Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 Sayý:17 Nisan 2004 Avrupa Birliði'nin Türk Yargý Sistemine Bakýþý Avrupa Birliði ve Türk Yargý Sistemi Hak Bilinci: Hak Deyince Akan Sular Durur Ýnfaz Hukuku ve Uygulamada Doðurduðu Sonuçlar Bir Kurgusal Duruþma Yarýþmasýnýn Ardýndan Küreselleþme Üzerine Bir Söyleþi Haberler Ýktisat Bölümü Spor

2 PAZARLAMA VE HALKLA ÝLÝÞKÝLER SERTÝFÝKA PROGRAMI 25 MAYIS - 30 HAZÝRAN 2004 Pazarlama Karmasý ve Pazarlama Felsefeleri, Stratejik Pazarlama, Rakip Analizi, Tüketici Davranýþlarý, Ýletiþim Teknikleri, Ýnsan ve Ýletiþim, Pazar Bölümlendirme ve Hedef Pazar Seçimi, Halkla Ýliþkiler Kavramý, Halkla Ýliþkilerde Kullanýlan Yöntemler, Ürün Karmasý ve Ürün Sýnýflandýrýlmasý, Fiyatlandýrma Stratejileri, Halkla Ýliþkilerde Ýletiþim Araçlarý, Tutundurma Karmasý Stratejileri, Hizmet Pazarlamasý, Ýletiþim Modelleri, Daðýtým Kanallarý ve Fiziksel Daðýtým, Halkla Ýliþkiler ve Pazarlama. 51 saat (Haftada 9 saat) Salý-Çarþamba-Perþembe Kayýtlar þahsen, telefon ya da faks yoluyla kimlik bilgilerini bildirerek yapýlabilir. Ücret katýlýmcý baþýna TL (%18 KDV dahil) 3 taksitte ödenir. Program ücreti Vakýfbank Meþrutiyet Þb nolu hesaba yatýrýlýp dekontu SEDAM Müdürlüðü ne teslim edilecektir. Pazarlama ve Halkla Ýliþkiler ile uðraþan, uðraþmayý hedefleyen Ýþletmelerin Pazarlama ve Halkla Ýliþkiler Yöneticileri veya Yönetici adaylarý ile kendilerini bu alanlarda yetiþtirmek isteyen herkes baþvurabilir.

3 BAÞYAZI Üniversiteler... Yazýya üniversiteler diye baþlayýnca önce bizim üniversitelerimizden, Türk Üniversitelerinden söz etmemek hele son haftalardaki geliþmelerden sonra kaçýnýlmaz oldu. Özellikle devlet üniversitelerimiz vakýf, döner sermaye, bütçe kesintisi ve burs gibi konularda son aylarda hükümetin yaptýðý uygulamalar karþýsýnda çareler ararken þimdi de YÖK tartýþmalarý Türkiyemiz gündemine taþýndý. Evet, Türkiye de bunlar olup biterken, Nisan 2004 günlerinde Belçika nýn Liege kentinde The Europe of Knowledge 2020 toplantýsý yapýldý. Türkiye den Çankaya Üniversitesi adýna Mütevelli Heyet Baþkanýmýz Sayýn Sýtký Alp ve benim katýldýðým konferansa, ÝTÜ ve Anadolu Üniversiteleri rektörlük düzeyinde katýldý. Akdeniz, Bilgi, Boðaziçi ve Doðuþ Üniversiteleri ise temsilci bulundurdular. Bütün Avrupa ülkelerinden binbeþyüze yakýn katýlýmcý salonlarý doldurdu. Konferansýn amacý AB ülkelerinde oluþturulmaya çalýþýlan Bilgi Toplumunda Avrupa Üniversitelerinin önümüzdeki on-yirmi yýlda karþýlaþabilecekleri sorunlar ve bu sorunlarýn çözüm yollarý. Toplantý ana oturumlar ve paralel oturumlar þeklinde düzenlenmiþti. Ana oturum baþlýklarý þunlardý: Avrupa üniversiteleri araþtýrma ve eðitimde mükemmeliyete nasýl eriþir ve sürdürür? Avrupa üniversiteleri dünyadaki en yetenekli beyinleri kendilerine nasýl çeker? Yeni üye ülkeler 'Bilgi 2020 Avrupasý' giriþimine nasýl uyum saðlayabilir? Üniversite kökenli araþtýrma çalýþmalarýnýn Avrupa boyutu nasýl güçlendirilebilir? Paralel oturumlarda ise þunlar ele alýndý: Bilgi Üretilmesi ve Belgelenmesi; Üniversite, Sanayi Ýliþkisi ve Ýnovasyon; Disiplinlerarasý Araþtýrma; Yüksek Eðitim ve Araþtýrma Arasýndaki Ýliþkiler Ýçin Yeni bir Paradigma; Araþtýrmacý Eðitimi Ýçin Deðiþen Koþullar ve Yeni Beklentiler; Bölgesel Kalkýnma Ýçin Üniversiteler; Avrupa Üniversitelerinde Yapýlan Araþtýrmalarýn Uluslararasý Rekabete Karþý Desteklenmesi; Hizmet Sektörü Ýçin Araþtýrma; Üniversite Baðýmsýzlýðý ve Yönetiþim. Bütün bunlarýn özeti þu: Bireyler, kurum ve kuruluþlarla beraber üniversiteler için de gelecekte iyinin yeterli olmayacaðý, mükemmelin aranacaðý günlere gidiliyor. Herkes hesabýný buna göre yapmalý. Gördüðünüz gibi, girmeye hazýrlandýðýmýz AB nin üniversiteleri bunlarla uðraþýr, bunlarý tartýþýrken bizler? Siz ne dersiniz? Prof. Dr. Ziya AKTAÞ Rektör

4 Baþyazý 1 Avrupa Birliði'nin Türk Yargý Sistemine Bakýþý 4 Hak Bilinci: Hak Deyince Akan Sular Durur 13 Ýnfaz Hukuku ve Uygulamada Doðurduðu Sonuçlar 16 Bir Kurgusal Duruþma Yarýþmasýnýn Ardýndan 22 Küreselleþme Üzerine Bir Söyleþi 24 Haberler 28 Ýktisat Bölümü 37 Spor 38 Çankaya Üniversitesi adýna Sahibi: Rektör Prof. Dr. Ziya Aktaþ Yayýn Kurulu Prof. Dr. Nahit Töre Prof. Dr. Aysu Aryel Erden Prof. Dr. Ziya B. Güvenç Yrd. Doç. Dr. Nüzhet Akýn Dr. Mustafa Tören Yücel Yakup Sarýcan Nurin Terzi Halil Özkan Editör Yakup Sarýcan Tasarým ve Baský Tasarým Plus Ýletiþim Hizmetleri Çankaya Üniversitesi Rektörlüðü Öðretmenler Cad. No: Yýl Ankara Tel: Faks: Çankaya Üniversitesi Basýn ve Halkla Ýliþkiler Müdürlüðü tarafýndan hazýrlanmýþtýr. Dergide yayýnlanan yazýlar kaynak gösterilerek kullanýlabilir. Ýmzalý yazýlardaki görüþler yazarlarýna aittir. Deðerli okurlar, bu sayýmýzda aðýrlýðý hukuksal konulara verdik ve bir hukuk dosyasý hazýrladýk. Bu dosyamýz, Türkiye Barolar Birliði Yayýn Kurulu Baþkaný Avukat Teoman Ergül'ün Avrupa Birliði nin Türk Yargý Sistemine Bakýþý konusunda yaptýðý deðerlendirmeyi, Yargýtay Onursal Üyesi Çetin Aþçýoðlu nun Hak Bilinci konusundaki görüþlerini ve Yargýtay 1. Ceza Dairesi Onursal Baþkaný Türkan Güven in Ýnfaz Hukuku ve Uygulamada Doðurduðu Sonuçlar hakkýnda yaptýðý deðerlendirmeyi kapsýyor. Oluþturduðumuz yayýn kurulu Prof. Dr. Nahit Töre baþkanlýðýnda dergimizin geliþimi ve içeriðiyle ilgili çalýþmalarýný iki aydýr sürdürmektedir. Bu çalýþmalarýn önümüzdeki sayýlara yansýdýðýný hep birlikte göreceðiz. Dergimizle ilgili yenilik ve geliþmeler, yayýn kurulu ile sýnýrlý kalmayýp, öðrencilerimizin dergimize olan katkýlarýný artýrmak için, onlardan oluþacak bir yazý iþleri kurulu kurma çalýþmalarýmýzla da sürmektedir. Bu sayýdan itibaren dergimize öðrencilerimizin katkýsýný da almaya baþladýk. Hukuk Fakültesi öðrencimiz Candost Delikanlýoðlu, üniversitemiz adýna katýldýðý Avrupa Genç Hukukçular Derneði ELSA tarafýndan organize edilen Kurgusal Duruþma Yarýþmasýnýn bir deðerlendirmesini yaptý. Çankaya Gündemi ni tüm hocalarýmýz, çalýþanlarýmýz ve öðrencilerimizle geliþtirmeye devam edeceðiz. Yakup SARICAN Üç ayda bir yayýmlanýr.

5 Avrupa Birliði ve Türk Yargý Sistemi Avrupa Birliði'nin Türk Yargý Sistemine Bakýþý

6 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ Teoman Ergül TBB Yayýn Kurulu Bþk. Avukat Avrupa Birliði nin Türk Yargý Sistemine Bakýþý Konumuz Avrupa'nýn veya Batýnýn Türk yargý sistemine bakýþý olmuþ olsaydý, daha geniþ bir tarih yelpazesi ve daha geniþ bir coðrafya söz konusu olabilecekti. Avrupa'nýn Türk yargý sistemine veya kýsaca adaletine bakýþ açýsý her devirde deðiþik olmuþtur. Mesela Kanuni Sultan Süleyman çaðýnda Batý, Osmanlý adaletine hayrandý. Tarihçi Yýlmaz Öztuna'dan öðrendiðimize göre, bugünkü Ýngiliz yargýlama sistemi, Kanuni'nin çaðdaþý ünlü Ýngiliz Kralýnýn Türk yargý sisteminden almýþ olduðu modelin uygulamasýdýr. Bu konuda o dönemde Osmanlý Ýmparatorluðu'nu gezen bütün Batýlý seyyahlarýn görüþü aynýdýr. Batýda Türkler karþýsýndaki maðlubiyetlerinin, güçsüzlüklerinin nedenini bu adalet sisteminde arayanlar bile vardý. Oysa iki yüz yýl sonra Tanzimat Döneminde, Avrupalýlar Türk adalet sistemine güvensizliklerini belirtmiþler, bu konuda uluslararasý güvenceler aramýþlardýr. O tarihten sonra da Batýnýn Türk adaletine güvensizliði her dönemde devam etmiþtir. Görüldüðü gibi, Avrupa'nýn Türk yargý sistemine bakýþý geniþ bir açý ve uzun bir zaman içerisinde daha geniþ araþtýrmalara konu olabilecek bir durumdur. Haklýlýðý, haksýzlýðý bir yana günümüzde de durum deðiþmemiþtir. Konumuz Avrupa Birliði ise yakýn hatta þimdiki dönemi ve somut bir odaðý ifade etmektedir. Ülkemizle birlik arasýndaki iliþkiler üzerinde durmak, bir bakýma Türk yargý sisteminin objektif bir analizini yapmak istemekteyim. Ancak öncelikle Avrupa Birliði, Avrupa Konseyi gibi kuruluþlara bir göz atmak gerekmektedir. Avrupa Konseyi Türkiye Cumhuriyeti Avrupa Birliði hareketinin baþlangýcý olan, 1949 yýlýnda onbir Avrupa Devleti tarafýndan kurulmuþ Avrupa Konseyi'ne ayný yýl üye olmuþtur. Avrupa Konseyi'nin Bakanlar Komitesi, Parlamenterler Meclisi olmak üzere iki organý vardýr. Bunlara yardýmcý olmak üzere bir de Genel Sekreterlik örgütü kurulmuþtur. Avrupa Konseyi kurulur kurulmaz Avrupa Ýnsan Haklarý Mahkemesi'nin hazýrlamýþ, 1950 yýlýnda bu sözleþme üye devletlerce kabul edilerek yürürlüðe girmiþtir. Bu nedenle kimi belgelerde Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi, Roma Sözleþmesi adýyla anýlmaktadýr. Türkiye bu Sözleþmeyi 1954 yýlýnda kabul etmiþtir. Sözleþmenin önemi Evrensel Bildirge'den esinlenerek güvence altýna aldýðý hak ve özgürlüklerin tek tek sayýlarak kabul edilmiþ olmasý deðil, bu hak ve özgürlüklerin yaþama geçirilmesi ve geliþtirilmesi baðlamýnda tanýmýþ olduðu Ortak Güvence'dir. Bu amaçla önceleri Avrupa Ýnsan Haklarý Komisyonu, daha sonra Avrupa Ýnsan Haklarý Divaný/Mahkemesi kurulmuþtur. AÝHM Strassbourg'ta görev yapmaktadýr. Avrupa Ýnsan Haklarý Komisyonu ile Avrupa Ýnsan Haklarý Mahkemesi'nin birleþip tek organ haline gelmesi üzerine koruma sitemi yargýsal nitelik kazanmýþtýr. Türkiye bu Ortak Güvence Sistemine, 1987 yýlýnda biraz geç olarak tanýmýþ olduðu Bireysel Baþvuru Hakký dolayýsýyla dahil olmuþtur yýlýnda da Avrupa Ýnsan Haklarý Mahkemesi'nin o zamanki adýyla Divan'ýn zorunlu yargý yetkisini tanýyarak sisteme tam olarak girmiþtir. Avrupa Birliði 1951 yýlýnda kömür ve çelik üreten Avrupa devletleri, (Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, Ýtalya) ekonominin zorunluluklarýndan hareket ederek Paris Antlaþmasý ile Kömür-Çelik Birliði'ni kurdular. Bu birlik zaman içinde tüm ekonomik alanlarý kapsayacak biçimde geniþledi. Avrupa Ekonomik Topluluðu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluðunu kuran Roma (1957), Avrupa Tek Senedi (1986) ve Maastricht Avrupa Birliði Antlaþmasý (1992), üye devletleri egemen devletler arasýndaki geleneksel antlaþmalardan daha sýký bir biçimde birbirine baðlayan AB'nin hukuki temellerini attý. Avrupa Ekonomik Topluluðu (AET), Avrupa Topluluðu (AT) ve nihayet Avrupa Birliði (AB) adýný aldý. Gümrük Birliði saðlandý. Ekonomik çýkarlardan baþlayan hareket siyasi amaçlara yöneldi. Ekonomi, siyaset, sanayi, yurttaþ haklarý ve dýþ politika alanlarýný kapsayan çok sektörlü bütünleþmenin en ileri biçimine dönüþtü. Konsey'in Avrupa Parlamenterler Meclisi'ne karþý Avrupa Parlamentosu kuruldu. AB, doðrudan uygulama imkâný olan mevzuat oluþturabilmekte ve yurttaþlarý lehine özel haklar ihdas edebilmektedir. Birlik içindeki ihtilaflarýn çözümlenmesi için Avrupa Topluluðu Mahkemesi kuruldu. Avrupa Topluluðu Adalet Divaný, Topluluk Adalet Divaný gibi adlarla da anýlan bu mahkeme sadece Birlik üyelerinin

