Bitki Genetik Kaynaklarýnýn Muhafaza Ýmkanlarý ve Tohum Gen Bankalarýnýn Çalýþma Sistemleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bitki Genetik Kaynaklarýnýn Muhafaza Ýmkanlarý ve Tohum Gen Bankalarýnýn Çalýþma Sistemleri"

Transkript

1 Cilt: 10 Sayý: 39 (2001), Bitki Genetik Kaynaklarýnýn Muhafaza Ýmkanlarý ve Tohum Gen Bankalarýnýn Çalýþma Sistemleri Dr. Ahmet BALKAYA Ondokuz Mayýs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü, SAMSUN Prof. Dr. Ruhsar YANMAZ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü, ANKARA ÖZET DERLEME Bitki gen kaynaklarýnýn günümüzden geleceðe aktarýlmasý, bunlarýn korunmasý ve saklanmasý ile mümkün olacaktýr. Bu amaca yönelik olarak deðiþik muhafaza yöntemleri kullanýlmaktadýr. Bu makalede; bitki genetik kaynaklarýnýn muhafaza yöntemleri, ülkemizdeki gen kaynaklarý çalýþmalarýnýn durumu ve önemli muhafaza yöntemlerinden tohum gen bankalarýnýn çalýþma sistemleri incelenmiþtir. Anahtar Kelimeler: Bitki genetik kaynaklarý, gen bankasý, in situ ve ex situ muhafaza. Conservation Facilities of Plant Genetic Resources and Working Systems of Seed Gene Banks ABSTRACT The transfer of existing plant genetic resources to future generations is only possible through their protection and conservation. For this purpose different conservation methods are follewed. In this review, conservation methods of plant genetic resources, position of research activities on plant genetic resources in Turkey and working systems of seed gene banks out of the important conservation methods. Keywords: Plant genetic resources, gene bank, In situ and exsitu conservation. GÝRÝÞ Bitkiler insanlarýn beslenme, ýsýnma ve barýnma gibi ihtiyaçlarýnýn bir kýsmýnýn karþýlanmasýnda yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. Dünya nüfusunun hýzla artmasý, insanlarýn gereksinmelerini karþýlamak amacýyla bitkisel kaynaklarý bilinçsizce kullanmasý, arazi açmalarý, yerli (geleneksel) çeþitlerin yerini ýslah edilmiþ çeþitlerin almasý, yabancý ot ilaçlarýnýn kullanýmý, üretim yapmak yerine doðadan sökerek tüketme, tabii afetler, þehirleþme ve endüstrileþme bitki gen kaynaklarýnýn azalmasýna ve hýzla kaybedilmesine neden olmaktadýr. Gerek tarýmsal üretimin artýrýlmasý için yeni çeþitlerin geliþtirilmesi, gerekse ham madde durumundaki doðal (yabani) bitki türlerinin erozyona uðratýlmadan gelecek nesillere aktarýlmasý, mevcut bitkisel çeþitliliðin saklanmasý ve korunmasý ile mümkün olabilecektir. Ýnsanoðlu tarýma baþladýðý ilk yýllardan bu yana, doðada mevcut bitkisel kaynaklarý tüketim amaçlarýna göre kültüre alýp bugün de kullanmakta olduðumuz türlere ait çeþitleri geliþtirmiþtir. Bitki türlerindeki genetik çeþitliliðin yoðun olduðu yöreler Bitki Gen Merkezi (1), gen merkezleri içinde çeþit zenginliði gösteren küçük alanlar da Mikro Gen Merkezi olarak tanýmlanmýþtýr (2). Bazý araþtýrýcýlar yaptýklarý çalýþmalarda, dünya üzerinde 12 farklý gen merkezi bulunduðunu belirtmiþlerdir (3, 4). Belirlenen bu merkezlerdeki bitki türlerinin yukarýda belirtilen nedenlerle kaybolduðu bilim adamlarý tarafýndan, 19. yüzyýlýn baþlarýnda fark edilerek, genetik kaynaklarýn tespit edilmesi ve muhafaza altýna alýnmasý amacýyla ilk kez 1898 yýlýnda ABD'de Tarým Bakanlýðýna baðlý "Tohum ve Bitki Introdüksiyon Ünitesi" kurulmuþ ve ülkenin deðiþik yerlerinden yüz binlerce bitki örneði toplanmýþtýr. ABD'nin arkasýndan diðer ülkelerde de bu tip kuruluþlar faaliyete geçmiþtir. Gen kaynaðý toplama Nisan- Mayýs- Haziran 2001, Sayý:39 çalýþmalarýnýn uluslararasý düzeyde düþünülmesi gerektiði fikri ilk kez 1961 yýlýnda Dünya Tohum Yýlý nedeniyle yapýlan Birleþmiþ Milletler Gýda Tarým Organizasyonu (UN-FAO) Teknik Konferansýnda ortaya atýlmýþtýr. Yapýlan toplantýda genetik yönden çeþitliliðin bulunduðu belirli yerlere uluslararasý merkezlerin kurulmasýna karar verilmiþtir. Bu kararýn arkasýndan bitki genetik kaynaklarýnýn tespiti, toplanmasý ve muhafazasýna yönelik çalýþmalar yapmak üzere Uluslararasý Bitki Gen Kaynaklarý Araþtýrma Enstitüsü'leri kurulmuþtur. Bugün için dünya'da bitki genetik kaynaklarýný araþtýrmak üzere uluslararasý düzeyde kurulmuþ önemli 7 merkez bulunmaktadýr. Bu merkezler ABD'deki USDA, Kolombiya'- daki CIAT (Uluslararasý Tropik Tarým Merkezi), Ýngiltere-Cambridge Üniversitesinde'ki baklagiller koleksiyonu, Suriye'de ICARDA, Fransa'da INRA, Taiwan'daki Asya Sebzecilik Araþtýrma ve Geliþtirme Merkezi (AVRDC) ve Rusya'daki Vavilov Enstitüsü'dür(5, 6, 7). Bitki genetik kaynaklarýnýn muhafazasý, yani korunup saklanabilmesi için belirlenmiþ bu stratejilerin gerçekleþtirilebilmesi için Uluslararasý Bitki Genetik Kaynaklarý Kurulu (IBPGR)'nun önderliðinde gözlem, kaynak toplama, muhafaza ve bilgi depolama konusunda ayrý ayrý standartlar hazýrlanmýþtýr. Böylece bugün dünyada mevcut gen bankalarýnda uluslararasý standartlara uyulmakta ve gen bankalarý arasýndaki uyum saðla - nabilmektedir. Ülkemizde kültür bitkilerinde gen kaynaðý belirleme ve toplama çalýþmalarý kiþisel çalýþmalarla baþlamýþtýr. Ýlk gen kaynaðý toplama çalýþmalarý Mirza Gökgöl tarafýndan baþlatýlmýþtýr. Gökgöl buðday, çavdar, taþ yoncasý ve patates gibi türler üzerindeki çalýþmalarý sýrasýnda(1929, 1930, 1935, 1939, 1955) oldukça fazla sayýda herbaryum örneði toplamýþ olup bugün bunlarýn bir kýsmý Ýzmir'deki 25

2 Ekoloji Bitki Gen Kaynaklarý Araþtýrma Enstitüsü herbaryumunda saklanmaktadýr (8). Bununla birlikte toplanan tohum örneklerinin 'den fazlasýnýn kaybolduðu bildirilmektedir (6). Yine Prof. Dr. Osman Tosun ve arkadaþlarý yýllarý arasýnda gerek yurt içinden gerekse yurt dýþýndan saðladýklarý serin iklim tahýllarý, yemeklik ve yemlik baklagiller ile kýþlýk yað bitkilerine ait tohum materyalini toplamýþlar ve oldukça zengin olan bu materyalin ýslahçýlarýn hizmetine sunulabilmesi amacýyla tarihinde Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Osman Tosun Gen Bankasý'ný kurmuþlardýr. Bu gen bankasý stoklarýnda, 459 ekmeklik buðday, 2064 makarnalýk buðday, 6106 arpa, 754 yulaf, 159 çavdar, 261 triticale, 2215 nohut, 451 bakla ve 290 adet de mercimek kaynaðý bulunmaktadýr (9). Ülkemizin gen kaynaðý olarak zengin olduðu meyve türleri ile ilgili olarak ilk çalýþmalar ise 1933 yýlýnda Ankara Üniversitesi'nin kuruluþu ile baþlamýþ ve çalýþmalar öncelikle Anadolu'nun gen merkezi olduðu kayýsý, fýndýk, antepfýstýðý, incir ve üzüm türlerinde yoðunlaþmýþtýr. Bu çalýþmalar sonucunda öncelikle vejetatif materyalin muhafazasý öncesi Türkiye Meyve-Bað Genetik Kaynaklarý Envanteri çýkartýlmýþ (10, 11) ve çeþitli kuruluþlarýn koleksiyonlarýnda mevcut meyve ve üzüm materyalleri belirlenmiþtir. Ülkemizde gen kaynaðý belirleme, toplama ve muhafaza çalýþmalarýný düzenlemek ve tek elden uluslararasý standartlara göre yürütmek amacýyla 1963 yýlýnda FAO ile Tarým Bakanlýðý arasýnda yapýlan bir antlaþma sonucu uluslararasý nitelikte olan ve Güney Batý Asya Bölgesi'ni içine alan geniþ bir alana hitap edebilecek merkezi Ýzmir-Menemen'de bulunan "Bitki Araþtýrma ve Ýntrodüksiyon Merkezi" kurulmuþtur. Bugün için bu merkezde tahýl ve baklagiller yanýnda meyve, sebze ve süs bitkileri ile ilgili gen kaynaðý toplama ve muhafaza çalýþmalarý yapýlmaktadýr. Ülkemizdeki bitki gen kaynaklarýnýn toplanmasý, muhafaza ve kullanýlmasý ile ilgili olarak 1992 yýlýnda çýkarýlmýþ bir yönetmelik bulunmaktadýr. Bu yönetmelik çerçevesinde ülkemizdeki bitki genetik kaynaklarýnýn toplanmasýnda görev alacak kuruluþlar ve görevleri ile yönetmeliðin uygulama esaslarý belirlenmiþtir (12). Bu yönetmelikle "Bitki Araþtýrma ve Ýntrodüksiyon Merkezi" Tarýmsal Araþtýrmalar Genel Müdürlüðü'ne baðlanarak, Ýzmir'deki Tarýmsal Araþtýrma Enstitüsü nün bünyesine alýnmýþ ve adý "Bitki Gen Kaynaklarý Araþtýrma Enstitüsü olarak deðiþtirilmiþtir. Gen merkezi bünyesinde yürütülen çalýþmalar 1977 yýlýndan itibaren Ülkesel Bitki Genetik Kaynaklarý Araþtýrma Projesi çerçevesinde ele alýnarak yeniden organize edilmiþtir. Proje merkezi olan Bitki Genetik Kaynaklarý Araþtýrma Enstitüsü, gözlem ve toplamalar sýrasýnda alýnan herbaryum örneklerini kuruluþun herbaryumunda saklamakta, toplanan materyali ise niteliðine göre ya gen bankasýnda ya da koleksiyon bahçelerinde muhafaza R. YANMAZ - A. BALKAYA etmektedir (13, 14). Ýzmir'deki merkez dýþýnda 1987 yýlýnda Ankara'daki Tarla Bitkileri Merkez Araþtýrma Enstitüsü'nde Birleþmiþ Milletler Çevre Programý katkýlarýyla baþlatýlan bir proje ile resmi olarak ikinci bir gen bankasý kurulmuþtur. Bu gen bankasý, tohum hazýrlama ve kurutma, bilgi depolama üniteleri ile birlikte uzun süreli (-20 C) depolama kapasitesine sahip olan 43 adet derin dondurucuya sahiptir. Baþlangýç materyali olarak GAP Bölgesi'nde düzenlenen toplama gezileriyle aðýrlýðýný; tahýl, yem bitkileri ve yemeklik tane baklagillerin yabani akrabalarý ve köy po - pulasyonlarýnýn oluþturduðu kadar tohum ve herbaryum örneði toplanmýþ ve tohumlar üretim programlarýna alýnmýþtýr. Bunu izleyen yýllarda yapýlan toplama programlarýyla materyal sayýsý 2.500'e ulaþmýþtýr. Ayrýca bu gen bankasýnda, Bitki Genetik Kaynaklarý Araþtýrma Enstitüsü Gen Bankasýnda muhafaza edilmekte olan materyalin bir emniyet seti de bulunmaktadýr. GEN BANKALARI VE GÖREVLERÝ Bir ülkede mevcut gen kaynaklarýnýn korunabilmesi için bitkisel çeþitliliðin muhafaza edilmesi gerekir. Muhafazada ana amaç bitkilerin sergiledikleri genetik çeþitliliðin muhafazasýdýr. Bitkilerin sahip olduklarý genetik çeþitlilik, tüm bitki veya bitkinin bir parçasýnýn canlý ve saðlýklý tutulmasý ile muhafaza edilebilir. Genetik kaynak niteliðindeki bitki materyalinin yayýlýþ ve çeþitlilik gösterdiði ortamdan toplanarak genetik çeþitliliðin korunmasý ve devam ettirilmesi amacýyla, muhafaza altýna alýndýðý, özel depolama koþullarýna sahip kuruluþlara "Bitki Gen Bankasý" denilmektedir. Ulusal ve uluslararasý düzeyde faaliyet gösteren gen bankalarýnýn baþlýca görevleri þunlardýr (12): 1. Ülke bitki genetik kaynaklarýnýn yurt içi ve yurt dýþý daðýtýmý ile introdüksiyonunu tek elden yapmak ve yurt içi iþlemlerden sonra talep sahibi kuruluþa göndermek. 2. Uluslararasý iliþkilerde ülkeyi temsil etmek ve elde edilen bilgileri ilgili kuruluþlara iletmek. 3. Temel ve aktif koleksiyonlarý oluþturmak, muhafaza etmek, koleksiyon bahçeleri kurmak, kurulmasýna yardýmcý olmak, muhafazaya alýnan materyalin emniyet açýsýndan tekrarlarýný kurmak. 4. Ülke bitki genetik kaynaklarýnýn toplama, üretim, yenileme ve deðerlendirme programlarýný organize etmek, uygulamaya koymak ve gerçekleþmesini saðlamak. 5. Bitki genetik kaynaklarý ile ilgili bilgilerin uluslararasý standartlara uygun olarak dökümünü yapmak ve yayýnlanmasýný saðlamak. 6. Yapýlan gözlem çalýþmalarý sonunda doðada neslinin tükenmesi tehlikesinin bulunduðu belirlenen bitki- 26 Nisan- Mayýs- Haziran 2001, Sayý:39

3 Bitki Gentik Kaynaklarýnýn Muhafaza Ýmkanlarý ve Tohum Gen Bankalarýnýn Çalýþma Sistemleri Ekoloji lerin kaybýnýn önlenmesi için önerilerde bulunmak. 7. Ülkedeki bitkisel araþtýrma programlarýna yurtdýþýndaki gen bankalarýndan materyal temin ederek introdüksiyon çalýþmalarýna katkýda bulunmak (15). GEN KAYNAÐI MUHAFAZA YÖNTEMLERÝ Bitki türlerinin ve türler içindeki çeþitliliðin muhafazasý iki yöntemle yapýlabilmektedir. 1. Doðal yaþamda muhafaza (In situ): Bitkilerin kendi doðal yaþamýnda muhafazasýdýr. Bu yöntemle bitki türlerinin kendi doðal ortamlarýnda evrimlerinin devamý saðlanabilmektedir (16). 2. Doðal yaþam dýþýnda muhafaza (Ex situ): Bitkilerin yaþadýklarý ortam dýþýnda muhafazasýdýr. Bu yöntemle pek çok bitki türü doðal olarak yaþamadýðý yerlerde muhafaza edilebilmektedir (16). Bitki gen kaynaklarýnýn doðal yaþam dýþýnda yapýlan muhafazasýnda bitkilerin tek veya çok yýllýk oluþlarý dikkate alýnarak farklý yöntemler kullanýlmaktadýr. Generatif çoðaltma materyali olan tohumlar, tohumun özelliklerine göre 3 ayrý grup altýnda muhafaza edilmektedir. a. Temel Koleksiyon: Islah amaçlý çalýþmalarda kullanýlacak deðerli gen kaynaklarý ile genetik deðiþimin emniyeti açýsýndan uzun süreli korumaya alýnan ve daðýtýmý yapýlmayan vejetatif veya generatif materyaller temel koleksiyon olarak koruma altýna alýnýr. Bir gen kaynaðýnýn uzun süre depolamaya alýnabilecek bir koleksiyona dahil olabilmesi için aþaðýdaki özelliklere sahip olmasý gerekir. 1. Fazla sayýda tür içermesi. 2. Sýnýrlý ölçüde tür içeren büyük koleksiyonlar halinde olmasý. 3. Önemli ve orijinal özel amaçlara hizmet edebilecek türleri bulundurmasý. Uzun süreli depolamada tohumlar -20 C'de oksijen geçirmeyen kaplarda muhafaza edilir. Koleksiyonda yer alan tohumlarda her 10 yýlda bir canlýlýk testi yapýlýr. Bu þekilde tohumlar yýl veya daha uzun süre korunabilirler (17). b. Aktif Koleksiyon: Temel koleksiyonlarý tamamlayan, materyal deðiþimi, araþtýrmalar, üretim, yenileme ve deðerlendirme amacýyla kullanýlan ve daðýtýmý yapýlan materyaller aktif koleksiyon olarak muhafaza edilir. Bu tip koleksiyonlarda tohumlar 5-20 yýl süreyle yani orta sürede depolanýr. Tohumlarýnýn çoðaltýlmasý kolay olan türler bu þekilde saklanýr. Depolama sýcaklýðý 0 C'dir. Bu özelliklerinden dolayý aktif koleksiyonlar gen bankalarýnda ayrý muhafaza edilir. Genellikle aktif koleksiyonlardan örneklerin çoðaltýlmasý bu koleksiyonlardan doðrudan saðlanan tohumlarla yapýlýr. Nisan- Mayýs- Haziran 2001, Sayý:39 c. Çalýþma Koleksiyonlarý: Az sayýda muhafaza edilen ve ýslahçý koleksiyonlarý da denilen bu koleksiyonlarda karakter belirleme ve deðerlendirme çalýþmalarý yapýlmaktadýr. Çalýþma koleksiyonlarý, gen bankasýnýn çalýþma olanaklarýna baðlý olarak kýsa süreli depolanabilir. Tohumlar gen bankalarýnýn olanaklarýna göre bu üç þekilden birinde depolanýrlar. Ýzmir'deki Gen Kaynaklarý Araþtýrma Enstitüsüne ait olan Gen Bankasý nda aktif koleksiyona ait örnekler 0 C'de muhafaza edilmektedir. Bu Gen Bankasýna gelen örnekler 2 set halinde Temel ve Aktif koleksiyon þeklinde depolanmaktadýr. Vejetatif olarak çoðaltýlan türlerin gen kaynaklarý gen bankalarýnda 2 þekilde muhafaza edilmektedir. 1. Koleksiyon tarla veya muhafaza bahçeleri, botanik bahçeleri arborateum kurarak muhafaza: Türün ekolojik istekleri dikkate alýnarak uygun ekolojilerde ve genellikle iki farklý bölgede bahçe kurulur. Bu bahçelerde koleksiyona dahil olan materyal uzun yýllar muhafaza edilebilir. Ancak gerek kapladýklarý alanýn büyüklüðü, gerekse bakým iþlemlerinin zorluðu nedeniyle maliyetleri yüksektir. 2. Yapay kültür ortamlarýnda (in vitro) muhafaza: Generatif ve vejetatif yollarla çoðaltýlmasý mümkün olmayan veya zor olan, genetik olarak deðeri yüksek olan türler ile çok yýllýk bitkilerin koleksiyon halinde muhafazalarýnýn zor ve pahalý olmasý gibi nedenlerle yapay besin ortamlarýnda bitki parçasý veya hücre olarak saklanýr. In vitro tekniklerinden sadece materyalin muhafazasýnda deðil, materyalin hastalýklardan arýndýrýlmasýnda, materyal toplama ve çoðaltma amacýyla da yararlanýlmaktadýr. GEN BANKALARININ ÇALIÞMA PRENSÝPLERÝ Bitki gen bankalarý aracýlýðý ile bitki gen kaynaðý toplama çalýþmalarýnýn nasýl yapýlacaðý Uluslararasý Bitki Genetik Kaynaklarý Kurulu (IBPGR=International Board on Plant Genetic Resources) tarafýndan standart hale getirilmiþtir. Uluslararasý nitelikteki tüm gen bankalarýnda kaynak toplama ve deðerlendirme çalýþmalarý bu standartlar dikkate alýnarak yapýlýr. Kaynak Toplama: Bitki gen kaynaklarýný ortaya koymak amacýyla yapýlacak en önemli iþlemlerden birisi gen kaynaðý materyalinin toplanmasýdýr. Materyal toplamada ilk amaç, genetik çeþitlilik yönünden olabildiðince fazla materyali toplamak ve böylece materyalin ekolojik özellikler yönünden daðýlýmýný belirlemektir. Bunu saðlayabilmek için, gen kaynaðý toplama çalýþmalarýnda o türün yabani formlarýnýn bulunduðu yerler ile kültür formlarý yönünden çeþitliliðin bulunduðu yerlere gidilmesi gerekir. Bir tür içinde ayrýntýlý bir çalýþma yapýlýrsa, milyonlarca sayýda farklý fert bulmak mümkündür. Ancak 27

4 Ekoloji önemli olan, yararlý genetik özellikleri taþýyan materyalleri toplayabilmektir. Toplanacak bitki materyalinin çeþitliliði dikkate alýnarak hangi materyallerin toplanmasý gerektiði ve hangisine öncelik verileceðini belirlemek için bir örnekleme çalýþmasý yapýlmasý gerekir. iyi bir örnekleme yapmak için aþaðýdaki konularýn dikkate alýnmasý gereklidir (6): Mevcut koleksiyonlarý ve genetik erozyon riski göz önüne alýnarak önceliklerin saptanmasý, canlý materyalin doðal durumu (yabani, geçit veya kültür formu oluþu, tek veya çok yýllýk oluþu, eþeyli ve eþeysiz üreme sistemine sahip oluþu gibi), toplama amaçlarýnýn belirlenmesi, yerel iþbirliði, seyahat olanaklarý gibi konularýn göz önüne alýnmasý ve seyahat olanaklarýnýn saðlanmasý, toplama yapýlacak olan yörenin agroekolojik yapýsý, ürün durumu ve daðýlýþý, hasat zamanlarý konusunda bilgi edinilmesi, materyalin toplanmasýnda toplanacak gen kaynaðýnýn çoðaltma þekli ve çoðaltma materyalinin özellikleri. Buna göre 3 tip toplama yapýlabilir (18). 1. Tohumlu bitki gen kaynaklarýnýn toplanmasý. 2. Kök ve yumrulu bitki gen kaynaklarýnýn toplanmasý. 3. Meyve türlerinin gen kaynaklarýnýn toplanmasý. Kaynak toplamada kaynak yerlerinin belirlenmesinden sonra gezi programý hazýrlanýr. Kaynak toplama çalýþmalarýnýn ne zaman yapýlacaðýnýn belirlenmesi önemlidir. Zamanlamada en önemli faktör, çoðaltma materyalinin olgunlaþma zamanýdýr. Bu nedenle türün ekolojik istekleri dikkate alýnarak özellikle tohumlarý toplanacak materyalin olgunluk ve hasat zamanlarýnýn doðru tahmin edilmesi gerekir. Doðru zamanlamanýn materyalin toplama programý açýsýndan getireceði yararlar þu þekilde sýralanabilir (6): Uygun süre içinde genetik çeþitliliði fazla olan materyalin toplanmasý, yöreye göre en uygun olgunluk zamanýnda materyalin bulunduðu yerde olunmasý, ayný yörede pek çok merkezden örnek topla - nabilmesi, toprak, iklim, yükseklik ve kültürel uygulamalardaki deðiþimlerin yakalanabilmesi, tarlalarda veya tarla kenarlarýndaki geçit formlarýn gözlenebilmesi. Toplama programlarýnýn süresi, yurt içi toplamalarýnda ideal olarak bir ay kadar olmakla birlikte, bu süre yörenin yapýsal durumuna, toplanacak tür miktarýna, toplama ekibinin ihtiyaçlarýna ve hasat sürelerine göre deðiþebilir. Toplama yapýlacak yörelere önceden inceleme gezileri düzenlenmelidir. Bu gezilerde botanikçi veya ekolog bulunmasý da tercih edilmelidir. Ýnceleme gezilerinden elde edilen bilgiler derlenerek toplama gezilerinde bu bilgilerden yararlanýlmalýdýr (6). Arazideki çalýþmalar sýrasýnda genetik çeþitliliðin en yüksek düzeyde yakalanabilmesi amacýyla yapýlmasý gereken iþlemlerin en önemlilerinden birisi bilgilerin eksiksiz toplanmasýdýr. Populasyon örneklenirken coðrafi durum, bitki örtüsü, sosyo-ekonomik ve genetik faktörler ile populasyonun evrimine iliþkin bilgiler kaydedilme- R. YANMAZ - A. BALKAYA lidir. Bilgilerin kodlanmasý, kullaným ve saklamayý kolaylaþtýrýr. Materyalin Deðerlendirilmesi : Gen merkezine ulaþan materyal genel olarak 2 iþleme tabi tutulur. 1. Özellikle tohumlu bitkilerde depolama, daðýtým ve karakter belirleme çalýþmalarýnda kullanýlmak üzere yeterli miktarda taze ve temiz materyal saðlamak için üretim yapýlýr. 2. Örnekler üzerinde karakter belirleme( Karakterizasyon) çalýþmalarý yapýlýr. Tohum Örneklerinde Yapýlan Ýþlemler : Toplanan örnekler gen bankasýna getirildikten sonra aþaðýdaki aþamalardan geçtikten sonra gen bankasýna alýnýr. 1. Tohumlarýn ayrýlmasý : Arazide toplanan materyal laboratuvara getirildikten sonra materyale ait tohumlar elle veya makine ile ayrýlýr 2. Tohumlarýn kurutulmasý ve temizlenmesi : Tohumlarýn bitki kýsýmlarýndan ve taþ, kum gibi kýsýmlardan temizlenebilmesi ve emniyetli bir þekilde muhafaza edilebilmesi için kurutulmasý gerekir. Ülke - mizdeki gen bankasýnda tohumlar 30 0 C'de % 10 oransal neme sahip hava akýmý ile kurutulmakta ve tohum nemi % 6-8'e düþürülmektedir. Kurutulan tohumlar elekler yardýmýyla temizlenmektedir. 3. Etiketleme : Toplama kayýt formlarýndan yararlanýlarak arazideki toplama numarasýna göre toplama listeleri hazýrlanýr. Daha sonra örnek numaralama sistemine göre, bitki toplama torbalarýnýn üzerine etiketler baðlanýr. 4. Paketleme : Gen kaynaðý olarak muhafaza edilecek tohumlar, muhafaza süresi dikkate alýnarak nem geçirmeyen hermatik kaplarda muhafaza edilmektedir (17). Bu kaplar uluslararasý standartlara uygun olarak üretilmektedir. 5. Muhafaza ve canlýlýk kontrolü : Baþlangýçta tohum torbalarý +4 C'deki geçici muhafaza depolarýna konur. Tohumlar depoya alýnmadan önce canlýlýk testleri yapýlýr. Muhafazaya alýnacak tohumlarýn canlýlýklarýnýn saptanmasýnda amacýyla yapýlacak çimlendirme testlerinde ISTA kurallarý uygulanýr. Canlýlýk testi sonucunda canlýlýk düzeyi düþük olan tohumlar yeniden çoðaltýlmak üzere üretim kýsmýna gönderilir. Eðer çimlenme oraný yeterli düzeyde ise kurutma sonrasý teste gerek yoktur. Uzun süreli depolamada 10 yýlda bir canlýlýk testleri yapýlarak materyalin canlýlýðý kontrol edilir. Bu kontrollerde, çimlendirme denemeleri için 40 tohumun denenmesinin yeterli olduðu bildirilmektedir (19). 6. Kayýt iþlemi : Depoya alýnan tohum örneklerine; örnek numarasý, toplama sayýsý ve arazi numarasý ile ülke numarasý verilerek bilgisayara kayýt edilir. Gen bankasýna alýnacak tohumlarda canlýlýk normal 28 Nisan- Mayýs- Haziran 2001, Sayý:39

5 Bitki Gentik Kaynaklarýnýn Muhafaza Ýmkanlarý ve Tohum Gen Bankalarýnýn Çalýþma Sistemleri Ekoloji düzeyde ise, tohumlar yukarýda belirtilen iþlemlerin sonrasýnda gen bankasý kayýtlarýna alýnýr. Ancak canlýlýðý düþük tohumlar ile yeterli miktarda tohum bulunmayan örneklerde üretim ve yenileme çalýþmalarý yapýlýr Üretim ve Yenileme : Gen bankalarýnda üretim çalýþmalarý iki amaçla yapýlýr. 1. Depolanacak tohumlarda çimlenme oraný belli düzeyin altýna (%50-80) düþtüðünde üretim yapýlýr. 2. Elde mevcut tohum stoklarý yeterli miktarda olmadýðýnda üretim yapýlmasý gerekir. 3. Toplanan tohum materyali karakter belirleme çalýþmalarý için yeterli miktarda deðil ise üretim yapýlýr. Uluslararasý standartlara göre her bir gen kaynaðý için stokta 1000 tohumdan az tohum bulunmamasý gerekir. Gen kaynaklarýnýn yenilenme sýklýðý, tohumlarýn yaþam sürelerinin yanýnda tohumlarýn tüketim isteklerine göre deðiþir. Bu nedenle gen bankalarýnda gerek üretim hatalarýnýn azaltýlmasý gerekse üretim maliyetini azaltmak amacýyla tohumlarýn fazla miktarda depolanmasý, sýk sýk yenilemeye oranla daha iyidir. Karakter Belirleme : Gen kaynaðý olarak toplanmýþ materyalin karakter belirleme çalýþmalarý yapýlýncaya kadar ýslah programlarýnda kullanýlmasý mümkün deðildir. Bu nedenle materyalin genetik yapýsýnýn bitki ýslahçýlarýnýn yararlanabileceði þekilde belirlenmesi gereklidir. Günümüze deðin birçok bitkisel kaynak koleksi - yonu yeterince deðerlendirilemediði için ýslahçýlar tarafýndan gerçek deðeri ile kullanýlamamaktadýr. Koleksiyon hakkýnda bilgi, onun uygun olarak deðerlendirilmesiyle saðlanabilir. Karakter belirleme çalýþmalarý, materyalin orijin yeri, fenolojik, morfolojik, fizyolojik ve patolojik özelliklerinin yanýnda biyokimyasal özelliklerinin de belirlenmesini saðlar. Ýyi bir deðerlendirme, bitki ýslahçýlarýnýn farklý isteklerine uygun ve ölçülebilir özelliklerle iliþkili olmalýdýr. Genetik kaynaklarýn sistematik olarak deðerlendirilmesi, gelecekteki çalýþma amaçlarýna uygun bilgilerin saðlanmasýna yardýmcý olur. Karakter belirleme çalýþmalarý tarla veya sera koþullarýnda yapýlýr. Ancak tarla kontrollerini yapmak için geniþ alanlara gerek duyulur. Gen bankalarý gerekli alan ve ekipmana sahip olamadýklarý durumda araþtýrma enstitüleri ve ilgili üniversite olanaklarýndan yararlanma yoluna gitmelidir. Uluslararasý Bitki Genetik Kaynaklarý Araþtýrma Grubu (IBPGR), günümüzdeki ve gelecekteki bitki ýslahý programlarýnda kullanýlacak kültür bitkilerinde genetik çeþitliliðin korunmasý ve toplanmasýný hýzlandýrmak amacýyla karakter belirleme çalýþmalarýnda kullanýlmak üzere türler bazýnda uluslararasý standartlar hazýrlamýþtýr. Bu standartlara göre toplanan gen kaynaðýnýn verim, gözle görülebilen morfolojik özellikleri, kalite özellikleri, hastalýk ve zararlýlara dayanýklýlýk, düþük sýcaklýða, kuraklýða, tuzluluða tolerans, deðiþik çevre koþullarýna uyum özellikleri, kýsýrlýk, uyuþmazlýk gibi özellikleri belirlenebilir. Bitki materyalinin gen bankalarýna iletimi ve daðýtýmý sýrasýnda bitki hastalýk ve zararlýlarý da yayýlabilir. Bu durumda bitkilerin introdüksiyon ve materyal tanýmlamasýndan saðlanacak yarar, hastalýk ve zararlýlarýn girmesiyle kaybolabilir. Bu nedenle materyalin öncelikle ülkede mevcut olmayan hastalýk ve zararlýlar için karantinaya alýnmasý gerekir. Karantina hastalýk ve zararlýlarýn daðýlýmýný engeller ve böylece ülke tarýmýnýn ve gen kaynaðý koleksiyonlarýnýn korunmasýný garanti altýna alýr. Bilgi Depolama (Dökümantasyon) : Bitkisel gen kaynaklarýnýn depolandýðý gen bankalarýnda materyal üzerinde yapýlan deðerlendirme sonuçlarý sistemli bir þekilde yayýnlanmaz ise ýslahçýlar tarafýndan materyalin hiç biri kullanýlamaz. Bu nedenle bitkisel gen kaynaklarýnýn toplanmasýndan kullanýlmasýna kadar uygulanan tüm iþlemler dizisinde elde edilen veriler standart halde bilgi depolama merkezinde toplanýr. Bu bilgiler çeþitli kullaným alanlarýna gerekli kaynaðý saðlayacak þekilde kataloglar haline getirilerek yayýnlanýr. Bu kataloglar zaman içinde ilerideki bilgileri de içerecek þekilde yenilenmelidir. Genetik materyalin depolanmasý ve yenilenmesi için geliþtirilen bilgi edinme sistemi, deðerlendirme ve kullanma arasýnda uygun bir halka oluþturur. GEN KAYNAKLARININ KORUNMASINDA YENÝ TEKNOLOJÝLER Dünyadaki gen kaynaklarý gen bankalarý aracýlýðý ile koruma altýna alýnmýþsa da gen bankalarýnýn olanaklarýnýn sýnýrlý olmasý, koruma altýna alýnacak gen kaynaðý sayýsýnýn fazla olmasý nedenleri ile gen kaynaklarýný toplama, deðerlendirme ve çoðaltma konusunda yeni tekniklerin kullanýlmasý yoluna gidilmektedir. Bu amaçla kullanýlan teknikleri aþaðýdaki þekilde sýralamak mümkündür. 1. Biyokimyasal teknikler : Biyokimyasal ve moleküler tekniklerden yararlanýlarak biyolojik çeþitlilik tam olarak belirlenebilmekte, canlý olmayan materyalden alýnan DNA örneklerinden genetik materyalin tanýmlanmasýnda yararlanýlmaktadýr. Bu amaçla RFLP, RAPD ve PCR teknikleri kullanýlabilmektedir. Bu yöntemler kullanýlarak kýsa sürede (1 gün) gen bankasýna giren örneklerin gen düzeyinde korunmasý ve izlenmesi saðlanabilmektedir (20). 2. In vitro teknikler : Vejetatif çoðaltma amacýyla kullanýlmakta olan doku kültürü teknikleri sorunlu gen kaynaklarýnýn uzun yýllar depolanmasýnda kullanýlmakta ise de somatik teknikler muhafazanýn hücre düzeyinde olmasýný saðlamaktadýr. Genetik materyalin DNA biçiminde saklanmasý ise bitki gen kaynaklarýnýn korunmasýnda yeni olanaklar saðlamýþtýr. Nisan- Mayýs- Haziran 2001, Sayý:39 29

6 Ekoloji 3. Yavaþ büyüme tekniði kullanarak muhafaza : Bu tekniðin esasý in vitro depolamada kültürlerin büyüme hýzýný en aza indirmektir. Bu amaçla olgunlaþmamýþ zigotik embriyo kullanma, depolama sýcaklýðýný düþürme, kültür ortamýndaki oksijen basýncýný azaltma, ortam bileþimini düzenleme, ve sürgünlerin yapraklarýný dökme yoluyla baþarýlý sonuçlar alýnabilmektedir (20). 4. Dondurarak depolama : Uzun süreli depolama amacýyla geliþtirilen bu yöntemin esasý, genetik materyalin çok düþük sýcaklýklarda dondurulmasýna dayanmaktadýr. Ancak bu yöntem hücre veya embriyonik süspansiyon kültürleri için uygundur. Çünkü bu materyallerin depolama sonrasý yeniden üreme potansiyelleri yüksektir. Dondurarak muhafazada kültürler sývý ( C) veya gaz ( C) azotla dondurulmaktadýr. Muhafaza sonunda sýcaklýk yükseltilerek canlý hale gelen materyalde çoðaltma çalýþmalarý yapýlabilmektedir. 5. Yapay tohum depolamasý : Bu yöntem daha çok tohumlarý kurutmaya ve saklamaya dayanýksýz olan R. YANMAZ - A. BALKAYA türlerin muhafazasýnda kullanýlmaktadýr. Bu yöntemde sürgün uçlarý veya somatik embriyolar tohum kabuðu ve endosperm görevi yapan yarý katý bir materyal yardýmýyla kapsül haline getirilmekte, havada kurutulduktan sonra hýzla dondurularak uzun yýllar saklanabilmektedir. Bu yolla muhafaza edilen materyalde muhafaza sonrasý canlýlýk faaliyetlerinin yüksek düzeyde olmasýna karþýlýk yapýsal bozulmanýn düþük düzeyde olduðu belirtilmektedir (21). 6. DNA'nýn depolanmasý : Genetik materyalin DNA biçiminde depolanmasý olanaklarýnýn geliþtirilmesi gelecekte bu yöntemin gen kaynaklarýnýn depolanmasýnda kullanýlacak tek yöntem haline geleceðini göstermektedir. DNA depolama tekniklerinin geliþtirilmesi ile ýslah çalýþmalarý için deðerli genler saklanabildiðinden, ayrýca cansýz materyalden de DNA dizilerinin belirlenmesi ile yok olmuþ genlerin de yeniden kazanýlmasý mümkün olacaðýndan gen kaynaklarýnýn muhafazasý kolaylaþacaktýr. KAYNAKLAR 1. Vavilov, N.I, Studies on The Origins of Cultivated Plants., Bull. Appl. Bot.Pl.Breed., 16, 1-245, Harlan, J.R., Anatomy of Gene Centers., Ann. Nat., 85,97-103, Zhukovsky, B.K., World Gene Pool of Plants for Breeding, Mega-Gene Centers and Endemic Micro Gene Centers, Zohary, D., Centers of Diversity and Centers of Origin., In: Genetic Resources in Plants., Oxford, Krusteva, L, Poryazov, I, Georgiev, A., Genetic Resources of Local Forms of Green Beans in Bulgaria., Plant Genetic Resource Newsletters, 101, 21-21, Alan, N., Bitki Genetik Kaynaklarý El Kitabý, Ege Bölge Zirai Araþ. Enst.Yayýn No:70, Menemen-Izmir, Anonim, AVRDC Progress Report, , Tan, A., Türkiye'de Bitkisel Çeþitlilik ve Bitki Genetik Kaynaklarý., Anadolu J. of AARI, 2,50-64, Adak, M.S., Akbaba, G., Osman Tosun Gen Bankasý., Bilim ve Teknik Dergisi., Ekim Ayý Sayýsý, 28-29, Çetiner, E., Türkiye Bitki Genetik Kaynaklarý Meyve ve Bað Envanteri, Ege Böl. Zir. Araþ. Enst. Yayýn No:19, Menemen, Gönülþen, N., Bitki Genetik Kaynaklarý. Meyve ve Bað Envanteri, Ege Bölgesi Zirai Araþtýrma Enst. Yayýnlarý, Menemen, Izmir, Anonim, Resmi Gazete Sayý: Sayfa:4, Fýrat, A., Tan, A., Conservation of Plant Genetic Resources, 42nd General Assembly of Confederation of European Agriculture (CEA).Antalya, Tan, A., Plant Genetic Resources Activities of Turkey, International Course on Plant Genetic Resources Conservation, October, Menemen, Fýrat, A., Bitki Gen Kaynaklarý Araþtýrma Enstitüsü Müdürlüðü, Tarým ve Köyiþleri Dergisi, Sayý:80, 35, Tan, A., Current Status of Plant Genetic Resources Conservation in Turkey, Zencirci et. all. (ed.), The Proceedings of Int. Symposium on Situ Conservation of Plant Genetic Diversity, 5-16, Þehirali, S., Özgen, M., Bitkisel Gen Kaynaklarý, Ankara Üniv. Ziraat Fak. Yayýnlarý:1020, Ders Kitabý:294, Hawkes, J.G., Crop Genetic Resorces Field Collection Manuel, IBPGR,Eucarpian, Ellis, R.H., Roberts, E.C., A Comparison of The Low Moisture-Content Limit to The Logarithmic Relation Between Seed Moisture and Longevity in Twelve Species, Annals. of Botany, 63, , Özgen M, Adak M.S., Söylemezoðlu, G, Ulukan H., Bitkisel Gen Kaynaklarýnýn Korunma ve Kullanýmýnda Yeni Yaklaþýmlar. V. Türkiye Ziraat Mühendisliði Kongresi, Ankara, , Tan, A., Bitkisel Çeþitliliðin Muhafaza Yöntemleri, Ege Üniv. Fen Fak Dergisi Seri B, Ek 16/1, , Nisan- Mayýs- Haziran 2001, Sayý:39

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti Filtre Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti statik seçenekleri, 1-200m2 temizleme alaný ve

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI

MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI BÜTÇE ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI 5216 Büyükþehir Belediye Kanunu ile 5393 sayýlý Belediye Kanununun, Ýçiþleri Bakanlýðý'nca yayýnlanan Mahalli Ýdareler Bütçe ve Muhasebe

Detaylı

Organizatör Firma Cebeci Cad. No:54 Akatlar 34335 Ýstanbul Tel:0212 351 68 48 (pbx) Faks:0212 351 59 33 E-Posta: tculha@grem.com.tr BAHÇEÞEHÝR ÜNÝVERSÝTESÝ BEÞÝKTAÞ KAMPÜSÜ 11-12 Haziran 2008 SUNUM DOSYASI

Detaylı

GÝRÝÞ Ülkemizde katý atýklarýn toplanmasý, taþýnmasý, geri kazanýlmasý ve bertarafýna iliþkin yükümlülükler 5393 sayýlý Belediyeler Kanunu ve 5216 sayýlý Büyükþehir Belediyeleri Kanunu ile Belediyeler

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Hangi þeklin tam olarak yarýsý karalanmýþtýr? A) B) C) D) 2 Þekilde görüldüðü gibi þemsiyemin üzerinde KANGAROO yazýyor. Aþaðýdakilerden hangisi benim þemsiyenin görüntüsü deðildir?

