ALANYA TURİZM KONAKLAMA SEKTÖRÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ALANYA TURİZM KONAKLAMA SEKTÖRÜ"

Transkript

1

2

3 ALANYA TURİZM KONAKLAMA SEKTÖRÜ KÜMELENME STRATEJİSİNİN GELİŞTİRİLMESİ Nisan 2015 Alanya

4 TEŞEKKÜR Projeye desteklerinden dolayı Ba7 Akdeniz Kalkınma Ajansına, Alanya Kaymakamlığına, Alanya Belediye Başkanlığına, Süleyman Demirel Üniversitesine, Alanya H.E.P. Üniversitesine, ALTSO, ALTİD ve Üyelerine, Ka7lım ve destek sağlayan tüm Sivil Toplum Örgütlerine, Alanya Yerel Basınına, Alanya Turizm İşletmelerine, teşekkür ederiz. HAZIRLAYANLAR PROJE KİLİT UZMANLARI Prof. Dr. Murat Ali Dulupçu, Proje Yöne*cisi Meral Sayın, Kilit Uzman Y. Doç. Dr. Ali Cem Başarır, Kilit Uzman Y. Doç. Dr. Jan Sanem Jular, Kilit Uzman PROJE DANIŞMANLARI Prof. Dr. Erol Sayın Burhan Sili Prof. Dr. MeWn Durgut Doç. Dr. Hakan Demirgil Y. Doç. Dr. Hidayet Ünlü Dr. Aykut Sezgin Dr. Süha Çelikkaya Betül Turan

5 İçindekiler Şekiller Listesi 4 Tablolar Listesi 5 Kısaltmalar 6 1. Giriş 7 2. Kümelenme Yaklaşımı ve Türkiye de Kümelenmeyi Destekleyen PoliIkalar Yerel Ekonomik Kalkınmada Kümelenme Yaklaşımının Önemi Kümelenme PoliIkası ve Türkiye de Kümelenmeyi Destekleyen PoliIkalar Alanya Turizm Sektörüne İlişkin Arka Plan Turizm Sektörünün Genelde ve Türkiye Özelinde Gelişim Eğilimi Alanya da Turizm Sektörünün Gelişimi Alanya Konaklama Turizmine İlişkin Kümelenme Stratejik Yol Haritası Tasarımı Alanya Konaklama Turizm Sektörü İçin Küme Analizi Küme Haritasının Oluşturulması Karo Çerçevesinin Oluşturulması Ağ Yapılanma Analizi Alanya Konaklama Turizmi Küme GelişIrme Programı Stratejik Yol Haritasının Tasarımı Stratejik Yol Haritası (SYH) nın Vizyon ve Amacı Stratejik Yol Haritasının Temel Müdahale Alanları, Öncelikleri ve Öngörülen Eylemler Küme YöneIminin Oluşturulması ve Sürdürülebilirlik Sonuç, Değerlendirme ve Öneriler 60 KAYNAKLAR 63

6 Şekiller Listesi Şekil 1. Küme Haritasının Elemanları ve Aralarındaki Bağlan`lar Şekil2. Küme Nasıl Çalışır? Şekil 3. Porter ın Karo Çerçeve Modeli Şekil 4. Kümelenme PoliIkasının Diğer Kalkınma PoliIkaları ile İlişkisi Şekil 5. Yıllara göre Uluslararası Turist Sayıları Şekil 6. Türkiye nin Dünya Turizm Sıralamasındaki Yeri Şekil 7. Yıllara Göre Türkiye ye Gelen Yabancı Ziyaretçi Sayısı Şekil 8. Yıllara Göre Türkiye Turizm Geliri Şekil 9. Yıllara Göre Alanya ya Gelen Turist Sayıları Şekil 10. Yıllara Göre Alanya nın Turizm Sektöründen Elde Eeği Gelir Şekil 11. Küme Haritasının Yapısı ve Küme Aktörleri ile İlişki Bağlan`ları Şekil 12. Alanya Konaklama Sektörü için Küme Haritası Şekil 13. Alanya Turizm Konaklama Sektörüne İlişkin Karo Çerçevesi Modeli Şekil Yılları Arasında Ciroda Gerçekleşen Değişim Şekil Yılları Arasında İsIhdamda Gerçekleşen Değişim Şekil 16. Kümelenme İçerisinde Firma Rolleri Şekil 17. Alanya Turizm Sektöründe Kırmızı Et Alımında Kümelenme Düzeyi Şekil 18. Alanya Turizm Sektöründe Beyaz Et Alımında Kümelenme Düzeyi Şekil 19. Alanya Turizm Sektöründe Yaş MeyveSebze Alımında Kümelenme Düzeyi Şekil 20. Alanya Turizm Sektöründe Kuru Gıda Alımında Kümelenme Düzeyi Şekil 21. Alanya Turizm Sektöründe Alkollü İçecek Alımında Kümelenme Düzeyi Şekil 22. Alanya Turizm Sektöründe Alkolsüz İçecek Alımında Kümelenme Düzeyi Şekil 23. Alanya Turizm Sektöründe Kat Hizmetleri Tedariğinde Kümelenme Düzeyi Şekil 24. Alanya Turizm Sektöründe Bilgisayar Yazılımı Alımında Kümelenme Düzeyi Şekil 25. Alanya Turizm Sektöründe Tur Operatörleri/Acenteler Kümelenme Düzeyi Şekil 26. Alanya Turizm Sektöründe Rakip Firma Kümelenme Düzeyi Şekil 27. Alanya Turizm Sektöründe Lider Firma Kümelenme Düzeyi Şekil 28. Alanya Turizm Konaklama Küme YöneIminin Temel İşlevleri Şekil 29. Alanya Turizm Küme YöneImi İçin Organizasyon Yapısı Şekil 30. Alanya Turizm Kümesi İçin Öngörülen Küme İçi ve Çevre ile Ağ Bağlan`ları Şekil 31. Alanya Turizm Kümesi Küme Faaliyetleri İzleme ve Değerlendirme Sürecine İlişkin Etki Analizi Akış Sistemi 4

7 Tablolar Listesi Tablo 1. Alanya da Hizmet Veren Turizm Tesisleri Tablo 2. Karo Çerçevesi Modeline İlişkin Bulgular Tablo 3. Araş`rmaya Ka`lan Firmaların Hukuki Türü Tablo 4. Araş`rmaya Ka`lan Firmaların Yapısı Tablo 5. Araş`rmaya Ka`lan Firmaların Kuruluş Yılları Tablo 6. Araş`rmaya Ka`lan Firmaların Çalışan Sayıları Tablo 7. Araş`rmaya Ka`lan Firmaların Yıllık Ciro Düzey Tablo 8. Alanya Turizm Sektöründe Kümelenme Türlerine Ait Yoğunluk Değerleri Tablo 9. Alanya Konaklama Turizmi ile İlgili Temel Müdahale Alanları Tablo 10. Alanya Konaklama Turizmi Kümelenme Stratejik Yol Haritası (SYH) Eylemleri Tablo 11. Stratejik Yol Haritası Eylemleri / Projeleri ile İlgili Zaman Çizelgesi 5

8 Kısaltmalar AB : Avrupa Birliği AHEP ALTAV ALTİD ATKP ALTSO ArGe BM DB IPA : Alanya Hamdullah Emin Paşa Üniversitesi : Alanya Turizm Tanıtma Vako : Alanya TurisIk İşletmeciler Derneği : Alanya Turizm Kümelenme Plapormu : Alanya Ticaret ve Sanayi Odası : Araş`rma GelişIrme : Birleşmiş Milletler : Dünya Bankası : Ka`lım Öncesi Yardım Aracı KOSGEB : Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri GelişIrme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı OECD SDÜ SYH : İkIsadi İşbirliği İçin GelişIrme Teşkila` : Süleyman Demirel Üniversitesi : Stratejik Yol Haritası UNWTO : United NaIons World Trade OrganizaIonBirleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü URGE : Uluslararası Rekabetçiliğin GelişIrilmesi 6

9 1. Giriş Alanya Turizm Sektörü Kümelenme Stratejisinin GelişIrilmesi Projesinin amacı, Alanya Turizm Sektörünün özellikle konaklama alanında, kümelenme yaklaşımı izlenerek yerel ve bölgesel ekonomiye katkısını sağlamak üzere, küme analizleri yapılarak, geleceğe yönelik gelişme potansiyelinin değerlendirilmesi ve rekabetçiliği gelişirilmiş, sürdürülebilirliği sağlanmış, stratejik yol haritasının tasarlanması ve ayrıca bunun hayata geçirilmesini sağlamak üzere gerekli organizasyonların planlanması olarak belirlenmişir. Turizm sektörünün kapsadığı kongre, sağlık, yat, yayla, gençlik, golf, su al` dalış, raving v.b. oldukça geniş alanlara yayılan turizm faaliyetleri nedeniyle, bu çalışmada projenin zaman ve maliyet boyutu göz önünde bulundurularak, özellikle konaklama turizmine odaklanılmış`r. Bu çerçevede, Alanya nın turizm konaklama alanında ileriye yönelik kalkınma stratejisini belirlemek üzere, çağımızda yerel kalkınma için evrensel olarak kabul görmüş olan içsel unsurların analizine dayalı büyüme modeli (endogenous growth model) ve bunun uygulama aracı olarak bilinen kümelenme yaklaşımı ve metodolojisi izlenmişir. Bu doğrultuda öncelikle ikincil verilerin analizi yapılmış`r. Niteliksel ve niceliksel araş`rma yöntemlerinden faydalanılarak birincil veriler ile analiz çalışmaları yürütülmüş ve küme rekabetçiliğini ortaya koymak üzere bazı bulgulara ulaşılmış`r. Makro seviye değer zinciri haritası olarak da tanımlanan Küme Haritası, yararlanılan analiz yöntemlerinden birisi olup, değer zincirindeki temel aktörlerin mevcudiyeini belirlemeye yönelik bir çalışmayı içermektedir ve değer zincirinde kopan halkaları, tamamlanması gereken oyuncuları işaret etmesi bakımından analizin önemli bir aşamasını oluşturmaktadır. Bu çalışmayı desteklemek üzere yine yerel rekabetçiliği ortaya koyan Alanya Konaklama Turizmi Sektörü için Karo Çerçevesi (Diamond Framework) oluşturulmuştur. Bunlara ilave olarak küme oyuncularını oluşturan aktörleri arasındaki mal ve hizmet girdi ve çık` ilişkilerini orataya koyan ağ yapılanma analizleri de gerçekleşirilmişir. Böylece, Küme Haritası, Karo Çerçevesi ile Ağ Yapılanma Analizi çalışmalarının verileri, yerel rekabetçilik ile ilgili dezavantajlarımızın ya da avantajlarımızın ortaya konulmasını sağlamış`r. Uygulanan bahse konu küme analiz tekniklerinin sonucunda, elde edilen bulgular ile Stratejik Planlama Tekniği nden de yararlanılarak kısa, orta ve uzun vadeli gelişme stratejilerine ilişkin müdahale alanları ve stratejik hedefler belirlenmiş ve söz konusu hedeflere ulaşılmasını sağlayacak eylemler ve bunlarla ilgili performans göstergelerinde de bulunulmuştur. Bu kapsamda, çalışmanın Birinci bölümünü oluşturan Giriş i takiben, İkinci Bölümde kuramsal çerçevede kümelenme yaklaşımına ve ayrıca kümelenme poliikalarına değinilmişir. Turizm 7

10 sektörüne ilişkin genel çerçevede bilgiler ile Türkiye ve Alanya özelinde turizmin gelişme eğilimlerine ilişkin bilgiler, Üçüncü bölümün konusunu oluşturmaktadır. Alanya Konaklama Turizmi ile ilgili Stratejik Yol Haritasının hazırlanma süreci, Dördüncü Bölümde sunulmaktadır. Bu bölümde Stratejik Yol Haritasının, Küme Analizi ve Küme GelişIrme Programı olarak anılan iki aşamalı bir metodolojinin sonucunda ortaya konduğuna değinilmektedir. Küme Analiz aşamasında, Küme Haritası, Karo Çerçeve Modeli ve ayrıca Ağ Yapılanma Analizi şeklinde yararlanılan tekniklerin uygulanması ile ilgili çalışmalara yer verilmekte olup, aynı bölümde daha sonra Küme GelişIrme Programı kapsamında hazırlanan Stratejik Yol Haritası ile küme yöneiminin sürdürülebilirliğine yönelik öngörülerin yer aldığı Sürdürülebilirlik Modeli ve İzleme Değerlendirme Sistemi sunulmaktadır. 2. Kümelenme Yaklaşımı ve Türkiye de Kümelenmeyi Destekleyen PoliWkalar 2.1. Yerel Ekonomik Kalkınmada Kümelenme Yaklaşımının Önemi 18. yüzyılın ikinci yarsında A. Smith ile başlayan Klasik Büyüme Kuramında devlein ya da hükümein ekonomiye müdahale girişimlerinin görünmeyen el şeklinde sınırlı ölçüde olması gerekiği ortaya konmuş, ancak 1930 Büyük Depresyon sonrasında, devlein ekonomik hayata müdahalesinin gerekiliği vurgulanarak, ikisadi büyüme teorisi, devlet müdahalesi olarak algılanmaya başlanmış`r. Bu süreçte klasik büyüme unsurlarını oluşturan arazi, işgücü ve sermaye faktörleri bölgesel kalkınmanın ana unsurlarını oluşturmuştur li yıllara kadar ikisadi büyüme ile ilgili olarak bir çok çalışma yapılmış ve kuramlar üreilmişir ancak, bunların tümü ikisat literatüründe durumu tarifleyici staik model olarak tanımlanmaktadır (Hafner, 2009) sonrası, ikisadi kalkınma alanında yapılan analizler ve edinilen deneyimler, büyümenin bölgelerin, yerel devletlerin (states) veya illerin (countries) büyümesi şeklinde olduğunu ortaya koymuştur. Bu süreçte küreselleşme sebebiyle, ikisadi kalkınma söylemlerinde oldukça değişiklik yaşanmış`r. Küreselleşme, endüstriyel organizasyon paradigmalarında önemli değişimlere neden olmuştur. İşletmeler, uluslararası pazarlarda daha rekabetçi olmak için talebe göre değişebilen esnek üreim sistemlerini, standart seri üreim sistemlerine göre daha çok tercih eder hale gelmişir. Bunun sonucunda, çok uluslu şirketlerin sayısı artmış ve bunlar da ulusal sınırları ortadan kaldırmış`r. Doğal olarak, iş yaşamında mesafenin önemi kalmadı gibi argümanlar ortaya a`lmış`r. Diğer taravan küreselleşme sürecinde bölgesel aktörlerin önemi yavaş yavaş artmaya başlanmış`r. Birçok ikisatçı, küreselleşme sürecinde, esnek ve ihisaslaşmış üreim ile yüz yüze görüşmelerin sağladığı güvenin önemini vurgulamaya başlamış`r (OECD, 2012). 8

11 Birçok ikisatçı, küreselleşme sürecinde, esnek ve ihisaslaşmış üreim ile yüz yüze görüşmelerin sağladığı güvenin önemini vurgulamaya başlamış`r. Bölgesel dünyanın ortaya çıkması, yerel güçler taraondan desteklenmişir. Coğrafi yakınlık ekonomik destek organizasyonları arasındaki ileişimi kolaylaş`rarak, bilgi ve deneyimin dolaş`ğı, çoğalarak yayıldığı bir çevrenin oluşmasını sağlamış`r. Bu yaklaşım, ünlü ikisatçı A. Marshall ın yıllar önce değindiği bilginin yayılımı ile dışsal ekonomi yara`lması ve bunun ardından ekonominin mekanda yığılımı düşüncesi ile çakışmış`r. Ekonomik kalkınma bilginin yarazğı dışsallıkların yoğun olduğu alanlarda teşvik edilmeye başlanmış`r. Bilgi ve inovasyonun yayılımı için ekonomik destek organizasyonları arasındaki fiziki yakınlığın ekonomik gelişim için tek başına anlamlı olmadığı bakış açısı yaygınlaşmış`r sonrası ikisadi kalkınmanın başlangıcının yerel süreçlerle gerçekleşiği kabul edilmişir. Bu bağlamda çağdaş yaklaşım, rekabetçi üstünlük sağlayan yerel ekonomik potansiyellerin ortaya çıkar`lması yönündedir. Dolayısıyla yerel niteliklerin ekonomik, sosyo kültürel nitelikler bağlamında kapsamlı (in depth) analizi önem taşımaktadır. Bu bakış açısıyla tabandan tavana yaklaşım, bağlam ilişkili (context related) elemanlara daha fazla önem verilmesini öngörmektedir. Dolayısıyla «yukarıdan aşağıya kalkınma yaklaşımı» zarar verici olabilir ya da etkisiz olabilir, çünkü bağlam ilişkili elemanlar a yüzeysel bakılmaktadır (OECD,2007). Bunun yanı sıra, tavandan tabana yaklaşımda seçilecek stratejiler mekan ve coğrafya ile alakalı olmalı ve ayrıca yerel özellikler ile yerelin sosyo kültürel özellikleri ve geçmiş hikayesini göz önünde bulundurmalıdır bakış açısı yaygınlaşmaktadır. Yeni Büyüme Modeli olarak anılan güncel yaklaşım, içsel faktörlere ve süreçlere yoğunlaşmayı vurgulamaktadır; İçsel faktörler ve süreçler, bölgenin dahili yetenekleri, varlıkları ve değerleri ile ilgilidir. Bunlar; girişimcilik, inovasyon, yeni teknolojilerin kullanımı, liderlik, kurumsal kapasite, öğrenme ve diğer yetenekler i kapsamaktadır. Bu unsurlar, somut mekansal değişkenler olarak anılmaktadır. Bu süreçte özellikle yüksek katma değerli alanlarda faaliyet gösteren girişimciler, ya`rımların ve isihdamın gelişmesine katkı sağlayarak yerel ekonomik kalkınmanın motoru konumuna gelmişlerdir (S*mson, 2009). Şüphesiz aynı süreçte ademi merkeziyetçi yöneim anlayışının hâkimiyet kazanması da bu sürecin gelişimine katkıda bulunmuştur. Buna paralel olarak yerel kalkınmada kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının, üçlü sarmal şeklinde kalkınmanın temel aktörleri rolünü üstlenerek önemli katkı sağladığı da görülmektedir lı yıllardan iibaren gelişmiş ve bazı gelişmekte olan ülkelerde yerel kalkınma alanında başarı ile uygulanan kümelenme yaklaşımı, ikisatçı Marshall taraondan 1890 lı yıllarda ortaya a`lan yığılım ekonomileri kuramını temel almaktadır lı yıllardan iibaren bilgi ve ileişim 9

12 teknolojileri ile inovasyon alanındaki gelişmeler ağ yapılanma (network) kuramının gelişmesine temel teşkil etmişir. Aynı dönemde ikisatçı M. Porter taraondan ortaya a`lan kümelenme yaklaşımının kuramsal kökeninde yığılım ekonomileri, ağ yapı kuramı ve Porter ın yerel rekabetçiliği ortaya koymak üzere gelişirdiği Karo Çerçevesi Modeli yer almaktadır. Bu çerçevede birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede yerel kalkınma ile ilgili olarak kümelenme yaklaşımı ndan yararlanılarak başarı ile uygulanması sağlanmış`r (Hafner, 2009). Paralel olarak 1990 lardan iibaren ademi merkeziyetçilik ve yerelleşme ile ilgili yeni bir dalganın etkisi birçok alanda görülmektedir. Söz konusu yeni dalga, yerel demokrasi, yerel yöneişim, yerel ekonomik kalkınmanın yeni paradigması ve bölgesel kalkınma gibi yerel kalkınmayı daha geniş bağlama bütünleyen ve farklı aktörler arası sinerjileri canlandıran nitelikler taşımaktadır. Kümelenme yaklaşımının uygulamasında yerel yöneişim, yerindelik ilkelerinin sağlanması ve stratejik planlama yaklaşımından yararlanılması temel unsurlardır. Şekil 1. Küme Haritasının Elemanları ve Aralarındaki Bağlan7lar Kaynak: Economic CompeIIveness Group, Literatürde küme kavramına ilişkin bir çok tanım bulunduğu bilinmektedir. Avrupa Birliği nin Kümelenme PoliIkası ile ilgili 2010 yılında yayınladığı bir dokümanda, söz konusu tanımların ortak özellikleri bir araya geirilerek, küme, iş dünyası, üniversiteler, kamu kuruluşları, araş`rma 10

13 merkezleri v.b. kurum ve kuruluşların mekansal yakınlığı sayesinde oluşan işbirliği çerçevesinde yenilikçi faaliyetlerin ortaya konduğu bir çevre ya da EkoSistem olarak tanımlanmaktadır (Europe InterClusters, 2010). Kümelenme yaklaşımı, içerdiği metodoloji gereği, Küme Analiz Aşaması ve Küme GelişIrme Aşaması olmak üzere iki temel aşamadan oluşmaktadır. Küme Analizi esnasında, Şekil 1 de belirilen küme elemanları aralarındaki bağlan`lar ve kümenin çalışma şeklini ortaya koymaya yönelik analizler ve değerlendirmeler oldukça önemlidir. Söz konusu şekilde belirildiği üzere küme, üç farklı katmanda yer alan ve her birisi küme içerisinde ayrı öneme sahip olan aktör gruplarından oluşmaktadır ve bunlar arasındaki girdiçık` ilişkileri ve bağlan`ları kümenin rekabetçiliğini ar`ran unsurlar olarak ortaya konmaktadır. Bir başka ifade ile yerel ekonomide makro seviyede değer zincirinin tamamlanması nın, rekabetçilik açısından kümeye güç kazandırdığı kabul edilmektedir. Yerel ekonomik kalkınmanın sağlanabilmesi açısından, Şekil 2 de ifade edilen küme aktör grupları arasındaki ilişkiler ve bağlan`ların belirlenerek, eksik ya da kopan bağlan` elemanlarının tamamlanması yönünde girişimlerde bulunulması gerekmektedir. Şekil 2. Küme Nasıl Çalışır? 11

14 Küme Haritası olarak da anılan söz konusu yapının analizi ve sonuçlarının değerlendirilmesi ileriye yönelik küme gelişirme çalışmaları açısından önem taşımaktadır. Küme haritasının çekirdeğini sektörün üreicileri ile bunların tedarikçileri oluşturmaktadır. Kümelenmeyi destekleyen kurum ve kuruluşlar kapsamında işbirliği kurumları, iş gelişirme hizmet sağlayıcıları, tesis sağlayıcılar, fon sağlayıcılar ve fiziki altyapı unsurları nın yanı sıra, bilgi sağlayıcılar ile eğiim ve öğreim kuruluşları önemli yer tutmaktadır. Ayrıca ulusal ve uluslararası poliika belirleyiciler de kümelenmeyi destekleyen aktörler arasında önemli bir role sahipir. Nihai olarak bu sektörün ürün çeşitlerini tüketen müşteriler de değer zincirinin son halkasının oyuncularıdır. Yerel ekonominin ana ve destekleyici unsurları olarak tarif edilen M. Porter ın Karo Modeli unsurlarının analizi ve sonucunda ulaşılan bulgular küme analizinde büyük önem taşımaktadır (Hafner, 2009), (Şekil 3). Karo Modeli Ana Unsurları; Firma Stratejileri ve Yerel Rekabet Ortamı Girdi Koşulları Talep Koşulları İlgili ve Destekleyici Aktörler Karo Modeli Destekleyici Unsurları Şans Unsurları Hükümet (ya da Devlet) in Kolaylaş`rıcı Rolü Şekil 3. Porter ın Karo Çerçeve Modeli 12

15 Yukarıda değinilen analiz teknikleri küme analizinde yaralanılan belli başlı tekniklerdir. Bunların yanı sıra, sağlıklı ve güncel istaisiki veriye ulaşıldığında Boston ConsulIng Matrix ve Lokasyon Katsayısı teknikleri de yararlanabilecek analiz teknikleri arasında yer almaktadır. Bahse konu teknikler ile yapılan analiz çalışmalarının amacı Küme GelişIrme sa asının ilk adımı olan Stratejik Yol Haritası nın hazırlanması ile ilgili olarak yol gösterici ve yönlendirici bulgulara ulaşılmasını sağlamak`r. Stratejik Yol Haritası nın hazırlanması esnasında Stratejik Planlama Tekniği ile diğer araçlardan yararlanılmaktadır Kümelenme Politikası ve Türkiye de Kümelenmeyi Destekleyen Politikalar Kümelenmeyi destekleyen poliikalar bazı ülkelerde direk Kümelenme PoliIkası olarak uygulamadadır, ancak bazı ülkelerde de kümelenmeyi destekleyen poliika araçlarının, sanayi, bölgesel kalkınma, KOBİ gelişirme, inovasyon, kırsal kalkınma, v.b. poliikaların içerisine gömülerek uygulandığı görülmektedir. Çünkü Kümelenme PoliIkası Şekil 4 de ifade edildiği üzere, kalkınma ile ilgili bir çok poliika alanını ilgilendiren kesit (cross cueng) bir niteliğe sahipir. Bu sayede kalkınma konusuna, kalkınmanın ana bileşenlerini oluşturan sanayi, bilimteknoloji, bölgesel kalkınma, KOBİ GelişIrme, kırsal kalkınma, eğiim, kültür ve turizm gibi alanlarla ilgili planlama çalışmalarına bütünsel bir şekilde yaklaşım sağlanabilmektedir (OECD, 2012) sonrası bilgi ve ileişim teknolojilerindeki gelişim çerçevesinde, teknoloji ve bilgi üreimi ne öncelik verilmeye başlanmış ve klasik rekabetçiliğin ana unsurlarına inovasyon yoluyla farklılık yaratma, a`l pazarlar yaratma, üreimde ihisaslaşma gibi yeni kavramlar ilave edilmişir. Daha önce kalkınmada temel argüman olarak, sanayileşme üzerine odaklaşılırken, 1980 lerden sonra öncelikli ilgi alanı rekabet gücünü arzrma üzerine dönmüştür. Bu çerçevede rekabet gücü için makro ekonomik poliikaların yetersiz olduğu ve stratejik mikro ekonomik önlemlerin gerekli olduğu ile devlein daha kolaylaş`rıcı rol üstlenmesi gerekiği söylemleri genel kabul görmeye başlamış`r. Ek olarak rekabet gücü için inovasyon ve verimlilik unsurları gereklilik halini almış`r. Bu nedenlerle Kümelenme PoliIkası ve Kümelenmenin Desteklenmesi nin önemi artmış`r ve giderek de artacağı öngörülmektedir. Yukarıda değinildiği üzere, küme içinde bulunmanın, işletmeler açısından faydaları arasında inovasyon ve verimlilik ar`şı ön sırada yer almaktadır. 13

16 Şekil 4. Kümelenme PoliWkasının Diğer Kalkınma PoliWkaları ile İlişkisi Kaynak: Dulupçu, M., A., Alanya Turizm Kümelenme Stratejisinin Geliş*rilmesi Projesi Farkındalık ToplanVsı Sunumu, Şubat Halen Avrupa Birliği, Avrupa 2020 Stratejisinde kümelenmeleri desteklemekte ve Avrupa Komisyonunu, kümelerin Dünya Sınıo Kümeler olarak gelişirilmesini teşvik etmektedir. Avrupa Birliğinin Kümelenme PoliIkasına esas teşkil eden Dünya Sınıo Kümelere Doğru başlıklı belgesinde kümeler iki grupta ele alınmaktadır (Europe InterClusters, 2010). Küme Teşebbüsü: Organize yapıya henüz geçmemiş ve sadece bir ekosistem olarak varlık gösterenler. Küme Organizasyonu: Yerel otoritelerin ya da girişimlerin organize bir şekilde proakif çaba ile faaliyetlerini sürdürmesi. Avrupa Birliği kümelerin organize olmasını, mali destek mekanizmalarından yararlanmalarını sağlamak üzere, teşvik etmekle son yıllarda özellikle Küme YöneIminde Mükemmeliyetçilik üzerine odaklanmış ve destek mekanizmalarını bu yöne çevirmişir. Diğer taravan OECD, Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası gibi diğer uluslararası kuruluşların kalkınma ile ilgili belgelerinde Avrupa Birliğinin bahse konu çalışmalarını tamamlayan veya destekleyen söylemlerin yer aldığı görülmektedir. 14

17 Türkiye de Kümelenmelerin desteklenmesi fikir olarak, 2008 Yıllık Programa girmiş ancak mali destek sağlanması 2010 lu tarihlerde başlamış`r. Ekonomi Bakanlığı taraondan Türkiye de Kümelenme PoliIkasının GelişIrilmesi ile ilgili Beyaz Kitap, AB fonlu bir proje kapsamında hazırlanmış`r. Söz konusu belge yürürlüğe girmese de içindeki bazı destek araçları, örneğin Ekonomi Bakanlığının URGE destekleri yürürlüğe girmişir. Bu çerçevede halen Türkiye de kümelenmeleri destekleyen temel poliika belgeleri (Kalkınma Bakanlığı, 2015) aşağıdadır. 10. Kalkınma Planı (Kümelenmelerin desteklenmesi vurgulanmaktadır). Orta Vadeli Program (Kümelenmelerin özellikle yenilikçilik bağlamında desteklenmesine değinilmektedir) Yılı Programı (Belgede en az beş farklı yerde ve bölgesel rekabetçilik bağlamında kümelenmelerin önemine değinilmektedir). 10. Kalkınma Planı Öncelikli Dönüşüm Programları I. Grup Eylem Planları (Kümelenmenin ve bununla yenilikçiliğin gelişirilmesine önemle değinmektedir). Bunların yanı sıra, Türkiye de kümelenmeleri destekleyen cari poliika araçları aşağıda belirildiği gibidir. Kalkınma Ajansları vasıtasıyla Kalkınma Bakanlığı (Mali Destek, DFD, Teknik Yardım, Güdümlü Proje Destekleri) Ekonomi Bakanlığı (URGE Desteği) Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (Kümelenme Destek Programı) KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri GelişIrme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı; İşbirliği Güçbirliği Destek Programı, TemaIk Destek Programı) 15

18 3. Alanya Turizm Sektörüne İlişkin Arka Plan 3.1. Turizm Sektörünün Genelde ve Türkiye Özelinde Gelişim Eğilimi Toplu ve amaçlı seyahat olguları çok daha eski tarihlere dayanmakla beraber, bu gün anladığımız anlamda turizm kavramı sanayi devrimi sonrasında ortaya çıkmış`r. Sanayi devrimi öncesinde sadece küçük gruplar ve daha çok soyluların haya`nda seyahat kavramı varken, sanayi devrimi sonrasında işçi sınıo kazandığı sosyal haklarında etkisiyle kısa tail planları yapmaya başlamış, Avrupa da özellikle kaplıca ziyaretleri ve dinlenmek üzere yapılan tail merkezi gezileri popüler hale gelmişir. 2. Dünya savaşı sonrasında havayolu taşımacılığının artması turizmin gelişimini olumlu etkilemiş ancak sektördeki asıl hızlı büyüme küreselleşmenin bir sonucu olarak ortaya çıkmış`r. Küreselleşme sonucunda ülkeler arası duvarların ortadan kalkması bireylerin daha fazla ve daha kolay seyahat etmelerini sağlamış`r. Teknolojik ilerlemeler de seyahat maliyetlerinin düşmesinde etkili olmuştur. Özellikle havayolu şirketlerinin ve uçuş yapılan desinasyonların sayısındaki ar`ş, hem maliyetlerin düşmesini sağlarken hem de seyahat etmeyi çok daha kolay bir hale geirmişir. İnternet in yaygınlaşması da insanların yeni yerler görme konusundaki eğilimlerini olumlu etkilemişir. Bu gelişmelerin doğal sonucu olarak tüm dünyada turizm sektörü hızla büyürken turist sayısı da artmış`r li yıllarda tüm dünyadaki uluslararası turist sayısı 25 milyon civarındayken, WTM Global Trendler Raporuna göre, 2014 yılında küresel turist sayısı milyona ulaşmış ve turizm sektörü bir önceki yıla göre %4,7 büyüme sağlamış`r. Önümüzdeki yıllarda sektörün küresel açıdan gelişmeye devam edeceği, yıllık büyümenin %3%4 arasında gerçekleşeceği beklenmektedir yılında bu rakamın 1,8 milyar turiste ulaşacağı tahmin edilmektedir (UNWTO, 2015). Şekil 5 de UNWTO verilerine göre hazırlanmış olan arasındaki yıllara ait uluslararası turist sayıları gösterilmektedir yılından iibaren düzenli olarak artan turist sayısında sadece 2009 yılında yaşanan küresel kriz nedeniyle bir düşüş gerçekleşmiş, ancak bu sayı 2010 yılından iibaren artmaya devam etmişir. 16

19 Şekil 5. Yıllara göre Uluslararası Turist Sayıları Kaynak: UNWTO, 2015 Ülkeye gelen turist sayısı incelendiğinde, Türkiye nin Dünya turizmindeki yerinin isikrarlı bir şekilde yükseldiği görülmektedir. Türkiye, 2000 yılında ziyaretçi turist sayısı açısından Dünya sıralamasında 20 nci sırada iken, son 3 yıldır Dünya da en çok turist çeken ülkeler arasında 6 ncı sıradadır. Turizm ya`rımlarının devam etmesi ve alternaif turizm ürünleri içinde gerekli ya`rımların yapılması halinde, ülkemizin önümüzdeki 5 yıl içinde daha üst sıralara çıkması beklenmektedir. Şekil 6. Türkiye nin Dünya Turizm Sıralamasındaki Yeri Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2015 Türkiye ye gelen yabancı turist sayısı her sene ar`ş göstermektedir yılında yabancı turist ülkemizi ziyaret ederken, 2012 yılında kişiye ulaşmış, 2013 yılında ise %10 luk ar`şla 35 milyon kişiye yaklaşmış`r (Şekil 7). 17

20 Şekil 7: Yıllara göre Türkiye ye Gelen Yabancı Ziyaretçi Sayısı Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2015 Türkiye nin turizm gelirleri, gelen turist sayısına paralel olarak artmış`r yılında USD olan yıllık turizm geliri 2013 yılında 2002 yılının 3 ka`na yaklaşarak USD olarak gerçekleşmişir (Şekil 8). Şekil 8. Yıllara göre Türkiye Turizm Geliri Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Alanya da Turizm Sektörünün Gelişimi Alanya, tarih boyunca Roma, Selçuklu ve Osmanlı Medeniyetleri için Akdeniz de önemli bir kale olmuştur. Selçuklular döneminde ismi Alaiye olan kent, Cumhuriyet döneminde Alanya ismini almış`r. KenIn sembolleri arasında Selçuklu döneminde Sultan Alaaddin Keykubat taraondan yap`rılmış olan Alanya Kalesi, adını yapısında kullanılan pişmiş tuğlalardan alan Kızıl Kule ve Selçuklular ın Akdeniz deki ilk tersanesi olma özelliğini taşıyan Tersane yer almaktadır. 18

21 Günümüzde Antalya ya bağlı bir ilçe olan Alanya, ülkemizin en önemli turizm merkezlerindendir. Türkiye ye gelen yıllık turist sayısının yaklaşık % 12 lik kısmını ağırlarken, Türkiye turizm gelirinin ise yaklaşık %10 unu tek başına sağlamaktadır. Alanya da turizm, 1960 lı yıllarda ev pansiyonculuğu ile başlamış`r li yıllardan iibaren turizm sektörü, hem ülkemizde hem de Alanya da ivme kazanmış`r. Bu döneme kadar bölge için en önemli geçim kaynağı tarım olmuştur. Ancak özellikle 80 li yıllardan iibaren turizm ile ilgili yasal düzenlemelerin yapılması ve devlet teşviklerinin de artmasıyla Alanya da turizm faaliyetlerinde hareketlenme başlamış`r. Yerli halk önce ev pansiyonculuğu ile başlamış daha sonra ise doğal kaynaklarının sağladığı avantajı kullanmış`r. Türkiye nin en geniş ve uzun sahillerinden birine sahip olan bölgede halk, sahil kıyısındaki arazilerini otel ve konaklama tesisleri ile değerlendirmeye başlamış`r. Alanya bölgesinin otel ve konaklama tesislerinin konum ve yapıları incelendiğinde Antalya ili dahilinde yeralan diğer turizm bölgelerinden farklı olarak tesislerin şehir ile iç içe olduğu görülür. Alanya nın adeta sembolü haline gelen Alanya Kalesi nin her iki taraonda doğu ve ba` yönünde, şehir merkezini kapsayacak şekilde kıyı boyunca genellikle 3 veya 4 yıldızlı otel ve konaklama tesisleri yer almaktadır. ALTİD ve Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü nden alınan bilgilere göre Alanya da 2014 yılı iibariyle; Turizm Bakanlığından İşletme ve Ya`rım Belgeli 302 adet tesis ve yaklaşık 124 bin yatak kapasitesi ile Belediye belgeli 300 adet tesis ve yaklaşık 50 bin yatak kapasitesi bulunmaktadır. Tablo 1: Alanya da Hizmet Veren Turizm Tesisleri Kaynak: Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2015 Turizm sektörü için hizmet veren yatak sayısı açısından Türkiye nin başı çeken illerden bir tanesi olan Antalya, ağırladığı yerli ve yabancı turist ile ülke ekonomisine destek olmaktadır yılında Antalya ya gelen turist sayısı yaklaşık 12 milyon olmuştur. ALTİD yetkililerinden alınan bilgiye göre Alanya, Antalya ya gelen turistlerin yaklaşık 1/3 ünü ağırlamaktadır yılında Alanya ya gelen turist sayısı yaklaşık 3,5 milyon olduğu tahmin edilmektedir. Şekil 9 da yılları arasında Alanya ya gelen ziyaretçi sayıları gösterilmişir. 19

22 Şekil 9. Yıllara Göre Alanya ya Gelen Turist Sayıları Alanya yı ziyaret eden turistlerin geldiği ülkeler incelendiğinde, ilk sırayı Almanya nın aldığı görülmektedir. İkinci sırayı Rusya üçüncü sırayı ise yerli turist almaktadır. Alanya yı ziyaret edenlerin sayısındaki ar`ş, Alanya nın turizmden elde eeği gelire de yansımış`r de 1 milyar USD nin üzerinde olan turizm geliri, 2013 yılına gelindiğinde 3 milyar USD nin (Şekil 10) üzerine çıkmış`r. Kişi başına düşen ortalama harcama miktarı ise 800 USD civarındadır. Şekil 10: Yıllara göre Alanya nın Turizm Sektöründen Elde ekği Gelir Kaynak: Alanya Kaymakamlığı, 2015 Alanya da turizmin gelişmesindeki önemli etkenlerden biri bölgeye ulaşım kolaylığının sağlanması olmuştur. Bölgenin doğusunda ve ba`sında olmak üzere iki farklı havaalanı bulunmaktadır. Alanya ya 135 km uzaklıkta bulunan Antalya Havalimanı Antalya bölgesinin turizminin gelişmesinde çok önemli rol oynamış`r. Ülkemize gelen turistlerin % 30 u havayolunu tercih etmektedir. Antalya ya gelen turistler içinde bu oran %98 dir yılında faaliyete geçen Antalya 20

23 havalimanı yıllık 27 milyon yolcu kapasitesiyle Türkiye nin İstanbul Atatürk Havalimanı ndan sonra ikinci büyük havalimanıdır. Kapasitesinin %78 lik bölümü uluslararası uçuşlar için ayrılan Antalya Havalimanından, 55 ülkeye ve 300 farklı desinasyona uçuş gerçekleşmektedir (ICF, 2015). Alanya ya gelmek için Antalya Havalimanını tercih eden turistler, daha sonra özel servis araçları ile ve yaklaşık 2 saat süren bir yolculuk sonunda Alanya ya ulaşmaktadırlar. Ancak projesi tamamlanan ve önümüzdeki yıllarda hayata geçirilmesi planlanan AntalyaAlanya hızlı tren haznın faaliyete geçmesi ile AntalyaAlanya arası ulaşımın kolaylaşması ve hızlanması öngörülmektedir. Alanya ya gelen turistlerin kullandıkları diğer havaalanı ise 2007 yılında faaliyete geçen ve Alanya şehir merkezine 45 km uzaklıkta bulunan AlanyaGazipaşa Havaalanı dır yılında yaklaşık 726 bin kişi taraondan kullanılan AlanyaGazipaşa Havaalanının toplam kapasitesinin devam eden onarım ve genişleme çalışmaları sonunda 2 milyon yolcuya ulaşması beklenmektedir (DHMİ, 2015). Ancak bu rakamın sadece Alanya ya gelen turist sayısının bile çok al`nda olduğu göz önüne alındığında Antalya Havalimanı nın ve yapılması planlanan Antalya Alanya Hızlı tren haznın, Alanya için önemi çok yüksekir. 21

24 4. Alanya Konaklama Turizmine İlişkin Kümelenme Stratejik Yol Haritası Tasarımı 4.1. Alanya Konaklama Turizm Sektörü İçin Küme Analizi Küme Haritasının Oluşturulması Alanya Konaklama Turizmi ile ilgili yerel ekonominin makro seviyede değer zincirini ortaya koyan küme haritasını belirlemek amacıyla, turisik tesis işletmecileri ile sektörün paydaşlarının ka`lımının sağlandığı bir toplan`da Şekil 11 de belirilen doku ve bağlan`lar esas alınarak Şekil 12 de sunulan Alanya Konaklama Turizmi ile ilgili küme haritası oluşturulmuştur. Şekil 11. Küme Haritasının Yapısı ve Küme Aktörleri ile İlişki Bağlan7ları Şekil 12 de gösterildiği gibi, siyah olarak yazılan hizmet, kuruluş ya da tesisler halen mevcut olan yapıları temsil etmektedir. Aynı şemada kırmızı ile yazılmış olan hizmet, tesis veya kuruluşlar ise, halen eksikliği duyulan ya da önümüzdeki beş yıl içerisinde kümenin rekabetçiliği açısından tamamlanması gereken yapıları ifade etmektedir. Dolayısıyla küme haritası, makro seviyede değer zincirinde kopan, eksik kalan ya da tamamlanması gereken yapılara ilişkin ipuçları sunmaktadır. 22

25 Şekil 12. Alanya Konaklama Sektörü için Küme Haritası 23

26 Karo Çerçevesinin Oluşturulması Çağımızın rekabetçilik konusundaki önemli akademisyenlerinden M.Porter taraondan yerel rekabetçiliğin belirlenmesi ile ilgili olarak ortaya konulan Karo Çerçevesi Modeli nin uygulaması, Alanya Konaklama Turizm Sektörü için kümenin ana aktörlerini oluşturan turisik işletmecilerin, yerel kamu ve sivil toplum otoritelerinin ve ayrıca civardaki üniversitelerin temsilcilerinin ka`ldığı bir ortamda gerçekleşirilmişir. Sektörün bahse konu paydaşları ile beraber, ka`lımlı bir ortamda gerçekleşirilen ve odak grupların teşkil edildiği toplan` vasıtasıyla, yerel ekonominin Karo Çerçevesi Modeli nin ana unsurlarını oluşturan aşağıda dört başlık ve iki destekleyici unsuru oluşturan başlıklar al`nda yer alan hususlara ilişkin mevcut ve ileriye yönelik durumunun değerlendirmesi puanlama yoluyla ortaya konmuştur. Söz konusu odak grup toplan`sında paydaşlar taraondan yapılan değerlendirmeler Tablo 2 de ve ayrıca özet olarak Şekil 13 te sunulmuştur. Karo Çerçevesi Modeli ile bilindiği üzere, Sektörün avantajlı olduğu ve rekabetçilik seviyesinin önde olduğu, Sektörün dezavantajlı olduğu ve gelişirilmesi gereken hususlar belirlenerek stratejik yol haritası tasarımı açısından önemli bulgulara ulaşılmış`r. Bu bulgular küme gelişirme programı nın kısa, orta, uzun vadeli eylemlerinin tasarımına temel teşkil etmek üzere değerlendirilmişir. 24

27 Şekil 13. Alanya Turizm Konaklama Sektörüne İlişkin Karo 25

28 Tablo 2. Karo Çerçevesi Modeline İlişkin Bulgular Firmalar için Girdi Koşulları Avantajlar Dezavantajlar İşletme gelişirme amaçlı mali kaynakların yeterli Yeni pazarlar ve müşteriler hakkında yeterli bilgiye sahip olması. olunmaması Teknolojik gelişimlerin takip edilmesi ve işletmede Teknoloji ve yenilikçilik konusunda ulusal ve yabancı fonları de yeni teknolojilere yer verilmesi hakkında bilgiye erişim yetersizliği Kalite standartları açısından kullanılan girdilerin Kaliteli ve sürdürülebilir hammadde tedarikinin mümkün analiz edilebiliyor olması. olmaması İnovasyon açısından ihisaslaşmış beyin gücünün olmaması Kullanılan hammaddelerin geriye doğru izlenebilirliğinin olmaması Teknoloji konusunda nitelikli iş gücünün yeterli olmaması Turizm sektöründe yeterli iş gücüne ulaşılamaması. Firma Stratejileri ve Yerel Rekabet Avantajlar Dezavantajlar Küme olabilmenin gerekirdiği minimum düzeydeki Küme aktörleri arasında işbirliği ve diyaloğun kurulamaması firma sayısına ulaşılması Küresel pazarlara açılım için yerel iş ağları oluşturma konusunda küme aktörleri arasında işbirliğinin olmaması Küme aktörleri arasında işbirliği ve diyaloğu gelişirme programlarının olmaması Ortak tedarik (mal veya hizmet için)girişimlerini destekleyen fonların yetersiz olması Çok ortaklı projelere başvurunun yaygın yapılamaması Farklı kültürlerden gelen müşterilere kaliteli hizmet sunma bilincinin yetersiz olması Talep Koşulları ve Talebin Yapısı Avantajlar Dezavantajlar Uluslararası talep seviyesi sürekli değişmemesi. Bölgesel talebin yetersiz olması. Ulusal talep yapısının sürekli değişmesi. Ulusal talebin zayıf olması Uluslararası talebin zayıf olması. 26

29 Destekleyici Kurum ve Kuruluşlar Avantajlar Dezavantajlar EğiIm hizmetleri veren kurum ve kuruluşların Mali destek araçları konusunda bilgilendirme yapan kurum bulunması ve kuruluşların bulunmaması Teknoloji ve yenilikçilik konusunda danışmanlık sağlayan ya da yönlendiren kurum ve kuruluşların olmaması Pazarlama ve tanı`m konusunda hizmet veren kurum ve kuruluşların olmaması Markalaşma konusunda hizmet veren kurum ve kuruluşların olmaması İş gelişirme (danışmanlık/tavsiye, bilgilendirme)hizmetleri veren kurum, kuruluş veya firmaların olmaması. Desteklerden yararlanmak için zorunlu hale gelmeye başlayan yol haritası hazırlama konusunda destek sağlayan kurum ve kuruluşların olmaması İşbirliği Kurumlarının Yapısı Avantajlar Dezavantajlar Yerel üniversitelerin kümelenme konusuna destek Üniversite sanayi, işbirliğinin gelişirilmesi için desteklerin vermesi yetersiz olması Kalifiye eleman yeişirme programlarının düzenlenmemesi Teknoloji transferi için verilen desteklerin yetersiz olması Sivil toplum kuruluşlarının kümelenmeyi destekleyici yönde faaliyetler gerçekleşirmemesi Turizm işletmelerinin güncel veri tabanının yetersiz olması İşletmelerin iş sağlığı ve işçi güvenliği kurallarına uyulması konusunda deneim mekanizmaların zayıf olması Kamu Kurumları Avantajlar Dezavantajlar Kamu kurumlarının kümelenmeyi desteklemesi Kamu kurumları taraondan kümenin daha rekabetçi hale gelebilmesi için destek verilmemesi (bir başka ifade ile küme aktörleri arasında işbirliğini güçlendiren, v.b.) BürokraIk işlemlerin sadeleşirilmesine kamu kurumları taraondan verilen desteğin yetersiz olması Turizm sektöründeki mevzua`n basitleşirilmesine yönelik kamunun girişimlerin yetersiz olması 27

30 Ağ Yapılanma Analizi Rekabet gücü ve rekabet edebilirlik kavramları, hızlı değişen koşullar al`nda önemini daha çok hisseererek, özel sektörün rekabetçi avantaja sahip olma arayışlarını da giderek hızlandırmış`r. Bu noktada, kümelenmelere dayalı poliikalar ve yerel ya`rım ortamlarının iyileşirilmesi kriik öneme sahipir. Bu görüş çerçevesinde Alanya bölgesinin Turizm Konaklama sektörü kümelenmesi, ilişkileri ve rekabet gücü incelenerek değerlendirmeler ortaya konmuştur. Ekonomik faaliyetlerin küreselleşmesi ve iş dünyasındaki aynı ve/veya ilişkili sektörlerdeki firmaların yakın fiziksel mesafede faaliyet gösterme ve yerleşme eğilimleri, ekonomik kalkınmayı şekillendiren baskın güçler konumuna gelmektedir. Küreselleşme çeşitli endüstrilerde ve faaliyetlerde rekabetçi avantajın yerelleşmesi ile tutarlı görünmektedir. Giekçe artan küresel rekabete uyum sağlama ihiyacı ve ekonomilerini yerelleşmiş firma grupları üzerine kuran gelişmiş bölge örnekleri, yerel, bölgesel ve ulusal yöneimlerin, girişimci kümelenmeler üzerine kurulan poliikalara yönelmelerine neden olmuştur. Kümelenmeler, ekonominin gelişmesini yansıtan rekabetçi avantajın veya dezavantajın kaynağı ve yara`cısı olarak giderek önem kazanmaktadır. Bir kümelenme incelenirken çok sayıda ilişkinin değerlendirilmesi mümkündür. Ancak her bir ilişki başlı başına ayrı bir çalışma veya araş`rma konusu oluşturabilecek hacme sahipir. Dolayısıyla ortaya çıkan kümelenme ilişkilerini modellerken bazı kısıt ve varsayımlar oluşturulmuştur. Bunlar: İlk olarak, bu çalışma algı ankeine dayanmaktadır. Firma yetkililerinin sorulara verdikleri cevaplar temel alınmış`r. İkinci varsayım, firmanın boyutunun ölçülmesi hakkındadır. Bir firmanın boyutunu ölçmek için çalışan sayısı ve ciro düzeyi değişkenleri kullanılmış`r. Üçüncü olarak kümelenme üyesinin boyutu, kümelenme bölgesi içindeki akif olan üyeler olarak alınmış`r. Eğer bu üyelerin diğer yerlerdebölgelerde bayileri varsa bunlar çalışmaya dahil edilmemişir. Dördüncü varsayım, firmanın rekabetçi avantajını ölçme konusunda yapılmış`r. Bir firmanın rekabetçi gücünün göstergeleri olarak firmanın boyutu ve yaşı kabul edilmişir. Eğer bir firmanın rekabetçi avantajı varsa o firma uzun yaşayacak`r. Dolayısıyla o firmanın yaşlı olması beklenir. Benzer şekilde eğer firmanın daha fazla kaynağı kullanma potansiyeli varsa firma boyutu daha büyük olacak`r. Bu durum firmaya olan güvenin bir göstergesidir. Aynı zamanda bu durum firmanın rekabetçi gücünün bir işarei olarak kabul edilmişir. 28

31 Projenin bu bölümünde birkaç amaç birlikte gerçekleşirilecekir. İlk olarak STATA, Ucinet ve Pajek programı kullanılarak ağbağ analizleri yapılacak ve kümelenmenin aktörleri arasındaki bağlan`ları gösteren ağyapı haritaları çizilecekir. Yapılan bu araş`rmanın bölgenin kalkınma çabalarına ve Alanya Turizm sektörü kümelenmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir Ağ yapılanma Analizinin Amacı; Alanya Turizm sektörü kümelenmesi, coğrafi ve iklim özelliklerinin ön plana çıkması ile oluşmuştur. Bölgenin turizm sektörü kümelenmesi, bölgede geçmişi bulunan, bölgeye katma değer sağlamış, isihdamın bir kısmını içerisinde barındıran bir sektördür. Çalışmanın bu bölümünde yapılacak olan ağbağ analizleri, kümelenme haritaları, istaisiksel analizler uygulanarak gerçekleşirilen iş kümelenmesi analizinin temel amacı, turizm sektörü kümelenme profilini belirlemekir. Bu kapsamda ağbağ analizleri ile kümelenmenin bağlan`ları ve yapısı ortaya çıkarılacak`r. Stata, Ucinet ve Pajek programları kullanılarak yapılan ağbağ analizleri kapsamında kümelenme üyelerinin merkezilikleri, bağlan` düzeyleri ve rekabetçi avantajı arasındaki ilişki araş`rılmış`r Ağ Yapılanma Analizine Yönelik Araş7rmanın Yöntemi; Çalışmanın veri kaynağı, Alanya Turizm Sektöründe faaliyet gösteren firmaların yerel kümelenmeleri ile ilgili 135 sorudan ve 5 temel bölümden oluşan ankeer. Örnekleme dahil olan firmalara uygulanan anket Dr. Melih BULU nun Profiling Micro Clusters: IdenIficaIon of Valueadding adlı yayınlanmamış doktora tezinde örnekleme dahil firmalara uyguladığı anket formları ile Kümelenmeler, Sanayi ağları ve İnovasyon, Ankara Bölgesi Mobilya ve Makine Sanayi Örneği Projesi (KÜSAİ) uyarlanarak elde edilmişir. Bu kapsamda Alanya ile civarındaki 108 turisik işletme kuruluşuna gidilmişir. Otellerin seçiminde katmanlı rastgele örneklem yöntemi kullanılmış`r. Çalışma 11 Şubat Nisan 2015 tarihleri arasında, ilgili konaklama tesisindeki yetkili kişi ile yüz yüze görüşme şeklinde, bu konuda eğiim almış anketörler taraondan gerçekleşirilmişir. Anket formlarının değerlendirmesi sırasında eksik bilgiler sebebiyle sadece 67 anket analiz yapılmak üzere değerlendirmeye alınmış`r. Anket temel olarak beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, ankete ka`lan firmalar hakkında tanımlayıcı bilgilerden oluşmaktadır. Bunu sırasıyla hizmet üreim süreci, destekleyici firmalar, ortak iş yapma, müşteri ve rakiplere ilişkin 4 bölüm takip etmektedir. Sonunda konaklama işletmelerinin hizmet altyapısı, müşteri profili ve verilen hizmet türlerini içeren bölümler yer almaktadır. Anket, her firmanın sahibi, ortağı, yöneicisi veya birim yöneicisi konumundaki kişilerle birebir görüşmeler yapılarak uygulanmış`r Ağ yapılanma Analizi Araş7rma Bulguları; Anket uygulaması sonucunda elde e d i l e n bulgular üç ana bölümde sunulmaktadır. İlk bölüm, firmaların hukuki türü, yapısı, kuruluş yılı, 29

32 çalışan sayısı, yıllık ciro düzeyi, son 5 yıldaki ciro ve çalışan sayısındaki değişim, yıllarına ait doluluk oranları bilgilerinin sunulduğu bölümdür. İkinci bölüm, işletmelerin kırmızı et, beyaz et, yaş meyvesebze, kuru gıda, alkollü ve alkolsüz içecek, kat hizmetleri, muhasebe ve rezervasyon sistemleri için yazılım, çalışılan tur operatörleri, rakip, lider bağlan`larına dayanan ağyapı analizleri ve bu kapsamda çizilen kümelenme haritalarıdır. Bu süreçte ayrıca tanımlayıcı ve analiik bazı istaisiki bulgulara da yer verilmişir Konaklama Tesisleri Hakkında Bilgiler Araş`rmaya ka`lan 67 firmanın 7 si (%10.4) şahıs işletmesi, 41 i (%61.2) anonim şirket, 18 i (%26.9) limited şirket statüsünde faaliyet göstermektedir. Bir (1) firmanın hukuki yapısı ile ilgili bilgi elde edilememişir. Tablo 3. Araş7rmaya Ka7lan Firmaların Hukuki Türü FİRMA HUKUKİ TÜRÜ Frekans Yüzde Şahıs İşletmesi Anonim Şirket Limited Şirket Veri Yok TOPLAM Bölge geneli iibariyle konaklama işletmelerinin büyük bir kısmın faaliyetlerini Anonim Şirket olarak yürü üğü anlaşılmaktadır. Şahıs işletmesinin az sayıda olması, konaklama işletmelerinin büyük bir kısmının kurumsal bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Alanya bölgesinde araş`rmaya ka`lan 67 firmanın 49 u (%73.1) aile işletmesi, 7 si (%10.4) şahıs işletmesi, 7 si (%10.4) çok ortaklı işletme yapısındadır. 2 işletme (%3) yapısını tanımlı türlerin dışında diğer olarak belirtmiş ve 2 işletmenin yapısı hakkında bilgiye ulaşılamamış`r. 30

33 Tablo 4. Araş7rmaya Ka7lan Firmaların Yapısı FİRMANIN YAPISI Frekans Yüzde Aile İşletmesi Şahıs İşletmesi Çok Ortaklı İşletme Diğer 2 3 Veri Yok 2 3 TOPLAM Bölge geneli iibariyle firmalar ağırlıklı olarak aile işletmesi yapısına sahipir. Yapı olarak aile işletmelerinin çoğunlukta olması, turizm sektörüne yönelik bölgede var olan geleneğin bir sonucu olarak düşünülebilir. Firmaların kuruluş tarihi ile ilgili verilerine bakıldığında, öncelikle, 19 firmanın kuruluş tarihi verilerine ulaşılamadığı görülmektedir. Verilerine ulaşılan firmalardan 19 unun (%26.9) 1990 ve öncesi dönemde kurulmuştur arasında kurulan firma sayısı 9 (%13.4), arasında kurulan firma sayısı 9 (%13.4), arasında kurulan firma sayısı 5 (%7.5), arasında kurulan firma sayısı 2 (%3), 2010 ve sonrasında kurulan firma sayısı ise 5 (%7.5) Ir. Tablo 5: Araş7rmaya Ka7lan Firmaların Kuruluş Yılları FİRMANIN KURULUŞ TARİHİ Frekans Yüzde 1990 ve öncesi ve sonrası Veri Yok TOPLAM

34 Kuruluş tarihlerine bakıldığında, 2000 ve öncesinde kurulan firmaların ağırlıkta olduğu görülmektedir (%53.7). Buna göre, 15 yaş ve üstü konaklama tesislerinin ağırlıkta olduğu söylenebilir. Firma çalışan sayısı açısından bölgede küçük ve orta boy işletmeler ağırlıklı durumdadır. Araş`rmaya ka`lan 67 firmanın %35.8 i 1049 ve %43.3 ü arasında çalışanı olan küçük ve orta ölçekli işletme kategorisindedir. Tablo 6: Araş7rmaya Ka7lan Firmaların Çalışan Sayıları FİRMANIN ÇALIŞAN SAYISI Frekans Yüzde Mikro İşletme (19) Küçük İşletme (1049) Orta Boy İşletme (50249) Büyük İşletme (250+) Veri Yok TOPLAM Araş`rmaya ka`lan 4 firmanın çalışan sayısı verilerine ulaşılamamış`r. Mikro ölçek olarak tanımlanabilecek 19 kişi çalış`ran işletmelerin oranı %4.5 iken, 250 ve üzeri kişi çalış`ran büyük ölçekli işletmelerin oranı ise %10.4 tür. Yıllık ciro açısından bakıldığında; 3 firma yıllık ciroya ilişkin bilgi vermek istememişir. Geriye kalan 64 firmanın 6 sının (%9) yıllık cirosu TL den az, 6 sının (%9) TL arasında, 23 ünün TL arasında, 22 sinin TL arasında, 5 inin TL arasında ve 2 işletmenin TL ve üzerinde ciroya sahipir. 32

35 Tablo 7: Araş7rmaya Ka7lan Firmaların Yıllık Ciro Düzeyi FİRMANIN CİRO DÜZEYİ Frekans Yüzde TL TL TL TL TL TL ve üzeri Veri Yok TOPLAM Konaklama işletmelerinin yıllık ciro dağılımında ağırlığın TL ve TL arasında olduğu görülmektedir TL ve üzerinde ciroya sahip işletme sayısı ise yaklaşık olarak %10 düzeyindedir yılları arasında işletmelerin elde eekleri ciro düzeyinde meydana gelen değişim Grafik 6 da görülmektedir. 67 firmanın 43 üne ait veriler elde edilmişir. Son beş yıllık dönemde, işletmelerin cirosunda yaşanan ar`ş ortalama %36.72 düzeyindedir. 43 firmadan son beş yıllık dönemde cirosunda en yüksek değişim meydana gelen işletme cirosunu %300 ar`rırken, en düşük değişim %20 oranında bir küçülme yaşadığı şeklinde belirmişir. Şekil: 14: Yılları Arasında Ciroda Gerçekleşen Değişim Ciro Düzeyindeki % Değişim (µ:36.72) 33

36 yılları arasında, 67 firmanın 42 sinin isihdam düzeyinde meydana gelen değişim Grafik 7 de görülmektedir. Son beş yıllık dönemde, işletmelerin isihdam düzeyinde yaşanan ar`ş ortalama %33.95 düzeyindedir. 42 firmadan son beş yıllık dönemde cirosunda en yüksek değişim meydana gelen işletme isihdam sayısını %300 ar`rırken, en düşük değişim %20 oranında bir küçülme yaşadığını belirmişir. Şekil 15: Yılları Arasında İsWhdamda Gerçekleşen Değişim İstihdam Düzeyindeki % Değişim (µ:33.95) Ağyapı Haritaları ve Merkezlik Ölçütleri Kümelenme haritalandırma modeli, mikro seviyede endüstri ve hizmet kümelenmelerinin ağyapısını tanımlamak için bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada da kümelenme haritalandırma modeli, Alanya Turizm Sektörü Kümelenmesinin ağyapısını tanımlamak için bir araç olarak kullanılmış`r. Eğer özel bir bölgede bir mikro kümelenme varsa o kümelenme, kümelenme üyeleri ve bağlan`lar ağından oluşmuş olarak tanımlanmaktadır. Bir kümelenme haritalandırıldıktan sonra farklı analizler yapmak mümkündür. Bu bölümdeki amaç, Alanya Turizm Sektörü kümelenmesinin ağyapı analizlerini yapmak, bağlan`larını ortaya çıkarmak ve kümelenme haritalarını çizmekir. Diğer bir ifadeyle kümelenmeyi onun kendine ait özellikleri ile ilgili olarak analiz etmekir. Aşağıda Alanya Turizm Sektörünün analiz edilen ve çizilen kümelenme haritaları yer almaktadır. 1) Kırmızı Et Alımında Kümelenme Düzeyi, 2) Beyaz Et Alımında Kümelenme Düzeyi 3) Yaş MeyveSebze Alımında Kümelenme Düzeyi 4) Kuru Gıda Alımında Kümelenme Düzeyi 34

37 5) Alkollü İçecek Alımında Kümelenme Düzeyi 6) Alkolsüz İçecek Alımında Kümelenme Düzeyi 7) Kat Hizmetleri için Mal veya Hizmet Alımında Kümelenme Düzeyi 8) Muhasebe ve Rezervasyon Sistemi Yazılımı Alımında Kümelenme Düzeyi 9) Çalışılan Tur Operatörleri/Acentelere Ait Kümelenme Düzeyi 10) Rakip Firmalar Açısından Kümelenme Düzeyi 11) Lider Firmalar Açısından Kümelenme Düzeyi Ağ Yapılanma Bağlamında Kümelenme ile İlgili Kavram ve Değişkenler; Bu kısımda kümelenme analizi ile ilişkili kavramlar ve değişkenler açıklanmaktadır. Bu kavramlar, ilerleyen bölümlerde yer alan kümelenme haritalarının açıklanmasında kullanılan bazı kavramlar olup, konunun daha iyi anlaşılabilmesi açısından tanımlamaları yapılmış`r: Yakınlık (Closeness): Kümelenmedeki bir aktörün diğerlerine olan yollarının kısalığı yakınlık (closeness) ile ölçülür. Eğer bir aktör, diğerleri arasında en kısa yola sahipse bu aktör merkezdedir. Yakınlık, mesafenin yani uzaklığın tersidir. Kısacası yakınlık, kümelenmedeki aktörün diğer aktörler ile olan mesafe yakınlığını ölçen değerdir. Kümelenme üyesi firma ile diğer kümelenme üyeleri arasındaki mesafe ne kadar kısa olursa, o kümelenme üyesi o kadar merkezde yer almaktadır. Yakınlık, bir ağyapı içindeki üyenin merkeziliğini anlamaya yaramaktadır. Aradalık (Betweenness); Bir aktörün oynadığı aradaki roller oranı, aradalık ile ölçülmektedir. Arada olma değeri; bir kümelenme içindeki üyenin merkeziliğini göstermektedir. Aradalık, kümelenmedeki aktörün diğer aktörlere göre merkezde yer alma değeridir. Derece (Degree); Kümelenme üyelerinin sahip olduğu doğrudan bağlan` sayısını gösteren değerdir. Yoğunluk (Density); Gerçekleşen bağlan` sayısının mümkün olabilecek maksimum bağlan` sayısına oranıdır. Yoğunluk değeri, 0 ve 1 arasındadır, minimum 0, maksimum 1 değerini alabilir. Yoğunluk değeri 0 a yakınsa bağlan` yoğunluğu az, yoğunluk değeri 1 e yakınsa bağlan` yoğunluğu yüksekir. İlişki (RelaWon); Bir kurum ve aktörler kümesi arasındaki özel bir tür bağların birikimidir. Örneğin ilişki aktörler arasındaki para akışları olabilir veya ülkeler arasındaki Icaret bağlan`ları olabilir. 35

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE)

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) 1 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) Türkiye, artan dış ticaret hacmi ve ekonomik performansı ile dünya ekonomisinde önemli bir aktör haline gelmiştir.

Detaylı

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24 iv İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR... İ ÖZET... İİ ABSTRACT... İİİ İÇİNDEKİLER... İV KISALTMALAR DİZİNİ... X ŞEKİLLER DİZİNİ... Xİ ÇİZELGELER DİZİNİ... Xİİİ GİRİŞ GİRİŞ... 1 ÇALIŞMANIN AMACI... 12 ÇALIŞMANIN

Detaylı

BSTB: Kümelenme Destek Programı

BSTB: Kümelenme Destek Programı BSTB: Kümelenme Destek Programı ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞE GİDEN YOLDA KÜMELENME: ADANA-SAĞLIK TURİZMİ KÜMELENME TOPLANTISI 11/12/2012 1 Küme ne değildir? Net bir tanım yapmak mümkündür ancak bu yönde

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı ? UR-GE Tebliği nin Çıkış Noktası UR-GE Tebliği nin Vizyonu ve Yapıtaşları UR-GE

Detaylı

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi İnovasyona Dayali Turizm Stratejisi ve Eylem Planı BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU TRA1 / 2012 Her hakkı saklıdır. ÖNSÖZ Bu doküman, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi

Detaylı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı T.C EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ VİZYONUMUZ Proje yaklaşımını ve kümelenme yaklaşımını

Detaylı

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015 TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli Mayıs 2015 Uluslararası Rekabetçi Olmak Uluslararası rekabetçi endüstriler, rekabetçi üstünlük yaratmak ve sürdürülebilir kılmak için firmalarının yeterli

Detaylı

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ Ocak 2014 T. C. EKONOMİ BAKANLIĞI 1 VİZYONUMUZ Proje yaklaşımını ve kümelenme yaklaşımını esas alan yerel dinamiklerin harekete geçirilmesine

Detaylı

KÜMELENME TEORİSİ VE PORTER ELMAS MODELİ

KÜMELENME TEORİSİ VE PORTER ELMAS MODELİ KÜMELENME TEORİSİ VE PORTER ELMAS MODELİ Hazırlayan: Zeynep HAS İZMİR KASIM 2013 PORTER ELMAS MODELİ Giriş Günümüz ekonomi dünyasında, gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde kümelenme ve kümelenme

Detaylı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı T.C EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ Proje yaklaşımını ve kümelenme yaklaşımını esas

Detaylı

Kümelenme ile İlgili Kavramlar

Kümelenme ile İlgili Kavramlar Program 25 Ağustos 2014 Kümelenme Kümelenme İle İlgili kavramlar Türkiye de kümelenme politikaları Başarılı küme örnekleri Ostim Savunma ve Havacılık Kümelenmesi İnegöl Mobilya Kümelenmesi Yalova Saksılı

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ 1 Kalkınma Ajansı Destekleri Destek Araçları Teknik Destek Mali Destekler Faiz Desteği Faizsiz Kredi Desteği Doğrudan Finansman Desteği Proje Teklif Çağrısı Güdümlü Proje Desteği

Detaylı

A.Kemal SARUHAN Selda ÖZCAN Ediz DELİHASANLAR

A.Kemal SARUHAN Selda ÖZCAN Ediz DELİHASANLAR A.Kemal SARUHAN Selda ÖZCAN Ediz DELİHASANLAR girişimci kimdir? girişimcilik örnekleri iş fikri ve özellikleri sermaye kaynakları Girişimci, bir ihtiyacı teşhis ederek, iş fikrine dönüştüren ve gerekli

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı M. Emrah SAZAK Daire Başkanı UR GE Tebliğinin

Detaylı

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma Ekim 2014 Özge YALÇIN - Mali Analiz TSKB Araştırma Turizm sektörünün analizi amacıyla hazırlanmış olan bu rapor, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. nin uzman kadrosunca güvenilir ola rak kabul edilen

Detaylı

www.novusens.com 2012, Novusens

www.novusens.com 2012, Novusens www.novusens.com İNOVASYON VE GİRİŞİMCİLİK ENSTİTÜSÜ Vizyon... Ulusal ve uluslararası paydaşları ile sürdürülebilir büyüme ve rekabeti amaçlayan, ekonomiye ve toplumsal kalkınmaya katma değer yaratacak

Detaylı

KALKINMA AJANSLARI ve

KALKINMA AJANSLARI ve KALKINMA AJANSLARI ve 13 MART 2012 ANKARA Mustafa Zati Uzman Sunum Planı Neden Kalkınma Ajansları Dünya da Kalkınma Ajansları Türkiye de Kalkınma Ajansları Ankara Kalkınma Ajansı Kalkınma Ajansları Destekleri

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

BSTB: Kümelenme Destek Programı. Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü

BSTB: Kümelenme Destek Programı. Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü BSTB: Kümelenme Destek Programı 1 Rekabetçilik ve Yenilikçilik Alanlarında Küme Destek Programı Geliştirilmesi Projesi Saha Analizleri Ocak 2011 Kümelenme Destek Programı Yönetmeliği 15/09/2012 1. Çağrı

Detaylı

Finansman BaĢlama bitiģ Yüklenici Ülke Toplam proje bütçesi. n adı 01 Ocak 2008- Türkiye 243.025 $ 100% 15 ĠSKUR-KOSGEB-BTC BTC

Finansman BaĢlama bitiģ Yüklenici Ülke Toplam proje bütçesi. n adı 01 Ocak 2008- Türkiye 243.025 $ 100% 15 ĠSKUR-KOSGEB-BTC BTC Bölgesel Kalkınma Girişimi Bakü- Tiflis- Ceyhan (BTC) Boru Hattı Projesi: Sektörler Arası ĠĢbirliğine Dayalı Ġstihdamı GeliĢtirme ve GiriĢimciliği Ref 3 Proje baģlığı Destekleme Projesi- Çukurova Bölgesi

Detaylı

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları 7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları Seda GÖKSU AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi Sunum Planı 7.ÇP SSH Araştırma Alanı 7.ÇP SSH alanı projelerine nasıl ortak olabilirim?

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİNE YÖNELİK URGE PROJE YÖNETİMİ EĞİTİM PROGRAMI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NEVŞEHIR GENEL BİLGİLER Nüfus Nevşehir: 285.460 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Nevşehir: %95 Türkiye: %93

Detaylı

Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi 2 2 EYLÜL 2011, BAŞKENT OSB

Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi 2 2 EYLÜL 2011, BAŞKENT OSB Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi DENIZ BAYHAN 2 2 EYLÜL 2011, BAŞKENT OSB Uluslararası Rekabetçi Olmak Uluslararası rekabetçi endüstriler, rekabetçi üstünlük yaratmak ve sürdürülebilir

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU ARAŞTIRMA-GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI

TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU ARAŞTIRMA-GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI 1 TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU ARAŞTIRMA-GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI Mart 2011 - Antalya 2 KOSGEB ORGANİZASYONEL YAPISI KOSGEB, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile ilgili

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

Dene0m Faaliyetlerinin Dönüşümünde, İç Denetçinin Liderlik Rolüne İlişkin Bir Uygulama Modeli

Dene0m Faaliyetlerinin Dönüşümünde, İç Denetçinin Liderlik Rolüne İlişkin Bir Uygulama Modeli 12.11.2012 Dene0m Faaliyetlerinin Dönüşümünde, İç Denetçinin Liderlik Rolüne İlişkin Bir Uygulama Modeli Ozan Nazım GÜNAL Yöne0m Kurulu Başkan Yrd. CIA, SMMM, MBA 1 İç Dene0m in Şirkete Katma Değer Yaratması

Detaylı

İhtiyaç Analizi Uygulama Süreci ve Yöntemi

İhtiyaç Analizi Uygulama Süreci ve Yöntemi İhtiyaç Analizi Uygulama Süreci ve Yöntemi Tülay Akarsoy Altay, TTGV Baş Uzman 22 Eylül 2011, Başkent OSB İhtiyaç Analizi Uygulama Yöntemi Firmanın teknolojik yeteneklerinin, yenileşim süreç ve bileşenlerinin

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

Serkan VALANDOVA Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü Bölgesel Rekabet Edebilirlik Dairesi Başkanı

Serkan VALANDOVA Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü Bölgesel Rekabet Edebilirlik Dairesi Başkanı Serkan VALANDOVA Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü Bölgesel Rekabet Edebilirlik Dairesi Başkanı Gündem Yaklaşım/İlkeler Planlama Uygulama Güncel Çalışmalar

Detaylı

İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı. Hatice ġafak ERGÜN Uzman

İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı. Hatice ġafak ERGÜN Uzman İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı Hatice ġafak ERGÜN Uzman ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞE GĠDEN YOLDA KÜMELENME SAMSUN KONFERANSI 7 Aralık 2012 / Samsun Devam ediyoruz...

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Gelecek Turizmde Çoruh Vadisi Deneyimi

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Gelecek Turizmde Çoruh Vadisi Deneyimi Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Gelecek Turizmde Çoruh Vadisi Deneyimi 12.12.12 Atılım Üniversitesi, Ankara Pelin Kihtir Öztürk pelin.kihtir@undp.org UNDP Türkiye üç alanda çalışıyor: 1. Demokratik

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

ULAŞIM. AFYONKARAHİSAR 2015 www.zafer.org.tr

ULAŞIM. AFYONKARAHİSAR 2015 www.zafer.org.tr ULAŞIM 2023 kara taşımacılığı hedeflerinde, büyük merkezlerin otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir ve Afyonkarahisar

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK GİRİŞ TÜRKİYE DE İNTERNET KULLANIMI ve E-TİCARET Günümüz teknoloji çağında 2000 li yılların başından itibaren, özellikle bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, bilgi toplumunun oluşmasına büyük katkı

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Koordinatörlüğümüzün Amacı, Üniversite birimleri ile özel sektör, sanayi ve sivil toplum kuruluşları arasında; İşbirliği stratejileri ve politikaları belirlemek, belirlenen ihtiyaçlara

Detaylı

Kümelenme ve Uluslararasılaşma. Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

Kümelenme ve Uluslararasılaşma. Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Kümelenme ve Uluslararasılaşma Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Gündem Kümelenme Deneyimi: Ulusal Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ GAZİEMİR SONUÇ RAPORU Tarih: 15 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 60 Katılımcı listesindeki Sayı: 57 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan

Detaylı

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara Sürdürülebilir Kalkınma ve İnovasyon: Gelişmeler, EğilimlerE TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara İÇERİK Kavramlar:Sürdürülebilir Kalkınma ve Eko-İnovasyon Çevre Konusunda Gelişmeler AB

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ Özgür ZEYDAN Öğr. Gör. Dr. Kasım 2014 Ankara Sunum Planı Önceki bildirimlerde Turizm bölümleri İklim Değişikliği

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı.

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı. X. KOBİ İ ZİRVESİİ İ REKABET GÜCÜ İÇİN ULUSLARARASILAŞMA VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı 13 Şubat 2014 KOSGEB KOSGEB,

Detaylı

ETTOM e-bülten SAYI 1

ETTOM e-bülten SAYI 1 ETTOM e-bülten SAYI 1 TEKNOLOJİ TRANSFERİ NEDİR? Teknoloji Transferi; kamu, özel sektör, araştırma ve eğitim kuruluşları, sivil toplum örgütleri gibi paydaşlar arasında bilgi, deneyim ve teçhizat akışı

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu?

Proje önerilen faaliyetler ön çalışma raporuna uygun mu, uygulanabilir mi, hedeflerle ve öngörülen sonuçlarla uyumlu mu? KONYA "BÖLGESEL İNOVASYON MERKEZİ" GÜDÜMLÜ PROJE ÖZETİ Başvuru Sahibi: Konya Sanayi Odası Proje Ortakları: Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, Konya Ticaret Odası,Konya ABİGEM, Konya Ticaret Borsası,

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Küresel Düşün, Profesyonel Hareket Et fcc@fcc.com.tr www.fcc.com.tr Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Fagelviksvagen 9c

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı İHRACATA YÖNELİK DEVLET YARDIMLARI (DFİF) İHRACATA YÖNELİK MEVCUT DESTEKLER İhracata Hazırlık Destekleri Pazarlama

Detaylı

Başkent Organize Sanayi Bölgesi Makine ve Malzeme Teknolojileri Kümesi İhtiyaç Analizi Bilgilendirme Toplantısı 26 Şubat 2015

Başkent Organize Sanayi Bölgesi Makine ve Malzeme Teknolojileri Kümesi İhtiyaç Analizi Bilgilendirme Toplantısı 26 Şubat 2015 Başkent Organize Sanayi Bölgesi Makine ve Malzeme Teknolojileri Kümesi İhtiyaç Analizi Bilgilendirme Toplantısı 26 Şubat 2015 Selami BABACAN Kümelenme Koordinatörü 26 Şubat 2015 1 26 Kasım 2013 26 Şubat

Detaylı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı 2010-2013 İzmir Bölge Planı 2010-2013 İzmir Bölge Planı

Detaylı

Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması

Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Turkcell Global Bilgi Erzurum Çağrı Merkezi Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması Nihai rapor sunumu 14 Eylül 2011, Erzurum Turkcell Erzurum Çağrı Merkezi

Detaylı

Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009

Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009 Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009 SANGEM, bir ESO kuruluşudur Neden SANGEM? Eskişehir Sanayi Odası ESO nun öncü girişimiyle kurulan ve kâr amaçsız (non-profit) bir kuruluş olan

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

KOBİ İşbirliği ve Kümelenme Projesi. SME Networking Project (TR07R2.02-01) Yönetici Özeti

KOBİ İşbirliği ve Kümelenme Projesi. SME Networking Project (TR07R2.02-01) Yönetici Özeti KOBİ İşbirliği ve Kümelenme Projesi SME Networking Project (TR07R2.02-01) Yönetici Özeti Temmuz 2011 KOBİ İşbirliği ve Kümelenme Projesi Yönetici Özeti 1. Giriş: Ekonomi Bakanlığı (EB) nın faydalanıcı

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ Dr. ADNAN ASLAN 27 MART 2013 ANKARA KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM ve İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİK 1.Dünyada ve Türkiye de Turizm 2. Türkiye

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK

2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK 2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK GÜNDEM 1 2 3 4 5 Açılış ve Yoklama 2014 Yılı Ajans Ara Faaliyet Raporunun Görüşülmesi Bölge İllerinin Turizm Potansiyellerinin Değerlendirilmesi ve Kurul

Detaylı

Yerel Yönetim Vizyonu. Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir

Yerel Yönetim Vizyonu. Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir Yerel Yönetim Vizyonu Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir Yerel Yönetim Vizyonu Slide 2 Yeniden Yapılanma Kamu yönetiminde sorunlar Kötü ekonomik performans Yönetimin hantallaşması, verimsizlik ve etkinsizlik

Detaylı

YAZILIM SEKTÖRÜNDE İŞBİRLİKLERİ MODELLERİ VE POLİTİKA ÜRETME PAYDAŞLARI

YAZILIM SEKTÖRÜNDE İŞBİRLİKLERİ MODELLERİ VE POLİTİKA ÜRETME PAYDAŞLARI YAZILIM SEKTÖRÜNDE İŞBİRLİKLERİ MODELLERİ VE POLİTİKA ÜRETME PAYDAŞLARI Dr. Aydın KOLAT TBV Ankara Temsilcisi VERİSİS A.Ş. Genel Müdürü 29 Aralık 2011 Yazılım Sektöründe İşbirlikleri Modelleri Ve Politika

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi RAPORUN AMACI Türk İnşaat Sektörünün rekabet gücünün arttırılması amacıyla

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ VAN GENEL BİLGİLER VAN TÜRKİYE VAN IN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.051.975 75.627.384 1,39% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012)

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

Sürüdürülebilir Rekabet Avantajı Elde Etmede Turizm Sektörü ve Turizm Kümelenmesi. Doç.Dr. Melih Bulu. 21.Şubat.2012, Mersin

Sürüdürülebilir Rekabet Avantajı Elde Etmede Turizm Sektörü ve Turizm Kümelenmesi. Doç.Dr. Melih Bulu. 21.Şubat.2012, Mersin Sürüdürülebilir Rekabet Avantajı Elde Etmede Turizm Sektörü ve Turizm Kümelenmesi Doç.Dr. Melih Bulu 21.Şubat.2012, Mersin URAK İşbirliği Platformu GYTE Boğaziçi Üniversitesi Yapı Kredi Bankası Koç Holding

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ İÇİNDEKİLER Önsöz... v BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ 1. Turizm Endüstrisi... 1 1.1. Turizm Olayı ve Kavramı... 1 1.2. Turizm Endüstrisi Tanımı ve Temel Özellikleri... 5 1.3. Turizm Endüstrisinin Dünya

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 25 Kasım 2013 ACI KAYBIMIZ TÜRKİYE-NORVEÇ İŞBİRLİĞİ FORUMU 1938 DEN 2013 E 10 KASIM LAR END RUSYA TAYLAND ÇİN İZMİR İKTİSAT KONGRESİ 3 gün boyunca

Detaylı

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 24-223 TR4 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU , bin Türkiye, milyon Turizm Sektörü Türkiye 223 Turizm Stratejisi nde illerimizin

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular. Atilla Hakan ÖZDEMİR

İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular. Atilla Hakan ÖZDEMİR İRLANDA BİYOTEKNOLOJİ İNOVASYON SİSTEMİ: Öne Çıkan Konular Atilla Hakan ÖZDEMİR PhD, MBA, PMP Biyoteknoloji Sektörel İnovasyon Sistemi Semineri 3 Nisan 2013, Ankara İrlanda Göstergeler 2005 2012 Nüfus

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı Devlet Planlama Teşkilatı Bilgi Toplumu Dairesi 25 Ekim 2007 Gündem Bilgi Toplumu Stratejisi Yaklaşımı Strateji Bileşenleri Hedefler Eylem Planı İzleme ve Ölçümleme

Detaylı

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Koordinatör Teknoloji Bakanlığı Öncelikli Dönüşüm Programları, 16/02/2015 tarihli ve 2015/3

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLERİ 1501- SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI Amaç: Sanayi kuruluşlarının Ar-Ge Projelerine %60 a varan oranlarda hibe(geri ödemesiz)

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TURQUALITY DESTEKLERİ

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TURQUALITY DESTEKLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TURQUALITY DESTEKLERİ Direktif Proje Yönetim Ofisi / Haziran.2016 TURQUALITY Destekleri Nedir? Firmaların, üretimlerinden pazarlamalarına, satışlarından satış sonrası hizmetlerine

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

Türkiye de Yazılım Sektörü Tanıtım Sunumu. Murad Tiryakioğlu Afyon Kocatepe Üniversitesi

Türkiye de Yazılım Sektörü Tanıtım Sunumu. Murad Tiryakioğlu Afyon Kocatepe Üniversitesi Türkiye de Yazılım Sektörü Tanıtım Sunumu Murad Tiryakioğlu Afyon Kocatepe Üniversitesi Neden Yazılım Sektörü? Yazılım Sektörü, bilgi ve iletişim teknolojilerinin bir bileşeni olarak rekabet avantajı sağlama

Detaylı

Yeni üretim hattı ile kapasite artısı aylık ve yıllık ciromuzda en az %20'lik artış sağlanmıştır.

Yeni üretim hattı ile kapasite artısı aylık ve yıllık ciromuzda en az %20'lik artış sağlanmıştır. TR52 (Konya, Karaman) Düzey 2 Bölgesi için, bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, bölgesel gelişmenin sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla çalışmalarını

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı