mass daha hızlı uçaklar; dünyanın dışındaki gezegenlere giden mekikler... Havacılık tarihinde bu duruma gelinmesi,

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "mass daha hızlı uçaklar; dünyanın dışındaki gezegenlere giden mekikler... Havacılık tarihinde bu duruma gelinmesi,"

Transkript

1 06,03,2007 Cilt 1, Sayı 2 mass metu aerospace student society dergi o d t ü h a v a c ı l ı k b i l i m l e r i t o p l u l u ğ u a y l ı k d e r g i s i d i r Uğur Ersöz E VRENSEL DEHADAN G ÖKYÜZÜNE ĐLK A DIM BU SAYIDA: T AYY AR E CĐ VECĐHĐ H ÜRK UŞ T ÜRKKUŞU EĞĐTĐM M ERKEZĐ H AVA ARAÇLARIND A K ODLAMA SĐSTEMĐ JSF F-35 L IGHTNING-II H AVACILIKTA ĐLK A DIMLAR G EÇMĐŞTEN GÜNÜM Ü- ZE UÇAKLA RIN GELĐŞĐ- MĐ Đ NSANSIZ HAVA A RAÇLARI O ĞUZ HOCA YA S ORDUK Yürümeyi, koşmayı, yüzmeyi, avlanmayı, üretmeyi öğrenen insanoğlunun son bir arzusu kalmıştı: Uçmak. Uçmak insanoğlu için neden bu kadar önemliydi? Neden yüzyıllarca bunun için uğraşıldı? Keşfetmek... Zekânın bahşedildiği insanoğlu, diğer canlılardan farklı olarak çevresini inceledi, gördüğü ve hissettiği her şeyi öğrenmeye çalıştı. Ve insanoğlunun üzerinde yaşadığı kara parçasının dışında, sınırları bilinmeyen ve keşfedilmeyi bekleyen, gökyüzü vardı. Đnsanın sadece izleyip kuşların içinde özgürce hareket edebildiği gökyüzünü fethetmenin tek yolu vardı.kuş gibi olabilmek... Yıl artık 2007 ve insanoğlu 100 yıldan fazla bir süredir bu amacını gerçekleştirmiş durumda. Kuşlardan daha hızlı,kuşlardan daha yükseğe...ses hızından daha hızlı uçaklar; dünyanın dışındaki gezegenlere giden mekikler... Havacılık tarihinde bu duruma gelinmesi, birinin ilk noktayı beş yüzyıl önce koymasıyla gerçekleşti. Đtalyan ressam, heykeltıraş, mimar, müzisyen, mühendis ve bilim adamı, evrensel deha; Leonardo Da Vinci... Leonardo Da Vinci gayri meşru bir çocuk olduğu için üniversiteye gidememiş, fakat sahip olduğu dehası ve doğayı inceleyen yapısından dolayı, insanlığa her dalda müthiş eserler ve icatlar bırakabilmiştir ün üzerinde çizimi bulunan Da Vinci havacılık alanında teorik ve hayata geçirilebilir çok sayıda çizim yapmıştır. Kuşların uçuşunu çok iyi inceleyebilmiş olan evrensel deha, onların hareketlerinin insanlar üzerine nasıl uyarlanabileceğini keşfederek, gökyüzü fethinin ilk ateşini yakmıştır. Evrensel dehanın ölümünden 488 yıl sonra bizler onun çizimlerinin ne kadar değerli olduğunu, yunan bilim adamlarının ölçülerine sadık kalarak yaptıkları Da Vinci mekanizmalarını The genius of Leonardo: Evrensel Deha sergisinde gör-

2 Sayfa 2 mass me şansını elde edebildik. Sergide gösterilen 40 eserden 8 i havacılık alanına girmekte ve bu alanın temel taşlarını oluşturmaktadır. Leonardo Da Vinci kuşların uçmasını sağlayan kanat mekanizmaları geliştirdiği gibi, bu uçuşları etkileyebilecek durumları hesaplamak içinde mekanizmalar geliştirmiştir. Bir bıçak yardımıyla rüzgârın şiddetini ölçebilen rüzgârölçer (anemometre) ve bununla birlikte kullandığı rüzgârgülü(anemoskop). Havanın nemini, nemsiz ortamda aynı ağırlıklarda olan pamuklu bez ve bal mumunu kullanarak hesaplayan nemölçer (higrometre) mekanizmalarını teorik açıdan ispatlayıp çizimlerini yapmıştır. Da Vinci nin çizimleri arasında bugünkü paraşütün atası olan kare tabanlı piramit şeklinde olan deliksiz ilk paraşüt, bir kuşun uçuş mekanizmasını anlatan yapay kuş modeli ve birçok tahta parçasından yaptığı yarasa kanadına benzeyen deneme kanadı bulunur. Ornithopter bisiklet, yarı sabit kanatlı ornithopter (planör) ve düşey ornithopter, Leonardo Da Vinci - nin insanları gökyüzü yolculuğuna çıkarmak için teorik olarak hesapladığı ve çizdiği, günümüzdeki birçok hava aracı için esin kaynağı olmuş eserleridir. Leonardo Da Vinci bazı hesapları tam olarak tutturamamış olmasına ve uğruna çok çalıştığı uçma hayalini gerçekleştirememiş olmasına rağmen yeni bir hayatın kapılarını insanoğluna açmayı başarmıştır.ve insanoğlu bu evrensel deha sayesinde kuş gibi olmanın da ötesine geçebilmiştir. Düşey Ornihopter Ornihopter Referanslar: Deneme Kanadı Yarı Sabit Kanatlı Ornihopter Anemometre

3 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 3 T AYYARECĐ VECĐHĐ HÜRKUŞ 2. BÖLÜM illi havacılığımız için güzel bir başlangıç olan Tomtaş ne yazık ki 1928 M yılına kadar çalışmalarına devam edebilmiştir. Bir yıllık aradan sonra Hürkuş, Türk Hava Kurumu ndaki eski görev yeri olan Teknik Şube ye dönmüştür yılı Sanayi Kongresi Ankara da toplandığında Halkevi nde açılan yerli mallar sergisinde yerli malı uçaklarının resim ve maketleri ile Vecihi K-XI uçak modelinin minyatürünü sergileyen Hürkuş büyük ilgi görmüştür ve bunun üzerine Türk Hava Kurumu nda yeni model ve tiplerini tasarlamaya devam etmiştir yılı yıllık iznini 2 ay ücretsiz olarak uzatıp, Nuri Demirağ ın desteğiyle Kadıköy de bir keresteci dükkânını kiralayarak, 3 ay içinde ilk Türk sivil uçağını, - aslında ikinci uçağı- Vecihi K-XIV uçağını inşa etmiştir. Đlk uçuşunu 16 Eylül 1930 da Kadıköy Fikirtepe de büyük bir kalabalık ve basın topluluğu karşısında yapmıştır. Uçak iki kişilik, tek motorlu spor ve eğitim uçağıdır. Uçağı ile birlikte uçarak Ankara ya dönmüş, Ankara üzerinde bir gösteri yapmış, Başbakan Đsmet Đnönü ve bazı komutanlar tarafından uçağı incelenerek tebrik edilmiş olmasına rağmen; uçabilirlik sertifikası verilmesi için Đktisat Bakanlığı na müracaat ettiğinde, yine, uçağın teknik vasıflarını tespit edecek kimse bulunmadığından gereken vesika kendisine verilmemiştir. Hürkuş, bunun üzerine ilgili makamlara başvurmuş, uçağa istenen belgenin alınması amacıyla uçağın Çekoslovakya ya gönderilmesi için izin almıştır. Gerekli her türlü resmi işlem ve teknik kontrolden sonra Hürkuş, uçağı için uçuş izni almayı başarmıştır. Alınan uçuş izninden sonra Hürkuş, uçağının işlevsiz kalmaması, posta hatlarında kullanılması için Posta Đdaresi ile çeşitli görüşmelerde bulunmuştur. Bu sırada Türk Hava Kurumu halktan bağış toplanması amacıyla uçakla gerçekleştirilecek bir turne planlamıştır ve bu plan büyük bir başarıyla gerçekleştirilir. Kurum şubeleri bağışlarla zenginleşmiştir; ama sonrasında Hürkuş a ödenen uçuş tazminatı kesilmiş, yardımcısının işine son verilmiş, Vecihi K-XIV uçağı uçuştan men edilmiştir. Bu durum Hürkuş un Türk Hava Kurumu ndan tekrar ayrılmasına neden olmuştur. Gezileri sırasında gençlikte oluşturduğu uçma sevgisi ile bir havacılık okulu açmayı düşünür ve 21 Nisan 1932 de Đlk Türk Sivil Tayyare Mektebi ni kurar. Okulun amacı, Türk gençliğini havacılığa alıştırmak, tayyareci kuşaklar yetiştirerek Türkiye Cumhuriyeti hava ordusunun yedek gücü olmaktır. Okul bünyesinde, 1933 de adı Nuri Bey olan Vecihi K-XVI kabin uçağı yapılmıştır. Aynı yıl tek satıhlı Vecihi K-XV uçağı da inşa edilmiştir. Vecihi Hürkuş uçaklarının motorları dışında bütün parçaları Türkiye de imal edilmiştir. 30 Ağustos 1933 de iki Vecihi K-XIV, iki tane Vecihi K-XV ve Nuri Bey Vecihi K-XVI uçakları ile okulun öğrencileri Đstanbul göklerinde gösteri uçuşu yapmışlardır. Okulda, bir de Vecihi SK adlı uçak motoru ile çalışan deniz botu yapılmıştır. Okulun öğrencileri yalnız uçacak kadar başarılı olmuşlardır; fakat Vecihi Sivil Tayyare Okulu parasal sorunlardan ve yetiştirdiği öğrencilerin diplomalarına denklik verdirememiş olmasından dolayı kapanmıştır yılı başlarında Türk Hava Kurumu Başkanı Fuat Bulca, çağrılı olarak Rusya - ya gitmiştir. Orada sivil havacılığın durumunu görür ve dönüşünde Atatürk e anlatır. Atatürk, gezdiği her yerde kendisini havadan saygıyla izleyen, gazetelerdeki yazılardan izlediği Hürkuş hakkında da Fuat Bey den bilgi ister. Aldığı cevaplar karşısında Ya, öyle mi? O halde Türk Kuşu namı ile yeni bir çalışma yolu açın ve Vecihi den faydalanın! emrini verir. Böylelikle Türk Kuşu nda yapılması düşünülenler ile Hürkuş un gerçekleştirmek istediği şeyler birlikte hayat bulur. Türk Hava Kurumu, 1937 sonbaharında mühendislik eğitimi için Hürkuş u Almanya ya gönderir. Vecihi Hürkuş, Weimar Mühendislik Mektebi ne ihtisas sınıfından başlatılmış, iki yıl sonra da mezun olmuştur. 27 Şubat 1939 da Tayyare Makine Mühendisliği diplomasını almıştır. Fakat Türkiye ye döndüğünde mühendisliğini ancak Danıştay kararı ile Tuğçe Karabacak

4 Sayfa 4 mass kabul ettirebilmiştir. Türk Hava Kurumu yönetimi tarafından o günkü koşullarda teknik imkânın olmadığı Van a tayin edilince istifa ederek kurumdan ayrılmıştır. Havacılıktan uzun bir süre ayrı kaldıktan sonra, 1947 de, gençlerin büyük ilgi gösterdiği Kanatlılar Birliği ni kurmuş, dergi çıkarmış; fakat bu girişimin uzun ömürlü olmasını sağlayamamıştır de beş arkadaşıyla birlikte havadan zirai ilaçlama yapmak üzere Türk Kanadı adı ile bir şirket kurmuş; fakat anlaşmazlıklar sebebiyle şirketten ayrılmıştır de Hürkuş Hava Yolları nı kurmuş, Türk Hava Yolları nın seferden kaldırdığı uçaklardan 8 tanesini Ziraat Bankası ndan kredi ile almış; bir takım güçlüklerle uğraşarak, yine de her seferinde bir çıkış yolu yaratarak çalışmak istemiştir. Ama sabotajlara maruz kalmış, uçakları parçalanmış ve sonunda uçuştan men edilmiştir. Tüm bunlara rağmen, elinde kalan son uçağını da Maden Tetkik Arama Enstitüsü nün emrinde kullanarak Güney Doğu Anadolu da maden arayarak zor doğa koşullarında çalışmıştır. Hayatının sonlarında çok sıkıntı çekmiş, borçlandırılmış; uçamayacak duruma düşürülen uçaklarının sigorta giderleri ve bunların faizleri borcuna eklenmiş; I. Dünya Savaşı'nda gösterdiği başarılar nedeniyle kendisine bağlanmış bulunan maaşına bile haciz konmuştur. 52 yıl süren havacılık macerasını 102 farklı uçakla sürdüren ve 76 yaşına kadar toplam 30 bin saat uçuş yapan Hürkuş, Ankara da anılarını yazarken beyin kanamasından komaya girmiştir. Türkiye'nin hem bağımsızlık savaşında hem sivil havacılık tarihinde yer almış, gözleri ve kalbi göklerde olan Vecihi Hürkuş, insanların aya ayak basmak üzere uçtuğu gün olan 16 Temmuz 1969 tarihinde, layık olduğu vefadan mahrum olarak, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi nde hayata gözlerini yummuştur. "Burada halkımızın gözleri önünde yaptığım uçuşların, tayyaremin sağlamlığı hakkında kâfi ve pratik bir delil olduğu aşikârdır. Bu hadiselere rağmen, tam bir başarıya sahip bir milli eserin bir kalemde mahvedilmesi bugünkü milli kalkınma anlayışına yakışır mı ve sizin vicdanınız bu haksızlığa razı olabilir mi? Tayyaremin muayenesi için Fen Şubesi, elinde aerodinamik vasıfları tespit edecek vasıta bulunmadığını ileri sürüyor. Çok rica ederim binbaşım! Fen Şubesi, fenni muayenelerin icap ettiği vasıtaları henüz tatmin etmemiş bulunuyorsa, bütün varını vermek suretiyle milli havacılığımızda muvaffak bir eser meydana getirmiş bulunan bir vatandaşın kabahati nedir? Binaenaleyh, bu haksızlığın giderilmesini ve tayyaremin kurtarılmasını tekrar tekrar sizin vicdanınıza bırakıyorum." Bir Tayyarecinin Anıları / Vecihi Hürkuş

5 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 5 T ÜRKKUŞU EĞĐTĐM MERKEZĐ Đstikbal göklerdedir diyerek, katıldığı her toplantıda havacılığın önemini vurgulayan ve havacılığın Türkiye de gelişmesi için uğraşan Ulu Önder Atatürk ün teşvikiyle, ilk adım 16 Şubat 1925 te atılmıştır. Bugünkü Türk Hava Kurumu (THK), eski adıyla Türk Tayyare Cemiyeti bu tarihte kurulmuş ve Türkiye de havacılık tüm yurda tanıtılmaya başlanmıştır. Đkinci adım olarak, 3 Mayıs 1935 tarihinde Türkkuşu kurulmuş ve havacılığa ilgisi olan sivil ve askeri kesimden herkesin Türkkuşu na gelmesi sağlanmıştır. Türkkuşu Genel Müdürlüğü bünyesinde açılan ilk okul Planör Uçuş Okulu, 10 Temmuz 1936 da Đnönü Planör Kampı olarak, daha sonra 1937 de de Ankara ve Đzmir Paraşüt Kuleleri ile Etimesgut Motorlu Uçuş Kampı kurulmuştur. Ayrıca Türkkuşu yla yaşıt olan bir diğer kurs, Model Uçakçılık Kursu, Sabiha Gökçen ve Mustafa Đrkin önderliğinde başlatılmıştır. En son olarak da 1 Ocak 1996 tarihinde Çok Hafif Hava Araçları Okulu kurulmuştur. Türkkuşu Eğitim Merkezi şu anda Etimesgut ta dönümlük bir arazide kuruludur ve hala Türk Hava Kurumu - nun en büyük eğitim merkezidir. Bu merkezde Türkkuşu Eğitim Müdürlüğü ve ona bağlı okullar, Bakım Đkmal Tesisleri ve Yer Hizmet Destek birimleri yer almaktadır. Türkkuşu Eğitim Merkezi; Uçuş Đşletme Müdürlüğü, Uçuş Eğitim Okulu, Planör Okulu, Paraşüt Okulu, Model Uçak Okulu ve Çok Hafif Hava Araçları Okulu birimleriyle halkımıza ve havacılığa hizmet vermektedir. Uçuş Đşletme Müdürlüğü, 1966 senesine kadar Uçuş Eğitim Okulu Müdürlüğü ne bağlı olarak Türk Silahlı Kuvvetleri ne pilot yetiştirme görevini yerine getirmekteydi senesinden itibaren havadan ilaçlama çalışmalarına başlamış, 1985 senesinde orman yangınlarını havadan söndürme ve hava taksi görevlerini üstlenmiştir. Türkkuşu Eğitim Müdürlüğü eğitim okullarında senelerdir sivil-askeri pilot yetiştirilmekte ve Türk gençliğine havacılık sporları en başarılı şekilde öğretilmektedir. Uçuş Eğitim Okulu, Türkkuşu nun ticari veya sivil pilot lisansı almak isteyen havacılara belirli bir ücret karşılığı eğitimlerin verildiği bir birimidir. Bu birim ayrıca Türk Hava Yolları na (THY) pilot yetiştirme görevini de üstlenmiştir ve 16 aylık bir sürede pilot yetiştirebilmektedir. Eğitimler Etimesgut Motorlu Uçuş Kampı nda ve Selçuk (Efes) Eğitim Merkezi nde olmaktadır. Kurslar Avrupa Ortak Havacılık Standartları (JAR) na uygun olarak verilip uçuş eğitimlerinin yanı sıra akademik dersler de verilmektedir. Kurslarda Hususi Pilot Lisansı (PPL), CPL/A Pilot Lisansı, CPL/IR Pilot lisansı ve CPL/ATP Pilot Lisansları verilmektedir. Havacılık sporlarının en gözde sporları arasında olan planörcülük, Türkkuşu Planör Okulu nda 1936 senesinden beri öğretilmektedir. Đlk eğitimini 1937 de Hava Harp Okulu na veren birim, halen Kara ve Hava Harp Okulu öğrencilerinin eğitimlerini ve amatör kurslarını sürdürmektedir. Bu kurslar her yıl Đnönü Eğitim Kampı nda, ayrıca talebe sayısına ve uygunluğa bakılarak bölgesel olarak da yapılmaktadır. Bu kurslarda öğrencilere A, B, C bröveleri ve planör pilot lisans- Uğur Ersöz Tüm Türk halkını mavi göklerde buluşmak üzere bekliyoruz. Gökyüzünden uçak dolusu sevgilerle. Türkkuşu

6 Sayfa 6 mass ları verilmektedir. Havacılık sporları arasında gözde olan bir diğer spor, paraşütçülük ise 1954 yılından itibaren ülkemizde yerini almış ve günümüze kadar 40 bine yakın gencimiz paraşütçülük sertifikası almıştır. 16 yaşını geçmiş her Türk vatandaşı Đnönü Eğitim Merkezi nde açılan başlangıç kurslarına katılabilmekte ve yol masrafları dışında, yemek ve yatak ihtiyaçları kurum tarafından karşılanmaktadır. Türkkuşu Eğitim Merkezi - nin eğitimlere başlayan son okulu Çok Hafif Hava Araçları Okulu dur. Burada yamaç paraşütü, yelkankanat, balon ve mikrolayt (motorlu yamaç paraşütü, motorlu yelkankanat ve ultralight) dallarında eğitimler verilmektedir. Türkkuşu Eğitim Merkezi açıldığından beri süregelen model uçakçılık, Sabiha Gökçen ve Mustafa Đrkin tarafından başlatılan kurslarla Etimesgut kampındaki Model Uçak Okulu nda öğretilmektedir. Türkkuşu, Türkiye için havacılıkta en büyük kuruluş olup Türkiye ve dünya için birçok sporcu yetiştirmiştir. Sporcularımız dünya çapında birçok ödül kazanmış ve Türk havacılığını en iyi şekilde temsil etmişlerdir. Fakat Türkkuşu bir süredir yaşadığı maddi sıkıntılardan ötürü yapmak istediklerini yapamamakta ve havacılık konusunda hiçbir ilerleme kaydedememektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki havacılık aşkı kaybolmuş, gençlerimizin çoğu Türkkuşu nun ismini bile bilemez olmuştur. Kurulduğu ilk yıllarda THK ye 21 kalemden yardım gelirken şu anda sadece 5 kalemden gelmektedir. Bu da THK denildiğinde kurban derilerinin akla gelmesine, Türkkuşu denildiğinde ise hiçbir şey anlaşılmamasına neden olmaktadır. Türkkuşu Genel Müdürü emekli Tümgeneral Aktuğ Atay, Türkkuşu nun 71. yıl dönümü münasebetiyle düzenlenen törenlerde, kuruma daha çok takviye yapılmasını, bu takdirde THY Uçuş Okulu olmaya hazır ve inançta olduklarını belirtmiştir. Đstikbal göklerdedir ve istikbalimize yön verecek olan kurum Türkkuşu dur.

7 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 7 H AVA ARAÇLARINDA KODLAMA SĐSTEMĐ right kardeşlerin Flyer ından günümüze değin birçok ülke yüzler- W ce çeşitlilikte uçak üretmiştir. Uçak çeşitliliği arttıkça, uçakların görev ve kabiliyetleri de çeşitlilik kazandı, böylece hangi uçağa ne tür görev yüklendiği ne çeşit bir uçak olduğu tanımlaması zamanla zorlaşmış ve giderek daha karmaşık bir hal almaya başlamıştır. Hava araçlarının kendilerine tayin edilen kodlar ile anılması, karşılaşılan probleme bir çözüm olmuştur. Şunu belirtmek de fayda olacaktır ki kodlama sistemi yalnızca havacılık alanında kullanılmayıp deniz araçlarını ve kara araçlarını da kapsamaktadır ve dahası itki sistemlerinde, elektronik sistemlerde, yardımcı sistemlerde, silah teçhizatlarında, nükleer silahlarda, eğitim amaçlı sistemlerde, havacılık ve uzay alanında ki projelerde de karşımıza çıkmaktadır. Ancak bizi ilgilendiren kısım havacılık olduğu için hava araçları kodlarına bir açıklama getirilecektir. Yukarıda da bahsettiğimiz üzere birçok ülke çeşitli hava araçları üretmişlerdir. Kodlama sistemi sayesinde ise tanımlamaya bir çözüm bulunmuştur. Her ülke bu durum için kendince bir sistem oluşturmuştur. Rusya nın kodlama sistemi, Almanya nın kodlama sistemi, Đngiltere - nin, Fransa nın, ABD nin ve diğer üretici ülkelerin kodlandırma sistemi birbirinden farklıdır. Farklılık sadece askeri hava araçların da değil, sivil havacılıkta da kendini göstermektedir. Yazımızda ise uçak çeşitliliğinin çok büyük bir yelpazeye yayıldığı, ABD nin askeri alanda kullandığı kodlama sistemini açıklamaya çalışacağız. Biliyoruz ki; birçok hava aracı, özellikle askeri amaçlı olanlar, bazı kişiselleştirilmiş isimler alırlar Rafael, Blackbird, Fighting Falcon, Raptor, Tomcat vb. Bu isimler genellikle üretici firma, tasarımını yapan mühendis grubu veya hava aracını kullanan birlikler tarafından verilir. Ancak her hava aracını tanımlayan kodlar vardır F 16, F 111, F 35, B 2, C 130, SR 71, KC 135, A 10, F 18/A, F 14/B gibi. Burada şöyle bir soru akıllara gelmektedir, bu kodlarda kullanılan F, B, T, C, K ne anlama gelmektedir, bu harflerden sonra yazılan sayılar neyi ifade eder ve sayılardan sonra tekrar yazılan A, B, C, D nin anlamı nedir? Hali hazırda kullanılmakta olan U.S. askeri hava araçları kodlandırma sistemi Department of Defense (DoD) (bu kurum ülkemizde ki Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile aynı paralelliktedir) tarafından 1962 yılında, hava aracının tipini ve görev tanımlamasını standartlaştırmak için, yayınlanmıştır. Bu sistemde 1948 ile 1962 yılları arasında kullanılan sisteme dayanmaktadır. Sistem ilk olarak 1924 yılında kullanılmaya başlanılmış ve 1948 ve 1962 yıllarında yenilenmiştir. Bu kapsamda sisteme yeni görevler için yeni alfabetik harfler eklenmiş, bazı harfler ise değiştirilmiştir. Alfabetik Harflerin Tanımları ve Konumlandırılması 1.Dijit Hava Aracının Tipi (gösterimi zorunludur): Uçaklar (sabit kanatlı, havadan ağır, insanlı, itki sistemli, atmosfer içinde uçan) hariç bütün hava araçları kodlarında mutlaka belirtilmelidir. Bu harf hava aracının hangi tip de olduğunu belirtir. Bu harfler şunlardır: Gökhan Karagöz F - 15 E Eagle E A - 6 B Prowler N K C A Stratotanker Y R A H - 66 A Comanche M Q - 9 A Reaper C H - 47 F Chinook Y F - 23 A X V - 6 A Kestrel Y V - 22 A Osprey EK A - 3 B Skywarrior (6) (3) (2) (1) (4) (5)

8 Sayfa 8 mass D: (UAV Control Segment) Đnsansız hava aracı kontrol ünitesi. G: (Glider) Planör. Hava akımlarını kullanarak uçabilen sabit kanatlı hava aracı. H: (Helicopter) Helikopter. Döner kanatlı hava aracı. Q: (UAV) (Unmanned Aerial Vehicle). Đnsansız hava aracı (ĐHA). S: (Spaceplane) Uzay aracı. Atmosfer dışına çıkıp uzay ortamında çeşitli görevleri tamamlayıp tekrar yeryüzüne dönebilen araç. V: (VTOL and STOL) VTOL (vertical take off and landing) dikey inebilen ve kalkabilen hava aracı. STOL (short take off and landing) kısa mesafede inebilen ve kalkabilen hava aracı Z: (Lighter than air) Havadan hafif hava aracı. 2. Dijit Hava Aracının Temel Görevi (gösterimi zorunludur): Hava aracının temel görevini belirten harf, aracın birincil fonksiyonunu ve kabiliyetini tanımlar. Ancak standart uçaklarda (sabit kanatlı, havadan ağır, insanlı, itki sistemli atmosfer içinde uçan) bu harf dizayn numarasının hemen soluna yani 1. dijitin bulunduğu konuma konur. Örneğin F 22, F 4, U 2, B 47 gibi. Bu harfler 1.dijitle karıştırılmamalı. Hava aracının temel görevini belirten harfler şunlardır: A: (Attack) Saldırı. Konvansiyonel veya özel silahlar kullanarak deniz veya karada bulunan düşman hedeflerini bulup, saldırıp ve yok eden hava aracı. B: (Bomber) Bombardıman. Düşman hedeflerine bombardıman yapan hava aracı. C: (Transport) Nakil, taşıma. Personel, kargo veya her ikisini taşımak amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. E: (Special Electronic Mission) Elektronik karşı tedbir, havadan erken uyarı, havadan kontrol ve kumanda iletme ve grup uçuşlarında grup üyeleri arasında taktiksel bilgi iletimini sağlamak üzere dizayn edilmiş hava aracı. F: (Fighter) Avcı. Füze ve diğer uçakları engelleyip yok etmek amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. L: (Laser) Lazer. Yüksek enerjili lazer silahı taşıyabilen hava aracı. O: (Observation) Gözlem.Kuvvetlerin idaresi ve tertibi ile ilgili taktiksel bilgiyi gözlemleyip rapor etmek amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. P: (Maritime patrol) Deniz devriye uçağı. Hem deniz hem de karaya inip kalkabilen, çok motorlu, tüm hava şartlarında uzun mesafe uçabilen bağımsız olarak deniz altı avlayabilen, kıyı devriyesi yapabilen ve deniz mayınlarını yok edebilen hava aracı. R: (Reconnaissance) Keşif. Fotoğrafik veya elektronik keşif yapabilen hava aracı. S: (Anti-submarine Warfare) Denizaltı avcısı. Düşman deniz altılarını taramak, tanımlamak, bulmak ve yok etmek amaçlı dizayn edilmiş hava aracı. T: (Trainer) Eğitim. Eğitim amaçlı kullanılan hava aracı. U: (Utility) Yardımcı. Savaş alanında destekleme, küçük özel görevler, bölgesel nakil işlemleri gibi küçük ve çeşitli görevleri yerine getirmek amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. X: (Special Research) Deneysel. Çeşitli sistemleri veya yeni konfigürasyonları denemek amacı ile üretilmiş deneysel hava aracı. 3. Dijit Hava Aracının Đkincil Görevi ( Bazı durumla rda De ğişti rilmiş göre v) (gösterimi zorunlu değildir) : Bir hava aracının ikincil görevini veya temel görevi değiştirilmiş ise hangi göreve yönelik değiştirildiğini belirten harftir. Temel görevi belirten harfin yanına yazılır ancak zorunlu değildir. Eğer hava aracına üçüncül bir görev daha yüklenmiş ise onu belirten harfin yazılmasına izin verilmez (ancak birkaç istisna vardır, örneğin EKA-3B A: birincil görevi, K: ikincil görevi, E: üçüncül görevi belirtir).hava aracının ikincil görevini belirten harfler şunlardır: A: (Attack) Saldırı. Konvansiyonel veya özel silahlar kullanarak deniz veya karada bulunan düşman hedeflerini bulup, saldırıp ve yok eden hava aracı. C: (Transport) Nakil, taşıma. Personel, kargo veya her ikisini taşımak amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. D: (Drone Director) Đnsansız hava araçlarını veya füzeleri havadan kontrol edebilen hava aracı. E: (Special Electronic Mission) Elektronik karşı tedbir, havadan erken uyarı, havadan kontrol ve kumanda iletme ve takım uçuşlarında takım üyeleri arasında taktiksel bilgi iletimini sağlamak üzere di-

9 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 9 zayn edilmiş hava aracı. F: (Fighter) Avcı. Füze ve diğer uçakları engelleyip yok etmek amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. H: (Search and Rescue) Arama ve kurtarma görevlerini yapmak amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. K: (Tanker) Tanker. Havada diğer hava araçlarına yakıt ikmali yapabilen hava aracı. L: (Cold Weather) Güney ve Kuzey kutup bölgelerinde görev yapabilen kızak sistemine sahip, aşırı soğuğa dirençli ekipmanı bulunan hava aracı. M: (Multi Mission) Çok görevli. Füze taşımak, mayın imha etmek, savaş alanında destekçi olmak gibi çok ve çeşitli zor görevleri yapabilecek kabiliyette ki hava aracı. O: (Observation) Gözlem. Kuvvetlerin idaresi ve tertibi ile ilgili taktiksel bilgiyi gözlemleyip rapor etmek amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. P: (Maritime patrol) Deniz devriye uçağı. Hem deniz hem de karaya inip kalkabilen, çok motorlu, tüm hava şartlarında uzun mesafe uçabilen bağımsız olarak deniz altı avlayabilen, kıyı devriyesi yapabilen ve deniz mayınlarını yok edebilen hava aracı. Q: (Unmanned Drone) Uzaktan veya otomatik olarak kontrol edilebilecek şekilde dizayn edilen hava aracı. R: (Reconnaissance) Keşif. Fotoğrafik veya elektronik keşif yapabilen hava aracı. S: (Anti-submarine Warfare) Denizaltı avcısı. Düşman deniz altılarını taramak, tanımlamak, bulmak ve yok etmek amaçlı dizayn edilmiş hava aracı. T: (Trainer) Eğitim. Eğitim amaçlı kullanılan hava aracı. V: (Staff) VIP. Üst yüzey yönetici veya kişileri taşımak amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. W: (Weather Reconnaissance) Meteorolojik veya iklimsel olayları araştırmak amacı ile dizayn edilmiş hava aracı. 4. Dijit Hava Aracının Dizayn Numarası (gösterimi zorunludur): Her hava aracı temel görevi belirten harfi ve bir tasarım numarası ile gösterilir. Tasarım numarası tüm helikopterler de sırayla gider. Yani helikopterin tipine ve görevine bakılmaksızın (saldırı, nakil vb.) her üretimi kabul edilmiş helikopter tipine, 1 den başlayıp sıra ile numara verilmiştir. Ancak uçaklarda ise böyle değildir. Her uçağa, görevine göre kategorize edildikten sonra, sırası ile numara verilir. Talimatlara göre her kategoride ki tasarım numarası, üreticinin model numarasına bakılmaksızın, kesin bir sıra ile tayin edilir. Örneğin F avcı uçağı anlamındadır veya C kargo uçağıdır gibi. Fakat bu kural her zaman geçerli olmayıp birçok defa ihmal edilmiştir. Örneğin KC-767A kod numaralı tanker uçağı 767 numaralıdır veya F 22 ve F 23 den sonra F 24 gelmesi gerekirken yeni avcı uçağı F 35 olmuştur. Bazı zamanlar da ise özel numaralar verilmiştir. Örneğin X-50A, bu araç 50. deneysel hava aracı değildir. Ara sıra da sıradaki numaralar bir başka hava aracı ile karıştırılmaması için atlanmıştır. Örneğin C 34 dizayn numarası bir hava aracına verilmemiştir nedeni ise T 34 ile karıştırılmaması için. 5.Dijit Hava Aracının Serisi (gösterimi zorunludur): Temel hava aracının değişik versiyonlarını gösteren ve tasarım numarasının sağına yazılan harftir. Đlk üretilen ve temel versiyon olan hava aracı A harfini alır ve bunun yazılması zorunlu değildir. Ancak her yeni versiyon sırası ile B, C, D, E gibi harfler ile gösterilmek zorundadır. Hava arcının üzerinde değişiklik yapıldığında, bileşenleri farklılaştırıldığı zaman veya üzerine yeni bir sistem eklendiği zaman yeni bir seriye geçmiş olur. Bu seride I ve O, bir (1) ve sıfır (0) ile karıştırılmaması için kullanılmaz. Bazı durumlarda da N harfi NAVY kelimesi yerine kullanılır. Örneğin F-16N. 6.Dijit Hava Aracı Durumunu Belirten Harf (gösterimi zorunlu değildir): Hali hazırda herhangi bir görev yüklenilmemiş ve serviste bulunmayan hava aracının son durumunu belirten (test amaçlı mı, deneyesel amaçlı mı veya örnek olduğunu mu) belirten harftir. Bu harfler şunlardır: G: (Permanently Grounded) Sürekli olarak yerde bulunan genellikle yer eğitimi için kullanılan hava aracıdır J: (Special Test-temporary) Geçici özel test. Özel test programına alınmış ve geçici olarak bazı durumları ve ya komponentleri test etmek amacı ile kullanılan hava aracı

10 Sayfa 10 mass N: (Special Test-permanent) Kalıcı özel test. Özel test programına alınmış ancak test programı sona erdikten sonra hava aracının orijinal haline dönüştürülmesi zor veya pahalı olduğu için o şekilde bırakılan hava aracı. X: (Experimental) Deneysel. Henüz seri üretime geçmemiş, geliştirilmekte olan veya testleri devam etmekte olan hava aracı. Y: (Prototype) Örnek. Tasarım, performans ve üretim potansiyelini değerlendirmek amacı ile genellikle 1 adet üretilen hava aracı. Z: (Planning) Halen plan veya ön geliştirme aşamasında bulunan hava aracı. Bir hava aracının MDS olarak adlandırılan temel kod numarasında ki dijitlerin anlamı yukarıda açıklandığı gibidir. Bu dijitlerden başka 4. ve 5. dijitlerin yanında devam eden 7., 8. ve 9. dijitlerde bulunur.7. dijit: kişiselleştirilmiş isim, 8. dijit: blok numarası ve 9. dijit: üretici firmanın kod harfini gösterir. 7., 8., ve 9. dijitlerin gösterimi de zorunlu olamayıp bununla beraber hava aracının kod numarası söylenirken anılmazlar ve resmi olmayan metinlerde de gösterilmez. Sadece resmi evraklarda kod numarası tüm dijitleri ile yazılır. Kaynaklar: -http://www.designation-systems.net/ usmilav/afji pdf -http://www.designation-systems.net/ usmilav/aircraft.html - http: // ww w.aerospaceweb.or g/ question/history/q0012.shtml

11 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 11 a significant step forward in the way of modernizing our air capability. * Tuğçe Karabacak JSF (JOINT S TRIKE FIGHTER) / MÜŞTEREK TAARRUZ UÇAĞI F-35 LIGHTNING II evrim niteliğindeki bir çok teknoloji D ve sistemi bir araya getiren 5. nesil muharebe uçağı F-35 Lightning II, savaştaki her amaç için farklı uçak geliştirmenin masraflı olmasından dolayı tek bir uçağın tüm görevleri yerine getirmesi amacıyla tasarlanan bir savaş uçağıdır. Amerikan Savunma Bakanlığı nın Amerikan Hava Kuvvetleri, Amerikan Donanması, Amerikan Deniz Piyade Sınıfı ile Đngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri ve Đngiliz Kraliyet Donanması nın ihtiyaçlarını karşılamak için hazırladığı program kapsamında, F-35 Lightning II, en son teknolojilerle üretilmiş, gelmiş geçmiş en vurucu, en sağlam ve en makul maliyetli uçak olacaktır. Ana yüklenici Lockheed Martin ve sanayi ortakları Northrop Grumman ve BAE Systems tarafından geliştirilmekte olan F-35 Lightning II, ucuz maliyetli ve gizli taktiklere kabiliyetli bir 21. yüzyıl uçağı geliştirmek misyonunun ürünüdür. Geliştirme, üretim ve mülkiyet maliyetlerini mümkün olduğunca düşük tutarak uygun fiyatlı bir uçak ortaya koymak, JSF takımının odaklandığı ana nokta olup; Lockheed Martin firması, programın vizyonunu gelecek nesilleri korumak için, en gelişmiş ve en makul fiyatlı taarruz uçağını üretmek ve dünyaya yaymak olarak açıklamaktadır. JSF programının doğuşu, tek bir uçağın istenilen tüm görevleri yerine getirmesinin her amaca uygun ayrı uçak geliştirmekten çok daha akıllıca olacağının kabul edilmesinin ardından Müşterek Gelişmiş Saldırı Teknolojisi (JAST) adıyla başlatılan programla olmuştur. JAST, 1995 Ağustos unda, başka programları da bünyesinde toplayarak JSF programına dönüştürülmüştür. JSF programı, başlangıcından 2001 yılına kadar Konsept G ö s t e r i m S a f h a s ı ( C o n c e p t Demonstration Phase), 2001 den bu yana devam etmiş ve 2012 ye kadar devam edecek Sistem Geliştirme ve Gösterim Safhası (System Development and Demonstration) ve daha sonrasında Üretim Destek Safhası (Production and Sustainment) olmak üzere üç aşamada yürütülmektedir. Đlk aşama olan Konsept Gösterim Safhası nda, yoğun geçen dört yıllık bir yarışın ardından, Boeing ve Lockheed Martin firmaları tarafından yapılan tasarımlar (X-32 ve X-35) değerlendirilerek, Lockheed Martin in tasarımı uygun bulunmuş ve 26 Ekim 2001 tarihinde Lockheed Martin ana yüklenici firma olarak seçilmiştir. Proje şu anda Sistem Geliştirme ve Gösterim Safhası nda olup bütün uçağın geliştirme, test ve üretim aşamaları gerçekleştirilmektedir. Bu safhada 14 tanesi uçuş testlerinde, 7 tanesi yer testlerinde, 1 tanesi de uçağın radar sinyallerinin ölçülmesinde kullanılmak üzere toplam 22 uçak üretilecektir. Bu çalışmalar esnasında, ana yüklenici firma ile sanayi ortaklarına Amerika Birleşik Devletleri, Đngiltere (1. seviye), Hollanda, Đtalya (2. seviye), Türkiye, Kanada, Danimarka, Norveç ve Avustralya A n a y ü k l e n i c i Lockheed Martin ve s a n a y i o r t a k l a r ı Northrop Grumman ve BAE Systems tarafından geliştirilmekte olan F-35 Lightning II, ucuz maliyetli ve gizli taktiklere kabiliyetli bir 21. yüzyıl uçağı geliştirmek misyonunun ürünüdür.

12 Sayfa 12 mass K u l l a n d ı ğ ı F - 16 ların yerine devreye sokmayı planladığı F-35 lerin üretiminde ileri alaşımlar, genel gövde ve uçuş sistemi konusunda ciddi katkı sağlaması beklen e n T ü r k i y e, Lockheed Martin firmasının tahminine göre 2014 lerde F-35 lerini teslim almaya başlayacak. (3. seviye) dan savunma sanayi kuruluşları eşlik etmektedirler. Đsrail ile Singapur un da Güvenlik Ortaklığı Katılımcısı sıfatıyla projeye dahil olacakları bilinmektedir. Türkiye, 200 milyar dolarla dünya savunma tarihinin en büyük projesi olan JSF projesine hem imal ederek hem de satın alarak katkıda bulunacaktır ve 11 Temmuz 2002 tarihinde katıldığı projeye 10 yılda toplam 175 milyon dolarlık katkı yapacaktır. Kullandığı F-16 ların yerine devreye sokmayı planladığı F-35 lerin üretiminde ileri alaşımlar, genel gövde ve uçuş sistemi konusunda ciddi katkı sağlaması beklenen Türkiye, Lockheed Martin firmasının tahminine göre 2014 lerde F-35 lerini teslim almaya başlayacak. Yine Lockheed Martin firmasının planlarına göre, F-35 lerin ilk gerçek anlamda uçuşa hazır ve kullanılabilir hale gelmesi 2009 un başında gerçekleşecek lu yıllarda da seri üretime geçilmesi planlanan projede yaklaşık 3000 adet uçağın üretilmesi ve bu uçakların 2050 lere kadar görev yapması öngörülüyor. Proje tamamlandığında uçan en güçlü tek motorlu taarruz uçağı olacak olan F- 35 Lightning II; AV-8B, A-10, F-16, F-14, F/A-18, GR.7 ve Harrier uçaklarının yerini alacaktır. JSF programının başlangıç ve gelişim hikayesini anlattığımız bu yazımızı, bir sonraki bültenimizde, F-35 Lightning II nin klasik kalkış iniş yapabilen (Conventional Take Off and Landing- CTOL), dikey iniş kalkış yapabilen (Short Take Off and Vertical Landing-STOVL), ve uçak gemisine kalkış iniş yapabilen ( Carrier V e hic le- CV) 3 a yrı konfigürasyonu ve sahip oldukları teknolojileri anlatan F-35 Lightning II nin Teknik Analizi yazımız takip edecektir. * Quotation from Admiral Giampaolo Di Paola, Italian Secretary General of Defense and National Armaments Director (24 June 2002) Referanslar: findpage.do?dsp=fec&ci=11173 h t t p : / / w w w. h v k k. t s k. m i l. t r / TurkceDefault.aspx

13 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 13 H AVACILIKTA ĐLK ADIMLAR Bütün tayyarelerimizin ve motorlarının memleketimizde yapılması ve ha- " va harp sanayinin de bu esasa göre inkişaf ettirilmesi icap eder." Atatürk bu sözüyle havacılığa verdiği önemi bir kez daha vurgulamış ve dönemin havacılık politikasını da bu prensibe göre şekillendirmiştir li yıllarda Kayseri Tayyare Fabrikası kuruldu. Bu fabrika lisans altında üretim yoluyla çeşitli modellerden 112 adet uçak üretti. Daha sonra Türk Hava Kuvvetleri ne devredilen bu fabrika, II. Dünya Savaşı sonrası ABD tarafından yapılan yardım nedeniyle gereksiz görülerek kapatıldı. Bu sıralarda havacılıkla ilgili sivil faaliyetler de yapılmaktaydı te Vecihi Hürkuş kendi tasarladığı K VI isimli uçağı yaptı de Sivil Tayyare Mektebi kurulduktan 5 yıl sonra Atatürk, Vecihi Hürkuş'tan uçak mühendisliği eğitimi alması için Almanya ya gitmesini ister. 1939'da mühendislik eğitimini bitirip yurda dönen Vecihi Hürkuş iki yılda mühendis olunmaz gibi tepkilerle karşılaşır ve mühendislik ruhsatını ancak Danıştay kararı ile alabilir. Bu sıralarda faaliyetleri ile dikkat çeken bir kişi daha vardır: Nuri Demirağ. Kendisi başarılı bir girişimciydi ve halktan kazandığı parayı halk için harcaması ile tanınırdı. O yıllarda Türkiye de ekonomik sıkıntı hat safhadaydı, uçak alınması için il genelinde para toplanıyor ve alınan uçağın kuyruğuna ilin ismi yazılıyordu. Ya da zengin iş adamlarına teklifler götürülüyor ve alınan uçağın kuyruğuna o kişinin ismi yazılıyordu. Bir gün Nuri Demirağ a böyle bir teklif gelince şu cevabı vermiştir: '' Madem ki bir millet tayyaresiz yaşayamaz, öyleyse bu yaşama vasıtasını başkalarının lütfu olarak beklememeliyiz. Ben bu uçakların fabrikasını yapmaya talibim. der. Hemen ardından ekibini toplayarak çalışmalara başlar. Uçak fabrikalarının bulunduğu birçok ülkeyi gezerek gerekli bilgileri toplar ve 17 Eylül 1936'da bir Çekoslovak firması ile anlaşarak Beşiktaş'ta proje atölyesini, Sivas Divriği nde ise uçak fabrikasını kurar. Nuri Demirağ lisans altında üretimle ilgili görüşlerini şu sözleri ile beyan eder: "Avrupa'dan, Amerika'dan lisanslar alıp tayyare yapmak kopyacılıktan ibarettir. Demode tipler için lisans verilmektedir. Yeni icat edilenler ise bir sır gibi, büyük bir kıskançlıkla saklanmaktadır. Binaenaleyh kopyacılıkla devam edilirse, demode şeylerle beyhude yere vakit geçirilecektir. Şu halde Avrupa ve Amerika'nın son sistem tayyarelerine mukabil, yepyeni bir Türk tipi vücuda getirilmelidir." Türkiye nin ilk uçak mühendislerinden Selaaddin Alan'ın (ilk Türk tipi uçak planlarını çizmiştir) da içinde bulunduğu ekibiyle çalışmalarına başlayan Demirağ, ilk başta Türk Hava Kuvvetleri için 10 tane eğitim uçağı ve 60 tane planör yapmıştır. Ama kuşkusuz ki en büyük başarıları, dönemi için üstün özelliklere sahip olan Nu.D.38'i yapmaları olmuştur. NU.D.38 çift motorlu, altı kişi kapasiteli, saatte 270 km sürat yapabilen ve 5 bin 500 metre yüksekliğe çıkabilen bir uçaktı. Bu özelliklerinden dolayı, yolcu uçağı olarak kullanılabildiği gibi savaş halinde tam teşekküllü bir bombardıman uçağı olarak da kullanılabiliyordu. Bu uçağın başarılı bir şekilde yapılması dünya uçak sanayicilerinin dikkatini birden Türkiye'- ye ve Nuri Demirağ'ın uçak fabrikasına çekmişti. Türklerin kendi uçaklarını kendilerinin yapması belli başlı uçak fabrikalarını endişelendiriyordu. Đngiliz ve Almanlara göre Amerika'nın endişeleri daha büyüktü. Gerçi Türklerin bu işin altından kalkabileceklerine inanmıyorlardı; fakat bu iş gerçekleşirse, ileride bir pazar kaybetmenin endişesi içindeydiler. Maalesef bu endişeleri uzun sürmez; NU.D.38'in ilk deneme uçuşunu yapan Alan, bu uçuşu başarıyla tamamlar. Ancak THK yetkilileri, uçakların tecrübe uçuşları nın Eskişehir de yapılmasını ister. Buraya kadar uçağıyla gelen Alan, çevredeki hayvanların havaalanına girmemesi için kazılan hendekleri fark edemediği için pistten önce iniş yapar ve vefat eder. Bu olaydan sonra THK, ''Şartlara uygun değil'' diyerek uçakları almaz. Demirağ'ın "Pilotaj hatasıdır" ısrarları THK'nın kararını değiştirmez. Đşin aslı sonradan anlaşılır: THK, Fransa ya Henrio marka uçak siparişini çoktan vermiştir. Nuri Demirağ, uçakların performansını ispat ettiği halde mukavelesi Talha Mutlu

14 Sayfa 14 mass iptal edilir ve bu yüzden iflas eder. 1954'te Vecihi Hürkuş Hürkuş Havayolları nı kurar; benzer sabotajlar ve engellemeler sonucunda, havayolu şirketinin faaliyetlerine son vermek zorunda kalır. Bu olaylar olurken 1940'lı yıllarda Ankara Etimesgut ta uçak fabrikası kurulmuştur. Bu fabrika savaş nedeniyle ülkelerinden kaçan Polonyalı uçak mühendislerinin yardımıyla ciddi yol almıştı. Bu tesiste çok sayıda uçak yapıldı, 200 den fazla uçak ihraç edildi. Maalesef 5 6 senelik bir faaliyetten sonra yine NATO ve ABD yardımları gerekçe gösterilerek, uçak AR-GE ve üretim çalışmalarına son verildi. Uçak fabrikasında tasarlanan 16 değişik uçak ve planör dizaynından belki de en ilginci, kapatılmadan önce üzerinde çalışılan jet motorlu THK 16 olarak adlandırılan Mehmetçik'ti. Türk mühendisleri tarafından tasarlanan Mehmetçik jet eğitim uçağı projesi arkasında hiç bir belge bırakmadan kayboldu. Middle East Technical University Department of Aerospace Engineering Seminar Series 9 Mart Dr. Arcan Dericioglu (Department of Metallurgical and Materials Engineering, METU) C ERAMICS FOR HĐGH TEMPERATURE A PPLICATIONS 16 Mart Dr. Ozan Tekinalp A NEW MULTIOBJECTIVE SIMULATED ANNEALING A LGORITHM 23 Mart Dr. Funda Kurtulus E XPERIMENTAL ANALYSIS OF A SQUARE C YLINDER BY USING TIME-RESOLVED PIV 30 Mart Dr. Nadir Serin (TUBITAK-SAGE) I N THE WORLD OF TERMINAL BALLISTICS: D ESIGN TO REALITY

15 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 15 G EÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE UÇAKLARIN GELĐŞĐMĐ ünümüzün en ileri teknolojisine G sahip enstrümanlarıyla donatılmış uçaklar bugün bu durumlarına nasıl gelmiştir. Bu gelişim sürecinde ne gibi aşamalardan geçmiş ve üretim metotlarında ne gibi ilerlemeler kaydedilmiştir? Flyer dan F 35 e kısaca bu tarihi süreci kısaca inceleyeceğiz. Modern havacılık aslında bisiklet imalatçısı olan Wright Kardeşler in Flyer adını verdikleri uçakla 17 Aralık 1903 te gerçekleştirdikleri başarılı olan ilk motorlu uçuşla başlamıştır. Onların uçağına baktığımızda ilk gözümüze çarpan yalnızca bir çift kanat, yükseliş dümeni (elevator), ve istikamet dümeninden (rudder) oluşmasıydı. Gövdesi bu yapıları bir arada tutan çubuklardan oluşuyordu. Uçaktaki en dikkat çekici ayrıntı ise bir anemometre (rüzgâr ölçer) bulunmasıydı. Yalnızca yükseliş dümeni kontrol ediliyor, uçağın dengesi yüzükoyun uzanmış pilotun ağırlığını sağa sola vermesiyle sağlanıyordu. Uçağın tamamı deneme yanılma yoluyla tasarlanmıştı. Her bir parçasını kendileri yapmıştı. Önce insan taşıyabilen dev bir uçurtmadan uçağın yapısının oluşmaya başladığı planör aşamasına geçildi ve nihayet yalnızca 12 beygir gücündeki bir motorun hayat verdiği Flyer bir çekme düzeneğinin yardımıyla havalandı. Hayli sabır isteyen ve yorucu bir süreç geçirmişlerdi. Ama isimlerini tarih sayfalarına altın harflerle yazdırdılar. Wright Kardeşler den sonra çok çeşitli tiplerde uçaklar yapıldı. Hepsi de çift kanatlıydı (biplane). Nedeni ise geleneklere uyma arzusundan çok, tek kanatlı uçak (monoplane) yapmanın o dönemde kanadın dayanıklılığını sağlama açısından gerçekten zor olmasıydı yılında Louis Blériot kendi tasarımı olan uçağında bunu gergin teller vasıtasıyla kanadı alttan ve üstten destekleyip güçlendirerek başarmış, üstelik Manş denizini yine bu uçakla geçerek bir anda tüm dikkatleri üzerine çekmeyi başarmıştı. Bu yeni bir teknik değildi belki ama tek kanat yapmanın bu şekilde olanaklı olduğunun görülmesiyle tek kanatlı uçaklar üretilmeye başladı yılında daha önce hiç denenmemiş bir şey yapıldı. O ana kadar yapılan bütün uçaklarda tahta sinirlerden ve desteklerden oluşmuş gövde ve kanat yapıları verniklenmiş kumaşla kaplanıyordu. Deperdussin 1903 Monocoque Racer adındaki tek kanatlı yarış uçağının gövdesi ise modern monokok uçaklarda olduğu gibi hiçbir iç destek barındırmaksızın tamamen işlenmiş kontrplaktan oluşuyordu. Diğer bir önemli gelişim ise kontrol sisteminde olmuştur. Alçalma ve yükselme hareketleri kontrol simidi ileri ve geri hareket ettirilerek sağlanıyordu. Yatma hareketi ise simit sağa sola çevrilerek sağlanıyordu. Günümüz uçaklarında da bu sistem kullanılmaktadır. Bu gelişmeler havacılıkta birer kilometre taşıdır. Uçakların yalnızca on yıl içinde uçabilen bir araç olarak hayatımızda yerini almasıyla onlardan askeri amaçlarla yararlanmak konusu gündeme geldi. Đroniktir ki bazı devlet adamları ve askerlerce hoş birer oyuncak oldukları, onlardan askeri amaçlı yararlanmanın mümkün olamayacağı kanaatine varıldı. Ancak bu oyuncakların askeri alanda kullanımı da fazla uzun sürmedi. Đtalyan lar tara- Alpay Demircan

16 Sayfa 16 mass fından ilk olarak 1911 Trablusgarp Savaşı nda bombardıman amaçlı, 1912 Balkan Savaşı nda ise keşif amaçlı olarak bize karşı kullanılmıştı. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde ise uçakların seri üretimine başlanmıştı bile. Önceleri uçaklara silah yerleştirme fikri komik bulunduğu için başlarda keşif amaçlı kullanıldılar. Keşif uçaklarının yaygınlaşmasıyla birlikte düşman uçağının keşif yapmasını engellemek için uçaklara ikinci bir kişinin kullandığı bir makineli tüfek yerleştirilmeye başlandı. Uçağın burnuna konulan makineli silahla pervanenin senkronizasyonunun sağlanmasıyla da artık savaş gökyüzünde teke tek devam ediyordu. Artık uçaklar daha hızlı ve daha çevik olabilirdi. Bu askeri havacılığın en önemli olayıdır. Savaş boyunca fabrikalarda aşırı miktarda el işçiliği gerektiği halde seri üretimle binlerce uçak üretildi. Bu uçaklar tüm gövdesi sağlam bir iskelet yapıdan olup gövde gergin tellerle birlikte desteklenmiş bütün bir yapı oluşturuyordu. Çift kanatlı uçakların hem dayanımlarının, hem de manevra yeteneklerinin o zamanın tek kanatlı uçaklara göre fazla olması sebebiyle daha çok çift kanatlı uçaklar üretilmişti. Kızıl Baron lakaplı Alman pilot Manfred Von Richthofen in meşhur kan kırmızısı uçağı Fokker Dr.1 uçağı ise üç kanatlıydı (triplane). Wright Flyer den Birinci Dünya Savaşı - nın sonuna kadar geçen 15 yıllık süre içinde uçaklardaki gelişim dayanıklılık, hız ve manevra yeteneği üzerinde takılı kalmıştı. Önceleri uçabiliyor olması yeterliydi, sonra gövde sağlamlaştı ve daha güçlü motorların kullanılmasıyla uçaklar hızlandı ve menzilleri arttı. Tüm bu gelişmeler büyük bir ivmelenmenin zeminini hazırladı. Havacılıkta iki dünya savaşı arasında geçen, uçak teknolojisinde, üretim yollarında devrim niteliğinde gelişmelerin yaşandığı bu döneme Altın Çağ denir. Bu dönemi ve bundan sonraki dönemleri de temel gelişmeleriyle birlikte ilerleyen sayılarımızda açıklamaya çalışacağız. Bir sonraki sayımızda görüşmek üzere... Referanslar: R.G. Grant, Flight:100 Years of Aviation Kaya Şahin, Uçaklar ve Helikopterler Vikipedia, Havacılık Tarihi

17 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 17 Đ NSANSIZ HAVA ARAÇLARI avacılık teknolojisinin geleceği olarak görülen, bir pilot tarafından H kumanda edilmeyip uydular vasıtası ile ya da yer istasyonu aracılığı ile kontrol edilebilen ve izleme, tespit gibi casusluk amacı ile kullanılabilen insansız hava araçları, teknolojik imkânların getirdiği gelişmiş özelliklerle ve kabiliyetlerle askeri operasyonların kritik unsuru haline gelmişlerdir. Geçen zaman içinde güdümlü füze atabilen çeşitleri de savaş aracı olarak kullanılmaya başlanmıştır. GPS ve görüntü işleme sistemlerinin gelişmesi ile uydu ve yer istasyonlarının yanında, araca izleyeceği yolun GPS koordinatları ve harita görüntüleri yüklenerek, aracın GPS ve kamera/radar alıcıları ile tespit ettiği verileri kendine yüklenen veriler ile karşılaştırarak görevini yerine getirdikten sonra kalktığı yere dönebilmesi sağlanabilmektedir. Gelişen teknolojiyle birlikte, savaş anlayışında da büyük değişimler yaşanmıştır. Artık meydan savaşlarının yerini, günümüzde kent savaşları almış, özellikle II. Dünya savaşından sonra bu durum daha belirgin hale gelmiştir. Đnsansız hava araçları ise bu şehir savaşlarında, önemli görevlerde kullanılmaya başlanmıştır. Bu araçların kullanılma alanları genelde istihbarat amaçlı olmasına rağmen, yeni geliştirilen modellere, hafif füzeler ve silahlar entegre edilebilmektedir. Bununla beraber, bu araçların modüler olması, yani farklı görevlere kolaylıkla adapte edilebilmeleri, bu araçları tercih sebebi yapmaktadır. Bunun yanı sıra, düşman hava savunma silahlarının sayısı, tip ve yetenekleri de hızla artmaktadır. Bu da radarları tespit için yapılan uçuşlarda uçak ve pilot kaybı riski oluşturmaktadır. Tabi aynı işi yapan insansız hava a r a ç l a r ı n ı n, insanlı araçlara nazaran maliyetinin çok daha düşük olması da bu araçları çok daha önemli kılıyor. Değişen tehditler, ihtiyaçlar ve finansal özellikler, ĐHA' lara farklı roller yüklüyor. ABD Kara Kuvvetleri, RAH 66 ve AH 64 helikopterlerini desteklemek için silahlı VTOL helikopter ĐHA'ları istiyor. Bu sistemler, hedef alanına insanlı helikopterlerden önce girecek ve düşmanı tespit için bir nevi yem olacak. Hellfire 70 mm. roket ve elektronik sistemli bu helikopter ĐHA'lar, düşman ateşine cevap verirken; düşmanın kesin yerini tespit eden insanlı helikopterler, kayıpsız olarak düşmanı imha edebilecek. Bununla beraber, bir insanın avucuna sığabilecek boyutlardaki, kuş ve böcekler taklit edilerek üretilmiş çok sessiz Mikro ĐHA'lar (MĐHA), ABD'nin 21. yüzyılda esas olacağını düşündüğü "Kent Savaşı" (Urban Warfare) konseptinde ve polis operasyonlarında hedefin yerini tespit, hatta hedefi dinleme amacı ile kullanılacak yılları arasında ABD başkanlığını yapan Ronald Reagon döneminde ortaya çıkan Đrangate skandalında, Nikaraguara daki kontrgerillalara yardım sağlamak için Đran a gizli olarak silah satışı söz konusuydu. Đran ve ABD istihbarat birimleri gizli olarak Lübnan - da görüşmeler yapıyorlardı. Ancak Đsrail gizli servisi Mossad bu gizli pazarlıkları belirlemiş ve ĐHA sistemlerini kullanarak pazarlık Abdullah Berk Köseli Bir insanın avucuna sığabilecek boyutlardaki, kuş ve böcekler taklit edilerek üretilmiş çok sessiz Mikro ĐHA'lar (MĐHA), A.B.D.'nin 21.yy'da esas olacağını düşündüğü "Kent Savaşı" (Urban Warfare) konseptinde ve polis operasyonlarında hedefin yerini tespit,hatta hedefi dinleme amacı ile kullanılacak

18 Sayfa 18 mass görüntülerini kayıt altına almayı başarmıştır. Daha sonra bu video görüntüleri televizyon kanallarında yayımlanarak büyük bir skandal patlak vermiştir. Hatta Đsrail li yetkililerin skandalın ortaya çıkmasından önce, ellerindeki video görüntüleri ABD li yetkililere karşı pazarlık konusu yaptıkları da söylentiler arasındadır. (Hatta görüntüleri izleyen CIA yetkililerinin bu görüntülerin havadan maket uçak kullanılarak çekilebildiğine inanmadıkları da söylentiler arasındadır.) Đsrail, sinyal istihbaratından deniz keşfine kadar, radar imha eden ĐHA lardan m irtifa ve 2500 km kontrol ve uçuş menzilli ĐHA lara kadar bir çok kompleks sistem kullanmaktadır. Böylece Đsraillilerin ĐHA alanındaki başarıları ĐHA konseptinin yayılmasını sağlamıştır. Şu anda dünyada ĐHA teknolojisinin en gelişmiş olduğu 2. ülke ABD dir. Zira ABD den yapılan açıklamaya göre 2010 da saldırı filosunun %30 unun, 2015 de ise tüm hava kuvvetlerinin %30 unun ĐHA lardan oluşacağı vurgulanmıştır. Đngiltere, Almanya, Fransa, Çin, Rusya ise stealth (görünmez) ĐHA ve ĐSHA alanında ABD ve Đsrail i yakalamaya çalışmaktadırlar. Türkiye ĐHA ile ilk defa Körfez savaşı ve onu izleyen yıllarda Almanya nın Güney Kanat yardımı çerçevesinde kullandığı CL 89 keşif dronlarının transferiyle tanıştı. 90 lı yıllarda ise aktif kullanım için ABD den 6 adet Gnat tipi ĐHA ve 1 yer kontrol istasyonu alındı. Ama artık Türkiye kendi milli ĐHA ları için ciddi AR- GE çalışmalarında bulunuyor ve kendi ĐHA sını üretiyor. Bugün ASELSAN da mikrodalga ve sistem teknolojileri grubu altında, insansız sistemler müdürlüğü kurulmuş ve bu alanda önemli gelişmeler kaydedilmeye başlanmıştır.

19 Cilt 1, Sayı 2 Sayfa 19 O ĞUZ HOCA YA MERAK ETTĐKLERĐMĐZĐ SORDUK Bu sayıda Havacılık ve Uzay Mühendisliği Bölüm Başkan Yardımcısı Dr. Oğuz Uzol ile merak ettiğimiz her şeyi sorduğumuz keyifli bir röportaj yaptık. Oğuz Hoca nın en büyük hedefi bölümü daha aktif ve sanayiyle iç içe bir hale getirebilmek. Zaten bölüm başkan yardımcılığını da bu hedefi gerçekleştirebilmek için kabul etmiş. Eğer elinizi taşın altına koymazsanız, bazı şeyleri sırf istemekle kalırsınız diyor. Đşte Oğuz Hoca nın laboratuarlardan, özelleştirmelere, JSF projesinden bölüm öğrencileri hakkındaki düşüncelerine kadar uzanan sorulara verdiği içten yanıtlar MASS: Bölüm Başkanlığı seçimleri oldu. Ama öğrenciler olarak bu süreçte hiçbir şeyden habersizdik, neler olduğu hakkında hiçbir fikrimiz yoktu. Oğuz Uzol Aslında bir seçim yok. Bu bölüm başkanlığı için de dekanlık için de rektörlük için de aynı. Mesela bölüm başkanlarını dekan atar, dekanı da rektör atıyor. En çok oy alan bölüm başkanı oluyor diye bir şey yok. Diğer üniversitelerde nasıl oluyor bilmiyorum ama OD- TÜ nün geleneğinde bütün öğretim üyelerine sorulur. Buna eğilim yoklaması deniliyor. Dekan bunun doğrultusunda karar verip, atamasını yapıyor. MASS: Peki, bu sistem tam olarak nasıl çalışıyor? Biraz açabilir misiniz? O. U. Şöyle, bölüm başkanı olmak isteyenler Ben adayım diye çıkıyorlar. Dolayısıyla öğretim üyeleri de hangisini daha çok istiyorlarsa dekana bildiriyor. Fakat şu kişi çok oy aldı, kesin o seçilecek diye bir şey yok, bu tamamen dekanın inisiyatifinde. Dekanlık seçimleri de aynı şekilde yapılıyor. Türkiye de bütün üniversitelerde böyle oluyor. Milletvekili seçimleri gibi değil yani. MASS: Bölüm başkan yardımcılığı için süreç nasıl işliyor? O. U. Bölüm başkan yardımcılığı için bir seçim yok. Bölüm başkanı istediği kişilere teklif ediyor; kabul ederlerse oluyorlar, kabul etmezlerse başka kişilere teklif ediliyor. MASS: Peki, siz bu görevi kabul ederken daha önceden yapılması gereken ancak yapılmayan neleri yapmayı planladınız? Kafanızda bir şeyler var mıydı? O. U. Ben de bu bölümden mezunum, Đlkay hoca da bu bölümden mezun, Melin hoca da, Serkan hoca da. Bu bölümün Türkiye de şu anki potansiyeli bizim okuduğumuz dönemdeki kadar az değil. Bizim dönemimizde yirmi beş kişiydik mesela ve çok kolay iş bulamazdık. Şimdi öyle değil, tam 180 derece ters. 4. sınıflar daha mezun olmadan yarı zamanlı çalışıyorlar. TAI de, ASELSAN - da, ROKETSAN da çalışan var. Savunma sanayi sektörü ve özel olarak havacılık sanayi şu anda bir patlama içerisinde Türkiye de. TAI mesela bir sürü proje alıyor, sürekli elemana ihtiyacı var ve şu anda mezunların işsiz kalması gibi bir sorun yok. Havacılık sektöründe bu kadar büyük potansiyel, böyle bir patlama varken bizim bölümün de buna ayak uydurması lazım. Bizim bölümün çok aktif olması, sanayiyle sürekli iç içe olması lazım. Yalnız bu sanayiyle iç içelik sadece hocaların danışmanlığıyla olacak bir şey değil. Onların buraya gelmesi lazım, bizim oraya gitmemiz lazım. Onların ne yaptığını bizim bilmemiz, bizim ne yaptığımızı onların bilmesi lazım. Öğrencilerimizin oraya gidip çalışması, orada çalışan öğrencilerin gelip buradan ders alması lazım, master yapması lazım, doktora yapması lazım. Ancak böyle iç içe olunur. Đşte bu potansiyeli biz hissettiğimiz için de ister Đlkay hoca olsun, ister ben olayım ya da Melin hoca olsunbölümün daha ileri, daha aktif, daha canlı ve sanayiyle daha iç içe bir bölüm haline gelmesini istiyoruz. Bunun için çeşitli aktiviteler yapmaya çalışıyoruz. Sizin klüple beraber bir seminer serisi organize etmeye başladık hatta. Her hafta seminer serisi olacak. Kim verecek bu seminerleri? Bu hafta ben verdim. Gelecek hafta mesela metalürji bölümünden bir hoca gelecek. Onlarla iş birliği yapmamız lazım. Sonuçta havacılık sanayinin en önemli gereksinimi malzemedir. Ondan sonraki haftalarda TAI den, TÜBĐTAK- SAGE den, TOBB üniversitesinden gelecekler var; Eskişehir de TEI den, Đstanbul da Sabancı Üniversitesinden gelecekler var. Onları sürekli buraya çektikçe dinamizm artacak, onlarla fikir alışverişi yapacağız. Bizim yaptığımız şeyleri onlar görecek, onların yaptığı şeyleri bizler göreceğiz, bu bir. Đkincisi, sizler için. Me- Ahmet Kılıçaslan Yasemin Zeytinoğlu Talha Mutlu

20 Sayfa 20 mass sela şu anda endüstride çalışan, bizim bölümden mezun mühendis arkadaşlar gelip burada seminer verecekler. Bu seminer serisi sırf bu dönem değil, her dönem olacak. Sizler buradan mezun olunca o insanların yaptıkları işi yapıyor olacaksınız endüstride. Bu nedenle bu seminerler sizin için bir ön-izlenim olacak. Bu insanlar buraya gelip, Bakın ben bu işle uğraşıyorum şeklinde seminerler verecekler; bundan birkaç sene sonra mezun olduğunuzda siz de bu işlerin devamıyla uğraşacaksınız. Dolayısıyla sizler için de yararlı olacak; geleceğinizi, önünüzü görmeniz açısından. Aslında ilk başta bölüm başkan yardımcısı olmaya biraz isteksizdim. Çünkü zaten bayağı yoğundum. Ama elinizi taşın altına koymazsanız da sırf bir şeyleri istemekle kalıyorsunuz. Bir vizyonumuz var bizim. Çok aktif bir bölümümüz olsun; sırf Türkiye ile de değil, Avrupa ve Amerika ile de iç içe olsun, yurt dışından insanlar gelsinler, laboratuarlarımız aktif olsun, onları dolaştıralım, projelerimizi gösterelim istiyoruz. Bunlar tabi bir iki ay gibi kısa bir sürede olacak işler değil. Đdari görev almasaydım bu tip şeyleri sırf istemekle kalabilirdim. Bunun için, bana ekstra iş olmasına rağmen, bu işe girmek istedim. MASS: Bölümün sektörle bütünleşmesi gerekiyor dediniz. Bu bütünleşmeyi sadece ders dışı aktivitelerle mi sağlamayı düşünüyorsunuz. Müfredatta değişikliğe gitmek gibi bir plan var mı? Müfredattaki derslerin değiştirilmesi ya da yeni derslerin eklenmesi gibi bir plan var mı? Ya da böyle bir şey mümkün mü? O. U. Şimdi, lisans programını zaten gözden geçirmeyi düşünüyoruz. Biliyorsunuz bizim bölüm ABET akreditasyonu almış bir bölüm. Onların yaptığı bazı zorlamalar var: kaç tane teknik ders alınması, kaç tane "non-technic" ders alınması gerekiyor, gibi. Bu sınır koşulları çerçevesinde lisans eğitimini dünya seviyesine getirmek istiyoruz. Fakat şöyle bir durum da var. Eğer siz Amerika daki öğrencilerin seviyesinde eğitim alırsanız, bu Türkiye için yetersiz olur. Çünkü Amerika daki öğrenciler mezun olduktan sonra işe girdikleri yerde, mesela bir uçak şirketinde 30 sene uçak tasarlayıp üretip uçurmuş bir adamın yanında, eğitimlerinin kalan kısmına devam ediyorlar. Bizim böyle bir geçmişimiz, böyle bir altyapımız yok. Buradan gittiğiniz zaman, sizin Amerikalılardan daha çok bilgiye sahip olmanız lazım ki, böyle bir eğitime daha az ihtiyacınız olsun. Tabi ki yine ihtiyacınız olacak ancak daha az olması lazım. Aslında bizim ders programımız Amerika dakilerle karşılaştırıldığında oldukça yüklü. Avrupa daki okullara bakarsan, onların da çoğunda bölümler beş senelik. Bizim ki kadar yüklü bir programı dört senede yapmak da zordur. Fakat bunlar kolay değiştirilecek şeyler değil. Sonuçta ODTÜ yıllardır dört senelik eğitim yapıyor. Endüstrinin tabi ki her şeye ihtiyacı var. Ama biz burada her şeyi yapamayabiliriz. Belli bir miktarını endüstrinin kendi içinde yapması gerekiyor. Bizim, o eğitimi aldığı zaman öğretilen yeni şeyleri çabucak kapabilecek kapasitede öğrenci yetiştirmemiz lazım. Zaten endüstriyle sürekli iletişim içerisindeyiz. Sadece yapılan organizasyonlarla değil. ABET de endüstri kuruluşlarından oluşan bir komiteyle sürekli buluşmamızı gerektiriyor. Onlar bize mezunlarımızla ilgili geribildirim veriyorlar. Biz de oradan aldığımız bu geri dönüşleri eğitim programlarının güncellenmesi açısından kullanıyoruz. MASS: ABET Kuzey Amerika ile denklik sağlayan bir sistem ama Avrupa ile değil O. U. Değil. Avrupa nın kendi sistemi var. Daha doğrusu kendi sistemlerini yeni yeni oluşturuyorlar. Türkiye nin de MÜDEK (Mühendislik Değerlendirme Kurulu) diye bir sistemi var aslında. Bu organizasyon çerçevesinde özellikle Avrupa Birliği yle beraber bir akreditasyon kurumu oluşturulmaya çalışılıyor. MASS: Laboratuarlardan bahsettiniz. Laboratuarların durumu yeterli mi sizce? O. U. Şu an için kesinlikle yeterli değil. Fakat daha iyiye doğru gidiyor. Çünkü şu anda bölüme bir sürü proje geliyor. Eskiden bu kadar imkân yoktu. TÜBĐ- TAK tan çok büyük bütçelerle proje alıp laboratuarları doldurmak, bir sürü ölçüm aleti almak, deney düzenekleri yapmak mümkün. Bu projeler çerçevesinde TÜBĐTAK tan destek geliyor, fonlar geliyor, laboratuarlar düzene giriyor, öğrenciler burs karşılığı -TÜBĐTAK bursuylaprojelerde çalışıyorlar. Deney düzenekleri yapılıyor, yurt dışından ekipman alınıyor. Böylece laboratuarlar dolu hale geli-

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK Türkiye nin MİLLİ YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK 2015 yılında 5 milyar ciroya ulaşan savunma sanayisi sektörü, 1.7 milyar lık ihracata imza atıyor. Türk savunma sanayisinin her

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

İşadamı Nuri Demirağ, 1924 yılından 1933 yılına. Demirağ ın Uçakları 1936-1944

İşadamı Nuri Demirağ, 1924 yılından 1933 yılına. Demirağ ın Uçakları 1936-1944 İsmail Yavuz Uçak Mekanik Öğretmeni TUSAŞ -Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş (TAI) Demirağ ın Uçakları 1936-1944 Avrupa dan, Amerika dan lisanslar alıp uçak yapmak kopyacılıktan ibarettir. Demode tipler

Detaylı

TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ.

TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ. Sivil Havacılığın en büyük destekçisi TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ. Yalnızca Türkiye nin sivil havacılık alanında gururu, Avrupa nın imrenerek izlediği havayolu şirketi THY nin değil, bölgenin öncü

Detaylı

ANTONOV AN-225 MRIYA: EN BÜYÜK UÇAK (18 EKİM

ANTONOV AN-225 MRIYA: EN BÜYÜK UÇAK (18 EKİM ANTONOV AN-225 MRIYA: EN BÜYÜK UÇAK (18 EKİM 2014) Dünyanın en büyük uçağı olan An-225 Mriya, tasarımcısının adını taşıyor. SSCB dağılınca çürümeye terk edilen uçak, 2001 de yenilenip uçuruldu. ANTONOV

Detaylı

AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK

AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK İÇERİK 1- EMNİYET HAVACILIK DAİRE BAŞKANLIĞI 2- HAVA ARAÇLARININ TABİİ AFETLERDEKİ ROLÜ 3- EMNİYET HAVA ARAÇLARININ TEKNOLOJİK ÖZELLİKLERİ POLİS HAVACILIK 1940-

Detaylı

PLASTİK YOLCU UÇAĞI GERÇEKTEN PLASTİK Mİ?

PLASTİK YOLCU UÇAĞI GERÇEKTEN PLASTİK Mİ? PLASTİK YOLCU UÇAĞI GERÇEKTEN PLASTİK Mİ? Yeni nesil yolcu uçakları evlerdeki basit plastikten yapılmadı. Gövdeleri, fiberglasa benzeyen fiber takviyeli plastik kompozitlerden üretildi. Uçak Gövdesinde

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSİ/UZAY MÜHENDİSİ

HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSİ/UZAY MÜHENDİSİ TANIM Hava ve uzay araçlarının tasarımı ve yapımı, bunların uzaya gönderilmesi, araçların yerden izlenmesi, araçlarla haberleşme vb. işleri yapan kişidir. A- GÖREVLER Sivil ve askeri kuruluşlarda; - Yer

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ TIRMANMA PERFORMANSI Tırmanma Açısı ve Tırmanma Gradyanı Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013 Bu belgede jet motorlu uçakların tırmanma performansı

Detaylı

THK GÖKÇEN HAVACILIK. THK Gökçen Havacılık Faaliyet Alanları

THK GÖKÇEN HAVACILIK. THK Gökçen Havacılık Faaliyet Alanları THK GÖKÇEN HAVACILIK İsmini, THK tarafından yetiştirilmiş dünyanın ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen den alan Gökçen Havacılık, 1986 yılında Türkiye de havacılık sanayisini kurmak, sivil sportif ve

Detaylı

TurkUAV Thermo Havadan Görüntüleme ve Ölçüm Sistemi

TurkUAV Thermo Havadan Görüntüleme ve Ölçüm Sistemi TurkUAV Thermo Havadan Görüntüleme ve Ölçüm Sistemi HAKKIMIZDA Konusunda İlk Firma Robonik Mekatronik Teknolojileri olarak 2009 dan beri insansız hava araçları konusunda hizmet vermekteyiz. Başarı Ödülü

Detaylı

Hürkuş a Türk Savunmayii nin İlkleri

Hürkuş a Türk Savunmayii nin İlkleri Avrupa nın gıpta ettiği Nu. D.38 den TSK nın gururu Hürkuş a Türk Savunmayii nin İlkleri Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ın Hürkuş'un açılış töreninde Havacılık ve savunma sanayiine isimlerini silinmeyecek

Detaylı

"TAYYARE"DEN "UÇAK"A: BĐR MONTAJ ÖYKÜSÜ (II)

TAYYAREDEN UÇAKA: BĐR MONTAJ ÖYKÜSÜ (II) "TAYYARE"DEN "UÇAK"A: BĐR MONTAJ ÖYKÜSÜ (II) Hazırlayanlar: Barış ALBAYRAK, Đlke AYDINCAK, Đ. Evrim DĐZEMEN, Yücel GÜRSES, A. Bahar HASER ODTÜ Havacılık Mühendisliği Bölümü Türk Havacılık Tarihi konulu

Detaylı

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu Sivil Havacılıkta Çalışma Alanları, Fırsatlar ve Başarı Örnekleri Hava Aracı ve Komponent Üretimi İtki Sistemleri Talaşlı imalat Hassas döküm Kimyasal

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı

ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı ALICIA Projesi ve SDT A.Ş. nin Katılımı 3 Mart 2010 TÜBĐTAK Havacılık Bilgi Günü Gündem SDT A.Ş. Şirket Profili Đlgi Alanları ve Kabiliyetler Proje ve Ürünler ALICIA Projesi Genel Bilgiler Konsorsiyum

Detaylı

GELECEGIN MUCITLERI ROBOT YAPMAYI ÖGRENIYOR

GELECEGIN MUCITLERI ROBOT YAPMAYI ÖGRENIYOR GELECEGIN MUCITLERI ROBOT YAPMAYI ÖGRENIYOR Portal : www.haberinozu.com İçeriği : Gündem Tarih : 03.01.2016 Adres : http://www.haberinozu.com/genel/gelecegin-mucitleri-robot-yapmayi-ogreniyor-h303269.html

Detaylı

49.Dünya Meteoroloji Günü ĐTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezinde Kutlandı

49.Dünya Meteoroloji Günü ĐTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezinde Kutlandı 49.Dünya Meteoroloji Günü ĐTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezinde Kutlandı 23 MART Dünya Meteoroloji günü kutlamaları Đstanbul Teknik Üniversitesi Süleyman Demirel Kültür merkezinde kutlandı. Ana teması

Detaylı

ÇOK ULUSLU PROJELERDE LOJİSTİK DESTEK UYGULAMALARI (A400M - JSF)

ÇOK ULUSLU PROJELERDE LOJİSTİK DESTEK UYGULAMALARI (A400M - JSF) ÇOK ULUSLU PROJELERDE LOJİSTİK DESTEK UYGULAMALARI (A400M - JSF) Bedriye CİCİOĞLU Havacılık ve Uzay Sektör Müdürü SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI 28 ŞUBAT 2012 SUNUM PLANI A400M ULAŞTIRMA UÇAĞI PROJESİ PROJE

Detaylı

ĐSTĐKRARIN VE GELĐŞĐMĐN HĐKAYESĐ

ĐSTĐKRARIN VE GELĐŞĐMĐN HĐKAYESĐ ĐSTĐKRARIN VE GELĐŞĐMĐN HĐKAYESĐ 1978: Ankara da küçük bir atölye olarak kuruldu. 1979: Zirai traktörlere monte edilmek üzere kazıcı ve yükleyici ataşmanları imalatı yaparak işe başladı. 1986: Ankara da

Detaylı

YAKIN HAVA DESTEĞİ GÖREVLERİNDE İKİ YÖNLÜ VERİ AKTARIMI

YAKIN HAVA DESTEĞİ GÖREVLERİNDE İKİ YÖNLÜ VERİ AKTARIMI YAKIN HAVA DESTEĞİ GÖREVLERİNDE İKİ YÖNLÜ VERİ AKTARIMI Keşif veya gözlem imkan ve kabiliyetlerinin üstünlüğü asla tartışılmaz; bilgi güçten önce gelir ve hava, düşman faaliyetleri hakkında bilgi toplanacak

Detaylı

SİVİL HAVACILIĞIMIZIN DÜNÜ BUGÜNÜ VE GELECEĞİ

SİVİL HAVACILIĞIMIZIN DÜNÜ BUGÜNÜ VE GELECEĞİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası I. Ulusal Uçak Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı 12 Mayıs 2001 Eskişehir-Türkiye SİVİL HAVACILIĞIMIZIN DÜNÜ BUGÜNÜ VE GELECEĞİ Yrd Doç. Dr. Melih Cemal KUŞHAN Osmangazi

Detaylı

AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI. 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00

AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI. 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00 AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00 AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı PANEL BAŞKANI Doç. Dr. Dilek Funda KURTULUŞ --->

Detaylı

UÇAK MÜHENDİSİ TANIM A- GÖREVLER

UÇAK MÜHENDİSİ TANIM A- GÖREVLER TANIM Uçak mühendisi, uçakların tasarlanması ve yapım projelerinin hazırlanması, üretilmesi, geliştirilmesi, bakım-onarımı ve işletilmesi konularında çalışan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ

Detaylı

BASIN BİLDİRİSİ. RS : GMD.PG-0100-1910-15/462-1721 16 Nisan 2015 KONU : Roketsan Basın Bildirisi ATIŞ VE TEST DEĞERLENDİRME MERKEZİ AÇILDI

BASIN BİLDİRİSİ. RS : GMD.PG-0100-1910-15/462-1721 16 Nisan 2015 KONU : Roketsan Basın Bildirisi ATIŞ VE TEST DEĞERLENDİRME MERKEZİ AÇILDI BASIN BİLDİRİSİ RS : GMD.PG-0100-1910-15/462-1721 16 Nisan 2015 KONU : Roketsan Basın Bildirisi ATIŞ VE TEST DEĞERLENDİRME MERKEZİ AÇILDI Roketsan tarafından Karapınar Konya da kurulan MSB Atış Test ve

Detaylı

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI AKINCI 12 PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI GÖREVE ÖZGÜ ÖZELLIKLER Çok maksatlı görev yeteneği Mekanize / Zırhlı piyade Keşif Düşük ve yüksek yoğunluklu muharebeler Piyade müstakil operasyonları Özel operasyonlar

Detaylı

Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor

Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor K.K.K.lığının alçak irtifa hava savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirme çalışmalarına ASELSAN tarafından 2010 yılında başlanan Hava Savunma Ateşİdare

Detaylı

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line 25 Ağustos 2013 Pazar Brifing: Görev isminden de anlaşılacağı gibi hattı tutan bir birliğe bir diğerinin

Detaylı

SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008

SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008 SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008 Mikrodalga Elektronik Sistemler Sanayi ve Ticaret A.Ş. Çankırı Yolu 5.km 06750 Akyurt Ankara

Detaylı

APPLE BİLGİSAYARI İCAT EDEN TEKNİSYEN: STEVE WOZNIAK

APPLE BİLGİSAYARI İCAT EDEN TEKNİSYEN: STEVE WOZNIAK APPLE BİLGİSAYARI İCAT EDEN TEKNİSYEN: STEVE WOZNIAK Steve Wozniak, hesap makinası üreten bir firmada teknisyendi. Tek başına, 1976 da Apple-I ve 1977 de Apple-II bilgisayarlarını icat etti ve satış rekorları

Detaylı

ULUSLARARASI SEMPOZYUM HAVA HARP TARİHİ. Tarihinde Derinleş, Geleceğini Aydınlat ULUSLARARASI HAVA HARP TARİHİ SEMPOZYUMU HAVA HARP AKADEMİSİ

ULUSLARARASI SEMPOZYUM HAVA HARP TARİHİ. Tarihinde Derinleş, Geleceğini Aydınlat ULUSLARARASI HAVA HARP TARİHİ SEMPOZYUMU HAVA HARP AKADEMİSİ ULUSLARARASI SEMPOZYUM 2014 HAVA HARP TARİHİ Tarihinde Derinleş, Geleceğini Aydınlat ULUSLARARASI HAVA HARP TARİHİ SEMPOZYUMU Hava Gücü Teorileri ve Uygulamaları 20 nci Yüzyıl Savaşlarında Hava ve Uzay

Detaylı

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor.

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Günümüz Hava ve Uzay Gücü İnsansız Uçak Sistemlerinin (İUS) Geleceğin Hava Harekâtındaki Rolü Teknolojideki Gelişmelerin

Detaylı

Minti Monti. Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK Ay'a Yolculuk

Minti Monti. Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK Ay'a Yolculuk Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Yaz 2012 Sayı:6 ISSN: 2146-281X Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK

Detaylı

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI VİZYON 2035 KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ Vizyon-2035 Dokümanı, Hv.K.K.lığının geleceğe yönelik hedeflerini belirlemek amacıyla; Dünya ve Türkiye de güvenlik anlayışındaki

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ Yrd. Doç. Dr. Cenk ÖZGEN 1. KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı: Cenk ÖZGEN Doğum Yeri ve Tarihi: Bursa / 07.08.1979 Uyruğu: T.C. Medeni Hali: Evli Adres: Giresun Üniversitesi, İktisadi

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ

HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ TANIM Havacılık-uzay/uçak mühendisi, havada seyreden her çeşit aracın tasarlanması ve yapım projelerinin hazırlanması, üretilmesi, geliştirilmesi, bakım-onarımı ve işletilmesi

Detaylı

01.07.2015. ASELSAN Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı nın bir kuruluşudur.

01.07.2015. ASELSAN Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı nın bir kuruluşudur. 01.07.2015 ASELSAN Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı nın bir kuruluşudur. Temmuz 2015 Ortaklarımız ASELSAN ELEKTRONİK SANAYİ A.Ş. Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı %84.58 %15.42 2 Organizasyon

Detaylı

BİZ KİMİZ? Lagari Takımı (#5278), Yıldız Teknik Üniversitesi Mekatronik Mühendisliği çatısı altında kurulmuş bir öğrenci topluluğudur.

BİZ KİMİZ? Lagari Takımı (#5278), Yıldız Teknik Üniversitesi Mekatronik Mühendisliği çatısı altında kurulmuş bir öğrenci topluluğudur. İÇİNDEKİLER MİSYON, VİZYON ve DEĞERLER... 3 YARIŞMA HAKKINDA BİLGİ... 4 CANSAT 2016 YARIŞMASINA GENEL BAKIŞ... 5 CanSat 2016 Temel Görev... 6 YARIŞMANIN GETİRİLERİ... 7 1 BİZ KİMİZ? Takımı (#5278), Yıldız

Detaylı

GEMI SEVK SISTEMLERI N. MENDERES INALMAN I.T.U DF GEMI MAK ISL MUH 2002

GEMI SEVK SISTEMLERI N. MENDERES INALMAN I.T.U DF GEMI MAK ISL MUH 2002 GEMI SEVK SISTEMLERI { N. MENDERES INALMAN I.T.U DF GEMI MAK ISL MUH 2002 İÇERİK GEMI SEVK SISTEMLERINE GENEL BAKIŞ PERVANE KANADININ ÇALIŞMA TEORİSİ PERVANE ÇEŞİTLERİ SABİT KANATLI PERVANELER HAREKETLİ

Detaylı

TATCA TURKISH AIR TRAFFIC CONTROLLER ASSOSIATION

TATCA TURKISH AIR TRAFFIC CONTROLLER ASSOSIATION TATCA TURKISH AIR TRAFFIC CONTROLLER ASSOSIATION SUNUM AKIŞI Dernek tanıtımı Sivil Havacılığın Ülkemizdeki Durumu Hava Trafik Kontrol Nedir? Hava Trafik Kontrolörlüğü Nedir? Nasıl Hava Trafik Kontrolörü

Detaylı

Voiturette. Peel P50. - Isetta

Voiturette. Peel P50. - Isetta Öyle bir otomobil olsun ki... Vergisi az olsun. Yakıt tüketimi de! Kolay park edilsin. Dar sokaklara girebilsin. Böyle bir otomobil nasıl olabilir? Elbette, küçük!.. Küçücük!.. Ve karşınızda mini otomobiller!

Detaylı

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ Kendinizden biraz bahseder misiniz? -1969 yılında Elazığ'da dünyaya geldim. İlk orta ve liseyi orada okudum. Daha sonra üniversiteyi Van 100.yıl Üniversitesi'nde okudum. Liseyi

Detaylı

Kuzey Irak'a harekat

Kuzey Irak'a harekat Kuzey Irak'a harekat Asker terörü engellemek için yeniden Irak'a girdi. Irak'ın kuzeyinde istihbarat uçuçu yapan insansız uçaklar bugün hareketli PKK gruplarını tespit etti. Türk Silahlı Kuvvetleri Zap

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ. Elektrik ve Elektronik Mühendisliği

MARMARA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ. Elektrik ve Elektronik Mühendisliği MARMARA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Misyonumuz Öğrencilerine mühendislik için gerekli bilgi ve beceriyi yüksek kalitede sağlayarak

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) ELEKTRONİK HABERLEŞME, UZAY VE HAVACILIK SEKTÖRÜNDE AR-GE DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) ELEKTRONİK HABERLEŞME, UZAY VE HAVACILIK SEKTÖRÜNDE AR-GE DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) ELEKTRONİK HABERLEŞME, UZAY VE HAVACILIK SEKTÖRÜNDE AR-GE DESTEKLERİ Esra ALAGÖZ KAYA Şubat 2015 SUNUM PLANI I. ELEKTRONİK HABERLEŞME, HAVACILIK VE UZAY AR-GE HİBE DESTEKLERİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney

Detaylı

TurkUAV OKTO Havadan Görüntüleme ve Ölçüm Sistemi

TurkUAV OKTO Havadan Görüntüleme ve Ölçüm Sistemi TurkUAV OKTO Havadan Görüntüleme ve Ölçüm Sistemi HAKKIMIZDA Konusunda İlk Firma Robonik Mekatronik Teknolojileri olarak 2009 dan beri insansız hava araçları konusunda hizmet vermekteyiz. Başarı Ödülü

Detaylı

Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı

Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı Turgay MALERİ Yönetim ve İcra Kurulu Başkanı 20.12.2012 Atılım Üniversitesi Ar Ge ve İnovasyon Nedir? Ar-Ge

Detaylı

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI 6 Mart 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27161 TEBLİĞ Millî Savunma Bakanlığından: 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR,

Detaylı

İTO Başkanı İbrahim Çağlar: İstanbul yerli ve yabancı yatırımcıya muazzam fırsatlar sunuyor

İTO Başkanı İbrahim Çağlar: İstanbul yerli ve yabancı yatırımcıya muazzam fırsatlar sunuyor İstanbul görkemli maketi ve inşaat firmalarıyla MIPIM Fuarı nda İTO Başkanı İbrahim Çağlar: İstanbul yerli ve yabancı yatırımcıya muazzam fırsatlar sunuyor "Nasıl ki Nuri Bilge, Cannes film festivalinin

Detaylı

PARS 8X8 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ

PARS 8X8 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ PARS 8X8 32 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ TEMEL ÖZELLİKLER Şoför/Komutan için mevcut durum bilgisi sağlayan önde ve arkada iki adet termal ve CCD gündüz kameraları Tüm tekerleklerden direksiyon kontrolü

Detaylı

Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası

Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası 16/03/2016 DARPA Modern askeri çatışmalar giderek artan oranda, düşman saldırılarının aynı anda birçok yönden geldiği karmaşık ve belirsiz muharebe

Detaylı

Amerika da Üniversite Eğitimini Kimler Alablir?

Amerika da Üniversite Eğitimini Kimler Alablir? Amerika da Üniversite Eğitimini Kimler Alablir? Üniversite eğitimi almak için Amerika gerçekten de çok iyi bir seçimdir. Amerikan Üniversiteleri dünyaca tanınmış bir kaliteye sahip olmakla beraber dünyadaki

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 49

ÖĞRENME FAALİYETİ 49 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 49 UÇAK BAKIM TEKNOLOJİSİ Bu faaliyet sonucunda, ulusal ve uluslararası anlaşmaların belirlediği standartlarda Uçak Bakım alanındaki meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU

Detaylı

(Computer Integrated Manufacturing)

(Computer Integrated Manufacturing) 1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile

Detaylı

The Experience of Technical Education Faculty Students in Industry

The Experience of Technical Education Faculty Students in Industry AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM VE GENÇLİK PROGRAMLARI MERKEZİ (ULUSAL AJANS) LEONARDO DA VINCI PROGRAMI YARARLANICI NİHAİ RAPORU TR/06/A/F/PL2 010 Teknik Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Endüstri Deneyimi The Experience

Detaylı

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Y jenerasyonunun internet bağımlılığı İK yöneticilerini endişelendiriyor. Duygusal ve sosyal becerilere sahip genç profesyonel bulmak zorlaştı. İnsan

Detaylı

ULAŞIM TİCARET A.Ş. TÜRKİYE NİN SAYGIN, GÜVENİLİR VE GÜÇLÜ HAVACILIK MARKASI

ULAŞIM TİCARET A.Ş. TÜRKİYE NİN SAYGIN, GÜVENİLİR VE GÜÇLÜ HAVACILIK MARKASI ULAŞIM TİCARET A.Ş. TÜRKİYE NİN SAYGIN, GÜVENİLİR VE GÜÇLÜ HAVACILIK MARKASI Skyline Ulaşım Ticaret A.Ş. bir Koçoğlu Grup iştirakidir. KOÇOĞLU GRUBU HAKKINDA M. Şükrü Koçoğlu tarafından 1981 yılında kurularak,

Detaylı

TBD Antalya Şube Başkanı Akyelli: Özellikle yazılımcıların yatırımlarını Antalya da yapmamaları için hiçbir neden yok

TBD Antalya Şube Başkanı Akyelli: Özellikle yazılımcıların yatırımlarını Antalya da yapmamaları için hiçbir neden yok TBD Antalya Şube Başkanı Akyelli: Özellikle yazılımcıların yatırımlarını Antalya da yapmamaları için hiçbir neden yok Antalya daki 4 üniversitenin sektör için gerekli eğitimleri verdiği, Akdeniz Üniversitesi

Detaylı

İNTERNET DÜNYANIN GİDİŞİNİ NASIL DEĞİŞTİRDİ?

İNTERNET DÜNYANIN GİDİŞİNİ NASIL DEĞİŞTİRDİ? İNTERNET DÜNYANIN GİDİŞİNİ NASIL DEĞİŞTİRDİ? İnternet ile ilgili çalışmalar 1962 ye uzanır. İlk bilgisayarlar arası iletişim 1969 da ABD de Stanford ve California Üniversiteleri arasında oldu. İnternet

Detaylı

Eğitimin, Hava Kuvvetlerinin Geleceğindeki Artan Önemi

Eğitimin, Hava Kuvvetlerinin Geleceğindeki Artan Önemi Eğitimin, Hava Kuvvetlerinin Geleceğindeki Artan Önemi H AVA H AR P O K U L U K O M U TAN L I Ğ I 12 Mayıs 2015 Yeşilyurt/İSTANBUL www.kartallarhaftasi.hho.edu.tr E-posta: icce2015@hho.edu.tr Telefon:+90

Detaylı

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Leyla Tavflano lu Çok sıklıkla Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan a gittiğim için olsa gerek beni bu oturuma konuşmacı koydular. Oraların koşullarını

Detaylı

HAVA ARACI MİLLİYETİ VE TESCİL İŞARETLERİ TALİMATI (SHT-7) BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

HAVA ARACI MİLLİYETİ VE TESCİL İŞARETLERİ TALİMATI (SHT-7) BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar HAVA ARACI MİLLİYETİ VE TESCİL İŞARETLERİ TALİMATI (SHT-7) BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Talimatın amacı; hava araçlarında kullanılacak milliyet ve tescil işaretini,

Detaylı

HACETTEPE RACING HACETTEPE ÜNIVERSİTESİ FORMULA SAE/ FORMULA STUDENT TAKIMI TANITIM DOSYASI

HACETTEPE RACING HACETTEPE ÜNIVERSİTESİ FORMULA SAE/ FORMULA STUDENT TAKIMI TANITIM DOSYASI HACETTEPE RACING HACETTEPE ÜNIVERSİTESİ FORMULA SAE/ FORMULA STUDENT TAKIMI TANITIM DOSYASI Formula SAE Formula SAE, Uluslararası Otomotiv Mühendisleri Derneği (Society of Automotive Engineers) tarafından

Detaylı

GAZAL TUG AND TRAWLER LEADING IN NEWDESIGN VESSELS

GAZAL TUG AND TRAWLER LEADING IN NEWDESIGN VESSELS GAZAL TUG AND TRAWLER LEADING IN NEWDESIGN VESSELS 1 GAZAL TEKNECİLİK / GAZAL ( GAZAL TUG AND TRAWLER ) GENEL MÜDÜR / PAZARLAMA ÜRETİM MÜDÜRÜ / KALİTE FİNANS / KALİTE YÖNETİM GEMİ İNŞA MÜHENDİSİ / TAŞERON

Detaylı

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 Pentagon yetkilileri Fransa'nın talep ettiği Reaper tipi insansız hava aracı (İHA) veya dronların satışına yönelik olarak Kongre'de

Detaylı

UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ

UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası I. Ulusal Uçak Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı 12 Mayıs 2001 Eskişehir-Türkiye UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ Mehmet Nazım

Detaylı

10.04.2012. Ertuğ YAŞAR ANADOLU Tersanesi / ADĐK

10.04.2012. Ertuğ YAŞAR ANADOLU Tersanesi / ADĐK Ertuğ YAŞAR ANADOLU Tersanesi / ADĐK Osmanlı Donanması Gölcük Askeri Tersanesinde ilk Askeri Gemi inşaatı (Oil tanker): 1931 1960 lara kadar Gölcük Askeri Tersanesinde Yardımcı Sınıf gemilerin inşaatı

Detaylı

zaferin ve başarının getirdiği güzel bir tebessüm dışında, takdir belgesini kaçırmış olmanın verdiği üzüntü. Yanımda disiplinli bir öğretmen olarak bilinen ama aslında melek olan Evin Hocam gözüküyor,

Detaylı

Prof. Dr. Yavuz YAMAN, Prof. Dr. Serkan ÖZGEN, Doç. Dr. Melin ŞAHİN Y. Doç. Dr. Güçlü SEBER, Evren SAKARYA, Levent ÜNLÜSOY, E.

Prof. Dr. Yavuz YAMAN, Prof. Dr. Serkan ÖZGEN, Doç. Dr. Melin ŞAHİN Y. Doç. Dr. Güçlü SEBER, Evren SAKARYA, Levent ÜNLÜSOY, E. Prof. Dr. Yavuz YAMAN, Prof. Dr. Serkan ÖZGEN, Doç. Dr. Melin ŞAHİN Y. Doç. Dr. Güçlü SEBER, Evren SAKARYA, Levent ÜNLÜSOY, E. Tolga İNSUYU Havacılık ve Uzay Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Detaylı

Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden

Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden 2 Gürkan Genç, 1979 yılının Ocak ayında dünyaya geldi. Hemen hemen her çocuk gibi en büyük tutkusu bisikletiydi. Radyo-Televizyon-Sinema bölümünden mezun oldu. Farklı kurumlarda çalıştıktan sonra 2 arkadaşı

Detaylı

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI M113 62 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI MEVCUT M113 FILOSU NEDEN MODERNIZE EDILMELI? M113 araç ailesinin, pek çok orduda uzun yıllar kullanımda kalacak olması Hizmet ömrünü uzatmak, performansını

Detaylı

TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ KONSEYİ 2012-2013 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FAALİYET RAPORU

TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ KONSEYİ 2012-2013 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FAALİYET RAPORU TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ KONSEYİ 2012-2013 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FAALİYET RAPORU Üniversitemizde 2012-2013 eğitim ve öğretim yılı içerisinde Öğrenci Konseyi ni oluşturmak için yapılan seçimler

Detaylı

Ağustos 2015. 1 TASNİF DIŞI TUSAŞ - Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı nın bir kuruluşudur.

Ağustos 2015. 1 TASNİF DIŞI TUSAŞ - Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı nın bir kuruluşudur. Ağustos 2015 1 TASNİF DIŞI TUSAŞ - Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı nın bir kuruluşudur. Genel TAI ve TUSAŞ ın birleşmesi Lockheed Martin / General Electric hisselerinin (%49) TUSAŞ tarafından

Detaylı

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR Çalışmanın amacı. SUNUM PLANI Çalışmanın önemi. Deney numunelerinin üretimi ve özellikleri.

Detaylı

ŞARAP ÜRETİM TEKNİKERİ

ŞARAP ÜRETİM TEKNİKERİ TANIM Kaliteli üzüm yetiştirme ve üzümden şarap, sirke vb. ürünlerin imali konularında çalışan kişidir. A- GÖREVLER - Şarap üretiminde çalışır, - Bağ bakımı ve kontrolünü yapar, - Şarap kalite kontrolü

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ MÜHENDİSİ

SU ÜRÜNLERİ MÜHENDİSİ TANIM Sularda yaşayan bitki ve hayvanlardan, besin olarak yararlanılabilecek olanların avlanması, üretilmesi, türlerinin iyileştirilmesi, yetiştirilmesi ve depolanması konularında çalışan kişidir. A- GÖREVLER

Detaylı

KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK

KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK Koç Savunma Sanayii Grubu şirketleri Otokar, RMK Marine, Koç Bilgi ve Savunma Teknolojileri ve KaTron; İstanbul'da düzenlenecek

Detaylı

Tüvtürk'ün sıkı muayenesi lastikçinin bayramı oldu

Tüvtürk'ün sıkı muayenesi lastikçinin bayramı oldu Tüvtürk'ün sıkı muayenesi lastikçinin bayramı oldu Krizden bir hayli etkilenen ve yıl boyunca bir kaç kez üretime ara vermek zorunda kalan lastik fabrikaları, Tuvtürk'ün araç muayenesi sayesinde adeta

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama TANIM Her türlü mekanik sistemin, makinenin, makine elemanlarının belirli kriterler çerçevesinde tasarımını yapan, geliştiren, üretimini planlayan, üretim teknolojilerini geliştiren, sistemler arası ilişki

Detaylı

VI. NECDET ERASLAN PROJE YARIŞMASI 2013

VI. NECDET ERASLAN PROJE YARIŞMASI 2013 tmmob makina mühendisleri odası istanbul şubesi VI. HAVACILIK ve UZAYDA YENİLİKÇİ TASARIMLAR 23 KASIM 2013 İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi TAV Konferans Salonu Maslak/İSTANBUL PROJE HAZIRLAMA KILAVUZU

Detaylı

22-27 EYLÜL 2014 FİNLANDİYA GEZİMİZ 22,09,2014 PAZARTESİ - BULUŞMA VE PISA 23.09.2014 SALI - ALVAR AALTO SAĞLIK VE SPOR FAKÜLTESİ

22-27 EYLÜL 2014 FİNLANDİYA GEZİMİZ 22,09,2014 PAZARTESİ - BULUŞMA VE PISA 23.09.2014 SALI - ALVAR AALTO SAĞLIK VE SPOR FAKÜLTESİ 22-27 EYLÜL 2014 FİNLANDİYA GEZİMİZ 22,09,2014 PAZARTESİ - BULUŞMA VE PISA Gece geç saatlerde Helsinki yolculuğumuz başlayacak. Uzun bir uçak yolculuğu yapacağız.ardından bir saatlik bir uçuş sonunda Jyvaskyla

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI Cumhuriyet Üniversitesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü Sunan Yrd.Doç. Dr. Mustafa HOŞTUT Nisan-2007 1/53 RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS

Detaylı

HAVACILIK. Uçuşun Temelleri. 1. Havacılık Nedir? 2. Havacılık Çeşitleri Nelerdir? Askeri. Sivil Havacılık. Havacılık. Genel. Havacılık.

HAVACILIK. Uçuşun Temelleri. 1. Havacılık Nedir? 2. Havacılık Çeşitleri Nelerdir? Askeri. Sivil Havacılık. Havacılık. Genel. Havacılık. Uçuşun Temelleri 1. Nedir? : Uçmak eylemi ile ilgili olan her şey demektir. Pilotluk, hava trafik kontrolörlüğü, uçak mühendisliği, havacılık meteorolojistliği, hava ulaştırma işletmeciliği gibi pek çok

Detaylı

2005-2009 Tarihleri Arasında Avkom da Yazdığım Programlar 1 Avkomix Başlama Tarihi: Haziran 2007 Database LKS (Muhasebe Programından Gelen Veriler, Fatura, Konsinye, Banka, vb.) AvkomERP.mdb (Kendi veritabanımız,

Detaylı

MADEN MÜHENDİSİ TANIM

MADEN MÜHENDİSİ TANIM TANIM Yeraltında ve yer üstünde bulunan her tür enerji, maden ve doğalgaz yatağının ekonomik bir biçimde işletilmeye elverişli olup olmadığına karar veren, madenlerin işletilmesi için gerekli tesisleri

Detaylı

Piyasalardaki Dalgalanma Otomotiv Sektörüne Nasıl Yansıyor?

Piyasalardaki Dalgalanma Otomotiv Sektörüne Nasıl Yansıyor? Piyasalardaki Dalgalanma Otomotiv Sektörüne Nasıl Yansıyor? Pınar ELMAS Otomotiv sektörü, ekonomide yarattığı katma değer, istihdama olan katkısı ve ilişkide bulunduğu diğer sektörlerdeki teknolojik gelişmenin

Detaylı

Ercan ÇELİK. İş Geliştirme ve Projeler Müdürü GÖKBİL

Ercan ÇELİK. İş Geliştirme ve Projeler Müdürü GÖKBİL Ercan ÇELİK İş Geliştirme ve Projeler Müdürü GÖKBİL GÖKBİL Bilişim Güvenlik Sistemleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Türk Hava Kurumu(THK) bağlısı olarak 2011 yılında kuruldu. Hosting, Telekomünikasyon,

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor!

AR& GE BÜLTEN. Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor! Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor! Türkiye'deki otomotiv sanayi, kurulduğu 1960'lı yıllardan beri AB otomotiv sanayi ile entegrasyonu sağlama çabası içinde bulunmaktadır.

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÇAMLIK ÖZEL EĞİTİM MESLEK LİSESİ TEKNİK GEZİSİ

2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÇAMLIK ÖZEL EĞİTİM MESLEK LİSESİ TEKNİK GEZİSİ 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÇAMLIK ÖZEL EĞİTİM MESLEK LİSESİ TEKNİK GEZİSİ PROJE KONUSU İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİN İSTİHDAM İMKÂNLARININ ARAŞTIRILMASI PROJESİ (Bu Proje Trabzon Valimiz Sn. Abdil Celil

Detaylı

Meteoroloji Genel Müdürlüğü Yıldırım Tespit ve Takip Sistemi (YTTS)

Meteoroloji Genel Müdürlüğü Yıldırım Tespit ve Takip Sistemi (YTTS) 1 Meteoroloji Genel Müdürlüğü Yıldırım Tespit ve Takip Sistemi (YTTS) Orman ve Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü Ülkemiz için yeni bir yatırım olan Yıldırım Tespit ve Takip Sistemi projesinin

Detaylı

YÖNETMELİK. Adıyaman Üniversitesinden: ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Adıyaman Üniversitesinden: ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 27 Mayıs 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 29012 Adıyaman Üniversitesinden: YÖNETMELİK ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

AMELİYATHANELERDE VERİLECEK EN AZ HAVA DEBİSİ VE LAMİNAR TAVAN UYGULAMASI. Erkan TUNCAY ARAŞTIRMA / İNCELEME ISITMA HAVA KOŞULLANDIRMA HAVALANDIRMA

AMELİYATHANELERDE VERİLECEK EN AZ HAVA DEBİSİ VE LAMİNAR TAVAN UYGULAMASI. Erkan TUNCAY ARAŞTIRMA / İNCELEME ISITMA HAVA KOŞULLANDIRMA HAVALANDIRMA ARAŞTIRMA / İNCELEME ISITMA HAVA KOŞULLANDIRMA HAVALANDIRMA SU ŞARTLANDIRMA SU ARITIMI ENERJİ OTOMATİK KONTROL BİNA OTOMASYON Erkan TUNCAY İŞ YÖNETİMİ VE ORGANİZASYON MALİYE / FİNANS MÜHENDİSLİK GELİŞTİRME

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Biz Fakir Okuluz Bizim Velimiz Bize Destek Olmuyor Bizim Velimizi Sen Bilmezsin Biz Bağış Alamıyoruz Cümlelerini kurarken bir daha düşüneceksiniz.

Biz Fakir Okuluz Bizim Velimiz Bize Destek Olmuyor Bizim Velimizi Sen Bilmezsin Biz Bağış Alamıyoruz Cümlelerini kurarken bir daha düşüneceksiniz. Aşağıda Emek vererek Yazmış olduğumuz yazı ve bilgileri 5 dakika ayırıp okur inceler ve bizden ücretsiz bir örnek kayıt dosyası talep ederseniz. Biz Fakir Okuluz Bizim Velimiz Bize Destek Olmuyor Bizim

Detaylı

Hava Harp Okulunun İlk Öğrencileri And İçme Töreni (1 Ekim 1951)

Hava Harp Okulunun İlk Öğrencileri And İçme Töreni (1 Ekim 1951) TARİHÇE 1 Hava Harp Okulunun İlk Öğrencileri And İçme Töreni (1 Ekim 1951) 2 3 1aTürk ordusunda havacılığın gelişmesi için her şeyden önce bir Hava Okulunun kurulmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu çerçevede

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 29.07.2015

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 29.07.2015 İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 29.07.2015 Ekrem DEMİRTAŞ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Acımasız savaşın kanı ülkemize de sıçradı Şanlıurfa nın Suruç kentinde gerçekleştirilen bombalı

Detaylı

Gökhan Göl 2. MULTİKOPTER SİSTEMLERİ VE UÇMA PRENSİPLERİ

Gökhan Göl 2. MULTİKOPTER SİSTEMLERİ VE UÇMA PRENSİPLERİ 1. GİRİŞ İnsansız hava aracı (İHA) hava akımı ve tahrik kuvvetlerinden yararlanarak uçabilen yerden kumanda edilen ya da otonom yani belli bir uçuş planı üzerinden otomatik hareket eden, uçuş için içerisinde

Detaylı