Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine Spor Eğitimi İle Destek Olunması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine Spor Eğitimi İle Destek Olunması"

Transkript

1 Otizmli Bireyleri Destekleme Derneği Otizm Bir Gelişim Bozukluğudur Prof.Dr. Yankı Yazgan Bilimsel Dayanaklı Uygulamalar Doç.Dr. Yasemin Ergenekon Çocuk Ve Gençlerde Fiziksel Aktivite Dr. Mehmet Ata Öztürk Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine Spor Eğitimi İle Destek Olunması

2 Birlikte Destek Olalım EDİTÖR GRAFİK TASARIM BASKI OTİZMLİ BİREYLERİ DESTEKLEME DERNEĞİ Kasaplar Mahallesi Okul Sokak No:12/B Merkez/Balıkesir Tel: Fax: PANORAMEDYA KURUMSAL REKLAM HİZMETLERİ Necati Göçgüncü BU YAYIN SÜRELİ DEĞİLDİR. ÜCRETSİZDİR. DİLEKSAN KAĞITÇILIK TİC. VE SAN. LTD. ŞTİ. Dumlupınar Mh. Anafartalar Cd. Alanlar Sk. No:16/B - BALIKESİR Tel: Fax:

3 önsöz D e r n e ğ i m i z i n Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine S p o r E ğ i m i İ l e D e stek O l u n m a s ı a d l ı p r o j e s i kapsamında yayımlanan dergimizde; faaliyetlerimizin tanı mının yanı sıra bu alanda u z m a n o l a n k i ş i l e r i n yazılarına, projede yer alan kurumların, eğitmenlerin ve velilerin görüşlerine yer vermeye çalış k. Projemiz için farklı alanlardan kurumların ka lımıyla oluşan birlikteliği, cesaretlendirici bir başlangıç, ilimizdeki yeni etkinlikleri destekleyecek bir köprü olarak görüyoruz. Projemizde yer alan tüm kurumlara ve yazılarıyla destek veren Prof. Dr. Yankı Yazgan, Doç. Dr. Yasemin Ergenekon ve Dr. Mehmet Ata Öztürk hocalarımıza çocuklarımız adına teşekkür ederiz. Dergimizde; Prof. Dr. Yankı Yazgan, o zm belir lerine değindiği yazısıyla o zmin nedenleri ve tedavisine yönelik bizleri bilgilendirerek bu noktalardaki karışıklığı gideriyor. Doç. Dr. Yasemin Ergenekon, projemizdeki hedef kitlemizin ça sını oluşturan gelişimsel yetersizlik kavramının kapsadığı engel gruplarına yönelik eği m uygulamalarına ilişkin bilgi veriyor. Dr. Mehmet Ata Öztürk de spor eği mini amaç değil araç olarak görmemizi sağlayacak yazısıyla, sporun eği m sürecindeki yerine ilişkin bakış açımızı şekillendiriyor. B ü y ü k ö z v e r i l e r l e p ro j e d e y e r a l a n eğitmenlerimizin düşünceleri, çocuklarımız ve eğitmenler arasında kurulan bağın en güzel yansıması olarak dergimizde yer alıyor. Spor eği mlerinde yer alan Yiğit in annesinin yaşadıklarını anla ğı yazısı da ailelerin duygularının en doğal ifadesi olarak karşımıza çıkıyor. Yazıda vurgulandığı gibi küçük mutluluklar var bizlerin haya nda. Bu mutluluklardır belki de haya an aldığımız en tatlı, en keyifli anlar Sonuç olarak diyoruz ki farkında olmakla başlar her şey. Bir şeylerin farkındalığına/başlangıcına yönelik adımları atmış olmanın ve bu anlamda dergimizle sesimizi duyurmanın ümidiyle Gözde Tabanlı OBİDER Proje ve Kaynak Geliştirme Birimi

4 Sabri CANER İl Milli Eği m Müdürü Zaman ve emeğin ortaya konarak hazırlanan bu dergi, çocuklarımızın ve projede yer alan ekibin en güzel ifadesidir. Ellerinize sağlık Uzun soluklu bir süreç olan eği mde hedeflerimizden biri; eği mde rsat eşitliği yaratarak milli eği min temel amaçları doğrultusunda dünü, bugünü ve geleceği iyi analiz edip değerlendirebilen, kendini ifade edebilen, ailesine ve ülkesine faydalı nesiller y e ş r m e k r. B u k a p s a m d a E ğ i m Müdürlüğümüz ortaklığı ile yürütülen, Güney Marmara Kalkınma Ajansı destekli Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine Spor Eği mi İle Destek Olunması isimli projenin bir parçası olmak bizim için büyük bir mutluluk kaynağıdır. G e l i ş i m s e l y e t e r s i z l i ğ i o l a n çocuklarımızın kendi özelliklerine uygun eği m alarak toplum içerisinde bireysel ve sosyal becerilerini gerçekleş rerek yaşayabilmeleri için özel eği m faaliyetlerinin yürütülmesi, üzerimize düşen en önemli vazifelerdendir. Yü rütülen p ro j e ile o luşturulan gelişimsel yetersizliği olan bireylere yönelik farkındalığın her geçen gün biraz daha güçlenmesi ve köklenmesi umuduyla 2

5 Muhsin GÜRSU İl Özel İdare Özel Eği m İş Uygulama Merkezi Müdürü Özel eği m gerek ren bireylerin eği m gereksinmelerini karşılamak için özel olarak ye ş rilmiş personel, geliş rilmiş eği m programları ve yöntemleri ile onların özür ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eği me "özel eği m" denir. Türk Milli Eği minin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda özel eği m gerek ren bireylerin; Toplum içindeki rollerini gerçekleş ren, başkaları ile iyi ilişkiler kuran, işbirliği içinde çalışabilen, çevresine uyum sağlayabilen, üre ci ve mutlu bir yur aş olarak ye şmelerini, Kendi kendilerine yeterli bir duruma gelmeleri için temel yaşam becerilerini geliş rmelerini, Uygun eği m programları ile özel yöntem, personel ve araç gereç kullanarak ilgileri, ih yaçları, yetenekleri ve yeterlilikleri doğrultusunda üst öğrenime, iş ve meslek alanlarına ve hayata hazırlanmalarını amaçlar. Okulumuzda genel ve mesleki ortaöğre m eği m programlarından yararlanamayacak durumda ve 23 yaşından gün almamış olan özel eği me ih yacı olan bireylerin; temel yaşam becerilerini geliş rmek, topluma uyumlarını sağlamak ve iş ve mesleğe yönelik beceriler kazandırmak amacıyla akademik bilgi ve becerilerin yanında iş eği mi uygulamalarının da yer aldığı eği m programı uygulanmaktadır. Ayrıca okulumuz öğrencileri il içi ve il dışında masa tenisi, atle zm ve basketbol branşlarında hazırlanarak spor f faaliyetlere ka lmakta ve dereceler almaktadırlar. Bizler toplum olarak bu bireyleri oldukları gibi kabul ederek onların sosyalleşmeleri ve topluma adapte olabilmeleri için en iyisini yapmak durumundayız. İl Özel İdare Özel Eği m İş Uygulama Merkezi olarak Güney Marmara Kalkınma Ajansı ile birlikte Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine Spor Eği mi İle Destek Olunması isimli projede bu bireylerin topluma kazandırılmasına destek olmayı amaçladık.. Bu çalışmalar bir ilk olmadığı gibi son da olmayacak, öğrencilerimiz için çalışmalarımız devam edecek r. Saygılarımla 3

6 O zm Nedir? O zm bir gelişim bozukluğudur. Bir çocuktaki ile şim ve ilişki kurma sistemlerinin gelişimindeki bozulmanın ürünüdür Giderek daha sık tanılanan çocukluk çağı gelişim sorunlarının en ciddilerinden birisi olan o zmin özünü çocuğun ilişki kurma ve paylaşma amaçlı ile şim becerilerinin gelişmesindeki bozulma ve zihinin çalışmasındaki takılıp kalmalar (tekrarlayıcı hareketler ve ısrarlı düşünceler) oluşturur. Küçük çocukların ile şim ve etkileşim gelişimini ciddi biçimde bozan bu sorun yumağı hakkında ilk işaret, anne-babanın gelişimin yolunda g i t m e d i ğ i n i h i s s etmesi. B u h i s, a i l e l e r i n başvurularında konuşma gecikmesi (o zm tanısını koymak için tek başına yetmez) ve en önemlisi ile şim kopukluğu ve sosyal ilişkiye isteksizlik (ya da ih yaçlarının karşılanmasıyla ye nme) olarak dile ge riliyor. Konuşma gecikmesinin, o zmden daha sık görülen sebepleri var (örneğin, işitme kaybı). İlk başta o zmle pa p benzer bir tablo ile başlayıp, uygun uyaranlar sağlanarak süratle toparlanan çocuklar da oluyor. Dolayısıyla, o zm mi değil mi? ikileminde zaman kaybetmekten ziyade gelişimdeki aksamanın varlığını saptamak daha öncelikli. Çocuk psikiyatrisindeki genel yaklaşımda ilk iş kesin bir tanı telaffuz etmekte zorlansak bile, çocuğun gelişimindeki eksiklerin ayrın lı dökümünü yapıp, çocuğun ile şim ve etkileşim becerilerini destekleyecek, bilişsel açıklarını kapatacak ve kendini kontrol becerilerini geliş recek eğitsel ve gelişimi destekleyici terapö k çalışmalarını başlatmaktan yanayız. Erken tanınan çocukların önemli bölümü bu çalışmalarla hızlıca bir toparlanmaya girerken, o zme özgü tablonun ne ölçüde hafifleyeceği ve silikleşeceği dil gelişiminin boyutuna ve zihinsel bir gerilik bulunup Prof.Dr. Yankı YAZGAN (Twi er) (Facebook) : facebook.com/dryankiyazgan bulunmamasına bağlı. Her çocuk için ayrı ayrı tar lıp hesaplanması gereken bir beklen. Herşey bir yana, düzelme eğrisinde ailenin sorunları kabul edip, dayanışma içinde hareket etmesinin belirleyici olduğunu kendi gözlemlerimde görmekteyim. O zm spektrumu (benzer özellikleri değişik ciddiyet düzeyinde gösteren durumların hepsine birden verilen toptan isim) bozuklukları tanı grubundaki çocuklarda, birkaç ana gelişim alanında problemler gözlüyoruz: - Duygusal/sosyal bir karşılıklı ilişkiye girmekte yetersizlik/zorluk, - İle şim (sözlü/sözsüz) kurmak ve sürdürmekte yetersizlik/zorluk, - Belli bir alana ya da sıraya sınırlı tekrarlayıcı, kısıtlı ilgi ve hareketler (bu hareket ya da merakların ilişki/paylaşım değeri olmadığını, yapılmadıklarında rahatsızlık doğduğunu görürüz); duyusal aşırı veya az duyarlılıklar. O zmin nedenlerini açıklamak için ortaya a lan (kimisi ciddi bir ürün pazarlama kampanyası ile d e s t e k l e n e n ) iddialar çeşitli. Bunlar arasında m o d e r n ç a ğ ı n t e m p o s u, ç e v r e m i z d e k i ( b e s i n l e rd e k i, a ş ı l a r d a k i, h a v a d a k i, gebelikte alınan O zm çocuğun ilişki kurma ve paylaşma amaçlı ile şim becerilerinin gelişmesinde bir bozukluktur. 4

7 ürünlerdeki) toksik maddeler ya da ailelerin mutsuzluğu gibileri akla yakın gelseler de, bugüne kadar yapılan araş rmalar bu görüşlere kanıt sağlamadı. Yıllardır toksik madde barındırmayan aşıların uygulandığı ya da çevresel zehirlerin daha iyi denetlendiği ülkelerde de o zmin daha çok tanılanıyorsa, bu etkenler sebep oluyor, demek zor. Anne-babaların çocukları ile ilişkilerini ve ile şimlerini yoğunlaş rmaları ile içe dönüklükte bir azalma, ile ş im arzusunda b ir d eğişiklik görmekteyiz. Diğer yandan, anne-baba-çocuk arasındaki ile şim eksikliğinin o s k belir lere yol açmadığını biliyoruz. Gelelim, klipler, reklamlar ve TV ile o zm arasında olduğu söylenen ilişkiye. Dil gelişimini tamamlamamış, ile şim becerileri tam oturmamış, toplumsal ilgisi yeterince güçlü olmayan çocukların, günlerini klip kanalları ya da reklam kuşakları başında geçirmeleri gelişimlerini bozabiliyor; özellikle sözel becerilerin gelişimini kısıtlayıcı etkiler yaratabiliyor. TV, ya da ekranlı araçlar, tek başına o zme neden olamaz. Ancak, bir çocuğun genel gelişimine, bilhassa dikka gereken yoğunluk ve süre ile verebilmek için gereken mekanizmaların gelişmesini bozabilir. Genel bir öneri olarak, üç yaşın al ndaki çocuklar için, hele dil gelişimi yeterli değil ise, televizyondan (ve karşılıklı etkileşim içermeyen ilişkilerden) uzak durmayı öneririm. Çocukların ekranlara değil sahici bir alışverişe girebilecekleri canlılara ih yaçları var. O zme sebep olan biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenleri henüz tam olarak belirleyemediysek de, o zm belir lerini hafifle ci yaklaşımlar var: çocuğun ilgisini ar rıcı, bilişsel ve ile şim donanımını ar rıcı özel eği m ve uygulamalı davranış analizi uygulamaları, anne-babanın tutum ve yaklaşımlarını düzenleyici, çocukla ile şimi ve etkileşimi sağlayıcı gelişimsel çalışmalar ve beden kontrolünü ve duyuların eşgüdüm içinde kullanımını sağlayıcı bedensel terapi yöntemleri. O zmin ilişki ve ile şim alanlarında yara ğı zaafları Televizyon çocukların ile şime ilgisizliğine sebep olsa da tek başına o zme sebep olamaz. giderici ilaç tedavileri ise henüz yok; ancak t e k ra r l ay ı c ı h a r e ke t l e r i v e d ü r t ü / d i k kat problemlerini düzel ci ilaçlardan (çocuk psikiyatrisinin diğer alanlarında olduğu gibi) yararlanabiliyoruz. O zm belir leri gösteren çocukların yaklaşık % 20 sinde o zme ek olarak görülen nörolojik bazı hastalıklar (epilepsi ya da kromozomal bozukluklara bağlı sorunlar gibi) için ayrıca tedavi gerekebilir. Bu tedavilerin o zmi iyileş rici etkileri olmasa da, düzel ldikleri ölçüde çocuğun gelişimi üzerindeki ek yükleri hafifle ci faydaları olabilir. Bütün bu bilgilerden bir mesaj çıkartmak istersek: O zm ve o zme benzeyen gelişimsel problemlerin erken tanınması, duruma bir an evvel müdahale edilebilmesini sağlar. Erken ve yoğun bir eği m temelli çalışmayla, çocuğa ilişki kurma ve ile şim için gerekli becerilerin kazandırılması amaçlanır. Çocuğunuzun gelişimine ilişkin bir kuşkuya kapıldığınızda, öncelikle çocuk doktorunuza veya bir çocuk psikiyatrisi uzmanına başvurmanız doğru olur. 18 aylık ve daha büyük bir çocukta şu yakınmaların birkaç tanesi var ise, üzerinde durup bir değerlendirme başlatmak gerekir: - Konuşmuyor (bir şey söylemiyor), konuşsa da ih yaç ifadesinden öteye pek geçmiyor - Göstermiyor (kendi eli ile ih yaçlarını işaret etmiyor, ilgisini çeken bir şeyi paylaşmak amacıyla ge rip göstermiyor), - İlgilenmiyor (bir şeyi göstererek dikka ni çekmeye çalış ğımızda) - Bakmıyor (ismini söylediğimizde, gözümüze, yüzümüze), - Dinlemiyor (kulak vermiyor), - Söylenenleri anlamıyor (işine gelenler dışında), - Durmuyor (yerinde), - Hep aynı şeyleri yapıyor (amaçsızca, gereksiz sıralamalar gibi), - Sanki işitmiyor, - Oyuncaklarla oynamayı bilmiyor, - Bir şeye takılıp kalıyor, aynı hareke tekrarlıyor - Çok "bağımsız", sanki takmaz görünümde - Göz teması kurduğunda bana yeterince bak ğını hissetmiyorum - Çocuklara ilgisi zayıf, - Nesneleri diziyor, sıralıyor; bu düzenin bozulmamasını adeta amaç ediniyor. - Sayı, marka gibi sistemli bilgileri kolayca öğreniyor. 5

8 GELİŞİMSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLAR İÇİN Doç. Dr. Yasemin ERGENEKON Anadolu Üniversitesi Engelliler Araş rma Ens tüsü Gelişimsel y e t e r s i z l i k, o zm spektrum b o z u k l u ğ u ve/veya zihin yetersizliğini de i ç i n e a l a n şemsiye bir kavramdır. Gelişimsel yetersizliği olan bireylerin eği mindeki en uzun erimli amaç, bireye toplumla bütünleşmesini sağlayacak davranış, kavram ve becerileri kazandırarak bireyin bağımsızlığını ve yaşam kalitesini ar rmak ve güvenli bir yaşam s ü rd ü r m e s i n i s a ğ l a m a k r. B i reyin b u davranışları, kavramları ve becerileri yerine ge rebilmesi, yaşadığı toplumda bağımsız olarak işlevde bulunabilmesine, toplumsal yaşama tam ka lım sağlamasına ve meslek edinebilmesine önemli bir katkı sağlayacak r. Bireyin sahip olduğunda toplumda bağımsız olarak işlevde bulunmasını sağlayarak yaşam kalitesini ar ran bu davranış, kavram ve becerilerin bir kısmı sistema k bir şekilde okul programları aracılığıyla öğrenilirken, bir kısmı da toplum içinde sistema k olmayan öğrenmeler yoluyla kazanılır. Normal gelişim gösteren bireyler, kendilerine sağlanan öğrenme rsatlarını kullanarak ve çevrelerini gözleyerek bilişsel ve psiko-motor alanlarla ilgili bu temel davranış, kavram ve becerileri gelişimlerinin doğal sonucu olarak kazanabilmektedirler. Oysa gelişimsel yetersizliği olan bireylerin kendilerine s a ğ l a n a n ö ğ r e n m e r s a t l a r ı n d a n yararlanabilmeleri normal gelişim gösteren bireyler kadar kolay olmamaktadır. Farklı eği m ortamlarında eği m hizmetlerinden yararlandığı varsayılan gelişimsel yetersizliği olan bireylerin erken dönemde kendileri için en az kısıtlayıcı eği m ortamlarına yerleş rildiklerini, uygun programlarla, alanda ye şmiş nitelikli öğretmenlerle, sistema k öğre m olanaklarıyla ve uygun destek özel eği m hizmetleriyle karşılaş klarını söylemek oldukça güçtür. Bunun sonucu olarak da gelişimsel yetersizliği olan bireylerin bilişsel ve psiko-motor alanlarla ilgili te m e l d av ra n ı ş, kav ra m ve b e c e r i l e r i ö ğ r e n m e l e r i g e c i k m e k t e y a d a h i ç gerçekleşememektedir. Buradan yola çıkılarak, gelişimsel yetersizliği olan bireylerin günlük yaşamda yer alan pek çok beceriyi yerine ge rmelerinin ve dolayısıyla da topluma ka lmalarının ve kabul görmelerinin güçleş ği söylenebilir. Bu nedenle, bireyin davranışlarının değiş rilmesinde ve bireye yeni davranışlar kazandırılmasında; yaşan ların ve öğre m ortamlarının zenginleş rilmesi, temel davranış, kavram ve becerilerin öğre mi sırasında daha etkili ve verimli öğre m yöntemlerinin kullanılması, öğre m programlarının niteliğinde değişiklikler yapılarak sistema k hale ge rilmesi, öğre m uygulamalarında bilimsel dayanaklı uygulamalara yer verilmesi ve gelişimsel yetersizliği olan bireylerin bu hizmetlerden mümkün olduğunca erken yaşta yararlanmaya başlamalarının sağlanması son derece önemlidir. O zm spektrum bozukluğu (OSB), dünyada ve Türkiye de giderek daha çok dikkat çeken ve üzerinde p, psikoloji ve eği m gibi f a r k l ı d i s i p l i n l e r d e n a r a ş r m a c ı v e uygulamacının akademik ve uygulamalı 6

9 BİLİMSEL DAYANAKLI UYGULAMALAR çalışmalar gerçekleş rdiği gelişimsel yetersizlik kategorilerinden biridir. OSB, (a) sosyal etkileşim sorunları, (b) i l e ş i m s o r u n l a r ı v e ( c ) sınırlı/yinelenen ilgi ve davranışlarla kendini gösteren, ileri düzeyde ve ka r m a ş ı k b i r n ö ro - g e l i ş i m s e l bozukluktur. Alanyazında O S B (au sm spectrum disorders-asd) ve yaygın g e l i ş i m s e l b o z u k l u k-y G B ( p e r v a s i v e developmental disorders-pdd) terimleri eşanlamlı olarak kullanılmaktadır. OSB ile ilgili çalışmalar yaklaşık 50 yıl önce başlamış r. Son yıllarda bilimsel nitelikli çalışmalar sonunda elde edilen bilgi birikimine rağmen, oldukça karmaşık bir gelişimsel yetersizlik türü olan OSB ye ilişkin henüz aydınla lamamış pek çok konu varlığını sürdürmektedir. Ayrıca, OSB li bireylere ve y a k ı n l a r ı n a h i z m e t v e r m e k a m a c ı y l a gerçekleş rilen uygulamaların çeşitliliğinin şaşır cı boyutlara ulaş ğı görülmektedir. OSB alanında kullanılan uygulamalara ilişkin bu çeşitlilik, bu bireylerin ailelerinin ve onlarla çalışan öğretmenlerin/uygulamacıların en doğru ve uygun uygulamanın hangisi olduğuna karar verirken ciddi güçlükler yaşamalarına neden olmaktadır. OSB li bireyler için etkili uygulamaların neler olduğunu belirlemek, bu uygulamaların doğrudan ya da dolaylı tüke cisi olan kişilere seçim yaparken rehberlik edebilmek; ayrıca, bilimsel yollarla test edilmemiş, etkili olup olmadığı henüz bilinmeyen uygulamaların birey ve yakınları üzerinde yaratabileceği olası olumsuz etkileri önlemek için OSB alanında bilimsel dayanaklı uygulamaların belirlenmesine yönelik uygulamaların başladığı görülmektedir. Gelişimsel yetersizlik, o zm spektrum bozukluğu ve/veya zihin yetersizliğini de içine alan şemsiye bir kavramdır. Yirminci yüzyılın son çeyreğinde İngiltere de p alanında ortaya çıkan bilimsel dayanaklı uygulamaları belirlemeye yönelik çalışmalar dünyadaki diğer ülkelere de sıçramış ve zamanla bilimsel araş rmalardan elde edilen bulguların uygulamaya rehberlik etmesini sağlamaya dönük çabaların sonucu olarak araş rmalarla etkililiği belirlenmiş uygulamalar bilimsel dayanaklı uygulama (evidence based prac ce) adıyla kavramsallaş rılmış r. Öncelikle p alanında gelişen bilimsel dayanaklı uygulama arayışı, zamanla tüm uygulamalı alanlara yayılmış ve psikoloji, eği m gibi sosyal bilimlere ilişkin uygulamalı alanlarda etkilerini 1990 lı yıllarda göstermiş r li yılların başından beri OSB alanında bilimsel dayanaklı uygulamaların belirlenmesi için gösterilen çabaların sıklığında ciddi bir ar ş gözlenmektedir. OSB alanında bilimsel dayanaklı uygulamaların belirlenmesi konusunda etkinlik gösteren The Na onal Professional Developmental Center on Au sm Spectrum Disorder-NPDC, Na onal Au sm Center-NAC, Research Au sm, Associa on for Science in Au sm Treatment-ASAT, Canadian Au sm Interven on Research Network gibi çeşitli kuruluşlar bulunmaktadır. Bir uygulamanın bilimsel dayanaklı uygulama sayılabilmesi için aynı uygulamaya ilişkin birden çok deneysel araş rmanın benzer sonuçlar vermesi ve bu araş rmaların hakemli dergilerde 7

10 GELİŞİMSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLAR İÇİN m a k a l e o l a r a k y a y ı m l a n m ı ş o l m a s ı gerekmektedir. Bilimsel dayanaklı uygulama kısaca vaat e ği sonuçları gerçekten sağladığına ilişkin hakemli bilimsel dergilerde yayımlanmış yeterli düzeyde deneysel araş rma b u l g u s u n a s a h i p u y g u l a m a o l a r a k tanımlanabilir. O S B, yıllardır yürütülen pek çok araş rmaya karşın halen gizemini korumaya devam eden karmaşık bir gelişimsel yetersizlik kategorisidir. OSB alanında kullanılan eği m, terapi ve tedavi yöntemleri çok çeşitlidir ve her geçen gün bunlara yenileri eklenmektedir. NAC (2009) tara ndan OSB ye yönelik uygulamalar dört başlık al nda ele alınmış r: - Yeterli bilimsel dayanağa sahip u y g u l a m a l a r ( E s t a b l i s h e d ) : B u uygulamaların OSB li bireyler üzerinde olumlu sonuçlar doğurduğuna ilişkin yeterli kanıt bulunmaktadır. Bir başka deyişle, bu uygulamalar etkili uygulamalardır. - U m u t v a a t e d e n u y g u l a m a l a r (Emerging): Uygulamanın olumlu sonuçlar doğurduğuna ilişkin bir ya da birkaç çalışmanın varlığına rağmen, bu uygulamaların etkili uygulamalar olduğunu söyleyebilmek için başka kaliteli araş rma çalışmalarından da tutarlı bir şekilde benzer bulgular elde edilmelidir. - B i l i m s e l d a y a n a k t a n y o k s u n u y g u l a m a l a r ( U n e s t a b l i s h e d ) : Uygulamanın etkililiğine ilişkin kanıt ya minimal düzeydedir ya da yoktur. İleride yapılacak çalışmalar bu uygulama biçiminin etkili, etkisiz ya da zararlı olduğunu ortaya koyabilir. - E t k i s i z / z a r a r l ı u y g u l a m a l a r (Ineffec ve/harmful): OSB li bireyler için etkisiz ya da zararlı olduğuna ilişkin yeterli düzeyde bilimsel dayanağın olduğu uygulamalardır. Mümkün olduğunca erken yaşta ve bilimsel dayanaklı öğre m uygulamalarına yer verilmesi son derece önemlidir. Yeterli b ilimsel d aya n a ğa s a h ip uygulamalar; öncül düzenlemeye yönelik uygulamalar, davranışsal uygulamalar, kapsamlı e r k e n y o ğ u n d a v r a n ı ş s a l m ü d a h a l e uygulamaları, ortak dikkat geliş rmeye yönelik uygulamalar, model olma uygulamaları, doğal ö ğ r e m y ö n t e m l e r i, a k r a n ö ğ r e m i uygulamaları, temel tepki öğre mi, çizelgeler, kendini yönetmeye yönelik uygulamalar ve öykü temelli uygulamalardır. Umut vaat eden uygulamalar; alterna f ve destekleyici ile şim araçları, bilişsel davranışçı uygulama pake, gelişimsel ilişki temelli uygulamalar, egzersiz, maruz bırakma uygulamaları, taklit temelli etkileşim, etkileşim girişimini ar rmaya yönelik uygulamalar, dil eği mi uygulamaları (konuşma), dil eği mi u y g u l a m a l a r ı ( ko n u ş m a v e a n l a m a ), masaj/dokunma terapisi, çoklu uygulama pake, müzik terapisi, akran aracılı öğre m düzenlemeleri, resim değiş tokuşuna dayalı ile şim sistemi-p EC S, davranış azaltma uygulamaları, replik sunma, işaret dili öğre mi, sosyal ile şim uygulamaları, sosyal becerileri g e l i ş r m e y e y ö n e l i k u y g u l a m a l a r, yapılandırılmış öğre m-teacch, teknoloji t e m e l l i u y g u l a m a l a r, z i h i n k u r a m ı uygulamalarıdır. 8

11 BİLİMSEL DAYANAKLI UYGULAMALAR B i l i m s e l d a y a n a k t a n y o k s u n uygulamalar; akademik uygulamalar, işitsel bütünleş rme terapisi, duyu bütünleme terapisi, kolaylaş rılmış ile şim, ağır metallerden arındırma tedavisi, hiperbarik oksijen tedavisi, diyet tedavileri ve vitaminmineral desteği, hayvan terapileri, sanat terapisi uygulamalarıdır. NSP raporunda etkisiz ya da zararlı olduğu belir len bir uygulamaya rastlanılmamaktadır. Buna gerekçe olarak, bir uygulama biçiminin etkisiz ya da zararlı olduğuna karar verebilmek için izlenmesi gereken araş rma sürecine ilişkin zorluklar ve e k nedenler gösterilmektedir. OSB alanında çalışan öğretmenlerin /uygulamacıların çocuklarla çalışırken bilimsel dayanaklı uygulamaları tercih etmeleri ve bu konudaki güncel gelişmeleri izlemeleri önerilmektedir. Ailelerin de bilimsel dayanaklı uygulamalardan haberdar olmaları, çocuklarıyla çalışan öğretmenlerin/uygulamacıların çalışmalarında bu uygulamalara yer verip vermediğini sorgulamaları ve bu konudaki güncel gelişmeleri takip etmeleri çocuklarının nitelikli eği m almasını sağlamaları açısından önemlidir. NAC(2009) tara ndan o zme yönelik eği m uygulamaları dört başlık al nda ele alınmaktadır. Kaynakça; Ergenekon, Y. (2012). O zmli çocuklara videoyla model olma kullanılarak ev kazalarında basit ilkyardım becerilerinin öğre mi. Kuram ve Uygulamada Eği m Bilimleri, 12(4), Heflin, L. J. & Alaimo, D. F. (2007). Students with au sm spectrum disorders: Effec ve Instruc onal Prac ces. Pearson, Merrill Pren ce Hall, NJ: Upper Saddle River. h p://www.tohumo zmportali.org Kırcaali-İ ar, G. (2003). O s k özellik gösteren çocuklara ile şim becerilerinin kazandırılması. İstanbul: Ya-Pa Yayınları. Kırcaali-İ ar, G. (2007). O zm spektrum bozukluğu. İstanbul: Daktylos Yayınları. Kırcaali-İ ar, G. (2012). O zm spektrum bozukluğuna genel bakış. E. Tekin-İ ar (Ed.). O zm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eği mleri (s ). Ankara: Vize Yayıncılık. Kurt, O. (2012). O zm spektrum bozukluğu ve bilimsel dayanaklı uygulamalar. E. Tekin-İ ar (Ed.). O zm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eği mleri (s ). Ankara: Vize Yayıncılık. Mesibov, G., & Shea, V. (2010). Evidence-based prac ces and au sm. Au sm. DOI: / NAC (Na onal Au sm Center) (2009). Evidence-based prac ce and au sm in the schools: A guide to providing appropriate interven ons to students with au sm spectrum disorders. Randolph, MA: Na onal Au sm Center. 9

12 OTİZM SPEKTRUMUNDAKİ ÇOCUK VE Dr. Mehmet Ata ÖZTÜRK Marmara Ünivesitesi BESYO Beden Eği mi ve Spor Öğretmenliği Bölümü O z m spektrumunda ki bireylerin motor beceri ö z e l l i k l e r i d o k s a n l ı y ı l l a r ı n b a ş ı n d a n g ü n ü m ü z e kadar bilimsel çalışmalarla yoğun biçimde incelenmiş r. Bu çalışmaların ciddi bir kısmı 3-12 yaş aralığında kümelenmekle birlikte, otuzlu yaşlara kadar geniş bir yaş aralığını da kapsamaktadır. Elde edilen bulgulara göre ince ve kaba motor becerilerde, hareket hazırlığı ve planlamasında, özellikle üst ekstrimite motor işlevlerde, yürüyüş tarzında ve dengede o zm spektrumundaki bireylerde pik gelişim gösteren akranlara göre zayıf kaldığı tespit edilmiş r. Yani o zm spekrumundaki bireyler daha düşük koordinasyon ve motor kapasite ile yaşama riskine sahip r. Örneğin yazı yazmada, ayakkabı bağlamada, bisiklete binmede, top atma ve hemen tüm sosyal oyunlarda motor beceri eksikliğine bağlı düşük ka lım gözlenmektedir. Ayrıca, okulla ilişkili egzersiz ve serbest zaman fiziksel ak vite seviyeleri de d ü ş ü k t ü r. D o l a y ı s ı y l a fi t n e s s seviyelerinde de sıkın lar mevcu ur. Dünya Sağlık Örgütü fiziksel ak viteye ka lımda okulun rolünün önemine dikkat çekiyorsa da, ne yazık ki ülkemizde beden eği mi ve sporun; özel eği m hizmetlerindeki rolü çok sınırlıdır. Son dönemlerde bu p etkiliklerin o zm spektrumudaki bireylerin steryo pik veya kendini uyarıcı davranışlarının azal lmasına sağladığı faydalar, sosyal ile şim ve sosyal entegrasyona katkıları konusunda farkındalık ülkemizde nispeten artmış r. Ne yazık ki, mevzuat ve eği m sistemindeki rolü ise hala çok sınırlı ve yetersizdir. Bundan dolayı okul sonrası fiziksel ak vite etkinliklerinin ve müfredat dışı uygulamaların önemi artmaktadır. OT İ Z M S P E K T R U M U N A U YG U N S P O R BRANŞLARI Pek çok ortamda sıklıkla karşılaş ğımız sorulardan olan Hangi spor branşı o zm için daha uygundur? un tam bir bilimsel karşılığı yoktur. Ha a belki önemi de yoktur. Zira felsefi olarak spor; zevk alınan, içinde oyun öğeleri barındıran ve bazı kuralları olan bedensel etkinlikler olarak tanımlanabilir. Diğer tüm kazanımlar - örneğin sağlık kazanımları, her ne kadar sporun güzel ve umulan katkıları olsa da felsefik açıdan hedef spor yapan insanın bundan keyif almasıdır. Engelli olsun ya da olmasın her birey için yapmaktan keyif alacağı etkinlikleri yapabilmesi önemlidir. Dolayısıyla o zm spektrumundaki bireylere yönelik spor çalışmalarında da bunu dikkate almakta fayda vardır. Ağır seyreden durumlarda bunun tespi nde zorluklar yaşanabilir. Aile, eği mciler, O zm spekrumundaki bireyler daha düşük koordinasyon ve motor kapasite ile yaşama riskine sahip r 10

13 GENÇLERDE FİZİKSEL AKTİVİTE bakımını üstlenenlerle yapılacak işbirliği ile bu çocuk/gencin zevk aldığını anlamak için bazı ipuçları bulunabilir. Yukarıda ifade edilen bakış açısını gözd en kaçırmamak kayd ıyla b ilimsel çalışmalarda o zm spektrumundaki bireylerin psikososyal ve/veya motor ve ha a bilişsel kazanımlarına katkı sağladığı belirlenen bazı spor branşları vardır. Bunların dışında kalanların katkı sağlamayacağı gibi bir iddiamız yoktur. Bilimsel çalışmalarda bu bireylerin ferdi sporlarda daha başarılı oldukları ve takım s p o r l a r ı n ı y a p m a d a b a z ı g ü ç l ü k l e r l e karşılaşabildikleri ifade edilmiş r. Bu da sosyal beceri ve direk f almada yaşanan güçlükler dikkate alındığında beklenen bir durumdur. Ancak sosyal beceri gelişimi açısından da takım s p o r l a r ı n a ka l ı m ı n c i d d i ka za n ı m l a r ge rebildiği tespit edilmiş r. Ferdi sporlardan yüzmenin ve diğer havuz etkinliklerinin oyun becerilerinin ve motor becerilerin gelişiminde, sağlık ve fitness anlamında ciddi katkıları ortaya konmuştur. Bunun yanında, öğrencinin okul sonrası dönemde de sürdürebileceği, keyif aldığı sporlara odaklanılabilir. Sosyal ortamların olduğu ancak çok kalabalık olmayan sporlar da önerilmiş r (2-4 kişiyle oynanan sporlar gibi - bowling, masa tenisi, çok kalabalık olmayan grupla step/aerobik vb.) Bireysel sporlardan bisiklet, paten, buz pateni, kayak, kano da önerilen sporlar arasında yer almış r. Egzersiz boyutunda da özellikle sabit ekipmanların (el ergometresi, bisiklet, koşu bandı, vb.) o zm spektrumundaki bireyler tara ndan fitness kapasitelerinin ar rılmasında faydalı olduğu bildirilmiş r. SPOR EĞİTİMİNDE BAZI PRATİK ÖNERİLER U n u t m a m a k g e r e k i r k i o z m spektrumudaki bireylerin her türlü eğitsel planlamasında, bir kişi için başarılı olan uygulamanın herkes için aynı seviyede katkı sağlaması beklenemez. Standart şablonlar uygulanamayabilir. Dolayısıyla bu başlık al nda paylaşılan önerilerin faydalı olması muhtemel yöntemler olarak değerlendirilmesinde fayda vardır. Eği mci bunlardan hangilerinin bireysel uygulamalarında katkı sağladığını tespit ve takipten sorumludur. Bunu yaparken de uygun ölçme ve değerlendirme, karar sürecinin ve uygulamanın parçası olarak yer almalıdır. Hang spor branşı ot zm ç n daha uygundur? un tam b r b l msel karşılığı yoktur. B A Z I D U Y U S A L G Ü Ç LÜ K L E R V E MUHTEMEL ÇÖZÜM ÖNERİLERİ AÇIK ALANDA (ÖR. OKUL BAHÇESİ) NEREYE G İ D E C E Ğ İ N İ / N E R E D E D U R A C A Ğ I N I BİLEMEME. - Her etkinlik alanının sınırlarını açık biçimde belirleyin (ip, huni, minder, vb. ile) - Öğrencinin duracağı yeri işaretleyin 11

14 OTİZM SPEKTRUMUNDAKİ ÇOCUK VE (hep aynı renk kullanabiliriniz). - Etkinlikleri istasyonlarla yapıyorsanız takip edeceği güzergahı oklarla işaretleyin (büyük mobilya mağazalarında yerde bulunan oklar gibi). - Etkinliklerde kullanacağı malzemeleri belli bir renk ile kodlayın. Bu renk öğrencinin en sevdiği renk olabilir. Bu renk kullanılarak işaretlenen spor ekipmanının, onun kullanacağı ekipmanlar olduğunu öğre n. - Etkinlik başlangıcı, bir etkinlikten diğerine geçişte ve etkinlik bi minde kullanmak üzere şablonlar oluşturun. D İ K K AT Ç E K M E K İ Ç İ N Y Ü K S E K S E S L İ YÖNTEMLERİN KULLANIMI (DÜDÜK, ISLIK, EL ÇIRPMA, VB.) - Yönteminizi el kaldırma ile değiş rin ve öğrenci de sizin elinizi kaldırdığınızı fark e ğinde kendi elini kaldırsın. Engelli olsun ya da olmasın her birey için, yapmaktan keyif alacağı etkinlikleri yapabilmesi önemlidir S ÖZ LÜ D İ R E K T İ F L E R İ A N L A M A K TA V E ETKİNLİK SÜREÇLERİNİ TAKİPTE GÜÇLÜK - Direk flerinizi kısa ve basit tutun. Direk f sonrası öğrencinin talima algılaması için, hareke başlatmadan önce 5-7 saniye bekleyin. Direk flerinizi nega f (ör. Koşma!, Durma!) değil, pozi f (ör. Yürü!, Devam et!) kelimelerden seçin. - İle şimde görsel sembollerden faydalanın. - Doğru yapılan hareke n videosu veya öğretmenin/akranın görsel olarak hareke göstermesi sözlü direk en daha çok işe yaramaktadır. - Eğer öğrenci okuyabiliyorsa etkinliğin başında basit ve yazılı program verin ve indeks kartlarından faydalanın. SPOR EKİPMANLARININ DOKUSUNDAN RAHATSIZ OLMA - Ekipmanı değiş rin (ör. basketbol topunun sert yapısından hoşlanmıyorsa yumuşak bir top tercih edin) veya aynı motor hedefe ulaşmanıza yardımcı olacak alterna f ekipmanlar kullanın. Örneğin yakalama becerisi üzerinde çalışıyorsanız başlangıç aşamasında balon da kullanabilirsiniz. Burada hedef illa topu tutmak olacaksa ve öğrenci bunda ciddi güçlük yaşıyorsa aşama aşama ağırlığı ar rmak ve boyutu küçültmek düşünülebilir (ör. balon büyük plas k top küçük plas k top voleybol topu basketbol topu) - Rake n sapındaki deri hissinden rahatsızlık varsa bir bez veya teyp ile sarın. - Ekipmanın pürüzsüz yüzeyinden rahatsızlık varsa cırt cırtlı malzeme ile kaplanabilir. Vücut farkındalığı için öğrenci propriosep f desteğe ih yaç duyuyorsa... 12

15 GENÇLERDE FİZİKSEL AKTİVİTE - Mini tramplen kullanın. - Terabant kullanın. - İp atla n. - Opsiyonel olarak sağlık topu tarzı ekipmana imkan tanıyın. - Bir hareke n nasıl yapılması gerek ğini göstermek için vücut temasından (eğer öğrenci izin veriyorsa) faydalanın. Örneğin elinizi elinin üstüne koyarak yönlendirme yapabilirsiniz, el açısının nasıl olması gerek ğini dokunarak anlatabilirisiniz. KENDİ KENDİNİ UYARMA FORMU OLARAK DENGE ETKİNLİKLERİ PEŞİNDE OLABİLİR (SALLANMA, ZIPLAMA GİBİ) - Dönme ve ileri geri sallanmalı etkinlik alterna fleri sunarak (yaşa uygun oyunlar gibi) bu durumdan faydalanılıp bu ih yacı kabul edilebilir harekete yöneltmek mümkün olabilir. Etkinlikte öğrenciye başarı imkanı sunarken farklı güçlük seviyesinde etkinlik alterna fleri sunulmalıdır. Sürekli zıplama gibi istenmeyen hareketlerin önüne geçmek için bu hareke yapmanın güçleş ği ha a mümkün olmadığı etkinliklerden faydalanılabilir. Örneğin paten kaya r ke n ya h u t b i s i k l e t b i n e r ke n b u davranışların ortadan kalk ğına şahit olacaksınız. Böylelikle davranışı kontrol ederken enerjiyi de başka bir yere kanalize e receksiniz. DÜŞÜK DENGE - Sebebin kaynağını (görme güçlüğü, kulak sorunu, düşük kas gücü, düşük koordinasyon gibi) tespit ederek bu durumu gidermek veya düşüklüğü tespit edilen durumu geliş rmek için gerekli fiziksel etkinlikleri uygulayın. D A V R A N I Ş Y Ö N E T İ M İ T E M E L STRATEJİLERİ O zm spektrumundaki bireylerde kimi zaman ile şim güçlüğünden, kimi zaman da başka sebeplerden problem davranışlar ya da kurallara uymada güçlükler gözlenebilir. Bunların fiziksel ak vite ortamlarında önüne geçebilmek adına kullanımında fayda sağlaması muhtemel bazı önerileri sıralayalım: - Egzersiz planı ve fiziksel ak vite ru nlerini hazırlarken ru nler oluşturun. Öğrenci hiç alışkın olmadığı veya uyarılmadığı ortamlardan rahatsız olabilir. - Ekstra uyarım verecek, öğrencinin dikka ni dağıtabilecek malzemeleri ortadan kaldırın. (ör. Kullanılmayan minderleri ortadan kaldırın, daha sonraki etkinliklerde kullanılacak malzemeleri ilgili istasyonda tasnifleyin) Ortadan kaldırmanın mümkün olmadığı durumlarda benzer başka s mülatörler kullanın. Örneğin bir öğrenciniz spor salonun girdiğinde karanlık havalandırma borularına yöneliyorsa veya priz deliklerine elini sokmaya yelteniyorsa yuvarlak ve karanlık delikleri olan spor f ekipmanlar kullanarak dikka ni bu malzemelere yönlendirebilirsiniz (ör. Bowling topu, delikli plas k toplar) Egzersiz planı ve fiziksel ak viteleri hazırlarken ru nler oluşturun. 13

16 OTİZM SPEKTRUMUNDAKİ ÇOCUK VE GENÇLERDE FİZİKSEL AKTİVİTE - Fiziksel şartları düzenleyin/dikkate alın (florasan lambalar, sesin yüksek yankılandığı spor salonu ortamı, parlayan zemin, çok geniş alanlar sorun oluşturabilir. Kulaklık, müzik, güneş gözlükleri pra k çözümler olabilir) - Etkinliğin yapılacağı fiziksel sınırları b elirleyin ancak sürekli aynı o rtamla sınırlamayın. Aynı etkinliği kapalı mekanda, açık tenis kortunda, parklarda, rekreasyon alanlarında tekrarlayın. Öğrencinin istenmeyen davranışları te kleyen bazen mekandan veya mekanın fiziksel şartlarından (ısı, nem, ses gibi) kaynaklı olabilir. - Bir etkinlikten diğerine geçiş yaparken ö ğ r e n c i t a r a n d a n ö n g ö r ü l e b i l e n, yapılandırılmış, alışkınlık kazanılmış geçişler yapın (salon etra nda bir tur koşma, sandalyede 30 saniye dinlenme, sevilen bir fiziksel etkinliği ip atlama gibi, 60 saniye boyunca yapma, vb.) Ayrıca olarak 2 dakika sonra rake bırakacaksın gibi minik uyarı/bildirim mesajları kullanmak, ha a bunları görsellerle desteklemek yerinde olacak r. Yoğun fiziksel ak vitenin bu p davranışların ve ha a agresif davranışların orta ve uzun vadede azal lmasına katkı sağladığı bilinmektedir. - Görsel yönlendirme (resim değişimi sistemleri) ile öğrenciye geçişlerin sırasını öngörme imkanı verin. - Sözlü direk fleri azal n ve/veya kısa komutlarla sınırlayın. Bu direk fleri de sakin bir tonlamayla yapmaya gayret edin. - Odaklanma sürelerini gözönünde bulundurun (sevilen etkinliklerde ve ilerleyen yaşlarda daha uzun olabilmektedir) - Tehlike farkındalığı yetersiz bireylerde güvenli çalışma alanları oluşturun (ör. tehlike oluşturabilecek sert cisimleri sünger veya minder ile kapa n). O zm spektrumudaki bireylerin her türlü eğitsel planlamasında, bir kişi için başarılı olan uygulamanın herkes için aynı seviyede katkı sağlaması beklenemez. KAYNAKÇA Berkeley, S., Zi el, L., Pitney, L. ve & Nichols, S. (2001). Locomotor and object control skills of children diagnosed with au sm. Adapted Physical Ac vity Quarterly, 18, Erdemli, A. (2002). Temel Sorunlarıyla Spor Felsefesi. E yayınları: İstanbul. Fournier, K. A., Hass, C. J., Naik, S. K., Lodha, N, Cauraugh, J. H. (2010). Motor coordina on in au sm spectrum disorders: A synthesis and meta-analysis. Journal of Au sm Developmental Disorders, 40; Doi: /s Lee, J. ve Pore a, D. L. (2013). Enhancing the motor skills of children with au sm spectrum disorders. Journal of Physical Educa on Recrea on and Dance, 84, Menear K. S. ve Smith, S. C. (2011) Teaching physical educa on to students with au sm spectrum disorders. Strategies, January/February, Menear K. S. ve Smith, S. C. (2008) Physical educa on for students with au sm. Teaching ps and strategies. Teaching Excep onal Children, 40 (5), NCPAD (2011). h p://ncpad.org/disability/fact_sheet.php?sheet=366 O Connor, J. French, R. ve Henderson, H. (2000). Use of physical ac vity to improve behavior of children with au sm. Two-for-one benefits. Palaestra, 16 (3), Prupas, A. ve Reid, G. (2001). Effects of exercise frequency on stereotypic behaviors of children with developmental disorders. Educa on and Training in Mental Retarda on and Developmental Disorders, 36, Tu, R. Powell, S. D. ve Thornton, M. E. (2006). Educa onal approaches in au sm: What we know abut what to do. Educa onal Pyscholgy in prac ce, 22, Doi: / Volkmar, F. R., Lord, C., Bailey, A., Schltz, R. T. ve Klin, A. (2004). Au sm and pervasive developmental disorders. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 45, Zhang J. ve Griffin, A. J. (2007). Including children with au sm in general physical educa on: Eight possible solu ons. Journal of Physical Educa on, Recrea on and Dance, 78 (3), 33-37,

17 Engellilere Engel Olmak Abdullah GÜÇ Güney Marmara Kalkınma Ajansı İşletmeci Uzman Ülke olarak, halen engelli dostu olmaktan çok uzağız. Böyle umutsuz bir başlangıç cümlesi kurmak istemezdim ama maalesef gerçek bu. Şehirlerimiz, şehir planlarımız, kaldırımlarımız, binalarımız, spor alanlarımız; engellilerin ulaşımını ve kullanımını sağlayacak tedbirlerden yoksun. Öte yandan engellilere yönelik yapılan iyileş rmeler ise üzülerek söylüyorum ki yer yer göstermelik kalabiliyor. Örneğin, asfalt payı bırakmak gibi sebeplerle zaten yüksek inşa edilen kaldırımlara bir de 70 derece(!) açıyla engelli rmanma rampaları yapılınca, insan ister istemez bu işte b ir ya n lışlık o lduğunu d ü ş ü n ü yo r. B u olumsuzlukların hepsi bir yana, bunlardan çok daha önemli ve kri k diğer bir engel var engellilere çıkarılan. Bilinçsiz ailelerin kendi engelli çocuklarına çıkardığı engeller. O yapamaz, o engelli. Hani her şey ailede başlar denir ya, belki de engelli dostu bir ülke hayalini gerçekleş rmenin yolu da öncelikle engelli ailelerini bilinçlendirmekten, engelli bireylerin sosyalleşmesinin ar rılmasından geçiyordur. Çok fazla da deneyim sahibi olmadığım bir alanda çok iddialı cümleler kurduğumu düşünebilirsiniz, ama bu inancı bana veren ve ifadelere dökmemi sağlayan unsur, Balıkesir İl Özel İdare Özel Eği m İş Uygulama Merkezi ile O B İ D E R (O zmli Bireyleri Destekleme Derneği) in beraber yürütmüş olduğu proje oldu. Proje sayesinde engelli genç ve çocuklarımızın, imkansız görülen bir şeyi başardığını, bisiklete binmek, masa tenisi oynamak, yüzmek ve daha nice spor faaliye ni yapabildiklerini gördük. Bu yönüyle proje iki a m a c a hizmet etmiş o l d u. B i r yandan, bu proje (belki de öncesinde çocuğunu eve kapatmak zorunda hisseden) engelli ailelerine büyük bir umut aşısı oldu, diğer yandan da engelli olmayan ama bilinçsizlikle engellilere engel olan bizlere ufuk açıcı bir deneyim oldu. Böyle bir izlenimi edinmiş biri olarak sizden is rhamım bu derginin boş vak nizde şöyle bakıp geç ğiniz bir dergi olmaktan öte geçmesi, sizi eyleme geçirmesi. Eğer bu konuyla ilgili iseniz, bu ve bunun gibi projeleri hayata geçirmeniz mümkün. Kaynak yetersizliği sizi durduruyor olabilir. İşte burada da Kalkınma Ajansları gibi destek kurumları devreye girmektedir. Söz konusu desteği genel hatlarıyla tarif etmek gerekirse, Türkiye nin tüm illerinde merkez ofisleri veya ya rım destek ofisleri ile faaliyet gösteren Kalkınma Ajansları kendi bölgelerinin özelliklerine ve ih yaç duyduğu alanlara uygun ama genel anlamda bu proje gibi sosyal içerme projelerini, toplumdaki engelliler gibi dezavantajlı grupları hedefleyen projeleri desteklemektedir. Kamu kurumları, dernek ve vakıflar uygun başvuru sahipleridir. Ayrıca sosyal konularda çıkılan mali destek programlarında yapılmak istenen işlerin mali olarak %90 ına kadarlık bir kısmına destek verilebilmektedir. Engellilere engel olunmayan, engelli dostu bir Türkiye mümkün. O zaman haydi işe koyulalım. 15

18 OBİDER Fatma TABANLI OBİDER Yönetim Kurulu Başkanı Kızım Merve 1993 yılında o zm tanısını aldığında o zmin tek etkili tedavisinin eği m olduğunu öğrendik. Yıllarca bu alanda bireysel çabalarımızla eği m kurumlarını zorlayarak eği m hakkımızı elde etmek için çabaladık, yıllar geç kçe yalnız olmadığımızı gördük. Kişisel olanaklarla çocuklarımıza iyi bir gelecek hazırlamanın daha zor olacağını düşünerek birlikte hareket etme kararı aldık ve diğer o zmli bireylerin aileleriyle birlikte 2011 yılında OBİDER(O zmli Bireyleri Destekleme Derneği) ailesini oluşturduk. Özel eği m alanında çalışan uzmanlar ve diğer meslek gruplarından gönüllülerin de ka lımıyla oluşan derneğimiz, ü y e y l e B a l ı ke s i r i l i n d e f a a l i y e t göstermektedir. Amacımız; bu alanda yapılan bilimsel çalışmaları takip ederek aileleri medya ve belediyeler yolu ile bilinçlendirmek, ilimizde o zm farkındalığı yaratmak, bu sayede çocuklarımıza erken tanı konmasını sağlayıp etkili eği m yöntemleriyle çocuklarımızın hayata kazandırılmasında geç kalmamak için y ö n l e n d i r m e l e r d e b u l u n m a k, a y r ı c a çocuklarımızın sahip olduğu yasal haklar konusunda aileleri bilgilendirerek destek olmak r. Bütün çocuklar gibi o zmli çocukların da eği m haklarının olduğuna yasalarla korunması gerek ğine ve ailelerin sorunlarına sahip çıkılması gerek ğine inanıyoruz.biz çocuklarımıza en iyi eği m olanaklarını sunmak ve bizden sonraki yaşamlarını güvence al na almak üzere çalışmalarımızı yürütüyoruz. Çocuklarımızın en büyük ih yacı sosyalleşmeleri. Bu ih yaçlarından yola çıkarak hazırladığımız 2. projemizde doğru ve yeterli bir spor eği mi ile çocuklarımız bizlere neler başarabileceklerini göstermiş oldular. Bu projemizin yürütülmesinde başta Güney Marmara Kalkınma Ajansı na, Sayın Valimize, Sayın Belediye Başkanımıza, proje ekibimize, proje ortaklarımıza, proje iş rakçilerimize, eğitmenlerimize ve destekçilerimize yardımları için çocuklarımız ve ailelerimiz adına sonsuz teşekkür ederiz. 16

19 ENGELSİZ PROJE İlhan ASLAN Balıkesir Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürü GELİŞİMSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARA DESTEK İÇİN KURUMSAL BİRLİK İl Özel İdare Özel Eği m İş Uygulama Merkezi tara ndan hayata geçirilen Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine Spor Eği mi ile Destek Olunması isimli proje Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü, O zmli Bireyleri Destekleme Derneği ve İl Milli Eği m Müdürlüğü nün ortaklığında yürütüldü. Böyle anlamlı bir projede yer almanın bizim için bir ayrıcalık olduğunu düşünüyorum. Tüm çalışanlarımız ve tesislerimiz ile projenin en büyük destekçisi olmaya çalış k. Engelli olan tüm vatandaşlarımız bizim birer parçamızdır, bu yüzden onların toplum içerisinde daha kolay yer edinmelerini ve sosyalleşmelerini sağlayacak olan bu projede onlarla el ele olmaya çalış k. Kurumlar dışında, bu toplumda yaşayan her ferdin, bu ve buna benzer projelere destek vermesi gerek ğini inanıyorum. Projede emeği geçen herkese teşekkürler. Proje Kapsamında Kullanılan Alanlar Yüzme Havuzları Tenis Kortları İsmail Akçay Atle zm Pis 17

20 Proje Hakkında Tüm çocukların eği minde olduğu gibi gelişimsel yetersizliği olan çocukların eği minde de, ileride başkalarına bağımlı olmadan yaşamlarını sürdürebilmeleri, kendi kendilerine yeterli duruma gelmeleri ve toplumla bütünleşmeleri amaçlanmaktadır. Bu çocukların ilerlemesinde etkin rol oynayacak ve sosyalleşmelerine olanak tanıyacak eği mlerden biri de çocuklara doğru ve etkili spor eği mlerinin verilmesidir. Bölgemizde özellikle de Balıkesir de gelişimsel yetersizliği olan çocuklarımızın spor eği mine yönelik planlı ve özgünlüklerinden doğan gereksinimlerini karşılayacak yeterlilikte bir spor eği m hizme sunulamamaktadır. Oysa ki spor eği mi, bu çocukların sosyal hayata entegrasyonunun yanı sıra pek çok fiziksel ve zihinsel ar lar da ge rmektedir. Bu gereksinimlerden yola çıkarak hazırladığımız projemizle, gelişimsel yetersizlik tanısı almış çocukların ve ailelerinin sosyal haya a daha çok yer almalarına olanak tanınması, başarı ve bir şeyler yapabilme duygularını tatmalarına imkan tanınması, eği mler süresince ve sonrasında gelişimsel yetersizliği olan çocukların yer aldığı etkinliklerle toplumsal farkındalığın ar rılması hedeflenmiş r. Bu amaçla ilimizde 50 gelişimsel yetersizlik tanısı almış çocuğa 4,5 ay boyunca ücretsiz olarak temel spor becerileri, bisiklet, basketbol, masa tenisi, yüzme alanlarında eği m verilmiş r. Bu amaç çerçevesinde yapılan faaliyetler ve projenin detayları: Proje Ortakları: -İl Özel İdare Özel Eği m ve İş Uygulama Merkezi -O zmli Bireyleri Destekleme Derneği -Balıkesir Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü -Balıkesir İl Milli Eği m Müdürlüğü Proje İş rakçileri: -Balıkesir Üniv. Beden Eği mi ve Spor Yüksekokulu -AKKA Taşımacılık Loj.Turizm San.Tic.Ltd S. -Hisarpen Güney Tabanlı Ort. -Balıkesir Halk Sağlığı Müdürlüğü -Orhan Akyıldız Ltd. S. Proje Uygulama Tarihleri: Proje Bütçe: ,27 Proje Uygulama Yeri: Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü Tesisleri Faaliyet 1: Gelişimsel yetersizliği olan çocuklar ve bu çocuklarda spor eği mine ilişkin çalıştay. Faaliyet kapsamında bölgemizde gelişimsel yetersizliği olan çocuklara spor eği mi verebilecek yeterlilikte personel bulunmaması nedeniyle bu alanda uzman ye ş rilmesi amaçlanmış r. Gelişimsel yetersizliği olan çocuklara eği m veren okullarda görevli Beden Eği mi Öğretmenlerine, Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünde Görevli Antrenörlere ve Zihinsel engelli çocuk sahibi ailelere, gelişimsel yetersizliği olan çocuklarla ile şim ve bu çocuklarda spor eği mi konularında Doç. Dr. Yasemin Ergenekon, ve Dr. Mehmet Ata Öztürk tara ndan eği m verilmiş r. 18

21 Proje Hakkında Faaliyet 2: Örnek kurum ziyare. (Spor Eği mi Veren) Gelişimsel yetersizliği olan çocuklara spor eği mi veren bir kurum ziyaret edilmiş, kurumun uygulamaları ve eği m ortamları gözlemlenmiş r. Böylelikle spor eği minde yer alan eğitmenlerin, gelişimsel yetersizliği olan çocuklara yönelik spor eği m ortamlarının düzenlenmesine ve uygulamalara yönelik birebir gözlem yapmalarına olanak tanınması hedeflenmiş r. Faaliyet 3: Okul ziyare. Projede yer alan BESYO öğrencilerinin, projede yer alan çocukları yakından tanımaları(spor eği mi öncesinde) için haziran ayı içerisinde okul ziyaretleri yapılmış r. Ziyaretlerin beden eği mi derslerinde yapılması ve çocuklarla o r t a k o y u n l a r ı n o y n a n a r a k tanışıklığın/gözlem yapma olanağının sağlanması amaçlanmış r. Faaliyet 4: Mevcut spor eği m alanlarının fiziksel iyileş rmesinin yapılması. Faaliyet kapsamında O zmli Bireyleri Destekleme Derneği Binasında ve İsmail Akçay Atle zm Tesisinde ayrılan alanlar spor eği mlerine uygun olarak düzenlenmiş r. 19

22 Proje Hakkında Faaliyet 5: Eksik ekipman ve malzemenin temini. Faaliyetler kapsamında düzenlenen alanlara s p o r eği mlerinde gereken ekipman ve malzeme alımı yapılmış r. Faaliyet 6: Gelişimsel yetersizliği olan çocuklara yönelik egzersiz eği mi. Branş eği mine başlamadan önce çocukların genel durumlarını belirleme ve fiziksel olarak daha ileri düzey spor antrenmanlarını yapabilecek düzeye gelmeleri için 1 ay boyunca temel spor egzersizlerine yönelik çalışma yapılmış r. Spor eği mi öncesi çocuklarımız Devlet Hastanesinde sağlık taramasından g e ç i r i l m i ş e ğ i m e u y g u n b u l u n a n çocuklarımıza performans belirleme testleri yapılarak bireysel eği m planları hazırlanmış r. Faaliyet 7: Gelişimsel yetersizliği olan çocuklara yönelik spor branş eği mi verilmesi. Egzersiz eği mleri sonrasında her çocuğumuza performans belirlemeler yapılmış, becerilerine uygun görülen branşa yönelik plan hazırlanarak spor eği mi verilmiş r (toplam 80 saat). Bisiklet, basketbol, masa tenisi, yüzme alanlarında eği m verilmiş r. 20

23 Proje Hakkında Faaliyet 8: Ailelere, çocuklarının spor eği mini olumsuz etkileyen davranışlarını söndürmeye yönelik eği m. Halk Eği m Merkezi nin görevlendirdiği özel eği m öğretmenleri tara ndan, spor eği mde yer alan çocuklarımızın ailelerine, çocuklarının olumsuz davranışlarının söndürülmesine yönelik destek eği m verilmiş r. Ö ğ r e n c i S e r fi k a l a r ı n ı n verilmesi. Projeye ka lan gelişimsel yetersizliği olan çocuklarımızın başarı belgeleri İsmail Akçay tesislerinde, Gençlik Hizmetleri Spor İl Müdürü İlhan Aslan tara ndan verildi. Proje Kapanış Etkinliği. O zmli Bireyleri Destekleme Derneği (OBİDER) tara ndan d ü z e n l e n e n ' ' G e l i ş i m s e l Yetersizliği Olan Çocukların Sosyalleşmelerine Spor Eği mi İle Destek Olunması'' isimli proje tanı m yemeğine Vali Ahmet Turhan ve eşi, Belediye Başkanı eşi Nesrin Ok, Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA) Genel Sekreteri, Milli Eği m Müdürü, Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürü, Proje iş rakçileri, Okul Müdürleri ve davetlilerin ka lımı ile Otel Basri'de gerçekleş rildi. 21

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması WINTER Template Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması Doç.Dr.Serhat ODLUYURT Arş.Gör. Melih ÇATTIK Anadolu Üniversitesi Engelliler

Detaylı

FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI

FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI Dilara Özer Akdeniz Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu ÖZEL GEREKSİNİMİ OLAN ÇOCUKLAR Bedensel Engel İşitme Engeli Zihinsel Engel

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir."

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir. KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

2014 / 2015 SAYI: 01. Haftanın Bazı Başlıkları. Çocuk ve Spor Öğretmenlerimiz Oryantasyon Eğitiminde 1. Sınıflar El Ele

2014 / 2015 SAYI: 01. Haftanın Bazı Başlıkları. Çocuk ve Spor Öğretmenlerimiz Oryantasyon Eğitiminde 1. Sınıflar El Ele 2014 / 2015 SAYI: 01 Haftanın Bazı Başlıkları Çocuk ve Spor Öğretmenlerimiz Oryantasyon Eğitiminde 1. Sınıflar El Ele Çocuk ve Spor Bir çocuğun sadece bilişsel gelişimine odaklanmak diğer yönlerini dikkate

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

OKULÖNCESİ DÖNEMDE BEDEN EĞİTİMİ

OKULÖNCESİ DÖNEMDE BEDEN EĞİTİMİ OKULÖNCESİ DÖNEMDE BEDEN EĞİTİMİ Harekete Sürükleyici Etkinlikler- 5 dak. İşlevsel Etkinlikler- 10 dak. Grup Etkinlikleri 20 dak. Tüm sınıf Etkinlikleri 5 dak. HAREKETE SÜRÜKLEYİCİ ETKİNLİKLER Yürüme ve

Detaylı

YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır

YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır Öğrencinin ilgi alanları, becerileri ve yetenekleri düşünüldüğü zaman kendi öğrenme yöntemlerine göre akademik ve/veya kültürel alanda başarılı olabilir.

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 4-6 YAŞ ÇOCUK EĞİTİMİ VE ETKİNLİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 4-6 YAŞ ÇOCUK EĞİTİMİ VE ETKİNLİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 4-6 YAŞ ÇOCUK EĞİTİMİ VE ETKİNLİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent.

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent. ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Serpil ALPTEKİN Doğum Tarihi: 24-11-1974 Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Özel Eğitim, Zihinsel Gazi Üniversitesi, Gazi (1992-1996) Engellilerin

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM BENİ KOŞULSUZ SEVİN! OTİZM NEDİR? O Bireyin sosyal iletişimini, dil

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ DİREKSİYON EĞİTİMİ ÖĞRETİCİLİĞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ DİREKSİYON EĞİTİMİ ÖĞRETİCİLİĞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ DİREKSİYON EĞİTİMİ ÖĞRETİCİLİĞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ SINAV SORUMLUSU MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ SINAV SORUMLUSU MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ SINAV SORUMLUSU MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA 1 ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BÜLTEN 5

2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BÜLTEN 5 2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BÜLTEN 5 OTİZM NEDİR? Kendi dünyalarında yalıtılmış (izole) otizmli bireyler, farklı ve uzak görünürler ve başkaları ile duygusal bağlar oluşturmazlar. Bu şaşırtıcı beyin

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SAMSUN MESLEK YÜKSEKOKULU Çocuk Bakımı ve Gençlik Hizmetleri Bölümü Çocuk Gelişimi Programı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SAMSUN MESLEK YÜKSEKOKULU Çocuk Bakımı ve Gençlik Hizmetleri Bölümü Çocuk Gelişimi Programı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SAMSUN MESLEK YÜKSEKOKULU Çocuk Bakımı ve Gençlik Hizmetleri Bölümü Çocuk Gelişimi Programı 1. Yarıyıl Ders İçerikleri Dersin Adı D.S KR. AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tar-1.

Detaylı

Sebeplerin belirlenebilmesi için araştırmalar sürmekte Sebepler konusunda 25 ten fazla teori mevcut

Sebeplerin belirlenebilmesi için araştırmalar sürmekte Sebepler konusunda 25 ten fazla teori mevcut Bu sunumu TEACCH unsurlarının beden eğitimi ve sporda kullanımı dosyasının eşlğinde takip ediniz. ÖğretimGörevlisi Dr.Mehmet Ata Öztürk mehmet.ozturk@marmara.edu.tr http://maozturk.web.officelive.com Otizm,

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

GAZETECİLİK DİJİTAL FOTOĞRAFÇILIK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GAZETECİLİK DİJİTAL FOTOĞRAFÇILIK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü GAZETECİLİK DİJİTAL FOTOĞRAFÇILIK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2011 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya

Detaylı

CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ

CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ CAN KARDEŞ KREŞİ REHBERLİK SERVİSİ EKİM 2014 AYLIK REHBERLİK BÜLTENİ Çocuğumla Nasıl Oyun Oynayacağım? Oyun nedir? Oyun, çocukların dünyayı algılamalarını, hayal ile gerçek dünya arasında köprü kurmalarını

Detaylı

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA 1-PROJENİN ADI: HAYDİ HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ 2-PROJENİN ÖZETİ: 2013-2014 eğitim- öğretim yılında okulumuz da gerçekleştireceğimiz

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALAN TANITIMI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALAN TANITIMI ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALAN TANITIMI ALANIN TANIMI:Çocuk gelişimi ve eğitimi alanı altında yer alan erken çocukluk eğitimi ve özel eğitim dallarının yeterliklerini Kazandırmaya yönelik eğitim ve öğretim

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL, ÖZEL EĞİTİM KURSLARI YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL, ÖZEL EĞİTİM KURSLARI YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL, ÖZEL EĞİTİM KURSLARI YÖNETMELİĞİ Resmî Gazete : 22.7.2005/25883 Ek ve Değişiklikler: 1) 28.12.2005/26037 RG BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1- Bu

Detaylı

I.BURDUR SEMPOZYUMU POSTER BİLDİRİLER

I.BURDUR SEMPOZYUMU POSTER BİLDİRİLER I.BURDUR SEMPOZYUMU POSTER BİLDİRİLER 1430 I.BURDUR SEMPOZYUMU I.BURDUR SEMPOZYUMU 1431 BURDUR VE ISPARTA DEVLET İLKÖĞRETİM OKULLARINDAKİ ANASINIFLARININ BEDEN EĞİTİMİ VE OYUN ETKİNLİKLERİNE YÖNELİK İMKÂNLARININ

Detaylı

Ç. Ü. BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR Y.O. ENGELLİ SPORLARINI TANITMA FESTİVALİ Ç.Ü. BESYO ESTAFE 14 ARALIK ÇARŞAMBA

Ç. Ü. BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR Y.O. ENGELLİ SPORLARINI TANITMA FESTİVALİ Ç.Ü. BESYO ESTAFE 14 ARALIK ÇARŞAMBA Ç. Ü. BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR Y.O. ENGELLİ SPORLARINI TANITMA FESTİVALİ Ç.Ü. BESYO ESTAFE 14 ARALIK ÇARŞAMBA SPORLA EĞİTİM, ENGELSİZ GELECEĞİM! GOALBALL (GÖRME ENGELLİLER ) OTURARAK VOLEYBOL (BEDENSEL ENGELLİLER)

Detaylı

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ DEKORATİF EV AKSESUARLARI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ DEKORATİF EV AKSESUARLARI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ DEKORATİF EV AKSESUARLARI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖNSÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER

BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER 0-2 Yaş Süt çocukluğu 2-5 Yaş Oyun çocukluğu veya okul öncesi 6-12,14 Yaş Okul çağı veya büyük çocukluk 4-5 yıl Ergenlik dönemi 23-26 Yaş Gençlik veya ergenlik sonu 2-5 YAŞ

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

SOSYAL MEDYA YÖNETİMİ ve SOSYAL MEDYADA REKLAM UYGULAMALARI

SOSYAL MEDYA YÖNETİMİ ve SOSYAL MEDYADA REKLAM UYGULAMALARI SOSYAL MEDYA YÖNETİMİ ve SOSYAL MEDYADA REKLAM UYGULAMALARI SOSYAL MEDYA YÖNETİMİ ve SOSYAL MEDYADA REKLAM UYGULAMALARI Sosyal medya yönetimine artık diğer pazarlama aktivasyonları gibi stratejik bir bakış

Detaylı

GRAFİK VE FOTOĞRAF BİLGİSAYAR DESTEKLİ REKLAM VE TASARIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GRAFİK VE FOTOĞRAF BİLGİSAYAR DESTEKLİ REKLAM VE TASARIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü GRAFİK VE FOTOĞRAF BİLGİSAYAR DESTEKLİ REKLAM VE TASARIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi / Logopedi Alanındaki Standartların ve Eğitim Programlarının Niteliklerinin

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğuyla (DEHB) Nasıl Başa Çıkabilirim?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğuyla (DEHB) Nasıl Başa Çıkabilirim? Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğuyla (DEHB) Nasıl Başa Çıkabilirim? Uzm. Dr. Yusuf Yasin GÜMÜŞ Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı NOBEL TIP KİTABEVLERİ

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

KİŞİSEL "GÜÇ KİTABINIZ" Güçlenin!

KİŞİSEL GÜÇ KİTABINIZ Güçlenin! KİŞİSEL "GÜÇ KİTABINIZ" Güçlenin! Hangi alanlarda başarılıyım? Ne yapacağım? Okul hayatınız bittiğinde, önünüze gerçekleştirebileceğiniz çok sayıda fırsat çıkar. Kendi iş yerlerini açan insanların ne tür

Detaylı

Çocuklarında yaygın gelişim bozukluğu veya zihinsel engelli olan ailelerden gelen istek üzerine gece çocuklarını emanet edecekleri bir yer oluşturmak

Çocuklarında yaygın gelişim bozukluğu veya zihinsel engelli olan ailelerden gelen istek üzerine gece çocuklarını emanet edecekleri bir yer oluşturmak Çocuklarında yaygın gelişim bozukluğu veya zihinsel engelli olan ailelerden gelen istek üzerine gece çocuklarını emanet edecekleri bir yer oluşturmak amacıyla (çünkü bu aileler hastalık, vefat, düğün vb.

Detaylı

2 ÖĞRENME-ÖĞRETME KURAMLARI VE PROGRAMLI ÖĞRETİM

2 ÖĞRENME-ÖĞRETME KURAMLARI VE PROGRAMLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Eğitim 12 1.2.Teknoloji 13 1.3.Eğitim Teknolojisi 13 1.4.Öğretim Teknolojisi 17 1.4.1.Öğretim Teknolojisine Kullanımının Aşamaları 19 Yararlanılan Kaynaklar

Detaylı

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması.

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması. LÜLEBURGAZ REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2013/2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ANALARI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILLIK ÇERÇEVE PROGRAM TASLAĞI EYLÜL 23-27 EYLÜL 16-20 EYLÜL 9-13 EYLÜL

Detaylı

PAZARLAMA VE PERAKENDE SATIŞ GÖREVLİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

PAZARLAMA VE PERAKENDE SATIŞ GÖREVLİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü PAZARLAMA VE PERAKENDE SATIŞ GÖREVLİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay C. C. 17 Ağustos 2005 doğumlu bir erkek çocuğudur. Eylül 2008 yılında Londra da bir anaokuluna başlamıştır. Annesi, yaşıtlarıyla kıyasladığında aynı iletişim becerilerini gösteremediğini düşündüğünden

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü MOBİLYA VE İÇ MEKÂN TASARIMI ALANI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü MOBİLYA VE İÇ MEKÂN TASARIMI ALANI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü MOBİLYA VE İÇ MEKÂN TASARIMI ALANI ANKARA, 2014 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1 MOBİLYA VE İÇ MEKÂN TASARIMI ALANININ TANIMI VE AMACI

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN TEMEL MUHASEBE MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN TEMEL MUHASEBE MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN TEMEL MUHASEBE MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU 2012-2013 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni Bölüm Şefi Zuhal ALTINTAŞ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ Bu faaliyet ile çocuk

Detaylı

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda!

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! SUNUMUMUZA HOŞGELDİNİZ Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! Haber ve bilgi verme amacı başta olmak

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara güvercinlikozelegitim@yahoo.com ÖZET Bu uygulamanın

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

Düşüncelerimizi, duygularımızı ve kültürümüzü oyunlar aracılığı ile ifade ederiz.

Düşüncelerimizi, duygularımızı ve kültürümüzü oyunlar aracılığı ile ifade ederiz. ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Aralık 2014-23 Ocak 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

YABANCI DİLLER MESLEKİ İNGİLİZCE (HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

YABANCI DİLLER MESLEKİ İNGİLİZCE (HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü YABANCI DİLLER MESLEKİ İNGİLİZCE (HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ ŞEHİR İÇİ TOPLU ULAŞIM SÜRÜCÜLERİNE YÖNELİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ ŞEHİR İÇİ TOPLU ULAŞIM SÜRÜCÜLERİNE YÖNELİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ULAŞTIRMA HİZMETLERİ ŞEHİR İÇİ TOPLU ULAŞIM SÜRÜCÜLERİNE YÖNELİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ GRAFİK VE ANİMASYON TABANLI WEB SAYFASI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ GRAFİK VE ANİMASYON TABANLI WEB SAYFASI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ GRAFİK VE ANİMASYON TABANLI WEB SAYFASI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

KPSS KONU ANLATIMI. Web: http://www.rehberlik.biz.tr Mail: civelek.murat@gmail.com

KPSS KONU ANLATIMI. Web: http://www.rehberlik.biz.tr Mail: civelek.murat@gmail.com KPSS KONU ANLATIMI Web: http://www.rehberlik.biz.tr Mail: civelek.murat@gmail.com 9. ÜNİTE REHBERLİK HİZMETLERİNDE ÖRGÜTSEL YAPI KPSS de bu bölümden bazen ortalama 1 soru gelmektedir. Bu bölümdeki sorular

Detaylı

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ETKİLİ VE HIZLI OKUMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ETKİLİ VE HIZLI OKUMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ETKİLİ VE HIZLI OKUMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2012 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK KUMANDA VE OTOMASYON TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK KUMANDA VE OTOMASYON TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK KUMANDA VE OTOMASYON TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

MÜZİK VE GÖSTERİ SANATLARI UYGULAMALI TİYATRO MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MÜZİK VE GÖSTERİ SANATLARI UYGULAMALI TİYATRO MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü MÜZİK VE GÖSTERİ SANATLARI UYGULAMALI TİYATRO MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TABANLI İÇERİK YÖNETİM SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TABANLI İÇERİK YÖNETİM SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TABANLI İÇERİK YÖNETİM SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

ÖZEL YUMURCAK ANAOKULU

ÖZEL YUMURCAK ANAOKULU BRANŞ DERSLERİMİZ ÖZEL YUMURCAK ANAOKULU eğitiminde uygulanan programda Milli Eğitim Bakanlığı okul öncesi eğitim ve öğretim müfredatında yer alan çalışmalar ve bu çalışmalara ek olarak çağın gerekleri

Detaylı

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri

Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri Zirve Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ABD Ders Ġçerikleri 5.DÖNEM 6.DÖNEM DERSLER T U K ECTS DERSLER T U K ECTS SNF 301 FEN VE TEK. ÖĞR. 4 0 4 6 SNF 304 TÜRKÇE ÖĞRETIMI 4 0 4 6 SNF 303

Detaylı

ÇIRAKLIK VE YAYGIN EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ÇIRAKLIK VE YAYGIN EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÇIRAKLIK VE YAYGIN EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GAZ VE TESİSAT TEKNOLOJİSİ ALANI (KALORİFERCİLİK DALI) KALFALIK ÇERÇEVE ÖĞRETİM PROGRAMI 2006 ANKARA GAZ VE TESİSAT TEKNOLOJİSİ ALANI

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ CİLT BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ CİLT BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ CİLT BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

BİREYSEL GELİŞİM RAPORU *

BİREYSEL GELİŞİM RAPORU * BİREYSEL GELİŞİM RAPORU * AÇIKLAMALAR 1. Her tür ve kademedeki okullara devam eden ve devam ettiği okulda özel eğitim tedbiri kararı alınmış olan ö ğrenciler için Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin

Detaylı

Dr. Yeşim BULCA : Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi

Dr. Yeşim BULCA : Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Dr. Yeşim BULCA : Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Hareket Eğitiminin Amacı Çocuğun spor faaliyetlerinde veya aktiviteler sırasında hareket etme niteliğini artırmak Çocuğun hareket ederken

Detaylı

AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ İLK YARDIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ İLK YARDIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ İLK YARDIM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ SERVİS KOMİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ SERVİS KOMİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ SERVİS KOMİSİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ FUAR STAND ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ FUAR STAND ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ FUAR STAND ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

ZİHİN ENGELLİLER SINIF ÖĞRETMENİ

ZİHİN ENGELLİLER SINIF ÖĞRETMENİ TANIM Çalıştığı eğitim kurumunda zihinsel engelli öğrencilere çeşitli bilgi, beceri ve tutumları kazandırmak üzere eğitim veren kişidir. A- GÖREVLER Zihin Engelliler Sınıf Öğretmeninin, zihin engelli öğrencilere

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

OKULLAR YENİ YAŞAM ALANLARIMIZ

OKULLAR YENİ YAŞAM ALANLARIMIZ OKULLAR HAYAT OLSUN OKULLAR YENİ YAŞAM ALANLARIMIZ Okullarımız halka açıldı Okullar eğitim-öğretim saatleri dışında; akşam saatleri, hafta sonları ve yaz aylarında halkımızın hizmetine açıldı. Derslikler,

Detaylı

DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU

DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU The Interdisciplinary Council on Developmental and learning Disorders DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU TARİH : 13-14 Nisan 2013 YER: BİLGİ ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL EĞİTİMCİ: Çiğdem Ergül M.S. Odyoloji

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TASARIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TASARIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TASARIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK..

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK.. İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ.... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK.. 11 Rehberliğin Amacı... 13 Psikolojik Danışma Ve Rehberlik

Detaylı

BAŞVURU KATEGORİSİ: Sosyal Sorumluluk Kategorisi PROJENİN ADI: TAY PARK

BAŞVURU KATEGORİSİ: Sosyal Sorumluluk Kategorisi PROJENİN ADI: TAY PARK BAŞVURU KATEGORİSİ: Sosyal Sorumluluk Kategorisi PROJENİN ADI: TAY PARK PROJENİN AMAÇLARI 1- Sağlıklı kentleşmenin gereği olarak yeşil alanları artırmak; 2- Şehir ortamında yetişkinlere, çocuklara sağlıklı,

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 3. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Mesleki Gelişim Programı Bu faaliyeti başarı ile

Detaylı

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

SPOR KARATE (BEYAZ KUŞAK) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

SPOR KARATE (BEYAZ KUŞAK) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü SPOR KARATE (BEYAZ KUŞAK) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya olması

Detaylı

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV)

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) Eylül, 2009 Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi, Ankara Uzm. Seda YILMAZ İNAL AÇEV Ankara Temsilcisi Ailenin Önemi Anne-babalar, ilk eğiticiler olarak çocukların

Detaylı

YONCA CİMNASTİK İLE HAYATA SPORLA GÜLÜMSEYİN. Hafta içi her gün saat : 09.30-17.00

YONCA CİMNASTİK İLE HAYATA SPORLA GÜLÜMSEYİN. Hafta içi her gün saat : 09.30-17.00 Spor ve eğlencenin bir arada olduğu, keyifli ve hijyenik bir ortamda doyasıya spor dolu bir yaz programı Çocuklarımızın çeşitli spor branşları ile gelişimlerine katkı sağlamakta,farklı program konseptiyle

Detaylı

Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri

Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri Aile Sunusu Doç. Dr. Şerife Yücesoy Özkan Arş. Gör. Gülefşan Özge Akbey Anadolu Üniversitesi Engelli Öğrenciler Birimi Dünya Engelliler Günü Özel Eğitim Bağımsız

Detaylı