7 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ aralarýndaki ihtilaflara bakmakla yetkilidir. Bossman Kararýný bu Divan verdi; çikolata konusunda da bu Divan'ýn kararlarý söz konusudur. Divan Luxemburg'ta çalýþmaktadýr. Bugün için Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliði ayrý ayrý kuruluþlar olmakla birlikte, bunlarý biri birinden kesin çizgilerle ayýrmak olanaðý da yoktur. Türk Yargý Sistemi Yargý sistemi denildiði zaman genellikle kiþiler ve kiþilerle devlet ve kamu kurumlarý arasýndaki yasa, tüzük ve yönetmelik uygulamalarý ile eylemlerden doðan sorunlarý çözümleyen ve devlet gücü kullanan kurum, kuruluþ ve iliþkilerin tümü anlaþýlmalýdýr. Türk yargý sisteminin baþýnda, Adalet Bakanlýðý ve Adalet Bakanlarý bulunmaktadýr. Bu gerçek çoðu kez görmezden gelinmekte, Bakanlýðýn yetkisinin idari ve mali iþlerden ibaret olduðu gibi bir yanýlgýya düþülmektedir. Adalet Bakanlýðý'nýn konumu ve yetkileri yargýç, savcý ve avukatlarýn baðýmsýzlýðý ile çok yakýndan iliþkilidir. Diðer yandan mahkeme dediðimiz yargýlama, hükmün öncesi ve sonrasý ile karmaþýk bir sistemi ifade etmektedir. Yargýlama, diyalektiðin en mükemmel biçimidir. Ýddia ile savunmanýn çatýþmasýndan çýkacak hüküm, herhangi bir yabancý katký ile bozulmamýþ ise taraflarý memnun edecektir. Bu güvenceyi ise hüküm organýnýn her türlü etkiden uzak, baðýmsýz ve tarafsýz olmasý verecektir. Burada aranan yargýlama sisteminin mükemmelliðe ulaþmasýdýr. Bu amaca ise yargýlama aktörlerinin ve koþullarýnýn yabancý etkiden uzak tutabildiðimiz ölçüde ulaþabileceðimiz anlaþýlmaktadýr. AB kriterlerinde de aranan bu husustur. Yani yargýya yabancý unsurlar ve bu unsurlarýn temizlenmesi çabasý görülmektedir. AB standartlarýna uygun bir yargýlama amaçlanmaktadýr. AB raporlarýnda ve AÝHM kararlarýnda, Sözleþmenin 6. maddesinin çizmiþ bulunduðu çerçeve dolayýsýyla sadece adli yargý dediðimiz bölüm hakkýnda düþünceler ve deðerlendirmeler yapýlmaktadýr. Adil yargýlanma hakkýnýn sadece "medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar" ve "cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalara" inhisar ettirilmesi sonucu, idari davalar, disiplin hukuku ve anayasaya aykýrýlýk iddialarý Sözleþme hükümleri dýþýnda kalmaktadýr. Bu konuda Mahkemenin geniþletici yorum yapmasý sonucu mülkiyet hakký ve mamelek ile ilgili idari iþlemler; bir meslek, sanat veya baþka bir iktisadi faaliyetin yürütülmesi ile ilgili idari kararlar; reþit olmayan çocuklarý ana-babadan ayýrarak korunmasý amacý ile alýnan idari önlemler; çalýþma hayatý, sosyal sigorta, iþ sözleþmesinin bozulmasý, iþten çýkarma ile ilgili idari iþlemler; idarenin kusurundan doðan zararýn tazminine iliþkin nizalar ve idarenin takdir hakkýný kullanmasýndan doðan nizalar hakkýnda da kararlar verilmiþtir. Avrupa Birliði Kriterleri Çok kalýn hatlarla açýkladýðýmýz mekanizmaya girmek Türk siyasi, mülki ve yargý sistemlerinin de somut olarak AB standartlarýna uygunluðunun tartýþma konusu yapýlmasýnýn baþlangýcý olmuþtur. AVRUPA KONSEYÝ, 22 Haziran 1993 tarihinde Kopenhag Zirvesi'nde, Avrupa Birliði'nin geniþlemesi kararlarý ile birlikte tam üyelik için bazý kriterler ortaya koymuþtur. "AB'ye girmeye aday ülkeler; -Ýstikrarlý ve kurumsallaþmýþ bir demokrasinin var olmasý, -Hukuk devleti ve hukukun üstünlüðü, -Ýnsan haklarýna saygý, -Azýnlýklarýn korunmasý gibi dört ana kriter açýsýndan deðerlendirilmeye tabi tutulacaktýr. Genel olarak, ülkenin çok partili bir demokratik sistemle yönetiliyor olmasý, hukukun üstünlüðüne saygý, idam cezasýnýn olmamasý, azýnlýklara iliþkin herhangi bir ayrýmcýlýðýn bulunmamasý, ýrk ayrýmcýlýðýnýn olmamasý, kadýnlara karþý her türlü ayrýmcýlýðýn yasaklanmýþ olmasý, Avrupa Konseyi Ýnsan Haklarý Sözleþmesi'nin kabul edilmiþ olmasý gibi özellikler dikkate alýnmaktadýr." Bu koþullar arasýndaki "Ýnsan Haklarý Sözleþmesinin kabul edilmiþ olmasý" ve "hukukun üstünlüðüne saygý" ilkeleri konumuz açýsýndan önem taþýmaktadýr. Kopenhag Zirvesi kararlarýna uygunluk her yýl düzenlenen Ýlerleme Raporlarý ve bu raporlarla doðrudan ilgili olsun veya olmasýn düzenlenen belgelerle kontrol edilmektedir. Türkiye o tarihten bu yana hukukunu AB Ýlerleme Raporlarý doðrultusunda sürekli düzenleme sürecine girmiþtir. Son 2003 yýlý Ýlerleme Raporu'nda yargý sistemi ile ilgili olarak yapýlan deðerlendirmelerin kýsa bir özetini gözden geçirmekte yarar bulunmaktadýr. "Türk Yargý Sistemi, bir Anayasa Mahkemesi, bir Danýþtay, bir Yargýtay, bir Uyuþmazlýk Mahkemesi ve ilk derece mahkemeler sisteminden oluþur.

8 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ Devlet Güvenlik Mahkemeleri ve Askeri Mahkemeler de vardýr. Aile mahkemelerinin kurulmasýna dair yasanýn kabulüyle mahkeme sistemi güçlendirilmiþtir. Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin yetkilerini, sorumluluklarýný ve iþleyiþini, özellikle savunma haklarý yönünden, insan haklarý ve temel özgürlüklerin korunmasý alanýndaki Avrupa standartlarýyla uyumlu hale getirme ihtiyacý devam etmektedir. Adli Týp Kurumu Yasasý, adli iþlemlerin hýzlandýrýlmasý amacýyla tadil edilmiþtir. Ancak, mahkemelerdeki birçok adli týp muayene odasýnda koþullar yetersiz durumda olmaya devam etmektedir. Siviller üzerindeki askeri yargý yetkisini sona erdirmek ve askeri ceza usul yasasýnýn hükümlerini ifade özgürlüðü konusunda daha önceki paketlerle kabul edilen reformlara uygun hale getirmek amacýyla, Askeri Mahkemelerin Kuruluþu ve Muhakeme Usulleri Kanunu tadil edilmiþtir. Yargýnýn iþleyiþi konusunda, hem hâkimler, hem de savcýlar, büyük bir iþ yükü altýndadýr. Mahkemelerin karþý karþýya olduklarý muazzam iþ yükü, duruþmalar için yeterli zaman býrakmamakta ve dava dosyalarýnýn yeterince incelenememesine yol açmaktadýr. Savunma hakký yönünden bu durumun belirli sonuçlarý söz konusudur. Yargýnýn her zaman tarafsýz ve tutarlý biçimde davranmadýðý yolunda haberler gelmeye devam etmektedir. Yargýnýn baðýmsýzlýðý ilkesi, Türk Anayasasýnda yer verilen bir ilkedir. Pratikte ise, yargý ve yürütme arasýnda organik bir baðlantý kuran baþta anayasal hükümler, yargýnýn baðýmsýzlýðýný zayýflatmaktadýr. Anayasa, hâkimler ve savcýlarýn, idari iþlevleri bakýmýndan, Adalet Bakanlýðý'na baðlý olmalarýný öngörmektedir. Bundan baþka, Türkiye'de bütün hâkimler ve savcýlarýn tayin, terfi ve disiplin iþlemleri ve genel olarak kariyerleri, Adalet Bakaný'nýn baþkanlýk ettiði ve Adalet Bakanlýðý Müsteþarýnýn da üye olduðu Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kurulu tarafýndan belirlenmektedir. Yüksek Kurulca görevden alýnma ve Türkiye'nin daha az cazip bölgelerine tayin edilme olasýlýðý, hâkimlerin tutumlarýný ve kararlarýný etkileyebilir. Kurulun bileþiminden baþka, Yüksek Kurulun kendi sekretaryasýnýn olmayýþý ve Adalet Bakanlýðý bünyesinde çalýþmasý, yürütmenin etkisini daha da arttýrmaktadýr. Kurul, idari iþleri yönünden, Adalet Bakanlýðý'nýn personel dairesine ve müfettiþ kuruluna tamamen baðýmlýdýr. Türk Yargý Sisteminin bir baþka güçlüðü, delillerin iþlenmesi alanýndadýr. Ceza takibatýnýn bütün aþamalarýna nezaret edilmesinden hukuken savcýlar sorumlu olmakla birlikte, her günkü uygulamalar göstermektedir ki güvenlik kuvvetleri, gözaltýna iliþkin olgular hakkýnda savcýlara her zaman yeterince bilgi vermemektedir. Savcýlarýn yargýlama öncesi soruþturma aþamasýnda güvenlik kuvvetleri üzerinde niçin yeterli nezaret icra etmediklerinin ve birçok olayýn niçin yetersiz hazýrlýkla dava aþamasýna geldiðinin de açýklamasý, aðýr iþ yükü olarak görünmektedir. Dolayýsýyla, savcýlar, olaylarýn soruþturulmasý ve davalarýn hazýrlanmasý üzerinde daha yakýn kontrol icra etmelidirler yýlýnda (28 Eylül-10 Ekim 2003) Türkiye'ye Avrupa Komisyonu Adalet ve Ýçiþleri Genel Müdürlüðü ve Geniþleme Genel Müdürlüðü tarafýndan gönderilen istiþari heyetin hazýrlamýþ olduðu raporda, yargý sistemi ile ilgili olarak AÝHS'nin 6. maddesindeki kriterlere uygun görüþler bulunmakta, yargý sisteminde radikal deðiþiklikler önerilmektedir. Bu raporun tümünü burada sizlere aktarmam mümkün deðildir. Ýlgilenenler rapora sitesinden ulaþabilirler. Ancak, yargý sistemi ile doðrudan iliþkili bölümlerini aþaðýda sunmaktayým: Anayasanýn; Devlet Güvenlik Mahkemeleri laðvedilecek, Savaþ zamanýnda, sýkýyönetim, olaðanüstü hal durumlarýnda yayýmlanmýþ kararnamelerin anayasaya uygunluðuna Anayasa Mahkemesi nezdinde itiraz edilmesine izin verecek, Cezaî bir müeyyide veya medeni hak ve yükümlülük ile ilgili olduðu oranda, Anayasanýn 105/2,125/2,129/3 ve 159/4'üncü maddeleri kapsamýnda alýnan kararlarýn hukuka uygunluðunun saðlanmasý yönünde bunlara karþý yargý yoluna baþvurma imkanýnýn tanýnmasýný, Cumhuriyet savcýlarý ve hâkimlerin görevleri ve mesleki haklarýnýn fonksiyonel ve kurumsal ayrýlýðýný saðlayacak þekilde yeniden düzenlenmesini,

9 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ Yargý baðýmsýzlýðý hakkýnda BM Temel Prensiplerinin 20. Prensibi ve hakimlerin baðýmsýzlýðý hakkýnda Avrupa Konseyi Tavsiyesinin 6(3) prensibine göre, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasýnýn 159 uncu maddesinin, bir hâkime Hâkim ve Savcýlar Kurulunun kararlarýna karþý bunlar dýþýnda yargý mensuplarýndan oluþan ve yeni bir karar alma sorumluluðunda olan baðýmsýz bir yargý kurumuna itiraz etmeye izin verecek þekilde yeniden düzenlenmesini, Yargý baðýmsýzlýðý hakkýnda BM Temel Prensiplerinin 1. prensibi ve hâkimlerin baðýmsýzlýðý hakkýnda Avrupa Konseyi Tavsiyesinin 1(2)(a) prensibine göre Türkiye Cumhuriyeti Anayasasýnýn 140'ýncý maddesinin 6'ncý fýkrasýnýn kaldýrýlmasýný ve yargýnýn idarî görevlerinin yalnýzca yargýnýn kendi sorumluluðunda olduðunu belirten bir hükümle deðiþtirilmesini tavsiye etmekteyiz. Devlet Güvenlik Mahkemeleri Halen varolan Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görevlerinde; Mahkemelerin görevlerinin aðýr ceza mahkemelerine devretmelerini, Mahkemelerde halen görülmekte olan davalarýn, bu tür davalara bakmakla görevli aðýr ceza mahkemeleri hâkim ve savcýlarýna devredilmesini, Mahkemelerdeki savcýlar tarafýndan önceden ele alýnan davalarýn gerektiðinde ve istenildiði gibi yerel soruþturmalardan ziyade ülke çapýnda soruþturmalarý üstlenecek güçle donatýlmýþ aðýr ceza mahkemesi savcýlarý tarafýndan ele alýnmasýný tavsiye etmekteyiz. Hâkimlerin yer deðiþtirmesi yetkisinin Adalet Bakanlýðý ve Müsteþarlýðýndan alýnmasý, bu yetkinin Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kuruluna verilmesi, Yargý baðýmsýzlýðý hakkýnda BM Temel Prensiplerinin 9. prensibi ve Chisinau Bildirisinin hükümlerine göre hâkimlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eðitimlerinde Adalet Bakanlýðýnýn etkisinin kaldýrýlmasý, Yargý baðýmsýzlýðý hakkýnda BM Temel Prensiplerinin 13 ve 17'nci prensipleri ile hâkimlerin baðýmsýzlýðý hakkýnda Avrupa Konseyi Tavsiyesinin 1(2)(c) prensibine göre Türkiye Cumhuriyeti Anayasasýnýn 144. maddesi ve 2802 sayýlý Hâkimler ve Savcýlar Kanununun, Adalet Bakanlýðý merkez teþkilatýndan adalet müfettiþleri kaldýrýlacak þekilde yeniden düzenlenmesi, adalet müfettiþlerinin doðrudan Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kurulunun denetimi altýnda çalýþacak þekilde yeniden atanmalarý, Yüksek Kurulun bir yargý mensubu hakkýnda bir inceleme veya soruþturma izni vermek ve/veya talep etmek yetkisine sahip olmasý, Adalet Bakanýnýn, Ceza Usul Kanununun 148'inci maddesi uyarýnca, adil bir soruþturmanýn suçlamanýn asýlsýz olacaðýný gösterdiði durumlarda Cumhuriyet Savcýsýnýn cezaî takibat baþlatmama kararýný hükümsüz býrakma yetkisinden yoksun býrakýlmasý, Türk Hukukunun yorumlanmasý hakkýnda Adalet Bakanýnýn Cumhuriyet Savcýlarýna Genelge göndermesi uygulamasýna derhal son verilmesi, Barolarýn iþleyiþi hakkýnda Adalet Bakanýnýn rolünün, avukatlarýn baðýmsýzlýðýný saðlamaya yönelik bir adým olarak, kendi meslekî Adalet Bakaný ve Adalet Bakanlýðý Hâkimlerin baðýmsýzlýðý hakkýnda Avrupa Konseyi Tavsiyesinin 1(2)(c) prensibine göre, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasýnýn 159'uncu maddesinin Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kurulundan Adalet Bakaný ve Adalet Bakanlýðý Müsteþarýnýn çýkarýlacak þekilde yeniden düzenlenmesi, Yargý baðýmsýzlýðý hakkýnda BM Temel Prensiplerinin 10. prensibi ve hâkimlerin baðýmsýzlýðý hakkýnda Avrupa Konseyi Tavsiyesinin 1(2)(c) prensibine göre, hâkim adaylarýnýn seçilmesi usulünde Adalet Bakanýnýn yetkisinin kaldýrýlmasý, halen Adalet Bakaný tarafýndan yerine getirilen seçim usulünün bu boyutlarýnýn Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kurulu veya Adalet Akademisine aktarýlmasý,

10 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ düzenlemelerini oluþturacak þekilde kaldýrýlmasý, bu amacýn ardýndan Türkiye Barolar Birliði'ne itirazýn avukatlar hakkýnda disiplin davasýnda adlî olmayan bir mahkemeye son itiraz olacaðý, Birliðin kararýnýn Adalet Bakanlýðý'na iletilmemesi gerektiði, Avukatlýk Kanunu'nun 58 ve 59. maddelerinin, meslekî görevlerinin icrasý boyunca iþlemiþ olduklarý ileri sürülen suçlar için, avukatlar hakkýnda cezaî takibat baþlatýlmasý usulünde Adalet Bakanýnýn etkisi kaldýrýlacak þekilde yeniden düzenlenmesi tavsiye edilmektedir. Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kurulu Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kurulu ile ilgili olarak aþaðýdaki hususlarý tavsiye ediyoruz: Cumhurbaþkanýnýn, Avrupa Konseyi'nin Hâkimlerin Baðýmsýzlýðýna Ýliþkin Tavsiyelerinin 1(2)(c) Ýlkesi uyarýnca, Hâkimler ve Savcýlar Yüksek Kurulu üyeliklerine atama yapma yetkisi kaldýrýlmalý ve söz konusu yetki hâkim ve savcýlarýn bizzat kendilerine verilmelidir. Diðer bir alternatif ise Cumhurbaþkanýnýn bu yetkiye sahip olmasýna devam olunmakla birlikte Cumhurbaþkaný, yalnýzca hâkim ve savcýlarýn belirleyecekleri adaylar arasýndan HSYK üyeliklerine atama yapabilmelidir. Yüksek Kurulun, kendisine ait yeterli personel ve binaya sahip olmasý saðlanmalýdýr. Yüksek Kurulun, kendi bütçesine sahip olmasýnýn yaný sýra bu bütçenin hazýrlanmasý aþamasýnda üyelerine danýþýlmalý ve bütçenin tahsisi ve yönetimi konusunda Kurul sorumlu olmalýdýr. Hâkimler Birleþmiþ Milletler Yargýnýn Baðýmsýzlýðý Temel Ýlkelerinden 9. ilkeye ve Avrupa Konseyinin Hâkimlerin Baðýmsýzlýðýna Dair Tavsiyelerine uygun olarak, mümkün olan en kýsa sürede hâkimlerin mesleki birliklerini kurabilmelerine imkân tanýnmasýný, Yargýsal Etik Kanunu hazýrlanmasýný, Türkiye'deki hâkim sayýsýnýn önemli ölçüde artýrýlmasýný, Hâkimlerin maaþlarýnýn önemli oranlarda artýrýlmasýný, ancak bu yapýlýrken hâkimlerin, savcýlara nazaran daha fazla sorumluluk altýnda olduklarý dikkate alýnarak hâkim maaþlarýnýn savcýlarýnýnkinden daha fazla artýrýlmasýný, Bazý mahkemelerde mevcut olan yedek hâkimlik uygulamasýna derhal son verilmesini; heyet halinde bakýlmasý gereken davalarda, bir veya daha fazla hâkimin bir celseye katýlamamasý durumunda tüm hâkimlerin mevcut olabileceði bir gün için yeniden duruþma gününün belirlenmesini tavsiye ediyoruz. Cumhuriyet Savcýlarý Cumhuriyet savcýlarý tarafýndan hâlihazýrda yerine getirilmekte olan idari görevlerin, Adalet Bakanlýðý'nýn idari personeline devredilmesini, Cumhuriyet savcýlarýnýn, ceza davalarýndaki yargýsal görevlerini tam anlamý ile yerine getirmeleri için, cezai takibatlarda etkinliklerinin artýrýlmasýnýn saðlanmasýna yönelik tedbirlerin alýnmasýný; bu baðlamda Türkiye'deki yetkililere, doðrudan Cumhuriyet savcýlýklarýnýn emri altýnda çalýþacak ve teþkilat olarak ta Adalet Bakanlýðý'nýn kontrolü altýnda olacak Adli Polis Teþkilatýnýn kurulmasýný ve bunun avantajlarýný dikkate almalarýný tavsiye ediyoruz. Cumhuriyet baþsavcýlarýnýn, savcýlarýn gerekli durumlarda takipsizlik kararý verilebilmesi ya da kamu davasýnýn açýlmasýnýn ertelenebilmesi konularýnda takdir yetkilerini kullanabilmeleri saðlamak için daha etkili olmalarýný, Cumhuriyet savcýlarýnýn düzenli aralýklarla deðiþik mahkemelerde görevlendirilmesini, Cumhuriyet savcýlarýnýn çalýþma odalarýnýn, adliye binalarýndan tamamen baðýmsýz binalarda olmasýný, eðer bu çok pratik olmayacaksa o zaman adliye binalarýnda fakat hâkimlerden tamamen ayrý bir bölümde olmasýný, Yetki ve görev konularýnda cumhuriyet savcýlarýnýn hizmet öncesi ve hizmet içi eðitimleri geliþtirilmesini, Cumhuriyet savcýlarýnýn, mahkeme salonlarýna giriþ ve çýkýþlarýnýn hâkimlerin kullandýklarýnýn haricindeki kapýlardan saðlanmasýný, Bir karara varmak üzere hâkimlerin müzakere odalarýna çekilmesi halinde, cumhuriyet savcýlarýnýn mahkeme salonunda kalmaya devam etmesini ya da hâkimler kararý tartýþmak için mahkeme salonunda kalacaklar ise cumhuriyet savcýlarýnýn bu tartýþmalara her hangi bir þekilde dahil olmamalarýný, Cumhuriyet savcýlarýnýn, mahkeme salonlarýndaki

11 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ hâkimlerle birlikte oturduklarý yüksek kürsüdeki yerleri, alt tarafta savunma avukatlarýnýn yanýna veya karþýsýna konulacak bir masaya taþýnmasýný, Cumhuriyet savcýlarýnýn maaþlarýnýn önemli oranda artýrýlmasýný, Cumhuriyet savcýlarýnýn sayýlarýnýn önemli oranda artýrýlmasýný tavsiye ediyoruz. Hâkim ve Cumhuriyet Savcýlarýnýn Eðitimi ve Yetiþtirilmeleri Hâkim ve cumhuriyet savcýlarýnýn eðitimi ve yetiþtirilmeleri konusunda; Hâkim, cumhuriyet savcýlarý ve avukatlara Adalet Akademisi'nde sunulan hukuki konulardaki zorunlu eðitimin yaný sýra isteðe baðlý olarak yabancý dil eðitiminin de verilebilmesi yönünde gerekli tedbirlerin alýnmasýný, Tüm hâkim ve savcýlarýn, yargýnýn baðýmsýzlýðý ve tarafsýzlýðýnýn temin edilmesi ve iddia ve savunma makamlarýnýn etkisi ve fonksiyonlarý konularýnda uluslararasý standartlarda, oldukça kapsamlý bir eðitim almalarýnýn saðlanmasýný, söz konusu eðitim için; BM Yargýnýn Baðýmsýzlýðý Hakkýnda Temel Ýlkeler, Cumhuriyet Savcýlarýnýn Rolü Hakkýnda BM Kurallarý, Avukatlarýn Rolü Hakkýnda BM Temel Ýlkeleri ve Hâkimlerin Baðýmsýzlýðý Hakkýnda Avrupa Konseyi Tavsiyesinde ön görülen garantilerin temel teþkil etmesini ancak bunlarla da sýnýrlý kalýnmamasýný tavsiye ediyoruz. Savunma Hakký, Adil Yargýlanma ve Ýddia ve Savunma Vasýtalarýnýn Eþitliði Adil yargýlamayý ve iddia ve savunma vasýtalarýnýn eþitliðini daha ileriye götürmek ve savunma makamýnýn durumunu kuvvetlendirmek için; Cezai takibat süresince, savcýlýk makamý ve savunma avukatlarý arasýndaki iddia ve savunma vasýtalarýnýn denkliðini saðlayacak tedbirlerin alýnmasýný; bu baðlamda 7. bölümde detaylýca iþaret ettiðimiz hususlarý yineleyerek, bunlarýn benimsenmesini, Tutukluluk, gözaltýna alýnma ya da bir cezai takibata maruz kalma durumlarýnda kendi iradesi ile seçeceði bir avukattan yardým alabilme hakkýnýn bu durumda olan herkese, yetkili bir merci tarafýndan gecikmeksizin bildirilmesi konusunda gerekli takip ve uygulamalarýn yapýlmasý için önlemlerin alýnmasýný, Gözaltýna alýnan þahýslara haklarýný anlatacak afiþleri, polis merkezlerine ve diðer gözaltý mahallerine asabilmek için barolara izin verilmesini, Polis ve jandarma merkezlerinde gözaltýna alýnan þahýslarýn listelerinin haftada bir kez olmak üzere yerel barolara gönderilmesini, bu uygulamayla barolarýn, CMUK 135 ve 136. maddelerine uyulmasýnýn takip edilmesini ve gerekli olduðu takdirde baþka ilerlemelerin saðlanmasý için barolara imkân verilmesini, Avukatlarýn Rolü Hakkýnda BM Temel Ýlkelerinden 16. ilkeye uygun olarak Türk Hükümetinin, avukatlarýn gözaltý merkezlerindeki müvekkillerini ziyaretleri esnasýnda, kendilerine karþý tehdit ve tacizde bulunulmamasýný saðlayacak tedbirler almasýný, Avukatlarýn, gözaltýnda tutulan müvekkilleri ile mutlak bir güven içinde görüþebilmelerini saðlamak için, gözaltý merkezlerindeki ziyaret odalarýnda ayrýca özel görüþme odalarýnýn tesis edilmesini; bu tarz görüþme odalarýnýn güvenlik güçleri tarafýndan gözle izlenmesine müsaade tanýyan, ancak dinlemeye kesinlikle imkân tanýmayan þekilde olmasýný, Avukatlarýn tutuklu müvekkilleri ile duruþmalarýndan önce veya sonra adliye binasý içinde özel olarak görüþebilmeleri için yeterli imkânlarýn saðlanmasýný, hali hazýrda özel görüþme bölümlerinin olmadýðý adliyelerde, tutuklu sanýklarýn toplu olarak bekletildiði nezarethane haricinde özel görüþme odalarýnýn yapýlmasýný, Mahkemelerde duruþmalarýn intizamý bakýmýndan duruþma süresince avukatlarýn müvekkilleri ile konuþamadýklarý (ceza davalarý bakýmýndan) dikkate alýnarak, duruþma esnasýnda böylesi bir imkânýn tanýnmasýný, Cumhuriyet savcýlarýnýn, duruþma esnasýnda

12 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ zabýt kâtiplerinin yazmakta olduðu kayýtlarý bilgisayar ekranýndan görme imkâný varken, avukatlarýn da ayný imkâna kavuþturulmalarýný, Mahkeme tarafýndan dinlenmelerinin davanýn çözümüne katkýda bulunmayacaðý kanýsý oluþmadýkça, mahkemenin savunma avukatlarýnýn talebi üzerine tüm savunma tanýklarýný duruþmaya çaðýrmasýnýn zorunlu kýlýnmasýný, Tanýklara soru yöneltilirken gerek þekil, gerekse sorularýn içeriði bakýmýndan iddia ve savunma makamlarýna ayný usul kurallarýnýn uygulanmasýný, Avukatlar aleyhine devam etmekte olan kovuþturmalarýn, en yüksek kovuþturma mercii tarafýndan; i) Mahkûm edilmeye yeterli delil olup olmadýðý, ii) Yeterli kesin delil olmamasýna raðmen, mahkûm edilme olasýlýðýnýn ne ölçüde olduðu, iii) Cezai takibatýn, BM Avukatlarýn Rolü Konusunda Temel Ýlkeleri ve diðer uluslar arasý insan haklarý standartlarýna ihlal oluþturup oluþturmadýðý açýsýndan gözden geçirilmesini, Avukatlarýn meslek hatalarýna iliþkin iddialar için hukuk ya da idari davalar neticesinde bir tatmin edici bir sonuç elde edilemediði halde bir avukatýn ceza mahkemesinde yargýlanmasýnýn, ancak; a) Açýk ve inanýlýr delillerin mevcudiyeti veya b) Söz konusu hatanýn adaletin yerine getirilmesine ciddi bir engel teþkil etmesi hallerinde gerçekleþtirilmesini tavsiye ediyoruz." Özellikle AÝHS'nin 6. maddesindeki adil yargýlanma hakký baðlamýnda önemli ayrýntýlar sergileyen bu rapora atýflarda bulunmayý düþünmekteyim. Ancak, daha önceki tarihli ilerleme raporlarý ile bu istiþari ziyaret raporunun Türk yargý sistemi hakkýndaki deðerlendirmesini kýsaca özetlemek isterim. 1) Yargýnýn her üç kanadýnýn (savcýlýk, avukatlýk ve yargýçlýk) baðýmsýzlýðý pratikte zayýftýr. a. Hâkimler ve savcýlarýn idari iþlevleri bakýmýndan Adalet Bakanlýðý'na baðlý olmasý, b. Tayin, terfi, disiplin iþleri ve genellikle kariyerlerinin Adalet Bakaný ve Bakanlýk Müsteþarýnýn da üye olduðu HSYK tarafýndan tespit edilmesi, c. Kurulun bileþiminden ayrý olarak kendi sekreteryasýnýn olmayýþý, idari iþler yönünden Adalet Bakanlýðý Personel Dairesine ve Teftiþ Kuruluna baðýmlý oluþu ve Adalet Bakanlýðý bünyesinde çalýþmasýnýn yürütmenin etkisini arttýrmasý, d. Hâkimler ve savcýlarýn görevleri ve mesleki haklarýnýn fonksiyonel ve kurumsal birlikteliði, e. Hâkimlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eðitimlerinde Adalet Bakanlýðýnýn etkisi, f. Barolarýn disiplin konusundaki kararlarýna Bakanlýðýn itiraz hakkýnýn bulunmasý ve avukatlar hakkýnda cezai takibat yapýlmasý konusunda Adalet Bakanlýðý'nýn yetkili olmasý, baðýmsýzlýðý zayýflatan öðelerin baþlýcalarýdýr. 2. Yargý her zaman tarafsýz ve tutarlý deðildir. 3. Delillerin toplanmasý aþamasýnda savcýlýk kurumu kolluk tarafýndan yeterli ölçüde bilgilendirilmemektedir. Savcýlarýn da kolluðu yeterli derecede denetlememesi Türk yargý sisteminin zayýf noktasýný teþkil etmektedir. AÝHM Kriterleri Ýlerleme raporlarý ve buna baðlý belgeler hakkýnda zamanýmýz kaldýðý takdirde daha ayrýntýlý bilgiler vermek üzere, yargý sistemi konusundaki Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi kriterini açýklamak gerekmektedir. Çünkü Ýlerleme Raporlarýnda yargý için aranan nitelikler Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesinin 6'ncý maddesinde somutlaþmaktadýr. Avrupa Birliði'nin siyasal organlarý ile Avrupa Ýnsan Haklarý Mahkemesi, iç hukukumuzun deðiþik yönlerini, farklý boyutlarýný Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi kriterlerine göre denetlemeye devam etmektedirler. Avrupa Birliði'nin siyasal organlarý ile AÝHM'nin ortak amacýnýn, ortak standartlara uygun bir hukuk düzeni yaratmak olduðu söylenebilir. Siyasal organlarýn kararlarýnda çifte standart söz konusu olduðu çokça tartýþýlan bir konudur. Ancak Mahkeme kararlarýna karþý da bu

13 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ iddia sýk sýk ortaya atýlmaktadýr. Genellikle Mahkeme kararlarýnda da objektif olma çabasýnýn daha büyük oranda görüldüðünü söyleyebiliriz. Örneðin, bizim DGM'lerde askeri yargýç bulunmasýný adil yargýlanma hakkýnýn önemli ögesi baðýmsýz ve tarafsýz yargýç ilkesine pek çok kararýnda aykýrý bulan AÝHM, Ýngiltere askeri mahkemeleri (Findlay-Ýngiltere) ile Ýngiliz donanma mahkemeleri (Grieves-Ýngiltere) hakkýnda da ayný doðrultuda kararlar vermiþtir. AÝHM kararlarýný kabaca üç bölüme ayýrabiliriz. AÝHM kararlarýnda devlet gücünün kullanýlmasýndan ileri gelen mahkûmiyet kararlarý vardýr. Bu kararlar Sözleþmenin çeþitli maddelerinin ihlali olarak görüldüðü için verilmiþtir. Kýbrýslý Rum Loizidou-Türkiye davasý gibi...köy yakma, göçe zorlama olaylarý, faili meçhul cinayetler gibi. Yasalardan kaynaklanan mahkûmiyet kararlarý vardýr. Düþünce özgürlüðü, kiþi güvenliði, yaþama hakký, iþkence ve kötü muamele yasaðý, örgütlenme özgürlüðü, mülkiyet hakký gibi temel hak ve özgürlüklerin özü ile ilgili yasal düzenlemelerden ileri gelen farklýlýklar Türkiye'nin tazminat ödemesine neden olmuþtur/olmaktadýr. Türkiye, bu yoldaki kararlara engel olabilmek için 7 uyum yasasý çýkarmýþ, Anayasasýnda deðiþiklikler yapmýþtýr. 8. uyum yasasý ile küçük bir anayasa deðiþikliðinin gündemde olduðunu da gazetelerden öðreniyoruz. AÝHM, yargý sistemimiz hakkýndaki denetlemesini ise genellikle 6. maddedeki ölçütlere göre yapmaktadýr. Üçüncü tür kararlar yargý sistemimiz ile ilgili kararlar olup "adil" yargýlanma hakkýnýn ihlali ile ilgili kararlardýr. Bu kararlarý yasalar ile ilgili kararlardan kesin çizgilerle ayýrmak her zaman mümkün deðildir. Adil yargýlanma hakký 1. Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuþ baðýmsýz ve tarafsýz bir mahkeme tarafýndan davasýnýn makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açýk olarak görülmesini istemek hakkýna sahiptir. Hüküm açýk oturumda verilir; ancak, demokratik bir toplumda genel ahlak, kamu düzeni ve ulusal güvenlik yararýna, küçüklerin korunmasý veya davaya taraf olanlarýn özel hayatlarýnýn gizliliði gerektirdiðinde veya davanýn açýk oturumda görülmesinin adaletin selametine zarar verebileceði bazý özel durumlarda, mahkemenin zorunlu göreceði ölçüde, duruþmalar dava süresince tamamen veya kýsmen basýna ve dinleyicilere kapalý olarak sürdürülebilir. 2. Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluðu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayýlýr. 3. Her sanýk en azýndan aþaðýdaki haklara sahiptir: a) Kendisine yöneltilen suçlamanýn niteliði ve nedeninden en kýsa zamanda, anladýðý bir dille ve ayrýntýlý olarak haberdar edilmek; b) Savunmasýný hazýrlamak için gerekli zamana ve kolaylýklara sahip olmak; c) Kendi kendini savunmak veya kendi seçeceði bir savunmacýnýn yardýmýndan yararlanmak ve eðer savunmacý tutmak için mali olanaklardan yoksun bulunuyor ve adaletin selameti gerektiriyorsa, mahkemece görevlendirilecek bir avukatýn para ödemeksizin yardýmýndan yararlanabilmek; d) Ýddia tanýklarýný sorguya çekmek veya çektirmek, savunma tanýklarýnýn da iddia tanýklarýyla ayný koþullar altýnda çaðýrýlmasýnýn ve dinlenmesinin saðlanmasýný istemek; e) Duruþmada kullanýlan dili anlama dýþý veya konuþma dýþý takdirde bir tercümanýn yardýmýndan para ödemeksizin yararlanmak." Avrupa Birliði için bu maddedeki kriterlere uygun bir yargý sistemi adildir, düzgündür, dürüsttür. Aslýnda hemen söylemeliyim ki, Türk hukukçularý için bu kriterler bilinmeyen þeyler deðildir, uðrunda mücadele edilmemiþ, sayfalarla yazýlar yazýlmamýþ ilkeler deðildir. Madde, Türkiye'de "adil yargýlanma hakký" olarak bilinmektedir. "Hakkaniyete uygun yargýlama" da denilmektedir. Ancak bunun Fransýzca baþlýktan alýnmasý nedeniyle bu þekilde tercüme edildiði, aslýnda Ýngilizce deyimi ile "doðru", "düzgün" ya da "dürüst" yargýlanma hakký olmasý gerektiði savunulmaktadýr. AÝHM'nin Türk yargý sistemine bakýþýndaki ilk olumsuzluk, iç hukuk yollarýnýn tükenmesinden sonra baþvuru yapýlmasý koþulunda yapmýþ olduðu tolerans ile ortaya çýkmýþtýr. AÝHS norm hükümleri arasýnda iç hukuk yollarýnýn tüketilmesinin beklenmemesine dair bir hüküm bulunmamaktadýr. Bu husus BM Uluslararasý Medeni ve Siyasal Haklar Sözleþmesinde vardýr.

14 AVRUPA BÝRLÝÐÝ VE TÜRK YARGI SÝSTEMÝ Buna göre, iç hukuk yollarýnýn etkisiz olmasý ve sonuç vermesinin fazlasýyla gecikmesi olasýlýðý hallerinde iç hukuk yollarýnýn tüketilmesi beklenmemektedir. AÝHM, Türkiye ile ilgili pek çok davada, bu sözleþmedeki hükümden yararlanarak iç hukuk yollarýnýn tüketilmemesini baþvurunun reddi için neden olarak görmemiþtir. Maddede ideal bir yargýlamanýn koþullarý sýralanmýþtýr: 1) Yasal, baðýmsýz, tarafsýz mahkeme: "Mahkeme", kanunla kurulan, yürütme organý ve taraflar önünde baðýmsýz ve tarafsýz ve yargýlama usulü güvencesine sahip bir makamý ifade etmektedir. Öteki nitelikleri ise "yargýsal rol" ve "adli fonksiyona" sahip olmasýdýr. Görevine dahil konularda "belli usul izleyerek ve hukuk kurallarýna dayanarak" karar verme yetkisine sahip olmasý gerekmektedir. "Baðýmsýzlýk" baþka bir kiþi veya organdan emir almamak, özellikle yürütme erki ve davadaki taraflarýn "etki alaný" dýþýnda olmak þeklinde özetlenebilir. AÝHM, bir mahkemenin baðýmsýz olup olmadýðýný araþtýrýrken, üyelerinin atanma ve görevden alýnma usulüne, görev süresine, üyelere emir verme yetkisine sahip bir makamýn mevcut olup olmadýðýna, üyelerin her türlü etkiden korunmasýný saðlayacak önlemlerin alýnýp alýnmadýðýna ve genel olarak "baðýmsýz bir görünüm" verip vermediðine bakmaktadýr. "Tarafsýzlýk" davanýn çözümünü etkileyecek önyargý yokluðu, özellikle mahkemenin veya mahkeme üyelerinden bazýsýnýn taraflar düzeyinde, onlarýn leh ve aleyhinde bir duyguya ya da çýkara sahip olmamasý demektir. "Subjektif tarafsýzlýk", mahkeme üyesi yargýcýn birey sýfatýyla kiþisel tarafsýzlýðýdýr. Aksi sabit oluncaya kadar var sayýlýr. Tarafsýzlýðýndan makul þüpheye düþülen yargýcýn davaya bakmaktan çekilmesi gerekir. "Objektif tarafsýzlýk", kurum olarak mahkemenin kiþide býraktýðý izlenim yani hak arayanlara güven veren, tarafsýz bir görünüme sahip bulunmasý, tarafsýzlýðý saðlamak için alýnmýþ bulunan tedbirlerin organýn tarafsýzlýðý konusunda makul her türlü þüpheyi ortadan kaldýrýr nitelikte olmasýdýr. Burada önemli olan taraflara, ceza davasýnda özellikle sanýða verdikleri güven hissidir. 2) Davanýn makul bir sürede görülmesi. 3) Yargýlamanýn açýk ve duruþmalý olmasý a. "Sözlülük" b. "Yüzyüzelik". 4) Hakkaniyete uygunluk. a. Silahlarýn eþitliði (kanýt ve karþý kanýtlarýn sunuluþ ve tartýþýlmasý, dava dosyasýnýn incelenmesi, iddia, karþý iddia ve mütalaada bulunabilme olanaðý, duruþmaya katýlma, tanýk kabulü, vicahilik) b. Ceza davasýnda sanýk ile savcýnýn eþitliði. c. Gerekçeli karar. 5) Susma hakký. 6) Suçsuzluk karinesi. 7) Sanýðýn haklarý ve güvenceleri. a. Suçlanmanýn niteliði ve nedeninden en kýsa bir zamanda haberdar edilmesi. b. Savunmanýn hazýrlanmasý için gerekli zaman ve kolaylýklara sahip olmak. c. Sanýðýn kendi kendini savunmasý yahut kendi seçeceði bir müdafiin veya mahkeme tarafýndan tayin edilecek bir avukatýn yardýmýndan yararlanmasý. d. Tanýklarýn dinlenmesinde hak eþitliði. Bu konferans, Çankaya Üniversitesi Hukuk Araþtýrma, Danýþma ve Uygulama Merkezi tarafýndan 21 Nisan 2004 tarihinde düzenlenmiþtir.

15 KONFERANS Hak Bilinci: Hak Deyince Akan Sular Durur Ýnsanoðlu, düþünde, bazý soyut kavramlara sanal görevler yükleyerek; onlarýn anlamýný, deðerini güçlendirecek özdeyiþler üretmenin yollarýný da baþarýyla kullanmýþtýr. "Hak deyince akar sular bile durur" özdeyiþi de bunlardan biri. Söyleyen güzel söylemesine söylemiþ de, akan suyu bile durduracak bu gücün kaynaðý nedir? Gelin yanýtý birlikte arayalým: Ne zaman yabancý kökenli sözcükle biçimlenmiþ bir kavramla karþý karþýya kalsam "önce dil" diyerek baþlamayý yeðliyorum. Hak (çoðulu hukuk), Arapça hakk sözcüðünden dilimize yerleþmiþ; bir ahlâk ilkesi olarak "doðruluða saygý"yý anlatýr. Doðru, düz, gerçek anlamlarý yanýnda; Tanrý kavramýný karþýladýðý da bir olgu. Ýslâm inanýþlarýna göre Allah'ýn güzel adlarýndan biri olarak da bilinir; Hakku Ya'lu ve Lâyu'la aleyh (Hak/Tanrý yücedir, ondan yüce bir þey yoktur) hadisinde olduðu gibi. Þair, "Bir zat-ý Hakk' ý (Tanrý' yý) bilirim bir de hakký zat (kiþi hakkýný) " dizesiyle tanrýsal (ilâhi) hak sözcüðünün anlamýný yaþamla bütünleþtirmiþtir. Yaygýn kullanýlmasalar da hak ve hukuk sözcüklerinin Türkçe karþýlýklarýný da göz ardý etmiyorum: Tüz (düz), tüze, tüzük, töz, pay, ülev(üleþ), ok. Türkler, Ýslam öncesi þamanist inançla; güç, büyüklük, doðruluk anlamýna gelen "ok"(og) sözcüðünden türetilmiþ ogan (ugan) sözcüðünü Tanrý kavramý karþýlýðý (O'na yakýþan sýfat) olarak kullanmýþlardýr. Av ve savaþ aracý olarak kullanýlan "ok"un biçimsel görünümünden (düz, doðru) ve kullanýmýndan yola çýkýlarak sözcük üretme; Türk'ün, o çaðda, dünya görüþünün varsýllýðýný göstermektedir. Antalya Toros Daðlarý Yörüklerinden olan dünya þampiyonu güreþçimiz Ýsmail'in soyadý Ogan; ne yeni bir yurt ne de yeni kültür ve inançlar aradan 800 yýl geçmesine karþýn ogan sözcüðünü unutturamamýþ. Divan-i Lugat'it Türk'te "ok" sözcüðü mirasta düþen pay (hak) olarak tanýmlanmýþ ve "Angar bir ok teðdi" (ona mirastan bir pay-hak düþtü) örneði verilmiþtir. Kaynak olarak yararlandýðým dil araþtýrmacýsý da olan rahmetli Yargýtay Üyesi A. Rýza Önder "Hak Sözünün Türkçesi" baþlýklý ilginç yazýsýnda; (1)Türkçe "ok"un Sümerce, Akadça, Ýbranice ve oradan da Arapça' ya geçme olasýlýðýndan, örneklerle (okka...), söz ederek; hak sözcüðünün Türkçe' nin özelliklerine ters düþmediði için kolaylýkla benimsendiðini ileri sürmüþtür. Günümüzde hak, "bireylerin þu ya da bu biçimde davranmasý, þu ya da bu ayrýcalýklardan yararlanmasý için hukuken tanýnan yetki, güç, özgürlük, olanak ve herkesten saygý bekleme" anlamýnda kullanýlmaktadýr. Örneðin "doðru ve Güvenli (adil) yargýlanma hakký" dediðimizde; kiþinin, yargýlamanýn doðru ve güvenli yapýlmasýnda çýkar ve yararý olduðu; bu nedenle, buna herkesin özellikle yargýçlarýn saygý göstermesi gerektiði anlatýlmak istenir. Doðru ve güvenli yargýlanma hakkýnda açýklama: Hak, yalnýz nesne (þey) ve davranýþlar üzerinde soyut yetki ve çýkar olarak deðerlendirilmemeli; o, insanýn yaradýlýþýnda, özünde var olan öðlesine bir duygudur ki: Ýnsan haksýzlýða uðradýðýný görürse, kýzar, karþý durur, hak bildiði þey için savaþýr, yýlmadan türlü zorluklara katlanýr; kazanýrsa dirlik mutluluk, kaybederse sýkýntý, üzüntü tinsel (ruhsal) bütünlüðünü etkiler. Bu nedenle hakkýn gücü, yasalardan önce insanýn doðal yapýsýnýn baþka bir deyiþle insan olmanýn özünden kaynaklanýr. Nitekim binlerce yýl öncesinin düþünürü (Herodas), hak kavramýnýn gücünün Tanrýsal alandan geldiðini ve insanýn özünü oluþturduðunu þu dizelerle anlatýyordu: Hakka kulak ver, zoru unut büsbütün; þu gerçeði koydu Zeus insanlar için: Balýklar, karadaki hayvanlar, uçan kuþlar yiyecek birbirlerini, hak yoktur aralarýnda çünkü; insanlara ise hak yolladý, odur nimetlerin en büyüðü. Yýl 1962 Göreve yeni baþlamýþ çiçeði burnunda yargýç, sýcak bir yaz günü bir süre de yürüyerek uyuþmazlýk konusu taþýnmazýn bulunduðu yere gelir. Davacý inceleme ve yargýlama yapýlabilmesi için gerekli olan tanýklarýný getirmemiþtir. Bir baþka gün yine gelinmesi gerekecektir. Aylýk geliri 950 lira olan yargýç, taþlýk ve kýraç nitelikteki taþýnmazýn deðerinin 200 lira olduðunu öðrenince tepesi atar ve davacý köylü yurttaþa: - Sen ne utanmaz adamsýn, bu sýcakta bizi buraya getiriyorsun tanýtlarýn bile yok, iki yüz liralýk þey için yine gelmek zorunda kalacaðýz: Önceden bilseydim bu yerin deðeri olan parayý sana verirdim bu kadar uðraþa ve zahmete gerek kalmazdý... - Köylü bu deneyimsiz yargýcýn sert ve gereksiz sözleri karþýsýnda bir an ezilir, utanýr, ancak içindeki hak duygusunun verdiði güçle: - "Hakim bey, ben para pul peþinde deðilim hak peþindeyim" yanýtý verir. Utanma sýrasý deneyimsiz yargýca gelmiþtir: Hizmet etmekle yükümlü olduðu köylü yurttaþýn gönlünü almaya çalýþýr. Çetin Aþçýoðlu Yargýtay Onursal Üyesi

16 KONFERANS Yargýç, olan olmuþtur deyip bu olayý unutmaz. Okur yazar bile olmayan köylünün kendine öðrettiði hak kavramý ile yurttaþa ve hakka saygý bilincini ve duygusunu tüm yargýçlýk süresince gönlünde, belleðinde yaþatarak güncelleþtirir. Ayný yargýç sekiz sene sonra: (Ýþte bir örnek de benden): Ýki köylü yurttaþýn davasýnýn kararýný açýkladýðýmda (otuz seneyi aþkýn); kaybeden yan kýzarak, biraz da el ve kol sallayarak "hakim bey benim hakkýmý bu dünyada vermediniz öteki dünyada yine sizden isteyeceðim" diyerek tepkisini gösterdi. Yargýç(ýn) olarak yetkilerimi (ni) iðri ya da doðru kullanacaðýma(na) aldýrmadan böyle bir diklenmenin altýnda hak duygusunun, inancýnýn gücü vardý; bana da, (yargýca da) köylü yurttaþýn gönlünü alarak bu yürekli davranýþa saygý göstermek düþtü. Haklarýn ve çiðnenmesi durumunda hukuki koruma yollarý ve yaptýrýmlarýnýn yasalarda yer almasý güçlü bir güvence; ancak yeterli deðil. Bireylerde, yönetici ve yargýçlarda "hak bilinci" (kültürü) geliþmemiþse her þey boþuna. Toplumda hukuk devletine ya da hukukun üstünlüðüne karþý yaygýn güvensizliðin güçlü nedenlerinden biri de budur. Hakkýný arayamayan, alamayan neye alamadýðýný anlayamayan bireyde hak bilinci giderek gücünü yitirir ya da geliþmez. Diðer yandan; hak, aranmadýðýnda giderek ya gücünü kaybeder ya da yok olabilir. Sonuçta yasalara ve öngörülen yaptýrým ve koruma yollarýna karþý kuþku, güvensizlik ve adamsendeci bir toplum kaçýnýlmazdýr: Kentlerimizde motorlu araçlarýn, yayalarýn kullanýmýna ayrýlmýþ kaldýrýmlara park edilmesi giderek geniþleyen yaygýn hak çiðnenmesinin (iðriliðin) tipik örneði. Hakkýn gerçek sahibi yayalarýn suskunluðu bir olgu olsa da kýnayabilir misiniz? Bir zorbanýn tokadýna, güç gösterisine ve kamu görevlisinin umursamazlýðýna katlanabilirseniz bir de siz deneyin derim. Ankara'nýn iþlek kavþaklarýnýn birinde yeþil ýþýk yanýnca geçit hakkýmý kullanmaya baþlamýþtým ki, hýzla geçen plakasýný belirleyemediðim aracýn yarattýðý tehlikeden kýl payý kurtuldum. Dönüþte kavþaða benden önce giren kiþilerin de ayný tehlike ile karþýlaþtýðýný görünce ileride gezinen bir trafik polisinin yanýna giderek "ilgi isteminde" bulunduðum da: "Beyefendi, burasý Türkiye, sürücüler kurallara uymuyorlar, yeþil ýþýk yansa da saðýnýza ve solunuza bakarak geçin..." yanýtý iki yönlü bir gerçeði yansýtýyordu; zorbalýðý ve umursamazlýðý. Sorun, kuþkusuz, trafikle sýnýrlý deðil; toplumun, kamusal alanýn yaygýn olumsuz görünümü bir olgu. Hakkýn (doðruluðun) küçüðü, büyüðü; azý, çoðu; deðerlisi, deðersizi olmaz; hak haktýr "Bana göre bin akçe, size göre bir akçe...". Ne var ki, bazý alanlardaki iðrilikler (hak çiðnenmeleri) bireylerin "tepesinin tasýný attýrýr" düzeye doðru hýzla yol almaktadýr: Hekimlik ve yargýçlýk; iðriliklerden uzak insana en çok saygý göstermesi gereken mesleklerin baþýnda gelmektedir. Mesleðin kutsallýðý "hastanýn yaþamý ve saðlýðýný güvenceye alan haklara ve kurallara üst düzeyde özenden" ve "hak aramanýn son kapýsýnda bireyi doðru ve güvenli yargýlamadan" geçer. Bu nedenle hekimlerde, özellikle hak konusunda son sözü söyleyecek yargýçlarda "hak bilinci"nin (özekin-kültür) güçlü olmasý birey ve toplum için bir güvencedir. Toplumda hak bilincinin yerleþmemesi, hak arama yollarýnýn saðlýklý ve yeterince çalýþmamasý, bireyleri hukuksal düzenin dýþýnda yollar aramaya yönlendirir. Çoðumuzun yönetsel, saðlýk ve de yargýsal iþ ve iþlemlerinde bir tanýdýk ya da etik dýþý aracý kullanmanýn yollarýný aramasý hakkýn (doðruluðun) gücünün giderek azaldýðý ve kaybolduðunun kanýtý deðil mi? Bir hakkýn elde edilip edilmemesi yalnýz bireysel bir olay deðildir. Hakkýn kolaylýkla eninde sonunda alýnacaðý yolunda yerleþmiþ inançlar; üçüncü kiþilerin hukuka aykýrý davranýþlarýný önleyici bir iþlev yerine getirmekle kalmaz; toplumu yüreklendirerek direnme gücünü arttýrýr. Bir otelin yapýmý sýrasýnda kesilen aðaçlar basýnda güncelleþmiþ ve dava konusu olmuþtu. Yerel yargýnýn, aðaçlarýn yalnýz yapacak ve odun deðerine iliþkin buyruðu, Yargýtay'ýn (4.HD / 5978) ilginç gerekçesiyle bozulmuþtu. Yüksek yargýnýn, ender kararlarýndan biri olmasý ve konumuzla yakýn ilgisi nedeniyle, gerekçeyi sizlerle paylaþmak istedim: " Beþiktaþ - Ortaköy yolu üzerinde bulunan asýrlýk çýnar aðaçlarýnýn oluþturduðu toplu görünümün yarattýðý doðal güzelliðe, bir tanesini dahi keserek,

17 KONFERANS el atmakla ortaya çýkan zararý aðacýn yapacak ve yakacak deðeriyle nesnel olarak ölçmek çaðýmýzýn çevre ve doða inançlarýyla baðdaþmaz. Davacý belediye, belde insanlarýnýn oluþturduðu bir tüzel kiþiliktir. Bu nedenle, var olan kültür varlýðýnýn yok edilmesiyle oluþan toplum zararýný (tinsel-manevi) isteme hakký vardýr. Bu nitelikteki kültür deðerlerinin korunmasý kadar, þu veya bu nedenle bozulmasý, zarar görmesi durumunda, hukuka aykýrý eylemin yargý önünde hesabýnýn sorulmasý ve hakkýn elde edilmesi o beldede yaþayanlarýn çevreye baðlýlýðýný ve ruhsal bütünlüðünü güçlendireceði de unutulmamalýdýr" Hak ve özgürlükler arasýnda ilke olarak bir ayrým yapýlamaz. Ancak, özgürlükler içinde hak arama özgürlüðü baþat durumundadýr. Baþka bir anlatýmla hak arama özgürlüðü tüm özgürlüklerin ve hukuk devletinin güvencesi durumundadýr ve tüm özgürlükler gibi hak arama özgürlüðü de kiþinin manevi deðerleri arasýndadýr. bilinci ve kültürü geliþmemiþse, hak arama özgürlüðü potansiyel bir tehlike altýndadýr. Ülkemiz bugün buna yaþamaktadýr. Bugün ülkemizde, Hukuk ve genel kültürden yoksun yargýç ve avukatlarýn azýmsanmayacak çoðunlukta olduðu bir olgudur. Yargýlamanýn uygun sürede sonuçlandýrýlmasý dahil yargýdan þikayetlerinin baþýnda bu olgunun etkisi büyük ölçüde olmaktadýr Nasýl yargýçlar memur kimliðini özümsemiþlerse; avukatlarýmýz da, çoðun, "iþ takipçisi" konumunda çalýþmayý yeðlemektedirler. Oysa, bilgi ve beceri olmadan avukatlýk yapmak olanaksýzdýr, yapýlýrsa iþ takipçisi konumu aþýlamaz. Avukat olan kýzým bir gün bir sorunu dile getirdi: Hak kavramýnýn ve bilincinin güçlenmesi, hak arama özgürlüðü ile doðru orantýlýdýr. Bu özgürlük güçlendirilmedikçe, doðruluklarýn (hakkýn) yerini iðriliklerin almasý kaçýnýlmazdýr. Ne var ki; hak arama özgürlüðünün kanallarý ya yasal düzenlemelerle ya da kamusal alanda kendince (keyfi) davranýþlarý sürdüren yönetici ve yargýçlarca týkanmaktadýr. Memur güvencesi, milletvekilliði dokunulmazlýðý konusundaki yasal düzenlemeler hak arama özgürlüðünü kanallarýný önemli ölçü de týkamaktadýr: Anayasa'nýn 129. maddesi hukuk ve ceza sorumluluðu - Yargýlama da alýnan harçlarýn aðýrlýðý uygulama biçimi ayrýca adli yardým kurumunun yetersiz kalmasý... Bir ülkede avukat yargýçlarda hukukun üstünlüðü Yargýçlara gelince; yargýç kimliði oluþmamýþ yargýçlarda hak bilincinin oluþmasý da beklenmemeli. Yargýç kimliðinin oluþmasý için, bu gün koþullarýn oluþmadýðý da bilinmelidir. Tanrýya dua edin; sizi yargýç kimliðini kazanmamýþ ya da kaybetmiþ memurlaþmýþ bir yargýç önüne çýkartmasýn. Bitirirken bir hukuk ustasý rahmetli Prof. Dr. Hýfzý Veldet Velidedeoðlu' nun "Hukuk bütün bir yaþamý düzenleyen bir disiplindir; o nedenle yaþamý bilmeyen bir hukukçunun teknik hukuk bilgisi benim için bir deðer ifade etmez" sözleri yarýnýn genç hukukçularýnýn belleklerinden yerleþmesini dilerim. Bu, sizlerin çalýþma güvencesi olacaðý gibi, hak kavramýný soyut bir kavram olmaktan çýkýp somutlaþtýracaktýr. (1) Yargýtay Dergisi, 1989, sayý; 1-2, sh:129 Bu konferans, Çankaya Üniversitesi Hukuk Araþtýrma, Danýþma ve Uygulama Merkezi tarafýndan 5 Mayýs 2004 tarihinde düzenlenmiþtir.

18 KONFERANS Türkan Güven Yargýtay 1. Ceza Dairesi Onursal Baþkaný Ýnfaz Hukuku ve Uygulamada Doðurduðu Sonuçlar Türk Ceza Kanunu nun deðiþtirilmesi söz konusu olan bu günlerde, birçok kadýn derneklerinin, görsel ve yazýlý basýnýn üzerinde durduðu Töre Cinayeti üzerinde konuþmayý uygun buldum. Türkiye'nin bütün bölgelerinden gelen adam öldürme davalarýyla ilgili dosyalarý Yargýtay 1'nci Ceza Dairesi'nin incelediði bilinmektedir. Bu incelemelerde gözlemlediðimiz bir husus Güneydoðu Anadolu Bölgesi'nde kýz çocuklarýnýn evlenmeleri hususunda ailelerin büyük baskýsýnýn olmasý ve namus meselesi yapýlmasýdýr. Mahalli örf ve adetlere titizlikle riayet edilmesi ve çevrenin baskýsýnýn çok fazla olmasý nedeniyle bir kýz çocuðunun, genelde ailenin isteði dýþýnda bir baþkasýyla evlenmesine izin verilmemektedir. Bu tür bir evlilikte, mutlak suretle ailenin verdiði ölüm karan, ailenin yaþý en küçük çocuðu vasýtasýyla yerine getirilmektedir. Namus meselesi nedeniyle öldürme olaylarýnda, öldürme sebepleri var mý, ayrý ayrý deðerlendirilmekte ve bunun vehameti mahkemece takdir edilmektedir. Uygulamada örnek vermek gerekirse, zorla kaçýrýp ýrza geçen gencin öldürülmesinden ötürü faile verilecek ceza,türk Ceza Kanunu'nun 51'nci maddesinin 2'nci fýkrasýnda yer alan, aðýr tahrik sebebiyle 2/3 oranýnda indirilebilir. Kýz çocuðunun öldürülmesinde, zorla kaçýrýlan ve taciz edilen kýz çocuðu esasen maðdur edilmiþtir. Haksýzlýða uðrayan kiþidir. Haksýz bir hareket yoktur. Onu öldüren failin cezasýnda herhangi bir indirim yapýlamaz. Bu hususta kanunda bir noksanlýk, uygulamada adil olmayan bir aksaklýk yoktur. Namus cinayeti diyerek indirim sebeplerinin ortadan kaldýrýlmasý bütün davalar için söz konusu olamaz. Önümüze öyle davalar geldi ki, aðýr tahrik sebebiyle Türk Ceza Kanununun 51/2'nci maddesinin uygulamasý ile verilen ceza dahi vicdanýmýzý sýzlatmýþtýr. Örnek olarak iki davadan bahsetmek isterim. 1- Karadeniz Bölgesi'nden gelen bir davada, babasýný öldüren bir kýz evladýna Türk Ceza Kanununun 450/1, 51/2 ve 59'ncu maddeleriyle 20 yýl aðýr hapis cezasý verilmiþtir. Bu ceza sanýða verilecek en az ceza idi. Olay þöyleydi: Maktul babanýn 3 kýz evladý vardý, önce ilk kýz ile karý-koca hayatý yaþayýp onu kocaya verir, sonra ikinci kýzýyla ayný iliþkiyi yaþar, evlendirir, üçüncü kýzý olan sanýkla da ayný iliþkiye girer, uzun süre devam eden bu iliþkiden ötürü kimseye derdini anlatamayan ve çaresizlik içinde kalan sanýk babasýný öldürmeye karar verir ve babasýný av tüfeðiyle ateþ ederek öldürür. Zanlý meþru müdafaa kurallarýný bilmeyip babasýný maruz kaldýðý aðýr tahrik altýnda taammüden öldürmüþtür. Uygulama Türk Ceza Kanunu'nun 450/1-4, 51/2 ve 59'ncu maddeleriyle 20 yýl aðýr hapis. Karar Türk Ceza Kanununun uygulanmasý bakýmýndan doðru, ancak, bu kararý onama kararýný vermek beni çok üzmüþtür. 2- Elazýð bölgesinden gelen bir davada, sanýk, iki evladý olan bir anne. Kýz çocuðunun namusunu korumak için oðlunu öldürmekten yargýlanýr, ayný cezayý alýr. Olay, sanýðýn oðlu olan maktul, kýz kardeþi ile iliþkiye girmek ister, kýzýný korumak isteyen anne, kýzý bir süre teyzesine ve dayýsýna gönderir. Geçici olarak aldýðý bu tedbirler sonuç vermez. Maktul aðabeyin eve dönen kýz evladýnýn ýrzýna yönelik saldýrýlarýný önleyemeyen anne, oðlunu öldürmeye karar verir, sabah namazýný kýlar, Allah'tan kendisini baðýþlamasý için duasýný yapar ve uyumakta olan oðlunun baþýný balta ile vurarak ikiye ayýrýr. Uygulama maddi hukuk açýsýndan doðru. Bu gibi namus davalarýnda Türk Ceza Kanununun 51/2 maddesi ile cezalar asgari oranda indirilmekte. Bu arada 4928 sayýlý kanunla 2003 yýlýnda ilga edilen Türk Ceza Kanununun eski 462'nci maddesinde özel bir indirim sebebi de namus davalarýnda söz konusudur. a) Zinayý icra halinde, gayrimeþru münasebette bulunduðu esnada suçüstü yakalanmalarý. b) Zina yapmak, gayrý meþru münasebette bulunmak üzere bulunmalarý. c) Henüz zina yapmýþ veya gayrý meþru münasebette bulunduðu zevahire göre þüphe edilmeyecek surette görünen karý, koca, kýz kardeþ, furuð ile bunlarýn müþterek failine karþý, Karý-koca, usulden biri, erkek veya kýz kardeþ tarafýndan öldürme fiili iþlenirse, faile verilecek ceza 1/8'e indirilir ve aðýr hapis, hapis

19 KONFERANS cezasýna çevrilir. Müebbet aðýr hapis yerine 5 ila 10 seneye kadar hapis cezasý verilir. Bu maddede uygulamada zorluk çekilen misal ile açýklayayým. Zina veya gayrý meþru iliþki, çok özel þartlarda yukarýda sayýlmýþtýr. Dikkati çeken ve adil olmayan husus, bir baba, geç vakit eve geç geldi, evde yatak odasýnda kýzýný bir genç ile zina yaparken yakaladý ve öldürdü. 462'nci maddedeki indirimden istifade ederek, 450/1'den baþlayan idam cezasý yerine 5 sene hapis cezasý verilecektir. Ayný olayda süjeler deðiþsin. Bir kýz çocuðu eve geç vakit geldi, evde babasýný veya annesini zina yaparken yakaladý ve öldürdü. Bu maddedeki özel indirimden istifade edemez, ancak Türk Ceza Kanununun 51/2 maddesi ile indirim yapýlabilir, Türk Ceza Kunununun 450/1, 51/2 ile verilecek ceza 24 yýl aðýr hapis. Kýsaca bir cümle ile özetlersek, baba zina halindeki kýzýný öldürürse 5 yýl hapis, kýz çocuðu zina halindeki babasýný veya annesini öldürürse 24 yýl aðýr hapis. Düzenlemenin ne kadar çeliþkili olduðu meydanda ki Türk Ceza Kanunu'nun 439'ncu maddesinde namusla ilgili öldürme olayýnda özel bir düzenleme bulunmakta: Zorla kaçýrma sýrasýnda kaçýrýlan kimse ölürse faile müebbet aðýr hapis cezasý verileceði yolundadýr. Bu maddede namusa iliþkin davada failin en aðýr þekilde cezalandýrýlmasý düzenlenmiþtir. Burada Türk Ceza Kanununun 434'ncü maddesine de kýsaca deðinmek isterim. Bu madde ile kadýnlar, korunmaktadýr. Uygulamada genelde, gençler askere gitmeden ailesinin rýzasý ile yaþý küçük kýzlarla evlendirilmekte sonra, baþlýk parasý gibi nedenlerle þikayetçi olunmaktadýr. Bu maddedeki evlenme maðdurenin rýzasýna baðlýdýr, aile tarafýndan baþlýkta anlaþýlmazsa, yaþý küçük kýz çocuðu kaçmakta, þikayet konusu olunca evlilikleri resmi olarak yapýlmaktadýr. Bu evliliði maðdure rýza göstermezse, sanýk cezasýný çekmektedir Mahalli örf ve adetlerin aðýrlýk kazandýðý memleketimizde, kaçýrýlan kýzýn baþkasý ile evlilik þansý da kalmamaktadýr. Cezalarýn Ýnfazý ve Þartla Salýverme önce "Þartla Salýverme" kurumunun hukuki niteliðinin açýklanmasýnda fayda var. Yerleþmiþ yargýsal kararlarda vurgulandýðý gibi özgürlüðü baðlayýcý ceza ile hükümlendirilen kiþinin cezasýnýn yasa koyucu tarafýndan belirlenen bir kýsmýnýn iyi halli olarak tamamlanmasý, diðer bir anlatýmla suç iþlemekten piþman olduðunun belirlenmesi cezanýn tamamýný çekmeden topluma kazandýrýlmasýnýn, hem kendi, hem de toplum yararýna olacaðýný göstermesi halinde kalan süreyi dýþarýda geçirmesi, topluma uyum saðlamasý hedeflenmiþtir. Bu düzenleme 13/7/1965 tarihli 647 sayýlý kanunun tarihli 2148 sayýlý yasa ile eklenen ek ikinci madde, Türk Ceza Kanununun 17'nci maddesinde düzenleme yapýlmýþtýr. 13/7/1965 tarih ve 647 sayýlý cezalann infazý ile ilgili yasada sýk sýk deðiþiklikler yapýlmýþ, yeni hükümler getirilmiþ, 765 sayýlý Türk Ceza Kanunu'nun infazla ilgili bazý maddeleri kaldýrýlmýþ uygulamada duraksamalara ve aksamalara neden olmuþtur. Cezalandýrma veya cezalandýrmama yetkisi devlete ait olup, bu konuda kurallar koyma yetkisinin yasa koyucu tarafýndan kullanýlacaðý doðaldýr. Bu yetkinin kullanýlmasýnda toplumdan kaynaklanan bir gereksinim olmalý ve bu gereksinimin giderilmesinde, "insan haklarýna saygýlý hukuk

20 KONFERANS 2148 sayýlý kanunla eklenen ek ikinci madde: Hükümlülerin, yarý açýk veya açýk ceza evlerine gitmeye hak kazananlar için anýlan müesseselerde kaldýklarý her ay için 6 gün, 19'ncu maddenin 1-2-3'ncü fýkralarýna göre tespit edilecek þartla salýverilme tarihlerden indirilmek suretiyle þartla salýverilirler. Ek 2'nci Madde 18'nci Fýkra: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafýndan ölüm cezalarýnýn yerine getirilmemesine karar verilenler hakkýnda, bu maddedeki indirim hükümleri uygulanamaz. devleti ilkesi" bunun sonucu olarak da adalete uygunluk, yasalar önünde eþitlik olmalýdýr. Hukuk ile yasa ayrý kavramlar olup, hukuk normlarý yalnýzca yasalardan ibaret deðildir. "Hukuk" birlikte yaþayan insanlann birbirleriyle olan iliþkilerini düzenleyen hukuk normlarýnýn bütünüdür. Yasa normlarý hukuk normlarýnýn bir bölümünü oluþturmaktadýr. Bu nedenlerle yapýlan düzenlemelerin ne kadar hukuka uygunluðunun bulunduðunu, ne kadar adil olduðu yolunda deðerlendirmelerde bulunmanýz için, konu da çok teknik olduðundan örneklerle açýklamada bulunmak istiyorum. 1) 647 sayýlý kanunun 19'ncu maddesi (Þartla Salýverme) Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafýndan ölüm cezalarýnýn yerine getirilmemesine karar verilenler 30 yýllarýný, müebbet aðýr hapis cezasýna hükümlüler 20 yýllarýný, diðer þahsi hürriyeti baðlayýcý cezalara mahkum edilmiþ olanlar, hükümlülük süresinin 1/2'sini çekmiþ olup da tüzüðe göre iyi halli hükümlü niteliðinde bulunduklarý takdirde, talepleri olmasa dahi þartla salýverilirler. Örnek: a) Ýdam cezasýný Türkiye Büyük Millet Meclisi onaylamazsa cezaevinde 30 yýl kaldýktan sonra þartla tahliyeye hak kazanýr. Türk Ceza Kanununun 17'nci maddesine göre bihakkýn tahliye süresi 40 yýl b) Müebbet aðýr hapis cezasý için cezaevinde kalmasý gereken süre 647/19'a göre 20 yýl. c) Ek 2'nci madde ile ayda 6 gün indirileceðinden 16 yýl 15 gün cezaevinde kaldýktan sonra þartla salýverilecektir, bihakkýn tahliyesi 36 yýl üzerindendir. 24 yýl aðýr hapis cezasýna mahkum olmuþ kiþi için, uygulama 647/19 ile 1/2'si indirildiðinde 12 yýl ek 2 ile ayda 6 gün indirildiðinde 9 yýl 4 ay 6 gün süre ile ceza evinde kaldýðýnda tahliye edilmektedir. 2) 3713 sayýlý Terörle Mücadele Yasasýnýn geçici 1/9 Maddesi 8/4/1991 tarihine kadar iþlenen suçlar sebebi ile a) Verilen ölüm cezalarý yerine getirilemez. Bu durumda 647 sayýlý cezalarýn infazý hakkýndaki kanunun 19'ncu maddesine göre çekmeleri gereken cezanýn 10 yýlýný, b) Müebbet aðýr hapis cezasýna hükümlü olanlar, çekmeleri gereken cezalarýn 8 yýlýný, c) Diðer þahsi hürriyeti baðlayýcý cezaya mahkum edilmiþ olanlar hükümlülük süresinin 1/5'ini çektikleri takdirde, iyi halli olup olmadýklarý aranmaksýzýn ve talepleri olmasa da þartla salýverilirler. Haklarýnda 647 sayýlý cezalarýn infazý hakkýnda kanunun ek 2'nci maddesindeki indirim uygulanmaz. Örnek: i) Ýdam cezasýna hükümlü olanlar 10 yýl,

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140 ..T.C. Davacý Davalý : Trabzon Baro Baþkanlýðý Trabzon Barosu Adliye Sarayý : 1- Maliye Bakanlýðý 2- Baþbakanlýk -TRABZON Davanýn Özeti: Karaparanýn Aklanmasýnýn Önlenmesine Dair 4208 sayýlý Kanunun Uygulanmasýna

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::.

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::. Membership TÜM ÇEVÝRÝ ÝÞLETMELERÝ DERNEÐÝ YÖNETÝM KURULU BAÞKANLIÐINA ANTALYA Derneðinizin Tüzüðünü okudum; Derneðin kuruluþ felsefesi ve amacýna sadýk kalacaðýmý, Tüzükte belirtilen ilke ve kurallara

Detaylı

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir.

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir. 1/7 AMT FÜR SOZIALE DIENSTE FÜRSTENTUM LIECHTENSTEIN Sosyal Hizmetler Dairesi Çocuk ve gençlik hizmetleri Sosyal hizmetler Terapi hizmetleri Ýç hizmetler konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler

Detaylı

Konular 5. Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23. Örnek Çalýþtay Gündemi 29. Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10

Konular 5. Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23. Örnek Çalýþtay Gündemi 29. Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10 Proje Yönetimi ÝÇÝNDEKÝLER Konular 5 Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10 Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23 Araç 1: Araþtýrma sorularý Araç 2: Belirsiz talimatlar Araç 3: Robotlar 28 Örnek

Detaylı

mmo bülteni ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz... nisan 2005/sayý 83

mmo bülteni ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz... nisan 2005/sayý 83 ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz... 2 Mart 2005 Hürriyet Gazetesi Oto Yaþam Eki'nin Editörü Ufuk SANDIK, "Dikiz Aynasý" köþesinde Oda Baþkaný Emin KORAMAZ'ýn LPG'li araçlardaki denetimsizliðe

Detaylı

ÇALIùMA HAYATINA øløùkøn ANAYASA DEöøùøKLøKLERø "Türkiye Cumhuriyeti Anayasasýnýn Bazý Maddelerinin Deðiþtirilmesi Hakkýnda Kanun" Av.

ÇALIùMA HAYATINA øløùkøn ANAYASA DEöøùøKLøKLERø Türkiye Cumhuriyeti Anayasasýnýn Bazý Maddelerinin Deðiþtirilmesi Hakkýnda Kanun Av. ÇALI MA HAYATINA L K N ANAYASA DE KL KLER I. Avrupa Birliði sürecinde demokrasi ve insan haklarý açýsýndan önemli bir dönüm noktasý olarak kabul edilen Anayasa deðiþiklikleri, 17 Ekim 2001 tarih ve 24556

Detaylı

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK TOPLAM KALÝTE YÖNETÝMÝ VE ISO 9001:2000 KALÝTE YÖNETÝM SÝSTEMÝ UYGULAMASI KONULU TOPLANTI YAPILDI GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK YÝBÝTAÞ - LAFARGE GRUBUNDA KONYA ÇÝMENTO SANAYÝÝ A.Þ.

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Temmuz - Aralýk 2007, Sayý 153 YAZI DANIÞMA KURULU Prof. Dr. Güneri AKALIN Prof. Dr. Abdurrahman AKDOÐAN Prof. Dr. Figen ALTUÐ Prof. Dr. Engin ATAÇ Prof. Dr. Ömer Faruk BATIREL

Detaylı

O baþý baðlý milletvekili Merve Kavakçý veo refahlý iki meczup milletvekili þimdi nerededirler?

O baþý baðlý milletvekili Merve Kavakçý veo refahlý iki meczup milletvekili þimdi nerededirler? 28 Þubat Bildirisi MGK'nun 28 Þubat 1997 TARÝHLÝ BÝLDÝRÝSÝ Aþaðýdaki bildiri, o günlerdeki bir çok tehdidin yolunu kapatmýþtý. Ne yazýk ki, þimdiki Akepe'nin de yolunu açmýþtýr. Hiç bir müdahale, darbe

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

Yat, Kotra Ve Her Türlü Motorlu Özel Tekneler Ýçin Geçerli Olan KDV Ve ÖTV Ora

Yat, Kotra Ve Her Türlü Motorlu Özel Tekneler Ýçin Geçerli Olan KDV Ve ÖTV Ora 2009-40 Yat, Kotra Ve Her Türlü Motorlu Özel Tekneler Ýçin Geçerli Olan KDV Ve ÖTV Ora Ýstanbul, 25 Aðustos 2009 Sirküler Numarasý : Elit - 2009/40 Sirküler Yat, Kotra Ve Her Türlü Motorlu Özel Tekneler

Detaylı

OKUL ÖNCESÝ EÐÝTÝM KURUMLARI YÖNETMELÝÐÝNDE DEÐÝÞÝKLÝK YAPILMASINA D YÖNETMELÝK Çarþamba, 10 Eylül 2008

OKUL ÖNCESÝ EÐÝTÝM KURUMLARI YÖNETMELÝÐÝNDE DEÐÝÞÝKLÝK YAPILMASINA D YÖNETMELÝK Çarþamba, 10 Eylül 2008 OKUL ÖNCESÝ EÐÝTÝM KURUMLARI YÖNETMELÝÐÝNDE DEÐÝÞÝKLÝK YAPILMASINA D YÖNETMELÝK Çarþamba, 10 Eylül 2008 6 Eylül 2008 CUMARTESÝ Resmî Gazete Sayý : 26989 YÖNETMELÝK Millî Eðitim Bakanlýðýndan: OKUL ÖNCESÝ

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

YASALARIN ANAYASAYA UYGUNLUĞUNUN DENETİMİ ve ANAYASA YARGISI

YASALARIN ANAYASAYA UYGUNLUĞUNUN DENETİMİ ve ANAYASA YARGISI YASALARIN ANAYASAYA UYGUNLUĞUNUN DENETİMİ ve ANAYASA YARGISI Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) kamu politikaları tasarımı sürecine katkıda bulunmak amacıyla kuruldu ve Aralık 2004 te

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

YARGININ BAĞIMSIZLIĞI ve TARAFSIZLIĞI

YARGININ BAĞIMSIZLIĞI ve TARAFSIZLIĞI YARGININ BAĞIMSIZLIĞI ve TARAFSIZLIĞI Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) kamu politikaları tasarımı sürecine katkıda bulunmak amacıyla kuruldu ve Aralık 2004 te faaliyete geçti. Bu amacına

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Dar Mükellef Kurumlara Yapýlan Ödemelerdeki Kurumlar Vergisi Kesintisi

Dar Mükellef Kurumlara Yapýlan Ödemelerdeki Kurumlar Vergisi Kesintisi 2009-11 Dar Mükellef Kurumlara Yapýlan Ödemelerdeki Kurumlar Vergisi Kesintisi Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/11 Dar Mükellef Kurumlara Yapýlan Ödemelerdeki Kurumlar Vergisi

Detaylı

Belediye Meclisinin. Bilgi Edinme ve Denetim

Belediye Meclisinin. Bilgi Edinme ve Denetim Belediye Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yollarý Yasin SEZER * Giriþ Yerel yönetimler reformu kapsamýnda yapýlan 5393 sayýlý Belediye Kanunu, belediyelerin görev, yetki ve iþleyiþine iliþkin önemli

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

Ermeni soykýrýmý nýn avukatlarý

Ermeni soykýrýmý nýn avukatlarý Ermeni soykýrýmý nýn avukatlarý Þu sýra baþta Ýsviçre olmak üzere, Almanya ve Fransa dahil Avrupa ülkelerinin hukuk ve siyasal bilgiler fakültelerinin insan haklarý derslerinde, seminerlerde ve doktora

Detaylı

Faaliyet Raporu. Banvit Bandýrma Vitaminli Yem San. A.Þ. 01 Ocak - 30 Eylül 2010 Dönemi

Faaliyet Raporu. Banvit Bandýrma Vitaminli Yem San. A.Þ. 01 Ocak - 30 Eylül 2010 Dönemi 10 Faaliyet Raporu Banvit Bandýrma Vitaminli Yem San. A.Þ. 01 Ocak - 30 Eylül 2010 Dönemi Ýçindekiler Yönetim ve Denetim Kurulu Temettü Politikasý Risk Yönetim Politikalarý Genel Kurul Tarihine Kadar Meydana

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

Depo Modüllerin Montajý Öncelikle depolarýmýzý nerelere koyabileceðimizi iyi bilmemiz gerekir.depolarýmýzý kesinlikle binalarýmýzda statik açýdan uygun olamayan yerlere koymamalýyýz. Çatýlar ve balkonlarla

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi

Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi Avrupa Ýnsan Haklarý Sözleþmesi 11. Protokol ile deðiþtirilen metin Avrupa Antlaþmalarý Serisi, No. 5 Bu metinler, Avrupa Komisyonu/Avrupa Konseyi nin Türkiye ile Ortak

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER I. DENETÝMÝN KAVRAMSAL ÇERÇEVESÝ

ÝÇÝNDEKÝLER I. DENETÝMÝN KAVRAMSAL ÇERÇEVESÝ ÝÇÝNDEKÝLER I. DENETÝMÝN KAVRAMSAL ÇERÇEVESÝ 1. Denetimin tanýmý... 15 2. Denetimin türleri... 17 2.1.Denetimin Amacý Yönünden Denetim Türleri... 17 2.1.1. Finansal Tablo Denetimi... 18 2.1.2. Uygunluk

Detaylı

Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir

Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir 2008-96 Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir Ýstanbul, 19 Kasým 2008 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2008/96 Ücretlerin Bankalardan Ödenmesi Zorunlu Hale Getirilmiþtir 4857 sayýlý

Detaylı

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 13 OCAK 2011 Bu program, Avrupa Birliði ve Türkiye Cumhuriyeti tarafýndan finanse edilmektedir. YENÝLÝKÇÝ YÖNTEMLERLE KAYITLI ÝSTÝHDAMIN

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

ünite1 Sosyal Bilgiler Verilenlerden kaçý sosyal bilimler arasýnda yer alýr? A. 6 B. 5 C. 4 D. 3

ünite1 Sosyal Bilgiler Verilenlerden kaçý sosyal bilimler arasýnda yer alýr? A. 6 B. 5 C. 4 D. 3 ünite1 Sosyal Bilgiler Sosyal Bilgiler Öðreniyorum TEST 1 3. coðrafya tarih biyoloji fizik arkeoloji filoloji 1. Ali Bey yaþadýðý yerin sosyal yetersizlikleri nedeniyle, geliþmiþ bir kent olan Ýzmir e

Detaylı

T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU ESAS NO : 2007/10-663 KARAR NO : 2007/770 KARAR TARÝHÝ : 24.10.2007

T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU ESAS NO : 2007/10-663 KARAR NO : 2007/770 KARAR TARÝHÝ : 24.10.2007 T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU ESAS NO : 2007/10-663 KARAR NO : 2007/770 KARAR TARÝHÝ : 24.10.2007 Taraflar arasýndaki "iþsizlik sigortasý prim iadesi" davasýndan dolayý yapýlan yargýlama sonucunda;

Detaylı

T. C. BAÞBAKANLIK Aralýk 2007 Editörler Ahmet UZAK Mehmet ALTUNTAÞ Baský Ýsmat Meþrutiyet Cad. 9/7 Bakanlýklar/ANKARA Tel: 0 312 425 36 34 Sayfa ve Kapak Tasarýmý Ali ÇELÝK - Ýsmat Arka Kapak Tasarýmý

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Romalýlar Mektubu Kursu Doðrulukla Donatýlmak

Romalýlar Mektubu Kursu Doðrulukla Donatýlmak Romalýlar Mektubu Kursu Doðrulukla Donatýlmak Ders 10, Romalýlar Mektubu, Onuncu bölüm «Tanrý nýn Mesih e iman yoluyla insaný doðruluða eriþtirmesi» A. Romalýlar Mektubu nun onuncu bölümünü okuyun. Özellikle

Detaylı

DEVLETTE ETÝKTEN ETÝK DEVLETE: YARGIDA ETÝK Prof. Dr. Sibel ÝNCEOÐLU Aðustos 2012 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2012-08/530 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0 212) 249 07 23 Telefax: (0

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ ÜYELERÝNÝN ÖDENEK, YOLLUK VE EMEKLÝLÝKLERÝNE DAÝR KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ ÜYELERÝNÝN ÖDENEK, YOLLUK VE EMEKLÝLÝKLERÝNE DAÝR KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝ ÜYELERÝNÝN ÖDENEK, YOLLUK VE EMEKLÝLÝKLERÝNE DAÝR KANUN Kanun Numarasý : 3671 Kabul Tarihi : 26/10/1990 Resmi Gazete :Tarih: 28/10/1990 Sayý: 20679 Ödenek, Yolluk, Diðer Mali

Detaylı

Türk Anayasa Hukukunda Parlamento (Meclis) Kararlarýnýn Yargýsal Denetimi Sorunu 1. Giriþ Yrd. Doç. Dr. Erdal Abdulhakimoðullarý * Parlamento sözcüðü, Fransýzca da konuþmak anlamýna gelen parler fiilinden

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

Organizatör Firma Cebeci Cad. No:54 Akatlar 34335 Ýstanbul Tel:0212 351 68 48 (pbx) Faks:0212 351 59 33 E-Posta: tculha@grem.com.tr BAHÇEÞEHÝR ÜNÝVERSÝTESÝ BEÞÝKTAÞ KAMPÜSÜ 11-12 Haziran 2008 SUNUM DOSYASI

Detaylı

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 KÝMLER KATILABÝLÝR? Yarýþma, Türkiye Cumhuriyeti sýnýrlarý dahilinde veya yurtdýþýnda okuyan T.C. vatandaþlarý veya K.K.T.C vatandaþý, 35 yaþýný aþmamýþ, en az lise

Detaylı

CEZA MUHAKEMESÝNDE ÝSTÝNAF EL KÝTABI

CEZA MUHAKEMESÝNDE ÝSTÝNAF EL KÝTABI CEZA MUHAKEMESÝNDE ÝSTÝNAF EL KÝTABI Türk ve AB Uzmanlarý Tarafýndan Hazýrlanmýþtýr AB EÞLEÞTÝRME PROJESÝ TÜRKÝYE CUMHURÝYETÝNDE ÝSTÝNAF MAHKEMELERÝNÝN KURULUÞUNUN DESTEKLENMESÝ PROJESÝ TÜRKÝYE ADALET

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

21-23 Kasým 2011 Çeþme Ýzmir www.tgdfgidakongresi.com organizasyon Ceyhun Atýf Kansu Caddesi, 1386. Sokak, No: 8, Kat: 2, 06520 Balgat / Ankara T:+90 312 284 77 78 F:+90 312 284 77 79 Davetlisiniz Ülkemiz

Detaylı

DENÝZ LÝSESÝ KOMUTANLIÐI Denizcilik tarihin en eski ve en köklü mesleðidir. Bu köklü ve þerefli mesleðin insanlarýnýn eðitimi için ilk adým atacaklarý Deniz Lisesi, bu güne kadar Türk ve dünya denizcilik

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

SSK Affý. Ýstanbul, 21 Temmuz 2008 Sirküler Numarasý : Elit /75. Sirküler

SSK Affý. Ýstanbul, 21 Temmuz 2008 Sirküler Numarasý : Elit /75. Sirküler 2008-75 SSK Affý Ýstanbul, 21 Temmuz 2008 Sirküler Numarasý : Elit - 2008/75 Sirküler Sosyal Güvenlik Kurumu'na Olan Prim Borçlarýnýn Ödeme Kolaylýðýndan Yararlanmamýþ Olanlara, Tekrar Baþvuru Ýmkâný Ge

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Kamu Ýhalelerine Katýlacak Olan Mükelleflere Verilecek Vergi Borcu Olmadýðýna Dair Belge Ýle Ýlgili Cuma, 31 Aðustos 2007

Kamu Ýhalelerine Katýlacak Olan Mükelleflere Verilecek Vergi Borcu Olmadýðýna Dair Belge Ýle Ýlgili Cuma, 31 Aðustos 2007 Kamu Ýhalelerine Katýlacak Olan Mükelleflere Verilecek Vergi Borcu Olmadýðýna Dair Belge Ýle Ýlgili Cuma, 31 Aðustos 2007 Taþpýnar Muhasebe Kamu Ýhalelerine Katýlacak Olan Mükelleflere Verilecek Vergi

Detaylı

Farmasötiklerin insanlarda kullaným

Farmasötiklerin insanlarda kullaným ÝKU ICH NEDÝR VE KLÝNÝK ÇALIÞMALARIN ICH UYUMLU OLMASI NASIL SAÐLANIR? I nternational Conference on Harmonisation of Technical Requirements for Registration of Pharmaceuticals for Human Use Farmasötiklerin

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 GENELGE 2007/ 82 2007/46 sayýlý Fatura Bedellerinin Ödenmesi konulu Genelge gereði Kurum web sayfasýnda

Detaylı

Platformdan Yeni ve Ýleri Bir Adým: Saðlýk ve Sosyal Güvence için Bir Bildirge

Platformdan Yeni ve Ýleri Bir Adým: Saðlýk ve Sosyal Güvence için Bir Bildirge Platformdan Yeni ve Ýleri Bir Adým: Saðlýk ve Sosyal Güvence için Bir Bildirge Onaylayan Administrator Thursday, 05 August 2010 Son Güncelleme Thursday, 05 August 2010 HSGG GÜVENLÝ GELECEK ÝÇÝN SAÐLIK

Detaylı

Yasama, Yürütme, Yargý, Hükümet Sistemi, Hukuk Devleti, Kuvvetler Ayrýlýðý

Yasama, Yürütme, Yargý, Hükümet Sistemi, Hukuk Devleti, Kuvvetler Ayrýlýðý Yeni bir anayasa yapýlýrken veya mevcut anayasayý deðiþtirirken, temel hukuki ve siyasi tercihlerin saðlýklý bir bilgilenme ve tartýþma süreci sonunda ortaya konmasý, yapýlacak yeni anayasanýn veya anayasa

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESÝ NÝN ÝPTAL KARARINDAN SONRA PARA CEZALARINA ÝLÝÞKÝN UYUÞMAZLIKLARIN ÇÖZÜM YERÝ HAKKINDA DÜÞÜNCELER

ANAYASA MAHKEMESÝ NÝN ÝPTAL KARARINDAN SONRA PARA CEZALARINA ÝLÝÞKÝN UYUÞMAZLIKLARIN ÇÖZÜM YERÝ HAKKINDA DÜÞÜNCELER makale - 3 Av. Ertan ÝREN ÇMÝS Uzman Avukatý ANAYASA MAHKEMESÝ NÝN ÝPTAL KARARINDAN SONRA PARA CEZALARINA ÝLÝÞKÝN UYUÞMAZLIKLARIN ÇÖZÜM YERÝ HAKKINDA DÜÞÜNCELER I. Anayasa Mahkemesi, 26 Þubat 2003 tarih

Detaylı

2010 YILI FAALÝYET RAPORU

2010 YILI FAALÝYET RAPORU TÜRKÝYE CUMHURÝYETÝ KAMU ÝHALE KURUMU 2010 YILI FAALÝYET RAPORU Yayýn No: 27 Aðustos 2011 - Ankara Ýçindekiler ÝÇÝNDEKÝLER BAÞKANIN SUNUÞU...5 KAMU ÝHALE KURULU ÜYELERÝ...7 1. KURUM HAKKINDA GENEL BÝLGÝLER...9

Detaylı

Adli Týp ve Ýnsan Haklarý

Adli Týp ve Ýnsan Haklarý Adli Týp ve Ýnsan Haklarý Dr. Gürol Cantürk* Özet Adli týp, týp ve hukukun iþbirliðiyle yürütülen bir bilim dalý olup, týp ve hukukun ortak çalýþma alanýdýr. Adli týp, insan haklarý ihlalleriyle savaþýmýn

Detaylı

SENDÝKA TÜZÜÐÜNDE YER ALAN ANADÝLDE EÐÝTÝM VE ÖÐRETÝME ÝLÝÞKÝN HÜKMÜN ANAYASAYA VE YASALARA AYKIRI OLMASI Prof. Dr. Fevzi DEMÝR*

SENDÝKA TÜZÜÐÜNDE YER ALAN ANADÝLDE EÐÝTÝM VE ÖÐRETÝME ÝLÝÞKÝN HÜKMÜN ANAYASAYA VE YASALARA AYKIRI OLMASI Prof. Dr. Fevzi DEMÝR* Karar Ýncelemesi : SENDÝKA TÜZÜÐÜNDE YER ALAN ANADÝLDE EÐÝTÝM VE ÖÐRETÝME ÝLÝÞKÝN HÜKMÜN ANAYASAYA VE YASALARA AYKIRI OLMASI Prof. Dr. Fevzi DEMÝR* (T.C. Yargýtay Hukuk Genel Kurulu E: 2005/9-320, K: 2005/355,

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

mmo bülteni ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz aralýk 2005/sayý 91 Kasým

mmo bülteni ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz aralýk 2005/sayý 91 Kasým ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz Kasým 2005 III. Demir Çelik Kongresi, II. Ýþ Makinalarý Sempozyumu Makine Magazin Dergisinin 112. sayýsýnda Demir çelik sektörünün Zonguldak buluþmasý

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 'HEDEFÝMÝZ EN BÜYÜK 10 EKONOMÝ ARASINA GÝRMEK' Baþbakanýmýz, Ulusa Sesleniþ konuþmasýnda Türkiye'nin potansiyelinin de hedeflerinin de büyük

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI HANGÝ OKULDA OKUMAK ÝSTEDÝÐÝNE KARAR VERDÝN MÝ? Genel Liseler Fen Liseleri Sosyal Bilimler Anadolu Spor Güzel Sanatlar Askeri

Detaylı

MALÝ TATÝL 1 TEMMUZ-20 TEMMUZ 2015 Cumartesi, 04 Temmuz 2015

MALÝ TATÝL 1 TEMMUZ-20 TEMMUZ 2015 Cumartesi, 04 Temmuz 2015 MALÝ TATÝL 1 TEMMUZ-20 TEMMUZ 2015 Cumartesi, 04 Temmuz 2015 Taþpýnar Muhasebe MALÝ TATÝL 1 TEMMUZ-20 TEMMUZ 2015 MALÝ TATÝL NEDENÝ ÝLE BEYAN VE ÖDEME TARÝHLERÝ UZAYAN BEYANNAME VE BÝLDÝRÝMLER BEYANNAME/BÝLDÝRÝM

Detaylı

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Kýzýlcaþar Geleceðe Hazýrlanýyor Gelin Birlikte Çalýþalým ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Mart 2014 ALPER YILMAZ Halkla Bütünleþen MUHTARLIK Ankara Gölbaþý Kýzýlcaþar Köyünde 4 Mart 1979

Detaylı

YARDIMCI PERSONEL ÝÇÝN ÝSTÝNAF EL KÝTABI

YARDIMCI PERSONEL ÝÇÝN ÝSTÝNAF EL KÝTABI TÜRKÝYE CUMHURÝYETÝ'NDE ÝSTÝNAF MAHKEMELERÝNÝN KURULUÞUNUN DESTEKLENMESÝ AB EÞLEÞTÝRME PROJESÝ TR 0401.02 PROJE ORTAKLARI TÜRKÝYE ADALET BAKANLIÐI HOLLANDA YARGI KONSEYÝ ÝSVEÇ ULUSAL MAHKEMELER ÝDARESÝ

Detaylı

Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði

Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði 2009-17 Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/17 Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði Türkiye Ýstatistik Kurumu (TÜÝK) tarafýndan 9 Þubat

Detaylı

1 2 3 4 7 8 9 10 11 12 13 14 16 19 21 23 24 25 26 27 28 30 32 33 37 41 42 44 46 47 48 50 52 54 56 Kurum Kimliði Logo Logo Þube Logolarý Logonun Renkli Kullanýmý Logonun Siyah-Beyaz Kullanýmý Logonun Diþi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Dilek BAYBORA

Yrd. Doç. Dr. Dilek BAYBORA Yrd. Doç. Dr. Dilek BAYBORA Anadolu Üniversitesi / ÝÝBF 1971 Eskiþehir'de doðmuþtur. Ýlk, orta ve lise eðitimini Eskiþehir'de tamamlamýþtýr. 1992 yýlýnda Uludað Üniversitesi, Çalýþma Ekonomisi ve Endüstri

Detaylı

Eðitim Baþvurularý Hakkýnda; -Eðitim katýlýmcý sayýsý ve eðitim tarih deðiþiklikleri Odamýz tarafýndan belirlenmektedir. -Eðitimlerimizle ilgili tüm güncel bilgiler www.corlutso.org.tr internet adresindeki

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

15 Tandem Takým Tezgahlarý ndan Ýhtiyaca Göre Uyarlanabilen Kitagawa Divizörler Kitagawa firmasýnýn, müþterilerini memnun etmek adýna, standartý deðiþtirmesi yeni bir þey deðil. Bu seferki uygulamada,

Detaylı

TBMM Ýnsan Haklarýný Ýnceleme Komisyonu 1. Giriþ Ýzzet Eroðlu* Türkiye Büyük Millet Meclisi nin (TBMM) görev ve yetkilerinin düzenlendiði Anayasanýn 87. maddesinde kanun yapma görev ve yetkisini müteakiben

Detaylı

BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ

BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ I. İNSAN HAKLARI KAVRAMI 3 II. İNSAN HAKLARININ ULUSLARARASI DÜZEYDE KORUNMASI 4 1. Birleşmiş Milletler Örgütü 4 2. İkinci Dünya

Detaylı

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HSYK Teklifi Teklif; 2797 sayılı Yargıtay Kanunu, 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu, 4954 sayılı Türkiye Adalet

Detaylı

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU*

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* TÜHÝS Ýþ Hukuku ve Ýktisat Dergisi Cilt: 21 Sayý: 2-3 ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* GÝRÝÞ 4857 sayýlý Ýþ Kanunu ile deðiþtirilen bir önceki 1475 sayýlý Ýþ Kanunu'nun

Detaylı

Eðitim Hastaneleri, Hekimler, Atama ve Nakilleri ile Yargý Kararlarý

Eðitim Hastaneleri, Hekimler, Atama ve Nakilleri ile Yargý Kararlarý Eðitim Hastaneleri, Hekimler, Atama ve Nakilleri ile Yargý Kararlarý TÜRK TABÝPLERÝ BÝRLÝÐÝ MERKEZ KONSEYÝ GMK Bulvarý Þehit Daniþ Tunalýgil Sok. No:2 Kat:4, 06570 Maltepe / ANKARA Tel: (0 312) 231 31

Detaylı

Vergi Usul Kanunu Ceza Hadleri

Vergi Usul Kanunu Ceza Hadleri 2008-107 Vergi Usul Kanunu Ceza Hadleri Ýstanbul, 24 Aralýk 2008 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2008/107 Vergi Usul Kanunu'nda Yer Alan Ve 01.01.2009 Tarihinden Ýtibaren Uygulanacak Had Ve Tutarlar

Detaylı

SENDÝKAMIZDAN HABERLER

SENDÝKAMIZDAN HABERLER SENDÝKAMIZDAN HABERLER Sendikamýza Üye Ýþyerlerinde Çalýþanlardan Yýlýn Verimli Ýþçisi Ve Ýþvereni Seçilenlere Törenle Plaketleri Verildi 1988 yýlýndan bu yana Milli Prodüktivite Merkezi (MPM) nce gerçekleþtirilen

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ISSN Ocak - Haziran 2009, Sayý 156

MALÝYE DERGÝSÝ ISSN Ocak - Haziran 2009, Sayý 156 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Ocak - Haziran 2009, Sayý 156 Küresel Kirlenme Sürdürülebilir Ekonomik Büyüme ve Çevre Vergileri Dr. Biltekin ÖZDEMÝR Mali Anayasa Uçar DEMÝRKAN 5018 Sayýlý Kamu Mali Yönetimi

Detaylı

HUKUK HUKUK T.C. YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ

HUKUK HUKUK T.C. YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2000/14614 Karar No : 2000/12355 Karar Tarihi : 25.09.2000 HUKUK HUKUK : YETKÝLÝ MAHKEMENÝN TESPÝTÝ Davalý Ýstanbul Ýþ Mahkemesinde yetki itirazýnda bulunurken yetkili mahkeme olarak Bakýrköy

Detaylı

3. KENT VE SAÐLIK SEMPOZYUMU EÞÝTSÝZLÝKLER KAÇINILMAZ MIDIR?

3. KENT VE SAÐLIK SEMPOZYUMU EÞÝTSÝZLÝKLER KAÇINILMAZ MIDIR? 3. KENT VE SAÐLIK SEMPOZYUMU EÞÝTSÝZLÝKLER KAÇINILMAZ MIDIR? DAVET MEKTUBU Deðerli Katýlýmcýlar, Kentlerimizi daha saðlýklý bir geleceðe taþýmanýn yollarýný aradýðýmýz Kent ve Saðlýk Sempozyumlarýnýn ilkinde

Detaylı

YÖNETÝM EÐÝTÝM KÜLTÜR DERNEÐÝ

YÖNETÝM EÐÝTÝM KÜLTÜR DERNEÐÝ TÜM BÝRÝMLERÝN DÝKKATÝNE YÖNETÝM EÐÝTÝM KÜLTÜR DERNEÐÝ Sayýn Ýdarecilerimiz; Kurulduðumuz 2005 yýlýndan bu yana uygulamaya ve ihtiyaca yönelik eðitim seminerlerimiz devam etmektedir. Bilindiði üzere ülkemizde

Detaylı

Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Hazýrlayan Ebru Özberk T.C. Baþbakanlýk Kadýnýn Statüsü Genel Müdürlüðü Ekim 2008 Bu kitabýn basým, yayýn,

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik l l l EÞÝTSÝZLÝKLER I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik Çift ve Tek Katlý Kök, Üslü ve Mutlak Deðerlik Eþitsizlik l Alýþtýrma 1 l Eþitsizlik

Detaylı

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi GÝRÝÞ Ýnsanoðlu günümüzde dünya tarihinde belki de bilginin en kýymetli olduðu dönemi yaþamaktadýr. Çaðýmýzda bilgiye sahip olmanýn ya da bilgi kaynaðýna kolaylýkla ulaþabilmenin önemi her geçen gün artmaktadýr.

Detaylı

Parlamento Hukuku Açýsýndan Baþkanlýk Divaný nýn Konumu, Görevleri ve Yetkileri 1. Giriþ Hamit Eþen * Demokratik temsil esasýna dayanan yönetim biçimlerinin ilk akla getirdiði kurum, özgür ve adil seçimlerle

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR A V R U P A B İİ R L İİ Ğ İİ H U K U K U 1)) AVRUPPA TOPPLLULLUK HUKUKUNU OLLUŞŞTURAN TEEMEELL ANTLLAŞŞMALLAR BİRİNCİ İL HUKUK 1951-Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması 18/3/1951 de Paris'de imzalandı.

Detaylı

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý..

Kümeler II. KÜMELER. Çözüm A. TANIM. rnek... 3. Çözüm B. KÜMELERÝN GÖSTERÝLMESÝ. rnek... 1. rnek... 2. rnek... 4. 9. Sýnýf / Sayý.. Kümeler II. KÜMLR. TNIM Küme, bir nesneler topluluðudur. Kümeyi oluþturan nesneler herkes tarafýndan ayný þekilde anlaþýlmalýdýr. Kümeyi oluþturan nesnelerin her birine eleman denir. Kümeyi genel olarak,,

Detaylı