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

PANEL RADYATÖRLERÝ MV 21 geprüfte Sicherheit

PANEL RADYATÖRLERÝ MV 21 geprüfte Sicherheit MV 1 geprüfte Sicherheit Teknik Katalog PANEL RADYATÖRLERÝ EN 44 ISO 9001:000 T S E BAG UV PRODUCTO CONFORME A NORMAS Épitésügyi Minóségellenórzó Intézet GÝRÝÞ Bu katalog genelinde siz sayýn müþterilerimize,

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 11. Ders

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 11. Ders BİTKİ ISLAHI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 11. Ders BİTKİ GEN KAYBAKLARI* *Bitki Islahı, 2004, Orhan KURT, OMÜ, Ziraat Fakültesi

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Bat Guano, Agriculture & Mining Ltd.

Bat Guano, Agriculture & Mining Ltd. TUKUVAZ YAASA GÜBESİ TAIM ÜÜNLEİ MADENCİLİK SANAYİ ve TİCAET LİMİTED ŞİKETİ 71 Evler Mh. Tarih Bulvarı No: 43/A Odunpazarı/ESKİŞEHİ Tel&Faks: 0 222-237 03 05 Gsm: 0 545-237 03 05-0 532-790 41 49 www.yarasagubresi.com.tr

Detaylı

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK TOPLAM KALÝTE YÖNETÝMÝ VE ISO 9001:2000 KALÝTE YÖNETÝM SÝSTEMÝ UYGULAMASI KONULU TOPLANTI YAPILDI GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK YÝBÝTAÞ - LAFARGE GRUBUNDA KONYA ÇÝMENTO SANAYÝÝ A.Þ.

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

Türk Omurga Derneði Kongre ve Bilimsel Toplantý Düzenleme Yönergesi

Türk Omurga Derneði Kongre ve Bilimsel Toplantý Düzenleme Yönergesi 1- AMAÇ-KAPSAM 3- KONGRE, BULUÞMA ve KURSLARIN ZAMANLAMASI Türk Omurga Derneði, omurga týbbý konusunda bilgi ve teknolojinin Omurga Kongresi iki yýlda bir, bahar aylarýnda ve uluslararasý olarak mümkün

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler 3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler Beþ tipin saðladýðý üç büyük avantaj: Uyumlu, güçlü, ekonomik Devre-kesicileri günümüzde, trafolarýn, enerji nakil hatlarýnýn, kablolarýn, kondansatörlerin, reaktör

Detaylı

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP 520 Profesyonellik detaylarda gizli... Kolay ve pratik kalýp deðiþimi için tasarlanmýþ açýlýr makina gövdesi, kalýp deðiþtirme için gereken zamaný kýsaltmaktadýr.

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

ÖDEME YÖNETÝMÝ SFS FÝNANSAL SÝSTEM ÇÖZÜMLERÝ Tahsilat Sorununa Kesin Çözüm S Ý G O R T A Þ Ý R K E T Ý B A N K A A C E N T E SÝGORTA ÜRÜNLERÝ TAHSÝLATINDA EN ÝLERÝ TEKNOLOJÝ Poliçe / Tahakkuk - Ýptal Zeylname

Detaylı

Farmasötiklerin insanlarda kullaným

Farmasötiklerin insanlarda kullaným ÝKU ICH NEDÝR VE KLÝNÝK ÇALIÞMALARIN ICH UYUMLU OLMASI NASIL SAÐLANIR? I nternational Conference on Harmonisation of Technical Requirements for Registration of Pharmaceuticals for Human Use Farmasötiklerin

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Temmuz - Aralýk 2007, Sayý 153 YAZI DANIÞMA KURULU Prof. Dr. Güneri AKALIN Prof. Dr. Abdurrahman AKDOÐAN Prof. Dr. Figen ALTUÐ Prof. Dr. Engin ATAÇ Prof. Dr. Ömer Faruk BATIREL

Detaylı

BİTKİ GENETİK KAYNAKLARININ KORUNMA VE KULLANIMI. GEN KAYNAKLARI ALĠ ADNAN DEMĠRER TARIMSAL BĠYOTEKNOLOJĠ BÖLÜMÜ aliadnandemirer.52@gmail.

BİTKİ GENETİK KAYNAKLARININ KORUNMA VE KULLANIMI. GEN KAYNAKLARI ALĠ ADNAN DEMĠRER TARIMSAL BĠYOTEKNOLOJĠ BÖLÜMÜ aliadnandemirer.52@gmail. BİTKİ GENETİK KAYNAKLARININ KORUNMA VE KULLANIMI GEN KAYNAKLARI ALĠ ADNAN DEMĠRER TARIMSAL BĠYOTEKNOLOJĠ BÖLÜMÜ aliadnandemirer.52@gmail.com 1 O Günümüzde bitki genetik kaynakları konusu çok sayıda ülkede

Detaylı

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði Türkiye Biliþim Derneði, biliþim sektöründe çalýþan üst ve orta düzey yöneticilerin mesleki geliþimi ve dayanýþmalarýný geliþtirmek amacýyla her yýl düzenlediði

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI Ambalaj içinde bulunanlar: Köpük korumasý Kuluçka makinesi Güç kablosu Talimat kitapçýðý Açýklama: 1. Ýlk önce makineyi test ediniz. 2. Sýcaklýk ayarýný yapýnýz. 3. Sýcaklýk alarm parametre ayarlarý (AL

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

Tekstil, Kaðýt, Plastik Ambalaj, Baský ve Matbaa Sektörleri için komple silindir üretimi ve kaplamasý,

Tekstil, Kaðýt, Plastik Ambalaj, Baský ve Matbaa Sektörleri için komple silindir üretimi ve kaplamasý, ARTIPOL Genel Tanitim 1995 yýlýndan itibaren, poliüretan elastomer malzemesi konusunda hizmet veren Artýpol Poliüretan & Kauçuk Ýmalat Ýthalat Ýhracat Sanayi ve Ticaret Limited Þirketi, 2001 yýlýndan itibaren

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

DENÝZ LÝSESÝ KOMUTANLIÐI Denizcilik tarihin en eski ve en köklü mesleðidir. Bu köklü ve þerefli mesleðin insanlarýnýn eðitimi için ilk adým atacaklarý Deniz Lisesi, bu güne kadar Türk ve dünya denizcilik

Detaylı

BASIN AÇIKLAMALARI TMMOB EMO ADANA ÞUBESÝ 12. DÖNEM ÇALIÞMA RAPORU BASIN AÇIKLAMALARI

BASIN AÇIKLAMALARI TMMOB EMO ADANA ÞUBESÝ 12. DÖNEM ÇALIÞMA RAPORU BASIN AÇIKLAMALARI BASIN AÇIKLAMALARI Egemenler Arasý Dalaþýn Yapay Sonucu Zamlar EKONOMÝK KRÝZ VE ETKÝLERÝ 6 Aðustos 1945'te Hiroþima'ya ve 9 boyutu bulunmaktadýr. Daha temel nokta Aðustos 1945'te Nagasaki'ye

Detaylı

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý ve Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý 2010 içindekiler Orta Karadeniz Kalkýnma Ajansý Kalkýnma Ajanslarýnýn Kuruluþ Amaçlarý Vizyonumuz Misyonumuz Orta Karadeniz

Detaylı

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140 ..T.C. Davacý Davalý : Trabzon Baro Baþkanlýðý Trabzon Barosu Adliye Sarayý : 1- Maliye Bakanlýðý 2- Baþbakanlýk -TRABZON Davanýn Özeti: Karaparanýn Aklanmasýnýn Önlenmesine Dair 4208 sayýlý Kanunun Uygulanmasýna

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

15 Tandem Takým Tezgahlarý ndan Ýhtiyaca Göre Uyarlanabilen Kitagawa Divizörler Kitagawa firmasýnýn, müþterilerini memnun etmek adýna, standartý deðiþtirmesi yeni bir þey deðil. Bu seferki uygulamada,

Detaylı

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere)

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere) Genel Özellikler Hava perdeleri yüksek debili ve ince formlu hava akýmý saðlamak amacýyla üretilmiþlerdir. Kullanýlýþ amacý birbirinden farklý sýcaklýk deðerlerine sahip iki ortamý hareket serbestisi saðlayacak

Detaylı

U55 C200 18 +% 250Vt U U58 C56 C45 C3 57 48 0 129 1/15 Madde No Bölüm Adý - Giriþ - Þirket Tanýtýmý 1 Kapsam 2 Referans Dokümanlar 3 Terimler ve Tanýmlar 4 Kalite Yönetim Sistemi 4.1 Genel Þartlar 4.2

Detaylı

Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1

Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1 GÝRݪ BAZI ÜZÜMSÜ MEYVELERÝN (Frenküzümü, Ahududu, Böðürtlen ve Nar) EKOLOJÝK YETݪTÝRÝCÝLÝÐE UYGUNLUÐU Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1 Dünyada artan çevre kirliliði ve yarattýðý

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Kýzýlcaþar Geleceðe Hazýrlanýyor Gelin Birlikte Çalýþalým ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Mart 2014 ALPER YILMAZ Halkla Bütünleþen MUHTARLIK Ankara Gölbaþý Kýzýlcaþar Köyünde 4 Mart 1979

Detaylı

014-015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "7. AKIL OYUNLARI ÞAMPÝYONASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 7. Akýl Oyunlarý Þampiyonasý, 18 Nisan 015 tarihinde Özel Sancaktepe Bilfen Ortaokulu

Detaylı

KENT KONSEYÝ Çevre ve Saðlýk Çalýþma Grubu GAZÝANTEP ÝLÝ HAVA KÝRLÝLÝÐÝ DEÐERLENDÝRME VE GERÝ KAZANILABÝLÝR AMBALAJ ATIKLARI RAPORU Gaziantep - 2011 GAZÝANTEP ÝLÝ HAVA KÝRLÝLÝÐÝ DEÐERLENDÝRME VE GERÝ KAZANILABÝLÝR

Detaylı

ORTAKLAR SERMAYE PAYI HÝSSE

ORTAKLAR SERMAYE PAYI HÝSSE ÝZULAÞ GÖREV TANIMI 1990 yýlýnda kurulan Ýzulaþ'ýn hedefi Ýzmir kent içi ulaþým hizmetleri, otopark iþletmeciliði, araç bakým onarým üniteleri kurup iþletmek, petrol daðýtým taþýmacýlýðý, kara - deniz

Detaylı

Fiilen 1987, resmen ise 1992 Yýlýnda Adapazarý nda kuruldu. Kýsa sürede büyüyerek dünyanýn önde gelen Alçak Gerilim Þalt Cihazlarý üreticileri arasýnda yerini aldý. 25. 000 m 2 si kapalý alan olmak üzere

Detaylı

Yüksek kapasiteli Bigbag boþaltma proseslerimiz, opsiyon olarak birden fazla istasyonile yanyanabaðlanabilirözelliðesahiptir.

Yüksek kapasiteli Bigbag boþaltma proseslerimiz, opsiyon olarak birden fazla istasyonile yanyanabaðlanabilirözelliðesahiptir. Firmamýzmühendisliðindeimalatýnýyaptýðýmýzendüstriyel tipbigbag dolum,bigbag boþaltma prosesleri kimya,maden,gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle TürkSanayicisininhizmetindeyiz...

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ

OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ com Hakkýmýzda Firma Hakkýnda Otomasyon sektörünün önde gelen firmalarýndan olan ECM ENDÜSTRÝYEL OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ, kurulduðu tarihten bu yana uzmanlaþtýðý her alanda, ülkemizde

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 KÝMLER KATILABÝLÝR? Yarýþma, Türkiye Cumhuriyeti sýnýrlarý dahilinde veya yurtdýþýnda okuyan T.C. vatandaþlarý veya K.K.T.C vatandaþý, 35 yaþýný aþmamýþ, en az lise

Detaylı

Ýnsan hayatýný korur

Ýnsan hayatýný korur Ýnsan hayatýný korur Yangýn güvenliði kablolar ile baþlar Kablolar, bir binanýn toplam maliyetinde yüzde 0.5'den daha az bir miktarý oluþturmaktadýr. Ancak, kamu güvenliðinin saðlanmasýnda, hayati öneme

Detaylı

BUSINESS SOURCE PREMIER

BUSINESS SOURCE PREMIER BUSINESS SOURCE PREMIER ELEKTRONÝK TELÝF HAKLARI http://bll.epnet.com/html/terms.html KAPSAM Business Source Premier veritabaný iþletme, ekonomi, finans, muhasebe, maliye, uluslararasý iliþkiler ve ilgili

Detaylı

www.tgdf.org.tr sürdürülebilir çevre Teþekkürler... Çevre ve Orman Bakanlýðý, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðý, Saðlýk Bakanlýðý, Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý, ABGS-Avrupa Birliði Genel Sekreterliði

Detaylı

Antalya Ýli Sera Sebze Yetiºtiriciliðinde Modern ve Geleneksel Sera ݺletmelerinin Kýyaslanmasý

Antalya Ýli Sera Sebze Yetiºtiriciliðinde Modern ve Geleneksel Sera ݺletmelerinin Kýyaslanmasý Antalya Ýli Sera Sebze Yetiºtiriciliðinde Modern ve Geleneksel Sera ݺletmelerinin Kýyaslanmasý Murad ÇANAKCI (1), Ýbrahim AKINCI (2) (1) Batý Akdeniz Tarýmsal Araºtýrma Enstitüsü Müdürlüðü, Antalya (2)

Detaylı

Engeller del Lift ile aþýlýr... Adel Kaset Tip Engelli Lifti del Þirket Profili ADEL Otomotiv, 2005 yýlýnda otomotiv yan sanayisi olarak Sn. Kamil Sölpüker tarafýndan kurulmuþtur. TEMSA Global A.Þ.'nin

Detaylı

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez?

3. Tabloya göre aþaðýdaki grafiklerden hangi- si çizilemez? 5. SINIF COÞMY SORULRI 1. 1. BÖLÜM DÝKKT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. Kazan Bardak Tam dolu kazandan 5 bardak su alýndýðýnda kazanýn 'si boþalmaktadýr. 1 12 Kazanýn

Detaylı

2014-2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "4. AKIL OYUNLARI TURNUVASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 4. Akýl Oyunlarý Turnuvasý, 21 Þubat 2015 tarihinde Özel Sancaktepe Okyanus Koleji

Detaylı

DEVLET DEMÝRYOLLARI SAÐLIK BÝLÝMLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ FAKÜLTESÝ

DEVLET DEMÝRYOLLARI SAÐLIK BÝLÝMLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ FAKÜLTESÝ Bu egzersiz bel kaslarýný ve tüm bacak kaslarýný germeye yarar. 12. 13. Bir bacaðýnýzý düz olarak öne uzatýn, bu pozisyonda iken öne doðru esneyerek 10 saniye durun. Bu hareketi 10 kez tekrar edin. Ayný

Detaylı

PRÝZMATÝK MODÜLER SÝSTEM SU DEPOLARI. Gelecek Ýçin Üretiyoruz TSEK

PRÝZMATÝK MODÜLER SÝSTEM SU DEPOLARI. Gelecek Ýçin Üretiyoruz TSEK PRÝZMATÝK MODÜLER SÝSTEM SU DEPOLARI % 100 Yerli Teknoloji Ýle Üretilmiþ, Ýçme Suyu, Atýk Su, Tarým Uygulamalarý Kimyasal Sývý Depolamarýnda En Ýyi Çözm Gelecek Ýçin Üretiyoruz TSEK MODÜLER PRÝZMATÝK DEPO

Detaylı

A Sýnýfý Yüksek verimli deðiþken hýzlý sirkülatörler. EA Serisi (Ecocirc Otomatik)

A Sýnýfý Yüksek verimli deðiþken hýzlý sirkülatörler. EA Serisi (Ecocirc Otomatik) A Sýnýfý Yüksek verimli deðiþken hýzlý sirkülatörler EA Serisi (Ecocirc Otomatik) KULLANIM ALANLARI KONUTSAL. UYGULAMALAR Isýtma ve iklimlendirme sistemlerinde su sirkülasyonu. Mevcut sistemlerin yenilenmesi

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

Ýlknur Menlik TGDF Kurumsal Ýletiþim Direktörü TGDF 24 sektörel üye dernek Türkiye Gýda ve Ýçecek Sanayisinin Üretim, Ýstihdam, Ýhracat ve ithalatýnýn %95 ni temsil etmekte Food Drink Europe TGDF 2006

Detaylı

CHEMORBIS ONLINE REKLAM ÇÖZÜM TEKLÝFÝ Alternatif Çözümler ChemOrbis e reklam vermek, web sayfasýnda ve e-bültenler üzerinden olmak üzere iki þekilde mümkündür. 1) ChemOrbis Web Sayfasýnda a) Ana Sayfada

Detaylı

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A.

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A. C TIFIE D ER ISO 9001 CERTON N.008/02 SAIT Abrasivi S.p.A. 1953 yýlýnda kurulmuþ olan SAIT ABRASIVI, üstün kaliteli aþýndýrýcý imalatýnda lider firmadýr. Torino fabrikasý ve Piozzo Fabrikasý tamamen otomatik

Detaylı

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I K U L L A N I C I E L K Ý T A B I Kesme Hızı Kesme hýzý fonksiyonlarý: Kalýnlýk ve kesilecek olan madde Akým ayarýnýn deðeri Akým ayarý kesilmiþ kenarlarýn kalitesini etkiler. Kesimin geometrik

Detaylı

TÜRK TOHUM ISLAHININ TARÝHÇESÝ

TÜRK TOHUM ISLAHININ TARÝHÇESÝ KONU II: TOHUM DOSYASI BAÞLIK IV: CUMHURÝYET DÖNEMÝNDE TOHUM ISLAHI TÜRK TOHUM ISLAHININ TARÝHÇESÝ Dr.Arif Turhan ATAY Türkiye' de ilk araþtýrmalar 13 Aralýk 1925' de Islah-ý Buzr (Büzür) adý ile kurulan

Detaylı

GÖREV YERLERİ(Tarih/Unvan/Kurum) 1996-2000 Araştırma Görevlisi Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi

GÖREV YERLERİ(Tarih/Unvan/Kurum) 1996-2000 Araştırma Görevlisi Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı Unvan Arzu KÖSE Doktor Telefon 222-32403-00 E-mail Doğum Tarihi - Yeri arzu.kose @gthb.gov.tr Ankara-1972 EĞİTİM BİLGİLERİ Yüksek Lisans Akademik Birim/ Mezuniyet Yılı Lisans

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

Türk Omurga Derneði 2012-2016 Stratejik Planý

Türk Omurga Derneði 2012-2016 Stratejik Planý GÝRÝÞ Stratejik plan gerekliliði - Artan ölçüde karmaþýk ve dinamik hale gelen dünyamýzda deðiþim için bir yol haritasý özelliðine sahiptir. - Sonuçlarýn elde edilmesine yönelik bir politikanýn oluþturulmasý

Detaylı

Depo Modüllerin Montajý Öncelikle depolarýmýzý nerelere koyabileceðimizi iyi bilmemiz gerekir.depolarýmýzý kesinlikle binalarýmýzda statik açýdan uygun olamayan yerlere koymamalýyýz. Çatýlar ve balkonlarla

Detaylı

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim Matematik 1. Fasikül ÜNÝTE 1 Geometriye Yolculuk ... ÜNÝTE 1 Geometriye Y olculuk Çevremizdeki Geometri E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim E E E E E Üçgenler

Detaylı

Ýçindekiler. EK.1. Çið Süt Üretimine Ýliþkin Yasal Düzenlemeler...15 Ek.2. Çið Sütün Uymasý Gereken Standartlar ve Mikrobiyolojik Kriterler...

Ýçindekiler. EK.1. Çið Süt Üretimine Ýliþkin Yasal Düzenlemeler...15 Ek.2. Çið Sütün Uymasý Gereken Standartlar ve Mikrobiyolojik Kriterler... Ýçindekiler Ön Söz........................................3 Sunuþ.........................................5 01. Amaç.......................................6 02. Kapsam.....................................6

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

YABANCI UYRUKLU ÖÐRENCÝ ALACAK YÜKSEKÖÐRETÝM PROGRAMLARI ÝLE ÝLGÝLÝ AÇIKLAMALAR

YABANCI UYRUKLU ÖÐRENCÝ ALACAK YÜKSEKÖÐRETÝM PROGRAMLARI ÝLE ÝLGÝLÝ AÇIKLAMALAR A. TABLONUN DÜZENÝ VE KAPSADIÐI BÝLGÝLER Tablo-1, dört sütundan meydana gelmiþtir. Birinci sütunda yükseköðretim programlarýnýn kodlarý, ikinci sütunda bu programlarýn adlarý, üçüncü sütunda bu programlara

Detaylı

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik. Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.com www.ozenelektronik.com.tr mobydic 5000 Benzinli+LPG Egzoz

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

MEVZUAT ASGARÝ GEÇÝM ÝNDÝRÝMÝ GELÝR VERGÝSÝ GENEL TEBLÝÐÝ (SERÝ NO: 265) (R.Gazete: 14 Aralýk 2007-26720)

MEVZUAT ASGARÝ GEÇÝM ÝNDÝRÝMÝ GELÝR VERGÝSÝ GENEL TEBLÝÐÝ (SERÝ NO: 265) (R.Gazete: 14 Aralýk 2007-26720) MEVZUAT 1. Giriþ ASGARÝ GEÇÝM ÝNDÝRÝMÝ GELÝR VERGÝSÝ GENEL TEBLÝÐÝ (SERÝ NO: 265) (R.Gazete: 14 Aralýk 2007-26720) 5615 sayýlý Kanunla 193 sayýlý Gelir Vergisi Kanununda yapýlan deðiþiklikler sonucu vergi

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI HANGÝ OKULDA OKUMAK ÝSTEDÝÐÝNE KARAR VERDÝN MÝ? Genel Liseler Fen Liseleri Sosyal Bilimler Anadolu Spor Güzel Sanatlar Askeri

Detaylı

olarak çalýºmasýdýr. AC sinyal altýnda transistörler özellikle çalýºacaklarý frekansa göre de farklýlýklar göstermektedir.

olarak çalýºmasýdýr. AC sinyal altýnda transistörler özellikle çalýºacaklarý frekansa göre de farklýlýklar göstermektedir. Transistorlu Yükselteçler Elektronik Transistorlu AC yükselteçler iki gurupta incelenir. Birincisi; transistorlu devreye uygulanan sinyal çok küçükse örneðin 1mV, 0.01mV gibi ise (örneðin, ses frekans

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Finansal Yönetim ve Excel Eðitimleri Pratik, bütün öðretmenlerin en iyisidir. Publius Syrus EÐÝTÝMÝN AMACI MS Excel, günümüzde, iþ hayatýnda yoðun þekilde kullanýlan, vazgeçilmez

Detaylı

Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR

Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR Clip-In (gizli) tip taþýyýcý sistemlerde taþýyýcý sistem görünür deðildir. Sistem, ana taþýyýcýlar, bunlara dik açýyla kenetlenen clip-in profilleri ile tüm kenarlardan

Detaylı

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi GÝRÝÞ Ýnsanoðlu günümüzde dünya tarihinde belki de bilginin en kýymetli olduðu dönemi yaþamaktadýr. Çaðýmýzda bilgiye sahip olmanýn ya da bilgi kaynaðýna kolaylýkla ulaþabilmenin önemi her geçen gün artmaktadýr.

Detaylı

KRÝSTAL KÝMYASAL ÜRÜNLER ÝMALATI SAN. TÝC. LTD. ÞTÝ. 1996 yýlýnda GALERÝ KRÝSTAL A.Þ. bünyesinde kurulmuþtur. 4.000m2 lik kapalý alanda otel buklet malzemesi olarak adlandýrýlan sarf malzemelerinin imalatý

Detaylı

2014 2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ÝLKOKULLAR ARASI 2. Zeka Oyunlarý Turnuvasý 7 Mart Silence Ýstanbul Hotel TURNUVA PROGRAMI 09.30-10.00 10.00-10.45 11.00-11.22 11.35-11.58 12.10-12.34 12.50-13.15

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı