KÜLTÜREL RÖLATlvlzM. Ar. Gör. Esra Demir!

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KÜLTÜREL RÖLATlvlzM. Ar. Gör. Esra Demir!"

Transkript

1 İ N SA N HAKLARININ EVRENSELLIGI GÖRÜŞÜ KARŞıSıNDA KÜLTÜREL RÖLATlvlzM Ar. Gör. Esra Demir! Giri ş İn san hakl a rı nın ev ren se ll iği ne ili şk in goruş, insan h akl arının zamandan. mekand an. d ol ay ı sı yl a da. kültürlerden, ideolojilerden, sosyal ve ekono mik şart lardan bağım sız old uğu fikri üzerine kurulmuştu r. Bununl a beraber, hakl arın felsefi olarak ortaya çıkış ları, belli bir dönemin, belli bir coğrafyan ın, belirli ekonomik, sosyal ve kültür el ko şulların, belli bir kültürel birikimin ve ideo lojinin ürünüdür. İn san h akl arı ge leneğ i, öncelikle Fransa ve İn giltere' de şekill enmey e başl amı ş, buradan da Amerika'ya s ıçramıştır. Bundan sonraki ge l iş i mi de, yine öncelikli olarak Balı co ğrafyası içerisinde devam etmiş ti r. Bununl a birlikte, düşü nse l düzlemde, insan h akl arının zamandan ve mekandan ve her türlü ko şuldan b ağım sı z olarak bütün insanlar için geçerli o lduğu na ili şk in g ö rüş l e ri, Fra n s ız Bildirisi'n e kadar geri götürmek mümkündür. Ne var ki bu düşünce ler, İ kin ci Dünya S ava ş ı 'na d eğ in somut düzleme yans ı mamış t ır. Evrensellik i dd iasının ulu sl arara s ı düzlemde ortaya a t ı lmas ı ile birlikte, ha kl a rın Batı t arafından b elirlenm i ş iç eriğiy le ev renselo ldu k ları iddial arı, karş ı larında kültürel farklılıkları vurgulayan rölativist iddiaları b u lmuş lar ve buradan doğan tartışma insan hakları konusunda iki kutup yara t mış t ı r : evrenselciler ve kültürel rölativistler. Evrenselciler, u lu s l araras ı insan haklarının her yerde ve herkes için geçerli o lduğu n u savunurlar. Bu iddianın karş ıs ın dak i rölativi stler ise, her toplumun kendisini, dolay ı sıyla da, üyelerinin v arlı ğını koru yacak mekanizm al arı kendisine özgü bir şe kilde ü retti ğin i ; bu nedenle de insan h aklarının ancak kültürel bir bağlam içerisinde an lam lı ı Marmara Üniversitesi Genel Kamu Hukuku Anabilim Dalı

2 210 MÜHF - HAD. C. 14. Sy. 3 olabileceğini ileri sürerler. Rölativistlere göre. bu kültürel bağlam, tarihsel ve mekansalolarak Bat ı 'ya özg üdür. Bu nedenle de mevc ut insan hak ları an layışı, B a tılı olmayan kültürler bakımından geçerli olamaz. İ n san hakları bağlamında evrensellik-kültürel rölativite çatışması olarak ad landırılabi lecek bu tartışma, i 940'Iarı n ikinci yarısından beri süregelmekted ir. Amerikan Antropoloji Derneği tarafından ha zırlanan ve evrensel bir insan hak ları bildirisi hazırlama çalı ş mal arı içerisinde olan BM'ye sunulan bir beyan, tart ı şm al arı iyice alevlendinniştir. Zira bu beyan, insan hakları konusu nda kültürel rölativ ist bir bakı ş aç ısının benimsenmesine i liş kin bir çağrıdır. Bu t artı şm anı n başlıca aktörleri, başta antropologlar olmak üzere çeşit li disiplinlerden akademisyenler ve devletler o lmuşt ur. Çalışmada, öncelikle tartışmanın devletler düzeyinde nasıl yaşandığı, bundan sonra da evrensellik karşı sındaki rölativizmin kuramsalolarak ortaya çıkışı 've Amerikan Antropoloji Derneği'nin sunduğu beyan ele a lınacakt ır. 1. Evrensellik Varsayımına Tepkiler Ulu slararası anlamda insan haklarının evrenselliğinin ilanına ilişkin iki dönüm noktasından bahsedilebilir: 1948'de ilan edilen Evrensel Bildiri ve 1993 tarihinde Viyana'da gerçekleşen Dünya İn san Hakları Konferan sı netice sinde kabul edilen Viyana Bildirisi ve Eylem Programı (Viyana Bildirisi). Evrense liiği ilan eden bu belgeler, doğrudan ya da do laylı olarak, evrense lliğe yöne lik bir dizi tepkinin de su yüzüne çıktığı tarihsel dönemeçler olmuşlardır. Bu evrensellik ilanları, evrensellik varsayımında yer alan çatl ak l a rı ve evrensellik iddias ın ın sorgu lanması nı gerektirecek çatışma ları görünür k ı l m ı ş l ardı r. Hem Evrensel Bildiri, hem de Viyana Bildirisi, hükümet lerin -ya da kimi hükümetleri n- iradelerini yans ıt tığından, tartışmanın en önemli aktörleri devletler olmuşt ur. D olayı sı yla, bu bölümde de vl etl erarasında yaşanan çatışma ortaya konulmaya çalış ı lacak, devletlerin kültürel rölativizm le il i şk i lendirilebilecek idd i al arı na yer verilecektir Evre nsel Bildiri İle Ortaya Çı ka n iddia ve E leştir ile r

3 Esra Demir - İn san Haklarının Evren selliği Görüşü Karşısında Kültürel R ölativitm 2ll Evrensel Bildiri, ilan edildiği i 948 yılından beri insan hakları düşü nce s i n i n ge li şmes i ve yayılmasında temel belge olma özelliğini korumuştur. Her ne kadar bağlayı cı bir belge olarak tasarlanmamış da, insan h akl arı b akımından asgari ilkeleri ortay a ko ymuş ve ulu slararası toplumun o n ay ı nı almı ştır. ' İnsan haklarının, kendisini izleyen dönemde devletlerin pozitif hukuki a rına aktarılmasında ve böylece soyut ilkelerd en somut iddialara dönüşmelerinde kılavuz belge olm a rolünü ü stlenmiştir. Evrensel Bildiri, ezileniere ve özg ü rleşme hareketlerine bir mücadele kanalı açacak zemini hazır l amı ştır. Bildiri, 10 Aralık 1948'de BM Genel Kurulu'nca kabul ve ilan edilmi ştir. Bu dönemde BM' nin elli sekiz üyesi bulunmaktad ır. ' Bu elli sekiz üyeden ikisi (Honduras ve Yemen), oylamaya katılmamı ş; geri kalan devletlerden sekizinin (Beyaz Rusya, Çekoslovakya, Polonya, Suudi Arabistan, Ukrayna, Güney Afrika, Sovyetler Birliği ve Yugoslavya), çekimser oyuna karşı kı rk sekiz olumlu oyla Evrensel Bildiri kabul ed il m iş t i r. 4 Evrensel Bildiri, BM'nin hazırladığı belgeler arasında, evren sel olma öz e ll iğ i adına yans ıy an ilk belgedir. Fakat dünya üzerindeki farklı ideoloji, kültür, sosya l ve eko nomik gerçeklikler dü şünüldüğünde, Bildiri'nin ne ölçüde evren sel olabileceği şüphelidir. K aldı ki, Evrensel Bildiri'ye gelininceye kadar insan haklarının geç i rd iği tarih sel süreç ve kurams al geli şi m, B at ı s ı nı rl arı içinde y aşanmıştır. Batı 'da yaşanan düşünsel ve olgusal süreçlerin :2 Evrensel Bildiri'nin zaman içerisinde. bağ layıc ı bir nitelik kazan dı ğın a ili şkin gö rüş le r için bkz. Mehmet Se mih Gemalmaz. Ulusalüstü lnsan Haklan Hukukunun Genel Teorisine Giriş, Ge n i ş l e ti lm iş ve Güncelleştirilmi ş 5. bs.. İstanbul, Legal Yayıncılık, s Bu dönemde BM 'ye üye olan elli sekiz devlet şu nlard ır: Arjantin, Av ustralya. Belçika. Bolivya, Brezilya. Beyaz Rusya. Kanada, Şil i. Çin, Kolombiya, Kosta Rika, Küba. Çekoslovakya, Danimarka. Domin ik Cumhuriyeti, Ekvador. Mı sır, El Salvador. Etiyopya. Fransa, Yunanistan, Guatemala, Haiti, Honduras, Hindistan, İran. ırak. Lübnan, Liberya, Lüksemburg. Meksika, Holl anda. Yeni Zelanda. Nikaragua, Nor veç. Panama. Paraguay, Peru, Filipinler. Polonya, Sovye tler Birliği. Suudi Arabistan. Güney Afrika. Suriye Arap Cumhuriyeti, Türkiye. Ukrayna. B i rleşik Krallık ve Kuzey İrl an d a. Amerika B irle şik Devletleri. Uruguay, Boliv aryan Venezuela Cumhuriyeti. Yugo slavya. Afganistan. İ zlanda, [sveç. Tayland, Pakistan. Yemen, Myanmar. Tarihsel süreçte BM üye sayı sı için bkz. (Çevrimiçi) 20 Eylül Christina M. Cema, "Universality of Human Rights and Cultural Diversity: Impl e rrıe n t at i o n of Human Rights in Different Soc io-cultural Co ntexts", HRQ. Vol s. 742.

4 212 MÜHF - HAD, C. 14, Sy. 3 o luş turdu ğ u insan haldan düşüncesinin evrenselolup olamayacağı, daha Bildiri 'nin hazırlanması aşamasında sorgulanmaya başlanmış ve Bildiri'nin kabulü büyük tartışma ve müzakereleri gerektinniştir. Dönemin BM üye profiline bakıldığında, elli sekiz üye devlet, coğrafi anlamda çeşitlilik sergilemekte iseler de, temsil bakımınd an Bildiri'de ağ ı rlık lı p ayı o l anın, politik ve kültürel anlamda Batılı olarak tarif edilebil e cek devletler olduğu söylenebilir.' Bildiri'nin hazırlık komitesi, ABD, Çin, Lübnan, Avustralya, Şili, Fran sa ve Birle şik Krallık 'tan oluşmaktadır. Öte yandan, hazırlık komitesinin başkanı Eleanor Roosevelt, Amerikalı; Bildiri'nin kaleme alınmasında Cassin, Fransız 'dır. en etkili komite üyelerinden biri olan Rene Aynca, komiteye sunulan taslaklar içerisinde Bildiri'nin son halinin oluşturulmasında en çok dikkate alınmı ş olan taslak, Birle şik Krallık'ın su nduğu taslak olmu ştur. " Öte yandan, bu dönemde sömürge karş ı t ı hareket henüz başlamamış ve pek çok devlet henüz bağımsızlığına kavuşmamıştır. Dolayı sıyla, Evrensel Bildiri' nin hazırlanması sürecinde ciddi bir Batılı ve Batılı olmayan karşılaşmasının yaşandığından söz edileme z. Yaşanan tartışma ve çatışmalar, daha ziyade ABD 'nin başını çektiği liberal " B a t ı lı de vletler" ile Sovyetler'in başını çekti ğ i "Sosyalist devletler" ara sında yaşanmı ş ve Bildiri 'nin şekillenmes i nde ve iç eriğinin olu şmasında bu çatışma etkili olrnu ştur. ' Bunların dı şındaki temsiller c ı lız kalnuştır. Öme- 5 Antonio Cassese, Human Rights in a Changlng World, Worcester, Polity Press, s ; A. D. Renteln, International Human Rights: Universalism Versus Relativism. Califomia, Sage Publications, 1990, s A.H. Robertson. l.g. Merrills, Human Rights in the world: An Introduction to the Study of the International Protection of Human Rtghts, 3. Edition. Manchester and New York. Manchester University Press s Antonio Cassese, a. g.e s. 33. Yazar, burada coğrafi bir ayrımdan ziyade kültürel ve ideolojik bir ayrı m la Ba tı'y ı sadece liberal ve kapitalist Batı lı ülkeler olarak tarif ederek " B atı lı demokrasiler" olarak ad landı rır. Öte yandan, coğrafi olarak Batı 'ya dahil edilebilecek olan, fakat sosyalist gelenekleriyle liberal Ba tı' dan fark lı laşan ülkeleri "Sosyalist Avrupa" adı yl a Ba tı'da n ay ırır. Bu çalışmada da, Cassese'ninkine benzer bir kriter ku llanı lmış ve "B a tı" ve " Ba tı lı devletler" ile liberal ve kapitalist geleneğe öncülük e t m iş olan ülkeler kastedilmi ş ; coğrafi olarak B atı 'nın bir parçası olan sosyalist Avrupa ülkeleri ise "Sosyalist" ve "Sosyalist devletler" olarak ad l and ın l rn ıştı r. Evrensellik ve rölativizm tartı şması çok aktörlü bir tart rşmadır. Hal böyleyken, tarafl arın iddialan üzerinden tartı şmay a dair bir çerçeve çizebilrnek için genellemeler yapmak ka çınılma z hale gelmektedir. Bu çalış mada da, konuya ilişkin çoğu ça lışm a da benim senmiş olan " B a tı lı ve Öteki" ikiliği kull anılmı ştır. Bu bölümde, "B atılı" k arşısındaki "öteki", Sosyalist devletlerdir.

5 Esra Demir - İn san Haklarının Evren selliği Görüşü Karş ı sında Kültürel R ôlaıivizm 213 ğ i n, Bildiri'nin evlenme ve boşanmada kadın ve erkeklere e şit haklar tanıyan 17. maddesi ile herkesin dü şünce, vicdan ve din ö z gü r l ü ğ ü n e sahip olduğunu dü zenleyen i 8. maddesinin din ya da inancını değiştirmeyi de koruduğunu dü zenleyen ikin ci paragrafı, Mü slüman devletlerin itirazlanna neden o l muştur. İ slam'la bağdaşmadığı, Kuran 'ın din değiştirmeyi yasakladığı gerekçesiyle, Bildiri'de din değiştirme hakkına yer verilmemesine yön elik çabalar başansı zlıkla son uç lan rru ş t ı r. " Müslüman de vletlerin bu etki si zliğin in, dönemin BM yapılanmasının kaçınılmaz neticesi olduğu söylenebilir. BM üye profili, İkinci Dün ya Sava şı ertesinde yeniden şekillenen güç dengelerini yans ı t ı r. Zira İkin ci Dün ya Savaşı'nda aldığ ı darbelerle zay ı flayan Avrupa'nın yerini Amerika ve Sov yetler almıştır ve bu ikisi arasında sona ermesi y ı lları bul acak Soğuk Savaş ortamı, dah a bu dönemde dünyayı iki ye böl e cektir. İ şte insan h aklarının da, bu sil ah sı z savaş ın ideoloj ik, politik ve kültürel mücadele ara çlarından biri olarak kullanılması, BM ' nin de bu durumdan nasibini almas ına ve Bildiri'nin bu iki gücün yan ş t ı ğ ı alan lardan biri halin e gelmes ine neden olmuştur. Ev rensel Bildiri'nin h azırlandığı süreçte yaşanan bu So sy ali st-b atılı ça t ışmas ı, So ğuk Savaş mücadelesinin y a şandığı bir başka düzlemdir. Bu iki gücün yarı ş tığı bir mecra olarak insan hakları, kaçınılmaz bi çimde, ABD'nin ve onun te ms il e tt iğ i liberal B at ı 'nın elini güç l e nd inn iş ti r; çünkü insan hakl arı, liberal ge l eneğ in ve liberal söy lemin bir ürünüdür. Öte yandan, komite ve dönemi n BM üyeleri hakkında yuk arıda veril en bilgil er a nı ms and ığın d a, Batılı söy lemin baskın ç ıkmas ın ı o lağan karş ı lamak gerekir. Do layı sıy l a Batı, Bildiri'nin ş eki ll end i ri l mesi nde başat rol oynamıştır. B atı 'nın en büy ük etkisi, Bildiri'de ağı rlık lı olarak mede ni ve siyasi haklara ve bunların bireyci kav rams allaştırmalarına yer ve rilmesi n oktasında o lmuş tur: Yin e, b aş lang ıç kıs m ındak i insan onuru kavramına y ap ı lan aç ı k 8 Christina M. Cema. a.g.e, s Evrensel Bildiri'de yer verilen medeni ve siyas i haklar: Madde 3: Yaşam ve özgürlük ha k kı ; Madde 4: Kölelik yasağı; Madde 5: i şkence yasağı, Madde 6: Kişi olarak tanınma hakk ı; Madde 7: Hukuk Önünde Eşi t lik ; Madde 8: Etkili bir hukuk yoluna baş v urma h ak kı ; Madde 9: Keyfi tutma yasağ ı; Madde lf): Adil y arg ı l a n ma h akkı ; Madde i ı: Masum iyet karinesi ve kanunsuz ceza olmaz ilkesi; Madde 12: Mahremiyet h akkı ; Madde 13: Seyahat özgürlüğü ; Madde 14: Sığınma h akkı ; Madde 15: Vatandaşlık hakkı ; Madde 16: Evlenme hakkı ve aile-

6 214 MOHF - HAD, C. 14, Sy. 3 atıf ve ı. maddedeki "onurda ve haklarda" e şitlik ifade si, Batılı liberal haklar an l ay ış ın ın özü ndeki doğ al haklar ku ram ı nın etk ilerinin aç ık gös tergeleridir, Lo Öte yandan, Batı ' nın bu g iri şiml erin i, Batılı de ğerlerin dün y anın geri k al anın a day atılma çabası olarak a lg ı layan Sosyalistl er, Evrensel Bildiri ve insan hakları üzerinden yürütülen tartışmaları, Batı 'ya karşı bir mücadele aracı olarak kullanmışlardır. Bu bağlamd a, Sosyalist devletlerin itirazl arı şöy le özetlenebilir: " İlk olarak, eş i tlik ilkesi, b askıcı yönetimlere direnme, sokak gösterilerine katılma, ulusal a z ın lık ların kolektif haklarının tanınması ve saygı görmesi, sö mürge altında y aşay an halkların kendi kaderini tayini ve i şç ilerin fikirlerini yaymak üzere kendi yay ın organ l arına sahip o lma l arı na ilişkin bir dizi hakkın Bildiri'ye dahil edilmesini istediler. İkinc i olarak, Latin Amerikalılar ' ın da de steğini alarak Batı ' nın tanımayarak ihlal ettiği sosyal ve ekonomik h akl arın Bildiri' ye dahil edilmesi ve bu hakların uygul amas ın ın s ı k ı bir şekilde takip edilmesi g erektiğini savundular. Üçüncü olarak, Sosyalistler, hakların demokratik bir çerçeve içinde kullanıldıkları müddetçe korunma sı ve faşi zme yol açacak ş ek i lde kullanılmalarını engellemek üzer e bir di zi medeni ve siya si hakkın s ı nı rl and ırı l m as ı gerektiğini ileri sürdüler. Son olarak da, her bir egemen devletin insan haklarını kendi ulusal sistemleri b ağl amında uygulaması ve insan haklarının devlet egemenliğ iy le uyumlu olması gerektiğini savundular. Bildiri 'nin son haline bakıldığında, Sosyalistlerin bütün önerileri kabul görmemi ş olsa da, bir takım ekonomik ve sosyal h akların Bildiri'de yer almı ş olması, Batılı liberal haklar anlayışından bir sapma olarak görülebilir. 'ı Bu sosyalist etkinin uzantısı olarak ve yine Batılı nin korunmas ı ; Madde 17: Mülkiyet h akkı ; Madde 18: D ü ş ü nce, vicdan ve din özgü rlüğü ; Madde ı 9: ifade özg ü rl üğ ü ; Madde 20: Toplanma ve örgütlenme h akkı ; Madde 21: Yönetime k atılma. kamu hizmetlerinegirrnede e ş i t l i k. genel ve eşit oy h akkı. 10 Antonio Cassese. a.g.e, s i ı A ntonio Cassese. a.g.e.. s. 34, Evrensel Bildiri'de yer verilen sosyal ve eko nomik haklar: Madde 22: Sosyal güvenlik hakkı ; Madde 23 : Ç alışma, adil gelir ve sendika kunna ha kkı ; Madde 24: Dinlenme hakkı ; Madde 25 : Yaşam standardı ve sosy al güvenlik hakkı ; Madde 26 : Eğitim hakkı; Madde 27: Kültürel yaşama katılma ha kkı. Medeni ve siyasi haklar konusunda yaşan an çek işme, BM Genel Kurulu'nun 1950'd e bir karar yayın lay arak bu iki hak kategorisinin de insan haktan ka vramına dahil ol d u k lan nı tasdik etmesini gerekli kılmıştır. Karara göre, "Medeni ve siyasi özgürlükler ile ekonomik, sosya l ve kültürel hakların kullanımı. birbiriyle ba ğlantılı

7 Esra Demir - İnsan Ha kları nın Evrens ell iğ i Görüşü Karşısında Kültürel Rolativizm 215 liberal geleneğin bireyci haklar anlayışından farklı olarak, 22. maddede "toplumun bir üyesi olarak herke sin" ifadesiyle, bireyin toplumsallığına vurgu y ap ı l m ış t ı r. Bütün bunlar göz önüne alındığında Batılı liberal demokrat gelenek dı şında Bildiri'ye aktarılan tek farklı gelenek Sosyalistlerinki olmu ştur. Bildiri'nin hazı rl anması aşamasında, evrenselolduğunu iddia eden bir insan hakl arı bildiri si hazırlanmasının, dünya üzerinde liberal demokrat g e l e neğ e y ab a nc ı olan ve bu geleneğin değerlerini paylaşmayan diğer kültürleri görmezden gelmek anlamına geleceğine yönelik ele ştirilerin göz ardı e d i l d i ğ i bir gerçektir.':' Öte yandan, bu yöndeki eleştirileri Evren sel Bildiri'yi hazırlayan ve ilan eden BM' nin dünya üzerinde yaşayan kültürleri temsil bakımından zayıflığı olgusuyla birlikte okumak gerekir. Örneğin, Zvobgo, bugün 3. Dünya olarak tarif edilen ülkelerin k atılımının daha güçlü olduğu bir BM Genel Kurulu 'nda Bildiri ' nin tekrar tartı şılma sının mümkün o l mas ı halinde, önemli ölçüde farklı sonuç l a rın alınabileceğini ileri sürer." Benzer bir şekil de Galtung da, Evrensel Bildiri'nin 1993'te Viyana'da gerçekleştirilen İnsan Hakları Dünya Konferansı ' nda tartışıl arak kabul edilmesi gerek seydi, çok daha fazla sorunla karşıl aşıl acağın a dikkat çeker." Gerçekten de, Bildiri'nin hazırlandığı dönemde sömürge idaresi altında y aşayan h alkların özgürleşme si ile ortaya çıkan yeni taleplerin tartışmaya eklemlenmesi, güç dengelerini bozabilir ve müzakere alanlarını genişletebilirdi. Bildiri 'de yer alan bazı haklar dü şünüldüğünde, bunların her toplumla ba ğdasması mümkün olmayan belli bir ideolojik, kültürel, ekonomik ve politik yapıyı gerektirdiğini söylemek mümkündür. Evlenme ve boşanmada (interconnected) ve birbirlerine b a ğımlıdır (interdependent)... İn san, ekonomik, sosyal ve kültürel haklarından mahrum bırakıldığında Evrensel Bildiri'nin özgür insan ideali olarak addettiği insan kişiyi temsil edemez." BM Genel Kurulu'nun 4 Aralık 1950 tarihli 421E (V) numaralı kararı. 13 Bu bağlamda, Ame rikan Antropoloji Derneği 'nin y ay ın l adı ğı 'İn san Haklanna Dair Beyan (Statement on Human Right s)' çok önem li bir belgedir. A ş ağıda, bildirinin içe riğ i aynn tı lı olarak ele alı n acaktır. 14 E. J. M. Zvobgo. A Third World View, 1979, s. 95. Aktaran: Alison Dundes Renteln, a.g.e., s Johan Galtung. Bir Başka Açıdan İ n san Hakları, Çev.: Müge Sözen, İ stanbul. Metis Y ayın lan s. 24.

8 216 MÜHF - HAD, C. 14, Sy. 3 kad ın - e rke k e ş itli ği, ev l i li ğin e şl erin serbest iradesine dayanm ası, din deği ş tirmenin bir özgürlük olarak korunması, zaliman e ceza yasa ğı, genel seçim ve e şit oy hakkı bu bağlamda d e ğerlen dirileb ilir. " Ayrıc a, Bildiri'de bireyin haklarına ve eşitliğine yapılan vurgu ve benimsenen seküler y aklaşım, ancak belirli bir toplums al y a p ı ve bunun dayan ac ağı belli bir değerl er sistemiyle uyum gösterebilir Viyana Bildirisi Ile Ortaya Çıkan Iddia ve Eleştiriler Haziran 1993 ' te iki hafta boyunca süren Dünya İn san Hakları Konferansı'na k atılan 171 devlet, mutabakatla Viyana Bildiris i ve Eylem Planı 'nı (Viyana Bildiri si) kabul ettiler." Viyana Bildiri si ile d üny anın bütün büyük kültür, din ve sosyo-politik sistemlerini temsil eden, neredeyse sömürgesiz bir dünyanın 171 devlet temsilcisinin mu tab ak atı yl a, insan hakl arının evren s elli ği teyit edildi." Viyana Konferansı ve bu konferansta kabul edilen Viyana Bildiri si, Evrensel Bildiri' den sonra, insan haklarının evren selliğinin kabul ve ilan ed i ld iği ikinci önemli dönüm noktası oldu. 17i devletin mutabak atıyla Viyana Bildirisi,I. ı. maddes iyle evrense ll iğ in mu t l aklığına özel bir vurgu yapacak şeki lde " bu hak ve özg ürlüklerin evrensel n i te liğ ini n t artı şma d ış ı" olduğu n u ilan e tm iş ti r. Ne var ki 1.5. maddesi, h akl arın ev rens e l o ld uğunu tekrar ettikten sonra, fark lı ulusal ve bölgesel özgüllükler (particularity) hususuna 16 J05e A. Lingdren Alves, "The Declaration of Human Rights in Postmodernity", HRQ, Vol. 22, 2lX>O. s. 481; Alison Dundes Renteln. a.g.e., s Viyana Bildirisi ve Eylem Programı. Dünya İnsan Haklan Konferansı'nın NCONF s ay ı lı karan ile ı ı Temmuz 1993 tarihinde kabul edilmiştir. Viyana Bildirisi'nin İngilizce tam metni için bkz. (Çevrimiçi) nhchr.chlhuridocdalhuridoca.nsf/(symbo l)/a.conf. i En?Open Docurnent., 20 Eylül Konferans Genel S ekret e rli ği 'nin raporuna göre, konferansa 171 devlet temsilcisinin yanı s ıra, 2 ulusal özgürlük hareketi, 15 BM organı, ıo uzman kuru lu ş, 18 hük ü me tlerarası organizasyon, 24 ulusal enstitü ve 6ombudsman. i 1 BM İ nsa n haklan birimi ve ilgili diger birimler. diger 9 organizasyon, Ekonomik ve Sosyal Konsey'in danışman ı statüsündeki 248 hükümetdışı örgüt ve diğe r 593 hükümetdışı örgütkatılmıştır. Report of the World Conference on Human Rights. A.CONF (Part i). 13 Ekim Raporun ingilizce metni için bkz.: (Çevrimiçi) h ııp: //www.u n hchr.c hlh uri d ocd alh u ri d oca. n sfl( S y m bo l) /A.CONF. Open Doc umenı, 20 Eylül Jose A. Lingdren Alves, n.g.e. s (PART+1l.En?

9 Esra Demir - İnsan Haklarını n Evrense l l iğ i Görüşü Karşısında Kültürel Rölativivn 217 d e ğinir: " Bütün insan hakları. evrensel. bölüneme z ve birbirleriyle bağlantılı ve birbirlerine bağımlıdırlar. Ulu slararası toplum, insan haklarına küre sel olarak adil ve e şit bir şekilde. aynı düzeyde ve aynı vurguy la yaklaşmalıdır. Kültürel ve ulusal özgüllükler ile çeşitli tarihsel, kültürel ve dini ardal anların ak ı l d a tutulma sı gerekmekle birlikte; siyasi, ekonomik ve kültürel sistemlerinden bağım sı z olarak bütün insan haklarını ve temel özgürlükleri teşvik ve muhafaza etmek devletlerin görevidir." Bu kadar çok devletin. Batılı ve Batılı olmayanın temsil edi ldiği bir konferansta. ev ren se ll iğ i n mutlak bir şe k i lde kabul edilmesinin ve Bildiri'nin çeşitli maddelerinde tekrar edilerek katmerlenen evrensellik vurgu surıun, ilk b akışta. evrensellik üzerindeki mutabakatın çok güçlü olduğunu d üş ünd ürmeme si mümkün değildir." Fakat buna karar verıneden evvel bir soru sormak gerekir: Evren s elliğin "tartı şma dışı " olduğu ilan edildikten sonra "kültürel ve ulusal özgüllükler ile çeşitli tarihsel, kültürel ve dini ardalanların ak ı l da tutulma sı " cümlesine yer verilmesini n asıl anlamak gerekir? Viyana Bildiri si, bazı yazarlar tarafından evrenselliğin mutlak bir şek ilde kabulü olar ak değerlendirildi. Örneğin Symonides, konferans s ı ras ınd a Tunus, Kuveyt, Endonezya, Vietnam, İran, Çin gibi ülkelerin y aptıkları bildirilerin analizinin. kültürel rölati vizmin reddi anlamına ge ld i ğ i n i ve e vren selliğe ise açık bir itirazın bulunmağını gösterdiğini söyler." Symonides'in verd iğ i bazı örneklere b akılacak olursa : 19 Bu bölümün "ötekisi". "Batı lı olmayan" olarak adlandın lmıştı r. B atılı olmayan devletler ile kastedilen. t artı şmanın bu aşama sında öne çıkan aktörler olan, Asyah, Afri kalı, Latin Amerikalı ve Müslüman devletlerdir. Bu dört bölge, yalnızc a B atı gelen e ğine olan mesafeleri bakımından benzer kabul edi lmişti r. Bu genellemenin iki önemli n oktay ı görmezden ge ld iğini itiraf etmek gerekir: Öncel ikle bu dört farklı kültür, " B a tı lı olmayan" adı a l tı nda bir araya ge t i ri lm işt ir ve ikinci olarak da kendi içlerinde kültürel anlamda homojen ve de ği şm e z olduk Ian varsayı lm ıştır. 20 Janusz Sy monides, "New Human Rights Dimensions, Obsracles and Challenges: Introductory Remarks", Human Rights: New Dimensions and Challenges, UNESCO, ı 998, s. 25.

10 218 M OHF - HAD. C. 14. Sy. 3 " Biz, Viyana' ya bazı kesimlerin as lı olmada n iddia ettikleri gibi, [...] bir t akım müph em ' kültürel rölativiz m' fikirlerine dayanan alternatif bir insan h akl arı kavram ının sav unusunu yapmak için gelmedik.':" " İ nsan h akl arı şü phes iz evrenseldir. Onlar, yarad ı lış ıan i nsa nın içerisindele rdir; tek Yara dan tarafından bah şedilmi şlerdir. Hal böyleyken, bütün kültürlerin zeng i n l iğ in den ve tecrübesinden, öze llikle de ilahi dinlere dayananlarınk i nde n nasiplen mek [...] ya lnızca insan h ak l arı kavram larının ze ngi n leş mes i ne yarar: 022 " Farklı ge lişme aşa ma larında olan ya da fark lı tarihsel ge lenek leri ve kültürel ardalanları olan ülke ler, farklı bir insan hak l arı an lay ışına ve uygulaması na sahiplerdir. Do lay ıs ıy la kimse, belirli ülkelerin insan h akl arı s tand art l arın ı ve modelin i tek doğru olarak d üşünmemel id ir ve d üşünemez, diğer ülkelerden bun lara uymalarını talep etme melidir ve edemez.':" Sy monides, en tepkisel bildiri olarak değerlend i rd iği Çin de legasyonun ifade lerini. zorlama bir yorumla ilk analizinden vazgeçmeyecek şekilde ku llanır. Bu ifadenin. Çin hükümetinin BM Şart ı ve Evrensel Bildiri'de yer alan ilkelere uyumu garanti etmiş olması ile dengelend iğini söyler.i? A slın da, elbette hükümetler bakım ından, insan hak l a rını n evrensel nite liğine i li ş kin söylemler düzeyinde bir uzla şmanın sağlanmış olduğu söylenebilir. Bu, Çin'in yanı s ı r a, insan hak larının evren selliği fikrin e ciddi eleşt iriler getiren Endonezya, Singapur ve Malezya gibi diğer ülkelerin hükümetleri bakımından da geçerl idir?' Bununla beraber, Symonides'i n bahse t tiği evrense lliğ in, söylemler düzeyindeki bir evrensellikten daha faz lası old uğu açıktır. Engle ise, Bildiri'de hem ev re nse lliğe, hem de kültürel özgü llüğe yer ver ilmesi nin an l a m ın ı, "k ültüre du y arlı evrensellik" kav ramıy la aç ı k l amış t ı r. 21 Endonezya Dış i ş leri Bakanı, Stat em erı t by the Minister of Foreign Affairs of Indon esia. 14 Haziran Aktaran: Janusz Symonides, a.g.e., s İ ra n Dışişleri Bakan Yard ı mcıs ı, Statement by the Deputy Foreign Minister of Foreign Affairs of Iran. IS Haziran Aktaran: Janusz Symonides, a.g.e. s Çin Delegasyanu Lideri. Statement by the Head of the Chinese Delegation at the World Conference on Human Rights. l S Haziran Aktaran: Janusz Symonides, a.g.e. s J arıu s z Symonides, a.g.e., s S Peter R. Baehr, Human Rights: Universality in Practlce. Mac lvlillan Press. 1999, s. LO.

11 Esra Demir - İnsan Ha klarının Evrens e/liği Görüşü Karşı sın da Kültürel Rölativizm 219 Kültüre l farklı lık lar ı kabu l eden bir evrensellik an layışının benimsendiğini belirterek, tartışmanın iki tarafı bakımından da daha olumlu bir y aklaşım geti rmiştir. Bu sonuç, her iki taraf için de bir "zafer"dir. 26 Öte yandan, Viyana Bildiri si ile gelen mutabak ata dah a şüph e ci yaklaşanl ar da o lm uştur. Örneği n Pollis'e göre, ilk bakışta evren selliğin güçlü bir ş ekild e teyidi gibi görünen Bildiri 'nin daha dikkatli bir okuması ve Bildiri' nin kabul ed ildiği koşulları n dikk ate a lınm a s ı farklı bir sonuç ortaya koyacak tı r : Ya şan an kültürel çatışm aların Bildiri üzerinde önemli etkileri olduğu. " Polıis, Bildiri'de MSHS 'ye özel bir vurgunun yap ı lmamış olmasına ve herhan gi bir bireycilik vurgu sunun bulunmamasına dikkat çeker. Aynı bağlamda, önemli medeni ve siyasi haklardan olan ifade, toplantı. din ve vicdan özg ürlüklerine yer verilmemi ş o l mas ı da mana lıdır. Bunlara rağmen, ESKHS'nin önemi, yok sulluk problemi ve ekonomik g e l işme ihtiyacı Bildiri'nin çeşitli kı sımlarında tekrarlanmıştır." Evrenselliğin mutlaklığını ilan ederken, mu ğlak bir ifadeyle özgüllüklerden dem vuran bu belgeyi anlamak için, Pollis'in i şaret etti ği n oktaları Viyana Konferan sı öncesinde yap ı lan bölgesel toplantıl arın ç ı kt ı l arı ile birlikte dü şünmek gerekir. Zira, Ce rna' nın ifadesiyle bu toplantıların son uç ları, evrensellik meselesi bak ımından iyiye i ş aret değ i ldi r'>" Viyana Konferan sı öncesinde Afrika (2-6 Ka sım 1992, Tunus), Latin Amerika ve Karayipler (18-22 Ocak 1993, Costa Rica) ve Asya'da (29 Mart- 2 Nisan 1993, Bangkok) her bölgenin kendi temsilcil eri ve bakanl arının katıldı ğı bölgesel topl an tı l ar düzenlendi ve her birinin a rd ı ndan sonuç bildirileri hazırlandı. Bunlar, sırasıyla, Tunus Bildiri si, San Jose Bildirisi ve Bangkok Bildiri si' dir J O Bu üç bildiri de, e vren selliği kabul etmekle birlikte, kültürel farklılıklara ve insan hak ları sistemi içerisinde kendi öze l ihtiyaçla- 26 Karen Englc, "Culture and Human Rights: The Asian Values Debat e in Contexr". Journal oflnternational Lawand Politics, Vol. 32, s Adamarula Pollis. "C ultural Relativism Revisired. Through a State Prisrn", HRQ. Vol. 18, 1996 s S Adamantia Pollis, "Cultural Relativ ism Revis ited", s Christina M. Cerna. a.g.e., s. 742.

12 220 MÜHF - HAD, C. 14, Sy. 3 rına ve önceliklerine kuvvetli vurgular yapmışlardır. Bu bağlamda, San lo s" Bildiri si'nin Latin Amerika halklarının ortak kökenlerine değindi ği kı smı özellikle dikkat çekicidir: başlan gıç "Ü lkelerimizin muhtelif halkların, dinlerin ve ırkıarın bile şimine day anan zengin bir kültürel mirasın içeri sindeki ortak kökenleri paylaşan geniş bir milletler kümesini tem sil ettiğini ve kökenlerimizin bizi dostane diyal og, barı ş içinde bir arada var olma ve çoğulculuğa saygı ve ulusal egemenlik, devletlerin içişlerine müdahale etmezlik ve halkların kendi kaderini tayini ilkeleri yoluyla mevcut sorunlara ortak çözümler arayışında yen iden teyit ederek.,,31 Tunus Bildirisi'nin V2. maddes inde, evrensellik, t art ı şması z birleştirdiğin i olarak kabul edilirken; VS. madde sinde insan h akl arı bakımından "hiçbir de vletin tarih sel ve kültürel gerçeklikleri ve hiçbir h alkın gelenekleri, s ta n d art la rı ve d eğerleri ihmal e d ilem e y e c e ğ i n d e n, evrensel d üzeyde hiçbir h az ı r modelin belirlen emeyece ği " ifade edilmiştir" Bu üç bildiri arasında, Batı kültüründen farklılığını vurgulamak noktasında dili en sivri olan, Bangkok Bildirisi o l muş tu r. Bild iri'n in başlan gıç kı smınd a, " insa n haklarının teş vikinin, bağdaşma z değerlerin dayatılmasıyla değil, işb i rli ği ve mutab akat yoluyla özend irilmesi gere kt iğ ine ve yine "insan h aklarının uygul anmasında çifte standart teşkil eden uygulamalard an ve hakların politize edilmesinden imtina edilmesine" olan ihtiyaca dikkat çekilrniştir. r ' 31 San Josô Bildirisi. Final Declaration of the Regional Meeting for Latin America and the Caribbean of the World Conference on Human Rights, Report of the Regional l\leeting for Latin America and the Caribhean of the world Centerence on Human Rights. NConf. I57ILACRM/15-NConf.l57/PC/58, 24 Şuba t Bildiri' nin Ingilizce lam metni İıi n bkz. (Çevrimiçi) EylilI Tunus Bildirisi. Vurgu e kle nm iş tir. Final Declaration of the Regional Meeting for Africa of the World Conferenee on Human Rights, Report of the RegionalMeeting for Africa of the World Conrerence on liuman Rights, NConf. I57/AFRMI14-NConf. 157/PC/57, 24 K ası m Bildiri'nin ingilizce tam metni için bkz. (Çev rimiçi) menu5/ wchr.htm, 20 Eylül Bangkok Bildirisi. Vurgu e k l e nmiş t i r. Fina! Declaration of the Regional Meeting for Asia of the World Conference on Human Rights, Report of the Regional Meeting for Asia of the World Conference on liuman Righıs, NConf.157/A5RM/8-NConf.157/PC/59, 7 Nisan

13 Esra Demir - Insan Haklarının Evrense l liği Gö rüşü Karşı sında K ütturel R ölativiım 221 Tunu s, San Jose ve Bangkok bildirilerinin içerikleri birbirleriyle kıyaslandığında, kültürel farklılıkl arına yaptıklan vurgunun yanı sıra bir diğ er ortak noktalarının daha olduğu görüıür: Üç bildiri de, kendi bölgeleri bakımından, Batı ' dan ya da dün yanın geri kalanından farklı olan önceliklerine ve ihtiyaçlarına yer verirler, Örneğin, siyasi bağımsızlık, halkların kendi kaderin i tayin hakkı, doğ al kaynaklar üzerinde denetim, özellikle yoksullukla baş etmek ve gelişmeleri için gerekli olan ekonomik ve sosyal hakların önceliği bu üç bildiride de yer almıştır. Bu bölgelerin, konferansta dile getirdikleri nihai metne ilişkin talepleri şu n la r o l muş tu r : Farklı tarihsel, dini, kültürel ve ekonomik temellerle şek i ll e n e n insan hakları anlayı şlarının mümkün olduğunun belirtilmesi; bütün büyük ve küçük devletlerin siya si rejimierini belirlemeye ve ekonomik, sos yal, kültürel gelişmelerinin ge rek t i receğ i önlemleri almaya h akları olduğu n u n vurgulanması. " Aslında, yukarıda değinilen Symonides'in evrenselliğ i n ilanın a ilişk in analizinin d ay an ağı olarak kull andı ğı İran ve Çin bildirileri, bu taleplerin açıkça ok u n ab il ec e ğ i ifadeler kull anmışlardır. Symonides'in örnekleri arasına almadı ğı Singapur Dı şi şl eri Bakanı 'nın bildiri si ise, Ameri kan Antropoloji Derneği'nin 1947'de insan hakları bağlamınd a kültürler aras ındak i fark l ı l ık larm gözetilmes i ve ho ş görülmesi gerektiğine ili şkin rölativist bir perspektifle kaleme alıp BM'ye sunduğu beyana doğrudan a tı f y apm ı ş t ı r. B akanın bild irisi, evrensellik hususunda var olan mutabakata rağme n, konferansa k a t ı l a n devletlerin bir kısmının kültürel rölativizmi pek de reddetm i ş görünmediklerine ilişkin önemli bir işarettir: Bakan, 1947 tarihli bu bildiriye atfen, "zaman, bu duyarlı tavsiyenin a nıs ı nı ya lan layam ad ı ; fakat maalesef ki gömdü" demiştir. " Bildiri'nin İn gili zc e tam metni için bkz. (Çevrimiçi) menu51 wchr.htm. 20 Eylül Xin Chunying, "Can the Pluralistic World Have a Unified Concept of Human Rights", lluman Rights : Chinese and Dutch Perspectives, Ed.: Jacqeline Smith, The Hague. Martiris Nijh off Publi shers. 1996, s Singa pur Dı ş i şl e ri B akanı 'nın Bildirisi. Statement by the Minister of Foreign Affairs of Singape re. 16 Haziran Aktaran: Karen E rıg le, "Culture and Human Rights", s. 31 ı. dipn ot ı 17.

14 222 MÜHF - HAD, C. 14, Sy. 3 Bu üç bildirinin yanı s ıra i 990 lı y ıllara damgas ı nı vurmuş bir diğe r önemli belge ise, 31 Temmuz-5 Ağustos 1990 tarihlerinde Kahire' de 45 de vletin katı lım ıy la gerçekle ştiriimiş olan İ sl am Konferan s ı Örgütü'nün 19. Dışi şleri Bakanlan Top lantısı'nda kabul edilen İ slam'da İ n san Haklan Kahire Bildiris i (Kahire Bildirisi) o lmuştur. l" Kahire Bildirisi, baş lang ıç kısmın da "İ sl am ' daki temel haklar ve evrensel özg ürlük lerin İ s lam di ninin ayrılmaz bir parça sı " olduğunu ve on ların "Tanrı tarafından so n Peyg amber arac ı lı ğ ı y la gönderilmiş... ilahi emirler" olduklarını, böylelikle "onlara uymanın ibadet, uymamanın ise çirkin bir günah" olduğun u belirterek, Batı kökenli seküler insan hakları an l ay ı ş ınd an fark lılığını ortaya koymuştur. Zira bu ifadelerle, Tanrı'n ın hakların kaynağı olarak kabul edildiği açıkça belirtilmi ş olm aktadır. Kahire Bildiri si, yine hem başlangı ç kısmınd a, hem de 4. maddesinde ahiret e yaptığı atıfla; 24. ve 25. maddelerinde hakların ş e r i a t a tabi olduğunu söylemekle ve bildiride düzenlenen bütün hak ların açıklanmasında tek referan s kaynağı olarak şeriatı göstermekle başlangıç kısmındaki ifadelerini güçlendirmektedir. Yirmi beş maddeden o lu şan Kahire Bildirisi'nde. hemen hemen Evrensel Bildiri 'de yer verilen bütün haklar düzenlenmiş olm akla beraber, hakl arın içerikleri Evrensel Bildiri'nin seküler dilinden farklıl aşarak İslam ve şe ri ata uygun olarak be l ir lenmiştir. Yine pek çok maddede hakkın sının şeriat olarak işaretlen m iştir. Kahire Bildirisi, Viyana Konferansı öncesinde düzenlenmiş bölgesel topl antı s o n uç la rı n d a n biri o lmadığı için, Viyana Bildirisi'nin i çeriğinin şekillenme sinde içerik olarak pek bir etkisinin bulunduğu s anı rı m söylenemez. Öte yandan, Kahire Bildirisi, diğer belge lerin b ulundukları bölgelerin Batı 'dan farklıla şan önceliklerini ve ihtiyaçlarını vurgulayan dilin i de kullanmamı ştır. Kahire Bildirisi'nin yaptığı, mevcut insan hakl arı kavramını farklı bir perspektiften yorumlamak ve hak l arın içeriklerini de bu yoruma uygun 36 Belgenin İn gili zce tam metni için bkz. Cairo Declaration of Human Rights in Islam. (Çevrimiçi) hup:/iwww.religlaw.orglinterdocs/docs/cairohrislami990.htm. 20 Eylül 2006; Türkçe çe virisi için bkz. Kahice İ slam İn s an Hakl arı Beyannamesi. Çev.: Recep Şe ntü rk. K a sım Aksoy. IHA. S. 3. s Konferansa k atıl a n devletler için bkz. (Çevrimiçi) http ://w ww.oic-oci.orgl, 20 Eytüt 2006.

15 Esra Demir - İnsan Haklarının Evrense lliği Görüşü Karşısında Kültürel Rölativivn 223 bir ş e k i l d e belirlemek olmuştur. Dolayısıyla, diğer üç bildirinin kültürel farklılık vurgusu ve bu farklılığın gözetilmesi talepleri ile kesişen bir yönü vardır. Öte yand an, dünyanın azı msan mayac ak kadar büyük Müslüman nüfu su ve Viyana Konferansı'ndaki Müslüman devlet temsili göz önüne alınırs a ve di ğer bölgesel toplantı raporlarının ortak diline eklemlenerek kültürel fark lı lık vurgu sunu coğrafi anlamda genişleterek güçlendirmiş olduğu düşünülürse, Viyan a Bildirisi'nde bu bild irinin de p ayının olmuş olduğunu söylemek s a nı rım yanlış olmayacaktır. Böylece, Müslüman devletleri de Viyana Bildiri si'nin şekillenme sinde etkili olmu ş bir grup olarak belirledikten sonra, h azırladıkları bölgesel bildirilerle farklılıklarını ortaya koymuş olan Asya, Latin Amerika ve Afrika'nın ağırlıklarına ili şkin bir k ıyas y ap ı l ac ak olursa, A syalı devletlerin daha çok seslerini duyurabildikleri söylenebilir. A sy alı devletler, Viyana Konferansı 'nda ve bu konferan sın merke z olduğu 1990'Iardan itibaren yaşanan tartı şmada en çok ses ini duyuran taraflardan biri olmu şlardır. Asy alı devletleri, A frik alı ve Latin Amerikalılar' dan daha cesur kıl anın, eski kültürel mirasl arı, k al abalık nüfu sları ve belki de en önemlisi son döneml erde yaşad ıkl arı ekon omik büyümenin olduğunu söyleyebiliriz. Burada, sö mü rgec i liğ i n, Asya'dan farklı olarak, Afrika ve Latin Ameri ka halklarının kült ürel y apıl a rını tahrip etti ğini, hatta nerdeyse yok ettiğini hatırlamak gerekir." Keza ne Afrika ne de Latin Amerik a, A sya 'nın yaş a d ığ ı gibi bir ekonomik büyüme ya ş am ış l a rd ı r. S oğuk Sava ş dönemi güç dengelerinin Evren sel Bildiri 'nin ş ek i l l e n mes inde söz sahibi olan tara fl arı beli rle yi şin e benzer bir ş eki l de; A s yalıların Viyana'daki bu baskınlıklarının, güç dengelerinin insan hakları p olitik al arını şek i l le n d i rmede olan etkisine bir diğer örnek o ld uğu söylenebilir. Ülkeler b akımından ise, özellikle, Çin, Kolombiy a, Küba, Endonezya, İran, Irak, Libya, Male zya. Meksika, Myanmar, Pakistan, Singapur, Suriye, Vietnam ve Yemen gibi ülkele r, mevcut insan hakl arı tanımlarını Batı 'nın bir ideolojik dayatma sı olarak görmektedirler ve Evren sel Bildiri'nin kendi de ğerlerini yan sıtmadığını ileri sürmektedirler. Batı'nın kendi insan 37 Ch ris tirıa M. Ccmu. a.g.e.. s. 743.

16 224 M ÜHF - HAD. C. 14. Sy. 3 hakları kavrayışını dayatmakla. ülkelerinin içişlerine müdahal e ettiğini ve bunun ekonomik geli şmeleri üzerinde de büyük bir eng e lo l uş tu rd uğu n u belirt mektedirl er. Farklı sosya l ve kültürel özelliklerinin ve bunlardan do ğan gereksinimlerinin. kendileri tarafından belirlenmem i ş olan standart larla uyumlu o l m ad ı ğ ın ı ifade etmektedirler. 38 Görünen odur ki, Batılı olmayan devletler, kavramsal ve araçsal olarak evre nsel bir insan h akları kavramını kabul etmekte, fakat tek tiple ştiril mi ş bir insan h akları anl ayışına itiraz etmektedirler. Güneyli devletlerin ve Asya lı devl etlerin, bağım sı zlıkl arını kazanm al arının ard ından hazırl anan insan hakları belgelerini onaylarken, Evrensel Bildiri'nin o l u ş t u ru l d u ğ u dönemd e içerikleri belirl enmiş olan hakların kökenlerine yönelik itirazlarda bulun amadıkl a rına il i şk in arg ü man l a rı bunu destekler nitelikte dir. 39 Bu noktada, Zvo bgo ve Galtun g'un Evrensel Bildiri' nin Viyana Kon fe ran sı 'nda yeniden t artışılma sının önemli ölçüde fark lı sonuçlar doğurabilecek o l m as ına i li şk i n yukarıda değinilmiş olan uyarıları hatırlanmalıdır. Bu tepkiler ve iddialar k arşı sınd a B atılı devletlerin tutumuna gelince, basitçe evrensellik meselesi ni tartı şma dı şı ilan ettikleri ve bu tepkileri yok sayd ı k ları söylenebilir." B atılıl ar, evrense ll i ği n ge rç e k l eş t i rileb i l mesi için, düny a üzerinde tek bir insan h akl arı sisteminin uygulanm a sının ve bu sistemin çok partililik, serbest seçimler, basın ö zgürlüğü, ifade ö z g ü rl ü ğ ü, bireysel insan haklarının önc e liği ve üstünlüğü gibi un surl arı içermesi gerekti ği nd e n yana tav ır alm ış lard ı r. Devletle rin insan hak l arı no rınları nı te şv ik etmeleri; yükümlülüklerini yerine getirmeyen diğer devletlere k ar şı t avır a lın acağ ı; dem okrasi ve insan haklarının ekonomik gelişmenin merkezi unsu rla rı o lduğu n u n nihai metinde belirtilmesi ge rek t iğ i n i sav u n muş lard ı r." Hatta bazı de vletler, kültürel özgüllüklere göre şek i llen m iş insan h akl arı 38 Christina M. Cerna, a.g.e s 'Iardaki duruma ili ş kin bu aç ı k lama. bugün de geçerli olmakla birlikte, o dönemin politik ortam ın d a sesini duyurabilen bir ülke olan Irak 'ın bugün hala aynı durumda olup olmadığı şü p he l i di r. 39 Fareda Banda, "Global Standards. Local Values", International Journal of Law, Policy and Ihe Family. Vol s Yasemin Ôzdek, "Evrensellik/Kültürel Görecelik Geriliminde İn san Hakları ". Birikim. S. 65, s Xin Chunying. a.g,e. s. 47.

17 Esra Demir - İnsan Haklarmill Evren selliğ i Görüşü Karşısında Kültürel Rölarivivn 225 tanımlaması fikrini reddettiklerini açıkça belirtmişlerdir. Örneğin, ABD delegasyonu, Bangkok Bildirisi'ne yaptığı aynen atıfla "milli ve bölgesel özgüllüklerin ve muhtelif tarihsel, kültürel ve dini ardalanlann" gözetileceği bir insan hakları tanımlamasının mümkün o l mad ı ğ ın ı iddia etmi ştir." Bu bilgiler ışığında, evrenselliğin "tartışma dışı" o lduğu belirtilen bir bildiride, "kültürel ve ulusal özgüllükler ile çeşitli tarihsel, kültürel ve dini ardalanların akı lda tutulma sı" ifadesinin yer almasını nasılokumak gerektiğine ilişkin yukarıda ortaya atılan soruya geri dönülürse : Hem bu dört bildiriden ve ülke del e gasy onlarının tekil bildirilerinden, hem de Viyana Bildirisi'nin Pollis 'in dikkat çektiği s at ı r aralarından s ı z a n, Batılı olmayan devletlerin, insan hakl arı kavramının evrenselliğini reddetmekten ziyade, mevcut insan hakları kavramları ve onların içerikleri, dolayı sıyla da mevcut evreliseilik aıılayışı üzerinde itirazlarının olduğudur") Bildiri'nin bu çelişkili gibi duran ifadesinin anlamı ise, Viyana Konferan sı'nın, bu durumun daha fazla görmezden g elinemey eceğini kabul ettiğidir. Yakl aşık olarak, Batı diye tarif edilen alanın dışında kalan bütün coğra fyay ı temsil eden ve bu alan adına konuşan bu dört bölgesel belgenin, kültürel farklılıklarına, farklı ihtiyaçlarına ve farklı önceliklerine yaptıkları vurgu görme zden gelinerneyecek kadar güçlüdür. Dolayı sıyla 5. madde, evren sellik lehinde olan, ama yine de yapı lan eleştirileri kabul ettiğini ilan etmek zorunda kalmış olan bir ara formül ya da daha ziyade zorlu bir pazarlığın neticesi verilmek zorunda kalınan bir tavizdir. Bir yandan "kültürel ve ulusal özgüllükler ile ç eş i t li tarihsel, kültürel ve dini ardalanlar" sadece akılda tutulacak ve devletler yine de "siyasi, ekonomik ve kültürel sistemlerinden bağımsız olar ak" insan haklarını korumakla yükümlü olacakken : diğer 42 Christina ~1. Cema, a.g.e., s : David P. Forsythe, "Human Rights Fifty Years after the Universal Declaration", PS: Political Science and Politics, Vol. 31, No. 3, s Forsythe, evren selfiği savunan ve itirazlara ş i dde t le tepki gösteren ABD'nin, 1998 yılı itibariyle hala ESKHS'yi onaylamam ı ş olma sını, insan Haklan ve Ödevleri Amerikan Bildiri si'ni bağla y ı c ı birul u sl ararası t earrı ül hukuku olarak kabul e tmeme sini ve hala 18 yaşı nın a l tın daki leri de kapsayacak şe k i l de ölüm c ezası uyguluyor olma sını ironik bulur. Üstelik II Eylül s onras ı Amerika ' sının Forsythe'in çi zdiği manzaradan çok daha ironik birmanzara oluşturdu - Şıu da söy.l e ~~b i li r.... Yasemın Ozdek. a.g.e., s. 16; Chn stına M. Cema, a.g.e., s. 740.

18 226 MÜHF - HAD, C. 14, Sy. 3 yand an, Bild iri'de B atılı olmayan devletlerin önemle vu rgu l ad ık ları ESKHS teyit edilecek, yok sulluk probl emi ve ekonomik g e l i ş me ihti yacı özell ikle vurgulanac aktır. Yapıl an pazarlık, B atı 'nın evrensellik iddiasının kabulü karşılığınd a, belgenin iç eriğinin belirl enm esinde diğer kültürlerin önceliklerine ve ihtiy açlarına alan açmak zorunda ka lm as ı ile so nuç l an m ış tı r. Poll is'in sözleriyle kon uşursak....b atı. büyük bir ödü n verm iş t i r. T'" Bölümü bitirmeden evvel bir aç ı k lama yapmak gerek irse. bütün bu t artı şmalarda. kültür. b aşat ka vram olarak belirir." Bu nokt ada rölativi zm temelli iddiaların g eni ş bir kültür kavramı çerçevesinde yapıldığı söylenebilir: Sadece adetler ya da geleneksel uygulamaları değil ; ideolojileri, dini farklılıkl arı ve hatt a sosy al ve ekonomik kurum sal yap ı l arı da kapsayacak şek i l d e ku llanı l maktadır. Bu duru m, özellikle sosyal ve ekonomik talepler içere n iddi alar konu sunda t art ı şm a yaratm ış, konuyu inceleyenler aras ında fa rk lı yak laş ı m ları n ortaya ç ık mas ın a neden olmu ştur. Örn e ğin Donn elly. sadece yerli adetleri nin ve geleneksel u y gulamaların kültür kavramının kaps am ı içerisinde tanıml andığı dar bir kült ür anlayı şını benimser. Dolay ı sı yl a da kültü rel temellere dayanm ayan iddi al arın rölati vizm ba ğl amınd a ele a lın maması ge re k tiği n i ileri sürer. ' Özdek ise. bu idd ialarda B a tılı kültürel değe r le re ve kapitalist eko nomiye yönelik tepkilerin iç içe geç t iğini ve bunl arı n birbirl erini besledi klerini söyler 4 S Benzer bir şe ki l d e Engle de. ge liş meye ya da diğer jeopolitik kay gıiara dayan an iddialar ile kültürel temellere dayanan idd ialar ara sındaki s ın ı rı sap tama nın gü çlü ğüne dikk at çeker." Gerçekten de. bir adet ya da geleneksel uygul amanın köke ni, dini. ideolojik ya da sosyoekonomik olabilir ve bunun tersi de mümkündü r. D ol ay ı s ıyla. bu bağlamdaki fark lı lık lara dayanan it iraz l arın. her kültürün kendi öz nel tecrübesi so nucu. kendine özg ü bir değer sistemini benim s edi ğine ve bunl arın birbirleriyle 4-1 Adamantia Pollis. "Cultural Relativism Revisited". s. 33 ı..ıs Yasemin Özdek. a.g.e., s (ı Henry J. Steiner. Philip Alston. International Human Rights in Context: Law Politi cs Morals. Ed. Henry J. Stetner. Philip Alston. Oxford University Press, s Jack Donnelly. Teoride ve Uygulamada Evrensel Insan Hakları. s Yase min Özdek, a.g.e. s. ı 8. 4\1 Karen Engle. "Culture and Human Rights". s

19 Esra Demir - İnsan Haklarının E v rense ll iğ i Görüşü Karşısında Kültürel R ôlativiım 22 7 ka rşılaştırılamayacağına ili şkin bir kuram olan kültürel rölativi zme dayanarak ortay a k on abile ce ğini kabul etmek gerekir. 2. İnsan Hakları Bağlamında Kültürel Rölativizm Kültürel rölati vizm, bütün evren sel proj eler k arşı sında ye re ll i ğ i savunan bir ku ramd ı r. Evrense llik. kültürel farklı lı kl arı ve bu fark lı lıkla rı n ya ratt ığ ı özn el tecrübeleri görm ezden gelerek bütün in sanlığı kap samın a alacak tasarıml arın mümkün olduğunu iddia ederken ; rölati vizm, bütün değe rle ri n ve uygulam al arın kültüre gö re b eli rle ndi ğini ileri sürer, bu nedenl e de hiçbir evren sel değerin var lığ ın ı kabul etmez. Bu bakımd an, kültürel röl a tivizmin evrense l bir ta s arım olan insan h akları yl a ili şki s i oldukça gerilimlidir. Kuramsal düzlemde ortaya ç ıkan bu gerilim, kültürel rölativizmin b aş lıca s av u nuc u ları say ı lab ilecek olan an tropo l o gl arın insan h akları ile ilgilenmeye başlamaları yla pratik düzleme de sirayet e tm iş t i r. Ç alı şmanın bu aşa masında, rölativizm ve rölativizmin insan hakl arı y la kurd uğu i lişki ele alı nacak t ır. 2.ı. Kültürel Rölativizmin Kuramsal G elişimi Evrensellik d üş ü nces i gibi, rölativizmin de düş ü nse l kökenleri, eski Yunan'a kadar geriye gider." Fakat k uram ın modern şek li n i a lış ı, 19. yüzyılda yükselen kü ltürel evrimci kuram ın karşısına geçmesiyle o l m uşt ur. Kültürel evri mci kura m u y arınca, ilkel insan toplumları evrilerek ge l işi r ve med enil e şi rl e r. İ şt e, kültür el rölativizm, bu kuramın Batı merkezli bir e tnome rkezc i l i ğe meyi lli o lmasına tepki göstermiş tir. Çünkü evrimci kuram, Bat ı toplumunun ge lişimi ni esas a l m ış ve meden ileş me kr iterle rini Ba t ı'nın değer y arg ı larına göre şek i l len dirmiş tir." İkinci Dünya Savaş ı sonrasında, özellik le antropologlar, sömürgecil i ğ e k arşı kon uş lanmay a b a ş l amı şlard ı r. Sömürgeci dev letlerin, sömürge lerinden üstün oldu kl a rı idd i ası ile me şrul aştırmaya ça lış t ık ları y ay ı l ına c ı lı k, kültürel röla tivi zmin başlıca u ğra ş alanı olmuştu r. " S ö ınü rge ci dev letler, so Alison Dundes Rente ln, a.g.e.. s. 62; Shesrack. a.g.e. s Si Alison Dundes Rente ln, a.g.e s. 62. S2 Shestack, a.g.e s. 229.

20 228 MÜHF - HAD, C. 14. Sy. 3 kendi yöntem leriyle mede nileşmen in tek doğru yola ld uğu ve bunu başarm ış mede niyetler olarak diğer kültürleri ilkellikten kurtarmalarının kendilerinin s o ru m l u l u ğ u o lduğu iddialarında bulunmu ş lardır. f Bunun karşı sında antropologlar, bir kültürü diğerlerinden farklı kı lanın kendi sine özgü mekani zmaları o lduğunu ve sömürgeci dev letlerin bu yaklaşımının kültürleri yok etme tehlikesi ta ş ı dı ğ ını ortaya koymaya çalışm ış lard ı r. A ntropolog ların kültüre i lişk i n bu yak laşı mları, Cla ude Levi-Strauss'u rı şu ifadesiyle özetlenebilir: "Kültürlerin özgü n lüğü, yakla şık tüm insanlar için aynı olan so ru n l arı kendine özg ü yöntemlerle çözme sinden, değerlerine kendi sine özgü görünümler kazandırmasından kaynaklanır."" öğren cileri, Kültürel rölativizm kuramının as ıl kurucuları, Franz Boas ve onun Ruth Benedict ve Mel ville Herskovits'tir. Franz Boas, duygular karşı sında ak lı öne ç ı k aran 20. yü zyıl medeniyetinin en üstün meden iyet o ldu ğu iddiasını sorgulamıştır. Bu medeniyetin s tan d art l arı y l a farklı medeniyet leri değerlendirebilmenin mümkün olmad ığına, bu nedenle de on ların varlıklarını ve farklılıklarını kabul etmek noktasında ho şgörülü olmak gerekti ğine işaret etmiştir : "Bu medeniyette yer aldığımı z ve o, doğduğumu z zamandan beri eylemlerimizi denetlediği için, bir bak ı m a kendi medeniyetimize isnat ett iğim iz değeri kabu llenmek epey güçtür; fakat onların etkisi altında yetişmeden değerlerini takdir etmek bizim için imkan sız da olsa. farklı gelenekler ve farklı duy gu ve akıl dengesi üzerine kurulu olan başka medeni yetlerin var lı ğ ı kesinlikle akla ya tk ın d ı r. İn san faaliyetlerinin değerlendirilme sine ilişkin gene l kuram, antropolojik araştırmanın öğrettiği üzere, bize ş imdi icra ett iğim izden daha yüksek bir hoşg örüyü öğretir."" 5J Harro von Senger, "From the Limited to the Universal Concept of Human Rights", s Claude Lôvl-Strauss. Irk, Tarih ve Kültür, 3. bs., Çev.: Haldun Bayn vd.. istanbul. Metis, s. 42. ss Franz Boas, The Mind of Primitive Man, s. i ı. Aktaran: Alison Dundes R erı teln. a.g.e.. s. 64. Bir ahlaki kural ya da doğ ru nu n geçerliliğinin tek kayn a ğim n kültürolarak kabul ed i l diği ve yukanda anı lan üç antropologun kurucujan say ı labi leceği kültürel rölativlzm. B oa sç ı rölativizm. radikal kültürel rölaüvizm. mutlak rölativizm gibi deği şik şe k i l le rde adlan-

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 10. IIF KOU ALATIMLI 2. ÜİTE: ELEKTRİK VE MAYETİZMA 4. Konu MAYETİZMA ETKİLİK ve TET ÇÖZÜMLERİ 2 Ünite 2 Elektrik ve Manyetizma 2. Ünite 4. Konu (Manyetizma) A nın Çözümleri 3. 1. Man ye tik kuv vet ler,

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Ülke TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Temsilcilik Türü Şehir Telefon Faks e-posta A.B.D. Başkonsolosluk Adana (0322) 346 62 62 (0322) 346 79 16 A.B.D. Büyükelçilik Ankara 455 55 55 467 00 19 A.B.D.

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını,. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSANİ YOKSULLUK İnsani yoksulluk (human poverty), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı

Detaylı

Üç Şiir. Yaşamaya Dair, Ceviz Ağacı, Masalların Masalı

Üç Şiir. Yaşamaya Dair, Ceviz Ağacı, Masalların Masalı Üç Şiir Yaşamaya Dair, Ceviz Ağacı, Masalların Masalı N â z ı m H i k m e t (Se la nik, 14 Ocak 1902 Mos ko va, 3 Ha zi ran 1963) Bah ri ye M e kt eb i n i b it i rd i (1919 ), H am id iy e K r uvaz ör

Detaylı

3-P C ile h a b e r le şm e y e u y g u n b ir a r a b ir im. (IS A, P C I, U S B g ib i )

3-P C ile h a b e r le şm e y e u y g u n b ir a r a b ir im. (IS A, P C I, U S B g ib i ) M O D E M N E D İR : M o d u la to r -D e m o d u la to r k e lim e le r in in k ıs a ltm a s ı M O D E M. Y a n i v e r ile r i s e s s in y a lle r in e s e s s in y a lle r in i v e r ile r e d ö n

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK Dünyada gelir dağılımındaki adaletsizliğin hangi boyutlarda olduğunu

Detaylı

YOLSUZLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ

YOLSUZLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 00. YOLSUZLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ Yolsuzluklar sadece ülkemizin değil tüm dünyanın sorunu. Dünyanın her ülkesinde az ya da

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Demokrasi konusunda hep Batı demokrasilerini örnek gösterir ve bu ülkelerde demokrasinin gerçekten işler olduğundan sözederiz.

Detaylı

SIRA NO DÖVİZLER KUR (TL) 1 ABD Doları 2,3189. 1 Arjantin Pesosu 0,27135. 1 Arnavutluk Leki 0,02018

SIRA NO DÖVİZLER KUR (TL) 1 ABD Doları 2,3189. 1 Arjantin Pesosu 0,27135. 1 Arnavutluk Leki 0,02018 Geçici vergi uygulamasına ilişkin olarak yayımlanan 217 seri no lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde, yabancı paraların ve yabancı para cinsinden olan borç ve alacakların değerlemesinin T.C. Merkez Bankasınca

Detaylı

31.12.2011 Tarihi İtibariyle Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurları Açıklandı

31.12.2011 Tarihi İtibariyle Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurları Açıklandı 31.12.2011 Tarihi İtibariyle Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurları A 31.12.2011 Tarihi İtibariyle Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz

Detaylı

Yurt Dışı Çalışma Dünyası

Yurt Dışı Çalışma Dünyası Yurt Dışı Çalışma Dünyası Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış İlişkiler ve Yurtdışı İşçi Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nın Yurt Dışı Teşkilatının

Detaylı

KONU: 31.12.2012 Tarihi İtibariyle Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurlarının Yer Aldığı VUK Tebliği Yayımlandı.

KONU: 31.12.2012 Tarihi İtibariyle Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurlarının Yer Aldığı VUK Tebliği Yayımlandı. Tarih : 05.02.2013 Sayı : İST.YMM.2013/255 Sirküler No : İST.YMM.2013/15 Konu : 423 no lu VUK Genel Tebliği. KONU: 31.12.2012 Tarihi İtibariyle Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BELGELENDİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI YENİ DÜNYANIN YENİ YÖNETİM SİSTEMLERİ TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ 1 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 13.03.2014 TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık No : 2011-008 Tarih : 20.01.2011 Konu : 2010 Yılı Değerlemelerine Esas Alınacak Dönem Sonu Kurlarına İlişkin Yayımlanan 404 Seri Numaralı VUK Genel Tebliği Bilindiği ve 130 Sıra No lu Vergi Usul Kanunu

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

International Cartographic Association-ICA

International Cartographic Association-ICA International Cartographic Association-ICA 1.AMAÇ: Uluslararası Kartografya Birliği (International Cartographic Association-ICA), 1959 yılında kurulmuştur. Hükümetler dışı bir kuruluş olan ICA nın ana

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR 3.2.Etki De erine Göre ABD 1981-2007 döneminde üretti i 6.634.586 adet yay na ald 137.391.957 at f say s ile 20,71 lik etki de erine sahip olup 14,17 lik DÜNYA ortalama etki de erinden yakla k % 50 daha

Detaylı

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Büyükdere Cd. Nevtron İşhanı No:119 K /6 Gayrettepe-İST TEL: 0212/ 211 99 01-02-04 FAX: 0212/ 211 99 52 MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ SİRKÜLER NO : 2006/12 İstanbul, 06 Şubat 2006 KONU : 31.12.2005 Tarihi İtibariyle

Detaylı

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var VİZE TABLOSU Pasaport Vize Tablosu MAVİ YEŞİL GRİ KIRMIZI ÜLKE UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK MAHSUS DAMGALI A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var ALMANYA

Detaylı

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Büyükdere Cd. Nevtron İşhanı No:119 K /6 Gayrettepe-İST TEL: 0212/ 211 99 01-02-04 FAX: 0212/ 211 99 52 MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ SİRKÜLER NO : 2007/7 İstanbul, 17 Ocak 2007 KONU : 31.12.2006 Tarihi İtibariyle

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK 13 298 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE

Detaylı

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz?

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Şebnem BORAN 1.Dünya Hububat Pazarı Günümüzde dünyanın stratejik ürün grubunu oluşturan hububat pazarında önemli gelişmeler yaşanıyor. Dünya toplam hububat üretimine

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ. (Sıra No:423)

SİRKÜLER RAPOR VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ. (Sıra No:423) SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi : 29.01.2013 Sirküler No : 2013 / 7 VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ (Sıra No:423) 26.01.2013 tarih ve 28540 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 423 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu

Detaylı

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün)

Vize Rejim Tablosu YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT. Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Yok (90 gün) Vize Rejim Tablosu ÜLKE ÇİPLİ (UMUMA MAHSUS) PASAPORT YEŞİL (HUSUSİ) PASAPORT GRİ (HİZMET) PASAPORT LACİVERT (DİPLOMATİK) PASAPORT A.B.D AFGANİSTAN ALMANYA ANDORRA ANGOLA ANTİGUA-BARBUDA ANTİLLER ARJANTİN

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26 ÜRESE AYNAAR BÖÜ 6 ODE SORU DE SORUARN ÇÖZÜER d d noktası çukur aynanın merkezidir ve ışınlarının izlediği yoldan, yargı doğrudur d noktası çukur aynanın odak noktasıdır d olur yargı doğrudur d + d + dir

Detaylı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı 4. - 5. sınıflar için Öğrenci El Kitabı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 28.08.2006 tarih ve B.08.0.TTK.0.01.03.03.611/9036 sayılı yazısı ile Denizler Yaşamalı Programı nın*

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 5 BÖÜ RENER 1 2 ODE SORU - 1 DEİ SORUARIN ÇÖÜERİ T aralığı yalnız, T aralığı ise yalnız kaynaktan ışık alabilir aralığı her iki kaynaktan ışık alabileceğinden, + ( + yeşil) = renkte görünür I II O IV III

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS GÜNÜMÜZ MÜSLÜMAN TOPLUMLAR İLH 340 6 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir.

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir. İZMİR ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönerge; İzmir Üniversitesi nin Fakülteleri, Meslek Yüksekokulu ve bölümlerinde ÖSYM ve Üniversite tarafından

Detaylı

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar SEKTÖRÜN TANIMI 32. fasılda ağırlıklı olarak çeşitli boyayıcı ürünler olmakla birlikte, deri ve deri işleme sektöründe (debagat) kullanılan malzemeler, macunlar vb. ürünler de söz konusu faslın içerisinde

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

Din İstismarı Üzerine

Din İstismarı Üzerine ARAŞTIRMA VE İNCELEME Din İstismarı Üzerine Prof.Dr. Hüseyin CERTEL a a Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Din Psikolojisi AD, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Isparta Ge liş Ta ri hi/re

Detaylı

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları - Türkiye ile Afganistan arasında 7 Kasım 1959 tarihinde Ankara'da "Kültür

Detaylı

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Konu sayfa Pratik - 1 2-10 1 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk

Detaylı

Afetler ve İlişkilerimiz

Afetler ve İlişkilerimiz Afetler ve İlişkilerimiz DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Sayfa 2 DEPREM, KAYIPLAR VE EŞLER ARASI İLİŞKİLER Sayfa 10 DEPREM, KAYIPLAR VE DOSTLUKLAR Sayfa 14 DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Aşa ğı da ki bil gi ve

Detaylı

S TR E S Y Ö N E T M İ İ

S TR E S Y Ö N E T M İ İ STR E S Y ÖN E TİMİ K ON U B A ŞL IK L A R I Stres N edir? Stresin B elirtileri Stres Ka yn a kla rı Stresin O lum lu E tkileri O lum suz Stres Ö rgütsel Stres K a yn a kla rı K işisel Stres Yön etim i

Detaylı

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ:

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ: EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: Ev tekstili, genel olarak evleri dekore etmek amacıyla kullanılan ürünler olarak tanımlanmaktadır. Sentetik iplikler ve kumaşların yanı sıra, pamuk, keten, ipek ve

Detaylı

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ Kemal Gürüz Atılım Üniversitesi 12 Mart 2012 Yirmi beş yaş üstü nüfus içinde ortaöğrenim görmüş olanların oranı, %. 2007.

Detaylı

9-10 Еким/Касым 2012. turkelyeni@yahoo.com www.туркелpress.com 3 те.

9-10 Еким/Касым 2012. turkelyeni@yahoo.com www.туркелpress.com 3 те. 24 èþëÿ 1923 áûë ïîäïèñàí Ëîçàííñêèé äîãîâîð, ïî êîòîðîìó ïðèçíàâàëàñü ïîëíàÿ íåçàâèñèìîñòü Òóðöèè. Áûëè óïðàçäíåíû Óïðàâëåíèå îñìàíñêîãî ãîñóäàðñòâåííîãî äîëãà è êàïèòóëÿöèè, îòìåíèëè èíîñòðàííûé êîíòðîëü

Detaylı

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA

SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE UYACAKLARI ETİK İLKELER HAKKINDA YÖNETMELİK 23 424 SERBEST MUHASEBECİLER, SERBEST MUHASEBECİ

Detaylı

DERS PROFİLİ. Rus Dış Politikası POLS 439 Güz 7 3+0+0 3 6. Mehmet Turan Çağlar

DERS PROFİLİ. Rus Dış Politikası POLS 439 Güz 7 3+0+0 3 6. Mehmet Turan Çağlar DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Rus Dış Politikası POLS 439 Güz 7 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Eski adıyla İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) günümüzde nüfusunun çoğunluğu veya bir kısmı Müslüman olan ülkelerin üye olduğu ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel,

Detaylı

POMPA ve KOMPRESÖRLER

POMPA ve KOMPRESÖRLER POMPA ve KOMPRESÖRLER Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi POMPA ve KOMPRESÖRLER SITCNo :742,743 ArmonizeNo :8413,8414 TÜRKİYE DE ÜRETİM

Detaylı

Dünya ekmek, makarna ve bisküvi sanayi ile bu sanayiye hizmet veren makine sanayinin güvenilir bilgi kaynağı ve iletişim mecrası olmayı hedefleyen

Dünya ekmek, makarna ve bisküvi sanayi ile bu sanayiye hizmet veren makine sanayinin güvenilir bilgi kaynağı ve iletişim mecrası olmayı hedefleyen Medya Kit 2015 1 HAKKINDA Dünya ekmek, makarna ve bisküvi sanayi ile bu sanayiye hizmet veren makine sanayinin güvenilir bilgi kaynağı ve iletişim mecrası olmayı hedefleyen BBM DERGISI; Dünya ekmek, makarna

Detaylı

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Dursun Yıldız SPD Başkanı 2 Nisan 2016 Giriş Gelişmenin ve karşı duruşun, doğuya karşı batının, kuzey kıyısına karşı güney kıyısının, Afrika ya karşı

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi 30 Temmuz 2012 ĐÇĐNDEKĐLER Dönem Revizyon Notları........ 3 Derecelendirme Metodolojisi........ 5 Notların Anlamı.........

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ. Hazırlayan Çiğdem CİVANER 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SU ÜRÜNLERİ. Hazırlayan Çiğdem CİVANER 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SU ÜRÜNLERİ Hazırlayan Çiğdem CİVANER T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SU ÜRÜNLERI TÜRKİYE'DE ÜRETİM Ülkemizdeki su ürünlerinin üretim alanı milyon hektarın üzerindedir.

Detaylı

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Rakamlarla Sektörümüz: 3 kıtadan 77 ülkeye doğrudan hizmet götüren, Toplam Yatırımı 5 Milyar Doları aşan, Yan sektörleri ile birlikte yaklaşık

Detaylı

İçindekiler 3. 5510 SAYILI KANUNLA YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN KANUNLAR... 27 9. AYLIK PRİM VE HİZMET BELGESİ... 68

İçindekiler 3. 5510 SAYILI KANUNLA YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN KANUNLAR... 27 9. AYLIK PRİM VE HİZMET BELGESİ... 68 İçindekiler Önsöz...7 2. Baskıya Önsöz... 9 Özgeçmiş... 11 Kısaltmalar... 19 1. 4/1-a KAPSAMINDA SAYILAN SANATÇI LİSTESİ...21 2. 506 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR KANUNU NUN GEÇİCİ 20'İNCİ MADDESİNE TABİ ÖZEL

Detaylı

HAM PUAN: Üniversite Sınavlarına giren adayların sadece netler üzerinden hesaplanan puanlarına hem puan denir.

HAM PUAN: Üniversite Sınavlarına giren adayların sadece netler üzerinden hesaplanan puanlarına hem puan denir. YGS / LYS SÖZLÜĞÜ OBP (ORTA ÖĞRETİM BAŞARI PUANI): Öğrencinin diploma notunun diğer öğrencilerin diploma notlarına oranıdır. En az 100 en çok 500 puan arasında değişen bu değer, öğrencinin başarısı okulun

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2015/22. Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurlarının Yer Aldığı VUK Tebliği Yayımlandı.

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2015/22. Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurlarının Yer Aldığı VUK Tebliği Yayımlandı. DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Deloitte Values House Maslak No1 34398 İstanbul Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60 15 www.deloitte.com.tr www.verginet.net VERGİ SİRKÜLERİ

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş.

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. 27 Şubat 2016 ÜNSPED GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ VE LOJİSTİK HİZMETLER A.Ş. Kurumsal Yönetim Notu: 7.30 Priv. YÖNETİCİ ÖZETİ ÜNSPED Gümrük Müşavirliği ve

Detaylı

2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ 2015 YILI OCAK EYLÜL DÖNEMİ EV TEKSTİLİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ Ocak Eylül 2015 Dönemi Ev Tekstili Genel İhracatı 2015 Ocak - Eylül Dönemi KG M² USD EURO TL TOPLAM EV TEKSTİLİ İHRACATI 227.814.574 274.117.940

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları İÇİNDEKİLER 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları 3 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları çelik borular İthalat-İhracat

Detaylı

H A S T A N E E N F E K S İY O N L A R IN I Ö NLEM E. E L İF C O Ş K U N E n fe k s iy o n K o n tr o l H e m ş ir e s i

H A S T A N E E N F E K S İY O N L A R IN I Ö NLEM E. E L İF C O Ş K U N E n fe k s iy o n K o n tr o l H e m ş ir e s i H A S T A N E E N F E K S İY O N L A R IN I Ö NLEM E E L İF C O Ş K U N E n fe k s iy o n K o n tr o l H e m ş ir e s i H ip o k r a t (M.Ö. 4 6 0-3 7 0 ) Ö n c e lik le z a r a r v e r m e 2 F lo r e

Detaylı

10. Performans yönetimi ve bütçeleme bağlantıları

10. Performans yönetimi ve bütçeleme bağlantıları 10. Performans yönetimi ve bütçeleme bağlantıları girdi süreç çıktı etki, sonuç Üretkenlik,verimlilik, etkinlik Kaynaklar Nihai Hedefler 4.10.2006 1 Yönetim anlaşması en azından aşağıdakileri içermelidir

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU Bu çalışmada beton santrali sektörü olarak GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. GTIP GTIP TANIMI 847431 BETON/HARÇ KARIŞTIRICILAR 847490

Detaylı

RAKAMLARLA DÜNYA TARIMI

RAKAMLARLA DÜNYA TARIMI KÜRESEL KRİZ VE TARIM SEKTÖRÜ RAKAMLARLA DÜNYA TARIMI İzmir Ticaret Borsası Ar-Ge Müdürlüğü Nisan 2014 İZMİR TİCARET BORSASI Sayfa 0 ÇALIŞMAYA İLİŞKİN NOTLAR Bu çalışmada yer alan istatistiklerden; Dünya

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul 49 50 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 2008 yılında ABD de ipotekli konut kredisi piyasasında ortaya çıkan ve hızla tüm dünya ekonomilerinde

Detaylı

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015-1-69 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 16-02/30-9 Karar Tarihi : 14.01.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan Üyeler : Prof. Dr. Ömer

Detaylı

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2.

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2. AIŞIRMAAR 8 BÖÜM R ÇÖZÜMER R cos N 4N 0 4sin0 N M 5d d N ve 4N luk kuv vet lein çu bu ğa dik bi le şen le i şekil de ki gi bi olu nok ta sı na gö e top lam tok; τ = 6 4sin0 + cos4 = 4 + 4 = Nm Çubuk yönde

Detaylı

HAYALi ihracatln BOYUTLARI

HAYALi ihracatln BOYUTLARI HAYALi ihracatln BOYUTLARI 103 Müslüme Bal U lkelerin ekonomi politikaları ile dış politikaları,. son yıllarda birbirinden ayrılmaz bir bütün haline gelmiştir. Tüm dünya ülkelerinin ekonomi politikalarında

Detaylı

Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme

Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme 8. SINIF Sevgili Ö renciler, SBS nin kald r lmas ile bunun yerine yaz l s navlar n merkezî bir uygulamayla yap lmas n esas alan bir sistem getirilmifltir.

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2014/19. Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurlarının Yer Aldığı VUK Tebliği Yayımlandı.

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2014/19. Yabancı Para Cinsi Hesapların Değerlemelerinde Esas Alınacak Döviz Kurlarının Yer Aldığı VUK Tebliği Yayımlandı. DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Sun Plaza No:24 34398 Maslak İstanbul, Türkiye Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60 15 www.deloitte.com.tr www.verginet.net VERGİ SİRKÜLERİ

Detaylı

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın BDDK Başkanım, İktisadi Araştırmalar Vakfı, Borsamız

Detaylı

Ayhan Kaya. Mordem'in Güncesi MORDEMİN GÜNCESİ. WEŞANEN SERxWEbûN 83

Ayhan Kaya. Mordem'in Güncesi MORDEMİN GÜNCESİ. WEŞANEN SERxWEbûN 83 Ayhan Kaya Mordem'in Güncesi Ayhan Kaya MORDEMİN GÜNCESİ WEŞANEN SERxWEbûN 83 Ayhan Kaya Mordem'in Güncesi Weşanên Serxwebûn: 83 Birin ci baskı: Kasım 1996 Kan daha da akacak, çünkü ülkemiz bizim kanımıza

Detaylı

TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI

TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI TÜİK KULLANICI ANKETİ SONUÇLARI Aralık 1 Giriş Kurumumuz taraf ndan üretilen istatistikler kullan c lara çeşitli kanallar yoluyla sunulmakta, hizmet kalitesini artt rmak ve kullan c ihtiyaçlar n karş lamak

Detaylı

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I Üniversite Hazırlık / YGS Kolay Temel Matematik 0 KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I. 8 ( 3 + ) A) 7 B) 8 C) 9 D) 0 E) 6. 3! 3 ( 3 3)": ( 3) A) B) 0 C) D) E) 3. 7 3. + 5 A) 6 B) 7 C) 8 D) 0

Detaylı

DENEME 3 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ

DENEME 3 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ DENEME SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ 1. a. b = 24 a. c = 0 a. d = 42 ortak çarpan a olduğu için a nın en büyük olması gerekir. 24, 0 ve 42 sayılarını bölen en büyük sayma sayısı 6 olduğundan a = 6 dır. 6. b

Detaylı

Morpa Kampüs Çocukları Okuma Yazmaya Hazırlamanın ve Öğretmenin Neden En Kolay Yolu?

Morpa Kampüs Çocukları Okuma Yazmaya Hazırlamanın ve Öğretmenin Neden En Kolay Yolu? Morpa Kampüs Çocukları Okuma Yazmaya Hazırlamanın ve Öğretmenin Neden En Kolay Yolu? l Çünkü Morpa Kampüs te Okuma Yazmaya Hazırlık Çalışmaları için özel bölüm var. Bu bölümde okul öncesi eğitimi almış

Detaylı

Kıble Yo nu nu n Belirlenmesi

Kıble Yo nu nu n Belirlenmesi Kıble Yo nu nu n Belirlenmesi er s ity yo nu nu referans alarak belirleyin. As ag ıdaki s emaya bakarak da kıble yo nu nu tarif edebilirsiniz. tre ch Kıble yo nu nu n belirlenmesi konusu I slam du nyasında

Detaylı

BAKANLAR KURULU KARARI

BAKANLAR KURULU KARARI 30 Ocak 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27126 BAKALAR KURULU KARARI Karar Sayısı : 2009/14579 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ne Yapılacak Yolculuklarda Verilecek Gündeliklere Dair Karar ile Yurtdışı Gündeliklerine

Detaylı

KURU MEYVE VE MAMULLERİ İHRACATI

KURU MEYVE VE MAMULLERİ İHRACATI İSTANBUL İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ TÜRKİYE GENELİ ve İİB MAL GRUPLARI VE BAZINDA KURU MEYVE VE MAMULLERİ İHRACATI OCAK TEMMUZ 2014 / 15 0 TABLOLAR I. Mal Grupları Bazında Türkiye Geneli Kuru

Detaylı

We are experts of. workplace culture. GIFTWORK Modelini Anlamak. greatplacetowork.com.tr

We are experts of. workplace culture. GIFTWORK Modelini Anlamak. greatplacetowork.com.tr We are experts of workplace culture GIFTWORK Modelini Anlamak greatplacetowork.com.tr Great Place to Work Hakkında Great Place to Work Enstitüsü bugün dünyada 53 ülkede faaliyet gösteren, 25 Yıldır işletmeleri

Detaylı

fi YASALARI Dr. Ender Gülver stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Prof. Dr. Tankut Centel Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

fi YASALARI Dr. Ender Gülver stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Prof. Dr. Tankut Centel Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi Prof. Dr. Tankut Centel Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dr. Ender Gülver stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi fi YASALARI Anayasa fl Kanunu 1475 say l fl Kanunu Deniz fl Kanunu Bas n fl Kanunu Borçlar

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi 28 Aralık 2012 İÇİNDEKİLER Ara Dönem Revizyon Notları........ 3 Derecelendirme Metodolojisi........ 5 Notların

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA. Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçeleri ektedir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA. Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçeleri ektedir. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçeleri ektedir. Gereğini arzederim. M. Akif HAMZAÇEBİ İstanbul Milletvekili 1 GENEL GEREKÇE

Detaylı

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Büyükdere Cd. Nevtron İşhanı No:119 K /6 Gayrettepe-İST TEL: 0212/ 211 99 01-02-04 FAX: 0212/ 211 99 52 MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ SİRKÜLER NO : 2006/ 7 İstanbul, 10 Ocak 2007 KONU :2007 Yılında Uygulanacak

Detaylı

İçindekiler Şekiller Listesi

İçindekiler Şekiller Listesi 1 İçindekiler 1.GĠRĠġ 3 2. Mekânsal Sentez ve Analiz ÇalıĢmaları... 4 3. Konsept....5 4. Stratejiler.....6 5.1/1000 Koruma Amaçlı Ġmar Planı.....7 6.1/500 Vaziyet Planı Sokak Tasarımı....7 7.1/200 Özel

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ Mayıs 2012 TEŞVİK UYGULAMA VE YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİNDEKİLER Sayfa no Tablolar Listesi ii 1) Uluslararası Doğrudan Yatırım

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

Sıra Ürün Adı 2010 2011

Sıra Ürün Adı 2010 2011 YAŞ MEYVE VE SEBZE DÜNYA ÜRETİMİ Dünya Yaş Sebze Üretimi Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2011 yılı verilerine göre; 2011 yılında dünyada 56,7 milyon hektar alanda

Detaylı

Yurtdışı temsilciliklerimiz - RUSYA. Seyahat Rehberi. Son güncelleme: 29.01.2015. 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage

Yurtdışı temsilciliklerimiz - RUSYA. Seyahat Rehberi. Son güncelleme: 29.01.2015. 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage Son güncelleme: 29.01.2015 1. esky.com.tr 2. Guide_homepage Seyahat Rehberi Uçuşlar Uçak bileti Bagaj Check- in ve uçuşa hazırlık Gümrük ve vize bilgileri Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları

Detaylı

KANADA DAK STAT S Z KADINLAR: GERÇEKLER TABLOSU

KANADA DAK STAT S Z KADINLAR: GERÇEKLER TABLOSU RIGHTS OF NON-STATUS WOMEN NETWORK KANADA DAK STAT S Z KADINLAR: GERÇEKLER TABLOSU Kanada da insanlar n stat s z olma nedenleri Bir çok insan geçici oturum izni ile Kanada ya geliyor. Oturum s relerini

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y. Lisans Tarih - Ortaçağ Celal Bayar Üniversitesi

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y. Lisans Tarih - Ortaçağ Celal Bayar Üniversitesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Zafer Duygu 2. Doğum Tarihi : 11.08.1976 3. Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y.

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Türkiye - Özbekistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu I. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar Karar Sayısı: 2001/2585

Türkiye - Özbekistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu I. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar Karar Sayısı: 2001/2585 13.07.2001 Cuma Sayı: 24461 (Asıl) YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ Milletlerarası Andlaşmalar Türkiye - Özbekistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu I. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında

Detaylı

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz

ÖNSÖZ Doğan HASOL. UZMAN GÖRÜŞÜ Prof. Dr. Metin TAŞ. Yap -Endüstri Merkezi Araşt rma Bölümü - Önsöz Yayımlayan YAPI-ENDÜSTRİ MERKEZİ The Building Information Centre, Istanbul Hazırlayan YEM ARAŞTIRMA BÖLÜMÜ (YEMAR) Yapı Bilgi Merkezi Bölüm Yöneticisi BİRGÜL YAVUZ YEM Araştırma Sorumlusu ANIL KAYGUSUZ

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Kümeler. 2. ÜNÝTE Bölünebilme Kurallarý ve Kesirler

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Kümeler. 2. ÜNÝTE Bölünebilme Kurallarý ve Kesirler ÝÇÝNDEKÝLER 1. ÜNÝTE Kümeler KÜMELER... 13 Ölçme ve Deðerlendirme... 19 Kazaným Deðerlendirme Testi - 1... 21 Kazaným Deðerlendirme Testi - 2 (Video lü)... 23 KÜMELERLE ÝÞLEMLER... 25 Ölçme ve Deðerlendirme...

Detaylı