AMPİRİK BAĞLAMDA TOPLAM VE ALT KALEMLER BAZINDA KAMU HARCAMALARI VE KAMU GELİRLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AMPİRİK BAĞLAMDA TOPLAM VE ALT KALEMLER BAZINDA KAMU HARCAMALARI VE KAMU GELİRLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ"

Transkript

1 H.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Cil 30, Sayı, 202, s AMPİRİK BAĞLAMDA TOPLAM VE ALT KALEMLER BAZINDA KAMU HARCAMALARI VE KAMU GELİRLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE Öz ÖRNEĞİ Rahmi YAMAK Zehra ABDİOĞLU Sürekli büçe açığı sorunu yaşayan ülkeler açısından kamu gelirleri ile kamu ları arasındaki ilişki önem arz emekedir. Bu çalışmada Türkiye için döneminde kamu geliri ile kamu ları arasındaki eşbüünleşme ve nedensellik ilişkileri hem oplam hem de al kalemler iibariyle incelenmişir. Elde edilen sonuçlar oplam ile oplam gelir arasında, al kalemler iibariyle ise vergi dışı normal gelir ile ransfer ları arasında uzun dönem ilişki olduğunu oraya koymuşur. Granger nedensellik esi -vergi hipoezinin hem oplam hem de dör al kalem iibariyle geçerli olduğunu gösermişir. Anahar Sözcükler: Harcama-vergi hipoezi, vergi- hipoezi, mali senkronizasyon hipoezi. Absrac Empirical Relaionship beween Governmen Expendiure and Governmen Revenue Based on Aggregaed and Disaggregaed Daa: Case of Turkey The relaionship beween governmen revenue and governmen expendiure is imporan for counries which are suffering from persisen budge defici. In his sudy, we invesigae evidence for coinegraion and causaliy relaionship beween governmen revenue and governmen expendiure for Turkey based on aggregaed and disaggregaed daa a he period of The resuls show ha long run relaionship exiss beween aggregaed governmen revenue and governmen expendiure, disaggregaed nonax normal revenue and ransfer Prof.Dr., Karadeniz Teknik Üniversiesi, Ekonomeri Bölümü, TRABZON, Yrd.Doç.Dr., Karadeniz Teknik Üniversiesi, Ekonomeri Bölümü, TRABZON,

2 74 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU expendiure. Granger causaliy es indicae evidence he spend-ax hypohesis for boh aggregaed and four disaggregaed daa. Keywords: Spend-ax, ax-spend, fiscal synchronizaion hypohesis. GİRİŞ Birçok ülkenin önde gelen sorunlarından biri olan büçe açıklarının sürekliliği; yüksek faiz oranı, düşük sermaye oluşumu ve yüksek işsizlik oranı gibi olumsuz ekiler yaramakadır. Büçe açıklarının hazine bonoları ile finanse edilmesi kamu borç sorununu gündeme geirerek açıkların daha da armasına neden olmakadır. Ülkelerin kronik büçe açıkları ile karşı karşıya gelmesi, büçe dengesinin sağlanmasına yönelik olarak hükümelerin vergi arırıcı ya da kısıcı poliikalardan hangisine ağırlık vermesi gerekiği konusunda arışmaları gündeme geirmişir. Lieraürdeki söz konusu bu arışmalar kamu ları ve kamu gelirleri arasındaki ilişkinin vergi-, -vergi ve mali senkronizasyon olmak üzere üç emel hipoez çerçevesinde incelenmesine neden olmuşur. Vergi- hipoezi, Friedman (978) ve Buchanan ve Wagner (977, 978) arafından savunulmuşur. Friedman (978), vergi gelirlerinin arırılması sonucu büçe açıklarının azalılabileceği yönündeki geleneksel görüşe karşı çıkarak vergi gelirlerindeki arışın ları arırarak büçe açığını kapaamayacağı fikrini oraya koymuşur. Friedman (978) a göre vergi kesinisi nedeniyle oraya çıkan yüksek düzeyde büçe açıkları, kamuoyunun ları azalması konusunda hüküme üzerine baskı kurmasına neden olarak büçe açığının azalmasını sağlamakadır. Vergilerdeki arış ise ları arırarak büçe açığının kamuoyunun razı olabileceği en yüksek düzeyde kalmasına neden olmakadır. Friedman, vergi gelirlerinden düzeyine doğru poziif bir nedensellik ilişkisi olduğunu savunmakadır. Buchanan ve Wagner (977, 978), Friedman dan farklı olarak vergi gelirlerinden düzeyine doğru negaif bir nedensellik ilişkisi olduğunu savunmakadır. Buchanan ve Wagner (977, 978) a göre, büçe açığının dolaysız vergiler dışında borçlanma ve para basımı ile karşılanması kamusal mal ve hizmelerin algılanan fiyaını düşürerek mali yanılsama yaramakadır. Böylece vergi mükellefleri daha fazla kamusal mal ve hizmei alep eme eğilimi sergilemekedir. Mali yanılsama daha yüksek düzeyde kamu sına neden olmakadır. Friedman (978) ve Buchanan ve Wagner (977, 978) in bulguları, vergi gelirlerinden düzeyine doğru nedensellik ilişkisi olduğu yönünde birleşirken nedenselliğin işarei konusunda farklılıklar sergilemekedir.

3 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 75 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Harcama-vergi hipoezi, Barro (974, 979, 986) ve Peacock ve Wiseman (979) arafından ele alınmışır. Barro nun vergi düzleşirme hipoezine göre kamu ları dışsal bir değişkendir ve zamanlar arası büçe kısıı cari lardaki bir arışın geleceke daha yüksek düzeyde vergiye neden olacağını gösermekedir. Barro, vergi mükelleflerinin mali yanılsamadan olumsuz ekileneceği görüşünü reddemişir ve Ricardocu denklik eorisi kapsamında bireylerin ileriyi görebileceğini ve rasyonel olduklarını savunmuşur. Peacock ve Wiseman a göre öncelikle düzeyi belirlenmeke ve daha sonra vergi düzeyi arzu edilen düzeyine göre ayarlanmakadır. Onlara göre savaş, doğal afe ve derin resesyon dönemlerinde larda meydana gelen geçici arışlar vergilerdeki arışı sürekli hale geirmekedir. Barro (974, 979, 986) ve Peacock ve Wiseman (979) in bulguları düzeyinden vergi gelirlerine doğru poziif bir nedensellik ilişkisi olduğu yönünde birleşmekedirler. Mali senkronizasyon hipoezi, Musgrave (966) ve Melzer ve Richard (98) arafından savunulmuşur. Hipoez, ve vergilerdeki arışın eş anlı olarak yapıldığını gösermekedir. Musgrave (966) ve Melzer ve Richard (98) a göre kamu ları ve vergilerin arzulanan düzeyi, vergi mükelleflerince kamusal hizmelerden elde edilen marjinal fayda ile kamusal hizmelerin neden olduğu marjinal maliye karşılaşırılarak eş zamanlı olarak belirlenir. Musgrave (966) ve Melzer ve Richard (98) ın bulguları düzeyi ile vergi gelirleri arasında çif yönlü nedensellik ilişkisi olduğunu gösermekedir. Kamu gelirleri ile kamu ları arasındaki ilişki vergi-, -vergi ve mali senkronizasyon hipoezleri kapsamında ikisa lieraüründe sıkça incelenen konular arasında yer almakadır. Birçok ikisaçı farklı ülke, veri sei ve ekonomerik yönem kullanarak söz konusu hipoezleri es emişlerdir. Ancak lieraür incelendiğinde çalışmaların çok büyük bir kısmının sadece oplulaşırılmış verileri dikkae aldığı görülmekedir. Oysa Granger (987, 988), Pesaran, vd., (989) ve Granger ve Siklos (995) un oplulaşırılmış verilerle yapılan analizlerin oplulaşırılmamış verilerle yapılan analizlerden farklı sonuçlar sergileyeceği yönündeki bulguları oplulaşırılmış serilere dayalı analiz sonuçlarının doğruluğu konusunda birakım şüpheleri gündeme geirmekedir. Lieraürde dikkaleri çeken söz konusu eksiklik nedeniyle bu çalışmada Türkiye için kamu gelir ve ları arasındaki olası ilişkinin hem oplulaşırılmış veriler hem de al kalemler bazında 995: 2003:2 dönemi iibariyle analiz edilmesi amaçlanmışır. Çalışmada hem oplam hem da al kalemler bazında yapılan analizler yardımı ile Türkiye de büçe yöneiminin davranışı oraya konulmaya çalışılmışır. Türkiye için vergi, -vergi ve mali senkronizasyon hipoezlerinden hangisinin geçerli olduğu Engle-Granger eşbüünleşme ve Granger nedensellik esleri ile

4 76 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU es edilmişir. Çalışmanın bundan sonraki bölümlerinde öncelikle konuya ilişkin lieraür incelenmişir. Daha sonra ekonomerik yönem ve veri sei anıılmışır. Son olarak analiz sonuçları irdelenerek genel bir değerlendirme yapılmışır.. LİTERATÜR ÖZETİ Harcamalar ile gelirler arasındaki ilişki birçok ikisaçı arafından es edilmişir. Bu bölümde söz konusu çalışmalar; oplulaşırılmış verileri kullanan çalışmalar ve al kalem verilerini kullanan çalışmalar olmak üzere iki bölüme ayrılarak incelenmekedir. Kamu ve gelirleriyle ilgili lieraür incelendiğinde çalışmaların çok önemli bir kısmının oplulaşırılmış verileri kullandıkları görülmekedir. Manage ve Marlow (986), ABD için dönemi iibariyle oplam gelir ve lar arasında çif yönlü nedensellik ilişkisi olduğu, diğer bir deyişle mali senkronizasyon hipoezinin geçerli olduğu sonucuna ulaşmışlardır. Anderson, vd., (986), ABD de dönemi iibariyle oplam ların oplam gelirlerin nedeni olduğunu espi emişlerdir. Owoye (995), G7 ülkelerine ilişkin dönemi verilerini kullanarak vergi gelirleri ile lar arasındaki nedensellik ilişkisini incelemişir. Japonya ve İalya için vergi- hipoezinin, diğer 5 ülke için ise mali senkronizasyon hipoezinin geçerli olduğunu belirlemişir. Karakilidis (997), dönemi iibariyle Yunanisan için vergi gelirleri ile lar arasındaki ilişki üzerinde durmuşur. Kamu ları ile kamu gelirlerinin eş zamanlı olarak belirlendiğini espi eden Karakilidis (997), Yunanisan için mali senkronizasyon hipoezinin geçerli olduğunu oraya koymuşur. Türkiye de dönemi için vergi- hipoezinin geçerli olduğunu belirleyen Darra (998), Buchanan ve Wagner in hipoezini desekler nielike sonuçlar elde emişir. Payne (998), 48 eyale için dönemi iibariyle oplam gelir ile arasındaki nedensellik ilişkisi üzerinde durarak analize dahil eiği eyalelerden 24 ü için vergi-, 8 i için -vergi ve i için mali senkronizasyon hipoezinin geçerli olduğu sonucuna ulaşmışır.

5 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 77 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Cheng (999), 8 Lain Amerika ülkesi için gerçekleşirmiş olduğu çalışmasında Çin, Panama, Brezilya ve Peru için ve gelirlerin eş zamanlı belirlendiği, Kolombiya, Dominik Cumhuriyei, Honduras ve Paraguay için vergilerden lara doğru nedensellik ilişkisi olduğu yönünde bulgular edinmişir. Akçoraoğlu (999), Türkiye ekonomisine ilişkin dönemi için lardan vergilere doğru nedensellik ilişkisinin varlığını espi emişir. Li (200), Çin için dönemi iibariyle oplam ve gelir arasında çif yönlü nedensellik ilişkisi olduğunu belirlemişir. Narayan (2005), 9 Asya ülkesinin dönemine ilişkin veri sei ile Endonezya, Singapur ve Sri Lanka için kısa dönemde, Nepal için hem kısa hem de uzun dönemde vergi- hipoezinin, Endonezya ve Sri Lanka için uzun dönemde -vergi hipoezinin geçerli olduğu sonucuna ulaşmışır. Narayan ve Narayan (2006), 2 gelişmeke olan ülkeyi inceleyerek gerçekleşirmiş oldukları çalışmalarında Moriyus, El Salvador, Şili ve Venezüella için vergi- hipoezinin, Haii için -vergi hipoezinin, Peru, Güney Afrika, Guaemala, Uruguay ve Ekvaor için ise mali senkronizasyon hipoezinin geçerli olduğunu belirlemişlerdir. Terzi ve Olulular (2006), dönemine ilişkin veri sei ile Türkiye de önce ların belirlendiği daha sonra ise bu ların finanse edilmesi amacıyla vergilerin ayarlandığı yönünde bulgulara ulaşmışlardır. Wahid (2008), Türkiye nin dönemi için -vergi hipoezinin geçerli olduğunu espi emişir. Aynı şekilde Çavuşoğlu (2008), Türkiye de dönemi iibariyle kamu kesiminin gelir-gider dengesinde meydana gelen sapmalara kamu gelirlerinde kaydedilen değişimlerle uyum sağlandığı yönünde bulgulara ulaşarak -vergi hipoezinin geçerli olduğunu sapamışır. Aslan ve Taşdemir (2009), dönemi iibariyle yapısal kırılmaları da dikkae alarak Türkiye de kamu gelirleri ile kamu ları arasında karşılıklı nedensellik ilişkisinin olduğunu espi emişlerdir. Söz konusu dönem için Türkiye nin büçe oluşurma sürecinde mali senkronizasyon hipoezinin geçerli olduğunu vurgulamışlardır. Harcama ve gelir arasındaki ilişkiyi al kalemler bazında inceleyen çalışmalarda en dikka çekici unsur, hem gelir hem de ların al kalemler

6 78 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU iibariyle farklılık arz emesidir. Fursenberg, vd., (986), dönemi iibariyle ABD için kamu ları ile kamu gelirleri arasındaki zamanlar arası ilişkiyi es emişlerdir. Kamu larını; ransfer ödemeleri, yaırım sı, savunma sı, savunma dışı ükeim sı ve bağışlar olmak üzere 5 al kalem bazında incelerken gelirleri sadece vergi gelirleri bazında ele alarak ABD için -vergi hipoezinin geçerli olduğunu belirlemişlerdir. Gounder, vd., (2007), Fiji için döneminde hem oplam hem de al kalemler bazında kamu ları ile kamu gelirleri arasındaki ilişki üzerinde durmuşlardır. Kamu gelirlerini gelir vergisi ve özel vergiler olmak üzere ikiye ayırıp kamu larını şube giderleri olarak ele almışlardır. Hem oplam hem de al kalemler bazında uzun dönemde mali senkronizasyon hipoezinin kısa dönemde ise -vergi hipoezinin geçerli olduğunu espi emişlerdir. Mahdavi ve Weserlund (2008), ABD nin 50 eyalei için dönemi panel veri sei ile ve gelirler arasındaki ilişkiyi es emişlerdir. Kamu gelirinin; vergi, vergi dışı gelir ve federal bağışlar olmak üzere 3 al kalem bazında ele alındığı çalışmada uzun dönemde mali senkronizasyon hipoezinin kısa dönemde ise vergi- hipoezinin geçerli olduğu yönünde bulgulara ulaşmışlardır. Chen (2008), Tayvan için dönemi iibariyle ve vergiler arasındaki nedensellik ilişkisini incelemişir. Kamu ları serisini dör al kalem çerçevesinde ele alan Chen (2008), kamu gelirinden savunma sına, genel yöneim sına ve eğiim, bilim ve külür larına doğru ek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunduğunu, diğer bir deyişle vergi- hipoezinin geçerli olduğunu espi emişir. Tablo ve Tablo 2, vergi- (VH), -vergi (HV) ve mali senkronizasyon (MS) hipoezlerine ilişkin sırasıyla oplulaşırılmış veriler ve al kalemler iibariyle gerçekleşirilen çalışmaların özelerini gösermekedir. Kullanılan değişken, dönem, yönem, ülke ve elde edilen sonucun sunulduğu ablolar incelendiğinde aynı ülke için farklı değişkenlerin ve dönemin ele alınması durumunda farklı hipoezlerin geçerliliğinin kabul edildiği görülmekedir.

7 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 79 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Tablo : Lieraür Özei/Toplulaşırılmış Veriler Yazar Değişkenler Dönem Yönem Ülke Sonuç Manage ve Marlow (986) Anderson vd. (986) Owoye (995) Karakilidis (997) Payne (998) Toplam gelir ve Toplam gelir, oplam, sosyal güvenlik dışında kalan gelir ve Vergi geliri ve oplam Toplam gelir ve Toplam gelir ve Granger nedensellik ABD MS Granger nedensellik ABD HV üçer aylık Engle-Granger eşbüünleşme Johansen eşbüünleşme Engle-Granger eşbüünleşme, haa düzelme G7 ülkeleri Yunanisan 48 eyale İalya ve Japonya için VH,5 ülke için MS MS 24 eyale için VH, 8 eyale için HV ve eyale için MS Darra (998) Cheng (999) Akçoraoğlu (999) Li (200) Narayan (2005) Narayan ve Narayan (2006) Terzi ve Olulular (2006) Çavuşoğlu (2008) Wahid (2008) Aslan ve Taşdemir (2009) Toplam gelir, oplam, GSMH ve faiz oranı Toplam gelir ve Toplam gelir ve Toplam gelir ve Toplam gelir/gsyih, oplam /GSYİH Toplam gelir ve Toplam vergi geliri, dolaylı vergi, dolaysız vergi, oplam ve GSMH Toplam gelir ve Toplam gelir ve Toplam gelir ve Engle-Granger, Johansen eşbüünleşme, Granger nedensellik Hsiao nedensellik Türkiye 8 Lain Amerika ülkesi VH Çin, Panama, Brezilya ve Peru için MS,Kolombiya, Dominik Cumhuriyei, Honduras ve Paraguay için VH Granger nedensellik Türkiye HV Hsiao nedensellik, Engle-Granger eşbüünleşme Pesaran, Shin ve Smih (PSS) eşbüünleşme, Granger nedensellik Granger nedensellik aylık üçer aylık Granger ve Hsiao nedensellik, Engle- Granger ve Johansen eşbüünleşme, 2AEKK Johansen ve PSS eşbüünleşme Granger nedensellik Engle-Granger ve Gregory-Hansen eşbüünleşme, Granger nedensellik Çin 9 Asya ülkesi 2 gelişmeke olan ülke Türkiye Türkiye Türkiye Türkiye MS Kısa dönemde Endonezya, Singapur ve Sri Lanka için VH, uzun dönemde Endonezya ve Sri Lanka için HV, hem kısa hem uzun dönemde Nepal için VH 4 ülkede VH, ülkede HV, 5 ülkede MS HV HV HV MS

8 80 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU Tablo 2: Lieraür Özei / Al Kalemler Yazar Değişkenler Dönem Yönem Ülke Sonuç Fursenberg vd., (986) Gounder vd., (2007) Mahdavi vd., Weserlund (2008) Chen (2008) Vergi geliri, ransfer, yaırım, savunma, savunma dışı ükeim sı, bağışlar Toplam gelir, oplam, gelir vergisi, özel vergiler, şube giderleri ve kamu borç yükü Kişi başına düşen reel, vergi geliri, federal bağışlar, vergi dışı gelir, borç düzeyi Toplam kamu geliri, savunma, genel yöneim, eğiimbilim-külür sı üçer aylık üçer aylık Vekör Ooregresif Model (VAR) Johansen eşbüünleşme, Granger nedensellik Panel eşbüünleşme Toda ve Yamamoo nedensellik ABD Fiji ABD nin 50 eyalei Tayvan HV Hem oplam hem de al kalemler iibariyle uzun dönemde MS, kısa dönemde HV Uzun dönemde MS, kısa dönemde VH Al kalemleri iibariyle VH 2. VERİ SETİ VE EKONOMETRİK YÖNTEM Türkiye ekonomisine ilişkin 995:-2003:2 dönemi aylık veri seinin kullanıldığı bu çalışmada oplam (LRTOPH) serisi; cari lar (LRCH), yaırım ları (LRYH) ve ransfer ları (LRTH) olmak üzere üç al kalem iibariyle, oplam gelir (LRTOPG) serisi ise vergi gelirleri (LRVG), vergi dışı normal gelirler (LRVDG) ve özel gelir ve fonlar (LROGF) olmak üzere üç al kalem iibariyle analize dahil edilmişir. Maliye Bakanlığı nın 2004 yılında konsolide büçe al kalemleri iibariyle anım değişikliği yapmış olması nedeniyle söz konusu dönem ele alınmışır. Çalışmada kullanılan veri sei Türkiye Cumhuriyei Merkez Bankası Elekronik Veri Dağıım Sisemi nden elde edilmişir. Serilerin ümü TÜFE (994=00) ile reel hale geirilerek logarimik ransformasyona abi uulmuşur. Aylık zaman serilerinin kullanıldığı bu çalışmada zaman serilerindeki mevsimsel değişimlerin yanılıcı ekisini oradan kaldırmak amacıyla mevsimselliken arındırma işleminde Tramo/Seas yönemi kullanılmışır. Serilerin durağan oldukları seviye ya da farkların espiinde Augmened Dickey Fuller (ADF), Phillips-Perron (PP) ve yapısal kırılmayı dikkae alan Zivo ve Andrews in (ZA) birim kök esleri birlike ele alınmışır. ADF esi için () ve (2) numaralı denklemler ahmin edilmişir. () numaralı denklem sabili, (2) numaralı denklem ise sabili ve rendli ADF denklemlerini gösermekedir. ADF denklemlerinde bağımlı değişkenin gecikme uzunluklarının belirlenmesi için Akaike Bilgi Krieri (AIC) kullanılmışır.

9 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 8 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği p + φi y i v () y = β + δy + p + φi y i + γrend v (2) y = β + δy + () ve (2) numaralı denklemlerde ; fark operaörünü, y; durağanlığı incelenen değişkeni, β, δ, φ ve γ; kasayıları, v; haa erimini ve p ise opimal gecikme uzunluğunu gösermekedir. δ kasayısının isaisiğinin mulak değeri MacKinnon ablo kriik değerinin mulak değerinden büyükse serinin seviyesinde durağan olduğu kabul edilir. PP esinde bağımlı değişken gecikmeleri söz konusu değildir. Çünkü PP esinde Newey-Wes bağımlı değişken gecikmelerini espi eden bir krier değil, bir uyarlama ahmincisidir. PP esi için (3) ve (4) numaralı denklemler kullanılmışır. y = β + δ + µ (3) y y = β + δy + γrend + µ (4) (3) ve (4) numaralı denklemlerde y; durağanlığı incelenen değişkeni, β, δ ve γ ; kasayıları, µ ise haa erimini ifade emekedir. δ kasayısının isaisiği MacKinnon ablo kriik değeriyle karşılaşırılarak serinin durağan olup olmadığına karar verilir. Zivo ve Andrews (992), zaman serilerindeki yapısal kırılmayı dikkae almayan geleneksel birim kök eslerinin seride birim kök olduğunu ifade eden hipoezin kabulüne eğilimli olacaklarını iddia emişlerdir. Kırılmanın dışsal olarak belirlenmesine karşı çıkarak kırılmanın içsel olarak belirlenebileceği bir birim kök esi oluşurmuşlardır. Zivo ve Andrews (992), gelişirdikleri birim kök esini 3 model kapsamında açıklamakadırlar. Model (A): k A A A A A = µ ˆ + θˆ DU ( λˆ ) + βˆ + αˆ y + ĉ j y j ê (5) j= y + Model (B): k B B * B B B = µ ˆ + γˆ DT ( λˆ ) + βˆ + αˆ y + ĉ j y j ê (6) j= y +

10 82 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU Model (C): k C C C C * C C = µ ˆ + θˆ DU ( λˆ ) + βˆ + γˆ DT ˆ ( λˆ ) + α y + ĉ j y j ê (7) j= y + Yukarıdaki modellerde DU ( ˆ λ ) ; eğer > T λ ise, değilse 0, DT * ( ˆ λ ) ; eğer > T λ ise Tλ, değilse 0 değerleri verilerek oluşurulan kukla değişkenlerdir. T gözlem sayısını gösermek üzere =,2,3,,T ve T λ =T B dir. λ (T B /T) kırılma nokasını, T B ise kırılma zamanını gösermekedir. Model A, sabieki kırılmayı, Model B, renddeki kırılmayı, Model C ise hem sabi hem de renddeki kırılmayı incelemekedir. Bu yönemde ele alınan her seri yukarıdaki modeller dahilinde j=2/t den j=(t-)/t ye kadar EKK ile ahmin edilmekedir. i α = i es emek amacıyla isaisikleri hesaplanarak isaisiğin en küçük olduğu dönem kırılma dönemi olarak belirlenmekedir (Zivo ve Andrews, 992: ). Hesaplanan minimum isaisikleri Zivo ve Andrews (992) ablo kriik değerleri ile karşılaşırılarak karar verilmekedir. Eğer hesaplanan isaisiğinin mulak değeri ablo kriik değerinin mulak değerinden büyük ise serinin birim kök içerdiğini ifade eden sıfır hipoezi reddedilir ve serinin yapısal kırılma dolayısıyla durağan olduğuna karar verilir. Çalışmada seriler arasındaki olası uzun dönem ilişkinin espi edilmesi amacıyla Engle-Granger (987) iki aşamalı eşbüünleşme yönemi kullanılmışır. Engle-Granger eşbüünleşme esinin ilk aşamasında (8) ve (9) numaralı uzun dönem denklemleri ahmin edilerek haa erimleri elde edilir. y = + (8) β0 + βx res x = + (9) δ0 + δy res2 (8) ve (9) numaralı denklemlerde y ve x; aralarında uzun dönem ilişkisi olup olmadığı sınanan değişkenleri, β 0 ve δ 0 ; sabi erimleri, β ve δ ; kasayıları, res ve res2; haa erimlerini gösermekedir. İkinci aşamada (8) ve (9) numaralı denklemlerdeki haa erimlerinin (res ve res2) durağan olup olmadıkları ADF esi ile es edilerek seriler arasında uzun dönem ilişki olup olmadığına karar verilir. Haa erimlerinin durağanlığını es emek için (0) numaralı ADF denklemi kullanılmakadır. δ kasayısının -isaisiği MacKinnon (99) ablo kriik değeriyle karşılaşırılarak serilerin uzun dönem ilişkiye sahip olup olmadıkları espi edilir. p + φi res i v (0) res = δres +

11 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 83 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Engle ve Granger (987) değişkenler arasında eşbüünleşme ilişkisinin varlığı durumunda en az bir yönlü nedensellik ilişkisinin olması gerekiğini vurgulamışlardır. Çalışmada Engle ve Granger (987) izlenerek eşbüünleşmeye sahip seriler arasında aşağıda göserilen haa düzelme modelleri ahmin edilmişir. p k + βi y i + δi x i v () y = α + res + 2 m n + γ i x i + ηi y i u (2) x = α + res2 + () ve (2) numaralı denklemlerde p, k, m ve n; opimal gecikme uzunluklarını, y ve x; aralarında eşbüünleşme ilişkisi olan değişkenleri, res - ve res2 - ; haa düzelme erimlerini, β, δ, γ ve η ; kasayıları, α ise sabi erimi gösermekedir. Eğer () numaralı denklemdeki δ i ler ve (2) numaralı denklemdeki η i ler bir büün olarak anlamlı ise veya res - ler negaif ve isaisiksel olarak anlamlı ise seriler arasında nedensellik ilişkisi olduğuna karar verilir (Miller and Russek, 990: 223). Çalışmada uzun dönem ilişkisi olmayan seriler arasındaki olası nedensellik ilişkisinin es edilmesi amacıyla da ayrıca Granger nedensellik esi uygulanmışır. 0 p y = α + λ y + φ x + v i i k i i (3) 0 m x = α + π x + i n i + µ i y i u (4) (3) ve (4) numaralı denklemlerde λ, φ, π ve µ ; kasayıları, α ise sabi erimleri gösermekedir. Eğer (3) numaralı denklemdeki φ i ler ve (4) numaralı denklemdeki µ i ler bir büün olarak anlamlı ise seriler arasında nedensellik ilişkisi olduğuna karar verilir. 3. BULGULAR Tablo 3, serilerin ADF ve PP birim kök es sonuçlarını gösermekedir. Tablodan da görüleceği gibi üm seriler her iki birim kök sınamasına göre

12 84 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU birinci devresel farklarında durağandır. Tablo 4, serilerdeki yapısal kırılmaları dikkae alan ve kırılma zamanını içsel olarak belirleyen ZA birim kök esi sonuçlarını gösermekedir. Tablodan da görüleceği gibi % ve %5 anlamlılık seviyesinde A, B ve C modellerine göre serilerin her biri birinci farklarında durağandır. Serilerin durağanlık seviyeleri espi edildiken sonra gelir ve serileri arasında uzun dönem ilişki olup olmadığı Engle-Granger eşbüünleşme yaklaşımı ile es edilmişir. Tablo 5, oplam gelir ve oplam serileri arasındaki eşbüünleşme esi sonuçlarını gösermekedir. Haa erimleri için hesaplanan ADF -isaisikleri mulak değer olarak MacKinnon ablo kriik değerleriyle karşılaşırılarak seriler arasında uzun dönem ilişki olduğuna karar verilmişir. Tablo 6, al kalemler iibariyle Engle-Granger eşbüünleşme esi sonuçlarını gösermekedir. ADF -isaisiklerine göre sadece vergi dışı normal gelirler ile ransfer ları arasında eşbüünleşme ilişkisi mevcuur. Seriler Tablo 3: ADF ve PP Durağanlık Tesleri ADF Sabili Sabili Trendli Sabili Sabili Trendli LRTOPG (0) (0) LRTOPH (0) (0) LRCH (4) (4) LRTH (0) (0) LRYH (5) (4) LRVG () (2) LRVDG (0) (0) LROGF (0) -.30 (0) LRTOPG (2) a (2) a a a LRTOPH -.58 (0) a (0) a a a LRCH (3) b (2) a a a LRTH (0) a (0) a a a LRYH (3) b (3) b a a LRVG (0) a (0) a a a LRVDG (0) a (0) a a a LROGF (0) a (0) a a a Paranez içindeki değerler AIC e göre belirlenmiş opimal gecikme uzunluklarını gösermekedir. Kriik değerler, MacKinnon (99) a aiir. Uyarlama gecikmesi (runcaion lag), q = 4(N/00) 2/9 =5 olarak hesaplanmışır (Newey-Wes, 987). a ve b sırasıyla % ve %5 seviyesinde serinin durağan olduğunu ifade emekedir. PP

13 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 85 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Engle-Granger eşbüünleşme esi sonuçlarına göre oplam gelir ve oplam serileri arasında ve al kalemler iibariyle ise sadece vergi dışı normal gelirler ile ransfer ları arasında uzun dönem ilişki söz konusudur. Tablo 4: ZA Durağanlık Tesi Model A Model B Model C TB λ TB λ TB λ LRTOPG : : : LRTOPH : : : LRCH : : : LRTH : : : LRYH : : : LRVG : : : LRVDG : : : LROGF : : : LRTOPG a 2000: a 200: a 200: LRTOPH a 200: a 2002: a 200: LRCH a 996: a 996: a 996: LRTH a 200: a 2002: a 200: LRYH -.4 a 996: a 996: a 996: LRVG a 2000: a 200: a 2000: LRVDG a 200: a 998: a 200: LROGF a 997: a 998: a 996: Tablo kriik değerleri A modeli için %; -5.34, %5;-4.80, B modeli için %; -4.93, %5; ve C modeli için %; -5.57, %5;-5.08 dir. Opimal gecikme uzunlukları AIC e göre belirlenmişir. a ve b sırasıyla serinin % ve %5 anlamlılık seviyesinde durağan olduğunu gösermekedir. Tablo 5: Eşbüünleşme Tesi / Toplulaşırılmış Veri Eşbüünleşme Denklemi R 2 p ADF - isaisiği LRTOPG = LRTOPH (0.263) a (0.0297) a b LRTOPH = LRTOPG (0.4066) a (0.048) a Paranez içindeki değerler kasayıların sandar haalarını, p; ADF regresyonlarında bağımlı değişkenin AIC e göre belirlenmiş opimal gecikme uzunluğunu, a, b ve c sırasıyla %, %5 ve %0 da anlamlılığı ifade emekedir. Eşbüünleşme denklemlerindeki ADF -isaisiklerinin ablo kriik değerleri % de , %5 de ve %0 da dir. İlgili değerler MacKinnon (99) dan alınmışır.

14 86 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU Tablo 6: Eşbüünleşme Tesi / Al Kalemler b b Eşbüünleşme Denklemi R 2 p ADF -isaisiği LRVG = LRCH (0.488) a (0.0639) a LRCH = LRVG (0.2249) a (0.0274) a LRVG = LRTH (0.228) a (0.0254) a LRTH = LRVG (0.5778) a (0.0705) a LRVG = LRYH (0.430) a (0.0744) a LRYH = LRVG (0.5637) (0.0687) a LRVDG = LRCH (.9346) a (0.2567) a LRCH = LRVDG (0.0860) a (0.042) a LRVDG = LRTH (0.7625) a (0.090) a LRTH = LRVDG (0.973) a (0.0325) a LRVDG = LRYH (.0095) a (0.820) a LRYH = LRVDG (0.33) a (0.026) a LROGF = LRCH (.2509) a (0.660) b LRCH = LROGF (0.3253) a (0.0539) b LROGF = LRTH (0.5558) a (0.0663) LRTH = LROGF (0.8408) a (0.394) LROGF = LRYH (0.6394) a (0.52) LRYH = LROGF (0.4863) a (0.0806) Paranez içindeki değerler kasayıların sandar haalarını, p; ADF regresyonlarında bağımlı değişkenin AIC e göre belirlenmiş opimal gecikme uzunluğunu, a ve b sırasıyla % ve %5 de anlamlılığı ifade emekedir. Eşbüünleşme denklemlerindeki ADF -isaisiklerinin ablo kriik değerleri % de , %5 de ve %0 da dir. İlgili değerler MacKinnon (99) dan alınmışır.

15 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 87 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Kısa dönem dinamiklerinin oraya konulması açısından önem ihiva eden haa düzelme modeli sonuçları Tablo 7 de sunulmakadır. Elde edilen sonuçlar hem F (Wald) esi hem de haa düzelme erimine (res - ) göre değerlendirildiğinde oplam lardan oplam gelire doğru ek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu görülmekedir. Söz konusu bu ilişki oplamsal veriler iibariyle hem uzun hem de kısa dönemde -vergi hipoezinin Türkiye için geçerli olduğunu gösermekedir. Al kalemler iibariyle uzun dönem ilişkiye sahip vergi dışı normal gelirler ve ransfer ları arasındaki haa düzelme modeli sonuçları iki serinin karşılıklı olarak birbirlerini ekilediklerini gösermekedir. Şöyle ki, vergi dışı normal gelirin bağımlı değişken olduğu haa düzelme modelinde hem F hem de haa düzelme kasayısına göre LRTH den LRVDG ye doğru nedensellik ilişkisi olduğu gözlemlenirken, ransfer larının bağımlı değişken olduğu haa düzelme modelinde sadece haa düzelme kasayısının işareinin negaif, değerinin den küçük ve isaisiksel olarak % anlamlılık seviyesinde anlamlı olmasından dolayı LRVDG den LRTH ye doğru nedensellik ilişkisi olduğuna karar verilmişir. Dolayısıyla vergi dışı normal gelirler ve ransfer ları arasındaki eşbüünleşme ve çif yönlü nedensellik ilişkisi hem uzun hem de kısa dönemde söz konusu al kalemler iibariyle mali senkronizasyon hipoezinin geçerli olduğunu ifade emekedir. Tablo 7: Haa Düzelme Modeli Nedenselliğin Yönü k F İşare Res - R 2 LM Karar LRTOPG LRTOPH LRTOPH LRTOPG (,) (,) [0.769] a [0.000] (-.7287) a ( ) [0.5734] [0.3834] Harcama-vergi hipoezi LRVDG LRTH (,3) LRTH LRVDG (,) [0.348] a [0.0000] a ( ) a ( ) [0.8703] Mali [0.53] senkronizasyon hipoezi Paranez içindeki değerler kasayılara ilişkin isaisiklerini, köşeli paranez içindeki değerler olasılık değerlerini, k; AIC e göre belirlenmiş gecikme uzunluklarını gösermekedir. a ve b; % ve %5 düzeyinde anlamlılığı ifade emekedir.

16 88 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU Tablo 8: Granger Nedensellik Tesi Nedenselliğin Yönü k F İşare R 2 LM Karar LRVG LRCH (,3) LRCH LRVG (2,) LRVG LRTH (,) LRTH LRVG (,) LRVG LRYH (,4) LRYH LRVG (,) LRVDG LRCH (,3) LRCH LRVDG (4,) LRVDG LRYH (2,4) LRYH LRVDG (4,) LROGF LRCH (,3) LRCH LROGF (,) LROGF LRTH (,) LRTH LROGF (,) LROGF LRYH (,4) LRYH LROGF (,) [0.5964] b [0.0429] [0.6777] c [0.09] 0.52 [0.6983] b [0.047] [0.296] a [0.0000] c [0.0644] a [0.0054].5549 [0.254] [0.5358] [0.5876] [0.849].508 [0.2234] [0.6264] [0.204] Harcama-vergi hipoezi [0.9082] [0.668] Harcama-vergi hipoezi [0.6333].78 [0.287] Harcama-vergi 0.08 hipoezi [0.7430] [0.3949] Harcama-vergi hipoezi [0.8934] [0.086] Mali [0.564].4380 [0.2334] [0.7063] [0.9909] [0.4358].43 [0.2877] 0.95 [0.3420] senkronizasyon hipoezi Nedensellik yok Nedensellik yok Nedensellik yok Köşeli paranez içindeki değerler olasılık değerlerini, k; AIC e göre belirlenmiş gecikme uzunluklarını gösermekedir. a, b ve c; %, %5 ve %0 düzeyinde anlamlılığı ifade emekedir. Çalışmada uzun dönem ilişkiye sahip olmadıkları espi edilen ve gelir değişkenleri arasındaki olası nedensellik ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla Granger nedensellik esi kullanılmışır. Granger nedensellik esine ilişkin sonuçlar Tablo 8 de sunulmuşur. Tablodan da görüleceği üzere kısa dönemde LRCH den LRVG ye, LRYH den LRVG ye, LRCH den LRVDG ye doğru güçlü, LRTH den LRVG ye doğru ise zayıf bir nedensellik ilişkisi söz konusudur. Ayrıca LRYH ile LRVDG arasında çif yönlü güçlü bir nedensellik

17 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 89 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği ilişkisi vardır. Diğer al kalemler iibariyle ve gelir değişkenleri arasında herhangi bir ilişki yokur. Eşbüünleşme analizi uzun dönemde oplulaşırılmış verilerle elde edilen sonuçların al kalemler iibariyle gözlemlenemediğini oraya koymuşur. Kısa dönem bulguları da oplulaşırılmış verilerle ulaşılan sonuçların al kalemler iibariyle edinilen sonuçlarla benzerlik sergilemediğini gösermişir. Şöyle ki kısa dönemde oplamsal olarak lardan gelirlere doğru gözlemlenen nedensellik ilişkisi sadece dör al ve gelir kalemi için söz konusudur. SONUÇ Kronik büçe açıkları ile karşı karşıya kalan ülkeler açısından son derece önemli olan vergilerin mi yoksa ların mı öncelikle belirlenmesi sorusu ikisa lieraüründe sıkça cevap aranan konuların başında gelmekedir. Dolayısıyla kamu ları ve kamu gelirleri arasındaki ilişki poliika belirleyicileri açısından büyük önem ihiva emekedir. Bu çalışmada Türkiye nin 995:0-2003:2 dönemine ilişkin aylık veri sei kullanılarak kamu gelir ve ları arasındaki ilişkinin hem oplulaşırılmış verilerle hem de al kalemler iibariyle analiz edilmesi amaçlanmışır. Çalışmada Granger (987, 988), Pesaran, vd., (989) ve Granger ve Siklos (995) un yaklaşımı izlenerek al ve gelir kalemleri arasındaki ilişkinin araşırılmasına önem verilmişir. Seriler arasındaki uzun dönem ilişkilerinin espiinde Engle-Granger eşbüünleşme esi, kısa dönem dinamikleri için haa düzelme modeli ile Granger nedensellik esi kullanılmışır. Engle-Granger eşbüünleşme esi sonuçları, oplam gelir ve oplam lar arasında uzun dönemde birlikelik olduğunu ancak oplulaşırılmış verilerle oraya çıkan bu uzun dönem ilişkinin al kalemler iibariyle sadece vergi dışı normal gelirler ile ransfer ları için söz konusu olduğunu gösermişir. Kısa dönem dinamiklerine bakıldığında oplam lardan oplam gelire doğru nedensellik ilişkisinin bulunduğu diğer bir ifadeyle -vergi hipoezinin geçerli olduğu belirlenmişir. Al kalemler iibariyle kısa dönemde cari lardan vergi gelirlerine, yaırım larından vergi gelirlerine ve cari lardan vergi dışı normal gelirlere doğru güçlü nedensellik ilişkileri söz konusu al kalemler için -vergi hipoezinin geçerliliğini gösermişir. Ayrıca ransfer ları ile vergi dışı normal gelirler ve yaırım ları ile vergi dışı normal gelirler arasındaki çif yönlü nedensellik ilişkisi seriler için mali senkronizasyon hipoezinin geçerliliğini kanılamışır. Gerek uzun gerek kısa dönem dinamikleri ile elde edilen sonuçlar oplulaşırılmış veriler açısından değerlendirildiğinde Türkiye de öncelikle düzeyinin belirlendiği daha sonra ise bu ların finanse edilmesi amacıyla vergi düzeyinin espi edildiği görülmekedir. Al kalemler iibariyle

18 90 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU birkaç al kalem için geçerli olan bu sonuç özellikle kısa dönem açısından Türkiye de kamu ooriesinin öncelikle yapığını ve daha sonra gelirler ile bu ları karşıladığını ifade emekedir. Ancak bazı ve gelir kalemleri arasındaki çif yönlü nedensellik ilişkisi, oplulaşırılmış verilerin iddia eiği -vergi hipoezini reddederek ve gelir düzeylerinin eşanlı olarak belirlendiğini gösermişir. Elde edilen sonuçlar ele alınan dönem iibariyle büçe yöneiminin büçe dengesini sağlarken oplamsal ve al kalem ve gelir değişkenlerinden hangisine dayalı olarak davranış sergilediğini görmek açısından oldukça önemlidir. Toplam lardan gelirlere doğru güçlü poziif nedensellik ilişkisinin al kalemler iibariyle sadece birkaç ve gelir kalemi için söz konusu olması Türk büçe yöneiminin al kalemlerden ziyade oplulaşırılmış verilerden harekele öncelikle yapığını daha sonra ise bu ları finanse edecek gelir kaynaklarını belirlediğini gösermekedir. KAYNAKÇA Akçoraoğlu, A. (999) Kamu Harcamaları, Kamu Gelirleri ve Keynesçi Poliikalar: Bir Nedensellik Analizi, Gazi Üniversiesi İİBF Dergisi, 2, Anderson, W., M.S. Wallace and J.T. Warner (986) Governmen Spending and Taxaion: Wha Causes Wha?, Souhern Economic Associaion, 52(3), Aslan, M. ve M. Taşdemir (2009) Is Fiscal Synchronizaion Hypohesis Relevan for Turkey? Evidence from Coinegraion and Causaliy Tess wih Endogenous Srucural Breaks, Journal of Money, Invesmen and Banking, 2, Barro, R.J. (974) Are Governmen Bonds Ne Wealh?, Journal of Poliical Economy, 82(6), Buchanan, J. and R. Wagner (977) Democracy in Defici, New York: Academic Press. Chen, S. (2008) Unangling he Web of Causaliies among Four Disaggregae Governmen Expendiures, Governmen Revenue and Oupu in Taiwan, Journal of Chinese Economic and Business Sudies, 6(), Cheng, B.S. (999) Causaliy Beween Taxes and Expendiures: Evidence from Lain American Counries, Journal of Economics and Finance, 23(2), Çavuşoğlu, A.T. (2008) Türkiye de Kamu Gelirleri ile Kamu Harcamaları Arasındaki İlişki Üzerine Ekonomerik Bir Analiz, Dokuz Eylül Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, Darra, A.F. (998) Tax and Spend, or Spend and Tax? An Inquiry ino he Turkish Budgeary Process, Souhern Economic Journal, 64(4),

19 Ampirik Bağlamda Toplam ve Al Kalemler Bazında Kamu Harcamaları 9 ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Dickey, D. and W. Fuller (979) Disribuion of he Esimaors for Auoregressive Time Series wih a Uni Roo, Journal of he American Saisical Associaion, 74, Engle, R.F. and C.W.J. Granger (987) Co-inegraion and Error Correcion: Represanaion, Esimaion, and Tesing, Economerica, 55(2), Friedman, M. (978) The Limiaions of Tax Limiaion, Policy Review, 7-4. Fursenberg, G.M., R.J. Green and J. Jeong (986) Tax and Spend, or Spend and Tax?, The Review of Economics and Saisics, 68(2), Gounder, N., P.K. Narayan. and A. Prasad (2007) An Empirical Invesigaion of he Relaionship beween Governmen Revenue and Expendiure: The Case of he Fiji Islands, Inernaional Journal of Social Economics, 34(3), Granger, C.W.J. (988) Aggregaion of Time Series Variables: A Survey, Insiue for Empirical Macroeconomics Federal Reserve Bank of Minneapolis Discussion Paper,, -25. Granger, C.W.J. and P.L. Siklos (995) Sysemaic Sampling, Temporal Aggregaion, Seasonal Adjusmen, and Coinegraion Theory and Evidence, Journal of Economerics, 66, Li, X. (200) Governmen Revenue, Governmen Expendiure, and Temporal Causaliy: Evidence from China, Applied Economics, 33, Karakilidis, C.P. (997) Spending and Revenues in Greece: New Evidence from Error Correcion Modelling, Applied Economics, 4, MacKinnon, J.G. (99) Criical Values for Coinegraion Tess, in R. F. Engle and C. W.J. Granger (eds.), Long-Run Economic Relaionships-Readings in Coinegraion, Oxford Universiy Press., Mahvadi, S. and J. Weserlund (2008) The Tax Spending Nexus: Evidence from a Panel of US Sae-Local Governmens, The Universiy of Texas a San Anonio College of Business Working Paper Series, 0045, -28. Manage, N. and M.L. Marlow (986) The Causal Relaion beween Federal Expendiures and Receips, Souhern Economic Journal, 52(3), Melzer, A.H. and S.F. Richard (98) A Raional Theory of he Size of Governmen, Journal of Poliical Economy, 89(5), Miller, S.M. and F.S. Russek (990) Co-inegraion and Error-Correcion Models: The Temporal Causaliy beween Governmen Taxes and Spending, Souhern Economic Journal, 57(),

20 92 Rahmi YAMAK, Zehra ABDİOĞLU Musgrave, R. (966) Principles of Budge Deerminaion. in H. Cameron and W. Henderson (eds.), Public Finance: Seleced Readings, New York: Random House, Narayan, P.K. and S. Narayan (2006) Governmen Revenue and Governmen Expendiure Nexus: Evidence from Developing Counries, Applied Economics, 38(3), Narayan, P. K. (2005) The Governmen Revenue and Governmen Expendiure Nexus: Empirical Evidence from Nine Asian Counries, Journal of Asian Economics, 5, Newey, W.K. and K.D. Wes (987) A Simple, Posiive Semi-Definie, Heeroskedasiciy and Auocorrelaion Consisen Covariance Marix, Economerica, 55(3), Owoye, O. (995) The Causal Relaionship beween Taxes and Expendiures in he G7 Counries: Coinegraion and Error-Correcion Models, Applied Economics Leers, 2, Payne, J. (998) The Tax-Spend Debae: Time Series Evidence from Sae Budges, Public Choice, 95, Peacock, A. and J. Wiseman (979) Approaches o he Analysis of Governmen Expendiure Growh, Public Finance Review, 7, Pesaran, M.H., R.G. Pierse and M.S. Kumar (989) Economeric Analysis of Aggregaion in he Conex of Linear Predicion Models, Economerica, 57, Phillips, P. and P. Peron (988) Tesing for a Uni Roo in Time Series Regressions, Biomerika, 75(2), Provopoulos, G. and A. Zambaras (989) Tesing for Causaliy beween Governmen Spending and Taxaion, Public Choice, 68, Terzi, H. ve S. Olulular (2006) Harcama-Vergi Geliri Hipoezi: Türkiye Örneği, Aaürk Üniversiesi İİBF Dergisi, 20(2), -8. Von Fursenberg, G.M., R.J. Green and J. Jeong (986) Tax and Spend, or Spend and Tax?, The Review of Economics and Saisics, 68(2), Wahid, N.M. (2008) An Empirical Invesigaion on he Nexus beween Tax Revenue and Governmen Spending: The Case of Turkey, Inernaional Research Journal of Finance and Economics, 6, Zivo, E. and D.W.K. Andrews (992) Furher Evidence on he Grea Crash, he Oil Price Shock, and he Uni-Roo Hypohesis, Journal of Business and Economics Saisics, 0(3),

HARCAMA-VERGİ GELİRİ HİPOTEZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

HARCAMA-VERGİ GELİRİ HİPOTEZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ HARCAMA-VERGİ GELİRİ HİPOTEZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Harun TERZİ (*) Sabiha OLTULULAR (**) Öze: Bu çalışmada Türkiye ekonomisi için vergi gelirleri ve kamu harcamaları arasındaki ilişki hem eşanlı denklem sisemi

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı In. Journal of Managemen Economics and Business, ICAFR 16 Special Issue KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

EKONOMİK BÜYÜME İLE KAMU HARCAMALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN WAGNER TEZİ KAPSAMINDA BİR ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ *

EKONOMİK BÜYÜME İLE KAMU HARCAMALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN WAGNER TEZİ KAPSAMINDA BİR ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 5, Sayı 9, 2009, ss. 1 17 1 EKONOMİK BÜYÜME İLE KAMU HARCAMALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN WAGNER TEZİ KAPSAMINDA BİR ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Doç.Dr. Muhlis

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Elecronic Journal of Vocaional Colleges December/Aralık 2012 YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Muhammed TIRAŞOĞLU 1 Burcu YILDIRIM 2

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Türk İmalat Sanayinde Sektörler Bazında Verimlilik Çıktı İlişkisi: Verdoorn Yasası

Türk İmalat Sanayinde Sektörler Bazında Verimlilik Çıktı İlişkisi: Verdoorn Yasası Türk İmala Sanayinde Sekörler Bazında Verimlilik Çıkı İlişkisi: Verdoorn Yasası Türk İmala Sanayinde Sekörler Bazında Verimlilik Çıkı İlişkisi: Verdoorn Yasası Doç. Dr. Zehra ABDİOĞLU Karadeniz Teknik

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA. Ali ACARAVCI

YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA. Ali ACARAVCI Dergisi YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA Ali ACARAVCI Musafa Kemal Üniversiesi, İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi acaravci@homail.com ÖZET Bu çalışma,

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 23, Sayı: 2, ENFLASYON VE BÜTÇE AÇIKLARI İLİŞKİSİ: TANZİ VE PATİNKİN ETKİSİ

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 23, Sayı: 2, ENFLASYON VE BÜTÇE AÇIKLARI İLİŞKİSİ: TANZİ VE PATİNKİN ETKİSİ Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 23, Sayı: 2, 29 95 ENFLASYON VE BÜTÇE AÇIKLARI İLİŞKİSİ: TANZİ VE PATİNKİN ETKİSİ Zehra ABDİOĞLU (*) Harun TERZİ (**) Öze: Tanzi ekisi; enflasyonun,

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

FİSHER HİPOTEZİNİN TÜRKİYE İÇİN SINANMASI: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

FİSHER HİPOTEZİNİN TÜRKİYE İÇİN SINANMASI: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 3, Sayı: 4, 009 05 FİSHER HİPOTEZİNİN TÜRKİYE İÇİN SINANMASI: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Veli YILANCI (*) Öze: Bu çalışmada, nominal

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Yöntemi ile Sınanması

Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Yöntemi ile Sınanması Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:19. Sayı:2. Aralık 2015 ss.135-149 Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbüünleşme Yönemi ile Tesing he Susainabiliy of Curren Accoun

Detaylı

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis SESSION 2B: Kalkına 323 Yükseköğreiin Büyüeye Ekisi: Eşbüünleşe Analizi The Effec of Higher Educaion on Growh: A Coinegraion Analysis Ass. Prof. Dr. Mura Musafa Kuluürk (Çankırı Karaekin Universiy, Turkey)

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

KAMU BORÇLANMASI KAMU YATIRIMLARINI DIŞLIYOR MU?

KAMU BORÇLANMASI KAMU YATIRIMLARINI DIŞLIYOR MU? Ekonomik Yaklaşım, Cil : 21, Sayı : 74, ss. 39-58 KAMU BORÇLANMASI KAMU YATIRIMLARINI DIŞLIYOR MU? Mehme DURKAYA * Serve CEYLAN ** Okay Orçun BEKEN *** Öze Gelişmeke olan ekonomilerde kamu yaırımlarının

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

İTHALATA DAYALI BÜYÜME: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

İTHALATA DAYALI BÜYÜME: TÜRKİYE ÖRNEĞİ aürk Ü. İİF Dergisi,. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı 65 İTHLT DYLI ÜYÜME: 989 27 TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ezgi DY YILDIZ Mein ERER 2 Öze: Türkiye gibi gelişmeke olan ülkelerde ihala yoluyla oraya çıkan

Detaylı

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata *

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata * İlişkilerin Ekonomerik İncelemesi * Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. İş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

EKONOMİK BÜYÜME VE ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE İLE İLGİLİ AMPİRİK KANIT

EKONOMİK BÜYÜME VE ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE İLE İLGİLİ AMPİRİK KANIT EKONOMİK BÜYÜME VE ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE İLE İLGİLİ AMPİRİK KANIT Eyyup ECEVİT * Mura ÇETİN ** ÖZ Gelişen ekonomilerde hızlı ekonomik büyüme ve endüsrileşmenin sonuçlarından

Detaylı

1. Savunma Harcamalarının Ekonomiye Etkileri

1. Savunma Harcamalarının Ekonomiye Etkileri 1 TÜRKİYE DE SAVUNMA HARCAMALARININ İKTİSADİ ETKİLERİ ÜZERİNE NEDENSELLİK ANALİZİ (1970 2010) Giriş İki dünya savaşı ve Soğuk Savaş dönemine ek olarak, birçok bölgesel ihilafların da yaşanması dolayısıyla

Detaylı

Kamu Harcamaları ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Panel Nedensellik Analizi

Kamu Harcamaları ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Panel Nedensellik Analizi Dokuz Eylül Üniversesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Kamu Harcamaları ve Kamu Gelirleri Arasındaki İlişki: Panel Nedensellik Analizi Gökhan DÖKMEN Özet Günümüzde OECD üyesi ülkelerin birçoğu

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY?

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY? Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Alınış arihi: 0.0.04 Kabul Ediliş arihi: 0.04.04 ÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ İCARE AÇIKLARI ÜZERİNDE EKİLİ Mİ?

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

MALİ POLİTİKALARIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN YAPISAL KIRILMALI PERİYODİK BİRİM KÖK TESTİ İLE ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

MALİ POLİTİKALARIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN YAPISAL KIRILMALI PERİYODİK BİRİM KÖK TESTİ İLE ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (1) 2011, 32-45 MALİ POLİTİKALARIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN YAPISAL KIRILMALI PERİYODİK BİRİM KÖK TESTİ İLE ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ THE ANALYSIS OF SUSTAINABILITY OF FISCAL POLICIES

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Akarım Mekanizması Seyfein ERDOĞAN Doç Dr., Kocaeli Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü serdogan@kou.edu.r Durmuş Çağrı YILDIRIM Arş. Gör., Kocaeli Üniversiesi, SBE cagri.yildirim@kocaeli.edu.r

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ANALİZİ Ekonomeri ve İsaisik Sayı:8 2008 45-64 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ANALİZİ Yrd. Doç. Dr. Özlem GÖKTAŞ

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Ekonomik Yaklaşım 2015, 26(94): doi: /ey.35602

Ekonomik Yaklaşım 2015, 26(94): doi: /ey.35602 eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 2015, 26(94): 57-84 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35602 Türkiye İş Gücü Piyasası Dinamiklerinin Yapısal Vekör Haa Düzelme Modeli

Detaylı

Türkiye de Yapısal Kırılmalar Altında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi

Türkiye de Yapısal Kırılmalar Altında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2014, 27: 73-86 Furkan BEŞEL Faih SAVAŞAN Türkiye de Yapısal Kırılmalar Alında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi Relaionship Beween Corrupion and Economic

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ İŞLEMLER DENGESİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ İŞLEMLER DENGESİ İLİŞKİSİ aürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 23, Sayı: 2, 2009 119 TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE CRİ İŞLEMLER DENGESİ İLİŞKİSİ Osman Mura TELTR (*) Harun TERZİ (**) Öze: Bu çalışmada, ekonomik

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

NONLINEAR DYNAMICS IN FINANCIAL TIME SERIES AND UNIT ROOT TESTS: CASE OF BORSA ISTANBUL SECTORAL PRICE EARNING RATIOS

NONLINEAR DYNAMICS IN FINANCIAL TIME SERIES AND UNIT ROOT TESTS: CASE OF BORSA ISTANBUL SECTORAL PRICE EARNING RATIOS Journal of Economics, Finance and Accouning (JEFA), ISSN: 48 6697 Year: 05 Volume: Issue: 4 NONLINEAR DYNAMICS IN FINANCIAL TIME SERIES AND UNIT ROOT TESTS: CASE OF BORSA ISTANBUL SECTORAL PRICE EARNING

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Zekeriya Yıldırım ENFLASYON REJİMLERİ VE ÜRETİCİ ENFLASYONUNDAN TÜKETİCİ ENFLASYONUNA GEÇİŞKENLİK

Zekeriya Yıldırım ENFLASYON REJİMLERİ VE ÜRETİCİ ENFLASYONUNDAN TÜKETİCİ ENFLASYONUNA GEÇİŞKENLİK Cenral Bank Review Forhcoming, pp.1-26 ISSN 1303-0701 prin 1305-8800 online 2015 Cenral Bank of he Republic of Turkey hps://www3.cmb.gov.r/cbr/ ENFLASYON REJİMLERİ VE ÜRETİCİ ENFLASYONUNDAN TÜKETİCİ ENFLASYONUNA

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

ENFLASYON-BÜYÜME SÜRECİNDE SABİT SERMAYE YATIRIMLARI

ENFLASYON-BÜYÜME SÜRECİNDE SABİT SERMAYE YATIRIMLARI LASYON-BÜYÜME SÜRECİNDE SABİT SERMAYE YATIRIMLARI Harun TERZİ (*) Sabiha OLTULULAR (**) Öze: Bu çalışmada enflasyon-büyüme-sabi sermaye yaırımları arasındaki ilişki korelasyon, zaman serileri analizleri

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik Adıyaman Üniversiesi Fen Bilimleri Dergisi 5 (1) (2015) 80-93 Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi Şenol Çelik Bingöl Üniversiesi Ziraa Fakülesi Zooekni Bölümü,

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Tayfur BAYAT * Ahme ŞAHBAZ ** Taner AKÇACI *** ÖZ Bu çalışmada Türkiye nin 1992:1-212:4 dönemine ai aylık veriler kullanılarak reel

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

PARANIN YANSIZLIĞI HİPOTEZİNİN TESTİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN YAPISAL KIRILMALI EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

PARANIN YANSIZLIĞI HİPOTEZİNİN TESTİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN YAPISAL KIRILMALI EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ İkisa Poliikası Araşırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cil/Volume:, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 015, 17-31 PARANIN YANSIZLIĞI HİPOTEZİNİN TESTİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN YAPISAL KIRILMALI

Detaylı