa üyeleri ve Borsa işlemleriyle ilgili şikayetleri hakkında da Borsa mevzuatı çerçevesinde gerekli incelemeler yürütülmüştür yılında, Kurulun piyasa gözetimi faaliyeti kapsamında, elektronik gözetim sistemi tarafından üretilen yaklaşık sinyalin filtrelendirilmesi neticesinde oluşan 83 uyarı ön incelemeye alınmış; civarında yatırımcı şikâyeti değerlendirilmiş; OSD Sistemi tarafından anormal fiyat ve miktar hareketleri nedeniyle 54 hissede 57 kez seans otomatik olarak durdurulmuş, 3 hissede brüt takas uygulamasına geçilmiş; 11 gözetim ve 4 detaylı gözetim olmak üzere toplam 15 rapor düzenlenerek Sermaye Piyasası Kuruluna sevk edilmiştir. Yıl Toplam Rapor Yapay fiyat/ yapay piyasa Piyasa Gözetim Raporları Sermaye Piyasası Kurulu na bildirimi yapılan düzenlemeler İçerden öğrenenlerin ticareti Kamuyu Aydınlatma Belge Kayıt Düzeni Açığa Satış Diğer *Toplam rapor sayısı ile bildirim sayılarının toplamının uyumlu olmaması, aynı rapor ile birden fazla bildirim yapılmasından (birden fazla konuda inceleme yapılmasından) kaynaklanmaktadır. Hıfza 2010 yılında başlayan ve 2011 yılında da devam eden, izleme ve analiz modüllerinin geliştirilmesi çalışmaları neticesinde, sistem tarafından üretilen sinyallerin ilişkilendirilme ve filtrelendirilme kalitesi artırılmış, bunun sonucu olarak 81

95 da önceki senelere oranla daha fazla sinyal alınmasına rağmen ön incelemeye alınan durum sayısında azalma meydana gelmiştir. Bu geliştirmeler, daha fazla algoritmayla piyasaların daha geniş bir perspektifte izlenebilmesine ve incelemeye konu durumların daha hassas ve rafine edilmiş bir şekilde tespitine imkân sağlamıştır. ec)denetim faaliyetleri: 2011 yılında, piyasadaki işlemleri dikkat çekici bulunan ve/veya Borsaya iletilen yatırımcı şikâyetleri çerçevesinde, belirlenen üyeler nezdinde denetim yapılmıştır. Ayrıca faaliyette bulunan aracı kurumların tamamında mevzuata uyum kapasitelerinin artırılması ve iç kontrol sistemlerinin değerlendirilmesi amacıyla tarama denetimleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan incelemelerin sonuçları ile borsa ve sermaye piyasası mevzuatına aykırı görülen durumlar; aracı kurumlara, ilgili birimlere, komitelere ve Sermaye Piyasası Kurulu na bildirilmiştir. Diğer yandan, üyeler ile yatırımcılar arasındaki ihtilaflar nedeniyle uyuşmazlık incelemeleri gerçekleştirilmiştir. f-imkb Veri yayınları ve satışı: fa)veri satışı ve şartları: İMKB verilerinin dağıtımı 1 Nisan 2011 tarihinde yürürlüğe giren İMKB Bilgi Dağıtımı Sözleşmesi çerçevesinde yürütülmektedir. Bu sözleşme ve eklerinde yer alan şartlarla veriyi alan dağıtıcı kuruluşlar, bu verileri, ancak sözleşmede belirtilen şartları yerine getirebilen Alt Dağıtıcı ve Abone (kullanıcı) gerçek ve tüzel kişilere İMKB nin onayı ile satabilmektedirler. fb)veri satışına yetkili olanlar: -İMKB nin doğrudan veri satışları: Derinlikli veri grupları kapsamındaki verilerin yayınını yapmak isteyen veri yayın kuruluşları İMKB den Dağıtıcı olarak veri yayını için talepte bulunabilmektedirler. İMKB tarafından uygun bulunan tüzel kişilerin talepleri, İMKB Bilgi Dağıtımı Sözleşmesi (BDS) nin hüküm ve şartları çerçevesinde, Dağıtıcı olarak veri yayını yapma yetkisinin verilmesi sureti ile karşılanmaktadır. Dağıtıcı kurumlar veriyi doğrudan İMKB den veya başka bir dağıtıcı kurum üzerinden alabilmektedirler. Mevcut durumda 15 i yerli, 11 i yabancı olmak üzere İMKB nin toplam 26 lisanslı Dağıtıcısı bulunmaktadır. Dağıtıcı kurumlarından 7 tanesi (Matriks, Foreks, Direct FN, MKK, Reuters Limited, Bloomberg Finance LP ve Sungard) veriyi doğrudan İMKB den almakta iken, geriye kalan kurumlar, veriyi başka bir Dağıtıcı üzerinden almaktadır. 82

96 Dağıtıcı firma unvanı Akbank T.A.Ş. Anadolu Bank A.Ş. Bloomberg Finance L.P. Bloomberg L.P. Direct FN Finansal Veri ve Tek. Hiz. Ltd. Şti. Factset Research Systems Inc Fidessa PLC Finans Yatırım Menkul Değerler A.Ş. Foreks Bilgi İletişim Hizmetleri AŞ. Gedik Yatırım Menkul Değerler A.Ş. HSBC Bank A.Ş. Instinet Holdings Incorporated Interactive Data (Europe) Ltd. Investment Technology Group Limited İntegral Menkul Değerler A.Ş. Matriks Bilgi Dağıtım Hizmetleri AŞ. Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK) Mynet Medya Yay. Ulusl. Elk.Bil. Ve Hab. Hiz. A.Ş. Reuters Limited, a Thomson Reuters company Saxo Bank A/S Six Telekurs Ltd. Sungard Financial Systems (France) SAS T. Garanti Bankası T.A.Ş. T. İş Bankası A.Ş. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Türk Ekonomi Bankası A.Ş. Dağıtım yetkisine sahip oldukları veri grup ve kategoriler Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı İMKB Haberleri ve KAP Bilgileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı Hisse Senetleri ile Tahvil ve Bono Piyasaları Derinlikli ve Yüzeysel Verileri Eş anlı ve Gecikmeli Hisse Senetleri Piyasası Derinlikli ve Yüzeysel Verileri 83

97 İMKB üyeleri, sadece kendi yatırım faaliyetlerini desteklemek ve sadece kendi müşterileri ile sınırlı kalmak kaydıyla oluşturacakları hizmetler çerçevesinde Dağıtıcı olarak faaliyet gösterebilmektedirler. İMKB, veriyi doğrudan İMKB den almak isteyen Dağıtıcı kurumlara sadece verilerin alınacağı bağlantı devresini sağlamakta olup, Dağıtıcı veri yayınını kendisinin temin edeceği veya kuracağı bir altyapı vasıtasıyla almaktadır. Bu altyapının her türlü masrafı Dağıtıcı tarafından karşılanmaktadır. Ayrıca, Dağıtıcı, İMKB tarafından kendisine verilen teknik spesifikasyonlara da uymak zorundadır. -İMKB nin Dağıtıcılar aracılığı ile veri satışları: Tüzel kişiliği haiz Alt Dağıtıcılar sadece kendi kullanıcılarına dağıtmak/yayınlamak üzere eş anlı ve/veya gecikmeli yüzeysel verileri İMKB den doğrudan almak yerine, derinlikli veri gruplarını alan ve yayınlayan Dağıtıcılardan alabilmektedirler. İMKB nin mevcut durumda 178 tane Alt Dağıtıcısı bulunmaktadır. Bunların çoğunluğu verileri web sitelerinde ve mobil ortamda yayınlayan aracı kurum ve banka gibi finansal kuruluşlardan ve sadece kendi hisse senetlerinin verisini yayınlamakta olan İMKB ye kote olmuş bazı şirketlerden oluşmaktadır. Geri kalan kurumlar genellikle verileri TV kanallarında ve web sitelerinde yayınlamakta olan medya kuruluşları ile yurtdışındaki bazı finansal kuruluşlardan oluşmaktadır. fc)veri Yayın Ücret Tarifeleri -Sabit ücretler: Teknik Bağlantı Sabit Bedelleri: Bu ücretler veriyi doğrudan İMKB den alan dağıtıcı kurumlardan alınmaktadır. Aylık Dağıtım Sabit Bedelleri: Bu ücretler, eşanlı veriyi alan bütün dağıtıcı kurumlardan ve her bir veri düzeyi için bir defa alınmaktadır. Örneğin; bir dağıtıcı kurumun sadece Hisse Düzey 2 verisini alması ile Hisse Düzey 2 + Tahvil ve Bono Düzey 2 verisini alması arasında lisans ücreti olarak bir fark bulunmamaktadır. - Aylık değişken ücretler Bu bedeller, dağıtıcı kurumların her bir abonesi ve her bir bilgi düzeyi için ayrı şekilde alınmaktadır. Örneğin Hisse Düzey 2 ve Tahvil ve Bono Düzey 2 verisinin ikisini alan aboneden her bir veri için ayrı ücret alınmaktadır. - Özel hizmetler dağıtım ücretleri: Bu ücretler, dağıtıcının kendisi ve her bir alt dağıtıcısı için gerçekleştirdiği eş anlı yüzeysel veri yayını ve her bir yayın ortamı (TV, Web sitesi, Kayan yazı/gösterge panosu vs.) için ayrı şekilde alınmaktadır. fd) tarihinden beri uygulanan ücret ve teminat tarifeleri: Teminat tutarları, Dağıtıcının kendisi ve her bir Alt Dağıtıcısı adına talep ettiği Bilgiler için aşağıda yer alan fiyat tarifesinin 1. Sabit Bedeller maddesindeki Aylık Dağıtım Sabit Bedelleri ile belirlenen KDV hariç bedelin yıllık toplamı ve/veya 4. 84

98 Özel Hizmetler Dağıtım Bedelleri maddesindeki Aylık Dağıtım Sabit Bedelleri ile belirlenen aylık KDV hariç bedelin 2 katıdır. 1. Sabit Bedeller tarihi itibarıyla geçerli KDV Dahil İMKB Bilgileri Fiyat Tarifesidir. A. Teknik Bağlantı Sabit Bedelleri (TL) İlk Teknik Bağlantı Bedeli TL Yıllık Teknik Bağlantı Bedeli TL B. Aylık Dağıtım Sabit Bedelleri (TL) Eşanlı Bilgiler Eşanlı Gecikmeli Günsonu Hisse, Tahvil ve Bono, VİP Düzey G/A G/A Hisse, Tahvil ve Bono, VİP Düzey 1, Düzey Bedelsiz Bedelsiz İMKB Endeksleri 236 Bedelsiz Bedelsiz İMKB Haberleri, KAP Bilgileri 236 G/A Bedelsiz G/A : Geçesiz Alan 2.Aylık Değişken Bedeller Aylık Değişken Bedeller (TL) Raporlama Kodu-Eşanlı Bilgiler Yurtiçi/Yurtdışı HD2-Hisse Düzey 2 35,40 / 47,20 TD2-Tahvil ve Bono Düzey 2 35,40 / 47,20 VD2-VİP Düzey 2 35,40 / 47,20 HD1P-Hisse Düzey 1+ 11,80 / 15,34 TD1P-Tahvil ve Bono Düzey 1+ 11,80 / 15,34 VD1P-VİP Düzey 1+ 11,80 / 15,34 HD1-Hisse Düzey 1 0 / 2,00 TD1-Tahvil ve Bono Düzey 1 0 /2,00 VD1-VİP Düzey 1 0 / 2,00 3.Alternatif Kanallar Aylık Değişken Bedelleri Aylık Değişken Bedeller (TL) Raporlama Kodu-Eşanlı Bilgiler (GSM şebekeleri ve/veya WiFi üzerinden çalışan avuç içi Cihaz uygulamaları (Cep Tel./PDA/IPad vb) (her bir Kullanıcı/Cihaz başına) Yurtiçi/Yurtdışı HD2M-Hisse Düzey 2 17,70 / 23,60 TD2M-Tahvil ve Bono Düzey 2 17,70 / 23,60 VD2M-VİP Düzey 2 17,70 / 23,60 HD1PM-Hisse Düzey 1+ 5,90 / 7,67 TD1PM-Tahvil ve Bono Düzey 1+ 5,90 / 7,67 VD1PM-VİP Düzey 1+ 5,90 / 7,67 HD1M-Hisse Düzey 1 0 / 1,00 TD1M-Tahvil ve Bono Düzey 1 0 / 1,00 VD1M-VİP Düzey 1 0 / 1,00 4. Özel Hizmetler Dağıtım Bedelleri A. Aylık Sabit Bedeller (TL) Eşanlı Bilgiler Yurtiçi/Yurtdışı TV (TV Kanalı Başına) Hisse Sınırlı Düzey /3.068 Tahvil ve Bono Sınırlı Düzey /2.360 VİP Sınırlı Düzey /3.068 Web sitesi (URL başına), Kayan Yazı/Gösterge Panosu/ Kapalı Devre TV gösterge ekranları (Cihaz sınırı olmaksızın), Diğer Dağıtım Ortamları (Her bir Dağıtım Ortamı Başına (8) ) Hisse Sınırlı Düzey /2.360 Tahvil ve Bono Sınırlı Düzey /1.534 VİP Sınırlı Düzey /

99 B. Aylık Değişken Bedeller (TL) Raporlama Kodu-Eşanlı Bilgiler Yurtiçi/Yurtdışı Gösterimsiz Kullanım, Türetilmiş Bilgi GTEND-Türetilmiş Bilgi Endeks *İMKB izni ve farklı sözleşme imzalanarak belirlenir GTKUL-Gösterimsiz Kullanım,Türetilmiş Bilgi Diğer 413 / 590 GTUYE-Gösterimsiz Kullanım,Türetilmiş Bilgi Diğer (İMKB Üyeleri) 147,50 / (G/A) 5. Üçüncü Taraf İçeriği Aylık Değişken Bedeller (TL) Bilgiler Diğer Kurumlara Ait Endeksler 6. Gecikmeli veriler İMKB nin Gecikmeli Bilgilerinin BDS çerçevesinde kullanım ve dağıtımı bedelsizdir. 7. Günsonu Verileri İMKB nin Günsonu Bilgilerinin BDS çerçevesinde kullanım ve dağıtımı bedelsizdir. Bedelsiz fe)veri yayını satış gelirleri: 2011 yılında sağlanan veri yayın gelirleri aşağıda verilmiştir. Yurt içi veri yayın gelirleri Yurt dışı veri yayın gelirleri Veri yayın ceza gelirleri Toplam TL TL TL TL g-bilgi Sistemleri merkezi (BSM): Bilgi Sistemleri Merkezi (BSM); İMKB nin hizmet alanlarına giren konularda bilgisayarlı sistem kurma, geliştirme, işletme, araştırma, güvenlik ve denetim konularında, İMKB birimlerinin etkin olarak çalışabilmesi için gerekli teknolojik altyapıyı oluşmaktadır. ga)bsm nin Hisse Senetleri Piyasası İle İlgili Çalışmaları: Gözetim sistemi üzerinden gelen hisse senedi işlem sıralarının durdurulmasına yönelik mesajların hisse senetleri piyasası alım satım sistemi tarafından alınıp işlenerek ilgili menkullerin işlemlerinin durdurulması ve tekrar işleme açılması süreçleri otomatize edilmiştir. Emir iptalleri ile ilgili bilgilerin veri yayınına iletilmesi için gerekli çalışmalar yapılmıştır. Birincil Piyasa için emir toplama ve işlem yöntemlerine yenilerinin eklenmesi için çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, GİP, 2011 yılı içerisinde işlemlere başlamıştır. Emir miktarının azaltılması durumunda temsilci ekranlarında farklı renkte gösterilmesi, en iyi fiyat seviyesinden emir iptali/miktar azaltılması için farklı emir iptali ücreti alınması, GİP ile ilgili raporların ayrılması, Takas ve Saklama ya yönelik raporların hazırlanması konularında çalışmalar yapılarak uygulamalar devreye alınmıştır. Ayrıca, volatilite, üye bazında günlük işlem hacmi raporlarının oluşturulup yayınlanmasına başlanmıştır. Hisse-endeks katsayı uygulaması ile hisselerin endeksteki ağırlıklarının sınırlandırılması uygulaması da geliştirilerek devreye 86

100 alınmıştır. Düzeltilmiş fiyatlar ın geçmişe dönük olarak elde edilmesi ve tutulması ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Kapanış seansı ve kapanış fiyatından işlemlerin yapılması ile ilgili geliştirme çalışmaları tamamlanmış, test aşamasına geçilmiştir. Alım Satım Sistemi nin kapasitesinin arttırılmasına yönelik olarak teknik çalışmalar yapılmıştır. gb)bsm nin Tahvil ve Bono Piyasası İle İlgili Çalışmaları: Hisse senedine dayalı repo işlemleri pazarının açılmasına yönelik çalışmalar 2011 yılı içerisinde gerçekleştirilmiş ve test aşamasına geçilmiştir. gc)bsm nin Vadeli İşlemler Piyasası İle İlgili Çalışmaları: İMKB Vadeli İşlemler Piyasası Opsiyon İşlemleri nin gerçekleştirilebilmesi için gerekli geliştirme çalışmalarına 2011 yılında devam edilmiş, Takasbank, MKK ve üyelerin katılımı ile entegre testler yapılmış ve piyasanın açılabilmesi için gerekli hazırlıklar yapılmıştır. Emir öncesi risk yönetimi ile ilgili hazırlıklara başlanmış ve tasarım aşamasına gelinmiştir. gd)bsm nin Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. (VOBAŞ) İle İlgili Çalışmaları: Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. (VOB) ile Nisan 2004 te imzalanan anlaşma çerçevesinde, İMKB de daha önce faaliyette bulunan Vadeli İşlemler Piyasası için geliştirilmiş olan ve Şubat 2005 yılından günümüze VOB tarafından kullanılmakta olan alım-satım sistemi yazılımına destek verilmesine devam edilmiştir. ge)bsm nin Üye Otomasyon Hizmetleri İle İlgili Çalışmaları: Üye Otomasyon programı ile entegre çalışabilen MATRIX E-trader yazılımına yönelik internet arayüzü oluşturularak aracı kurumların kullanımına sunulmuştur. Açılması planlanan Opsiyon Piyasası için altyapı çalışması yapılmış ve İMKB Opsiyon Piyasası için API yazılımı hazırlanmıştır. VOB Vadeli İşlemler Piyasası için API yazılımı hazırlanarak kullanıma sunulmuştur. gf)bsm nin KAP İle İlgili Çalışmaları: İMKB de işlem gören şirketlerin Hak Kullanım bilgilerinin KAP üzerinden gerekli tutarlılık ve akış kontrollerinden geçirilerek toplanması, bilgilerin KAP ta yayınlanmasına ilaveten ilgili diğer Sermaye Piyasası Kurumları ile paylaşılması için başlatılan çalışmalarda yazılım geliştirme süreci tamamlanmıştır. KAPİM tarafından koordine edilecek test süreci sonrasında Kasım 2012 başında yazılımın gerçek ortamda devreye alınması hedeflenmektedir. İMKB üyesi olmayan Yatırım Fonlarının ve Diğer Sermaye Piyasası Kurumları nın bildirimlerini KAP üzerinden yapmaları ve bu bildirimlerin KAP Web sitesinde farklı başlıklar altından sunumu ile ilgili uygulama değişiklikleri 1 Haziran 2012 tarihinde gerçek ortamda devreye alınmıştır. gg)bsm nin Uzaktan Erişim Projesi İle İlgili Çalışmaları: İMKB Uzaktan Erişim Ağında kullanılan şebekelerden birinin yeni nesil MPLS (multi protocol label switching) şebekeye aktarımı ve Hisse Senetleri Piyasası 87

101 üyelerinin hat hızlarının 2Mbps e çıkarılması çalışması başlatılmıştır. Projenin 2012 ikinci çeyreğinde tamamlanması hedeflenmektedir. İMKB Uzaktan Erişim Ağ yapılanmasının farklı telekom operatörleri üzerinden yedeklenebilmesi için test çalışmalarına başlanmıştır. gh)bsm nin Ortak Teknoloji Platformu (OTP) İle İlgili Çalışmaları: OTP çalışmaları kapsamında Takasbank, VOB ve MKK üyelerinin İMKB UEA bağlantıları üzerinden erişim çalışması başlatılmış ve çalışmanın ilk aşaması olan 30 üyenin bağlantı testi başarıyla gerçekleştirilmiştir. h-imkb nin uluslar arası faaliyetleri ve yeniden yapılanma çalışmaları: ha)dünyada borsaların yapılanmasındaki gelişmeler: Menkul kıymet borsaları teknolojik ilerleme ve küreselleşmenin etkisi altında bütün dünyada hızlı bir değişim geçirmekte olup, borsalar şirketleşmekte, aralarında çok önemli ortaklıklar kurmakta, birleşmeler yapmakta ve yoğun bir rekabet yaşanmaktadır. Son 5 yıl içinde piyasa ve aracılık sektöründe yapısal değişikliklere yol açan en önemli düzenlemeler, ABD Ulusal Piyasa Hizmetleri (National Market Service-Reg NMS) düzenlemesi ile Avrupa Birliği nin Finansal Ürünler ve Pazar (Market in Financial Instruments Directive- MiFid) düzenlemesidir. İkincil piyasalara ilişkin yapılan bu düzenlemelerle geleneksel borsaların, elektronik platformlarla rekabete girmeleri gerektirmektedir. MiFid düzenlemeleri gereğince söz konusu platformlara ülkelerinin düzenleyici kuruluşları tarafından lisans verilerek bu platformlar üzerinden emirleri gerçekleştirmeleri imkanı sağlanmaktadır. Daha önce sadece geleneksel borsalarda yapılan işlemler böylelikle özel platformlarda da yapılır hale gelmiştir. Uluslararası platformda, Avrasya coğrafyasındaki petrol üreticisi ülkelerin, petrolünün boru taşımacılığı ile limanlara veya tüketim yerlerine taşınması, buna karşılık gelişen bu pazarlara yatırım ve tüketim malları satılabilmesi için de bölgeye ulaşımı sağlayan yolların ve alt yapıların yapılmasının planlaması, bölgedeki ülkelerin kendi aralarında ve bölge dışındaki ülkeler ile ticari ilişkileri geliştirmelerinin gereği olarak, istikrarın korunması adına da bölgesel sorunların çözümlenmesi konusunda yoğun bir çaba sarf edilmekte olduğu görülmektedir. Bu çalışmaların doğal sonucu olarak, Türkiye, Avrasya coğrafyası, Körfez ülkeleri ve Türkiye nin diğer komşuları ile gelişmiş ülkeler bir anlamda pazar entegrasyonuna gitmiş olacaklardır. Belirtilen bu gelişmelerin doğal sonucu olarak bölgede yeniden yapılanmış büyük bir ekonomik faaliyet doğacaktır. Dünya borsalarındaki yeni yapılanmalardan ve Türkiye nin bölgesindeki gelişmelerden Borsanın yeterince yaralanabilmesi ve daha esnek bir yapıya kavuşturulması için, İMKB nin yeniden yapılanması gerekmektedir. hb)imkb nin uluslararası faaliyetleri: Uluslar arası sermaye piyasaları arasında yükselen konumunu güçlendirme yönünde İMKB, 2011 yıl sonu itibariyle; Dünya Borsalar Federasyonu (World 88

102 Federation of Exchanges, WFE), Avrasya Borsalar Federasyonu (Federation of Euro- Asian Stock Exchanges, FEAS), Avrupa Borsalar Federasyonu (Federation of Avropean Securities, FESE), Uluslararası Sermaye Piyasaları Kuruluşu (International Capital Markets Association, ICMA) ve Avrupa Sermaye Piyasaları Enstitüsü nün (European Capital Markets Institute, ECMI) üyesi, Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü (International Organization of Securities Commissions, IOSCO), İslami Finansal Hizmetler Kurulu na da (Islamic Financial Services Board, IFSB) ve Uluslar arası İslami Finansal Piyasası nın (International Islamic Financial Market, IIFM) gözlemci üyesidir. Organize menkul kıymetler ve türev piyasaları ile takas ve saklama kuruluşlarını çatısı altında toplayan Dünya Borsalar Federasyonu nun 54 borsa üyesi bulunmakta ve Federasyon 17 üyeden oluşan Yönetim Kurulu tarafından yönetilmektedir. İMKB, WFE nin Çalışma Komitesi, Mevzuat Komitesi, İletişim Çalışma Grubu, Çevresel, Sosyal, Kurumsal Yönetim Grubu ve İstatistik Grubu nda temsil edilmekte olup, ayrıca, İMKB Başkanı WFE nin Yönetim Kurulu üyesidir. İMKB nin öncülüğünde 16 Mayıs 1995 tarihinde 12 kurucu üyeyle kurulan Avrasya Borsalar Federasyonu nun (FEAS) üye sayısı, 2011 yılı sonu itibariyle toplam 28 ülkeden olmak üzere toplam 49 a yükselmiştir yılından itibaren üye ülkelerdeki takas ve saklama kuruluşlarının FEAS a bağlı üye statüsünde kabul edilmesine karar verilmiş olup, 7 adet takas ve saklama kuruluşu bağlı üye statüsünde FEAS üyesi olmuştur. Ayrıca, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi 57 ülkenin menkul kıymet borsaları arasında işbirliğinin artırılması amacıyla, İMKB tarafından 2005 yılında bir toplantı düzenlenmiş ve bu toplantıda alınan karar uyarınca İİT Üyesi Ülkeler Borsaları Forumu çatısında borsalar arası işbirliğini geliştirme yönünde çalışmalar yapılması kararlaştırılmıştır. İMKB 2011 yılında Beşinci İİT Üye Ülke Borsaları Forumu (OIC Member States Stock Exchanges Forum ) toplantısına ve Sermaye Piyasaları arasında Elektronik Bağlantı ve Teknoloji (Capital Market Linkages and Technology) konulu seminere de ev sahipliği yapmıştır. Yüksek performans gösteren borsalar arasında yer alan İMKB, özellikle işlem hacmi açısından gelişmekte olan diğer piyasalara oranla daha likit bir piyasa niteliği taşımaktadır. Yabancı yatırımcıların da yoğun ilgi gösterdiği bir piyasa olan İMKB de işlem gören hisse senetlerinin halka açık kısmına ait piyasa değerinin 2011 yılı sonu itibariyle 71,4 milyar ABD Doları ile yaklaşık % 66 sı yabancı yatırımcıların elinde bulunmaktadır. hc)imkb nin uluslar arası faaliyetlere yönelik yeniden yapılanma çalışmaları: İMKB nin, aralarında Deutsche Börse, NYSE-Euronext, Nasdaq-OMX, Londra Borsası gibi dünyanın önde gelen borsalarının da bulunduğu birçok borsa ile görüşmeler yürütmekte ve uluslararası borsalara entegre olabilecek bir sistemin teknik altyapısını şekillendirmeye çalışmakta olduğu görülmüştür. Bu çalışmaların başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi durumunda, stratejik işbirliğine gidilmesi planlanan 89

103 borsalar ile Türk Sermaye Piyasası içinde yer alan borsalar arasında aracı kurumlar üzerinden emir akışını sağlayacak bir sistemin altyapısı kurulabilecek ve gerçekleştirilecek işlemlerin takası da Merkezi Takas Güvencesi ilkesi çerçevesinde Takasbank A.Ş. tarafından tek bir merkez üzerinden yerine getirilebilecektir. Bu proje çerçevesinde İMKB nin ikincil hedefi, bu platformun başarılı bir şekilde işletilebilmesini müteakiben, 34 borsayı ve 15 Takas, Saklama ve Kayıt kuruluşu ile Aracı Kuruluşlar Birlik lerini içine alan Avrasya Borsalar Federasyonu içinde yer alan en az 10 borsayı da bu platform üzerinden uluslararası borsalara bağlayarak bölgesel bir finans merkezi olma niteliğini pekiştirmek ve İstanbul Finans Merkezi Projesi ne katkı sağlamaktır. Sermaye Piyasası Kurulu nun dönemi amaç, hedef ve strateji taslağında, borsaların değişen piyasa koşullarına uyum sağlama kabiliyetlerinin artması ve daha etkin kılınması amacıyla, özelleştirilerek anonim şirket şeklinde yeniden yapılandırılması hedef olarak alınmıştır. İMKB nin yapısal darboğazlarının olmasının yanında, özelleştirilmeye hazırlanmasının hedeflenmesi önemli bir süreçtir. Sürecin uzamasının getirdiği belirsizlikler ileriye yönelik alınacak idari ve mali kararlar ile personelin kuruluşa olan mensubiyet duygularını olumsuz yönde etkileyecektir. Bu da kurumun gelişimini, verimliliğini ve karlılığını azaltacaktır. İMKB nin özelleştirilmeden önce, özelleştirmeye hazırlık sürecinde yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Tüzel kişiliği haiz kamu kurumu olan İMKB nin rekabet gücünün artırılması için yeniden yapılandırılmasında; hukuki statüsünün yeniden belirlenmesi, karar organlarının yeniden yapılandırılması ve karar süreçlerinin kısaltılması, özellikle faaliyetler ile doğrudan ilgili yatırımların gecikmesine neden olan konularda yeni düzenlemelere gidilmesi, mali konulardaki belirsizliklerin giderilmesi ve gerekli kaynak birikimini sağlayan düzenlemelerin yapılması, kamu otoritelerince İMKB nin faaliyetlerine getirilen sınırlamaların serbest ekonominin gereği olarak kaldırılması, yeniden yapılandırılması için sürdürülen hazırlık çalışmalarının hızlandırılması gerekmektedir. Başka bir ifadeyle; İMKB nin kanuni düzenlemeler ile getirilen kamu kurumu kısıtlarının dışına çıkarılması ve rekabet gereklerine uygun yeni bir hukuki statüye kavuşturulması zorunlu görünmektedir. İMKB nin ulusal kimliğini koruyarak, gelişmiş piyasalar ile olan ilişkilerini geliştirmesinin yanında, Avrasya coğrafyası, Körfez ülkeleri ve Türkiye nin komşuları arasında oluşan yeni ekonomik ilişkilerden yeterince yararlanabilmesi, rekabet gücünü artırarak ülke ekonomisine daha çok katkı sağlayabilmesi için; tüzel kişiliği haiz kamu kurumu olarak kurulun İMKB nin özel durumu ve dünyadaki gelişmeler de göz önünde bulundurularak, gecikmelere meydan verilmeden yeniden yapılandırılması önerilir. i) Yeni projeler: Yapılan incelemelerde, İMKB nin işlem hacminin ve derinliğinin arttırılması, alternatif sermaye piyasası araçlarının ve işlem yöntemlerinin uygulamaya konulmak 90

104 suretiyle sermaye piyasasının etkinleştirilmesi ve geliştirilmesi doğrultusunda çalışmalarda bulunduğu belirlenmiştir. -Vadeli İşlem Piyasası uygulamaları: İMKB Vadeli İşlemler Piyasası tarihinde faaliyete geçmiştir. Ancak, gerek Türkiye ekonomisinin ciddi bir kriz döneminden yeni çıkmış olması, gerekse piyasaya işlem yapmak üzere kabul edilen üyelerin bankalar ile sınırlı tutulması ve aracı kurumların üye olarak kabul edilmemesi, ve vadeli işlem sözleşmesine ilişkin asgari unsurların piyasanın beklentilerinden farklı olarak belirlenmiş olması neticesinde, piyasada işlem hacminin yok denecek kadar düşük bir seviyede kalmasına yol açmıştır. Bu süreçte Sermaye Piyasası Kanununun 40 ıncı maddesi uyarınca; /3025 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Anonim Şirketi (VOBAŞ) kurulmuştur. İMKB ile İstanbul Altın Borsası nda işlem gören vadeli sözleşmelerin (döviz, altın), yeni kurulan bu Borsanın faaliyete geçmesini müteakip işlem görmesi yönünde hukuki düzenlemeler yapılmıştır. VOBAŞ ın hissedarları arasında, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, İzmir Ticaret Borsası, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, İş Yatırım Menkul Değerler AŞ, Koçbank AŞ, Vakıflar Bankası T.A.O, Garanti Bankası T.AŞ, Akbank T.AŞ, Türkiye Sınai ve Kalkınma Bankası AŞ, İMKB Takasbank AŞ ve Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşlar Birliği yer almaktadır. Bu çerçevede, vadeli işlemlerin İMKB de yapılması için daha önce çıkarılmış olan yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmıştır. VOBAŞ ın piyasa işlemleri ve üyelikler ile ilgili yeni yönetmelikleri tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İMKB Yönetim Kurulu nun tarihli toplantısında, Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası AŞ. nin tarihinde faaliyete geçecek olması ve İMKB Vadeli İşlemler Piyasası yönetmeliklerinin de aynı tarihte yürürlükten kalkacak olmaları nedeniyle, aynı tarih itibariyle İMKB Vadeli İşlemler Piyasasının da kapatılması karara bağlanmıştır. İMKB Vadeli İşlemler Piyasası Müdürlüğü hukuken sona erdirilmesine karşılık, bir yandan yeni kurulan şirkete (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası AŞ.) yazılım desteği vermesi, diğer taraftan da Borsanın kısa orta ve uzun vadede stratejik gücünü sürdürmesine ve risk yönetimine ilişkin çalışmalarda bulunması amacıyla 2006 yılına kadar faaliyetlerine devam etmiştir. VOBAŞ ın tarihinde faaliyete geçmesini müteakip, tarihinde İMKB Vadeli İşlemler Piyasası Müdürlüğü kapatılmış ve bu bölümde görev yapmakta olan personel Risk Yönetim Müdürlüğü adı altında çalışmaya başlamıştır. VOBAŞ ın kurulması sürecinde, İMKB, tarihinde VOBAŞ ile yaptığı 91

105 bir sözleşmeyle; Computershare firması ile ortak ürettiği ve maliki olduğu Vadeli İşlemler Piyasası ana ve ara alım-satım sistemleri yazılımının Kullanım Hakkını ABD Doları bedelle VOBAŞ a vermek suretiyle, Şirkete %18 oranında ortak olmuştur. VOBAŞ ile imzalanan Yazılım Lisans Sözleşmesi nin bir sonucu olarak İMKB Bilgi Sistemleri Merkezi ücreti mukabili VOBAŞ a teknik destek vermeye devam etmektedir. Diğer taraftan, VOBAŞ ile İMKB arasında tarihinde imzalanan ve süresi imza tarihini takiben 3 yıl olarak belirlenmiş olan İMKB Endeksleri Lisans Sözleşmesi çerçevesinde İMKB, VOBAŞ a İMKB-30 ve İMKB-100 endekslerinin Kullanım Hakkını tarihine kadar vermiş olup bu süre daha sonra uzatılmıştır. Lisans Sözleşmesi ile endekslerle oluşturulan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri üzerinden VOBAŞ tarafından hesaplanacak borsa payının %5 inin aylık lisans ücreti olarak İMKB ye ödenmesi hükme bağlanmıştır. İMKB-30 ve İMKB-100 endekslerine dayalı vadeli sözleşmeler VOBAŞ bünyesinde işlem görmesine karşılık, spot piyasası İMKB de bulunan hisse senetleri üzerine vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin işlem görmesiyle ilgili uygulamalara yetkili mercilerden gerekli onaylar alınamadığı için başlanamamaktadır. SPK nın, tarihli yazı ekinde değerlendirilmek üzere İMKB ye gönderdiği SPK Dönemi Stratejik Plan Taslağı nda Tek hisse senedine dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin VOBAŞ da işlem görmeye başlamasının ve opsiyon sözleşmelerinin VOBAŞ da işlem görmesine ilişkin çalışmaların yürütülmesi strateji olarak belirlemiş, ayrıca, Borsaların değişen piyasa koşullarına uyum sağlama kabiliyetlerinin artması ve daha etkin kılınması hedefine yönelik olarak Borsaların özelleştirilerek anonim şirket şeklinde yeniden yapılandırılması hususu yer almaktadır yılı sonu itibari ile Tek hisse senedine dayalı vadeli işlem kontratlarıyla ilgili olarak Sermaye Piyasası Kurulu nca verilmiş bir karar bulunmamaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalarda görüldüğü üzere, borsaların özelleştirilerek anonim şirket şeklinde yeniden yapılandırılması hedef olarak alınmıştır. SPK nın SPK Dönemi Stratejik Plan Taslağı ile özelleştirilmesi hedeflenen İMKB nin karlılığını, karlılığa bağlı olarak Kamu Hazinesine aktardığı yılık gelir-gider fazlalıklarını, İMKB nin piyasa değerini ve özelleştirilmesinden elde edilecek özelleştirme gelirlerini olumsuz yönde etkileyeceği açıktır. İMKB ye, türev piyasalarında menkul kıymet endekslerine dayalı vadeli işlem kontratları yapmasına SPK ca yetki verilmemesinin sektördeki rekabet ile İMKB nin gelirleri ve özelleştirme değeri üzerinde yaratacağı olumsuz etkilerin yeniden gözden geçirilmesi için, SPK nezdinde başlatılan girişimlerin sürdürülmesi önerilir. - İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Projesi: Bu proje kapsamında, bölge ülkelerinde ihraç edilen menkul kıymetlerin Türkiye de işlem görmesi hususu projenin sacayaklarından birisini oluşturmaktadır. 92

106 Finansal merkezlerin en önemli özelliği her ürünün istenildiğinde elde edilebilir olmasıdır. Bu kapsamda, Bölge ülkelerinde ihraç edilen menkul kıymetlerin İMKB Yabancı Menkul Kıymetler Piyasasında işlem görmesi, söz konusu projenin en önemli kısımlarından birini oluşturmaktadır. Belirtilen gelişmeler Uluslararası İstanbul Finans Merkezi Projesi nin gelişimine bağlı olarak gerçekleşecektir. İMKB nin rekabet gücünü artırmak amacı ile çevre ülkelerde yer alan ve potansiyeli olan Borsalar bünyesinde sabit getirili menkul kıymet piyasaları tesis etme çalışmalarının yapılması kapsamında, Türkî Cumhuriyetleri Borsaları ndan; Kazakistan Borsası, Kırgız Borsası, Taşkent Borsası ve Bakü Borsası na Sabit Getirili Menkul Kıymetler (tahvil-bono) piyasalarının kurulması imkânları ve işbirliği olanaklarının geliştirilmesi konularında çalışmalar yapılmakta olduğu izlenmiştir. F- Piyasa Faaliyetleri: a)hisse Senetleri Piyasası: Hisse senetleri piyasasında 2012 yılında meydana gelen başlıca gelişmeler, aşağıda açıklanmıştır. -Borsa payı ve takas ücreti tarifesinin ayrıştırılması (Yürürlük Tarihi: ): Borsa Yönetim Kurulu nun tarih ve 1434 sayılı toplantısında, Takas ve Saklama Merkezleri Yönetmeliği nin 8. maddesi hükmü ile hizmet bedellerinin ayrıştırılması amacına yönelik olarak, Borsa Payının içinde yer alan takas hizmeti ile ilgili ücretin ayrıştırılması ve böylece borsa payı ile takas ücreti tarifesinin ayrı ayrı belirlenmesi kararlaştırılmış ve bu karar Sermaye Piyasası Kurulu nun (SPK) tarih ve 41 sayılı toplantısında onaylanmıştır. Yeni borsa payı ile takas ücreti oranlarını içeren tarifenin tarihinden itibaren uygulanması uygun bulunmuştur. Bu uygulama sonrası, tüm işlemlerden alınan %0,001 (yüz binde bir) oranında Borsa payı yüz binde 0,92125, takas ücreti ise yüz binde 0,075 olmuştur. -Kapanış seansı, kapanış fiyatından işlemler ve tek fiyattan işlemler uygulamalarının devreye alınması (Yürürlük tarihi: ): 2 Mart 2012 tarihinden itibaren kapanış seansı, kapanış fiyatından işlemler ve tek fiyattan işlemler uygulamaları devreye alınmıştır. Kapanış Seansı uygulaması ile birlikte iki yeni emir türü uygulanmaya konulmuştur. 1- Kapanış Fiyatlı Emirler: Kapanış Fiyatlı Emirler (KAFE) kapanış seansında belirlenecek kapanış fiyatından işlem görmek üzere Sisteme fiyatsız, sadece miktar bilgisi girilerek gönderilen, kapanış fiyatından emirle karşılaşması durumunda işlem gerçekleştirmek üzere dizayn edilmiş alış ya da satış emirleridir. 2- Açılış Fiyatlı Emirler: Kapanış seansının devreye alınması ile birlikte daha önce İMKB üyeleri tarafından testleri yapılmış olan Açılış Fiyatlı Emirler (AFE) de açılış seansına fiyatsız emir iletimi imkanı sağlamak üzere devreye alınmıştır. 93

107 Kapanış Seansı uygulaması sonrası Seans Saatleri yeniden düzenlenmiş ve aşağıdaki gibi oluşmuştur. Emir aktarım aşaması (4 dakika, 17:17 17:21) Emir toplama aşaması (4 dakika, 17:21 17:25) Fiyat belirleme ve kapanış seansı işlemleri aşaması (3 dakika, 17:25 17:28) Kapanış fiyatından / tek fiyattan işlemler aşaması (2 dakika, 17:28 17:30) -Serbest İşlem Platformu nda işlemlerin başlaması (Yürürlük Tarihi: ): SPK nin 2011/22 sayılı haftalık bülteninde duyurulduğu üzere Kurulun tarih ve 17/519 sayılı kararı kapsamında; hisse senetleri İMKB de işlem görmeyen halka açık şirketlerin finansal durumlarının ve halka açıklık yapılarının değerlendirilmesi sonucunda SPK kaydındaki 84 şirketin hisse senetlerinin, Borsa tarafından belirlenecek Pazar veya Platformda işlem görmesine karar verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca SPK tarafından belirlenen şirketlerle ilgili olarak mevcut İMKB piyasa ve pazarlarından farklı bir düzenleme ile Serbest İşlem Platformu (SİP) oluşturulmuştur. Borsaca belirlenen işleyiş esasları SPK tarafından uygun görülmüş olan SİP te işlemler, ilk şirketin gelmesiyle 10 Mayıs 2012 tarihinde başlamıştır. İşlemlerin Hisse Senetleri Piyasası pazarlarındaki seans saatleri içerisinde gerçekleştiği Serbest işlemler Platformunda tek fiyat sistemi uygulanmakta olup bir gün içerisinde 4 kez fiyat belirlenmektedir. SİP te işlem gören paylar brüt takas uygulamasına tabii olup ayrıca A-B-C gruplaması ile birlikte açığa satışa ve kredili menkul kıymet işlemlerine konu edilmemektedir. Platformda işlem gören hisse senetlerinin fiyat değişim sınırlarının hesaplanmasında, fiyat marjı %25 olarak uygulanmakta iken 393 Sayılı Genelge ile %10 olarak değiştirilmiştir. -Müdürlük ve piyasa isminin değişmesi (Yürürlük Tarihi: ): Borsa Yönetim Kurulunun tarihli ve 1486 sayılı toplantısında kabul edilen ve tarihinde yürürlüğe giren İMKB Teşkilat Yönergesi ile birlikte Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü nün adı Pay Piyasası Müdürlüğü olarak değişmiştir. -2. Seansın bitiş zamanının 17:30 dan 17:40 a uzatılması (Yürürlük tarihi: ): Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği nin (TSPAKB) piyasa katılımcıları adına yaptığı başvuru sonrasında, İMKB Yönetim Kurulunun tarihinde aldığı karar uyarınca Hisse Senetleri Piyasası ve Gelişen İşletmeler Piyasası ikinci seans saatleri yeniden düzenlenmiştir tarihinden itibaren yürürlüğe giren yeni uygulama kapsamında, ikinci seansın sürekli müzayede yöntemi uygulanan kısmının, 13 dakika uzatılarak 17:30 da tamamlanmasına karar verilmiştir. İkinci seans, 17:30 dan sonra yapılacak kapanış seansı ve kapanış fiyatından/tek fiyattan işlemler aşaması sonrasında 17:40 ta sona ermektedir. Bu kapsamda kapanış seansı ve tek fiyat seansının bitiş saati ötelenmekle birlikte, kapanış seansı süresi toplamda 3 94

108 dakika kısaltılmıştır. Değişiklik sonrasında kapanış seansı aşamalarının saatleri aşağıdaki gibi oluşmuştur. Emir aktarım aşaması (3 dakika, 17:30 17:33) Emir toplama aşaması (3 dakika, 17:33 17:36) Fiyat belirleme ve kapanış seansı işlemleri aşaması (2 dakika, 17:36 17:38) Kapanış fiyatından / tek fiyattan işlemler aşaması (2 dakika, 17:38 17:40) -Sertifikalara ilişkin altyapı hazırlığının tamamlanması: Elinde bulunduran kişiye dayanak varlığın veya göstergenin vade tarihinde oluşan fiyatıyla önceden belirlenen işleme koyma fiyatı arasındaki fark olan itfa tutarını talep hakkı veren menkul kıymet niteliğinde bir finansal ürün olan Sertifikaların Pay Piyasası bünyesinde işlem görebilmesi için Kurumsal Ürünler Pazarı başlığı altında bir Sertifika Pazarı oluşturulmuştur. Pay Piyasası Alım-Satım Sistemi nde gerekli yazılım değişiklikleri yapılmış, yapılan bu yazılım değişiklikleri üyelerimizin katılımı ile de test edilerek teknik altyapı çalışmaları tarihinde tamamlanmıştır. Erste Securities in şu anda SPK ya sertifika ihracı için bir başvurusu bulunmaktadır. Bu doğrultuda Sertifikaların 2012 yılı içinde işlem görmeye başlayacağı düşünülmektedir. aa) Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü ve görevleri: Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğünde tarihi itibariyle 1 müdür, 3 müdür yardımcısı, 5 baş eksper, 1 eksper, 4 eksper yardımcısı ve 2 şef olmak üzere toplam 16 personel görev yapmaktadır. Hisse Senetleri Piyasası eksperleri, hisse senetlerine ilişkin alım satım emirlerinin ilgili iç yönetmelikte belirtilen esaslara göre karşılaştırılması ile fiyatların teşekkülünü izleme ve alım satım işlemlerinin sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir. ab) Hisse Senetleri Piyasası mevzuatı: İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında faaliyet gösteren Hisse Senetleri Piyasasının çalışma esas ve kuralları, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği nin 19 uncu maddesine dayanılarak çıkartılan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İMKB Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliği ile belirlenmiş, sermaye piyasasının gelişimine bağlı olarak yönetmelikte de çeşitli değişikliklere gidilmiştir. 95

109 ac) Hisse Senetleri Piyasası temel kavramları ve seans saatleri: aca) Seans saatleri: Hisse Senetleri Pazarları ve seans saatleri aşağıda tabloda verilmiştir. 96

110 Hisse Senetleri Piyasası Seans Saatleri 1. Seans: - 09:30 12:30 Ulusal Pazar Kurumsal Ürünler Pazarı Borsa Yatırım Fonları Varantlar İkinci Ulusal Pazar Ulusal Pazar Kurumsal Ürünler Pazarı Borsa Yatırım Fonları Varantlar İkinci Ulusal Pazar Gözaltı Pazarı* Açılış Seansı 09:30-09:50 Emir Toplama 09:30-09:45 Açılış Fiyatlarının Belirlenmesi 09:45-09:50 İlk Kotasyon Girişi (Piyasa Yapıcı) 09:45-09:49 İlk Kotasyon Atama (Sistem) 09:49 Sürekli Müzayede ve Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede 09:50 12:30 Tek Fiyat Seansı 09:50 12:30 Emir Toplama 09:50-12:25 Tek Fiyatın Belirlenmesi 12:25-12:30 2. Seans: - 14:00 17:30 Açılış Seansı 14:00-14:15 Emir Toplama 14:00-14:10 Açılış Fiyatlarının Belirlenmesi 14:10-14:15 İlk Kotasyon Girişi (Piyasa Yapıcı) 14:10-14:14 İlk Kotasyon Atama (Sistem) 14:14 Sürekli Müzayede ve Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede 14:15 17:17 Kapanış Seansı 17:17 17:28 Emir Aktarımı (Emir girişi yapılmaz) 17:17-17:21 Emir Toplama 17:21-17:25 Kapanış Fiyatlarının Belirlenmesi 17:25-17:28 Kapanış Fiyatından İşlemler 17:28 17:30 Tek Fiyat Seansı 14:15 17:21 Tek Fiyattan işlemler 17:28-17:30 Emir Toplama 14:15-17:17 Tek Fiyatın Belirlenmesi 17:17-17:21 Toptan Satışlar Pazarı Birincil Piyasa İşlemleri Rüçhan Hakkı Kupon Pazarı (RHKP) Yeni Hisse Senedi İşlemleri 10:30-12:00 Hisse senedinin bulunduğu pazarın içinde, aynı seans süresince gerçekleştirilecektir. RHKP deki menkul kıymetler açılış ve kapanış seansına dahil edilmez. *: Gözaltı Pazarı seansı; resmi tatil nedeniyle sadece ilk seansın yapılmasının söz konusu olduğu günlerde birinci seans süresi dahilinde (09:30 12:30 saatleri arasında) yapılacaktır. 97

111 acb) İşlem birimi: Hisse senedi işlem birimi Lot olarak adlandırılmaktadır. Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre Lot, bir hisse senedinden, kendisi ya da katları ile işlem yapılabilecek asgari senet sayısı ya da değerini ifade etmektedir. Bir lot bir adet hisse senedinden oluşmaktadır. Standart lot miktarından daha düşük miktardaki emirler, diğer bir deyişle küsurat emir işlemleri, Borsa dışında lot altı işlem yapmaya yetkili üyelerce gerçekleştirilmektedir. acc) Emirler ve eşleştirilmesi: Borsa üyelerine müşterileri tarafından verilen alım satım emirleri "Müşteri Emri" olarak adlandırılmakta, müşteri emirleri, üye temsilcileri tarafından seans içinde Borsa bilgisayar sistemine aktarıldığında Borsa Emri ne dönüşmektedir. İMKB de emirlerin eşleştirilmesinde Sürekli Müzayede - Çok Fiyat Yöntemi, Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede Çok Fiyat Yöntemi ve Tek fiyat yöntemi uygulanmaktadır. acd) Fiyatların oluşması: Hisse senedi alım ve satım emirlerinin karşılaştırılması fiyat ve zaman önceliğine göre yapılmaktadır. Fiyat Önceliği kuralı, daha düşük fiyatlı satış emirlerinin, yüksek fiyatlı satış emirlerinden, daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, düşük fiyatlı alım emirlerinden önce işlem görmesini sağlayan öncelik kuralıdır. Zaman Önceliği kuralı, girilen emirlerde fiyat eşitliği olması halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emrin daha önce işlem görmesini sağlayan öncelik kuralıdır. ace)piyasalar: Hisse Senetleri Piyasası nda birincil ve ikincil piyasa işlemleri gerçekleştirilmektedir. Birincil Piyasa, hisse senetlerini halka arz eden şirketler ile alıcıların (tasarruf sahiplerinin) doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasadır. İMKB de halka arz işleminin Borsada yapıldığı piyasa Birincil Piyasa olarak adlandırılmıştır. Blok satış şeklinde gerçekleşen birincil piyasa işlemleri Toptan Satışlar Pazarı'nda yapılmaktadır. İkincil piyasa, şirketlerce ihracı gerçekleştirilen menkul kıymetleri alanların, elindeki kıymetleri nakde dönüştürmek için alım ve satımını yaptıkları piyasadır. Menkul kıymet borsaları genel olarak ikincil piyasa işlemleri için oluşturulmuştur. Şirketlerin kasasına nakit girişi sağlamayan sadece menkul kıymetlerin sahiplerinde değişiklik yaratan işlemler, ikincil piyasa işlemleri olarak Borsa'da, Hisse Senetleri Piyasasında Ulusal Pazar, Kurumsal Ürünler Pazarı, İkinci Ulusal Pazar ile birlikte Gözaltı Pazarı bünyesinde ve Gelişmekte Olan İşletmeler Piyasasında gerçekleştirilmektedir. acf) İMKB Hisse Senetleri Piyasası endeksleri: İMKB Hisse Senetleri Piyasası Endeksleri, Borsa da işlem gören hisse senetlerinin fiyat ve getirilerinin bütünsel ve sektörel bazda performanslarının ölçülmesi amacıyla oluşturulmuştur yılı sonuna kadar sadece İMKB-100, Mali 98

112 ve Sınai Sektör Endeksleri hesaplanmakta iken, 1997 yılı başından itibaren sektör ve alt sektör endeksleri, hem fiyat hem de toplam getiri olarak hesaplanmaya başlanmıştır. İMKB Endeksleri nin kapsamındaki dönemsel değişiklikler; İMKB 30, İMKB 50 ve İMKB 100 de Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık dönemleri için yılda 4 kez yapılmaktadır. İşlem gördüğü pazardan başka bir pazara alınan hisse senetleri, eski endekslerinden çıkarılarak yeni alındığı pazara ait endekslere dahil edilmekte, pazarları kesintisiz 5 iş gününden fazla süre için kapatılan hisse senetleri, kapsamında oldukları endekslerden, pazarları kesin olarak kapatılan hisse senetleri ise tüm endekslerden çıkarılmakta, Endeksler yedek hisse senetleri ile tamamlanmaktadır. İMKB Hisse Senetleri Endeksleri Temel Kuralları son olarak Yönetim Kurulunun tarihli toplantısında kabul edilip tarih ve 370 sayılı Genelge ile ilgililere duyurulmuştur. İMKB 30 Endeksi: Ulusal Pazar da işlem gören şirketler ile Menkul kıymet yatırım ortaklıkları hariç Kurumsal Ürünler Pazarı nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarından, hisse senetlerinin seçim kriterleri ve dönemsel değerleme ve değişiklikler bölümlerinde belirtilen şartlara göre seçilen 30 hisse senedinden oluşmaktadır. İMKB 50 Endeksi: Ulusal Pazar da işlem gören şirketler ile Menkul kıymet yatırım ortaklıkları hariç Kurumsal Ürünler Pazarı nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarından, hisse senetlerinin seçim kriterleri ve dönemsel değerleme ve değişiklikler bölümlerinde belirtilen şartlara göre seçilen 50 hisse senedinden oluşmakta ve İMKB 30 hisse senetlerini otomatik olarak kapsamaktadır. İMKB 50 Endeksi 2000/Ocak ayından itibaren hesaplanmaya başlanmıştır. İMKB 100 Endeksi: 1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlanmış, zamanla sayısı 100 şirketin hisse senedi ile sınırlandırılmıştır. Ulusal Pazar da işlem gören şirketler ile Menkul kıymet yatırım ortaklıkları hariç Kurumsal Ürünler Pazarı nda işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarından, hisse senetlerinin seçim kriterleri ve dönemsel değerleme ve değişiklikler bölümlerinde belirtilen şartlara göre seçilmiş hisse senetlerinden oluşmakta ve İMKB 30 ve İMKB 50 hisse senetlerini otomatik olarak kapsamaktadır. İMKB 100 Endeksi İMKB için temel endeks olarak kullanılmaktadır. İMKB Tüm Endeksi: Menkul kıymet yatırım ortaklıkları hariç olmak üzere, İMKB pazarlarında işlem gören şirketlerin hisse senetlerinden oluşmaktadır. Bunların dışında, sektör ve alt sektör endeksleri ile ikinci ulusal, menkul kıymet yatırım ortaklıkları, İMKB 10 Banka Endeksi, İMKB Endeksi, İMKB Tüm Endeksi, İMKB Tüm-100 Endeksi, İMKB Şehir Endeksleri, İMKB Temettü 25, İMKB Temettü ve İMKB Kurumsal Yönetim endeksleri hesaplanmaktadır. 99

113 ad) Aracı kurumlar: Aracı kurum, sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır. Aracı kuruluşlar, sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır. Borsada kurulan pazar ve piyasalarda işlem yapacak aracı kurumların, Sermaye Piyasası Kurulu ndan aracılık yetkisi aldıktan sonra, Borsadan da Üyelik Belgesi alması gerekmektedir. Borsaya üyelik başvurusu Yönetim Kurulu nca kabul edilen üyelere Borsa Üyelik Belgesi verilmektedir. Borsa Üyelik Belgesinde üyenin hangi pazar ve piyasalarda işlem yapmaya yetkili olduğu ve Borsa tarafından talep edilen diğer bilgiler yer almaktadır. Borsa da sadece Borsa üyeleri işlem yapabilmektedirler. Borsa da alım satım yapmak isteyen yatırımcılar emirlerini Borsa üyeleri aracılığıyla Borsaya iletmektedirler. Borsa üyeleri, Borsa'da üye temsilcileri tarafından temsil edilmektedirler yıllarında Hisse Senetleri Piyasasında işlem yapan aracı kurum sayısı ile aracı kurumların yaptığı alım satım işlem hacmi; kurum ve kuruluşlar itibariyle aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Yıl Kayıtlı Aracı Kuruluş Sayısı Banka iştiraki aracı kurum Aracı kurum Toplam İşlem Yapan Aracı Kuruluş Sayısı Banka iştiraki aracı kurum Aracı kurum Toplam Aracı Kuruluşların İşlem Hacmi Banka iştiraki aracı kurum Milyar TL Aracı kurum Milyar TL Toplam Milyar TL Banka iştiraki kurumlara ait işlem hacminin toplam işlem hacmine oranı (%) ,1 524, ,4 58, ,1 618, ,7 55,52 Önceki yıllarda önemli bir kısmı banka iştiraki olmayan aracı kurumlardan olmak üzere, aracı kurum sayılarının azaldığı, banka iştiraki yetkili aracı kurumlarının tamamının işlem yapmalarına karşılık, diğer yetkili aracı kurumların işlem yapma oranında düşüş görüldüğü, 2011 yılında bankaların iştiraki aracı kurumların toplam aracı kurum sayısına oranı % 32 olmasına karşın Hisse Senetleri Piyasası işlem hacminin % 55,52 sini gerçekleştirdikleri görülmektedir yılları arasında işlem hacmi yüksek olan ilk on aracı kurumun yaptığı işlem tutarına ve Hisse Senetleri Piyasası toplam işlem hacmine oranına aşağıdaki çizelgede yer verilmiştir. 100

114 Üye İşlem hacmi Milyon TL İşlem İşlem İşlem hacmi hacmi hacmi İşlem hacmi İşlem hacmi Pay Üye Pay Üye Pay Üye Pay Üye Pay Üye Pay Milyon Milyon Milyon Milyon TL Milyon TL % TL % TL % TL % % % 1 IYM 41, IYM 49, IYM 44, IYM 76, ,94 IYM 87, IYM 101, RJS 40, AKM 39, FNY 34, YKR 61, ,42 GRM 76, GRM 81, FNY 38, FNY 38, YKR 32, GRM 58, ,05 YKR 74, YKR 78, DZY 35, DZY 37, GRM 25, FNY 50, ,22 FNY 57, FNY 52, AKM 34, YKR 33, AKM 25, DZY 42, ,35 AKM 48, MSA 50, GRM 28, RJS 33, DZY 25, AKM 34, ,55 DZY 45, DZY 48, OYA 21, GRM 31, TBY 22, TBY 32, ,41 MSA 43, AKM 47, GLB 20, TBY 29, RJS 22, GDK 32, ,39 GDK 43, TBY 47, YKR 20, EFG 25, GDK 19, TAC 30, ,12 TBY 41, TAC 43, EFG 17, EKS 24, MSA 18, MRS 26, ,78 TAC 40, GDK 42, Toplam - 298, , , , ,23 558, , İMKB Genel toplam 650, , , , ,271, ,271, IYM : Iş Yatırım ve Menkul Kıymetler A.Ş., GRM: Garanti Menkul Kıymetler A.Ş., YKR: Yapı Kredi Yatırım Menkul Değerler A.Ş., FNY: Finans Yatırım Menkul Değerler A.Ş., AKM: Ak Yatırım Menkul Değerler A.Ş., DZY: Deniz Yatırım Menkul Kıymetler A.Ş., MSA: Meksa Yatırım Menkul Değerler A.Ş.,TBY: TEB Yatırım Menkul Değerler A.Ş. EFG: EFG İstanbul Menkul Değerler A.Ş., RJS: Raymond James Yatırım Menkul Kıymetler A.Ş., OYA: OYAK Yatırım Menkul Değerler A.Ş., GLB: Global Menkul Değerler A.Ş., TAC: Tacirler Yatırım Menkul Değerler A.Ş., EKS: Ekspres Yatırım ve Menkul Değerler A.Ş., GDK: Gedik Menkul Değerler A.Ş., MRS: Marbaş Menkul Değerler A.Ş. 101

115 Yukarıda da görüldüğü üzere, gerçekleştirilen işlem hacminde en büyük paya sahip 10 aracı kurumun tüm işlem hacminin %43 ünü gerçekleştirdiği ve İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. nin son 5 yılda hep ilk sırada yer almakta olduğu, Garanti Yatırım, Yapı Kredi Yatırım, Finans Yatırım, Ak Yatırım, Deniz Yatırım, TEB Yatırım gibi banka kökenli aracı kurumların da ağırlıklı olarak işlem yapan kurumlar arasında ilk sıralarda yer almakta oldukları görülmektedir. Toplam işlem hacmine bağlı olarak banka iştiraki aracı kurumların yaptığı toplam işlem hacminde de önceki yıla göre artış olmuştur. Banka iştiraki aracı kurumların yaptığı işlem hacmi 2011 yılında 772 milyar TL ye ulaşmıştır. ae) Hisse Senetleri Piyasasında uygulanan ücret tarifeleri ve elde edilen gelirler: aea) Hisse Senetleri Piyasasında uygulanan ücret tarifeleri: Hisse Senetleri Piyasası nda yapılan işlemlerden alınan borsa payları aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Borsa Payı (İşlem hacmi üzerinden) Ücret tarifelerini belirleme tarihleri Müşteri Portföy Fon Yüz binde bir On binde bir Yüz binde bir Yüz binde bir Yüz binde bir Yüz binde bir Yüz binde 0,92125 Yüz binde 0,92125 Yüz binde 0,92125 Hisse Senetleri Piyasası Bilgisayarlı Alım Satım Sistemi ne iletilen emirler, Portföy, Müşteri ve Fon (P/M/F) emirleri adı altında ayırımları yapılarak müşteri hesap numarası ile işleme tabi tutulmaktadır tarihinden 2011 yılının sonuna kadar aracı kurumların P/M/F ayrımı olmaksızın tüm işlemleri üzerinden yüz binde bir oranında Borsa payı ücreti tahsil edilmektedir. İMKB Yönetim Kurulunun tarih ve 1434 sayılı toplantısında alınan karar ve 13 Aralık 2011 tarih ve 382 sayılı Genelge gereğince, Takas ve Saklama Merkezleri Yönetmeliği nin 8 inci maddesi hükmü ile hizmet bedellerinin ayrıştırılması amacına yönelik olarak, mevcut uygulamada üyelerden alınan Borsa Payının içinde yer alan takas hizmeti ile ilgili ücretin ayrıştırılması ve böylece Borsa Payı ile Takas Ücreti Tarifesinin ayrı ayrı belirlenmesi kararlaştırılmıştır. SPK nın tarih ve 41 sayılı toplantısında yukarıda anılan Yönetim Kurulu kararı ile belirlenen yeni Borsa payı ile takas ücreti oranlarını içeren tarifenin tarihinden itibaren uygulanması uygun bulunmuştur. Buna göre, ilgili düzenlemeler kapsamında tahsil edilmekte olan Borsa payından üyelere herhangi bir ilave maliyet oluşturmayacak şekilde ayrıştırılan takas ücretleri, tarihinden itibaren İMKB bünyesindeki piyasalarda gerçekleştirilen işlemler üzerinden 102

116 Takasbank tarafından aylık olarak hesaplanarak, yürürlükteki Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi eklenerek tahsil edilecektir. Borsa payı alınmayan veya takası Takasbank dışında gerçekleştirilen işlemler üzerinden takas ücreti tahakkuk ettirilmemektedir. Buna göre, tarihinden itibaren geçerli olan HSP Borsa Payı oranları ile Takas Ücreti Tarifesi aşağıdaki çizelgede yer almaktadır. HSP İŞLEMLERİ Borsa Payı (İşlem hacmi üzerinden yüz binde) Takas Ücreti (*) (İşlem hacmi üzerinden yüz binde) A. HSP tüm pazarlar (Piyasa Yapıcı İşlemleri Hariç) B. Piyasa Yapıcı İşlemleri 1. Hisse Senetleri ve BYF lerde a) Piyasa Yapıcı İşlemleri (Kotasyon ile) HSP de Piyasa Yapıcı Olarak Atandığı Menkul Kıymet Sayısı: 1 veya 2 ise indirim oranı %50 HSP de Piyasa Yapıcı Olarak Atandığı Menkul Kıymet Sayısı: 3 ve üzeri ise indirim oranı %100 b) Piyasa Yapıcı İşlemleri (Kotasyon Dışı) Herhangi bir indirim uygulanmamaktadır. 2. Varantlarda a) Piyasa Yapıcı İşlemleri (Kotasyon ile) Kotasyon emirlerine ait işlemlerde indirim oranı %50 b) Piyasa Yapıcı İşlemleri (Kotasyon Dışı) Herhangi bir indirim uygulanmamaktadır. 0, , , , , , , , , , , ,07500 C. ÖİB tarafından gerçekleştirilen TSP işlemlerinde işlemi 0, ,00000 D. Takası Takasbank dışında gerçekleştirilen TSP işlemleri 1, ,00000 (*) Bu tarife, İMKB Takas ve Saklama Merkezleri Yönetmeliği nin 8. maddesi uyarınca belirlenmiştir. Borsa payı alınmayan, takas işlemine konu olmayan, takası Takasbank dışında gerçekleştirilen işlemler üzerinden takas ücreti tahakkuk ettirilmez (üye veya üye müşterisi bazında yapılan netleştirme takasın Takasbank dışında gerçekleştirildiği anlamında değildir). Bu düzenlemeye göre, İMKB üyelerinden alınan Borsa payı 2012 yılı başından itibaren Müşteri/Portföy/Fon ayrımı olmaksızın işlem hacminin yüz binde 0,92125 i oranında uygulanmaya başlamıştır. Borsa payı, aracı kurumların işlem hacimleri üzerinden ve aylık olarak İMKB tarafından tahsil edilmektedir. Borsa payı olarak ödenen ücretler, aracı kurumların adına işlem yaptıkları müşterileri ve yönettikleri fonlar ile kendi portföyleri adına gerçekleştirdikleri işlemleri için, işlem hacimleri üzerinden yüz binde 0,92125 oranında alınacaktır. Borsa payı işlem yapan alıcı ve satıcı üyelerden eşit tutarda ayrı ayrı alınmakta olup, Borsa dışında yapılan lot altı işlemlere uygulanan borsa payı ise yüz binde birdir. 103

117 Diger taraftan, Hisse Senetleri Piyasasında ve Varant Pazarında piyasa yapıcılar için farklılaştırılmış Borsa Payı oranları aşağıda belirtilen şekilde uygulanır: Piyasa yapıcı üyenin, Sisteme gireceği kotasyon emirleri ile gerçekleşecek işlemlerine tahakkuk edecek Borsa payına aşağıda belirlenen oranlarda indirim uygulanır. Yedek piyasa yapıcısı olma durumu indirim hakkı sağlamaz. Aracı kuruluş varantlarındaki piyasa yapıcılık faaliyetleri aşağıdaki belirlenmiş indirim oranlarının uygulamasında göz önüne alınmaz. Aracı kuruluş varantlarındaki piyasa yapıcılık faaliyetlerinde borsa payı indirim oranı tarih ve 318 sayılı Varant Pazarı Genelgesinde düzenlenmiş olup piyasa yapıcının piyasa yapıcılık faaliyetleri kapsamında yaptığı işlemlerden borsa payı %50 indirimli alınır. Borsa Payı İndirim Oranları Piyasa Yapıcı Olarak Atandığı Menkul Kıymet Sayısı Borsa Payı İndirim Oranı 1 % 50 2 % 50 3 ve üzeri % 100 aeb) Hisse Senetleri Piyasası faaliyetlerinden İMKB nin elde ettiği gelirler: yıllarında yapılan hisse senetleri işlemleriyle doğrudan ilgili olarak İMKB nin elde ettiği gelirler, gelir çeşitleri itibari ile aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Yıllar Borsa payı (Bin TL) Terminal gelirleri (Bin TL) Toplam (Bin TL) Borsanın Hisse Senetleri Piyasasında yapılan işlemlerden 2011 yılında elde ettiği gelirler 2010 yılına göre %10,4 oranında yükselerek 20,4 milyon TL olmuştur yılında toplam Borsa payı gelirleri bir önceki yıla göre %13 oranında artarken, toplam terminal gelirlerindeki artış %5 oranındadır. Terminal kullanım ücretlerinde herhangi bir fiyat artışı yapılmamasına rağmen terminal gelirlerindeki bu artışta ekonomik konjonktürdeki iyileşme sonucunda artan işlem hacmine bağlı olarak Borsa Üyelerinin Ex-API terminalleri için kapasite (emir/sn) artırım talepleri etkili olmuştur. 104

118 af) İMKB Hisse Senetleri Piyasasının işleyişi ve pazarları: Hisse Senetleri Piyasasında, İMKB Yönetmeliğinin 6 ncı maddesine göre, Borsa üyesi olan banka ve aracı kurumlar işlem yapabilirler. Üyelerin, İMKB Yönetmeliğinde üyelik için belirlediği yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekmektedir. Hisse Senetleri Piyasasında, Borsa kotuna alınıp, Yönetim Kurulunca işlem görmesi kararlaştırılan Hisse Senetleri, Borsa Yatırım Fonları, aracı kuruluş varantları ve hisse senetlerinden ayrı olarak da menkul kıymet sıfatına sahip olan rüçhan hakkı kuponları işlem görmektedir. Borsada alım satımlar peşin esası ile ve yabancı menkul kıymetler dahil TL üzerinden gerçekleştirilmektedir. Yatırımcılar tarafından hisse senedi alım satım talimatları şahsen, internet aracılığı ile ya da telefonla aracı kuruma iletilmekte, söz konusu talimatlar aracı kurum tarafından uzaktan erişim (EX-API) veya merkez brokerleri ya da İMKB de bulunan brokerleri aracılığı ile sisteme girilmekte, gerçekleşen talimatlarla ilgili para ve kıymet takası da 2 iş günü içinde Takasbank ta gerçekleştirilmek suretiyle işlem tamamlanmaktadır. Hisse senetlerinin nitelikleri göz önüne alınarak Yönetim Kurulu Kararı ile değişik pazarlar teşekkül ettirilebilmekte, yine Yönetim Kurulu Kararı ile hisse senetleri dışında kalan menkul kıymetler için Hisse Senetleri Piyasası bünyesinde farklı pazarlar açılabilmektedir. İMKB Hisse Senetleri Piyasası'nda 2011 yılı sonu itibariyle Ulusal Pazar, Kurumsal Ürünler Pazarı, İkinci Ulusal Pazar (Küçük ve Orta Ölçekli Şirketler) ve Gözaltı Pazarı olmak üzere toplam 4 pazar bulunmaktadır. afa) Ulusal Pazar: İMKB nin temel pazarı olan Ulusal Pazar, Borsa kotunda bulunan ve asgari tedavül kriterlerine haiz şirketlerin hisse senetlerinin işlem gördüğü pazardır. Ulusal Pazarda, Yönetim Kurulu kararıyla pazarı açılmış, İMKB 100 Endeksi ne dahil olan, olmayan ve Borsa kotunda yer alan her şirkete ait hisse senedi için alım satım işlemleri gerçekleştirilmektedir. Ulusal Pazar dan ve Kurumsal Ürünler Pazarı ndan seçilmiş 100 şirkete ait hisse senetleri İMKB 100 Endeksini oluşturmaktadır. 105

91 Nolu (Sayılı), KHK Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname

91 Nolu (Sayılı), KHK Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname 91 Nolu (Sayılı), KHK Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname KHK Numarası (No) 91 MENKUL KIYMETLER BORSALARI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME Kanun Hük.Kar.nin Tarihi : 3/10/1983

Detaylı

KATILIMCILARA DUYURU ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI İÇTÜZÜK VE İZAHNAME DEĞİŞİKLİKLERİ

KATILIMCILARA DUYURU ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI İÇTÜZÜK VE İZAHNAME DEĞİŞİKLİKLERİ KATILIMCILARA DUYURU ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI İÇTÜZÜK VE İZAHNAME DEĞİŞİKLİKLERİ Fonu nun içtüzük, izahname ve tanıtım formunun ilgili bölümlerinde Sermaye Piyasası Kurulu

Detaylı

Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler *

Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler * Bankacılar Dergisi, Sayı 56, 2006 Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler * (Ocak-Mart 2006) 1. Bankacılık Kanununa İlişkin Düzenlemeler 31 Ocak 2006 tarih ve 26066 sayılı Resmi Gazete de; Maden

Detaylı

BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI

BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların repo ve ters repo işlemleri sırasında uyacakları

Detaylı

GÖRÜŞ BİLDİRME FORMU

GÖRÜŞ BİLDİRME FORMU Konusu: İlgili Mevzuat: Bakanlığımız 4/B Sözleşmeli Personellerine ödenen Ek Ödemeden sigorta prim kesintisi kesilip kesilmeyeceği, 31.05.2006 tarihli 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ BEYAZ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2007 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ BEYAZ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2007 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ BEYAZ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI 4 Temmuz 2006 tarihli 6591 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi nde yayınlanan ilana göre Anadolu Hayat Emeklilik

Detaylı

BAYRAK DENETİM & DANIŞMANLIK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK

BAYRAK DENETİM & DANIŞMANLIK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK Gelir Vergisi Genel Tebliği Taslağı (Seri No: 277) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa(1) 5281 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen geçici 67. maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının

Detaylı

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar 1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Sayı: 96007696-045.03-49500 26/03/2015 Konu: Hizmet Alım Personeli Kıdem Tazminatı 81 İL VALİLİĞİNE Başkanlığımıza farklı zamanlarda intikal eden yazılı görüş taleplerinde, Bakanlığımız merkez ve taşra

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI ESNEK TURUNCU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2008 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI ESNEK TURUNCU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2008 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI ESNEK TURUNCU EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI Anadolu Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. Büyüme Amaçlı Esnek Turuncu Emeklilik Yatırım Fonu ("Fon") mali tablo dipnotları

Detaylı

Anılan değişiklikler ile ilgili açıklamalarımız önceki yazılarımızda yer almaktadır.

Anılan değişiklikler ile ilgili açıklamalarımız önceki yazılarımızda yer almaktadır. Sayı: YMM.03.2011-01 Konu: Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No:227 İZMİR. 5.1.2011 Muhasebe Müdürlüğüne, Bilindiği üzere; Anayasa Mahkemesi nin iptal kararı dikkate alınarak Gelir Vergisi Kanunu nun Geçici

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK MALİ TABLOLAR GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK 3 MAYIS 2005 31 ARALIK 2005 DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 1. Anadolu

Detaylı

Arkan & Ergin Uluslararası Denetim ve Y.M.M. A.Ş.

Arkan & Ergin Uluslararası Denetim ve Y.M.M. A.Ş. İstanbul, 09.02.2009 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu nun 15. ve 30. Maddeleri Uyarınca Yapılacak Vergi Kesintilerine İlişkin 15 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Kanunu Sirküleri Yayımlandı DUYURU NO:2009/21

Detaylı

Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004

Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004 Kanun No : 5281 Resmi Gazete No : 25687 (3. Mük.) Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004 VERGİ KANUNLARININ YENİ TÜRK LİRASINA UYUMU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA

Detaylı

OSMANLI MENKUL DEĞERLER ANONİM ŞİRKETİ

OSMANLI MENKUL DEĞERLER ANONİM ŞİRKETİ OSMANLI MENKUL DEĞERLER ANONİM ŞİRKETİ 01.01.2011-31.12.2011 DÖNEMİ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU 1. Raporun Dönemi: 01/01/2011-31/12/2011 Şirketin Ünvanı: Osmanlı Menkul Değerler Anonim Şirketi Dönem

Detaylı

RASYO YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD.ŞTİ.

RASYO YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD.ŞTİ. T.C. MALİYE BAKANLIĞI Gelir İdaresi Başkanlığı 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Sirküleri/15 Konusu : Bakanlar Kurulu Kararlarıyla Belirlenen Vergi Kesintisi Uygulamaları Tarihi : /02/2009 Sayısı İlgili

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.10.0.THG.0.70.00.04/3360 23 Ocak 2012 Konu : Ek Ödeme GENELGE 2012/7

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.10.0.THG.0.70.00.04/3360 23 Ocak 2012 Konu : Ek Ödeme GENELGE 2012/7 Konu : GENELGE 212/7 İlgi : 15/4/211 tarihli ve 1748 sayılı 211/32 Nolu Genelge. Bilindiği üzere, 12/5/26 tarihli ve 26166 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında

Detaylı

12/1/2009 TARİHLİ VE 2009/14580 SAYILI KARARNAMENİN EKİ KARAR

12/1/2009 TARİHLİ VE 2009/14580 SAYILI KARARNAMENİN EKİ KARAR Sayı: YMM.03.2009-014 Konu: Gelir Ve Kurumlar Vergisi Kanunda Yer Alan Vergi Tevkifat Oranları İZMİR. 3.2.2009 Muhasebe Müdürlüğüne, 12/1/2009 Tarihli Ve 2009/14580 Sayılı, 12/1/2009 Tarihli Ve 2009/14592

Detaylı

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Halka Arz Tarihi

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Halka Arz Tarihi Performans Sunum Raporu nun Hazırlanma Esasları Ziraat Hayat ve Emeklilik A.Ş. Standart Emeklilik Yatırım Fonu na ( Fon ) ait Performans Sunum Raporu, Sermaye Piyasası Kurulu nun ( SPK ) 1 Temmuz 2014

Detaylı

SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK

SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK 07/11/ 2006 Tarih ve 26339 Sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır. TASARRUF MEVDUATI

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 02.07.2015/128-2 SERMAYE ŞİRKETLERİNDE SERMAYE ÜZERİNDEN HESAPLANAN FAİZİN VERGİ MATRAHINDAN İNDİRİMİNE İLİŞKİN BKK YAYIMLANDI

Sirküler Rapor Mevzuat 02.07.2015/128-2 SERMAYE ŞİRKETLERİNDE SERMAYE ÜZERİNDEN HESAPLANAN FAİZİN VERGİ MATRAHINDAN İNDİRİMİNE İLİŞKİN BKK YAYIMLANDI SERMAYE ŞİRKETLERİNDE SERMAYE ÜZERİNDEN HESAPLANAN FAİZİN VERGİ MATRAHINDAN İNDİRİMİNE İLİŞKİN BKK YAYIMLANDI ÖZET : 2015/7910 sayılı BKK ile sermaye şirketlerinin ilgili hesap dönemi içinde, ticaret siciline

Detaylı

V. : 4/7/2001, : 631 : 10/4/2001, : 4639 : 13/7/2001, : 24461 : V

V. : 4/7/2001, : 631 : 10/4/2001, : 4639 : 13/7/2001, : 24461 : V 973 MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN MALİ VE SOSYAL HAKLARINDA DÜZENLEMELER İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME Kanun Hük. Kar. nin

Detaylı

1) SPK Temel Düzey Lisanslama Sınavlarına Kimler Girebilir.? Lise Mezunu, 2 yıllık Yüksekokul mezunu, 4 yıllık Fakülte mezunları girebilir.

1) SPK Temel Düzey Lisanslama Sınavlarına Kimler Girebilir.? Lise Mezunu, 2 yıllık Yüksekokul mezunu, 4 yıllık Fakülte mezunları girebilir. 1) SPK Temel Düzey Lisanslama Sınavlarına Kimler Girebilir.? Lise Mezunu, 2 yıllık Yüksekokul mezunu, 4 yıllık Fakülte mezunları girebilir. 2) SPK Temel Düzey Lisansını Alanlar Ne İş Yaparlar.? A- Lise,

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2004 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2004 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK 2004 31 ARALIK 2004 DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 1. Anadolu Hayat Emeklilik

Detaylı

MERKEZİ FİNANS VE İHALE BİRİMİNİN İSTİHDAM VE BÜTÇE ESASLARI HAKKINDA KANUN

MERKEZİ FİNANS VE İHALE BİRİMİNİN İSTİHDAM VE BÜTÇE ESASLARI HAKKINDA KANUN 10131 MERKEZİ FİNANS VE İHALE BİRİMİNİN İSTİHDAM VE BÜTÇE ESASLARI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 5671 Kabul Tarihi : 26/5/2007 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 7/6/2007 Sayı : 26545 Yayımlandığı Düstur

Detaylı

AXA HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. AXA HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş.GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU

AXA HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. AXA HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş.GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU AXA HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. AXA HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş.GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ BU TANITIM FORMUNDA YER ALAN BİLGİLER, SERMAYE PİYASASI

Detaylı

2010/926 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı yazı ekinde olup, eskiye göre değişen hususları şu şekilde özetleyebiliriz:

2010/926 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı yazı ekinde olup, eskiye göre değişen hususları şu şekilde özetleyebiliriz: Sayı: YMM.03.2010-73 Konu: 2010/926 sayılı BKK (30 Eylül 2010 tarihli 27715 sayılı Resmi Gazete) İZMİR. 8.10.2010 Muhasebe Müdürlüğüne, 6009 sayılı Kanunla yapılan değişiklik gereği Geçici 67. Maddeyle

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 07.07.2015/130-2 VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI

Sirküler Rapor Mevzuat 07.07.2015/130-2 VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI ÖZET : 1.7.2015-31.12.2015 tarihinden arasında geçerli olmak üzere uygulanacak Gelir Vergisinden istisna

Detaylı

TEBLİĞ. ARACI KURUMLARIN SERMAYELERİNE VE SERMAYE YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (Seri: V, No: 135)

TEBLİĞ. ARACI KURUMLARIN SERMAYELERİNE VE SERMAYE YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (Seri: V, No: 135) 20 Mart 2015 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29301 Sermaye Piyasası Kurulundan: TEBLİĞ ARACI KURUMLARIN SERMAYELERİNE VE SERMAYE YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (Seri:

Detaylı

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI MEVZUAT TAKİP FORMU

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI MEVZUAT TAKİP FORMU 841.02.03.00 602.07.01.00 841.01.01.00 602.08.01.00 STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI MEVZUAT TAKİP FORMU 1 Performans Programının Hazırlanması 1-5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanun un 9.

Detaylı

% 0 stopaja tabi olup, kurumlar vergisine tabidir. (5) Nakit teminatlardan elde edilen gelirler % 15 stopaja tabidir.

% 0 stopaja tabi olup, kurumlar vergisine tabidir. (5) Nakit teminatlardan elde edilen gelirler % 15 stopaja tabidir. GELİR TÜRÜ TAM MÜKELLEF TÜZEL KİŞİ (3) (4) DAR MÜKELLEF TÜZEL KİŞİ (Türkiye de işyeri/daimi temsilcisi bulunmayan) Hisse Senedi Alım Satım kazancı İMKB de işlem görmeyen hisse senetlerinin elden çıkarılmasından

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK 2005 31 ARALIK 2005 DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 1. Anadolu Hayat Emeklilik

Detaylı

VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI

VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI Özet: 01.01.2015 30.06.2015 ile 01.07.2015 31.12.2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere uygulanacak

Detaylı

AKBANK TÜRK ANONİM ŞİRKETİ

AKBANK TÜRK ANONİM ŞİRKETİ AKBANK TÜRK ANONİM ŞİRKETİ nin BANKA BONOSU VE/VEYA TAHVİLLERİNİN HALKA ARZINA İLİŞKİN SERMAYE PİYASASI KURULU TARAFINDAN 21 TEMMUZ 2011 TARİHİNDE ONAYLANAN İZAHNAMESİNDE MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLER Madde

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK 2005 31 ARALIK 2005 DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 1. Anadolu Hayat Emeklilik

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Karma Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu ("Fon") mali

Detaylı

İŞSİZLİK SİGORTASI FONU KAYNAKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞSİZLİK SİGORTASI FONU KAYNAKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK İŞSİZLİK SİGORTASI FONU KAYNAKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 20/8/2004 No:2004/7753 Dayandığı Kanunun Tarihi : 25/8/1999 No :

Detaylı

I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI

I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 67. madde ile 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 31.12.2015 tarihine kadar;

Detaylı

Genel Görünüm. Faiz Oranları Gelişmeleri. Fiyat Gelişmeleri HAZİRAN 2010

Genel Görünüm. Faiz Oranları Gelişmeleri. Fiyat Gelişmeleri HAZİRAN 2010 HAZİRAN 2010 Genel Görünüm Faiz Oranları Gelişmeleri Para Politikası Kurulu(PPK) nun 17 Haziran 2010 tarihinde yaptığı toplantıda Bankalararası Para Piyasası ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Repo Ters

Detaylı

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 2015 Yılı I. Dönem Faaliyet Raporu İÇİNDEKİLER Başlık... Sayfa

Detaylı

SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 4 İST, 05.01.2015

SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 4 İST, 05.01.2015 SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 4 İST, 05.01.2015 ÖZET: 2015 yılında geçerli olacak Gelir Vergisi Kanunu nda yer alan bazı maktu had ve tutarlar ile bazı iratların beyanında uygulanacak indirim oranı belirlendi.

Detaylı

ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ

ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ BU TANITIM FORMUNDA YER ALAN BİLGİLER, SERMAYE PİYASASI KURULU TARAFINDAN 22.04.2013 TARİH VE 311 SAYI İLE

Detaylı

SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ EYLUL 2009 İTİBARI İLE YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ EYLUL 2009 İTİBARI İLE YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU UBS MENKUL DEĞERLER A.Ş. SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ EYLUL 2009 İTİBARI İLE YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayın Ortaklarımız, Şirketimizin Eylul 2009 dönemine ilişkin faaliyetleri

Detaylı

Sirküler no: 013 İstanbul, 3 Şubat 2009

Sirküler no: 013 İstanbul, 3 Şubat 2009 Sirküler no: 013 İstanbul, 3 Şubat 2009 Konu: Dar mükellef kurumlara yapılan ödemelerdeki tevkifat uygulamasında değişiklikler yapıldı. (KVK md. 30) Özet: 3 Şubat 2009 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan

Detaylı

Uygulama ile ilgili örnekler de içeren ve yeterince açık olan ve ek açıklama gerektirmeyen sözkonusu tebliğ sirküler ekinde gönderilmiştir.

Uygulama ile ilgili örnekler de içeren ve yeterince açık olan ve ek açıklama gerektirmeyen sözkonusu tebliğ sirküler ekinde gönderilmiştir. İstanbul, 06.02.2004 1 2004/31 no lu sirkülerimizle duyurulmuş olan; 1 Ocak 2004 Tarihinden İtibaren Geçerli Yeni Ssk Prim Taban Ve Tavanı İle Günlük Kazancın Tabanın Altında Kalması Halinde Fark Üzerinden

Detaylı

3. Şirketin 2010 yılı faaliyetlerinden dolayı Yönetim Kurulu üyeleri ve Denetçilerin ayrı ayrı ibra edilmeleri,

3. Şirketin 2010 yılı faaliyetlerinden dolayı Yönetim Kurulu üyeleri ve Denetçilerin ayrı ayrı ibra edilmeleri, MARMARĐS ALTINYUNUS TURĐSTĐK TESĐSLER A.Ş. NĐN 22 MART 2011 TARĐHLĐ OLAĞAN GENEL KURUL GÜNDEMi 1. Açılış ve Başkanlık Divanı nın seçimi, 2. 2010 yılı faaliyet ve hesapları hakkında, Yönetim Kurulu ve Denetçi

Detaylı

1. Gelir Vergisi Kanunu'nda Yer Alan Çeşitli Had ve Tutarlar 2015 Yılında Uygulanmak Üzere Belirlendi.

1. Gelir Vergisi Kanunu'nda Yer Alan Çeşitli Had ve Tutarlar 2015 Yılında Uygulanmak Üzere Belirlendi. No: 2015/19 Tarih: 09.01.2015 ERK Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti. Acıbadem Cd. Çamlıca Apt. No.77 K.4 34718 Acıbadem-Kadıköy/ISTANBUL Tel :0.216.340 00 86 Fax :0.216.340 00 87 E-posta:

Detaylı

86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI

86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun[1] 25 inci maddesi

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2007 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2007 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu ("Fon")

Detaylı

AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş PARA PİYASASI LİKİT-KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR (AE1)

AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş PARA PİYASASI LİKİT-KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR (AE1) AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş PARA PİYASASI LİKİT-KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR (AE1) Bu rapor AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. Para Piyasası Likit-Kamu Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2011-31.12.2011

Detaylı

ERTÜRK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ. SİRKÜLER 2012/18

ERTÜRK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ. SİRKÜLER 2012/18 31/01/2012 ERTÜRK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ. SİRKÜLER 2012/18 KONU: Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri: VI, No: 32) 8 Kasım 1998

Detaylı

TASARRUFLARIN TEŞVİKİ VE KAMU YATIRIMLARININ HIZLANDIRILMASI HAKKINDA KANUN (1)

TASARRUFLARIN TEŞVİKİ VE KAMU YATIRIMLARININ HIZLANDIRILMASI HAKKINDA KANUN (1) 6375-6377 TASARRUFLARIN TEŞVİKİ VE KAMU YATIRIMLARININ HIZLANDIRILMASI HAKKINDA KANUN (1) Kanun Numarası : 2983 Kabul Tarihi : 29/2/1984 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 17/3/1984 Sayı : 18344 Yayımlandığı

Detaylı

KAMUYU AYDINLATMA PLATFORMU TEBLİĞİ (VII-128.6) YAYIMLANDI

KAMUYU AYDINLATMA PLATFORMU TEBLİĞİ (VII-128.6) YAYIMLANDI Sirküler Rapor 30.12.2013/229-1 KAMUYU AYDINLATMA PLATFORMU TEBLİĞİ (VII-128.6) YAYIMLANDI ÖZET : Tebliğde, sermaye piyasası araçları borsada işlem gören veya nitelikli yatırımcılara satılan ortaklıklar,

Detaylı

KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI

KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI SIRA ADI 1 Ayrıntılı Harcama Finansman Programı Tekliflerinin Hazırlanması ve uygulanması 1-Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI ULUSLARARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI ULUSLARARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI ULUSLARARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI ULUSLARARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK 2005 31 ARALIK 2005 DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 1. Anadolu

Detaylı

GENELGE. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü Maddesi Uyarınca Yapılacak Ek Ödemenin Uygulanmasına İlişkin Genelge

GENELGE. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü Maddesi Uyarınca Yapılacak Ek Ödemenin Uygulanmasına İlişkin Genelge Sayı Konu T.C. MALİYE BAKANLIĞI Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü : B.07.0.BMK.0.15-115456-6 : Ek ödeme 22/10/2008*16352 GENELGE 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü Maddesi Uyarınca Yapılacak

Detaylı

ÜRÜNLER VE GELİR TÜRÜ TAM MÜKELLEF KURUM TAM MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ DAR MÜKELLEF** KURUM*** DAR MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ***

ÜRÜNLER VE GELİR TÜRÜ TAM MÜKELLEF KURUM TAM MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ DAR MÜKELLEF** KURUM*** DAR MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ*** Aşağıda yer alan tablo 6009 Sayılı Kanun ve söz konusu Kanun ile ilgili 2010/926 sayı ve 27.09.2010 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca Gelir Vergisi Kanunu Geçici Madde 67 kapsamındaki 1.10.2010 tarihinden

Detaylı

SĐRKÜLER Đstanbul, 12.02.2009 Sayı: 2009/32 Ref: 4/32

SĐRKÜLER Đstanbul, 12.02.2009 Sayı: 2009/32 Ref: 4/32 SĐRKÜLER Đstanbul, 12.02.2009 Sayı: 2009/32 Ref: 4/32 Konu: KURUMLAR VERGĐSĐ KANUNUNUN 15 VE 30 UNCU MADDELERĐ UYARINCA YAPILACAK VERGĐ KESĐNTĐLERĐNE ĐLĐŞKĐN OLARAK 15 NO.LI KURUMLAR VERGĐSĐ SĐRKÜLERĐ

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık No : 2010-059 Tarih : 22.10.2010 Konu : 6009 Sayılı Kanun İle Gider Vergileri Kanununda Banka Sigorta Muameleleri Vergisine İlişkin Yapılan Değişikle Alakalı Yayımlanan 87 Seri Numaralı Gider Vergileri

Detaylı

SUN BAĞIMSIZ DIŞ DENETİM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

SUN BAĞIMSIZ DIŞ DENETİM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Sayı: YMM.03.2010-80 Konu: 87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Uygulaması İle İlgili Olarak 6009 Sayılı Kanunla Yapılan Değişiklikler Hk. İZMİR. 1.11.2010 Muhasebe

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2007 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2007 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu ("Fon") mali tablo dipnotları aşağıda

Detaylı

31 Aralık 2012 Tarihinde Sona Eren Hesap Dönemine Ait Finansal Tablolar ve Bağımsız Denetim Raporu

31 Aralık 2012 Tarihinde Sona Eren Hesap Dönemine Ait Finansal Tablolar ve Bağımsız Denetim Raporu Gelir Amaçlı Karma Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu (Euro) 31 Aralık 2012 Tarihinde Sona Eren Hesap Dönemine Ait Finansal Tablolar ve Bağımsız Denetim Raporu İçindekiler Bağımsız Denetim Raporu

Detaylı

SİRKÜLER. TARİH : 03.07.2015 SAYI : 2015 / 07 / 1 KONU : Kurumlar Vergisi Kanununa ilişkin 2015/7910 sayılı BKK ÖZETİ

SİRKÜLER. TARİH : 03.07.2015 SAYI : 2015 / 07 / 1 KONU : Kurumlar Vergisi Kanununa ilişkin 2015/7910 sayılı BKK ÖZETİ ---------------------------- SİRKÜLER TARİH : 03.07.2015 SAYI : 2015 / 07 / 1 KONU : Kurumlar Vergisi Kanununa ilişkin 2015/7910 sayılı BKK ÖZETİ : BKK da 1 Temmuz 2015 tarihinden itibaren geçerli olmak

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 05.01.2015/13-1

Sirküler Rapor Mevzuat 05.01.2015/13-1 Sirküler Rapor Mevzuat 05.01.2015/13-1 BAZI KURUM, KURULUŞ VE İŞLETMELERCE MÜNFERİT VE KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARININ HAZIRLANMASINDA VE SUNULMASINDA YÜRÜRLÜKTEKİ MEVZUATA İLAVE OLARAK UYGULANACAK HUSUSLARA

Detaylı

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 2014 Yılı III. Dönem Faaliyet Raporu İÇİNDEKİLER Başlık...

Detaylı

ARACI KURUMLARIN SERMAYELERİNE VE SERMAYE YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİ NDE DEĞİŞİKLİK YAPILDI

ARACI KURUMLARIN SERMAYELERİNE VE SERMAYE YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİ NDE DEĞİŞİKLİK YAPILDI ARACI KURUMLARIN SERMAYELERİNE VE SERMAYE YETERLİLİĞİNE İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİ NDE DEĞİŞİKLİK YAPILDI Aracı Kurumların Sermayelerine ve Sermaye Yeterliliğine İlişkin Esaslar Tebliği nde (Seri: V, No:34)

Detaylı

TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi Cilt: 25 Sayı: 3-4-5-6 Şubat- Mayıs - Ağustos - Kasım 2014 MEVZUAT BÖLÜMÜ

TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi Cilt: 25 Sayı: 3-4-5-6 Şubat- Mayıs - Ağustos - Kasım 2014 MEVZUAT BÖLÜMÜ MEVZUAT BÖLÜMÜ 6552 SAYILI KANUNLA 4857, 4734, 4735, 6331 VE 6356 SAYILI KANUNLARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 6552 sayılı "İş Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle

Detaylı

Genel Görünüm. Faiz Oranları Gelişmeleri. Fiyat Gelişmeleri TEMMUZ 2010

Genel Görünüm. Faiz Oranları Gelişmeleri. Fiyat Gelişmeleri TEMMUZ 2010 TEMMUZ 2010 Genel Görünüm Faiz Oranları Gelişmeleri Para Politikası Kurulu(PPK) nun 15 Temmuz 2010 tarihinde yaptığı toplantıda Bankalararası Para Piyasası ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Repo Ters

Detaylı

ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ

ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Atatürk Kültür, Dil ve

Detaylı

87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2010/48

87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2010/48 İstanbul, 25.10.2010 87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2010/48 22.10.2010 tarih ve 27737 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği nde;

Detaylı

2013 Yılı Menkul Kıymet Gelirlerinin Vergilendirilmesi

2013 Yılı Menkul Kıymet Gelirlerinin Vergilendirilmesi 2013 Yılı Menkul Kıymet Gelirlerinin Vergilendirilmesi TAM MÜKELLEF KURUM TAM MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ DAR MÜKELLEF KURUM (1) DAR MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ HİSSE SENEDİ ALIM SATIM KAZANCI iktisap edilmiş hisse

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR 5225 SAYILI KANUN GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 1 )

SİRKÜLER RAPOR 5225 SAYILI KANUN GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 1 ) SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi: 24.02.2009 Sirküler No: 2009/28 5225 SAYILI KANUN GENEL TEBLİĞİ ( Seri No : 1 ) 20.02.2009 tarih ve 27147 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 5225 sayılı Kültür Yatırımları

Detaylı

(41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ. 1- Bu Tebliğ, Merkez Bankası İdare, Teşkilat ve Hizmetleri Tebliği olarak isimlendirilir.

(41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ. 1- Bu Tebliğ, Merkez Bankası İdare, Teşkilat ve Hizmetleri Tebliği olarak isimlendirilir. R.G. 82 16.07.2003 KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI YASASI (41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası 41/2001 sayılı KKTC Merkez Bankası

Detaylı

4- SERMAYENİN SERBEST DOLAŞIMI

4- SERMAYENİN SERBEST DOLAŞIMI 4- SERMAYENİN SERBEST DOLAŞIMI Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, 17 Haziran 2003 tarih ve 25141 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 4.1 Türkiye deki

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2006 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2006 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu ("Fon") mali tablo dipnotları aşağıda

Detaylı

(31.12.2005 tarih ve 26040 4. Mükerrer Sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır) Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1)

(31.12.2005 tarih ve 26040 4. Mükerrer Sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır) Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) (31.12.2005 tarih ve 26040 4. Mükerrer Sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır) Maliye Bakanlığından : Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) 1. Giriş Bilindiği üzere, 24/12/2003 tarihli

Detaylı

FASIL 6 ŞİRKETLER HUKUKU

FASIL 6 ŞİRKETLER HUKUKU FASIL 6 ŞİRKETLER HUKUKU Öncelik 6.1 Yeni Türk Ticaret Kanununun kabul edilmesi 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 6.1.1 1 68/151/AET, 2003/58/AT, Türk Ticaret Kanunu 1 AB şirketler hukuku mevzuatının sermaye

Detaylı

ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU

ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ BU TANITIM FORMUNDA YER ALAN BİLGİLER, SERMAYE PİYASASI KURULU TARAFINDAN 13.01.2011 TARİH VE 2/45 SAYI

Detaylı

Sirküler Rapor 15.01.2014/33-1 2014 YILINDA VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI

Sirküler Rapor 15.01.2014/33-1 2014 YILINDA VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI Sirküler Rapor 15.01.2014/33-1 2014 YILINDA VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI ÖZET : 1.1.2014-31.12.2014 tarihleri arasında geçerli

Detaylı

EK/1 Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin

EK/1 Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin EK/ Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin Unvanı : Vergi Dairesi ve Numarası: Ticaret Merkezi ve Sicil Numarası: Kuruluş Tarihi:

Detaylı

BORSA İSTANBUL A.Ş. PİYASA ÖNCESİ İŞLEM PLATFORMU İŞLEYİŞ ESASLARI

BORSA İSTANBUL A.Ş. PİYASA ÖNCESİ İŞLEM PLATFORMU İŞLEYİŞ ESASLARI Belge Adı PİYASA ÖNCESİ İŞLEM PLATFORMU İŞLEYİŞ UYGULAMA USULÜ VE Türü UYGULAMA USULÜ VE Kodu 04.UUE.02 Onay Tarihi 08/09/2015 Revizyon Tarihi - Revizyon - Numarası Hazırlayan KOTASYON BÖLÜMÜ-PAY PİYASASI

Detaylı

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2008 30/09/2008 FAALİYET RAPORU

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2008 30/09/2008 FAALİYET RAPORU VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2008 30/09/2008 FAALİYET RAPORU 1- Raporun dönemi, ortaklığın unvanı, dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan başkan ve üyelerin, murahhas üyelerin ad

Detaylı

No: 2011/32 Tarih: 01.07.2011

No: 2011/32 Tarih: 01.07.2011 No: 2011/32 Tarih: 01.07.2011 ERK Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti. Acıbadem Cd. Çamlıca Apt. No.77 K.4 34718 Acıbadem-Kadıköy/ISTANBUL Tel :0.216.340 00 86 Fax :0.216.340 00 87 E-posta:

Detaylı

-SPK SİRKÜLERİ- 27 Aralık 2013 tarih 28864 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Kamuyu Aydınlatma Platformu Tebliği aşağıda yer almaktadır.

-SPK SİRKÜLERİ- 27 Aralık 2013 tarih 28864 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Kamuyu Aydınlatma Platformu Tebliği aşağıda yer almaktadır. Konu: Kamuyu Aydınlatma Platformu Tebliği 27 Aralık 2013 tarih 28864 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Kamuyu Aydınlatma Platformu Tebliği aşağıda yer almaktadır. İyi çalışmalar dileriz. Amaç ve kapsam

Detaylı

5. Merkez Bankası kendisine verilen görevleri teşkilatında yer alan aşağıdaki birimler ile şube vasıtası ile yerine getirir;

5. Merkez Bankası kendisine verilen görevleri teşkilatında yer alan aşağıdaki birimler ile şube vasıtası ile yerine getirir; R.G. 82 16.07.2003 KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI YASASI (41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ Merkez Bankası İdare, ve Hizmetleri Tebliği (-, R.G. 136-24/07/2012, - sayı ve

Detaylı

KAMU İHALE KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

KAMU İHALE KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU KAMU İHALE KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 2 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU... 4 SAYIŞTAYIN

Detaylı

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2008 30/06/2008 FAALİYET RAPORU

VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2008 30/06/2008 FAALİYET RAPORU VAKIF PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01/01/2008 30/06/2008 FAALİYET RAPORU 1- Raporun dönemi, ortaklığın unvanı, dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan başkan ve üyelerin, murahhas üyelerin ad

Detaylı

Elektronik ortamda kesin mizanı vermek mecburiyetinde olanlar bildirimlerini ;

Elektronik ortamda kesin mizanı vermek mecburiyetinde olanlar bildirimlerini ; 2010 HESAP DÖNEMİ KESİN MİZAN BİLDİRİMİ ELEKTRONİK ORTAMDA VERİLECEKTİR. Bilanço esasına göre defter tutan gelir vergisi mükellefleri ile kurumlar vergisi mükelleflerine (bankalar,finans kurumları, finansal

Detaylı

SERMAYE PİYASASI FAALİYETLERİ İLERİ DÜZEY LİSANSLAMA SINAVLARINA HAZIRLIK PROGRAMI

SERMAYE PİYASASI FAALİYETLERİ İLERİ DÜZEY LİSANSLAMA SINAVLARINA HAZIRLIK PROGRAMI EĞĠTĠM 2009 TURKKARİYER EĞİTİM PROGRAMLARI SERMAYE PİYASASI FAALİYETLERİ İLERİ DÜZEY LİSANSLAMA SINAVLARINA HAZIRLIK PROGRAMI Eğitim programımıza; SPK sınavlarına hazırlananlar; Bankaların Hazine Fon Yönetimi,Risk

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Karma Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım Fonu ("Fon") mali

Detaylı

Sermaye Piyasaları, Halka Arz Seferberliği ve İMKB nin Gelecek Vizyonu. İbrahim TURHAN Borsa Başkanı 12 Temmuz 2012

Sermaye Piyasaları, Halka Arz Seferberliği ve İMKB nin Gelecek Vizyonu. İbrahim TURHAN Borsa Başkanı 12 Temmuz 2012 Sermaye Piyasaları, Halka Arz Seferberliği ve İMKB nin Gelecek Vizyonu İbrahim TURHAN Borsa Başkanı 12 Temmuz 2012 Sunum Planı Türk Sermaye Piyasalarının ve İMKB nin Genel Görünümü Halka Arz Seferberliği

Detaylı

Arkan & Ergin Uluslararası Denetim ve Y.M.M. A.Ş.

Arkan & Ergin Uluslararası Denetim ve Y.M.M. A.Ş. İstanbul, 15.12.2008 269 Seri No.lu Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2008/131 06.12.2008 tarih ve 27076 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 269 Seri No.lu Gelir Vergisi Kanunu Genel

Detaylı

Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama

Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 4 III- Yöntem... 4 IV-Yayınlama

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik & Denetim & Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik & Denetim & Danışmanlık Yeminli Mali Müşavirlik & Denetim & Danışmanlık No: 2010/40 Tarih: 24.10.2010 Acıbadem Cd. Çamlıca Apt. No.77 K.4 34718 Acıbadem-Kadıköy/ISTANBUL Tel :0.216.340 00 86 Fax :0.216.340 00 87 E-posta: info@erkymm.com

Detaylı

Sirküler Rapor 27.08.2014/165-1

Sirküler Rapor 27.08.2014/165-1 Sirküler Rapor 27.08.2014/165-1 BAZI KURUM, KURULUŞ VE İŞLETMELERİN MÜNFERİT VE KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLARININ HAZIRLANMASINDA TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARININ UYGULANMA ZORUNLULUĞUNA İLİŞKİN KARAR ÖZET

Detaylı

2011 Kıdem Tazminatı, Çocuk Yardımı ve Aile Yardım Tutarları

2011 Kıdem Tazminatı, Çocuk Yardımı ve Aile Yardım Tutarları 2011 Kıdem Tazminatı, Çocuk Yardımı ve Aile Yardım Tutarları 2011 yılının ilk yarısında uygulanacak memur maaş katsayıları 31 Aralık 2010 tarihli ve 27802 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazete de yayınlanan

Detaylı

ÖN MALİ KONTROL FAALİYET RAPORU

ÖN MALİ KONTROL FAALİYET RAPORU ÖN MALİ KONTROL FAALİYET RAPORU İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Yönetmeliğinin 17 nci maddesine göre; idarelerin, ihale kanunlarına tâbi olsun veya olmasın, harcamayı gerektirecek

Detaylı