Ülkemizde koroner kalp hastal ndan korunmada afla da belirtilen noktalar çok önemlidir:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ülkemizde koroner kalp hastal ndan korunmada afla da belirtilen noktalar çok önemlidir:"

Transkript

1 L P D Türk Kardiyoloji Derne i L P D ÇALIfiMA GRUBU GÜNDEM Temmuz 2003 Türk Kardiyoloji Derne i Koroner Kalp Hastal Korunma K lavuzu ve ATP III: Benzerlikler ve farkl l klar Doç. Dr. Bülent Boyac Gazi Üniversitesi T p Fakültesi, Kardiyoloji Anabilim Dal Koroner kalp hastal ndan korunma stratejilerinin temeli, hastal a yol açan yaflam tarz n ve çevresel faktörleri de ifltirmek ve yüksek riskli bireyleri belirleyip bu bireylerde özel önlemler almakt r. Son y llarda yap lan büyük ölçekli çal flma sonuçlar koroner kalp hastal ndan korunma stratejilerinin dünya çap nda ve toplumumuz özelinde de iflmesine yol açm flt r. NCEP (National Cholesterol Education Program)'in oluflturdu u ATP III (Adult Treatment Panel) 2001'de yay nland ktan sonra, TEKHARF çal flmas n n bilgileri fl nda koroner kalp hastal korunma ve tedavi k lavuzu TKD taraf ndan 2002 de yay nlanm flt r. 1,2 Türk halk n n bat l toplumlara k yasla gösterdi i anlaml farkl l klar n tesbiti sonucu ATP III ve TKD k lavuzu aras nda baz farkl l klar ortaya ç km flt r. Bu yaz da Türk toplumu için haz rlanan k lavuz kendine has özellikleri aç s ndan de erlendirilecek ve ATP III den farkl olan taraflar vurgulanacakt r. Ülkemizde koroner kalp hastal ndan korunmada afla da belirtilen noktalar çok önemlidir: 1. Toplumumuzda çok yayg n sigara kullan m n n yo un halk e itimi ve cayd r c politikalar ile azalt lmas, hem önemli bir risk faktörünü ortadan kald rmak, hem de HDL-K düzeyini yükseltmek aç s ndan önem tafl r. 2. Toplumda çocukluktan bafllayarak sa l kl bir diyetin uygulanmas ve daha az hayvansal ya, daha az k rm z et ve daha fazla sebze meyve içeren bir beslenme al flkanl n n kazan lmas. 3. Her yaflta fizik aktivitenin artt r lmas ve spor yap lmas n n desteklenerek ideal kiloya ulaflma ve HDL-K seviyesini yükseltme aç s ndan önemlidir. 4. Halk e itimi ve kiflilerin kendi lipid ve kan bas nc de erlerini bilmeleri ve belli aral klar ile kontrol ettirmeleri, ileri yafllardaki hiperlipidemi ve hipertansiyonun kontrolüne olanak sa layacakt r. 5. Toplumda yüksek risk alt nda bulunan kiflilerin saptanmas ve bunlar n yo un bir flekilde tedavisi koroner kalp hastal s kl n n azalmas n sa layacakt r. 2 Yukar daki nedenler sonucu hekimlerimize düflen en önemli görev toplumun koroner kalp hastal ndan korunmas amac yla kiflilerin koroner kalp hastal risklerinin belirlenerek bütün risk faktörlerini bir arada düzenlemek olmal d r. Koroner kalp hastal n n günümüzde kabul edilen risk faktörleri; 2

2 Tablo 1. Hiperkolesterolemi ve hipertrigliseridemi de erleri Total kolesterol (mg/dl) LDL-kolesterol (mg/dl) Trigliserid (mg/dl) Optimal <100 Normal < <150 S n rda yüksek Yüksek > Çok yüksek >190 > Yafl (erkek >45, kad n >55 veya erken menopoz) 2. Aile öyküsü (birinci derecede akrabalarda erkek <55, kad n <65 yafl nda koroner kalp hastal varl ) 3. Sigara 4. Hipertansiyon >140/90 mm/hg, veya antihipertansif kullan yor olmak 5. Hiperkolesterolemi (total kolesterol >200 mg/dl, LDL-K >130 mg/dl) 6. HDL-K <40 mg/dl 7. HDL-K >60 mg/dl ise bir risk faktörü azalt l r. Bu risk faktöleri de erlendirildi inde HDL-K de erinin önceki k lavuzda 35 mg/dl den küçük olan de erinin 40 mg/dl ye yükseltildi ini, HDL-K >60 mg/dl ise negatif risk faktörü oldu unu görmekteyiz. ATP III de Diabetes Mellitus (DM)'un, bir risk faktörü olmay p koroner arter hastal ile eflde er oldu u belirtilmifltir. 1 TKD k lavuzunda da DM riskin hesaplanmas nda koroner kalp hastal eflde eri olarak de erlendirilmektedir. Kanda total kolesterol ve trigliserid de erleri yükseldikçe kardiyovasküler risk artar. Tablo I de bu de erler özetlenmifltir. 2 Her iki k lavuzda da kiflinin kendi risk faktörlerini bilme e iliminin yerleflmesinin koruyucu hekimlik yönünden önemi vurgulanmakta ve 20 yafl üzerindeki eriflkinlerde total kolesterolün 5 y lda bir kontrol edilmesi, total kolesterol >200 mg/dl olanlarda açl k lipid profilinin bak lmas gereklili i vurgulanmaktad r. Trigliserid yüksekligi koroner arter hastal için bir risk faktörüdür. Önce trigliserid yüksekligi yapan sekonder nedenler (obezite, DM, kronik böbrek yetersizligi, nefrotik sendrom, kortikosteroid, östrojen, retinoid, yüksek doz beta bloker ilaç kullan m, ailevi kombine hiperlipidemi, ailevi disbetalipoproteinemi) ekarte edilmelidir. Trigliserid yüksekli inde tedavi stratejisi yüksekli in sebeplerine ve derecesine göre de iflir. TKD k lavuzunda trigliserid düzeyi 500 mg/dl alt nda oldu u sürece hedef LDL-kolesterolü risk gruplar na göre düflürmektir. ATP III de ise trigliserid düzeyinin >200 mg/dl oldu u olgularda ikinci bir hedef daha tespit edilmifltir; o da Non-HDL-K düzeyidir. (LDL-K + VLDL-K = Non-HDL-K veya Total-Kolesterol - HDL-K = Non-HDL-K) dür. Burada kullan lan Non-HDL-K düzeyleri risk grubuna göre tespit edilen LDL-K+30 mg/dl düzeyidir. 1,2 HDL-kolesterol düflüklü ü koroner kalp hastal riskinin güçlü bir göstergesidir. Ülkemiz içinde çok önemli bir risk faktörüdür. ATP III 10 y ll k koroner arter hastal riskini hesaplarken Framingham risk skorlama sistemini kullanmakta ve buna göre tedavi limitlerini belirlemektedir. Bu hesaplama kad n ve erkekler için ayr ayr yap lmakta ve yafl, total kolesterol, sigara, HDL-K, sistolik kan bas nc de erleri göz önüne al narak kiflilerdeki 10 y ll k koroner hastal oluflma riski hesaplanmaktad r. 1 ATP III de majör risk faktörlerinin yan s ra yaflam tarz risk faktörleri (obezite, inaktif yaflam, aterosklerotik diyet) ve acil risk faktörleri (lipoprotein(a), homosistein, proinflamatuvar ve protrombotik faktörler, bozulmufl açl k flekeri) LDL-K düzeyi hedeflenmesinde yer almazlar ancak tedavi stratejilerini saptamada kullan lmaktad r. TKD 2

3 L P D GÜNDEM /Temmuz 2003 k lavuzunda ise ülkemizde yap lan TEKHARF çal flmas sonucu elde edilen veriler fl nda risk hesaplanmas nda Total kolesterol/hdl-k oranlar, ATP III de bahsedilen, tan mlamas yap lan ancak risk s n flamas na konulmayan metabolik sendrom TKD k lavuzunda risk s n fland rmas na konmufltur. Ülkemizde 30 yafl üstü erkeklerde %28, kad nlarda %45 oranlar nda metabolik sendrom görülmektedir. 3 Buna göre TKD k lavuzunda yap lan risk gruplar afla da belirtildigi gibidir. 1,2 Risk gruplar 1. Yüksek risk: Aterosklerotik damar hastal (ASDH) veya Diabetes Mellitus (DM) veya Metabolik sendrom (MS)+>50 yafl (kad n ek olarak TK/HDL-K >5 olmas ) Yüksek riskli olgularda 10 y lda koroner kalp hastal geliflme oran >%20 2. Orta risk: >3 risk faktörü varl (ASDH veya DM yok) veya MS <50 yafl Orta riskli olgularda 10 y lda koroner kalp hastal geliflme oran =% Düflük risk: En fazla 2 risk faktörü varl (ASDH, DM, MS yok) Düflük riskli olgularda 10 y lda koroner kalp hastal geliflme oran <%10 Bu risk gruplar na göre koroner kalp hastal ndan korunma hedefleri 1. Yüksek risk: TK <200 mg/dl veya LDL-K <100 mg/dl ve TK/HDL-K <5 2. Orta risk: TK <200 mg/dl veya LDL-K <130 mg/dl ve TK/HDL-K <5 3. Düflük risk: TK <200 mg/dl veya LDL-K <160 mg/dl ve TK/HDL-K <6 olmal d r. 2 ATP III ve TKD k lavuzlar nda kullan lan diyet ve egzersiz önerileri benzer olmakla birlikte ülkelerin beslenme al flkanl klar n n farkl l klar gösterece i düflünülürse tüm dünyada kabul gören Akdeniz diyeti belki de ülkemizin bir avantaj olabilir. Hareketsizlik ise bafll bafl na yaflam tarz de iflikli i gerektiren bir durumdur. Çocukluktan bafllayarak tüm fertlere spor yapmas önerilmeli, hareketli bir toplum oluflturulmaya çal fl lmal d r. KAYNAKLAR: 1. Grundy SM; National Cholesterol Education Program (NCEP)-The National Cholesterol Guidelines in 2001, Adult Treatment Panel (ATP) III. Approach to lipoprotein management in 2001 National Cholesterol Guidelines. Am J Cardiol 2002 Oct 17;90(8A):11i-21i 2. Koroner kalp hastal korunma ve tedavi k lavuzu. Türk Kardiyoloji Derne i, Onat A, Sansoy V. Halk m zda Koroner Hastal n Baflsuçlusu Metabolik Sendrom: S kl, Unsurlar, Koroner Risk ile liflkisi ve Yüksek Risk Kriterleri. Türk Kardiyol Dern Arfl; 2002;30:

4 Trigliseridden zengin lipoproteinler in aterojenitesi Prof. Dr. Hüsniye Yüksel. Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi, Kardiyoloji Anabilim Dal Son y llarda yap lan epidemiyolojik ve klinik çal flmalar hipertrigliserideminin koroner kalp hastal (KKH) için ba ms z bir risk faktörü oldu unu göstermifltir. 1 Hipertrigliseridemi direkt veya indirekt yolla KKH riski yaratabilir. Giderek artan klinik ve metabolik çal flmalar n verileri direkt aterojenik etkinin trigliseridden zengin lipoproteinler (TZLP), özellikle VLDL'lerden kaynakland n göstermifltir. 2 Açl kta yüksek trigliserid düzeyleri genellikle yüksek VLDL düzeylerini yans t r. Di er bir alternatif hipertrigliserideminin düflük HDL-kolesterol ve küçük yo un LDL partikülleri veya büyük çapl apolipoprotein-e'den zengin lipoproteinler gibi aterojenik lipoproteinlerle birlikte bulunmas d r. Ayr ca hipertrigliseridemi fibrinolitik mekanizmalarda ve koagülasyonda neden oldu u birtak m de iflikliklerle trombüs oluflumunu art rmak yoluyla da KKH riski yaratabilir. 3 Aterojenik lipoproteinlerin fizikokimyasal yap lar tam olarak bilinmemekle birlikte aterojeniteyi tayin eden faktörler içinde en önemlileri lipoproteinlerin çap ve içerdikleri lipid ve apolipoproteinlerin yap lar d r. Lipoproteinlerin partikül büyüklü ü ile arter duvar na girebilme kapasiteleri aras nda ters bir iliflki oldu u yap lan çal flmalarda gösterilmifltir. 4 Bu nedenle baz TZLP'ler aterojenik, baz lar ise de ildir. Örne in ailevi disbetalipoproteinemi ve kombine hiperlipidemide, kolesterolden zengin küçük VLDL (Svedberg flotation unit [Sf] 20-60) düzeyleri artm flt r ve KKH riski yüksektir. Genetik lipoprotein lipaz eksikli ine ba l hipertrigliseridemide ise büyük çapl trigliseridden zengin VLDL'lerin (Sf ) düzeyi artm flt r ancak aterojenik de ildirler. 4 fiilomikron ve VLDL'lerin katabolizmas sonucu oluflan TZLP art klar olarak adland r lan küçük çapl, yo un VLDL, IDL ve lipoprotein-b içeren partiküllerin (LP-B:C, LP-B:C:E ve LP-A-II:B:C:D) daha da aterojen olduklar bildirilmifltir. 5 Bunlar trigliserid içeri inin bir k sm n yitirmifl kolesterol esteri kazanm fl partiküllerdir. Aterojenitedeki farkl l k PROCAM 6 çal flmas yla klinik olarak da teyid edilmifltir. Bu çal flmada KKH riski trigliserid düzeyi yükseldikçe sürekli art fl göstermifl fakat 800 mg/dl'den daha yüksek düzeylerde azalm flt r. Hangi seviyenin üzerindeki açl k trigliseridinin KKH riski yaratt kesin olarak bilinmiyor, fakat Miller ve ark. 7 açl k trigliserid düzeyi >100 mg/dl oldu unda KKH riskinin artmaya bafllad n göstermifllerdir. TEKHARF bulgular na göre de toplumumuzda KKH riski 140 mg/dl den sonra bafllamaktad r, en yüksek risk mg/dl aras d r. 8 Arter duvar içine girebilen ufak çaptaki TZLP'ler ve TZLP art k partikülleri burada oksidasyona u ramadan makrofaj ve düz kas hücreleri taraf ndan al narak köpük hücrelerini olufltururlar. Bu aterojenik partiküllerin direkt olarak hücre içine al n fl n lipoprotein lipaz moleküllerinin kolaylaflt rd na dair bulgular mevcuttur. Transgenik farelerde makrofajlarda fazla miktarda lipoprotein lipaz yap m n n aterosklerozu art rd gösterilmifltir. 9 Ancak makrofajlarda yap lan lipoprotein lipaz n TZLP'lerin arter duvar içine girifllerini mi, yoksa makrofaj taraf ndan al nmalar n m kolaylaflt rd bilinmemektedir. Partikül büyüklü ü (Sf >400) fazla olan TZLP'lerin intima d fl nda kalmas söz konusu ise de, özellikle endotel hücresi disfonksiyonu ve/veya permeabilite art fl durumlar nda bu partiküller intima içine girebilmektedir. ntima içine giren bu partiküllerin aterojenik özellikleri iki faktörden kaynaklanmaktad r. Birincisi bunlar n küçük lipoproteinlere göre intima içinde daha uzun süre kalmalar, di eri de TZLP partiküllerinin LDL partiküllerine göre 5-20 misli daha fazla kolesterol tafl malar d r. 3 TZLP art klar ayn zamanda koroner arterlerde endotel hücrelerinin vazomotor fonksiyonunu bozarak koroner vazodilatasyonu önlerler. 10 Koroner arter endotel hücrelerinin vazomotor disfonksiyonu bilindi i gibi aterosklerozun erken bir bulgusudur. Ayr ca VLDL'ler endotel hücrelerine plazminojen ba lanmas n engellerler. Doku plazminojen aktivatörünün inhibitörü olan plazminojen aktivatör inhibitör-1'i (PAI-1) de iflikli e u ratarak plazmin yap m na mani olurlar. Bu etkiler nedeniyle fibrinolitik aktivitede azalma ve dolay s yla tromboz riski artar. Bu yolla da aterosklerotik lezyonun progresyonuna katk da bulunurlar. 3 TZLP metabolizmas n n bir marker'i olan apolipoprotein C-III (apo C-III) ile KKH riski aras nda önemli bir iliflki saptanm flt r. 11 Karaci er ve barsakta sentezlenen, flilomikron, VLDL ve HDL'nin yap s nda bulunan apo C-III plazma düzeyi VLDL ve HDL ile paralellik gösterir. Apo C-III'ün normolipidemik kiflilerde büyük bir k sm HDL'ye ba l iken hipertrigliseridemiklerde TZLP'lere ba l d r. Apo C-III, lipoprotein lipaz n etkisini inhibe ederek VLDL'lerin lipolizini 4

5 L P D GÜNDEM /Temmuz 2003 geciktirir ve hepatositlerdeki yüksek afiniteli reseptörler taraf ndan al narak plazmadan temizlenmelerini engeller. Bunlar n sonucunda VLDL'lerin dolafl mda kalma süreleri uzar ve arter duvar daha uzun süre bu aterojenik partiküllere maruz kal r. 9 VLDL'deki apo C-III yo un, daha küçük VLDL subgruplar ile birliktedir ve aterojenik oldu una inan lmaktad r. 12 TZLP art klar n n ve apo C-III'ün ileri derecede darl k yapan aterosklerotik lezyonlardan ziyade hafif-orta derecede darl k yapan lezyonlar progresyona u ratt klar bildirilmifltir. 11 Yüksek TZLP düzeyi (özellikle VLDL), düflük HDL-kolesterol ve küçük yo un LDL partiküllerinden zengin LDL-kolesterolle birlikte KKH riskini art r r. Metabolik sendrom olarak bilinen bu dislipidemide esas aterojenik etkinin küçük, yo un LDL partiküllerinden zengin LDLkolesterole ait oldu u ileri sürülmektedir. 13 Ancak ailevi hiperkolesterolemide büyük çapl, kolesterol esterlerinden zengin LDL-kolesterol düzeyi artm flt r ve KKH riski yüksektir. Ayr ca CARE 14 çal flmas nda koroner olay riskini yine büyük LDL-kolesterol partiküllerinin belirledi i bildirilmifltir. HDL ve LDL'deki bu de ifliklik azalm fl lipoprotein lipaz aktivitesinden kaynaklanan bozuk TZLP katabolizmas ndan kaynaklan yor olabilir. 12 Bunun yan s ra hipertrigliseridemide flilomikronlar ve VLDL ile HDL ve LDL aras nda kolesterol ester transfer protein (CEPT) arac l yla kolesterol-trigliserid de ifliminin oldu u da bilinmektedir. Bunun sonucunda LDL ve HDL'nin trigliserid içeri i artar, kolesterol içeri i azal r. Bu aç dan bak ld nda aterojenitede TZLP'lerin de rolü oldukça önemli görünmektedir. fiilomikron ve VLDL art k partiküllerinin aterojenik partiküller oldu una ilk dikkat çeken Zilversmit 15 olmufltur. Yap lan çal flmalarda da postprandiyal dislipidemisi olan kiflilerde (yemek sonras flilomikron ve VLDL partiküllerinin fazla art fl ) KKH riski veya karotislerinde aterosklerotik lezyon bulunma olas l yüksek bulunmufltur. 16 TZLP lerin koroner arter hastal riskini art rd na ait ilk klinik çal flma "Cholesterol Lowering Atherosclerosis Study (CLAS)"dir. 17 Bu çal flmada colestipol ve niacin tedavisine randomize edilen hastalarda TZLP katabolizmas n n bir göstergesi olan HDL'deki yüksek apo C-III konsantrasyonlar ile koroner arterdeki aterosklerotik lezyonlar n stabilizasyonu aras nda önemli bir korelasyon oldu u gösterilmifltir. "Monitored Atherosclerosis Regresion Study (MARS)" de Alaupovic ve ark. 18 apolipoprotein-b içeren lipoproteinleri kolesterolden zengin ve TZLP B olarak ikiye ay rm fllar, plasebo ve lovastatinle tedavi edilen hasta gruplar kombinasyonunda, KAH progresyonunun TZLP B düzeyi yüksek olan kiflilerde görüldü ünü bildirmifllerdir. Sacks ve ark. 19 "Cholesterol And Recurrent Events (CARE)" çal flmas ndan elde edilen verileri kullanarak yapt klar bir çal flmada kardiyak olay riskini trigliseridden ziyade VLDL partikülleri ile VLDL ve LDL'deki apo C-III miktar n n belirledi ini göstermifllerdir. Fibrat tedavisinin etkinli ini anjiyografik olarak araflt ran BECAIT 20 çal flmas nda LDLkolesterol düzeyinde anlaml bir azalma olmaks z n total ve VLDL düzeylerinde %26'l k düflme ve HDL-kolesterol düzeyinde %9 artma kardiyak olay riskini %72 oran nda azaltm flt r. Kugiyama ve ark koroner arter hastas nda immünokimyasal yöntemle açl kta TZLP art klar n n düzeylerini ölçerek (36 ay takip etmifller ve klinik olarak koroner olay geliflme s kl üzerine olan etkilerini araflt rm fllard r. Art k lipoprotein düzeyi yüksek olanlarda koroner olay s kl düflük olanlara karfl daha fazla bulunmufltur. Çoktan seçmeli analizde TZLP art klar n n koroner arter darl n n derecesi, yafl, cinsiyet, sigara al flkanl, hipertansiyon, diabetes mellitus, hiperkolesterolemi, düflük HDL-kolesterol ve hipertrigliseridemiden ba ms z bir risk faktörü oldu u saptanm flt r. Sonuç olarak gittikçe artan literatür verileri TZLP ve TZLP art klar n n (küçük VLDL, IDL, apo C-III ve lipoprotein-b ihtiva eden partiküllerin) KKH riskini ve progresyonunu art rd, ba ms z bir risk faktörü oldu unu aç k bir flekilde göstermektedir. KAYNAKLAR: 1. Hokanson JE, Austin MA: Plasma trigliceride level is a risk factor for cardiovascular disease independent of high-density lipoprotein cholesterol level: a meta-analysis of population-based prospective studies. J Cardiovasc Risk 1996; 3: Grundy SM, Vega GL: Two different views of the relationship of hypertriglyceridemia to coronary heart disease. Arch Intern Med 1992;152: Gianturco SH, Bradley WA: Pathophysiology of triglyceride-rich lipoproteins in atherothrombosis: Cellular aspects. Clin Cardiol 1999; (Suppl II): 7II-14II 4. Nordestgaard BG, Nielsen LB: Atherosclerosis and arterial influx of lipoproteins. Curr Opin Lipidol 1994;5: Hodis HN, Mack WJ: Triglyceride-rich lipoproteins and the progression of coronary artery disease. Curr Opin Lipidol 1995;6: Assmann G, Cullen P, Schulte H: The Munster Heart Study (PROCAM) results of follow-up at 8 years. Eur Heart J 1998;19:A Miller M, Seidler A, Moalemi A, Pearson TA: Normal triglyceride levels and coronary artery disease events: The Baltimore Coronary Observational Long-term Study (COLTS). J Am Coll Cardiol 1998; 31: Onat A : Halk m zda koroner kalp hastal n n morbidite ve mortalite etmenlerinin nisbi riski. TEKHARF, Türk eriflkinlerde kalp sa l, risk profili ve kalp hastal. 2000; s: Ginsberg HN: New perspectives on atherogenesis. Role of abnormal trigliceride-rich lipoprotein metabolism. Circulation 2002;106: Kugiyama K, Doi H, Motoyama T, Soejima H, Misumi K, Kawano H, Nakagawa O, Yoshimura M, Ogawa H, MatsumuraT, Sugiyama S Nakano T NakajimaK,, Yasue H: Association of remnant lipoprotein levels with impairment of endothelium-dependent vasomotor function in human coronary arteries. Circulation 1998;97: Hodis HN, Mack WJ, Azen SP, Alaupov c P, Pogada JM, LaBree L, Hemphill LC, Kramsch DM, Blankenhorn DH: Triglyceride-and-cholesterol-rich lipoproteins have differential effect on mild/moderate and severe lesion progression as assessed by quantitative coronary angiography in a controlled trial of lovastatin. Circulation 1994;90: Hodis HN: Triglyceride-rich lipoprotein remnant particles and risk of atherosclerosis. Circulation 1999;99: Ginsberg HN: Insulin resistance and cardiovascular disease. J Clin Invest 2000;106: Campos H, Moye LA, Glasser SP: Low-density lipoprotein size, pravastatin treatment and coronary event. JAMA 20001;286: Zilversmit DB: Atherogenesis: a postprandial phenomenon. Circulation 1979;60: Cullen P: Evidence that triglycerides are an independent coronary heart disease risk factor. Am J Cardiol 2000;86: Azen SP, Mack WJ, Cashin-Hemphill L, LaBree L, Shircore AM, Selzer RH, Blankenhorn DH, Hodis HN: Progression of coronary artery disease predicts clinical coronary events. Long-term follow-up from the cholesterol lowering atherosclerosis study. Circulation 1996;93: Alaupovic P, Mack WJ, Gibson CK, Hodis HN: The role of triglyceride-rich lipoprotein families in the progression of atherosclerotic lesions as determined by sequential coronary angiography from a controlled clinical trial. Arterioscler Thromb Vasc Biol 1997;17: Sacks FM, Alaupuvic P, Moye LA, Cole TG, Sussex B, Stampfer MJ, Pfeffer MA, Braunwald E: VLDL, apolipoproteins B, CIII, and E, and risk of recurrent coronary events in the Cholesterol and recurrent Events (CARE) Trial. 2000;102: Ericson CG, Hamsten A, Nilsson J, Grip L, Svane B, de Faire U: Angiographic assessment of effects of bezafibrate on progression of coronary artery disease in young male postinfarction patients. Lancet 1996; 347: Kugiyama K, Doi H, Motoyama T, Soejima H, Misumi K, Kawano H, Tsunoda R, Sakamoto T, Nakano T, NakajimaK, Ogawa H, Sugiyama S, Yoshimura M, Hirofumi Y: Remnant lipoprotein levels in fasting serum predict coronary events in patients with coronary artery disease. Circulation 1999; 99:

6 Yafll larda statin tedavisi Doç. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi T p Fakültesi, Kardiyoloji Anabilim Dal Hiperlipidemik olgularda yap lan çal flmalarda hidroksimetilglutaril koenzim A redüktaz inhibitörlerinin (statin) miyokard infarktüsü ve inme insidans n ve kardiyovasküler mortaliteyi azaltt gösterilmifltir. De iflik statinlerin kullan ld ve binlerce olgunun incelendi i primer ve sekonder korunma çal flmalar nda bu ilaçlar n olumlu etkileri kan tlanm flt r. Ancak bu çal flmalarda ço unlukla orta yafll olgular (<65 yafl) incelenmifltir. Yafll olgularda hiperlipidemi ve kardiyovasküler olay iliflkisi ise tart flmal d r. leri yaflta izlenen inmenin hipertansiyon ile iliflkili, kolesterol de erlerinden ba ms z oldu u bildirilmifltir. 1 Yetmifl yafl üzerinde düflük kolesterol de erlerinin artan mortalite ile iliflkili oldu unu bildiren çal flmalarda mevcuttur. 2-4 Dolay s yla yafll olgularda hiperlipidemi ve mortalite aras ndaki iliflki ve hiperlipideminin tedavisinin olgunun prognozuna olan etkisi için son söz söylenebilmifl de ildir. Yap lan büyük çal flmalarda genellikle yafll popülasyon çal flma d fl b rak lm flt r. lk büyük çal flmalardan biri olan 4S'de 70 yafl n alt ndaki olgular incelenmifl olup subgrup analizinde 65 yafl alt ndaki ve üstündeki olgularda simvastatin tedavisinin majör koroner olaylar benzer düzeyde azaltt ortaya konmufltur. 5 Sekonder korunmada pravastatinin etkilerinin araflt r ld iki büyük çal flma olan CARE ve LIPID'de 75 yafl n alt ndaki olgular çal flmaya dahil edilmifllerdir. CARE çal flmas nda pravastatin tedavisinin 65 yafl üstündeki olgularda koroner olaylardaki azalman n daha genç popülasyona göre daha fazla oldu u saptanm flt r. Altm flbefl yafl alt ndakilerde kardiyovasküler olaylarda azalma yaklafl k %11 iken bu de er yafll popülasyonda %45 olarak belirlenmifltir. 6 Yine benzer veriler LIPID çal flmas nda da elde edilmifltir. Statin tedavisinin 65 yafl alt ndaki olgularda koroner sendromlarda %22, yafl olgular nda ise %25 azalma ortaya konmufltur. 7 Bir primer korunma çal flmas olan AFCAPS/TexCAPS'de ise 65 yafl üstü olgularda genç popülasyona benzer bir risk azalmas saptanm flt r. 8 Heart Protection Study (HPS) çal flmas en büyük statin çal flmas olup koroner arter hastal, vasküler hastal k veya diabetes mellitusu olan, total kolesterolu 135 mg/dl'nin üzerinde olan yaklafl k hastada simvastatinin etkileri araflt r lm flt r. Olgular n yafllar aras nda de iflmekte olup bunlardan yaklafl k 1260' yafl aras nda idi. Befl y ll k bir izlem süresinin sonunda kardiyovasküler mortalitenin anlaml olarak azald ortaya konmufltur. Koroner olaylara benzer bir flekilde iskemik inmede de azalma gözlenmifltir. 9 Son y llarda özellikle 65 yafl n üstündeki olgularda statin tedavisinin etkinli ini ve güvenirli ini ortaya koymay amaçlayan çal flmalar yap lm flt r. Chloe ve ark. taraf ndan yap lan bir çal flmada statin tedavisinin de iflik yafl gruplar üzerine olan etkileri araflt r lm flt r. Koroner arter hastal koroner anjiyografi ile kan tlanm fl olan 7220 olgu çal flmaya al nm fl ve <65 yafl, yafl ve >80 yafl olarak grupland r lm fllard r. 97 yafl nda olgu bu çal flmada izlenmifltir. Her üç grupta statin alanlarda mortalite anlaml olarak az bulunurken yarar en yafll grupta en fazlayd (<65 yafl için %5.8, yafl için %12.7, >80 yafl için %21 risk azalmas sa lanm flt r). 10 'Cardiovascular Health Study' çal flmas n n yap lan subgrup analizinde 65 yafl n üstündeki olgularda statin kullan m n n kardiyovasküler mortaliteyi azaltt gösterilmifltir. 11 Costano ve ark. tip II hiperkolesterolemisi olan yafllar 60 ile 80 aras nda de iflen olgular çal flmaya al nm fl ve polikosanol veya atorvastatin tedavisi uygulanm fllard r. Atorvastatin tedavisi total kolesterol, LDL-kolesterol ve trigliserid de erlerini düflürürken HDL-kolesterol düzeyini artt rm flt r. Tedavinin bu yafl grubunda herhangi bir yan etkisi saptanmam flt r. 12 Yafll popülasyonun araflt r ld çal flmalar n en büyü ü yafllar aras nda de iflen 5000'den fazla olguyu içeren PROSPER (Pravasatin in Elderly Individuals at Risk of Vascular Disease) çal flmas d r. Total kolesterol de erleri aras nda de iflen vasküler bir hastal olan veya risk faktörleri tafl yan bu olgulara 40 mg pravastatin verilmifltir. Ortalama izlem süresi 3.2 y ld r. Koroner ölüm veya miyokard infarktüsü ve fatal olan veya olmayan inme çal flman n son noktalar idi. Tedavi alan olgularda LDLkolesterol düzeyinde %34, total kolesterol de erlerinde %23 6

7 L P D GÜNDEM /Temmuz 2003 oran nda bir düflüfl, HDLkolesterol de erlerinde ise yaklafl k %5 oran nda bir artma sa lanm flt r. Bu fark tedavinin üçüncü ay nda ortaya ç k p izlem süresince devam etmifltir. Çal flma sonunda primer sonlan m noktalar nda statin alan olgularda %15 rölatif azalma saptanm flt r. Ancak kardiyak ve serebral sonlan m olaylar aç s ndan sonuçlar farkl d r. Koroner olaylar tedavi grubunda %19 daha az bulunurken inme aç s ndan anlaml fark saptanmam flt r. Koroner olaylar erkeklerde ve mevcut vasküler hastal olanlarda daha belirgindi. Yine en çok yarar gören grup en düflük HDL düzeyine sahip olan olgular olmufltur. Sigara içen ve hipertansif olgularda ek bir katk ortaya konam flt r. Olgu say s yetersiz oldu u için diabetes mellitus için böyle bir sonuç ç karmak mümkün olmam flt r. nme aç s ndan anlaml fark saptanmazken geçici iskemik olaylar statin alanlarda belirgin olarak daha az izlenmifltir. Bu durum izlem süresinin inme için yetersiz oldu una ba lanmaktad r. Ancak geçici iskemik ataklar n az olmas statinlerin serebrovasküler sisteme olan olumlu etkilerinin kan t d r. Yan etkiler tedavi alan ve almayan grupta benzer olup hiçbir olguda rabdomiyoliz gözlenmemifltir. 13 Yafll popülasyonda devam eden di er bir çal flma 'Fluvastatin Assessment of Morbidity and Mortality in the Elderly' (FAME)'dir. Fluvastatinin etkisinin de erlendirildi i bu çal flma bir primer korunma çal flmas olup halen devam etmektedir. Sonuç olarak veriler aterosklerotik vasküler hastal olan 70 yafl üstü bireylerde hiperlipideminin statinler ile tedavisi edilmesinin kardiyovasküler mortalite ve morbiditeyi azaltt n do rulamaktad r. Bu olgularda elde edilen yarar genç yafltaki olgulardakine benzerdir. Bu ilaçlar n yafll larda olan yan etkileri de genel popülasyondan farks zd r. Çal flmalar bu tedavinin maliyet-etkili oldu unu göstermektedir. Dolay s yla koroner arter hastal olanlar n tedavileri düzenlenirkan NCEP III k lavuzunun önerileri göz önüne al nmal, LDL-kolesterol 100 mg/dl'nin alt na, HDLkolesterolun 40 mg/dl üzerine ç kar lmas hedeflenmelidir. Statin tedavisinin kardiyovasküler sisteme olan olumlu etkilerinin yan nda yafll olgularda di er yararlar n n da olabilece i son y llarda yay nlanan çal flmalarda ortaya konmufltur. Üzerinde durulan önemli konulardan biri demans ve Alzheimer hastal d r. Her iki hastal n gelifliminde serebral kolesterol metabolizmas n n yeri oldu una inan lmaktad r. Statin tedavisinin kolesterol düflürücü etkilerinden ba ms z olarak beyindeki kolesterol metabolizmas n n düzenledikleri ortaya konmufltur. 14,15 'Canadian Study of Health and Aging' çal flmas nda statin kullan m n n demans, özellikle Alzheimer olgular nda azaltt saptanm flt r. 16 Epidemiyolojik çal flmalarda da statin alan olgularda almayanlara göre demans gelifliminin anlaml olarak daha düflük oldu u ortaya konmufltur. 17 Ancak iki büyük çal flma olan PROSPER 13 ve HPS 9 'de statin tedavisinin kognitif fonksiyonlar üzerine olumlu etkisi gösterilememifltir. Son y llarda yay nlanan çal flmalarda statinlerin osteoporoz ve k r klar önleyebilece i bildirilmifltir 18,19 Ancak PROSPER, 13 HPS 9 ve LIPID çal flmalar bu veriyi do rulamamaktad r. KAYNAKLAR: 1. Prospective studies collaboration. Cholesterol, diastolic blood pressure and stroke:13000 strokes in people in 45 prospective cohorts. Lancet 1995;346: Shipley MJ, Pocock SJ, Marmot HG. Does plasma cholesterol concentration predict mortality from coronary heart disease in elderly people? 18 year follow-up of the Whitehall Study BMJ 1991;303: Waverling_Rijnsburger AW, Blauw GJ, Lagaay AM, Knook DL, Meinders AE, Westendorp RG. Total cholesterol and risk of mortality in the oldest old. Lancet 1997;350: Schatz IJ, Masaki K, Yano K, Chen R, Rodriguez BL, Curb JD. Cholesterol and all cause mortality in the elderly people from the Honolulu Heart Program:a cohort study. Lancet 201;358: Miettinen TA, Pyrola K, Olsson AG, et al. Cholesterol-lowering therapy in women and elderly patients with myocardial infarction or angina pectoris: findings from the Scandinavian Simvastatin Survival Study (4S). Circulation 1997;96: Lewis SJ, Moye LA, Sacks FM, et al. Effect of pravastatin on cardiovascular events in older patients with myocardial infarcrtion and cholesterol levels in the average range:result of the Cholesterol and Recurrent Evnts (CARE) trial. Ann Intern Med 1998;129: Hunt D, Young P, Simes J, et al, for the LIPID investigators. Benefits of pravastatin on cardiovascular events and mortality in older patients with coronary heart disease are equal to or exceed those seen in younger patients: results from thr LIPID trial. Ann Intern Med 2001;134: Down JR, Clearfield M, Weis S, et al. Primary prevention of acute coronary events with lovastatin in men and women with average cholesterol levels: result of AFCAPS/TexCAPS. JAMA 1998;279: Heart Protection Study Collaborative Group. MRC/BHF Heart Protection Study of cholesterol-lowering with simvastatin in high-risk individuals: a randomized placebo-controlled trial. Lancet 2001;360: Maycock CAA, Muhlestein JB, Horne BD, et al. Dtatin Therapy is associated with reduced mortality across all age groups of individuals with significant coronary disease, including very elderly patients. J Am Coll Cardiol 2002;40: Lemaitre RN, Psatsy BM, Heckbert SR, at al. Therapy with hydroxymethylglutaryl coenzyme a reductase inhibitors (statins) and associated risk of incident cardiovascular events in older adults: evidence from the Cardiovascular Health Study. Arch Intern Med 2002;162(12): Costano G, Mas R, Fernandez L, et al. Comparison of the efficacy and tolerability of policosanol with atorvastatin in elderly patients with type II hypercholesterolemia. Drugs Aging 2001;20(2): Shephard J, Blauw GJ, Murphy MB, et al. Pravastatin in elderly individuals at risk of vascular disease (PROSPER): a randomized controllrd trial. Lancet;360: Crisby M, Carlson LA, Winblad B. Statins in the prevention and treatment of Alzheimer disease. Alzheimer Dis Assoc Disord 2002 Jul-Sep;16(3): Fassbender K, Stroick M, Bertsch T et al. Effects of statins on human cerebral cholesterol metabolism and secretion of Alzheimer amyloid peptide. Neurology 2002 Oct 22;59(8): Rockwood K, Kirkland S, Hogan DB, et al. Use of lipid-lowering agents, indication bias, and the risk of dementia in community-dwelling elderly people. Arch Neurol 2002;59(2): J ck H, Zonberg GL, J ck SS, Seshadri S, Drachman DA. Statins and risk of dementia. Lancet 2000;356: Wangs PS, Solomon DH, Mogun H, Avorn J. HMG-CoA reductase inhibitors and the risk of hip fractures in elderly patients. JAMA 2000;283(24): Pasco JA, Kotowicz MA, Henry MJ et al. Statin use, bone mineral density, and fracture risk: Geelong Osteoporosis Study. Arch Intern Med 2002;162(5):

8 Kilo kayb n n kardiyovasküler risk faktörlerine etkisi Doç. Dr. A. Aziz Karadede Dicle Üniversitesi T p Fakültesi, Kardiyoloji Anabilim Dal Epidemiyolojik çal flmalar obezitenin kardiyovasküler risk art fl ile iliflkili oldu unu göstermektedir. 1 Vücut ya kitlesinin art fl yla iliflkili olan kardiyovasküler risk art fl en az ndan k smen onunla birlikte olan tip 2 diyabet, hipertansiyon ve dislipidemi ile aç klanabilir. 2 Obezitenin ba ms z bir kardiyovasküler risk faktörü olarak de erlendirilip de erlendirilmeyece i hala tart fl lmakla birlikte, obezitenin tüm dünyada artan prevelans ve ciddiyeti bu hastal kla iliflkili olan kardiyovasküler hastal k yükünün tedavi ve önlenmesine ön ayak olmas aç s ndan bu yöndeki istekleri art rm flt r NHANES sonuçlar na göre Amerikal lar n %61 fazla kilolu olup bunlar n %26's obez grubuna girmektedir sonuçlar na göre kilo art fl n n her iki cinsiyet, etnik grup ve yaflta art fl gösterdi i saptanm flt r. Toplumun büyük bir k sm n n yafllanmas, giderek daha obez ve sedanter olmas nedeniyle bu say n n daha da artaca tahmin edilmektedir. Toplumumuz için de durum bundan pek farkl olmay p, eriflkinlerin %40 dan fazlas metabolik sendrom grubuna girmektedir. 4 nsülin rezistans sendromu olarak da tan mlanan metabolik sendrom ço unlukla fazla kilolu veya abdominal obezitesi olanlarda insüline rezistans hiperinsülinemi olarak tarif edilmektedir. Yani metabolik sendrom, diyabet ve koroner arter hastal riskini bir bütün olarak art ran sa l k problemi parametreleri grubudur. nsülin rezistans ayn zamanda karaci er taraf ndan glikozun afl r üretimine, periferik glikoz kullan m nda bozulmaya, serbest ya asidi düzeyinin artmas na sebep olan lipolizde artmaya neden olur. Orta düzeyde kilo vermenin obezite ile birlikte metabolik sendromun birer parametresi olan kardiyovasküler risk faktörleri üzerine faydal etkilerinin oldu u iyi bilinmektedir. 5 %5-10 düzeyinde kilo verilmesi açl k glikozunu, HBA1c'yi sistolik ve diyastolik kan bas nc n ve plazma lipid profilini düzeltmektedir. Kilo verme ve diyabet UK prospektif diyabet çal flmas nda (UKPDS), tip 2 diyabet teflhisi konulduktan sonra üç ayl k diyet sonras verilen kilo miktar ile ayn süre içinde açl k plazma glikoz düzeyindeki düflüfl aras nda yak n korelasyon gösterilmifltir. 6 Gerçekte kilo kayb ile periferik glikoz al m nda hemen her yönden düzelme olmaktad r. Ayr ca orta düzeyde bir kilo kayb, plazma glikozunu düflürmek için kullan lan ilaç tedavisini ve tip 2 diyabet ile birlikte olan komorbiditeleri azaltmaktad r. 7,8 Kilo vermenin hastal n tedavisine olan katk s n n yan s ra, afl r kilolu kiflilerde %5-10'luk kilo kayb, tip 2 diyabet ve hipertansiyonun ortaya ç k fl n önlemede de oldukça etkilidir. US Diabetes Prevention Program nda (DPP) araflt rma grubu tip 2 diyabeti önleme ile ilgili büyük bir randomize klinik çal flma raporunu son zamanlarda yay nlam flt r. 9 Bu çal flmaya, bozulmufl glikoz tolerans olan çeflitli etnik gruplara ait 3200'den fazla afl r kilolu eriflkin al nm fl ve bunlar plasebo, metformin yada yo un yaflam flekli de iflikli i gruplar na ayr lm flt r. Bu son grupta diyet egzersiz ve al flkanl klar n düzeltilmesi e itimi verilerek, kiloda %7'lik bir düflüfl amaçlanm flt r. Yo un yaflam flekli de iflikli i grubu 6 ay sonunda yaklafl k 7 kg vermifltir. Kilolar n bir k sm daha sonra tekrar al nsa bile takip sonunda kilo kayb 4 kg civar nda devam etmifltir. Kilolar nda anlaml bir de iflikli in olmad kontrol grubunda diyabetin kümülatif insidans y lda 100 hasta için ortalama 11 yeni hasta olmufltur. Yo un yaflam flekli de iflikli i, tip 2 diyabetin ortaya ç k fl n n önlenmesinde veya hiç olmazsa geciktirilmesinde oldukça etkili bulunmufltur. Kontrol grubu ile karfl laflt r ld nda yo un yaflam tarz uygulamas yap lan grupta diyabet insidans nda %58'lik bir düflme saptanm flt r (p<0.001). Metformin tedavisi ile birlikte rutin diyet ve egzersiz uygulanan grupta ise, tip 2 diyabet geliflim riski %31 oran nda düflmüfltür. Benzer flekilde Finnish Diabetes Prevention (FDP) çal flmas nda da orta düzeyde kilo vermenin tip 2 diyabet insidans n azaltt gösterilmifltir. 10 DPP çal flmas gibi çal flma kontrol grubu ve orta düzeyde kilo vermeyi ve fiziksel aktiviteyi artt rmay amaçlayan yaflam flekli uygulamas grubunu içermekteydi. Yaflam flekli uygulamas grubunda ortalama kilo düflüflü ilk y lda sadece 4 kg olmas na ra men (bazal a rl n %5'ine denk gelmekteydi) bu gruptaki kiflilerde total diyabet insidans kontrol grubundakilerle karfl laflt r ld nda %58 daha az oldu u görülmüfltür (p<0.01). Kilo kayb FDP çal flmas nda sadece tip 2 diyabeti azaltmada faydal olmam fl ayn zamanda di er kardiyovasküler risk faktörlerini de olumlu yönde etkilemifltir. Kilo kayb, bel çevresinde ciddi düflüfl ve ayn zamanda plazma trigliserid ve sistolik ve diyastolik kan bas nc nda düzelmeye neden olmufltur. Bu de ifliklikler, orta düzeyde kilo vermenin pleotropik etkileri olarak vurgulanm flt r. Kilo verme ve hipertansiyon Pek çok çal flma kan bas nc n düflürmenin faydas n kan tlam flsa da kardiyovasküler hastal klar tam olarak elemine edilmemifltir. Bunun en önemli sebebi hipertansiyonun glikoz, insülin ve lipoprotein metabolizma bozukluklar gibi di er kardiyovasküler risklerle bir arada olmas d r. 11 Bundan öte hipertansif hastalar n ço u obez, sigara içen ve kardiyak hastal k aile anemnezi olan kifliler olarak karfl m za ç kmaktad r. Bunlardan herhangi birinin eklenmesi hipertansiyonun kardiyovasküler hastal kla iliflkili riskini en az iki kat art rmaktad r. Kilo vermek obez hipertansiyonun tedavisinde köfle tafl olmaya devam etmektedir ve özellikle viseral ve abdominal ya da azalma olmas en etkili risk azaltma metodudur. Normotansif ve hipertansif kiflilerde yap lan ve düflük kalorili diyet uygulanan klinik çal flmalarda kilo vermenin kan bas nc n düflürdü ü gösterilmifltir. 13, kg verilmesi sistolik ve diyastolik kan bas nc nda ortalama olarak s ras yla 7 ve 3.5 mmhg düflüfl sa lamaktad r. 15 Yüksek normal kan bas nçl fliflman 8

9 L P D GÜNDEM /Temmuz 2003 eriflkinleri içeren 5 y l süren bir çal flmada orta düzeyde kilo vermelerinin hipertansiyon insidans n anlaml oranda düflürdü ü görülmüfltür. 16 Diyet düzenlemesiyle kilo vermek fazla kilolu kiflilerdeki kan bas nc kontrolü için gerekli olan antihipertansif ilaçlar n doz ve say s n da azaltmaktad r. 17 TOHP-II çal flmas nda kilo vermenin, hipertansiyon insidans üzerine etkileri incelenmifltir. 18 Bu çal flmada afl r kilolu (ideal kilonun % 'i) ve s n rda kan bas nc (sistolik kan bas nc 140' n alt, diyastolik kan bas nc mmhg) olan 1191 kifli al nm fl ve al fl lm fl bak m n yap ld kontrol grubu ve ilk 6 ay süresince 4.5 kg verdirmenin amaçland kilo kayb uygulamas gruplar na ayr lm flt r. Diyabet önleme çal flmalar nda oldu u gibi kilo kayb uygulamas, diyet de iflikli i, fiziksel aktivite ve al flkanl klar n düzenlenmesini içermekteydi. Kontrol grubunda çal flma dönemi boyunca çok hafif bir kilo art fl olmufl, uygulama grubunda ise bafllang ca göre 6 ayda ortalama kilo de iflikli i -4.4 kg, 18. ayda -2 kg ve 36. ayda -0.2 kg olmufltur. Uygulama grubunda kilo kayb sürdürülememifl olsa bile bu gruptaki ortalama kilo kontrol grubundan her zaman daha düflüktü. Ayr ca bu takip noktalar nda hipertansiyonun total insidans kontrol grubundan ciddi oranda daha düflük bulunmufltur. Kilo kayb n n derecesi ile kan bas nc düflüflünün boyutu aras nda doz cevap iliflkisinin oldu unu da vurgulamaktad r. 6. ayda 4 kg veya daha fazla kaybeden ve 36 ay boyunca bu kilo kayb n devam ettirenlerin, hipertansiyon riskinde takip sonunda kilo vermeyenler ile karfl laflt r ld nda, %65'lik bir düflüfl görülmüfltür. Obez hipertansiflerde orta düzeyde kilo kayb yla damar içi hacminde azalma ve kardiyak output ve sol ventrikül ifl yükünde düflüfl oldu u gösterilmifltir. Sol ventrikül kitlesi de kilo kayb sonras nda düflmektedir. Kilo kayb n n bu etkileri sodyum k s tlamas ndan ba ms z olarak ortaya ç kmaktad r. 19 Kilo kayb n n sempatik aktivitede düflüfle ve sodyum metabolizmas nda de iflime sebep oldu u gösterilmifl olup, bu durum muhtemelen plazma renin aktivitesi ve aldosterondaki düflüflle iliflkilidir. 20 Kilo vermenin kan bas nc üzerine olumlu etkileri k sa ve uzun süreli çal flmalarda aç k olsa bile sadece diyet uygulamas yla kilonun devam ettirilmesi zordur. Fakat yine de kilo vermeyle ilgili kontrollü çal flmalarda kilo veren fakat zaman içinde tekrar kilo alan hipertansif kiflilerde kan bas nc düflüflünün devam etti i ve kontrol grubundan daha az antihipertansif ajana ihtiyaçlar oldu u gösterilmifltir. 16,21 Kilo verme ve lipidler Kan lipidlerindeki de ifliklikler kilodaki de iflikliklerle daha zay f iliflkilidir. Kilo kayb n n açl k lipid parametreleri üzerine etkisi komplekstir. 22 Akut kilo kayb n n genel olarak total ve LDL-kolesterolü ve ayn zamanda trigliserid konsantrasyonlar n düflürdü ü gösterilmifltir Akut kilo kayb yla HDL konsantrasyonlar ndaki de iflikliklerle ilgili veriler daha çeliflkilidir Varolan çal flmalar %10'dan daha büyük akut kilo kayb n n total ve LDLkolesterol ve trigliseridde ciddi düflüfle sebep oldu unu desteklemektedir. HDL-kolesterolde ciddi olmayan küçük bir düflme olur. Bu durum total kolesterol/hdl oran nda düzelmedeki yetersizlikle aç klanabilir. Bununla birlikte bu parametrelerin, kilo kayb devaml l periyodundan sonra bazal seviyelerine dönmesi, bafllang çtaki düzelmenin kilo kayb n n kendinden çok enerji k s tlamas yla ilgili oldu unu düflündürmektedir. Bu nedenle lipid parametrelerindeki uzun süreli de ifliklikler daha az tatmin edicidir. Bir y l sonra total kolesterol kilo kayb %5'den daha fazla oranda kilo kayb n devam ettirenlerde bile bafllang çtan farkl de ildir. Birkaç çal flma total kolesterolün sürekli faydas n n kilo kayb n sadece %10'dan daha fazla devam ettirenlerde görüldü ünü belirlemifltir. 23,24,26,28,29 Wing ve Jeffery LDL-kolesteroldeki art fl n akut kilo kayb yla oluflan bafllang çtaki düflmeden sonra 18 ay daha devam edebilece ini saptam fllard r. 30 HDL'deki de ifliklikler di er lipidlerden daha yavafl olmufl ve kilo kayb n n faydal etkisi sadece bir y lda %5'den daha fazla kilo düflüflünü devam ettirenlerde saptanm flt r. Akut kilo kayb ile ortalama trigliserid düzeyinde düflüfl olsa da bir y l sonunda kilo kayb n %5'den fazla oranda devam ettirenlerde bile ilk de erlerinden daha yüksekti. Bununla birlikte baflka çal flmalar %5'den daha fazla oranda kilo verenlerde trigliserid seviyesinin ciddi oranda düfltü ünü göstermifllerdir. 23,24,26,28,30 Tüm bu veriler bir arada de erlendirildi inde kilolar n n en az %5 ve muhtemelen %10'undan fazlas n verebilmenin açl k trigliserid seviyesinin faydalar n görmek için gerekli oldu unu düflündürmektedir. Dattilo taraf ndan yap lan bir meta analize göre 1 kilograml k zay flama serum total kolesterolünü 2.28 mg/dl LDL-kolesterolünü 0.91 mg/dl ve trigliseridini 1.54 mg/dl düflürmektedir. 25 Son verilere göre zay flama sadece lipid paremetreleri üzerine etkili olmamakta ayn zamanda lipoproteinlerin kantitatif özellikleri üzerine de faydal olmaktad r. Vasankari ve ark. 1 y ll k zay flama program na kat lanlarda plazma okside-ldl partikül konsantrasyonunda düflme oldu unu bildirmifllerdir. 31 Bu en aterojenik LDL partikülündeki azalma kilo kayb n n miktar yla orant l d r. Bafllang ç kilodaki %10'luk azalma, LDL'nin okside LDL oran nda %33'lük bir düflüfl sa lamaktad r. Kilo verme ve inflamatuvar cevap 83 sa l kl obez bayan üzerinde yap lan yeni bir çal flmada hastalar n plazma C reaktif protein (CRP) düzeyleri 12 haftal k enerji k s tlamas ve 7.9 kg kayb takiben %26 oran nda düflmüfltür ve bu durum vücut kilosundaki de iflikliklerle iliflkili bulunmufltur. 32 Tchernof ve arkadafllar vücut kilolar n n %15.6's n kaybeden menapoz sonras 25 obez bayanda CRP düzeylerinde %32'lik düflüfl saptam fllard r. 33 CRP'deki de ifliklikler vücut kilosu ve ya kitlesindeki de iflikliklerle iliflkilidir. Ya hücreleri taraf ndan üretilen TNFα ve IL-6 obez kiflilerde yüksektir. TNFα ayn zamanda karaci erden CRP üretimini regüle eden IL-6'n n üretimini de uyar r. Bu nedenle TNFα ve IL-6 üretimi kilo kayb yla düfler. Ayn zamanda tek bafl na kalori k s tlamas n n IL1β ve TNFα sitokinlerinin üretimini düzenleyen NF kappab'nin DNA'ya ba lanma afinitesini düflürerek rat miyokardiyumunda iskemik ve reperfüzyon hasara neden olan inflamatuvar cevab bask lad na dair baz kan tlar bulunmaktad r. 34 9

10 Kilo verme ve sol ventrikül kitlesi Sol ventrikül hipertrofisi de benzer flekilde kardiyovasküler olaylar n önemli bir öngörücüsüdür. Kilo vermenin sol ventrikül kitlesinde düflüfle neden oldu u birkaç çal flmada saptanm flt r MacMahon ve ark. hipertansif obez kiflilerde kilo vermenin sol ventrikül kitlesini geriletti i ve bu düflüflteki %25'lik oran n kilodaki de iflimle aç klanabilece ini göstermifltir. 35 Alpert ve ark. hipertansif olmayan afl r obezlerde gastroplasti ile kilo kayb sa land nda sol ventrikül kitlesinin geriledi ini saptam fllard r. 36 Hem normotansif hem hafif hipertansif obezlerde 12 haftal k hafif egzersiz ve hafif düflük kalorili diyet, kan bas nc düzeyinden ba ms z olarak sol ventrikül hipertrofisini geriletmifl ve bu gerileme 1 y l n sonunda da devam etmifltir. 37 Ayr ca obezite sadece majör risk faktörlerinin her biriyle ayr ayr de il bir bütün olarak ele al nd klar nda da önemli belirleyici rol oynamaktad r. Framingham çal flmas takiplerinde bu risk faktörleri grubuna vücut kitle indeksinin doz ba ml etkisinin oldu u gösterilmifltir. 38 Orta düzeyde kilo kayb n n majör kardiyovasküler risk faktörlerindeki total yükte azalmaya katk da bulundu u görülmüfltür. Framingham kohortunda takipteki 16 y l içinde en az 2.25 kg kayb total risk faktör skorunda %40-50'lik bir düflüfl yaparken, aksine 2.25 kg'l k küçük kilo art fl ayn skorlamada %20-40'l k art fla neden olmaktad r. Sonuç olarak obezite, koroner arter hastal n n, konjestif kalp yetersizli inin ve kardiyovasküler mortalite ve morbiditenin ba ms z öngörücüsüdür. Gerçekten genifl veriler kilo kayb n n dislipidemiyi, hipertansiyonu, insülin rezistans n, abdominal obeziteyi ve sol ventrikül kitlesini olumlu yönde etkiledi ini göstermektedir. Son zamanlarda yap lan yaflam flekli de iflimi çal flmalar, orta düzeyde kilo kayb n n ayn zamanda tip 2 diyabet ve hipertansiyonun ortaya ç k fl n önlemeye ve geciktirmeye de yard mc olabilece i gösterilmifltir. Bununla birlikte yaflam flekli de iflikli inin kilo kayb ndaki baflar oran s n rl d r ve zamanla azalma göstermektedir. Majör çal flmalarda yo un yaflam flekli de iflikli i programlar savunulsa bile sadece hastalar n s n rl bir k sm takip boyunca ulafl lan kilo kayb n devam ettirmeyi baflarabilmifllerdir. FDP çal flmas nda bir y ll k takip sonras nda hastalar n %43'ü %5'lik kilo verme hedefine ulaflabilmifltir. 10 DPP'de 2.8 y ll k takip sonras nda %7'lik kilo verme hedefine hastalar n %38'i ulaflm fl olup, bu oran 6 ayl k takipte kilo kayb hedefine ulaflan hastalar n %50'sinden daha düflüktür. 9 TOHP II'de 3 y ll k takip sonras nda sadece hastalar n %13'ü 4.5 kiloluk kilo kayb hedefine ulaflm fl ve devam ettirebilmifltir. 17 Orta düzeyde kilo kayb n n kan tlanan faydal etkileri dikkate al n rsa kilo kayb hedefine ulaflma ve devam ettirmenin daha iyi yöntemlerin gelifltirilmesine ihtiyaç oldu u aç kça belirgindir. Böylece orta düzeyde kilo kayb n n faydalar daha fazla say da kifliye ulaflabilecektir. Kilo kayb ile ilgili bu olumlu verilerin klinik sonuçlara da olumlu yönde yans yaca düflünülmektedir. Maalesef bu ön sonuçlar her zaman klinik sonuçlara yans mayabilir. fiu an için kilo kayb n n kardiyovasküler klinik sonuçlar üzerine etkisini gösteren genifl prospektif randomize kontrollü çal flma bulunmamaktad r. Gerçekte kilodaki kayb n veya dalgalanman n kardiyovasküler mortalite ve morbiditeyi art rabilece ini savunan gözlemsel çal flmalar ve meta analizlerin de bulundu unu unutmamak gerekir KAYNAKLAR: 1. Calle EE, Thun MJ, Petrelli JM, Rodriguez C, Heath Jr. Body mass index and mortality in a prospective cohort of US adults. New Engl J Med 1999;341: Alexsander JK. Obesity and coronary heart disease. Am J Med Sci 2001;321: National Center for Health Statistics, Center for Disease Control and Prevention. Prevalence of overweight and obesity among adults: United States, Hyattsville, Md; Koroner Kalp Hastal Korunma ve Tedavi Klavuzu.Türk Kardiyoloji Derne i yay n. stanbul.2002;14 5. Van Gaal LF, Wauters MA, De Leeuw IH. The beneficial effects of modest weight loss on cardiovascular risk factors. Int J Obes Relat Metab Disord 1997;21(suppl 1):S5-S9 6. UKPDS Group. UK prospective Diabetes Study 7: response of fasting plasma glucose to diet therapy in newly presenting type II diabetic patients Metabolism1990;39: Amatruda JM, Richenson JF, Welle SL,Brodows RG, Lockwood DH.The safety and efficacy of a controlled low - energy ('very - low calorie') diet in the treatment of non - insulin - depedent diabetes and obesity. Arch ntern Med 1988;148: Stern MP, Patersson JK,Haffner SM,Hazuda HP,Mitchell BD, Lack of awareness and treatmend of hyperlipidemia in type II diabetes in a community survey.jama 1989;262: Knowler WC,Barrett - Connor E, Fowler SE, et al Reduction in the incidence of type 2 diabetess with lifestyle intervention or metformin.new Engl J Med 2002 ;346: Tuomilehto J,Lindstrom J, Ericsson JG, et al prevention of type 2 diabetes mellitus by changes in lifestyle among subjects with impaired glucose tolerance,new Engl J Med 2001;344: Reaven GM, Lithell H, Landsberg.L Hypertension and associated metabolic abnormalities - the role of insulin resistance and the sympathoadrenal system.n Engl J Med.1996;334: Lamarche B, Tchernof A, Mauriege P,et al. Fasting insülin and apolipoprotein B levels and low- densitylipoprotein particle size as risk factors for ischemic heart disease.jama.1998 ;279: Reisin E, Abel R,Modan M, et al. Effect of weight loss without salt restritcion on the reduction on blood prresure in overweigt hyoertensive patients. N Engl J Med. 1978;298: Whelton P, Appel LJ, Espeland MA, et al. Sodium reduction and weight loss in the treatmend of hypertension, a Randomized controled Trial of Nonpharmacologic interventions in the Elderyl (TONE ) JAMA. 1989;279: MacMahon S, Cutler J, Brittain E, et al. Obesity and hypertension :epidemiological and clinical issues.eur Heart J.987;8 (suppl B) : Stamler R Stamler J, Gosch R, et al. Primary prevention of hypertension by nutritional- hygienic means.final report of a randomized, controlled trial. JAMA. 1989;262: Jones DW, Miller ME, Wofford MR, et al. The efect of weight loss intervention of antihypertansive medication reguirement in the HOT Study.Am J Hypertens.1999;12: Long term weight loss and changes in blood pressure : results of the trials of Hypertension Prevention, phase II. Ann ntern Med 2001; 134: Reisin E, Froglich ED,Messeli FH, et al. Cardiovascular changes after reduction in obesity hypertension. Ann ntern Med. 1983;98: Tuck ML, Sowers J, Dornfeld L, et al. The effect of weight reduction of blood pressure, plasma renin activity, and plasma aldosterone levels in obese patients. N Engl J Med. 1981;304: The Trialls of hypertension Prevention Collaborative Research Group. Effects of weight loss and sodium reduction intervention on blood pressure and hypertension incidence in overweight people with high normal blood pressure. The Trials of Hypertension Prevention (Phase II). Arch ntern Med. 1997;157: Eckel RH.The importance of timing and accurate interpretation of the benefits of weight reduction on plasma lipids [editorial ;coment ] [Review]. Obesity Res 1999; 7: Weinsier RL.James LD.Darnell BE.Lipid and insulin concentrations in obese postmenopausal women : seperate effects of energy restriction and weight loss.am J Clin Nutr 1992; 56: Ditschuneit HH,Flechtner - Mors M, Johnson TD, Adler G. Metabolic and weight - loss effects of a long - term dietary intervention in obese patients. Am JClin Nutrition 1999;69 (2): Dattilo AM, Kris - Etherton PM. Effects of weight reduction on blood lipids and lipoproteins: a meta analysis.am J Clin Nutrition 1992; 56: Wadden TA, Anderson DA,Foster GD.Two year changes in lipids and lipoproteins associated with the maintenance of a 5% to 10% reduction in initial weight: some findings and some guestions [see comments]. Obesity Res 1999; 7(2) : Thompson PD.Jeffery RW,Wing RR,Wing RR, Wood PD.Unexpected decrease in plasma high density lipoprotein cholesterol with weight loss. Am J Clin Nutrition 1979; 32: Marckmann P, Toubro S,Astrup A.Sustained improvement in blood lipids, coagulation, and fibrinolysis after major weight loss in obese subjects. European J Clin Nutrition 1998 ;52: Sjostrom CD,Lissner L, Sjostrom L. Relationships between changes in body composition and changes in cardiovascular risk factors: the SOS interventions study. Obesity Res 1997; 5: Wing RR, Jeffery RW, Effect of modest weight loss on changes in cardiovascular risk factors: are there differences between men and women or between weight loss and maintenance? Int J Obesity Related Metabolic Disordes 1995 ;19(1) : Vasankari T, Fogelholm M, Kukkonen - Harjula K, et al. Reduced oxidized low- density lipoprotein after weight reduction in obese premenopausal women. nt J Obes Relat Metab Disord 2001;25: Espito K, Pontillo A, Di Palo C, et al. Effect of weight loss and lifestylechanges on vascular inflammatory markers in obese women a randomized trail. JAMA 2003;289: Tchernof A, Nolan A, Sites CK, Ades PA, Poehlman ET. Weight loss reduces C-reactive protin levels in obese postmenopausal women. Circulation 2002;105: Chandrasekar B,Nelson JF, Colston JT, Freeman GL. Calorie restriction attenuates inflammatory responses to myocardial ischemia-reperfusion injury. Am J Physiol Heart Circ Physiol 2001;280:H MacMahon SW, Wilcken DEL, Macdonald GJ: The effect of weight reduction on left ventricular mass; a randomized controlled trial in young, overweihgt hypertensive patients. N Engl j med 1986 ;314 : Alpert MA, Lambert CR, Terry BE, et al: Effects of weight loss on left ventricular mass in nonhypertensive morbidly obese patients. Am J Cardiol 1994;73: Himeno E, Nishino K,Nakashima Y, et al : Weight reduction regresses left ventricular mass regardless of blood pressure.am Heart J 1996 ;131: Wilson PW, Kannel WB, Silbershatz H, D' Agostino RB.Clustering of metabolic factors and coronary heart disease.arch intern Med 1999;159: Andres R, Muller DC, Sorkin JD. Long- term effects of change in body weight on all- cause mortality.a review. Ann Intern Med. 1993; 119 (7 pt 2) : Williamson DF, ''Weight cycling '' and mortality : how do the epidemiologists explain the role of intentional weight loss? J Am Coll Nutr. 1996;15: French SA Jeffery RW,Folsom AR, et al. Weight loss maintenance in young adulthood: prevalence and correlations with health behavior and disease in a population - based sample of women aged years. Int J Obes Relat Metad Disord. 1996;20:

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili;

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; KORONER RİSK TESTİ Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; Koroner kalp hastalıklarına yol açan kolesterol ve lipit testleridir. Koroner risk testleri

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S

KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S 2 KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S Afla da ad bulunan uzmanl k dernekleri, ülkemizde kalp damar hastal klar n n azalt lmas için, kardiyovasküler

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 15 (1) 29-33 (2008) Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı Serkan İpek Doğanşehir Devlet Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, Malatya Amaç: Bu çalışma,

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas

Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas Cengiz PATA*, Aziz YAZAR*, Esen AKBAY**, Oğuz ULU*, Kamuran KONCA*** *

Detaylı

Yeni Hiperlipidemi Tedavi K lavuzu

Yeni Hiperlipidemi Tedavi K lavuzu Türk Kardiyoloji Derne i L P D ÇALIfiMA GRUBU Yeni Hiperlipidemi Tedavi K lavuzu Doç. Dr. Bayram Korkut Selçuk Üniversitesi T p Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dal Ulusal Kolesterol E itim Program (NCEP)

Detaylı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması (SALTurk) 2007 Türk Hipertansiyon Prevalans

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı

JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı JNC 8 göre Hipertansif Hastanın Tedavide Kan Basıncı Hedefi Ne Olmalı Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Dünyada Hipertansiyon

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

Kardiyovasküler olayların önlenmesinde statinler. Dr. Sadi GÜLEÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kardiyovasküler olayların önlenmesinde statinler. Dr. Sadi GÜLEÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kardiyovasküler olayların önlenmesinde statinler Dr. Sadi GÜLEÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Cleveland, Ohio/ABD, Kasım 1998 Kaza notları: 2 kişi olay anında, 1 kişi hastanede

Detaylı

Koroner Arter Hastal Bulunan Olgularda Obezite Derecelerinin Di er Risk Faktörleriyle liflkisi

Koroner Arter Hastal Bulunan Olgularda Obezite Derecelerinin Di er Risk Faktörleriyle liflkisi 203 Koroner Arter Hastal Bulunan Olgularda Obezite Derecelerinin Di er Risk Faktörleriyle liflkisi Dr. Kenan Sönmez, Dr. Mustafa Akçakoyun, Dr. Durmufl Demir, Dr. Ahmet Akçay Dr. Selçuk Pala, Dr. Nilüfer

Detaylı

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Lipid Paneli Hangi Yaşta Taranmaya Başlanmalı? Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Koroner kalp hastalığı-ateroskleroz ğ t Ateroskleroz çocuk yaş grubunda başlar ş ve ileri yaşlarda ş bulgu verir

Detaylı

Tablo 1. Metabolik Sendrom NCEP ATP III Kriterleri 4. Abdominal obezite (Bel çap ) Erkek >102 cm Kad n > 88 cm. HDL kolesterol

Tablo 1. Metabolik Sendrom NCEP ATP III Kriterleri 4. Abdominal obezite (Bel çap ) Erkek >102 cm Kad n > 88 cm. HDL kolesterol Türk Kardiyoloji Derne i L P D ÇALIfiMA GRUBU Ocak 2003 nsülin direnci, 1997'de normal biyolojik yan t n al nmas için daha fazla insülin gereksiniminin olmas hali olarak tan mlanm flt r. 1 Etyolojisinde

Detaylı

YAŞLI HASTALARDA HİPERLİPİDEMİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ. Serkan ÖZTÜRK Merih KUTLU HYPERLIPIDEMA IN OLDER PATIENTS AND METHODS OF TREATMENT METHODS

YAŞLI HASTALARDA HİPERLİPİDEMİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ. Serkan ÖZTÜRK Merih KUTLU HYPERLIPIDEMA IN OLDER PATIENTS AND METHODS OF TREATMENT METHODS YAŞLI HASTALARDA HİPERLİPİDEMİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ ÖZ Özel Sayı 2, 2010 (41-46) Serkan ÖZTÜRK Merih KUTLU Dünyada yaşlı nüfus giderek artmaktadır. Yaşlanma ile birlikte kardiyovasküler (KV) hastalıklar

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

KRONİK HASTALIKLARDA ERKEN TANI ve KORUNMA. Dr. Alpaslan Kılıçarslan HÜTF İç Hastalıkları

KRONİK HASTALIKLARDA ERKEN TANI ve KORUNMA. Dr. Alpaslan Kılıçarslan HÜTF İç Hastalıkları KRONİK HASTALIKLARDA ERKEN TANI ve KORUNMA Dr. Alpaslan Kılıçarslan HÜTF İç Hastalıkları Kronik hastalıklar Kronik hastalıklar genellikle, çok çesitli risk faktörleri içeren, etyolojileri belirgin olmayan,

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Kadınlarda Koroner Bypass Operasyonunun Özellikleri ve Sonuçları

Kadınlarda Koroner Bypass Operasyonunun Özellikleri ve Sonuçları Kadınlarda Koroner Bypass Operasyonunun Özellikleri ve Sonuçları DOÇ. DR. GÖKÇEN ORHAN Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi İSTANBUL Euroscore risk sınflaması STS risk

Detaylı

De irmendere Aile Hekimli i Poliklini ine Baflvuran Eriflkin Hastalarda Obezite S kl ve Efllik Eden Hastal klarla liflkisi: Bir Olgu Kontrol Çal flmas

De irmendere Aile Hekimli i Poliklini ine Baflvuran Eriflkin Hastalarda Obezite S kl ve Efllik Eden Hastal klarla liflkisi: Bir Olgu Kontrol Çal flmas Türk Aile Hek Derg 23; 7(3): 117-121 De irmendere Aile Hekimli i Poliklini ine Baflvuran Eriflkin Hastalarda Obezite S kl ve Efllik Eden Hastal klarla liflkisi: Bir Olgu Kontrol Çal flmas PREVALENCE OF

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s Prof. Dr. Z.

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s Prof. Dr. Z. .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri KARD YOLOJ GÜNDEM Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s. 25-42 Bir Bütün Olarak Kardiyovasküler Riskin Ele Al nmas n n Önemi Prof. Dr. Z.

Detaylı

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof.Dr. ARZU SEVEN İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DİSMETABOLİK SENDROM DİYABESİTİ SENDROM X İNSÜLİN DİRENCİ SENDROMU METABOLİK

Detaylı

Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları. Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD

Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları. Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Obezitenin Medikal ve Cerrahi Tedavi Endikasyonları Prof.Dr.Göksun Ayvaz Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD TURDEP-II: Genel Obezite* (Obezite: BKİ 30kg/ 2 ; Kilolu: BKİ

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

Akut Koroner Sendrom Kliniği ile Başvuran Hastalarda Koroner Arter Hastalığı Risk Faktörleri

Akut Koroner Sendrom Kliniği ile Başvuran Hastalarda Koroner Arter Hastalığı Risk Faktörleri Klinik Çalışma Van Tıp Dergisi: 18 (3):147-154, 2011 Akut Koroner Sendrom Kliniği ile Başvuran Hastalarda Koroner Arter Hastalığı Risk Faktörleri Yemlihan Ceylan*, Yüksel Kaya**, Mustafa Tuncer* Özet Amaç:

Detaylı

Ülkemizde ölüm nedenleri arasında koroner

Ülkemizde ölüm nedenleri arasında koroner Türk Kardiyol Dern Arş - Arch Turk Soc Cardiol 2011;39 Suppl 4:1-5 doi: 10.5543/tkda.2011.abaci 1 Kardiyovasküler risk faktörlerinin ülkemizdeki durumu The current status of cardiovascular risk factors

Detaylı

Koroner Baypas Sonras Hastalarda Metabolik Sendrom S kl ve Tedaviye Uyum Oranlar

Koroner Baypas Sonras Hastalarda Metabolik Sendrom S kl ve Tedaviye Uyum Oranlar 10 Koroner Baypas Sonras Hastalarda Metabolik Sendrom S kl ve Tedaviye Uyum Oranlar Metabolic Syndrome in Patients After Coronary Bypass Surgery: Prevalence and Compliance with Treatment Dr. Mehmet Baltal,

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

Yüksek Duyarl C-Reaktif Protein (hscrp) ile Total Kolesterol, LDL-Kolesterol, HDL-Kolesterol ve Trigliserid Düzeyleri Aras ndaki liflki

Yüksek Duyarl C-Reaktif Protein (hscrp) ile Total Kolesterol, LDL-Kolesterol, HDL-Kolesterol ve Trigliserid Düzeyleri Aras ndaki liflki Türk Klinik Biyokimya Derg 2006; 4(2): 59-63 Araflt rma Yüksek Duyarl C-Reaktif Protein (hscrp) ile Total Kolesterol, LDL-Kolesterol, HDL-Kolesterol ve Trigliserid Düzeyleri Aras ndaki liflki Association

Detaylı

Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı HANGİSİ DAHA TEHLİKELİ: TUZ MU? ŞEKER Mİ? Şeker Daha Tehlikeli Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı 17. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef

YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı 26 Nisan 2014, Antalya 50. Ulusal Diyabet Kongresi Yaş Ortalama İnsan Ömrü Ortalama

Detaylı

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Akıl Tutulması Kafamız Neden Karışık? Pnomoni (Zatüre) Antibiyotik Hipertansiyon Antihipertansif

Detaylı

Hikmet Demir 53 Yaşında 2 Çocuk babası Emekli devlet memuru İstanbul da yaşıyor

Hikmet Demir 53 Yaşında 2 Çocuk babası Emekli devlet memuru İstanbul da yaşıyor Hikmet Demir Hikmet Demir 53 Yaşında 2 Çocuk babası Emekli devlet memuru İstanbul da yaşıyor Hikmet Demir, 53 Yaşında 2 Çocuk babası Emekli devlet memuru İstanbul da yaşıyor Yakınma: Gözlerde uçuşmalar,

Detaylı

Lipoproteinler. Dr. Suat Erdoğan

Lipoproteinler. Dr. Suat Erdoğan Lipoproteinler Dr. Suat Erdoğan Lipoproteinler Kan plazmasında dolaşan yağlar lipoprotein adı verilen yapılar ile paketlenerek taşınırlar. Lipoproteinler yağların taşıt araçlarıdır. Lipoproteinlerin yapıları

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

T.C BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK PROGRAMI

T.C BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK PROGRAMI T.C BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK PROGRAMI YETİŞKİN BİREYLERDE BESLENME İLE İLİŞKİLİ KARDİYOVASKÜLER RİSK FAKTÖRLERİNİN BELİRLENMESİ Yüksek Lisans Tezi Diyetisyen

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

Prehipertansiyon ve Klinik Sonuçları. Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi

Prehipertansiyon ve Klinik Sonuçları. Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Prehipertansiyon ve Klinik Sonuçları Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi The 7th Report of The Joint National Committee On Prevention, Detection, Evaluation and Treatment of High Blood Pressure

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

METABOLİK SENDROM ve ANA KOMPONENTLERİ. Prof.Dr.M.Ferit GÜRSU

METABOLİK SENDROM ve ANA KOMPONENTLERİ. Prof.Dr.M.Ferit GÜRSU METABOLİK SENDROM ve ANA KOMPONENTLERİ Prof.Dr.M.Ferit GÜRSU 1 55 y. da erkek hastanın son birkaç aydır TA i :140-150/90-100 mmhg ölçülüyor, hasta ileri tetkik ve tedavi amacı ile doktora başvuruyor Öz

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Akut iskemik inmeli hastalarda non-hdl, total kolesterol, HDL kolesterol ve LDLkolesterol

Akut iskemik inmeli hastalarda non-hdl, total kolesterol, HDL kolesterol ve LDLkolesterol Araştırmalar / Researches DOI: 10.5350/SEMB2013470405 Akut iskemik inmeli hastalarda non-hdl, total kolesterol, HDL kolesterol ve LDL-kolesterol düzeyleri Nihal Boğdaycıoğlu 1, Müjgan Ercan 1, Sema Uysal

Detaylı

Diyabet Aç s ndan Baz Risk Faktörleri: Marmara Adas Sa l k Taramas Sonuçlar

Diyabet Aç s ndan Baz Risk Faktörleri: Marmara Adas Sa l k Taramas Sonuçlar Türk Aile Hek Derg 2007; 11(2): 75-79 Araflt rma Research Article Diyabet Aç s ndan Baz Risk Faktörleri: Marmara Adas Sa l k Taramas Sonuçlar RISK FACTORS FOR DIABETES MELLITUS: THE RESULTS OF HEALTH SCREENING

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

KİLO KONTROLÜ. Doç. Dr. FERDA GÜRSEL

KİLO KONTROLÜ. Doç. Dr. FERDA GÜRSEL KİLO KONTROLÜ Doç. Dr. FERDA GÜRSEL Sinsi sinsi artan Obesiti FE azalması metabolik hızın düşmesine neden olur. Harcanan enerji alınandan fazla değilse o zaman kilo alımı gerçekleşir. Aşırı Yağlılığın

Detaylı

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL İdeal Bariatrik Cerrahi Kriterleri Ne Olmalıdır? 1. Düşük komplikasyon riski olmalı 2. Etkili kilo kaybı olmalı 3. Teknik olarak kolay uygulanabilmeli

Detaylı

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Prof.Dr.Oktay Demirkıran İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Bilim Dalı Acil Yoğun Bakım Ünitesi Avrupa da yaklaşık 700,000/yıl

Detaylı

Kayseri Ýlinde 30 ve Üzeri Yaþ Grubunda Hipertansiyon Prevalansý ve Etkileyen Faktörler

Kayseri Ýlinde 30 ve Üzeri Yaþ Grubunda Hipertansiyon Prevalansý ve Etkileyen Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýlinde 30 ve Üzeri Yaþ Grubunda Hipertansiyon Prevalansý ve Etkileyen Faktörler Prevalence and Factors Affecting of Hypertension in Adults Aged 30 Years and Over

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

DİYALİZ HASTASINDA STATİN KULLANIMI

DİYALİZ HASTASINDA STATİN KULLANIMI DİYALİZ HASTASINDA STATİN KULLANIMI Dr. Aydın TÜRKMEN İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 15 Mayıs 2009-Antalya HİPERLİPİDEMİ Kardiyovasküler risk faktörü Önemli mortalite belirleyicisi KBY Hiperlipidemi

Detaylı

OBEZİTE VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR / HİPERTANSİYON

OBEZİTE VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR / HİPERTANSİYON OBEZİTE VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR / HİPERTANSİYON Hazırlayanlar Yrd. Doç. Dr. Gülhan Samur Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri

Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sivas İl Merkezinde Yaşlı Nüfusta Bazı Kronik Hastalıkların Prevalansı ve Risk Faktörleri Frequency of Some Chronic Diseases and Risk Factors Among the Elderly People

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir

Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir Kalp yetersizliğine ine sahip yaşlılarda larda Nebivolol ü ün KARDİYAK SONUÇLARA (outcomes)) ve rehospitalizasyon üzerindeki etkileri Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir Hipertansiyonla Mücadele

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

Metabolik Sendrom. [Metabolic Syndome] Derleme/Rewiev Article TAF Prev Med Bull 2010; 9(5): 535-540. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2010: 9(5)

Metabolik Sendrom. [Metabolic Syndome] Derleme/Rewiev Article TAF Prev Med Bull 2010; 9(5): 535-540. TAF Preventive Medicine Bulletin, 2010: 9(5) TAF Preventive Medicine Bulletin, 2010: 9(5) Derleme/Rewiev Article TAF Prev Med Bull 2010; 9(5): 535-540 Metabolik Sendrom [Metabolic Syndome] ÖZET Metabolik Sendrom (MS), ortak etyopatogenezi paylaştıkları

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi II. Dahiliye Kliniği Şef: Prof. Dr. Aytekin Oğuz

T.C. Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi II. Dahiliye Kliniği Şef: Prof. Dr. Aytekin Oğuz T.C. Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi II. Dahiliye Kliniği Şef: Prof. Dr. Aytekin Oğuz NONDİYABETİK, HİPERTANSİF METABOLİK SENDROMLU HASTALARDA SERUM YÜKSEK DUYARLILIK C-REAKTİF PROTEİN

Detaylı

Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir

Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir Dr. Cem Alhan XVI. Ulusal Kongre, 19-22 Mayıs, Eskişehir Changing patterns of initial treatment selection among medical therapy (MED, yellow line), percutaneous

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

ELAZIĞ EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ KURUM HEKİMLİĞİNE BAŞVURAN EMNİYET TEŞKİLATI ÇALIŞANI VE EŞLERİNDE KORONER ARTER HASTALIKLARI RİSK FAKTÖRLERİ ARAŞTIRMASI

ELAZIĞ EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ KURUM HEKİMLİĞİNE BAŞVURAN EMNİYET TEŞKİLATI ÇALIŞANI VE EŞLERİNDE KORONER ARTER HASTALIKLARI RİSK FAKTÖRLERİ ARAŞTIRMASI ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE ELAZIĞ EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ KURUM HEKİMLİĞİNE BAŞVURAN EMNİYET TEŞKİLATI ÇALIŞANI VE EŞLERİNDE KORONER ARTER HASTALIKLARI RİSK FAKTÖRLERİ ARAŞTIRMASI S. Erhan DEVECİ*, Yasemin AÇIK*,

Detaylı

Yafll da Metabolik Sendrom ve Önemi

Yafll da Metabolik Sendrom ve Önemi DERLEME/REVIEW Akad Geriatri 2011; 3: 63-70 Gelifl Tarihi/Received: 19/10/2010 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 25/10/2010 Yafll da Metabolik Sendrom ve Önemi Aytekin O uz, Mehmet Uzunlulu, Aysun Sevük

Detaylı

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ 1. Dünyada kalp-damar hastalıkları ile ilgili epidemiyolojik gerçekler 1.1. Kalp ve Damar Hastalığı Kavramı 1.2. Dünyada Kalp ve Damar Hastalıklarının Epidemiyolojisi

Detaylı

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU?

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? TABİ Kİ HAYIR, HER HASTAYA VERMELİYİZ DR. SABRİ DEMİ RCAN Beta Blokerler Adrenerjik reseptörler katekolaminler tarafından stimüle edilen G-protein

Detaylı

ATEROSKLEROTİK SÜREÇTE OBEZİTE İLE ORTALAMA TROMBOSİT HACMİ YÜKSEKLİĞİ İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ATEROSKLEROTİK SÜREÇTE OBEZİTE İLE ORTALAMA TROMBOSİT HACMİ YÜKSEKLİĞİ İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi,2013;17:158-162 ARAŞTIRMA MAKALESİ ATEROSKLEROTİK SÜREÇTE OBEZİTE İLE ORTALAMA TROMBOSİT HACMİ YÜKSEKLİĞİ İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ EVALUATION OF THE

Detaylı

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği Asemptomatik Hiperürisemi Tanım: Serum ürik asit düzeyinin kristal depolanma hastalığı bulguları

Detaylı

Dr. Füsun Baloş Törüner Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı

Dr. Füsun Baloş Törüner Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı OBEZİTE TEDAVİSİ Dr. Füsun Baloş Törüner Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Vücut kitle indeksi VKİ (kg/m 2 ) WHO Tanım

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

Hipertansiyonda Tedavi Algoritması. Dr. Alparslan Ersoy

Hipertansiyonda Tedavi Algoritması. Dr. Alparslan Ersoy Hipertansiyonda Tedavi Algoritması Dr. Alparslan Ersoy Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 6.Uludağ Nöroloji Günleri, 11 Mart 2011 Kan Basıncı kanın damar duvarına yaptığı basınç Komplike

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

OBEZ TE (fi fimanlik) NED R?

OBEZ TE (fi fimanlik) NED R? OBEZ TE (fi fimanlik) NED R? OBEZ TE (fliflmanl k) NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Obezite;

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMALEKMEK ekmek k vam nda sofralar n gözdesi Normal ekmek; un, su, tuz, maya ve gerekli durumlarda katk maddesi ilave edilerek üretilmektedir. nsan beslenmesi aç s ndan

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı